PH X PONTIFICIS MAXIMI IUSSU DIGESTUS AUCTORITATE PROMULGATUS PRAEFATIONE, FONTIUM ANNOTATIONE ET INDICE ANALYTICO-ALPHABETICO AB EMO TECHftY^LLINOIS NCWXVIf N EM IXI LICEAT SINE VENIA SANCTAE SEDIS HUNC CODICEM DENUO IMPRIMERE AUT IN ALIAM LINGUAM VERTERE lus proprietatis sibi reservat Sancta Sedes in Codicem et Eihus Petrus Card. Gasparri in Praefationem, Fon­ tium Annotationes et Indicem Analytico-alphabeticum. INDEX PAG. Praefatio........................................................... ............................................. xix Constitutio Apostoliea Benedicti PP. XV * Prouidentissima Mater Ecclesia », 27 Maii 1917.................................................................. xxxix Motu Proprio Benedicti PP. XV * Cum iuris canonici », 15 Septem­ bris 1917.................................................................................. XLiii Professio catholicae fidei.............................................................................. xlv CODEX HIRIS CANONICI LIBER PRIMUS .......................... 1-86 — De legibus ecclesiasticis........................................................ 8-24 NORMAE Tit. I. U A.* · Tit. II. — GENERALES De consuetudine....................................................................... 25-30 Tit. III. — De temporis supputatione.................................................... 31-35 Tit. IV. — De rescriptis............................................................................ 36-62 Tit. V. — De privilegiis............................................................................ 63-79 Tit. VI. — De dispensationibus.............................................................. 80-86 LIBER SECUNDUS DE PERSONIS ................................... PARS PRIMA. - De clericis.................................................................... 87-725 108-486 Sectio 1. — De clericis in genere..................................................... 108-214 Tit. I. —De clericorum adscriptione alicuidioecesi................................ 111-117 Tit. II. —De iuribus et privilegiis clericorum....................................... 118-123 Tit. III. —De obligationibus clericorum...................................................... 124-144 Tit. IV. —De officiis ecclesiasticis............................................................... 145-195 Cap. I. —De provisione officiorum ecclesiasticorum......................... 147-182 Art. I. — De libera collatione...................................................152-159 Art. II. — De electione..................................................................160-178 Art. III. — De postulatione............................................................. 179-182 Cap. 11. — De amissione officiorum ecclesiasticorum......................183-195 Codex luris Canonici ___________ _______________________________________________________ cvx. γιτ> y. _ De potestate ordinaria et delegata........................................... 196-210 VI r£IT> vi. _ ])e reductione clericorum ad statum laicalem........................ 211-214 Sectio Π. — De clericis in specie.................................................. 2lu-48(> rp1T vii.— De suprema potestate deque iis qui eiusdem sunt eccle­ siastico iure participes............... 218-328 CAp. i. — De Romano Pontifice...................................................... 218-221 Cap. II. — De Concilio Oecumenieo............................................ Cap. III. — De Sanctae RomanaeEcclesiae Cardinalibus Cap. IV. Art. Art. Ari. — I. 11. 111. Cap. V. . 222-229 . 230-241 De Curia Romana........................................................... 242-264 -- De Sacris Congregationibus................................. 246-257 — De Tribunalibus Curiae Romanae........................... 2o8-359 — De Officiis Curiae Romanae................................. 260-264 - De legatis Romani Pontificis.................................. 265-270 Cap. VL De Patriarchis, Primatibus. Metropolitis .... 271-280 Cap. VIL De Conciliis plenariis et provincialibus.................... 281-292 Cap. VIII. — De Vicariis et Praefectis Apostolicis..................... 293-311 Cap. IX. —De Administratoribus Apostolicis..................................312-318 Cap. X. De Praelatis inferioribus................................................ 319-328 Tit. VIII.— De, potestate episcopali deque iis qui de eadem parti­ cipant ......................................... 329-486 Cap. I. — De Episcopis................................................................ Cap. IL — De Coadiutoribus et Auxiliaribus Episcoporum. . 350-355 Cap. III. — De Synodo dioecesana.................................................. 356-362 Cap. IV. — De Curia dioecesana................................................... Art. I. — De Vicario Generali............................................... Art. II. — De cancellario aliisque notariis et archivo epi­ scopali ........................................................................... Art. III. — De examinatoribus synodalibus et parochis con­ sultoribus................................................... 329-349 363-390 366-371 372-384 385-390 Cap. V. — De Capitulis canonicorum...............................................391-422 Cap. VI. — De consultoribus dioecesanis....................................... 423-428 Cap. Vil. — De sede impedita aut vacanteac«de Vicario Gapi- ............................................................................. 439-444 Gap. VIII. — De vicariis focaneis................................................. 445-450 Cap. IX. — Dr parochis............................................................... 451-470 Gap. X. Cap. XI. — De vicariis paroecialibus....................................... 471-478 — De ecclesiarum rectoribus................................... 479^6 Index VH CAS. 487-681 PARS SECUNDA. — De religiosis Τιτ. IX. — De erectione et suppressione religionis, provinciae, domus............................................ 492-498 — De religionum regimine.......................................................... X. 499-537 Cap. I. — De Superioribus et de Capitulis.................................. 499-517 Cap. H- — De confessariis et cappellanis.................................. 518-530 Cap. III. — De bonis temporalibus eorumque administratione . 531-537 538-586 — De admissione in religionem Tit. XI. De postulatu.................................................................... 539-541 De novitiatu.................................................................... De requisitis ut quis in novitiatum admittatur. Art. II. — De novitiorum institutione....................................... 542-571 542-552 553-571 Cap. I. Cap. II. Cap. III. — De professione religiosa................................................. Tit. XII. — De ratione studiorum in religionibus clericalibus. Tit. XIII.— De obligationibus et privilegiis religiosorum Cap . . . — De obligationibus Cap. Π. — De privilegiis.................................................................... 587-591 592-631 592-612 613-625 Cap. Hl. — De obligationibus et privilegiis religiosi ad ecclesia­ sticam dignitatem promoti vel paroeciam regentis. 626-631 Tit. XIV. — De transitu ad aliam religionem 632-636 Tit. XV. — De egressu e religione 637-645 Tit. XVI. — De dimissione religiosorum 646-672 Cap. — De dimissione religiosorum qui vota temporaria nun­ cuparunt ......................................................................... 647-648 < Cap. II. — De dimissione religiosorum qui vota perpetua nun­ cuparunt in religione clericali non exempta vel in religione laicali............................................................... 649-653 III. — De processu iudiciali in dimissione religiosorum qui vota perpetua sive sollemnia sive simplicia nuncuparunt in religione clericali exempla . . . 654-668 Cap. IV. — De religiosis dimissis qui vota perpetua nuncupa­ runt .................................................................................. 669-672 Tit. XVH. — De societatibus sive virorum sive mulierum in com­ muni viventium sine votis..... 673-681 1 Codex luris Canonici vin CAN. PARS TERTIA. — De laicis....................................................................... Τπ. XVIII. — De fidelium associationibus in genere........................ 684-699 Tit. XIX. — De fidelium associationibus in specie............................. 700-735 — De Tertiis Ordinibus saecularibus............................. 702-706 Cap. I. Cap. II. — De confraternitatibus et piis unionibus.................... 707-719 Cap. ΙΠ. — De archiconfraternitatibus et primariis unionibus . 720-725 LIBER TERTIUS 726-1551 DE REBUS 731-1153 PARS PRIMA. — De Sacramentis Tit. I. 737-779 — De baptismo......................................................................... — De ministro baptismi................................................... 738-744 Gap. (i. — De baptismi subiecto................................................... 745-754 Cap. III. — De ritibus et caeremoniis baptismi............................ 755-761 Cap. IV. — De patrinis.................................................................... 762-769 Cap. V. — De tempore et loco baptismi conferendi................... 770-776 Cap. I. Cap. VI. — De collati baptismi adnotatione et probatione . . 777-779 Τιτ. 11. — De confirmatione.................................................................... 780-800 — De ministro confirmationis......................................... 782-785 Cap. 1. 786-789 Cap. 11. — De subiecto confirmationis............................... Cap. III. — De tempore et loco confirmationisconferendae . . 790-792 Cap. IV. — De patrinis.......................................................... 793-797 Cap. V.— De collatae confirmationisadnotatione etproba­ tione ........................................................................ 798-800 Tit. 111. — De sanctissima Eucharistia.................................................. 801-869 Cap. I. — De sacrosancto Missae sacrificio................................ 802-844 Art. I. — De sacerdote Missae sacrificium celebrante . . 802-813 Art. II. — De Missae ritibus et caeremoniis..........................814-819 Art. 111. — De tempore et loco Missae celebrandae. . . . 820-823 Art. IV. — De Missarum eleemosynis seu stipendiis . . . 824-844 Cap. II. Art. Art. Art. — De sanctissimo Eucharistiae sacramento.................. 845-869 I. — De ministro sacrae communionis.................. 84ό-85Λ 11. — De subiecto sacrae communionis.................. 853-866 111. - De tempore et loco quo sacra communio di­ stribui potest 867-869 Index IX CAS. Tit. IV. — De poenitentia......................................................................... 870-936 — De ministro sacramenti poenitentiae........................ 871-892 Cap. II. — De reservalione peccatorum....................................... 893-900 Cap. III. — De subiecto sacramenti poenitentiae......................... 901-907 Cap. IV. — De loco ad confessiones excipiendas......................... 908-910 Gap. I. Cap. V. — De indulgentiis..................................................................... 911-936 Art. 1. — De indulgentiarum concessione............................... 911-924 Art. II. — De indulgentiis acquirendis................................... 925-936 — De extrema unctione.......................................................... 937-947 — De ministro extremae unctionis................................... 938-939 Cap. II. — De subiecto extremae unctionis................................... 940-944 Cap. III. — De ritibus et caeremoniis extremae unctionis 945-947 Trr. V. Cap. 1. . . Tit. VI. — De ordine.......................................................................... 948-1011 Cap. I. —De ministro sacrae ordinationis.................................. 951-967 Cap. II. — De subiecto sacrae ordinationis.................................. 968-991 Art. I. — De requisitis in subiecto sacrae ordinationis. . Art. IL — De irregularitatibus aliisque impedimentis . . 973-982 983-991 Cap. III. — De iis quae sacrae ordinationi praeire debent . . 992-1001 Cap. IV. — De ritibus et caeremoniis sacrae ordinationis . 1002-1005 . Gap. V. — De tempore et loco sacrae ordinationis.................... 1006-1009 Cap. VI. — De adnotatione ac testimonio peractae ordina­ tionis .............................................................................. 1010-1011 Tit. VII. — De Matrimonio...................................................................... 1012-1143 Gap. I. — De iis quae matrimonii celebrationi praemitti debent et praesertim de publicationibus matri­ monialibus .......................................... 1019-1034 Cap. II. — De impedimentis in genere..................................... 1035-1057 Cap. III. — De impedimentis impedientibus........................... 1058-1066 Cap. IV. — De impedimentis dirimentibus............................ 1067-1080 Cap. V. — De consensu matrimoniali..................................... 1081-1093 Cap. VI. — De forma celebrationis matrimonii....................... 1094-1103 Cap. VII. — De matrimonio conscientiae................................... 1104-1107 Gap. VIII. — De tempore et loco celebrationismatrimonii . Cap. IX. . 1108-1109 — De matrimonii effectibus............................................... 1110-1117 Cap. X. — De separatione coniugum ..................................... 1118-1132 Art. I. — De dissolutione vinculi.............................................. 1118-1127 Art. II. — De separatione tori, mensae et habitationis . . 1128-1132 Codex luris Canonici Cap. XI. — De matrimonii convalidai ione . . Art. I. — De convalidatione simplici . . . Art. II. — De sanatione in radice.................. CAK. 1133-1141 113.3-1137 1138-1141 Cap. XII. — De secundis nuptiis 1144-1143 Trr. Vili. — De Sacramenlalibus 1134-1454 PARS SECUNDA. — De locis et temporibus sueris . Sectio I. De locis sacris 1154-1444 Trr. IX. — De ecclesiis 1161-1187 Trr. X. — De oratoriis 1188-1196 Trr. XI- — De altaribus. . 1197-1202 Τιτ. XII. — De sepultura ecclesiastica 1403-1242 Cap. I. 1205-1214 — De coemeteriis Gap. II. — De cadaveris translatione ad ecclesiam, funere ac 1315-1438 depositione................................... Cap. III. De iis quibus sepultura ecclesias!ira concedenda est aut neganda Sectio 11. — De temporibus sacris 1239-1442 ......................... 1243-1254 Τιτ. XII l. — De diebus festis 1247-1249 Trr. XIV. — De abstinentia et ieiunio 1250-1254 PARS TERTIA. - De cultu divino................................................. 1255-1321 Trr. XV. — De custodia et cultu sanctissimae Eucharistiae . . 1265-1275 Trr. XVI. — De cultu Sanctorum, sacrarum imaginum, et reli­ quiarum .............................................................. 1276-1289 — De sacris processionibus.......................................... 1290-1295 Trr. XV11I. — De sacra supellectili............................................... 1296-1306 Trr. XVII. — De voto et iureiurando............................................... 1307-1321 Trr. XIX. Cap. I. — De voto.......................................................................... 1307-1315 Gap. 11. — De iureiurando............................................ PARS QUARTA. — De magisterio ecclesiastico . . . Trr. XX. -- |)e divini verbi praedicatione. . . . . Gap. I. Cap. U. - De eateeheliea institutione.................. De sacris concionibus .... Gap. 111. — De sacris missionibus ..... • · • - . 1322-1408 • · . 1327-1351 • · . 1329-1336 • - . 1337-134« • · . 1349-135! Infirm XI CAS. Τιτ. XXI. —De Seminariis................................................................... 1352-1371 Tit. XXII. —De scholis.............................................................. 1372-1383 Τιτ. XXIII. — De praevia censura librorum eorumque prohibi­ tione ........................................... 1384-1405 Cap. I. —De praevia librorumcensura.......................................... 1385-1394 Cap. II. —De prohibitionelibrorum.............................................. 1395-1-405 Τιτ. XXIV. — De fidei professione...................................................... 1406-1408 PARS QUINTA. — De beneficiis aliisque institutis ecclesiasticis non collegialibus................... 1409-1494 — Dc beneficiis ecclesiasticis............................................ 1409-1488 — De constitutione seu erectione beneficiorum. . 141-4-1418 Cap. II. — De unione, translatione, divisione, dismembratione, conversione et suppressione lieneliciorum . . . 1419-1430 Tit. XXV. Cap. I. Cap. III. . De beneficiorum collatione...................................... 1431-1447 Cap. IV. — De jure patronatus.................................................... 1448-1471 Cap. V. De iuribus et obligationibusbeneficiariorum . . 1472-1483 Cap. VI. — De dimissione et permutatione beneficiorum. . . 1484-1488 De aliis institutis ecclesiasticis non collegialibus Τιτ. XXVI. . PARS SEXTA. — De bonis Ecclesiae temporalibus........................ 1489-1494 1495-1551 Trr. XXVII. —De bonis ecclesiasticis acquirendis.............................. 1499-1517 Tit. XXVIII. —De bonis ecclesiasticis administrandis......................... 1518-1528 Tit. XXIX. —De contractibus........................................................... 1529-1543 Trr. XXX. —De piis fundationibus................................................. 1544-1551 LIBER QUARTUS DE PROCESSIBUS .......................... 1552-2194 PARS PRIMA. — De indiciis.................................................................... 1552-1998 Sectio I. — De indiciis in genere................................................ 1556-1924 Tit. I. — De foro competenti........................................................... 1556-1568 Τιτ. II. — De variis tribunalium gradibus et speciebus . 1569-1607 . . tribunali ordinario primae instantiae .... 1572-1593 De Indice............................................................... 1572-1579 De Auditoribus et Relatoribus............................. 1580-1584 De Notario, Promoture iusliliae, vinculi Defen­ sore ...................................... 1585-1590 Ari. IV. — De Cursoribus el Apparitoribus.............................1594-1593 Cap. I. Art. Art. Art. — De I. — II. — III. — - ------------------------------ ------------------------ ------ ---- — Index Codex luris Canonici XIII CAS. CAS. — De probationibus Tit. X. 1747-1836 Cap. II. — De tribunali ordinario secundae instantiae . . . 1594-1596 Cap. III. — De ordinariis Apostolicae Sedis tribunalibus . . 1597-1605 Gap. Art. I. — De Sacra Romana Rota.................................... Art. II. — De Signatura Apostolica................................... 1598-1601 1602-1605 Cap. II. — De testibus et attestationibus Art. I. — Qui testes esse possint....................................... Art. II. — A quibus, quomodo, et quot testes induci et qui excludi possint................................................. Art. III. — De iureiurando testium....................................... Art. IV. — De testium examine............................................ Art. V. — De testimoniorum evulgationeeorumque repro­ batione ......................................................................... Art. VI. — De indemnitate testium....................................... Art. VII. — De testimoniorum fide 1782-1786 1787-1788 1789-1791 Cap. III. - De peritis.................................................................... 1792-1805 - De accessu et recognitione indicia li.................... 1806-1811 — De probatione per instrumenta............................. I. — De natura et fide instrumentorum................... II. — De productione documentorum et actione ad exhibendum................................................ . . . 1812-1824 1812-1818 1606-1607 Cap. IV. — De tribunali delegato — De disciplina in tribunalibus servanda.................. Tit. III. 1608-1645 . . 1608-1626 Cap. II. — De ordine cognitionum............................................ 1627-1633 Cap. III. — De dilationum terminis el fatalibus...................... 1634-1635 Cap. IV. — De loco et tempore iudicii................................... 1636-1639 Cap. I. — De officio iudicum et tribunalis minisirorum — De confessione partium Cap. V. — De personis ad disceptationem iudicialem admit­ Cap. IV. tendis et de modo confectionis et conservationis 1640-1645 Cap. V. actorum........................................................ Art. 1646-1666 Art. — De partibus in causa Tit. IV. Gap. I. — De actore et de reo convento 1646-1654 Cap. II. — De procuratoribus ad lites et advocatis. . . 1655-1666 Tit. V. — De actionibus et exceptionibus 1667-1705 Gap. I. — De rei sequestratione et inhibitione exercitii iuris. 1672-1675 Gap. II. — De actionibus ex novi operis nuntiatione et damno 1676-1678 infecto................................................................ Cap. III. — De actionibus ob nu Hila tern actorum . . 1679-1683 — De mutuis petitionibus seu de actionibus reconventionalibus................................................... Cap. VI. — De actionibus seu remediis possessoriis . . Cap. VII. — De extinctione actionum . 1750-1753 — De causae introductione Tit. VII. 1819-1824 Cap. VII. — De iureiurando partium 1829-1836 Tit. XI. Cap. — De causis incidentibus 1837-1857 - De contumacia 1842-1851 Cai·. II. - De interventu tertii in causa 1852-1853 Cap. III. - De attentatis lite pendente 1854-1857 — De processus publicatione, de conclusione in causa et de causae discussione....................................... 1858-1867 Tit. XIII. — De sententia 1868-1877 Τιτ. XIV. — De iuris remediis contra sententiam . 1690-1692 1693-1700 1701-1705 1706-1725 Cap. 1. — De libello litis inlroductorio.................................. 1706-1710 Gap. 11. — De citatione et denuntiatione actorum iudicialium. 1711-1725 - De litis contestatione 1759-1766 1767-1769 1770-1781 1825-1828 Cap. I. . 1726-1731 — De litis instantia Trr. IX. — De interrogationibus partibus in iudicio faciendis. 1742-1746 1732-1741 1879-1891 . 1892-1897 Cap. III. — De oppositione tertii............................................ 1898-1901 Τιτ. XV. — De re indicata et de restitutione in integrum. . . 1902-1907 Τιτ. XVI. — De expensis iudicialibus et gratuito patrocinio . . 1908-1916 Cap. I. — De expensis iudicialibus............................................ 1908-1913 Cap. II. Tit. Vlll. 1878-1901 — De appellatione................................................. Cap. II. — De querela nullitatis contra sententiam . Τιτ. VI. 1754-1791 1756-1758 Cap. VI. — De praesumptionibus . Tit. XII. Cap. IV. — De actionibus rescissoriis et de restitutione in integrum............................................................ 1684-1689 Cap. V. . De gratuito patrocinio, aut expensarum iudicialium 1914-1916 diminutione..................................... Trr. XVII. — De exsecutione sententiae 1917-1924 £ 3 • 11 Codex lurix Canonici UV» ______________________________ CAS. Sectio 11. — De peculiaribus normis in certis quibusdam indiciis serrandis ............ Tit. XVIII._ De modis evitandi indicium contentiosum. . Cap. 1. . . 1925-1998 1925-1932 — De transactione........................................................ 1925-1928 Gap. H. — De compromisso in arbitros...........................................1929-1932 Tit. XIX. Gap. 1. — De indicio criminali.................................................... 1933-1959 — De accusatoria actione et denuntiatione .... 1931-1938 Gap. 11. — De inquisitione.................................................................. 1939-199» Gap. 111. — De correptione delinquentis...................................... 1947-1953 Gap. IV. — De instructione processus criminalis et de rei con­ stitutione ......................................... 1954-1959 Tit. XX. — De causis matrimonialibus............................................... 1960-1994 — De foro competenti.................................................... 1960-1965 Cap. 11. — De tribunali constituendo....................................... Gap. Ill. — De iure accusandi matrimonium et postulandi dispensationem super rato........... 1966-1969 βλΡ> i. 1970-1973 Gap. IV. — De probationibus................................................... 1974-1984 Art. 1. — De testibus............................................................. 1974-1975 Art. II. — De inspectione corporali..................................... 1976-1982 Gap. V. — De Gap. VI. Gap. VII. publicatione processus,conclusione in causa et sententia.......................................... 1983-1985 — De appel lationibus.............................. 1986-1989 — De casibus exceptisaregulishucusque traditis. 19D0—1992 Tit. XXL — De causis contra sacram ordinationem....................... 1993-194)8 PARS SEGUNDA. De causis beatiflentionis Servoruin Dei et canonizationis Beatorum............................................................... 1999-2141 Τιτ. XXII. — De nonnullis personis quae in his processibus par­ tem habent.......................... 2003-2018 Gap. I. —De Actore et Postulatore.......................................... 2003-2008 Gap. II. — De Gardinali Relatore.Promotoribus tidei et Subpromotoribus.......................................................... 2009-2012 Gap. 111. — De notario, cancellario et advocatis......................... 2013-2018 Τιτ. XXIII. — De probationibus in his processibus adhibendis . 2019-2036 Gap. I. — Gap. II. — Cap. III. — De probationibus generat i m................................. 2019-2022 De testibus et peritis............................................. 2023-2031 De documentis processui inserendis.................... 2032-2036 I iulej· De processu beatification is Servorum Dei per viam non cultus................................... Trr. XXIV. 2037-2124 De processibus a loci Ordinario iure proprio in­ struendis .................................................. 2038-2061 Cap. 1. Art. - De perquisitione scriptorum Servi Dei . . . 2042-2048 Art. 11. — De processu in formati vo.................................. 2049-2056 Art. ΙΠ. — De processu super non cultu............................. 2057-2060 Art. IV. — De transmissione processus scriptorum Servi Dei, processus informativi et de non cultu ad Sa­ cram Congregationem......................................... 2061-2064 Gap. 11. — De causae introductione apud Sacram Congrega­ tionem Art. I. — De revisione scriptorum....................................... Art. II. — De discussione processus informativi .... Art. III. — De discussione processus super non cultu . . ................................................ 2065-2086 2065-2072 2073-2084 2085-2086 De processibus apostolicis....................................... 2087-2124 — De processu apostolico instruendo.................... 2087-2097 — De processus apostolici validitate diiudicanda 2098-2100 — De iudicio super heroicitate virtutum in specie 2101-2115 vel super martyrio eiusque causa..... Art. IV. — De iudicio super Servi Dei miraculis in specie. 2116-2124 Gap. 111. — Art. I. Art. II. Art. III. Trr. XXV. — De processu beatificationis Servorum Dei per viam 2125-2135 cultus seu casus excepti. . Tit. XXVI. — De Beatorum canouizatione 2136-2141 PARS TERTIA. — De modo procedendi in nonnullis expediendis negotiis vel sanctionibus poenalibus applicandis. 2142-2194 Tit. XXVII. — De modo procedendi in remotione parochorum ina2147-2156 movibilium............................... Τιτ. XXVIII. — De modo procedendi in remotione parochorum amovibilium............................... 2157-2161 Τιτ. XXIX. — De modo procedendi in translatione parochorum. 2162-2167 Τιτ. XXX. — De modo procedendi contra clericos non residentes. 2168-2175 Τιτ. XXXI. — De modo procedendi contra clericos concubinarios. 2176-2181 Τιτ. XXXII. — De modo procedendi contra parochum in adim­ plendis paroecialibus officiis negligentem . . . 2182-2185 Τιτ. XXXIII.— De modo procedendi in suspensione ex informata conscient ia i η II igei i da 186-2194 4) Codex I uri % Canonici LIBER QUINTUS CAN. DE DELICTIS ET POENIS . 2195-2414 . 2195-2213 PARS PRIMA. - De delictis 2195-2198 _ De natura delicti eiusqne divisione Tu J. Tit. II. — De imputabilitate delicti, de causis illam aggravantibus vel minuentibus et de iuridicis delicti effectibus . 2199-2211 Tit. III. De conatu delicti 2212-2213 PARS SECUNDA. — De poenis 2214-2313 Sectio I. — De poenis in genere . . 2214-2240 Tit. IV. — De poenarum notione, speciebus, interpretatione atque 2215-2219 applicatione............................ Tit. V. — De Superiore potestatem coactivam habente. . 2220-2225 Τιτ. VI. — De subiecto coacti vae potestati obnoxio . . 2226-2235 2236-2240 Tit. VII. — De poenarum remissione 2241-2313 Sectio II. — De poenis in specie Τιτ. VIII. — De poenis medicinalibus seu de censuris 2241-2285 Cap. 1. — De censuris in genere . . Cap. 11. — De censuris in specie . . Art. I. — De excommunicatione Art. II. — De interdicto . . . Art. III. — De suspensione . . Tit. IX. 2255-2285 2257-2267 2268-2277 2278-2285 — De poenis 'vindicativis............................ 2286-2305 Cap. I. — De poenis vindicativis communibus...................... 2291-2297 Cap. il. — De peculiaribus clericorum poenis vindicativis. . 2298-2305 Tit. X. Cap. I. Cap — De remediis poenalibus et poenitentiis . . 2306-2313 — De remediis poenalibus............................... 2306-2311 II. — De poenitentiis......................................... 2312-2313 PARS TERTIA. — De poenis in singulti delicta . . • . 2314-2414 Τιτ. XI. . . 2314-2319 Τιτ. XII. — De delictis contra tidem et unitatem Ecclesiae De delictis contra religionem . . • . 2320-23'ΚΪΊ I U(Jcx XVI i CAS. Τιτ. XIII. Τιτ. XIV. Tit. XV. Τιτ. XVI. De delictis contra auctoritates, personas, res eccle­ siasticas ............. £330-2349 - De delictis contra vitam, libertatem, proprietatem bonam famam ac bonos mores............ £350-2359 De crimine falsi 2360-2363 - De delictis in administratione vel susceptione ordi­ num aliorumque Sacramentorum........................ 2364-2375 Τιτ. XVII. — De delictis contra obligationes proprias status cle­ ricalis vel religiosi................................................. 2370-2389 Τιτ. XVIII. — De delictis in collatione, susceptione et dimissione dignitatum, officiorum et beneficiorum ecclesia­ sticorum .................................................................... 2390-2403 Τιτ. XIX. — De abusu potestatis vel officii ecclesiastici. . . . 2404-2414 ■ί·; .?■ Codex luris Canordci. - -,— XVIII Codex luris Canonici DOCUMENTA. CAO. Docum. I. ' . : ? — Constitutio Pii PP. X « Vacante Sede Apost otica », 45 Decembris 1904.......................................................... 661 Docum. II. — Constitutio Pii PP. X « Commissum Nobis ». 20 lanua688 rii 1904........................ Docum. III. — Constitutio Leonis PP. XIII « Praedecessores Nostri ». cum adiecta Instructione, 24 Maii 1882 689 .......... Docum. IV. — Constitutio Benedicti PP. XIV « Cum illud », 14 Decem­ 699 bris 1742 .................... Docum. V. — Constitutio Benedicti PP. XIV « Sacramentum Poeni­ 799 tentiae », 1 lunii 1741....................... Docum. VI. — Ex Constitutione Pauli PP. Ill < Altitudo », t lunii 1537. 713 Docum. VII. —· Constitutio S. Pii PP. V « Romani Pontificis », 2 Au­ gusti 1571....................... 713 Docum. VIII. — Constitutio Gregorii PP. XIII « Populis ». 25 Janua­ rii 1585 ....... Index analylico-alphabelicus 714 715 PRAEFATIO Id fuit constans catholicae Ecclesiae propositum, ex quo potissi­ mum tempore imperii romani leges sunt in Corpus iuris redactae, ut sacri item canones in unum colligerentur, sicque eorum scientia et usus et observantia facilior unicuique fieret. Quamobrem nihil mirum si ecclesiasticarum legum syllogae satis multae decursu temporis confe­ ctae editaeque sunt. Quo in genere, nemo sane ignorat, leges, quae ante Gratianum (intra ann. 1140-1150) latae sunt, ius antiquum, nostra quoque aetate, appellari; quae a Gratiano ad Concilium Tridentinum (ann. 1546-1563), ius novum, etsi iam nobis antiquissimae sunt; quae denique post Tri- dentinam Synodum, ius novissimum. Vix autem dicere attinet, novi iuris collectionibus, de quibus inferius agendum, iuris etiam antiqui leges contineri, eas videlicet, quae ante Gratiani tempora promulgatae sunt. In comperto etiam est, antiqui iuris syllogas privato consilio compo­ sitas esse et Sedis Apostolicae iniussu. Prioribus saeculis, canonicae syllogae nihil aliud fuerunt nisi ipsae leges, praesertim a Conciliis latae, ordine temporis dispositae; quas inter praestat vetus collectio canonum ab orientalibus Conciliis, praesertim Nicaeno, editorum, quae antiquarum collectionum fere omnium quasi principium et fons habenda est. Hanc Dionysius Exiguus in latinam linguam convertit, praetereaque aureas illas decretales epistolas Romanorum Pontificum collegit quae saeculis IV et V conscriptae sunt. Opus vero Dionysii Exigui, cum apud Romanam Eccle­ siam in usum venisset, multum auctoritate valuit, ita ut, accessionibus auctum, ab Hadriano papa Carolo Francorum regi quasi proprius Roma- E Center luris Cunonia nae Ecclesiae codex dono datum sit; et apud Francos receptum, dici coepit proprio nomine Liber canonum. Inter chronologicas quas vocant collectiones, fere ultima tempore, usu tamen, etsi privato, notissima, fuit sylloge, quae medio IX saeculo edita, supposito Isidori Mercatoris nomine evulgata est. Ignotus huius auctor, amplissimae collectioni apud Hispanos receptae multas addidit epistolas Romanis prioris aevi Pontificibus falso adseriptas. Attamen subditiciis hisce pseudo-isidorianis decretalibus disciplinam Ecclesiae penitus immutatam fuisse, prout contendebant catholici nominis hostes, nemo est hodie qui asserat. Ex eo autem tempore collectiones prodierunt, quas systematicas dixeris; in iis enim canones undique quaesiti secundum eorum sensum remque ipsam de qua agunt sub variis titulis ordine quodam logico disponuntur. Saeculo XI eiusmodi syllogae adornatae sunt non paucae ut auxilio essent praestantibus illis viris qui, duce sancto Gregorio Papa VII, Ecclesiae iura libertateroque tuebantur; eas vero omnes Gra­ tiani Decretum paene oblitteravit Sub medium enim saeculum XII Gratiaxus, monachus, vir acerrimi ingenii, cum probe intellexisset, quanti ad commune bonum referret, tot canones, qui dispersi disiunctique essent et haud raro inter se pugna­ rent, apte compositos in unum colligi, novam atque unicam ecclesiasti­ carum legum ordinare syllogen aggressus est: quae primum Concordia discordantium canonum, post vero quam Gratianus ipse decesserat, Decretum Gratiani nuncupata est At non ille nudum et collecticium tantummodo digessit opus, sed etiam, pro temporum ratione, rem tam erudite sapienterque tractavit, ut studiorum iuris canonici tum veluti fundamenta iecerit, tum initia posuerit, cum praeclara posterorum ■ utilitate. Materiam Decreti sui amplissimam mutuatus est Gratianus ab omni­ Ia®.j bus collectionibus quae antecesserant; innumeris Synodorum canonibus et Pontificum decretalibus et rescriptis satis multos addidit locos ex ! I sacra Scriptura, ex SS. Patrum et scriptorum ecclesiasticorum operibus; quaedam etiam deprompsit ex libris apud Romanam aliasque peculia­ res Ecclesias receptis, cuiusmodi erant Ordo Romanus, Liber diurnus »V; I RR. Pontificum, itemque ex nonnullis poenitentialibus libris: denique attulit locos ex iure romano et germanico non paucos. TA «>·> ■Œ Praefatio XXI Gratiani Decreto publica nullo tempore accessit auctoritas. Quamvis Λ enim illud emendandum edendumque Apostolica Sedes haud semel curaverit, nunquam tamen authenticum declaravit, nec vim legis omni­ bus et singulis contulit canonibus qui in eo referebantur: quod quidem * • Π· cur minime fecerit, facile omnes animadvertent, quotquot eosdem canones mente animoque perpendant. Quapropter canonibus in Gratiani Decre­ •r*4* tum inductis constat non aliam unquam fuisse auctoritatem, nisi quae » fontibus esset; fatendum vero, bene multos ex variis collectionibus, praesertim ex pseudo-isidoriana, nullam fidem mereri. Post editum Gratiani Decretum, duo habita sunt Concilia Oecu- menica, idest Lateranense III et IV; Pontifices autem, qui ea aetate Ecclesiae praefuerunt, atque in primis Alexander III et Innocentius III, quos in praeclarissimorum legumlatorum numerum merito retuleris, 4 μ/' non modo Ecclesiam sapientissimis auxere legibus, sed etiam nonnulla disciplinae capita definierunt, et quidem maximi momenti, quae vel incerta adhuc erant, vel ex usu non rectam interdum interpretationem habuerant. Cum igitur ad complendum supplendumve Gratiani Decretum novae syllogae necessariae opportunaeve viderentur, nonnullae, alia post aliam, compositae sunt Collectiones, quarum praecipuae, quinque numero, appel­ G· latae sunt Prima Collectio, Secunda Collectio, etc. In Primani Collectionem seu Compilationem (an. 1190), cui etiam nomen Breviarium extravagan- tium, Bernardus Papiensis, qui eam edidit, canones qui Gratiano exci­ derant legesque postea latas congessit; quem vero is secutus est rerum partitionumque ordinem, eundem syllogae retinent quae hanc primam exceperunt. Quae Tertia Collectio seu Compilatio dicta est, iussu et cura Innogentii III prodiit, laborum socio Petro Beneventano, huius Ponti­ ficis subdiacono et notario; eandemque, decretales complectentem omnes a primo ad duodecimum pontificatus sui annum (1198-1210) latas, ipsemet Innocentius III promulgavit constitutione apostolica Devotioni ve­ strae, data die 28 mensis decembris an. 1210 ad magistros et auditores Universitatis studiorum Bononiensis, «.... ut eisdem, absque quolibet dubitationis scrupulo, uti possint, cum opus fuerit, tam in iudiciis quam in scholis ». Mox Ioannes Gallensis seu Wallensis, nullo tamen Apostolicae Sedis mandato munitus, in unum collegit quasdam leges inde a tempore Gratiani ad Innocentium usque III latas, praesertim Clemen- ’ l •y Codex luris Canonici XXII Praefatio XXIII tis III et Caelestini III decretales; ob eamque rem, haec Compilatio, eum diem editis, vetuit, ne ullae in posterum sine peculiari Aposto- quamvis post tertiam confecta sit, Secunda tamen nuncupata est. Com­ licae Sedis mandato componerentur: « Volentes igitur, ut hac tantum pilationem Quartam, quae decretales Innocentianas, ad annum usque compilatione universi utantur in iudioiis et in scholis, districtius pro­ 1215 latas, canonesque Concilii Lateranensis IV, eo intervallo habiti, hibemus, ne quis praesumat aliam facere absque auctoritate Sedis Apo- comprehendebat, in incerto est quisnam confecerit: scriptores complu­ slolicae speciali ». Qua constitutione, ut patet, etiam authenticis Inno- res, quos inter Benedictus Pp. XIV, eam ipsomet Innocentio auspice centii III et Honorii III Compilationibus publica auctoritas adempta redactam esse arbitrantur. Collectio denique seu Compilatio Quinta, qua est omnis. Honorii III decretales continebantur, huius Pontificis i ussu composita Sed, quatuor et sexaginla post annos, cum leges satis multae iden­ est, qui in bulla promulgationis Novae causarum, die 31 mensis ianuarii tidem latae essent, quae extra quinque Decretalium Libros consiste­ an. 1226 data ad magistrum Tancredum archidiaconum Bononiensem, rent, Bonifacius VIII quinque iis libris sextum adiecit, eadem huic ita mentem suam significavit: « Quocirca discretioni tuae per aposlo- vi et auctoritate collata, qua Gregorii IX Decretales pollebant. « Sa­ lica scripta mandamus, quatenus eis solemniter publicatis absque ullo crosanctae Romanae Ecclesiae - haec Bonifacius in bulla promulga­ scrupulo dubitationis utaris et ab aliis recipi facias tam in indiciis tionis die 3 mensis maii an. 1298 data - quam imperscrutabilis divinae quam in scholis ». Quae quidem paucis at satis perspicue ostendunt, providentiae altitudo universis, ex iis collectionibus tertiam et quintam certo, quartam autem probabi­ ecclesiis, et totius orbis praecipuum obtinere voluit magistratum, regi­ liter fuisse authenticas : priores vero publica destitutas esse auctoritate, mini praesidentes, curis sollicitamur continuis et assidua meditatione licet canones, cum fere ad unum genuini essent, vim legis nativam reti­ urgemur ut, iuxta creditae Nobis dispensationis officium, subditorum com­ nerent. modis, in quorum prosperitate utique prosperamus, iugi, quantum Nobis dispositione incommutabili, praetulit Verum, cum, in tanta collectionum mole, fieri non potuisset quo­ ex alto concessum fuerit, sollicitudinis studio intendamus. Amplectimur minus iudicia difficultatibus implicarentur, iniit Apostolica Sedes con­ quippe voluntarios,pro ipsorum quiete, labores, et noctes quandoqiie trans­ silium novae atque unicae sylloges publice conficiendae: confecit autem imus insomnes, ut scandala removeamus ab ipsis. Et quas humana Gregorius IX, qui, adiutore usus S. Raymundo PeSafort, Ο. P., natura (novas semper deproperans edere formas) lites quotidie invenire quinque Decretalium Libros an. 1234 edidit. Quibus vero de causis gra­ conatur, nunc antiquorum declaratione, nunc vero novorum editione iurium, vissimum suscepisset opus, idem Pontifex, in bulla promulgationis Rex prout Nobis est possibile, reprimamus. Sane cum post volumen Decretalium pacificus, die 5 mensis septem bris eodem anno data, distincte his verbis a felicis recordationis Gregorio Papa nono, Praedecessore Nostro, tam exposuit: « Sane diversas Constitutiones et Decretales epistolas Praedecesso­ provide et utiliter compilatum, nonnullae ab eo et ab aliis Romanis Pon­ rum Nostrorum, in diversa dispersas volumina, quarum aliquae propter tificibus successive super diversis dicerentur articulis editae Decretales: nimiam similitudinem, et quaedam propter contrarietatem, nonnullae de quarum aliquibus, an Decretales existèrent, earumque auctoribus dubi­ etiam propter sui prolixitatem, confusionem inducere videbantur ; aliquae tabatur sollicite in iudiciis et in scholis: Nos ambiguitatem et incertitu- vero vagabantur extra volumina supra dicta, quae tamquam incertae fre­ dinem huiusmodi, dispendium pluribus afferentem, omnino tollere ac- elu­ quenter in iudiciis vacillabant, ad communem, et maxime eludentium, cidare volentes, quae de Decretalibus ipsis teneri, quaeve deberent in utilitatem per dilectum filium, fratrem Raymundum. Capellanum et Poe- posterum refutari... Decretales huiusmodi diligentius fecimus recenseri; nitenliarium Nostrum, illas in unum volumen, resecatis superfluis, pro- et tandem, pluribus ex ipsis (cum vel temporales, aut sibi ipsis, vel aliis Constitutiones Nostras et Decretales iuribus contrariae, seu omnino superfluae viderentur) penitus resecatis, Epistolas, per quas nonnulla, quae in prioribus erant dubia, decla­ reliquas, quibusdam ex iis abbreviatis, et aliquibus in toto vel in parte rantur ». Abrogatis subinde collectionibus post Gratiani Decretum ad mutatis, multisque correctionibus, detractionibus et additionibus factis in vidimus redigendas, adiicientes de Codex luris Canonici XXIV ipsis, in unum Librum, cum nonnullis Nostris Constitutionibus, redigi mandavimus et sub debitis titulis collocari. Quem Librum, aliis quinque Libris dicti voluminis Decretalium annectendum, Sextum censuimus nun­ cupari ut idem volumen, senarium librorum, illo adiuncto, numerum comprehendens, perfectam in rebus agendis formam tribuat et in moribus disciplinam ». Qui autem maluissent, quinque Decretalium Libros, acces­ sionibus adiunctis, denuo edi. quam novum confici Librum, iis sic Pon­ tifex obloquitur: « Nec sine causa morem Praedecessorum Nostrorum omisimus in hac parte servare: haec enim fecimus, ne infinitos libros destrui et alios non sine maximis dispendiis, laboribus et expensis de novo fieri oporteret ». Postremo, Decretales omnes abrogat Decessorum suorum, quae in Sexto minime reperiantur nec in eo sint specialiter reservatae: < Universitati vestrae igitur per Apostolica dicta mandamus, quatenus Librum huiusmodi, cum multa maturitate digestum, quem sub Bulla Nostra vobis transmittimus, prompto suscipientes affectu, eo uta­ mini de celero in iudiciis el in scholis: nullas alias, praeter illas, quae inseruntur, aut specialiter reservantur ineo, Decretales aut Constitutiones a quibuscumque Praedecessoribus Romanis Pontificibus, post editionem dicti voluminis promulgatas, recepturi ulterius aut pro Decretalibus habi­ turi ». Haud alio sane consilio permotus, Ioanxes XXII sex Decretalium Libris constitutiones Decessoris sui Clementis V addidit, quae, e nomine auctoris Clementinas nuncupatae, per bullam Quoniam nulla, die 25 mensis octobris an. 1317 datam. Avenione promulgatae sunt. Cum denique Parisiis, an. 1500, Corpus iuris canonici denuo typis mandaretur, Ioaxnes Chappuis, qui editionem curabat, addidit tum viginti Decretales Extravagantes loannis XXII, quae inde ab anno 1325, in appen­ dicis modum. Clementinis apponebantur, tum septuaginta Decretales Extravagantes aliorum Pontificum, Extravagantes Communes idcirco appellatas, quod in Corpus iuris canonici communiter, appendicis instar, inseri solebant. Utrique certe Extra vagantium sylloge, qua sylloge erat, Apostolicae Sedis nunquam adprobatio accessit; liquet tamen, Decre­ tales in utramque collectas, cum authenticae essent et pro universa Ecclesia latae, vim legis in catholico orbe habuisse, nisi abrogatas eas esse constitisset. Hae igitur praecipuae erant novi iuris syllogae, quibus constabat Praefatio xxv Corpus iuris canonici quod vocant, quamvis nonnulli negarent, Extra­ vagantes loannis XXII et Extravagantes Communes posse in eo com­ prehendi, cum Corpori iuris, privato tantum consilio, adiectae essent. Idem de cetero Corpus iuris canonici universum an. 1582 Gregorius XIII accuratissime edi iussit. ► Ab anno 1500 ad Concilii Tridentini convocationem nulla cano­ num sylloge, nec privata nec publica auctoritate, confecta est. Tridenlina Synodus, cui Christianae disciplinae ab aetate media acceptae emendationem catholica debet Ecclesia, ius inchoat novissimum ; illius vero Acta haberi merito possunt sylloge canonum de fide et moribus praestantissima. Gregorius XIII, quem supra memoravimus, praeterquam quod ■■■■ novam Corporis iuris canonici editionem curavit, decrevit quoque ple­ ■F · niorem redigi syllogen, quae pontificios complecteretur canones ante Tridentinum latos et in Corpore iuris minime comprehensos, quippe 1' quod vel Clementinis, vel, ad summum, Extravagantibus loannis XXII K· » et Extravagantibus Communibus terminabatur, ut in volumine Parisiis ή·! edito an. 1500. Rem trium Cardinalium Consilio commissam mors inter­ cepit Pontificis anno 1585, post Tridentinam Synodum absolutam altero et vicesimo. Decessoris sui inceptum Sixtus V, qua solebat alacritate, perficiendum suscepit, idque muneris Cardinali Pinellio detulit, datis eidem sociis consortibusque laborum aliquot doctissimis viris; verum, cum, re adhuc infecta, Sixtus obiisset, Clementi VIII contigit, ut finem operi imponeret. Cal. enim augustis an. 1598, Cardinalis Pinellius eidem ’J Pontifici volumen obtulit, quod inscribebatur Sanctissimi D. N. Cle­ mentis Papae VIII Decretales; sed haec nova sylloge, quae tantis stu­ diis et laboribus steterat, nescimus quo pacto, tum adprobatione, tum promulgatione caruit. Liber vero Septimus Decretalium, privata aucto­ ritate a iurisconsulto Petro Matthaeo Ludguni editus an. 1590, etsi multis editionibus Corporis iuris canonici in Appendicem appositus, nunquam tamen ab Apostolica Sede approbatus est, quin imo in Indicem librorum prohibitorum est relatus. lacuit profecto res ad aetatem usque nostram ; nisi quod Bene dictus XIV, Decessorum vestigia persecutus, quas primo Pontificatus sexennio ediderat constitutiones, eas et collectas voluit et promulgavit, datis litteris ad magistros et auditores Bononiensis studiorum Uni- I Γ Codex Iuris Canonici XXVI versitatis: ea igitur pars Buliarii Benedictini quin authentica habenda sit, nemo dubitat. Quod iuris notissimi reliquum erat, id Bullario Romano contine­ batur, quod, privatorum hominum opera pluries editum, Actis Grego- rii XVI concludebatur. Adde tamen leges proximorum Pontificum, Cancellariae Apostolicae Regulas, Sacrarum Congregationum et Tribunalium Romanae Curiae decreta et responsa. Qua in re cognitum est omnibus, responsa Congregationum Sacris Ritibus et Indulgentiis praepositarum in authenticas syllogas redacta esse. In eiusmodi condicione, ad postremos hosce annos, ius canonicum versabatur. Ex iis autem quae diximus, perspicue apparet, saluberrimum Innocentii III, Honorii III, Gregorii IX, Bonifacii VIII et loannis XXII consilium, proponendi videlicet Ecclesiae sacros canones in unum colle­ ctos, quos populus Christianus et facilius nosset et diligentius servaret, depositum insequentibus aetatibus fuisse, quamvis causae illud exse­ quendi permanerent, immo potius procedente tempore invalescerent. Si cui enim libuisset, ante hodiernum diem, dispicere, quid Ecclesia de certo quodam disciplinae capite praescriberet, varios quidem eos fontes, quos enumeravimus, consulere cogebatur. Itaque nemo non videt quantum negotii antehac facesseret iuris canonici studium: idque erit tam manifestum quam quod maxime, si attendatur ad ea quae con­ sequuntur: Γ in Bullario, in collectionibus quae Sacrarum Congregatio­ num et Tribunalium ecclesiasticorum decreta et responsa continent, in Actis Synodi Tridentinae, in Actis Romanorum Pontificum qui Grego­ rio XVI successerunt, unus servatur ordo temporis; in Gratiani De­ creto vix ullus: mancus denique et imperfectus in aliis Corporis iuris canonici partibus; exempli gratia, de iis quae sacram ordinationem impediunt, quod est argumentum satis involutum, agitur libris I, III et IV, tum minus plene et perfecte, tum sine ullo rerum contextu. 2’ Ex documentis, quae in fontibus iuris canonici afferuntur, haud pauca omni carent utilitate, et saepe impedimento sunt ad iuris canonici stu­ dium, utpote quae vel easdem res crebro recinunt vel legem proprii nominis nullam habent. 3* Documenta quaedam responsionem exhibent pro singulari casu datam, ex qua quidem legem communem seu gene­ ralem colligi et exprimi oporteat; multa igitur in eiusmodi documentis supervacanea, multo plura, eademque saepe ardua, labori privato reli- Praefatio χχνιΐ eta. 4" De certis quibusdam capitibus lex canonica omnino silebat; quapropter confugiendum erat vel ad ius romanum (ut, ex. gr., ad sta­ tuendum quonam spatio temporis consuetudo praescriberetur), vel ad jurisprudentiam, vel ad consuetudinem, vel ad doctorum sententias (ut, ex. g., in notione quasi-domicilii definienda). 5° Leges complures, etsi contraria consuetudine aut legibus postea latis abrogatae erant pro catholico orbe universo vel ita pro maiore eius parte ut leges particu­ lares factae essent, exstabant tamen adhuc in fontibus, maximamque studiosorum mentibus perturbationem afferebant. Ut exemplo rem con­ firmemus, in iure communi decernebatur Episcopos a canonicorum ordine esse deligendos, et capita fere omnia tituli De Electionibus ad hanc eligendi rationem pertinent, quanquam ea hodie non obtinet nisi in paucis Germaniae et Helvetiorum dioecesibus; legitimi ritus, qui in indiciis ecclesiasticis servandi erant ad praescripta tum alterius Decre­ talium Gregorii IX Libri, tum Sexti, magnam partem obsoleverunt; Con­ cordata, quae, post absolutum Corpus iuris canonici, Apostolica Sedes cum rerum publicarum Gubernatoribus iniit, ius commune aliqua ex parte immutarunt. Quae cum ita essent, merito videbatur haud secus definiri ius canonicum posse, atque Livius ius romanum appellaverat, « immensum aliarum super alias coacervatarum legum cumulum » (1. III, c. 34) ; nec profecto mirari licebat, quod ii ipsi, qui ad sacrorum canonum studia se totos contulissent, haud raro ignorarent utrum lex de hac aut illa re exsisteret necne, aut dubitarent an aliqua lex vigeret adhuc vel quo sensu accipienda esset, etiamsi de rebus ageretur quae maximi essent momenti et ad usum pertinerent. Quare iuri canonico perdi­ scendo dare operam, siquidem non e rivulis sed e fontibus plenam eius doctrinam haurire placuisset, pauci tantum e clero poterant, quibus videlicet et natura ad eiusmodi studia proclivis et otium et magna librorum copia esset, cum, contra, Gaelestinus Papa, ut in Gratiano legimus, haec ad Episcopos Apulos et Calabros scriberet: « Nulli sacer­ dotum liceat sacros canones ignorare, nec quidquam facere quod Patrum possit regulis obviare »; et Gregorius IX, 1. 1, tit. 2, De Constitutionibus: * Canonum statuta custodiantur ab omnibus, et nemo in actionibus vel indiciis ecclesiasticis suo sensu, sed eorum auctoritate ducatur ». Nostra etiam aetate eiusmodi studia Apostolica Sedes commendare non destitit. Codent luri * XXVJII Concn ici et conquesta praecipue est, quod praecepta hac de re data in pluribus dioecesibus neglegerentur. Quanquam fatendum causam eiusmodi vel ignorationis vel neglegentiae magna ex parte fuisse statum quo, ut dixi­ mus, ius erat canonicum. Huc denique aliud accedit non minoris momenti, idest nonnullas leges ecclesiasticas, initio prudentissime latas, mutatis rerum temporumque condicionibus, factas fuisse aut ad exsequendum difficiles aut minus ad animorum salutem conducibiles: videbantur igitur necessario emen­ dandae, quemadmodum Ecclesia, ut est societas pro hominibus consti­ tuta, facere in causis haud dissimilibus consuevit. Constat, ex. gr., Con­ if3 cilium Lateranense IV impedimentum ex consanguinitate in linea col­ laterali idcirco ad quartum contraxisse gradum, quia < in ulterioribus gradibus iam non potest, absque gravi dispendio, prohibitio generaliter observari »; at vero, eadem de causa, non pauci, postremis hisce tem­ poribus, opinabantur, eiusmodi impedimentum ad tertium gradum contrahi oportere. Postulabatur itidem undique ut rectius atque ad nostram aetatem accommodatius temperarentur tum leges, quae decreto Tametsi accesserunt, tum quae de ieiunio et abstinentia vigebant, et ita porro. Quae qui omnia perpenderit, mirari iam desinet, quare et iuris canonici cultoribus et plurimis catholici orbis Episcopis iamdudum esset persuasum, ius canonicum nova quadam ratione esse tandem ali­ quando ordinandum. Communium votorum interpretes praestiterunt se Paires Concilii Vaticani. Episcopi enim, inde ab an. 1865, cum ad litteras rescriberent ab Apostolica Sede de Concdio Oecumenico Romae habendo datas, Pon­ tificem Maximum rogarunt, vellet rem, quae tantam paritura esset Ecclesiae utilitatem, considerare; deque eadem, cum in Concilium coi­ verunt, postulata deferre cunctati haud sunt. Primi de sacris canonibus in unum apte redigendis postularunt Neapolitanae dicionis Episcopi: < Novum iuris canonici Corpus conficere necesse esse videtur; ac vel in primis quoad processum causarum: qui magis ac magis expeditior sit ». Eos exceperunt plurimi ex Galliarum Episcopis: « Evidentissimum est et ab omnibus iamdiu agnitum et ubique conclamatum, iuris canonici aliquam revisionem et reformationem necessariam esse valdeque urgentem Praefatio XXIX siquidem, ob tam multiplices gravesque rerum et societatis humanae muta­ tiones, leges permultae, quaedam inutiles, aliae observatu impossibiles aut difficillimae evaserunt. De innumeris quoque canonibus ambigitur, utrum adhuc vigeant, necne. Demum per tot saeculorum decursum ita excrevit legum ecclesiasticarum numerus et leges illae in ingentibus iuris Collectionibus adeo cumulatae sunt, ut aliquo sensu dicere possimus: Obruimur legibus. Hinc fit ut studium iuris canonici infinitis prope et inextricabilibus difficultatibus implicetur, controversiis ac processibus latis­ simus locus pateat; et conscientiae mille anxietatibus angantur et in con­ temptum legis impellantur. « Concilium igitur ad grande hoc et necessarium opus reformationis iuris canonici attendere omnino optandum est; quod ut convenienter fiat : « 1° Concilium per seipsum decerneret praecipuos et magis urgentes reformationis articulos, simulque indicaret qua monte et quonam gene­ rali conceptu reformatio iuris peragi debeat. « 2° Institueretur Congregatio aliqua specialis doctissimorum theolo­ gorum et canonistarum, simul et virorum maxime practicorum et ex omnibus assumptorum nationibus, qui universum ius canonicum atten­ tissima revisione introspicerent et, relectis quae reiicienda, modificatis quae modificanda, additis quae addenda viderentur, novum Corpus iuris conficerent, quod statui praesenti Ecclesiae aptius accommodatum, titulis, capitibus et articulis iuxta materiarum ordinem digestum huic Concilio vel alteri proximo convocando, examinandum sanciendumque proponeretur ». Haec deinde Germaniae Episcopi : * Quia autem in Corpore iuris canonici permulta inveniuntur praescripta, quae in praesentiarum non amplius habent vigorem, maxime optandum est, ut nova collectio fiat eorum canonum, qui adhuc vigent, omissis omnibus, qui iam abrogati esse digno­ scantur ». Concinebant Belgarum Episcopi : « Expleto Concilio Vaticano com­ munus redigendi integrum complexum legum ecclesiasticarum in novum I Codicem hodiernae praxi accommodatum, et in varios titulos, capita, etc., ............... mittere velit Sanctissimus Dominus viris in sacris canonibus versatis pro materiarum varietate distributum ». Tum vero Archiepiscopi et Episcopi ex provinciis ecclesiasticis Quebecensi et Halifaxiensi : « Postulatum ut totius iuris ecclesiastici, curante Summo Pontifice, peracto Concilio Vaticano, fiat Codificatio cum Codex luris Canonici XXX iis additionibus, quae praesenti rerum statui utiliores et accomodatiores ridebuntur. « Rationes postulati: Γ Facilior et communior evaderet cognitio huius iuris, quae nunc pene innumeris constitutionibus ei canonibus constat. & Multa in desuetudinem abierunt, vel impossibilia facta sunt, vel in maxi­ mum Ecclesiae bonum mutari possunt ». Deinde plures Italiae inediae Episcopi: « Ne studiosis scientiae cano­ nicae iter scabrosum nimis peragendum sit, ob molem earum legum, quae jam obsolevere, petunt ut Corpus iuris canonici quam diligentissime reco­ gnoscatur ». Tres denique et triginta ex variis orbis regionibus Episcopi huic postulato subscripserunt: « Ut ecclesiasticae leges in mores, in vitam, in instituta Christianorum populorum suam cumulate exserant efficacitatem, nihil profecto accommodatius est nihilque opportunius, quam si sapienti ordine digestae in unum codicem colligantur, ad cuius normam, sacrum ius et dicatur in foro et tradatur in scholis et in usus quotidianos reli­ giose deducatur. Quod cum probe sentirent Romani Pontifices nullo tem­ pore commiserunt ut ipsorum vigilantia et prudentia in hac parte deesset. Huc sane spectavit Innocentius ΙΠ, huc Honorius Ill, quorum in curan­ dis Decretalium Collectionibus electissimae curae praeclara adhuc monu­ menta suppetunt. Quem vero latet de sacra iurispr udent ia quam bene meruerit Gregorius IX, cuius auspiciis et ope et auctoritate amplissimus Pontificii iuris codex editus est? Neque minor habenda est gratia Boni­ facio VIII, qui opus Gregorii uberrima atque in primis opportuna acces­ sione ditavit, perfecit. « Sed hae providae curae Summorum Pontificum, quamvis superiorum temporum commoditati plane satis fuerint, aliquid tamen aetate nostra desiderare patiuntur. Neque mirum cuiquam esse debet, si parumper con­ sideret disciplinares leges variae temporum conditioni sic accommodari oportere, ut tabentibus annis immutentur, novisque obvenientibus causis augeantur. Quare plures Romanorum Pontificum Constitutiones Decre­ taque Conciliorum in Corpus iuris canonici nondum illata sunt, quae tamen dispersa non· evagari diutius, cum indiciorum, tum scientiae iuris magnopere interest. Nam quamdiu in pluribus documentis, veluti dis- iecta corporis membra, sparsim circumferuntur, difficile est, qua late palet Christianus orbis, rite a cunctis dignosci; et si dignoscantur, opus J Praefatio XXXI «t exquisita admodum notitia circumstantiarum (quae est paucorum) ad declinandam rerum atque temporum in iis interpretandis confu­ sionem. · « Haec omnia mature cogitantibus subiit demisse atque enixe petere a Sanctissimo Domino Nostro Pio IX, ut, adhibita opera atque ingenio virorum huius temporis doctissimorum, nonum iuris canonici codicem dige­ rere et Apostolica auctoritate edere non gravetur. Opus sane arduum; sed quo plus difficultatis habet, eo magis est tanto Pontifice dignum ». Cuius quidem rei necessitatem cum ipsa Apostolica Sedes haberet compertam, facere certe non poterat quin tot Ecclesiae Pastorum votis et postulationibus concederet, in iis saltem quae ad disciplinam propius pertinerent et magis urgere viderentur. Eo utique consilio Pius IX per constitutionem Apostolicae Sedis censurarum latae sententiae numerum imminuit; Leo XIII constitutiones dedit Officiorum et Conditae a Chri­ sto, quarum altera aequius et accuratius librorum editioni et prohibi% tioni consulebat, altera decernebat quibus regendae essent legibus Con­ gregationes religiosae votorum simplicium; Sacra denique Congregatio EE. et RR. die 11 iunii an. 1880 Instructionem edidit * de modo quo oeconomice procedere debent Curiae ecclesiasticae in causis disciplina­ ribus et criminalibus clericorum ». Reliqua tamen iuris praescripta cum in eo statu mansissent, quo ante, Episcopi plerique et nonnulli etiam Purpurati Patres Apostolicae Sedi instabant adhuc, ut ius canonicum emendaretur et in aptiorem componeretur ordinem, capto a recentio- ribus omnibus civitatibus exemplo, quemadmodum Gregorius IX lustinianum imitari non dubitaverat. Pius fel. rec. Papa X, qui, ante quam Pontificatum iniret, probe perspexerat quam praeclara Ecclesiae emolumenta eiusmodi emendatio polliceretur, arbitratus tempus iam esse tanti operis initia facere, con­ vocatis haud semel, ineunte mense martio an. 1904, S. R. E. Cardina­ libus qui in Urbe degebant, ut eos de proposita re sententiam rogaret, cum Eminentissimi ii viri consilium probassent, datis die 19 eius­ dem mensis ad orbem catholicum litteris Arduum sane munus, nun­ tiavit, quod iam dudum in communibus fuisset optatis, id velle se, « ut universae Ecclesiae leges, ad haec usque tempora editae, lucido ordine digestae, in unum colligerentur, amotis inde quae abrogatae essent aut obsoletae, aliis, ubi opus fuisset, ad nostrorum temporum conditio- i XXXI i Codex Iuris Canonici nem propius aptatis ». Quod ut recte ad effectum deduceretur, motu proprio, certa scientia et matura deliberatione, haec decrevit quae se­ quuntur: <7. Consilium, sive, ut aiunt, Commissionem Pontificiam constitui­ mus, quam penes erit totius negotii moderatio et cura, caque consta­ bit ex nonnullis S. R. E. Cardinalibus, a Pontifies nominatim desi­ gnandis. II. Huic Consilio ipse Pontifex praeerit et. Pontifice absente, Car­ dinalis decanus inter adstantes. <111. Erunt praeterea iusto numero Consultores, quos Patres Cardinales e viris canonici iuris ac theologiae peritissimis eligent, Pontifice probante. « IV. Volumus autem universum Episcopatum, iuxta normas oppor­ tune tradendas, in gravissimum hoc opus conspirare atque concurrere. « F. Ubi fuerit constituta ratio in huiusmodi studio sectanda, Con­ sultores materiam parabunt suamque de ipsa sententiam in conventibus edent, praeside illo, cui Pontifex mandaverit Consilii Cardinalium esse ab actis. In eorum deinde studia et sententias PP. Cardinales matura deli­ beratione inquirent. Omnia denique ad Pontificem deferantur, legitima approbatione munienda ». Interea, ut Episcopi universi, quemadmodum litteris, quas memo­ ravimus, statuerat, ad tam grande tamque arduum opus conspirarent quod in totius Ecclesiae bonum apparabatur, primum omnium Pontifex id curavit, ut Cardinalis a publicis Ecclesiae negotiis, datis ad omnes et singulos catholici orbis Archiepiscopos litteris die 25 martii eiusdem anni, iisdem mandaret, ut, auditis Suffraganeis suis aliisque, si qui essent, Ordinariis qui Synodo provinciali interesse deberent, quamprimum, idest non ultra quatuor menses a receptis litteris, Sanctae Sedi paucis refer­ rent an et quaenam in vigenti iure canonico, sua eorumque sententia, Yi' immutatione vel emendatione aliqua prae ceteris indigerent. Praeterea singularum nationum Episcopis ius tribuebatur ut unum vel alterum virum, sacrorum canonum ac theologiae scientia praestantem, communi consensu electum, atque ipsorum Episcoporum sumptibus alendum, Romam mitterent, qui Consultorum coetui adseriberetur. Quod si mallent, possent item Episcopi unum ex illis designare, qui iam a Patribus Cardinalibus inter Consultores adnumerati essent, eique sua optata transmittere cum Consultorum coetu communicanda: vel Praefatio XXXUI etiam aliquem e sua natione nominare, qui, licet extra Urbem commo­ rans, per epistolas Consultoribus adiutricem operam praestiturus esset. Quid vero ea de re concordi animo consilii cepissent, Episcopi singularum nationum per digniorem vel antiquiorem ex iis Sanctam Sedem certiorem redderent. Tum vero Pontifex Consilium seu Commissionem, de qua in litteris Arduum sane munus, constituit, in eamque adscivit Patres Cardinales Seraphinum Vannutelli, Antonium Agliardi, Vincentium Vannutelli, Franciscum Satolli, Marianum Rampolla dei Tindaro, Hieronymum M. Gotti, Dominicum Ferrata, Franciscum a Paula Cassetta, Franci­ scum Desideratum Mathieu, Casimirum Gennari, Beniaminum Cavic- cbioni, Andream Steinhuber, Franciscum Segna, losephum Calasanctium Vives y Tuto, Felicem Cavagnis et Raphaelem Merry del Val. Haud ita multo post, quo res celerius et expeditius procederet, delibe­ ravit Pontifex aliud peculiare Consilium instituere, inque illud Patres Cardinales cooptavit Dominicum Ferrata, Felicem Cavagnis, Beniami­ num Cavicchioni, Casimirum Gennari et losephum Calasanctium Vives y Tuto ; iis vero, morte interceptis, suffecit deinceps Cardinales Sebastianum Martinelli, Caietanum De Lai, Basilium Pompili, Caietanum Bisleti, Gulielmum van Rossum, Vincentium Vannutelli, Michaelem Lega et Philippum Giustini. W5|"i ' Delegit autem Pontifex Cardinalem Petrum Gasparri, tum Archie- piscopum titulo Caesariensem et a Secretis Sacrae Congregationis extra­ ordinariis Ecclesiae negotiis praepositae, qui ei Consilio esset ab actis : totum simul opus, quod concellariae vocant, eidem Sacrae Congre­ gationi; curam vero quaecunque occurrerent edendi officinae typographicae Vaticanae demandavit. Pontificium Consilium id in primis studuit, ut idoneos adscisceret sibi, Romano Pontifice probante, Consultores; delegit vero tum ex peritissi­ mis Romanae Curiae Praelatis, tum ex egregiis cleri regularis sodalibus, tum ex aliis sacrarum disciplinarum cultoribus, ita quidem, ut ex iis omnibus, et italis et externis, frequens brevi amplissimumque Colle­ gium coalesceret, cui, de mandato Pontificis, praefuit idem Cardinalis Gasparri. Quo autem expeditius negotium conficeretur, peculiares duo e gremio ipsius Collegii eliciti constitutique sunt Coetus seu Commissiones quas Codex luris Canonici. R- XXXIV Codex luris Canonici vocant, quae tam diligentem studiosamque in canones expendendos apteque redigendos contulerunt operam, ut exspectationem omnem expleverint. Id tamen nullo pacto obstitit, quominus, quotiescumque pars aliqua Codicis potissima ad finem perducebatur, eius exempla ad omnes aeque Consultores mitterentur, ut si quis eorum aliquid animad­ < v-i. · versione dignum reperisset, id scripto significaret. Ceterum, praeter Con­ sultores, confectionem operis complures tum itali tum externi canonistae ac theologi, titulo Collaborators, etsi extra Urbem degebant, egregie adiuvarunt Peculiaribus Coetibus seu Commissionibus ita constitutis, lex quaedam propria condita est et a Summo Pontifice die 11 mensis aprilis eiusdem anni adprobata, qua praefinitae sunt normae, ad quas gravissimum expli­ caretur opus iidemque Coetus operam suam dirigerent. Ea quoque lege cavebatur, ut Instituta ecclesiastica vel religiosorum virorum e suis bibliothecis et tabulariis, si qui peterentur libri, eos sine mora suppe­ ditarent, quibusvis interdictis aut censuris, Pontificis auctoritate, una huius negotii causa sublatis’; itemque ut Consultores, servitio chori addicti, ne spatium sibi ad officium implendum deesset neve e mu­ neris sui perfunctione quicquam detrimenti caperent, quibus horis conventus agerentur, choro abessent, et tamen distributiones ipsas, quas inter praesentes vocant, lucrarentur. Cum sensim desiderata Episcoporum, Pontificis voluntati ita obse­ quentium, ad Apostolicam Sedem perferrentur, eaque diligenter excussa, in Consultorum commodum, in unum cogerentur, disceptatum est, quae­ nam totius materiae divisio facienda esset, decretumque eam adhiberi divisionem, quae, generatim inspecta, dici merito potest tralaticia in iure canonico, hac tamen lege, ut partitio eiusmodi ad tempus recepta haberetur, uti quaedam operis adumbratio, liceretque eam, quemadmo­ dum necessitas postulasset, tum emendari, cum, absoluto Codice, clarius appareret quo demum ordine res disponendae forent. Nulla mora interposita, e Consultoribus et Collaboratoribus delecti sunt qui singulas meditarentur et appararent Codicis partes, de quibus deinde in peculiaribus Coetibus esset disputandum. In quos delectus cecidit, ii, quod hic meminisse gaudemus, libentissimo obtemperarunt animo. Quodvis schematis caput, ex. gr., de baptismo, de sepultura eccle­ siastica, etc., binis commissum est Consultoribus vel Collaboratoribus ? K·· <*.■ Praefatio χχχν aut, si quando rei gravitas postulasset, etiam ternis et quaternis, sic tamen, ut alter nomen alterius vel aliorum, qui eadem de re scribe­ rent, ignoraret. Hi quidem ad alterutrum Coetum seu Commissionem, cui scripta sua excutienda deferebantur, legitime pertinebant; omnibus autem, pontificio adstrictis secreto, dies condicebatur, quem ante diem tradere Efiw Cardinali Gasparri votum suum tenebantur. Haec vero, lege, quam memoravimus, propria, Consultoribus et Col­ laboratoribus generatim praescripta erant: « I. Ut Codex eas tantummodo leges complecteretur, quae discipli­ nam spectant. Nihil tamen prohibebat, quominus in Codice principia quaedam attingi possent aut deberent, quae ad ius naturae vel ad ipsam Fidem referrentur. « II. Ut Consultor, aliusve operis ordinator, Ecclesiae leges de disci­ plina, omissis obsoletis aut abrogatis, diligenter exquireret ex Corpore iuris, ex Tridentino Concilio, ex Actis Romanorum Pontificum et ex decretis Sacrarum Congregationum Romanarum aut Tribunalium Eccle­ siasticorum; eas autem in canones redigeret, qui solam legum partem dispositivam continerent quique possent, si expedire videretur, in para­ graphes subdividi. < III. Ut in canonibus redigendis Consultor, aliusve operis ordina­ tor, e documentis excerpta verba, quantum posset, fideliter referret, bre­ vitati simul et perspicuitati studeret, alias eorundem documentorum partes rebus declarandis aptas adderet, paginis, volumine, editione accu­ rate adnotatis. « IV. Ut Consultor, aliusve operis ordinator, in re gravi et ad usum pertinente, inter varias doctorum opiniones, certam proponeret ac defi­ nitam sententiam. « V. Quod si Consultor, aliusve operis ordinator, opportunum duxis­ set aut necessarium in iure vigente immutare aliquid, canonem quidem redigeret, admonens agi de immutatione, cuius rationes breviter exhi­ beret. Idem praestaret, si quid novi putasset inducendum. « VI. Idem latino sermone uteretur,, eoque digno, quantum liceret, sacrarum maiestate legum, in iure romano tam expressa feliciter ». Secundum hanc studiorum rationem, peculiares Coetus opus aggressi sunt die 13 mensis novembris an. 1904. Alter conveniebat feria quinta, alter die dominico uniuscuiusque hebdomadis, alia re alii Coetui ad ■■■i S?-*· > LX1V Codex /uris Canonici II. Sacrae Romanae Congregationes nova Decreta Gene­ ralia iamnunc ne ferant, nisi qua gravis Ecclesiae universae necessitas aliud suadeat. Ordinarium igitur earum munus in hoc genere erit tum curare ut Codicis praescripta religiose serventur, tum Instructiones, si res ferat, edere, quae iisdem Codicis prae­ ceptis maiorem et lucem afferant et efficientiam pariant. Eiusmodi vero documenta sic conficiantur, ut non modo sint, sed appareant etiam quasi quaedam explanationes et complementa canonum, qui idcirco in documentorum contextu peropportune afferentur. III. Si quando, decursu temporum, Ecclesiae universae bonum postulabit, ut novum generale decretum ab aliqua Sacra Congregatione condatur, ea ipsa decretum conficiat, quod si a Codicis praescriptis dissentiat, Summum Pontificem de eiusmodi discrepantia moneat. Decretum autem, a Pontifice adprobatum, eadem Sacra Congregatio ad Consilium deferat, cuius erit, ad decreti sententiam, canonem vel canones redigere. Si decretum a praescripto Codicis discrepet, Consilium indicet cui­ nam Codicis legi nova lex sufficienda sit; si in decreto res vertetur de qua Codex sileat, Consilium constituat quo loco novus canon vel novi canones sint in Codicem inserendi, numero canonis, qui proxime antecedit, bis, ter etc. repetito, ne canon sede sua mo­ veatur ullus aut numerorum series quoquo pacto perturbetur. Quae omnia, statim post Sacrae Congregationis Decretum, in Acta Apostolicae Sedis referantur. Quae Nobis videmur utiliter in hac causa decrevisse, ea omnia et singula, uti decreta sunt, ita rata et firma esse et ma­ nere volumus ac iubemus : contrariis non obstantibus quibus­ libet. Datum Romae apud Sanctum Petrum die xv mensis Septem­ bris anno mdccccxvh. Pontificatus Nostri quarto. BENEDICTUS PP. XV PROFESSIO CATHOLICAE FIDEI Ego N. firma fide credo et profiteor omnia et singula, quae continentur in symbolo Fidei, quo sancta Romana Ecclesia uti­ tur, videlicet: Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem caeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium. Et in unum Dominum lesum Christum, Filium Dei Unigenitum. Et ex Patre natum, ante omnia saecula. Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero. Genitum non factum, consub­ stantialem Patri : per quem omnia facta sunt. Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendit de caelis. Et incarnatus est de Spiritu Sancto ex Maria Virgine, et Homo factus est. Crucifixus etiam pro nobis, sub Pontio Pilato : passus, et sepultus est. Et resurrexit tertia die, secundum Scripturas. Et ascendit in caelum : sedet ad dexteram Patris. Et iterum ventu­ rus est cum gloria iudicare vivos, et mortuos : cuius regni non erit finis. Et in Spiritum Sanctum, Dominum et vivificantem: qui ex Patre Filioque procedit. Qui cum Patre et Filio simul ado­ ratur, et conglorificatur: qui locutus est per prophetas. Et Unam, Sanctam, Catholicam et Apostolicam Ecclesiam. Confiteor unum Baptisma in remissionem peccatorum. Et exspecto resurrectio­ nem mortuorum. Et vitam venturi saeculi. Arnen. Apostolicas et ecclesiasticas traditiones, reliquasque eius­ dem Ecclesiae observationes et constitutiones firmissime admitto et amplector. Item sacram Scripturam iuxta eum sensum, quem tenuit et tenet sancta Mater Ecclesia, cuius est iudicare de vero sensu et interpretatione sacrarum Scripturarum, admitto; nec eam unquam, nisi iuxta unanimem consensum Patrum, acci­ piam et interpretabor. 4 A XL vi Codex luns Canonici Profiteor quoque septem esse vere et proprie Sacramenta novae legis a lesu Christo Domino nostro instituta, atque ad ’ salutem humani generis, licet non omnia singulis, necessaria, scilicet, Baptismum, Confirmationem, Eucharistiam, Poeniten­ tiam, Extremam Unctionem, Ordinem et Matrimonium; iliaque gratiam conferre, et ex his Baptismum, Confirmationem et Ordi­ nem sine sacrilegio reiterari non posse. - Receptos quoque et approbatos Ecclesiae Catholicae ritus in supradictorum omnium Sacramentorum sollemni administratione recipio et admitto. - ’ Omnia et singula quae de peccato originali et de iustificatione in sacrosancta Tridentina Svnodo definita et declarata fuerunt, amplector et· recipio. - Profiteor pariter in Missa offerri Deo verum, proprium et propitiatorium Sacrificium pro vivis et defunctis; atque in sanctissimo Eucharistiae Sacramento esse vere, realiter et substantialiter Corpus et Sanguinem una cum anima et divi­ nitate Domini nostri lesu Christi, fierique conversionem totius substantiae panis in Corpus, et totius substantiae vini in Sangui­ nem, quam conversionem Catholica Ecclesia Transsubstantiationem appellat. Fateor etiam sub altera tantum specie totum atque integrum Christum, verumque Sacramentum sumi. - Constanter teneo Purgatorium esse, animasque ibi detentas fidelium suffra­ giis iuvari. Similiter et Sanctos una cum Christo regnantes vene­ randos atque invocandos esse, eosque orationes Deo pro nobis offerre, atque eorum Reliquias esse venerandas. Firmiter assero imagines Christi ac Deiparae semper Virginis, necnon aliorum Sanctorum habendas et retinendas esse, atque eis debitum hono­ rem ac venerationem impertiendam. - Indulgentiarum etiam potestatem a Christo in Ecclesia relictam fuisse, illarumque usum Christiano populo maxime salutarem esse affirmo. - San­ ctam, Catholicam et Apostolicam Romanam Ecclesiam, omnium Ecclesiarum matrem et magistram agnosco, Romanoque Ponti­ fici beati Petri Apostolorum Principis successori ac lesu Christi Vicario veram obedientiam spondeo ac iuro. Cetera item omnia a sacris Canonibus et Oecumenicis Con­ ciliis, ac praecipue a sacrosancta Tridentina Svnodo et ab Oecu- f £ Professio Catholicae Fidei XLVH menico Concilio Vaticano tradita, definita ac declarata, praeser* tim de Romani Pontificis primatu et infallibili magisterio, indu­ bitanter recipio atque profiteor, simulque contraria omnia, atque haereses quascunque ab Ecclesia damnatas et reiectas et ana­ thematizatas, ego pariter damno, reiicio et anathematizo. Hanc veram Catholicam Fidem, extra quam nemo salvus esse potest, quam in praesenti sponte profiteor et veraciter teneo, eandem integram et inviolatam usque ad extremum vitae spiritum, con­ stantissime, Deo adiuvante, retinere et confiteri, atque a meis subditis seu illis, quorum cura ad me in munere meo spectabit, teneri et doceri et praedicari, quantum in me erit curaturum, ego idem N. spondeo, voveo ac iuro. Sic me Deus adiuvet, et haec sancta Dei Evangelia. « I CODEX IURIS CANONICI LIBER PRIMUS NORMAE GENERALES Can. 1. ;* Licet in Codice iuris canonici Ecclesiae quoque Orientalis disciplina s^epe referatur, ipse tamen unam respicit Latinam Ecclesiam, neque Orientalem obligat, nisi de iis agatur, quae ex ipsa rei natura etiam Orientalem afficiunt \ Can. 2. * Codex, plerumque, nihil decernit de ritibus et caeremoniis quas liturgici libri, ab Ecclesia Latina probati, servandas praecipiunt in celebrar tione sacrosancti Missae sacrificii, in administratione Sacramentorum et Sacramentalium aliisque sacris peragendis. Quare omnes liturgicae leges vim suam retinent, nisi earum aliqua in Codice expresse corrigatur. Can. 3. Codicis canones initas ab Apostolica Sede cum variis Nationibus conventiones nullatenus abrogant aut iis aliquid obrogant; eae idcirco perinde ac in praesens vigere pergent, contrariis huius Codicis praescri­ ptis minime obstantibus. Can. 4. ·· lura aliis quaesita, itemque privilegia atque indulta quae, ab Apo­ stolica Sede ad haec usque tempora personis sive physicis sive moralibus concessa, in usu adhuc sunt nec revocata, integra manent, nisi huius Co­ dicis canonibus expresse revocentur. r · % Can. 5. λ igentes in praesens contra horum statuta canonum consuetudines sive universales sive particulares, si quidem ipsis canonibus expresse reV^entur, tanquam iuris corruptelae corrigantur, licet sint immemo• abiles, neve sinantur in posterum reviviscere; aliae, quae quidem cente­ nariae sint et immemorabiles, tolerari poterunt, si Ordinarii pro locorum - personarum adiunctis existiment eas prudenter submoveri non posse: e Grae suPPre8sae habeantur, nisi expresse Codex aliud caveat. < AThtB€nedlCtn8 XIV’ C0Dst- « pastoralis », 26 mali 1742. § IX, η. V; ep. encycl., 183!; nu iUnt *’ 26 lnl· 1755’ 5 s- °- S- Off., 13 Inn. 1710; S. C. de Prop. Fide, 4 lun. 18 ans· 71 'ad Deleg· Ap. pro Oriente), 8 nov. 1882; litt. encycl. 6 aug. 1885; deer. Iuris Uanonlci. i it 11 I i" ' I Codex luris Canonici Liber Primus - Normae Generales Can. 6. Can. 10 Codex vigentem hue usque disciplinam plerumque retinet, licet op­ portunas immutationes afferat. Itaque : 1. ® Leges quaelibet, sive universales sive particulares, praescriptis huius Codicis oppositae, abrogantur, nisi de particularibus legibus aliud expresse caveatur; 2. * Canones qui ius vetus ex integro referunt, ex veteris iuris aucto­ ritate, atque ideo ex receptis apud probatos auctores interpretationibus, sunt aestimandi; 3. ® Canones qui ex parte tantum cum veteri iure congruunt, qua congruunt, ex iure antiquo aestimandi sunt; qua discrepant, sunt ex sua ipsorum sententia diiudicandi; 4. ® In dubio num aliquod canonum praescriptum cum veteri iure discrepet, a veteri iure non est recedendum; 5. ® Quod ad poenas attinet, quarum in Codice nulla fit mentio, spi­ rituales sint vel temporales, medicinales vel, ut vocant, vindicativae, latae vel ferendae sententiae, eae tanquam abrogatae habeantur; 6.® Si qua ex ceteris disciplinaribus legibus, quae usque adhuc viguerunt, nec explicite nec implicite in Codice contineatur, ea vim omnem amisisse dicenda est, nisi in probatis liturgicis libris reperiatur, aut lex sit iuris divini sive positivi sive naturalis. Can. 7. Nomine Sedis Apostolicae vel Sanctae Sedis in hoc Codice veniunt non solum Romanus Pontifex, sed etiam, nisi ex rei natura vel sermonis contextu aliud appareat, Congregationes, Tribunalia, Officia, per quae idem Romanus Pontifex negotia Ecclesiae universae expedire solet L TITULUS I. De legibus ecclesiasticis. Can. 8. § 1· Leges instituuntur, cum promulgantur 2. § 2. Lex non praesumitur personalis, sed territorialis, nisi aliud constet. Can. 9. Leges ab Apostolica Sede latae promulgantur per editionem in Acto­ rum Apostolicae Sedis commentario officiali, nisi in casibus particulari­ bus alius promulgandi modus fuerit praescriptus; et vim suam exserunt tantum expletis tribus mensibus a die qui Actorum numero appositus est, nisi ex natura rei illico ligent aut in ipsa lege brevior vel longior vacatio specialiter et expresse fuerit statuta *. i Plus X, const. « Sapienti consilio », 29 lun. 1908; S. C. S. Off., 13 lan. 1892, ad 2 » 0. 3, D. IV; c. 1, X, de postulatione praelatorum, I, 5. 3 Plus X, const. « Promulgandi », 29 sept. 1908; Secret. Status, 26 dec. 1913 3 Leges respiciunt futura, non praeterita, nisi nominatim in eis de praeteritis caveatur ’. Can. 11. Irritantes aut inhabilitantes eae tantum leges habendae sunt, quibus aut actum esse nullum aut inhabilem esse personam expresse vel aequivalenter statuitur. Can. 12. Legibus mere ecclesiasticis non tenentur qui baptismum non recepe­ runt, nec baptizati qui sufficienti rationis usu non gaudent, nec qui, licet rationis usum assecuti, septimum aetatis annum nondum expleverunt, nisi aliud iure expresse caveatur 2. Can. 13. § 1. Legibus generalibus tenentur ubique terrarum omnes pro qui­ bus latae sunt 3. § 2. Legibus conditis pro peculiari territorio ii subiiciuntur pro qui­ bus latae sunt quique ibidem domicilium vel quasi-domicilium habent et simul actu commorantur, firmo praescripto can. 14 4. Can. 14. I § 1. Peregrini : 1. ® Non adstringuntur legibus particularibus sui territorii quandiu ab eo absunt, nisi aut earum transgressio in proprio territorio no­ ceat, aut leges sint personales; · 2. ® Neque legibus territorii in quo versantur, iis exceptis quae or­ dini publico consulunt, vel actuum sollemnia determinant; 3. ® At legibus generalibus tenentur, etiamsi hae suo in territorio non vigeant, minime vero si in loco in quo versantur non obligent 5. § 2. Vagi obligantur legibus tam generalibus quam particularibus quae vigent in loco in quo versantur. • 1 C. 2, 13, X, de constitutionibus, I, 2; c. 4, de officio legati, I, 15, in VI0; c. 2, de iudiciis, II, 1, in Clem.; c. un., de sequestratione possessionum et fructuum, II, 6, in Clem.; c. nn., de probationibus, II, 7, in Clem.; c. 1 de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 10, in Clem.; S. C. S. Off. (Sect, de Indulg.), 26 lan. 1911; S. C. Indulg., Ordinis Minorum Oapuccinorum, 21 inn. 1893, ad I. 2 C. 4, X, de consanguinitate et affinitate, IV, 14; c. 8, X, de divortiis, IV, 10; Cone. Trident., sess. XIV, de poenitentia, c. 2; Benedictus XIV, ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr, 1744, § 16; ep. « Singulari », 9 febr. 1749, § 2; S. C. S. Off., instr, (ad Archlep. Quebecen.), 16 sept. 1824, ad 2; (Tunkln. Occident.), 19 apr. 1837; instr, (ad Vie. Ap. Nankin.), 26 aug. 1891; S. O. de Prop. Fide (C. P. - Jaffnae), 23 aug. 1852, ad 5. — Vide etiam can. 859, § 1; 906; 1099, § 2; 1254, § 1. ■1 C. 1, X, de constitutionibus, I, 2; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 18. « C. 2, de constitutionibus, I. 2, in VI°; Leo XIII. const. « Poma nos Pontifices ο, 8 mail 1881. s C. 21, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 2. de constitutionibus, I. 2, in VI0; S. C. Consist., declar. 31 mart. 1916, n. 2, 3. 4 Codex /uns Canontd Libor Primus · Normae Generales 5 Can. 15. Leges, etiam irritantes et inhabili tantes, in dubio iuris non urgent; in dubio autem facti potest Ordinarius in eis dispensare, dummodo aga­ tur de legibus in quibus Romanus Pontifex dispensare solet. Can. 16. § 1. Nulla ignorantia legum irritantium aut inhabilitantium ab eisdem excusat, nisi aliud expresse dicatur L § 2. Ignorantia vel error circa legem aut poenam aut circa factum proprium aut circa factum alienum notorium generatim non praesumi­ tur; circa factum alienum non notorium praesumitur, donec contrarium probetur Can. 17. § 1. Leges authentice interpretatur legislator eiusve successor et is cui potestas interpretandi fuerit ab eisdem commissa a. § 2. Interpretatio authentica, per modum legis exhibita, eandem vim habet ac lex ipsa; et si verba legis in se certa declaret tantum, pro­ mulgatione non eget et valet retrorsum; si legem coaretet vel extendat aut dubiam explicet, non retrotrahitur et debet promulgari 4. § 3. Data autem per modum sententiae iudicialis aut rescripti in re peculiari, vim legis non habet et ligat tantum personas atque afficit res pro quibus data est. Can. 18. Leges ecclesiasticae intelligendae sunt secundum propriam verborum significationem in textu et contextu consideratam; quae si dubia et obscura manserit, ad locos Codicis parallelos, si qui sint, ad legis finem ac circumstantias et ad mentem legislatoris est recurrendum 5. Can. 20. • Si certa de re desit expressum praescriptum legis sive generalis sive particularis, norma sumenda est, nisi agatur de poenis applicandis, a legibus latis in similibus; a generalibus iuris principiis cum aequitate canonica servatis; a stylo et praxi Curiae Romanae; a communi constan­ tique sententia doctorum. Can. 21. Leges latae ad praecavendum periculum generale, urgent, etiamsi in casu peculiari periculum non adsit. Lex posterior, a competenti auctoritate lata, obrogat priori, si id expresse edicat, aut sit illi directe contraria, aut totam de integro ordi net legis prioris materiam; sed firmo praescripto can. 6, n. 1, lex gene­ ralis nullatenus derogat locorum specialium et personarum singularium statutis, nisi aliud in ipsa expresse caveatur *. Can. 23. In dubio revocatio legis praeexsistentis non praesumitur, sed leges posteriores ad priores trahendae sunt et his, quantum fieri possit, con­ ciliandae 1 23. Can. 24. Praecepta, singulis data, eos quibus dantur, ubique urgent, sed iudicialiter urgeri nequeunt et cessant resoluto iure praecipientis, nisi per legitimum documentum aut coram duobus testibus imposita fuerint. Can. 19. Leges quae poenam statuunt, aut liberum iurium exercitium coarctant, aut exceptionem a lege continent, strictae subsunt interpreta­ tioni c. 1 0. 3, X, de clandestina desponsatione, IV, 3; Reg. 13, R. J., In VI0; Cone. Trident., sees. XXIV, de ref. tnairim., c. 5; Pius IX, const. « Ad universalis », 7 febr. 1862; S. Cde Religiosis, 30 lui. 1900, ad I. — Vide etiam can. 988. a Reg. 47, R. J., in VIe. 3 C. 31, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 17, X, de verborum significa­ tione, V, 40; c. 8, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 7, in VIe; Reg. 46, R. J., in VIe; Clemens VIII, decr. < Nullus omnino », 25 iul. 1599, § 8; Inno­ centius X, const. « Cum sicut », 14 mali 1648, i 4, I, ad 4; Leo XIII. const, e Romanos Ponti­ fices », 8 mali 1881; S. C. Consist., Romana, 11 febr. 1911; S. C C., decr. 21 sept. 1624. 1 1; S. R. U.. Ordinis Praedicatorum, 23 mali 1846; Romana, 8 apr. 1854. 1 C. 1, x, de iuramento calumniae, II. 7; c. 36. X. de sententia excommunicationis, V, 39; c. 1, de clericis coniugatis, III, 2, In VI°. 3 O. H· Ο* XXII, q. 5; c. 6, 8, X, de verborum significatione, V, 40; Eugenius IV ep« « Fide digna », 8 iul. 1440, S 2; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. - Cochinchin ), 2 iul. 1827. o C. 22. do electione et electi potestate, I. 6, in vi»; Reg. 15, R. J., ln Vlo. r a. de Prop. Fide (G. P. Sin. - Cochlnchin.). 2 lui. 1827. ’ ’ ' TITULUS II. De consuetudine. Can. 25. Consuetudo in Ecclesia vim legis a consensu competentis Superioris ecclesiastici unice obtinet 3. Can. 26. Communitas quae legis ecclesiasticae saltem recipiendae capax est, potest consuetudinem inducere quae vim legis obtineat. Can. 27. § 1. luri divino sive naturali sive positivo nulla consuetudo potest aliquatenus derogare; sed neque iuri ecclesiastico praeiudicium affert, nisi fuerit rationabilis et legitime per annos quadraginta continuos et completos praescripta; contra legem vero ecclesiasticam quae clausulam 1 C. 2 C. 3 C. torum, I, 1, X, de rescriptis, I, 3; c. 1, de constitutionibus, I, 2, in VI°. 29, de electione et electi potestate, I, 6, in VI». 3, D. XII; C. 8, 9, X, de consuetudine. I, 4; c. 4, X, de postulatione praela­ 5. 6 Codex Iuris Canonici contineat futuras consuetudines prohibentem, sola praescribere potest rationabilis consuetudo centenaria aut immemorabilis \ § 2. Consuetudo quae in iure expresse reprobatur, non est ratio­ nabilis s. Can. 28. Consuetudo praeter legem, quae scienter a communitate cum animo se obligandi servata sit, legem inducit, si pariter fuerit rationabilis et legitime per annos quadraginta continuos et completos praescripta. Can. 29. Consuetudo est optima legum interpres 3. Can. 30. Firmo praescripto can. 5, consuetudo contra legem vel praeter legem per contrariam consuetudinem aut legem revocatur; sed, nisi expressam de iisdem mentionem fecerit, lex non revocat consuetudines centenarias aut immemorabiles, nec lex generalis consuetudines particulares 4. TITÜLÜS III. De temporis supputatione. Can. 31. Salvis legibus liturgicis, tempus, nisi aliud expresse caveatur, sup­ putetur ad normam canonum qui sequuntur. Can. 32. § 1. Dies constat 24 horis continuo supputandis a media nocte, hebdo­ mada 7 diebus ·. § 2. In iure nomine mensis venit spatium 30, anni vero spatium 365 dierum, nisi mensis et annus dicantur sumendi prout sunt in ca­ lendario ·. 1 O. G, D. VIII; c. 3, 4, D. XII; c. 1, 3-5, 7, 9-11, X, de consuetudine, I, 4ς C. 14, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 13, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; C. 8, X, de iu didis, II, 1; c. 12, 16, X, de praescriptionibus, Π, 2G; c. 8, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 1, X. de his, quae fiunt a maiori parte capituli, III, 11; c. 39, X, de jtmonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 49, X. de sententia excommunicationis, V, 39; c. 1. 2, de consuetudine, I. 4, in VI°; c. un­ de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 3, in VI°; c. un., de con­ suetudine, I, 1, in Extravag. com.; c. 1, de sepulturis, III, 6, in Extravag. com.; Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 1; Leo X (Ln Cone. Lateranen. V), const, α Supernae dispositionis ·, 5 mali 1514, } 36; Benedictus XIV, ep. « Declarasti », 16 mart. 1746. 3 C. 2, de consuetudine, I, 4, in VI®. 3 C. 8, X, de consuetudine. I. 4; Reg. 45, R. J., in VI»; Leo XIII. lltt. ap. a Apostolicae curae », 13 sept. 1896; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Siam), 23 iun.li * C. 1, X, de regulis iuris, V, 41; c. 1. de constitutionibus, I, 2, in VI®. s C. 24, X, de officio et potestate iudicis delegati, I. 29. « S. C. 8. Off. (Chan-sD. 7 mall 1890; Mlssale Rom., tlt. De anno et eius partibus Liber Primua - Normae Generales Ί Can. 33. § 1. In supputandis horis diei standum est communi loci usui; sed in privata Missae celebratione, in privata horarum canonicarum recita­ tione, in sacra communione recipienda et in ieiunii vel abstinentiae lege servanda, licet alia sit usualis loci supputatio, potest quis sequi loci tem­ pus aut locale sive verum sive medium, aut legale sive regionale sive aliud extraordinarium \ § 2. Quod attinet ad tempus urgendi contractuum obligationes, ser­ vetur, nisi aliter expressa pactione conventum fuerit, praescriptum iuris civilis in territorio vigentis. Can. ai. § 1. Si mensis et annus designentur proprio nomine vel aequivalenter, ex. gr., mense februario, anno proxime futuro, sumantur prout sunt in calendario. § 2. Si terminus a quo nec explicite nec implicite assignetur, ex. gr., suspensio a Missae celebratione per mensem aut duos annos, tres in anno vacationum menses, etc., tempus supputetur de momento ad momentum; et si tempus sit continuum, ut in allato primo exemplo, menses et anni sumantur prout sunt in calendario; si intermissum, hebdomada intelligatur 7 dierum, mensis 30, annus 3G5. § 3. Si tempus constet uno vel pluribus mensibus aut annis, una vel pluribus hebdomadibus aut tandem pluribus diebus, et terminus a quo explicite vel implicite assignetur : 1. ° Menses et anni sumantur prout sunt in calendario; 2. ° Si terminus a quo coïncidât cum initio diei, ex. gr., duo vaca­ tionum menses a die 15 augusti, primus dies ad explendam numerationem computetur et tempus finiatur incipiente ultimo die eiusdem numeri; 3. ° Si terminus a quo non coïncidât cum initio diei, ex. gr., deci­ mus quartus aetatis annus, annus novitiatus, octiduum a vacatione sedis episcopalis, decendium ad appellandum, etc., primus dies ne computetur et tempus finiatur expleto ultimo die eiusdem numeri; 4. ° Quod si mensis die eiusdem numeri careat, ex. gr., unus mensis a die 30 ianuarii, tunc pro diverso casu tempus finiatur incipiente vel expleto ultimo die mensis; 5. ° Si agatur de actibus eiusdem generis statis temporibus reno­ vandis, ex gr., triennium ad professionem perpetuam post temporariam, triennium aliudve temporis spatium ad electionem renovandam, etc., tempus finitur eodem recurrente die quo incepit, sed novus actus per inte­ grum eundem diem poni potest 2. 1 S. C. C., Treviren., 22 iul. 1893; S. R. C., Missalis Romani, 1S sept., 2 nov. 1634; Clodien., 7 aug. 1875, ad IX; Placentina in Hispania, 12 maii 1905; S. PoenJt., 18 iun. 1873; 29 nov. 1882. 3 S. C. de Religiosis, deer. 3 mali 1914, η. 1. * V ' ;Η Λ 8 Codex Juris Canonici Can. 35. •H pro exercitio aut prosecutione Tempus utile illud intelligitur quod sui iuris ita alicui competit ut ignoranti aut agere non valenti non cur­ rat; continuum, quod nullam patitur interruptionem. TITULUS IV. De rescriptis. Can. 36. § 1. Rescripta tum Sedis Apostolicae tum aliorum Ordinariorum im petrari libere possunt ab omnibus qui expresse non prohibentur. § 2. Gratiae et dispensationes omne genus a Sede Apostolica con cessae etiam censura irretitis validae sunt, salvo praescripto can. 2265. § 2, 2275, n. 3, 2283 l. Can. 37. Rescriptum impetrari potest pro alio etiam praeter eius assensum; et licet ipse possit gratia per rescriptum concessa non uti, rescriptum tamen valet ante eius acceptationem, nisi aliud ex appositis clausulis appa reat ’. Can. 38. Rescripta quibus gratia conceditur sine interiecto exsecutore, effe­ ctum habent a momento quo datae sunt litterae; cetera a tempore exse­ cutionis ’. Can. 39. Conditiones in rescriptis tunc tantum essentiales pro eorundem va­ liditate censentur, cum per particulas ei, dummodo, vel aliam eiusdem significationis exprimuntur. Can. 40. In omnibus rescriptis subintelligenda est, etsi non expressa, con­ ditio : Si preces veritate nitantur, salvo praescripto can. 45, 1054 1 *34. Can. 41. In rescriptis quorum nullus est exsecutor, preces veritate nitantur oportet tempore quo rescriptum datum est; in ceteris tempore exse­ cutionis ’. 1 Ordo servandus In S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. Ill, η. 6°. 3 Ο. 17, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI’. 3 Ο. 7, X, de rescriptis, I, 3; c. 7, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VIe: S. C. Ep. et Reg., Amalphitana, 15 lui. 1740; S. C. Indulg., 20 mail 1711; iiechlinien. et Vincennapolitana. IS lui. 1887, ad 6. * C. 10, C. XXV, <]. 2; C. 2, 17, X, de rescriptis, I, 3; c. 5, X, de cohabitat tone cle­ ricorum et mulierum, HI, 2; Cone. Trident., sees. XXII, de ref., c. 5, 0; S. C. Ep. et Reg., Conchen., 3 sept. 1852. 3 C. 9. de rescriptis, I, 3, in VI’; S. C. Ep. et Reg., Nolana, 13 inn. 1846. Libor Primus - Normae Generales » § 1. Reticentia veri, seu subreptio, in precibus non obstat quominus rescriptum vim habeat ratumque sit, dummodo expressa fuerint quae de stylo Curiae sunt ad validitatem exprimenda *. § 2. Nec obstat expositio falsi, seu obreptio, dummodo vel unica causa proposita vel ex pluribus propositis una saltem motiva vera sit 12. § 3. Vitium obreptionis vel subreptionis in una tantum parte rescri­ pti aliam non infirmat, si una simul plures gratiae per rescriptum con­ cedantur. Can. 43. ,·Φ ;* Gratia ab una Sacra Congregatione vel Officio Romanae Curiae de­ negata, invalide ab alia Sacra Congregatione vel Officio aut a loci Ordi­ nario, etsi potestatem habente, conceditur sine assensu Sacrae Congre­ gationis vel Officii quocum vel quibuscum agi coeptum fuit, salvo iure S. Poenitentiariae pro foro interno 3. Can. 44. ÎE § 1. Nemo gratiam a proprio Ordinario denegatam ab alio Ordinario petat, nulla facta denegationis mentione; facta autem mentione, Ordi­ narius gratiam ne concedat, nisi habitis a priore Ordinario denegationis rationibus. § 2. Gratia a Vicario Generali denegata et postea, nulla facta huius denegationis mentione, ab Episcopo impetrata, invalida est; gratia autem ab Episcopo denegata nequit valide, etiam facta denegationis mentione, a Vicario Generali, non consentiente Episcopo, impetrari '. Can. 45. Cum rescriptis ad preces alicuius impetratis apponitur clausula: Motu proprio, valent quidem ea, si in precibus reticeatur veritas alio1 C. 2, 3, 8, 15-17, 19, 20, 22, 26-28, 31, 32, 37, 42, X, de rescriptis, I, 3; c. 54, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 2, X, de filiis presbyterorum ordinandis vel non, I, 17; c. 6, X, de corpore vifialis ordinandis vel non, I, 20; c. 12, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 5, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 2, X, de dolo et con­ tumacia, II, 14; c. 5, X, ut lite pendente nihil innovetur, II, 16; c. 7, X, de fide instru­ mentorum, II, 22; c. 12, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 44, 57, X, de appella­ tionibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 3, 5, 6, X, de confirmatione utili vel inutili, II, 30; c. 5, X, de cohabitatione clericorum et mulierum, III, 2; c. 0, X, de con­ cessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; c. 6, X, de consanguinitate et affi­ nitate, IV, 14; c. 2, de filiis presbyterorum et aliis illegitime natis, I, 11, in VI°; c. 8, 21, 23, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI°; c. 1, de praebendis et dignitatibus, III, 2, In Clem.; Cone. Trident., sees. XIII, de ref., c. 5. 3 C. 4, 20, X, de rescriptis, I, 3; c. 54, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 5, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 7, X, de fide instrumentorum, II, 22; c. 6, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; Cone. Trident., sess. XIII, de ref., c. 5. a Reg. 84, R. J., in VI°. in VI0. u 10 Codex luris Canonici Liber Primus - Normae Generales quin necessario exprimenda, non tamen si falsa causa finalis eaque unica proponatur, salvo praescripto can. 1054 x. 11 petrata fuerunt ad beneficii ecclesiastici assecutionem, strictam interpre­ tationem recipiunt; cetera omnia latam Can. 46. Rescripta etiam Motu proprio concessa personae de iure communi inhabili ad consequendam gratiam de qua agitur, itemque edita contra alicuius loci legitimam consuetudinem vel statutum peculiare, vel contra ius alteri iam quaesitum, non sustinentur, nisi expressa derogatoria clau­ sula rescripto apponatur *. Can. 47. Rescripta non fiunt irrita ob errorem in nomine personae cui vel a qua conceduntur, aut loci in quo ipsa moratur, aut rei de qua agitur, dummodo, iudicio Ordinarii, nulla sit de ipsa persona vel re dubitatio123. Can. 48. r § 1. Si contingat ut de una eademque re duo rescripta inter se con­ traria impetrentur, peculiare, in iis quae peculiariter exprimuntur, prae­ valet generali4. § 2. Si sint aeque peculiaria aut generalia, prius tempore praevalet posteriori, nisi in altero fiat expressa mentio de priore, aut nisi prior im­ petrator dolo vel notabili negligentia suo rescripto usus non fuerits. § 3. Quod si eodem die fuerint concessa nec liqueat uter prior impe­ traverit, utrumque irritum est, et, si res ferat, rursus ad eum qui rescri­ pta dedit, est recurrendum. Can. 49. Rescripta intelligenda sunt secundum propriam verborum significa­ tionem et communem loquendi usum, nec debent ad casus alios praeter expressos extendi6. Can. 50. In dubio, rescripta quae ad lites referuntur, vel iura aliis quaesita laedunt, vel adversantur legi in commodum privatorum, vel denique im1 C. 23, de praebendis et dignitatibus, III, 4, In VI0; c. 4, de praebendis et digni­ tatibus, III, 2, in Clem. 2 0. 6, 19, X, de rescriptis, I, 3; c. 1, de constitutionibus, I, 2, in VI°; c. 4, 8-10, de rescriptu, I, 3, in vi°. 3 C. 34, 35, X, de rescriptis, I, 3; S. Poenit., 6 febr. 1895. ‘ C. 1, 6, 14, 29, X, de rescriptis, I, 3; c. 14, 38, de praebendis et dignitatibus, III, 4, In VI0; Reg. 34, R. J„ In VI°. s C. 2, 3, 9, 12, 16, 22-24, 30, X, de rescriptis, I, 3; c. 9, X, de filiis presbyterorum ordinandis vel non, I, 17; c. 12. 29, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 2. X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 3, X, de confirmatione utili vel inutili, II, 30; c. 12, de rescriptis, I, 3, In VIe; c. 15, 22. de praebendis et dignitatibus, III, 4, In VI°: c. 7, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 7, in VI0; Reg. 54, R. J., In VIe. e C. 32, X. de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 6, de rescriptis, I. 3, in VI°; c. 16, 27, 41. dc praebendis et dignitatibus, III, 4. in VI°; c. 7 de concession praebendae et ecclesiae non cacantis, III, 7, in VI0; Reg. 74, R. .1., in VI«; s. C. S Off. (Southwark), 22 nov. 1865, ad 1; 2 mali 1877, ad 2; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 18 apr 1757; instr, (ad VIc. Ap. Pondlcher.), 7 lun. 1853: S. R. C., Frisingen., 3 sept Can. 51. Rescriptum Sedis Apostolicae in quo nullus datur exsecutor, tunc tantum debet Ordinario impetrantis praesentari, cum id in eisdem lit­ teris praecipitur, aut de rebus agitur publicis, aut comprobare conditio­ nes quasdam oportet a. Can. 52. Rescripta, quorum praesentationi nullum est definitum tempus, pos­ sunt exsecutori exhiberi quovis tempore, modo absit fraus et dolus ’. Can. 53. Rescripti exsecutor invalide munere suo fungitur, antequam litteras receperit earumque authenticitatem et integritatem recognoverit, nisi praevia earundem notitia ad eum fuerit auctoritate rescribentis trans­ missa 4. Can. 54. § 1. Si in rescripto committatur merum exsecutionis ministerium, exsecutio rescripti denegari non potest, nisi aut manifeste pateat rescri­ ptum vitio subreptionis aut obreptionis nullum esse, aut in rescripto ap­ ponantur conditiones quas exsecutori constet non esse impletas, aut qui rescriptum impetravit adeo, iudicio exsecutoris, videatur indignus ut aliorum offensioni futura sit gratiae concessio; quod ultimum si accidat, exsecutor, intermissa exsecutione, statim ea de re certiorem faciat re­ scribentem 5. § 2. Quod si in rescripto concessio gratiae exsecutori committatur, ipsius est pro suo prudenti arbitrio et conscientia gratiam concedere vel denegare 6. 1 C. 15, 32, 40, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 38, X, de prae­ bendis et dignitatibus, III, 5; e. 8-10, de rescriptis, I, 3, in VI°; c. 4, 1G, 19, 24, 41, de praebendis et dignitatibus, III, 4, In VI°; Reg. 15, 30, 48, R. J., in VI0. - S. C. de Prop. Fide (C. G. - Constantinop.), I sept. 1783, ad 1, 2; S. C. Indulg., FalenHnen., 5 febr. 1841, ad 2; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. Ill, η. 4°. 3 C. 12, de rescriptis, I, 3, in VI°. 4 C. 12, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 6, X. de crimine falsi, V, 20; S. C. S. Off., decr. 24 aug. 1892; S. Poenit., 15 lan. 1894, ad 1. 5 C. 5, 17, 20, 24, 37, X, de rescriptis, I, 3; c. 5, 6, X, de confirmatione utili vel inu­ tili, II, 30; c. 6, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; Cone. Trident., sees. XIII, de ref., c. 5; Benedictus XIV, const. « Ad Apostolicae », 25 febr. 1742, § 6; ep. encycl. « Ma­ gnae Nobis », 29 inn. 1748; S. C. Ep. et Reg., Oonchcn., 3 sept. 1852; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Nor­ mae peculiares, Cap. Ill, η. 4°. « Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. Ill, η. 3°. 13 Codex luris Canonici Can. 55. Exsecutor procedere debet ad mandati normam, et nisi conditiones essentiales in litteris appositas impleverit ac substantialem procedendi formam servaverit, irrita est exsecutio ‘. Can. 56. Exsecutio rescriptorum quae forum externum respiciunt, scripto facienda est. Can. 57. § 1. Rescriptorum exsecutor potest alium pro suo prudenti arbitrio sibi substituere, nisi substitutio prohibita fuerit, aut substituti persona praefinita 3. § 2. Si tamen fuerit electa industria personae, exsecutori non licet alteri committere, nisi actus praeparatorios 3. Can. 58. Rescripta quaelibet exsecutioni mandari possunt etiam ab exsecutorie successore in dignitate vel officio, nisi fuerit electa industria personae 4. Can. 59. § 1. Exsecutori fas est, si quoquo modo in rescriptorum exsecutione erraverit, iterum eadem exsecutioni mandare s. § 2. Quod attinet ad taxas pro rescriptorum exsecutione, servetur praescriptum can. 1507, § 1. Can. 60. § 1. Rescriptum, per peculiarem Superioris actum revocatum, per­ durat usque dum revocatio ei, qui illud obtinuit, significetur. § 2. Per legem contrariam nulla rescripta revocantur, nisi aliud in ipsa lege caveatur, aut lex lata sit a Superiore ipsius rescribentis ‘. Can. 61. Per Apostolicae Sedis aut dioecesis vacationem nullum eiusdem Se­ dis Apostolicae aut Ordinarii rescriptum perimitur, nisi aliud ex additis 1 C. 22, X, dc rescriptis, I, 3; c 13, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 23; e. 38, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 30, de praebendis et dignitatibus, III, 4. In VIe; S. C. S. Off. (Southwark), 22 nov. 1803, ad 1; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 18 apr. 1757. 2 C. 3, 43, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 62, X, dc appellatio­ nibus, recusationibus et relationibus, II. 28; c. 12. de officio et potestate iudicis delegati, I. 14, in VI»; S. C. S. Off., litt. encycl. 20 febr. 1888, n. 5; decr. 14 dec. 1898. MK s C. 43, X. dc officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 12, de officio et potestate iudicis delegati, I, 14, in VI». < Reg. 40. R. J., in VIe; S. C. S. Off., Utt. encycl. 20 febr. 18S8, n. 3; S. C. Ep et Reg., Brundttsina, 29 nov. 1000; Baren., 18 lan. 1641. — Vide etiam can 368 5 2· 4M « o » S. Poenit.. 15 lan. 1SM, ad 2. ’ . , f» O. 28. X, dc rescriptis, I, 3; c. 15. de reacriptia, I, 3, in VI». Liber Primus - Normae Generales 13 clausulis appareat, aut rescriptum contineat potestatem alicui factam concedendi gratiam peculiaribus personis in eodem expressis, et res adhuc integra sit x. Can. 62. Si rescriptum contineat non simplicem gratiam, sed privilegium vel dispensationem, serventur insuper praescripta canonum qui sequuntur. TITULUS V. De privilegiis. Can. 63. § 1. Privilegia acquiri possunt non solum per directam concessio­ nem competentis auctoritatis et per communicationem, sed etiam per legitimam consuetudinem aut praescriptionem 1 2. § 2. Possessio centenaria vel immemorabilis inducit praesumptionem concessi privilegii. Can. 64. Per communicationem privilegiorum, etiam in forma aeque princi­ pali, ea tantum privilegia impertita censentur, quae directe, perpetuo et sine speciali relatione ad certum locum aut rem aut personam concessa fuerant primo privilegiario, habita etiam ratione capacitatis subiecti. cui fit communicatio 3. Can. 65. Cum privilegia acquiruntur per communicationem in forma accès soria, augentur, imminuuntur vel amittuntur ipso facto, si forte augean­ tur, imminuantur vel cessent in principali privilegiario; secus si acqui­ rantur per communicationem in forma aeque principali *. Can. 66. § 1. Facultates habituales quae conceduntur vel in perpetuum vel ad praefinitum tempus aut certum numerum casuum, accensentur privi­ legiis praeter ius. § 2. Nisi in earum concessione electa fuerit industria personae aut aliud expresse cautum sit, facultates habituales, Episcopo aliisve de qui1 C. 19, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 5, de rescriptis, I, 3, in VI»; c. 9, de officio et potestate iudicis delegati, I, 14, in VI»; c. 30, de praebendis et di­ gnitatibus, III, 4, in VI»; Reg. 10, R. J., in VI»; S. C. Ep. et Reg., Yucaten., 26 sept. 1589; Lgcien., 17 nov. 1590; Oritana, 21 nov. 1G00; Tranen., 29 apr. 1740; Amalphitana, 15 Iui. 1740; Mindonien., 1 apr. 1709; S. C. de Prop. Fide, litt. (ad Vic. Ap. Bosnlae), 5 oct. 1810; Utt. (ad Archiep. Mexican.), 22 mart. 1817. 2 C. 8, C. IX, q. 3; c. 9, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 13, X, de foro com­ petenti, II, 2; c. 4, 18, X, de praescriptionibus, II, 20; c. 14, 24, 25, X, de privilegiis ol excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 2, 3, 0, 7, de privilegiis, V, 7, in VI». — Vide etiam can. 713, § 1; 722, § 1. • Vide etiam can. 722, § 1. < S. C. Indulg., Tertii Ordinis S. Francisci, 31 ian. 1893, ad XVII. ■K U Codex luris Canonici bus in can. 198, § 1 ab Apostolica Sede concessae, non evanescunt, reso­ luto iure Ordinarii cui concessae sunt, etiamsi ipse eas exsequi coeperit, sed transeunt ad Ordinarios qui ipsi in regimine succedunt; item con­ cessae Episcopo competunt quoque Vicario Generali § 3. Concessa facultas secumfert alias quoque potestates quae ad illius usum sunt necessariae; quare in facultate dispensandi includitur etiam potestas absolvendi a poenis ecclesiasticis, si quae forte obstent, sed ad effectum dumtaxat dispensationis consequendae 2. Can. 67. Privilegium ex ipsius tenore aestimandum est, nec licet illud exten­ dere aut restringere ’. Can. 68. In dubio privilegia interpretanda sunt ad normam can. 50; sed ea semper adhibenda interpretatio, ut privilegio aucti aliquam ex indul­ gentia concedentis videantur gratiam consecuti 3 4. Can. 69. Nemo cogitur uti privilegio in sui dumtaxat favorem concesso, nisi alio ex capite exsurgat obligatio *. Can. 70. Privilegium, nisi aliud constet, censendum est perpetuum 6. Can. 71. Per legem generalem revocantur privilegia in hoc Codice contenta; ad cetera quod attinet, servetur praescriptum can. 60 '. Can. 72. § 1. Privilegia cessant per renuntiationem a competente Superiore acceptatam. i Reg, 46, R. J., in VIe; S. C. S. Off., litt. encycl. 20 febr. 1888, n. 3; 24 nov. 1897; decr. 20 apr. 1898, n. 1; 8 mail 1899, ad 1. 3; 20 dec. 1899; 5 sept. 1900. — Vide etiam can. 368, J 2; 435, J 2. a Reg. 35, 42, 53, 80, R. J., in VI®; S. C. S. Off., 17 mart. 1874; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. - Sutchuen.), 26 sept 1 S. Poenit, 2 iul. 1891. — Vide etiam can. 200, 8 1. 3 C. 10-12, X, de decimis, primitiis et oblationibus, III, 30; c. 7-9, 16, 18, 19, 21, 24. X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 5, 9-11, de privilegiis, V. 7, in VI®; Reg. 28. 74, R. J., in VI0; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. c. 11; Benedictos XIV. const. « Apostolica indulta », 5 aug. 1744, S 7; Pius X. motu propr. « Inter multiplices », 21 febr. 1 , n. 80; S. R. C., decr. 27 aug. IS , n. 5; Cincinnaten., 27 febr. 1883, ad I. < C. 16. 19, 30, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 16, 25, X, de verborum significatione, V, 40; c. 1, de ftliis presbyterorum et aliis illegitime natis, I, 11. in VI®; c. 6. 10, de privilegiis, V, 7. In VI®; Reg. 15. 30, 48, 61, R. J., in VI®; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. H; S. R. C., decr. 27 aug. 1822, n. 5. « O. G, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; Reg. 61, R. J., in VI®. » C. 22, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; Reg. 16, R. J., in VI®. τ C. 1, X. do regulis iuris, V. 41; c. 1. de constitutionibus, I, 2, in VI®; c. 5, de rescri­ ptis, I, 3, in VI®. Liber Primus - Normae Generales 15 § 2. Privilegio in sui tantum favorem constituto quaevis persona pri­ vata renuntiare potest x. § 3. Concesso alicui communitati, dignitati locove renuntiare pri­ vatis personis non licet 2. § 4. Nec ipsi communitati seu coetui integrum est renuntiare privi­ legio sibi dato per modum legis, vel si renuntiatio cedat in Ecclesiae aliorumve praeiudicium. Can. 73. Resoluto iure concedentis, privilegia non exstinguuntur, nisi data fuerint cum clausula : ad beneplacitum nostrum, vel alia aequipollenti3. Can. 74. Privilegium personale personam sequitur et cum ipsa exstinguitur Can. 75. Privilegia realia cessant per absolutum rei vel loci interitum; pri­ vilegia vero localia, si locus intra quinquaginta annos restituatur, revi­ viscunt 5. Can. 76. Per non usum vel per usum contrarium privilegia aliis haud onerosa non cessant; quae vero in aliorum gravamen cedunt, amittuntur, si ac­ cedat legitima praescriptio vel tacita renuntiatio. « Can. 77. Cessat quoque privilegium, si temporis progressu rerum adiuncta sic, iudicio Superioris, immutentur ut noxium evaserit, aut eius usus illicitus fiat; item elapso tempore vel expleto numero casuum pro quibus privilegium fuit concessum, firmo praescripto can. 207, § 2 6. Can. 78. Qui abutitur potestate sibi ex privilegio permissa, privilegio ipso privari meretur; et Ordinarius Sanctam Sedem monere ne omittat, si quis privilegio ab eadem concesso graviter abutatur T. 1 C. 12, X, de foro competenti, II, 2; c. 23, X, de regularibus et transeuntibus ad reli­ gionem, III, 31. 3 C. 5, X, de arbitris, I, 43; c. 12, 18, X, de foro competenti, II 2; c. 15, 36, X, de sententia excommunicationis, V, 39. a C. 5, de rescriptis, I, 3, in VI®. ‘ Reg. 7, R. J„ in VI®. s S. C. Indnlg., Tomacen., 28 ian. 1839; Taurinen., 26 aug. 1840; Cameraccn., 22 febr. 1847, ad 3; Ordinis Carmelitarum Discalceat., 18 sept. 1862; S. R. C., Taurinen., 17 dec. 1875. - Vide etiam can. 924. » C. 9, X, de decimis, primitiis et oblationibus, III, 30; Reg. 61, R. J., in VI®. T C. 7, D. LXXIV; c. 63, C. XI, q. 3; c. 43, X, de rescriptis, I, 3; c. 2, X, de postu­ latione praelatorum, I, 5; c. 12, X, de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; c. 18, X, de regularibus et transeuntibus ad religionem, III, 31; c. 11, 24, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 32, 45, X, de sententia excommunica­ tionis, V, 39; S. C. de Prop. Fide, decr. 13 aug. 1774. i. 16 Coder Iuris Canonici Liber Primus · Normae Generates Can. 79. Quamvis privilegia, oretenus a Sancta Sede obtenta, ipsi petenti in foro conscientiae suffragentur, nemo tamen potest cuiusvis privilegii usum adversus quemquam in foro externo vindicare, nisi privilegium ipsum sibi concessum esse legitime evincat \ TITULUS VI. De dispensationibus Can. 83. Parochi nec a lege generali nec a lege peculiari dispensare valent, nisi haec potestas expresse eisdem concessa sit Can. 81. § 1, A lege ecclesiastica ne dispensetur sine iusta et rationabili causa, habita ratione gravitatis legis a qua dispensatur; alias dispensatio ab inferiore data illicita et invalida est 12. § 2. Dispensatio in dubio de sufficientia causae licite petitur et potest licite et valide concedi. Can. 80. Dispensatio, seu legis in casu speciali relaxatio, concedi potest a conditore legis, ab eius successore vel Superiore, nec non ab illo cui iidem facultatem dispensandi concesserint Can. 81. A generalibus Ecclesiae legibus Ordinarii infra Romanum Pontifi­ cem dispensare nequeunt, ne in casu quidem peculiari, nisi haec potestas eisdem fuerit explicite vel implicite concessa, aut nisi difficilis sit re­ cursus ad Sanctam Sedem et simul in mora sit periculum gravis damni, et de dispensatione agatur quae a Sede Apostolica concedi solet Can. 82. Episcopi aliique locorum Ordinarii dispensare valent in legibus dioecesanis, et in legibus Concilii provincialis ac plenarii ad normam can. 291, § 2, non vero in legibus quas speciatim tulerit Romanus Pontifex pro illo peculiari territorio, nisi ad normam can. 81 4. 1 C. 8, 12, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 7, de privilegiis, V, 7, In VI»; Innocentius X, const. < Cum sicut », 14 mail 164S, $ 4, I, ad 14; Ordo servandus In S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Nor­ mae peculiares, cap. Ill, η. 2°. 2 C. 20, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 15, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 11; c. 14, X, de filiis presbyterorum ordinandis vel non, I, 17; c. 4, X, de corpore vitiatis ordinandis vel non, I, 20; c. 28, X, de praebendis et digni­ tatibus, III, 5; c. 4, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; c. 1, X. de regulis iuris, V, 41; c. 1, 2, de filiis presbyterorum et alite illegitime natis, I, 11, in VI°; Reg. 46, GS, 72, R. J., in VI·; c. 2, de electione et electi potestate, I. 3, in Clem.; Sixtus IV, const. « Licet ea », 9 aug. 1478, i 3, 5; Benedictus XIV, ep. « Aestas », 11 oct. 1757, η. XI; Plus VI, const. « Auctorem fidei », 28 aug. 1794, prop. 7, Synodi Plstorlen., damn.; Gre­ gorius XVI, ep. encycl. « Mirari vos », 15 aug. 1832; S. C. S. Off. (Mission. Archipelagl). 3 aug. 1639, ad 3. 2 C. 15, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 11; c. 1, de filiis presbyterorum et aliis illegitime natis. I, 11, In VI», c. un., de religiosis domibus, tit. VII, In Extravag. Ioan. XXII; Sixtus IV, const. « Licet ea », 9 aug. 1478, § 3, 5; Cle­ mens VIII, decr. « Nullus ofnnino », 25 lui. 1599, $ 8; Plus VI, const, α Auctorem fidei », 28 aug. 1794, prop. 7, 74, Synodi 1’lstorien., damn.; S. C. C., Reatina, 3 lun. 1592, ad 4; decr. 21 sept. 1624, ί 1. — Vide etiam can. 459, | 3, η. 3; 990; 1028; 1040; 1043; 1045, | 1, 2; 1245. < C. 1. X, de regulis iuris, V, 41. Can. 85. Strictae subest interpretationi non solum dispensatio ad normam can. 50, sed ipsamet facultas dispensandi ad certum casum concessa 3. Can. 86. Dispensatio quae tractum habet successivum, cessat iisdem modis quibus privilegium, nec non certa ac totali cessatione causae motivae 4. 1 Vide etiam can. 1044; 1045, § 3; 1245, § 1. 2 C. 14, de electione et electi potestate, I, 6, in VI0; Cone. Trident., sess. VI, de ref., c. 2; sess. XXIV, de ref. matrim., c. 5; sess. XXV, de ref., c. 18; Clemens XII, litt. ap. « Compertum », 24 aug. 1734, dub. I; Benedictus XIV, const, a Ad Apostolicae », 25 febr. 1742; ep. encycl. a Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 11, 25; const, a Omnium sollicitudi­ num », 12 sept. 1744, § 14, dub. I; ep. a Cum encyclicas », 24 mail 1754, § 6; S. O. S. Off. (Tunkin. Orient.), 5 sept. 1736, ad 1; 26 sept. 1754; 12 ian. 1769, η. I, II, 1, 2; instr, (ad Vic. Ap. Gallas), 28 mart. 1860, n. 9; S. O. C., Oveten., 16 dec. 1876; 8. Claudii, 24 aug. 1907; S. C. de Prop. Fide, 17 febr. 1772, ad 2; instr, (ad Vic. Ap. Constantinop.), 1 oct. 1785; (0. P. pro Sln.-Tunkin. Orient.), 14 ian. 1806, ad 2; deer. 13 apr. 1807, η. IX; (C. P. pro Sln.-Tunkln. Orient.), 17 apr. 1828; (C. P. pro Sin.), 11 mart. 1848; 3 ian. 1850; instr. 9 mail 1877; S. Poenit., 5 apr. 1902. - Vide etlam can. 291, § 2; 1028; 1061, § 1, n. 1; 1071; 1245. 3 C. 1, 2, de filiis presbyterorum et aliis illegitime natis, I, 11, in VI°; Reg. 2S, 74, 78, 81, R. J., in VI0; S. C. S. Off., litt. 18 mali 1869; 1 lun. 1904. 4 C. 1, X, de regulis iuris, V, 41; c. 5, de rescriptis, I, 3, in VI°. Coder /uris Canonici. Codex luris Canonici LIBER SECUNDUS DE PERSONIS Can. 87. Baptismate homo constituitur in Ecclesia Christi persona cum omni­ bus Christianorum iuribus et officiis, nisi, ad iura quod attinet, obstet obex, ecclesiasticae communionis vinculum impediens, vel lata ab Ec­ clesia censura x. Can. 88. § 1. Persona quae vicesimum primum aetatis annum explevit, maior est; infra hanc aetatem, minor. § 2. Minor, si masculus, censetur pubes a decimoquarto, si femina, »1· a duodecimo anno completo a. § 3. Impubes, ante plenum septennium, dicitur infans seu puer vel parvulus et censetur non sui compos; expleto autem septennio, usum rationis habere praesumitur. Infanti assimilantur quotquot usu rationis sunt habitu destituti ’. Can. 89. Persona maior plenum habet suorum iurium exercitium; minor in exercitio suorum iurium potestati parentum vel tutorum obnoxia manet, iis exceptis in quibus ius minores a patria potestate exemptos habet \ • Λ. 1 C. 31, C. XXIV, q. 1; c. 51. D. I, de pocnit.: c. 2, 15, de haereticis, V, 2, in VI0; Cone. Trident,, sess. VII, de baptismo, can. 7, 8, 13, 14; sess. XIV, de poenitentia, c. 2; Eugenius IV (in Cone. Florentin.), const. « Exui ta te Deo », 22 nov. 1439, § 10; Benedictus XIV. const. « Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § VII, η. XI; ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr. 1744, $ 16; ep. « Postremo mense », 28 febr. 1747, n. 52; ep. a Singulari », 9 febr. 1749. $ 2, 12-16; Pius IX, litt. ap. < Multiplices inter », 10 iun. 1851; Syllabus errorum, prop. 54; Iæo XIII, litt. encycl. « Sapientiae », 10 ian. 1890; S. C. S. Off., instr, (ad Archlep. Quebecen.), 16 sept. 1824, ad 2; 19 apr. 1837; instr. 22 lun. 1859; 7 apr. 1875; (Bucarest), 8 mali 1889; instr, (ad Vic. Ap. Nankin.), 26 aug. 1891; S. C. de Prop. Fide (C. G. - Albaniae). 18 apr. 1757. ad 5; (C. G.), 19 aug. 1776; instr, (ad Praef. Ap. Mission. Epiri), 25 febr. 1837; litt. encycl. (ad Ep. Indiar.), 25 apr. 1902. a C. 3, 6, 10, 11. 14. X, de desponeatione impuberum, IV, 2; c. 1, X. de delictis puero­ rum, V, 23; S. C. S. Off. (Pondichéry), 28 iun. 1865, ad 2; (Africae). 18 mart. 1903, ad 2. 3 C. 4. 5, X, de desponsatione impuberum, IV. 2; c. 32. de electione et electi potestate, I, 6. in VI»; Benedictus XIV, instr. « Eo guamris tempore », 4 mali 1745. 5 19; ep. « Po­ stremo mense », 28 febr. 1747, n. 32, 31; ep. , 30 maii 1752, 5 18; Clemens XIII, ep. encycL « Cum primum », 17 sept. 1759, § 13; S. C. Ep. et Reg., Caputaquen., 29 apr. 15S6; Eugubina, 16 ian. 1596; encycl. 16 mart. 1697; S. C. C., Utt. encycl. 27 iul. 1890, n. 3; 14 nov. 1903, η. I; S. C. de Prop. Fide, deer. 13 apr. 1807, η. VII, XIV; instr, (ad Vic. Ap. X.), mense aug. 1827. 3 C. 3, D. XXIII; c. 15, X, de vita et honestate clericorum, III, 1. 3 C. 4, 5, 8, 9. X, ne clerici vel monachi saecularibus negotiis se immisceant, III, 50; c. 19, X, de homicidio voluntario vel casuali, V. 12; c. 11, de haereticis, V, 2, in VI0;. S. C. de Prop. Fide, 20 nov. 1626; 4 aug. 162S; Instr. (ad Vic. Ap. Societ. Mission, ad Exteros), a. 1659; (C. G. - Bardstown), 13 mail 1816. ad 1; instr, (ad Vic. Ap. Scopiae), 26 sept. 1840, ad 8; S. Poeni t., 14 dec. 1866, ad 7. < C. 26, D. LXXXVI; c. 1. 4. 8, D. LXXXVIII; c. 1-4, 6, C. XXI. q. 3; c. 29, 30, C. XXIII, q. 8; c. 1-3, X, de postulando, I, 37; c. 1, 2, 4, 5, 9, X, ne clerici vel monachi saccularibus negotiis se immisceant, III, 50; c. 3, ne clerici vel monachi saecularibus ne­ gotiis se immisceant, III, 24, in VI0; Clemens XIII, ep. encycl. « Cum primum », 17 sept. 1759, S 15; S. C. S. Off., instr, (pro Vic. Ap. ad Gallas), 20 inn. 1866, ad 21; (Chen-sl Merld.), 27 aug. 1902; S. C. Ep. et Reg., Castri Maris, 8 mail 1716, ad I, II; instr. 11 inn. 1880, n. 30; S. O. Consist., deer. 18 nov. 1910; S. C. de Prop. Fide. lie. (ad Ep. Ruraemunden.), 7 lui. 1893. sine licentia tum sui Ordinarii, tum Ordinarii loci in quo electio fa- cienda est ‘. Can. 140. Spectaculis, choreis et pompis quae eos dedecent, vel quibus clericos intéressé scandalo sit, praesertim in publicis theatris, ne intersint 2. Can. 141. § 1. Saecularem militiam ne capessant voluntarii, nisi cum sui Or­ dinarii licentia, ut citius liberi evadant, id fecerint; neve intestinis bellis et ordinis publici perturbationibus opem quoquo modo ferant 3. § 2. Clericus minor qui contra praescriptum § 1 sponte sua militiae nomen dederit, ipso iure e statu clericali decidit. Can. 142. ii'.i. Prohibentur clerici per se vel per alios negotiationem aut mercatu­ ram exercere sive in propriam sive in aliorum utilitatem 4. Can. 143. Clerici, licet beneficium aut officium residentiale non habeant, a sua tamen dioecesi per notabile tempus sine licentia saltem praesumpta Or­ dinarii proprii ne discedant 5. 1 Alexander VII, const. « Sacrosancti », IS ian. 165S, § 2, η. VIII; Clemens IX, const. tin excelsa », 13 sept. 1668, § 1, η. VIII, § 3; Leo XIII, ep. encycl. « Constanti Hunyarorum », 2 sept. 1S93; S. C. Consist., deer. 9 maii 1913; S. C. de Prop. Fide, instr (ad Vic. Ap. Societ. Mission, ad Exteros), a. 1G59. î C. 3, D. XXIII; c. 19, D. XXXIV; c. 7, D. XLIV; c. 35, 36, D. V. de cone.; c. 1, X, ne clerici vel monachi saecularibus negotiis se immisceant, III, 50; Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 1; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 21; ep. encycl. a Inter caetera », 1 ian. 1748; S. C. Consist., decr. 31 mart 1916; S. O. C-, Vercellcn., 1 oct. 1720; S. Poenit., 19 sept. 1893, ad I, III. 3 C. 5, 6, C. XXIII, q. 8; c. 9, X, ne clerici vel monachi saecularibus negotiis se im­ misceant, III, 50; c. 5, X, de poenis, V, 37; c. 25, X, de sententia excommunicationis, V, 39; S. C. C., 12 iul. 1900; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Societ. Mission, ad Exteros), a. 1659; instr. 23 nov. 1845, n. 7; instr, (ad Vic. Ap. Sin.), IS oct. 1883, η. VIII. < C. 26, D. LXXXVI; c. 1, 2, 9, 10, D. LXXXVIII; c. 1, 3, 8, C. XIV, q. 4; c. 1, 3, C. XXI, q. 3; c. 15, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 15, 16, X, de vita et hone­ state clericorum, III, 1; c. 1, 6, X, ne clerici vel monachi saecularibus negotiis sc im­ misceant, III, 50; c. 1, X, de usuris, V, 19; c. 1, de vita et honestate clericorum, III, 1, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 1; Urbanus VIII, lltt. ap. « Ex debito », 22 febr. 1633, § 8; Clemens IX, const, a Solicitudo », 17 lun. 1669; Benedictus XIV, const. < Apostolicae servitutis », 25 febr. 1741, § 1, 2; Clemens XIII, ep. encycl. α Cum primum n, 17 sept. 1759, J 4-10; S. C. S. Off. (Constantlnop.), 18 mart. 17S2; instr, (ad Vic. Ap. Constantinop.), 18 mart. 1784, ad S; 10 lun. 1846; (Marlanopol.); 8 ini. 1846, ad 4, 10, a; 4 dec. 1872; 17 ian. 1883; 15 apr. 1885; S. C. Ep. et Reg., Arboren., 20 nov. 1615; Cisterciensium Montis Soractis, 17 aug. 1792; S. C. C., Apuana, 20 febr. 1706; lltt. encycl. 27 iul. 1890, n 3; 14 nov 1903, η. I; S. C. de Prop. Fide, 23 nov. 1665, ad 1; lltt. (ad Vic. Ap. Lehassae), 4 febr 1860; litt. encvcl. 29 mart. 1873; Utt. (ad Ep. Ruraemunden.), 7 lui. 1893. s C 19 26 29 C VII q 1; S. C. Ep. et Reg., Castri Maris, 8 mail 1716, ad VIII; S. c. C.,‘ Αη^ώαηα, 14 febr. 1609; Derthonen.. 0 nov^l621; ^rmcinen., 19 febr. 1628. ad 3; Constantinopolitana, 1 npr. 1628. ad 3. Heat na, an. .· 4: ‘ 36 Codex Iuris Canonici Can. 144. Qui cum licentia sui Ordinarii in aliam dioecesim transierit, suae dioecesi manens incardinatus, revocari potest, iusta de causa et naturali aequitate servata; et etiam Ordinarius alienae dioecesis potest ex iusta causa eidem denegare licentiam ulterioris commorationis in proprio ter­ ritorio, nisi beneficium eidem contulerit *. TITULUS IV. De officiis ecclesiasticis. Can. 145. •< II § 1. Officium ecclesiasticum lato sensu est quodlibet munus quod in spiritualem finem legitime exercetur; stricto autem sensu est munus or­ dinatione sive divina sive ecclesiastica stabiliter constitutum, ad normam sacrorum canonum conferendum, aliquam saltem secumferens participa­ tionem ecclesiasticae potestatis sive ordinis sive iurisdictionis. § 2. In iure officium ecclesiasticum accipitur stricto sensu, nisi aliud ex contextu sermonis appareat. Can. 146. De beneficialibus officiis in specie, praeter canones qui sequuntur, custodiantur insuper praescripta can. 1409 seqq. Caput I. De provisione officiorum ecclesiasticorum. Can. 147. § 1. Officium ecclesiasticum nequit sine provisione canonica valide obtineri 3. § 2. Nomine canonicae provisionis venit concessio officii ecclesiastici a competente auctoritate ecclesiastica ad normam sacrorum canonum facta 3 S. C. Ep. et Reg., Amerina, 12 febr. 1S19, ad 1; S. O. C., Calaritana, 29 ian. 1887. C. 4, X, do renunciatione, I, 9; c. 1. X, de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, 111, 4; c. 1, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 7, X. dc institutionibus, 111, 7; C. 8, 10, 11, 15, 20. 21, X, de iure patronatus, III, 38; c. 5, X, de clerico excommuni­ cato, deposito, vel interdicto ministrante, V, 27; c. 3, X, de excessibus praelatorum et sub­ ditorum, V, 31; c. 18, de praebendis et dignitatibus, III, 4, In VI°; Reg. 1, R. J., In VI0; Cone. Constantlnopolltan. IV, actio X. can. 12. 3 C. 7, D. LX1II; c. 12, 13, 16, 17, 20, 37, 38, C. XVI, q. 7; c. 51, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 9, X, de filiis presbyterorum ordinandis vel non, I, 17; c. 31, X, de praebendis et dignitatibus. III, 5; c. 8, 10, 11, 15, 20, 21, X, de iure patronatus, III, 38; C. 3, X. dc privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; Pius VI, ep. encycl. « Charitas », 13 apr. 1791, § 7; Gregorius XVI, aliocut. « Cum pro pastorali », 1 aug. 1834; Pius IX, aliocut. « Acerbissimum », 27 sept. 1852; ep. encycl. « Etsi multa », 21 nov. 1873; ep. ■ Quod nunquam », 5 febr. 1875; S. C. de Prop. Fide (C. G.), IS dec. 1664. Vide etiam can. 332, i 1. ·5- * Liber Secundus - De Personis 37 Can. 148. § 1. Provisio officii ecclesiastici fit vel per liberam collationem a legi­ timo Superiore, vel per eius institutionem, si praecesserit praesentatio a patrono aut nominatio, vel per eius confirmationem aut admissionem, si praecesserit electio aut postulatio, vel tandem per simplicem electio­ nem et electi acceptationem, si electio non egeat confirmatione *. § 2. De officiorum provisione per institutionem serventur praescripta can. 1448-1471. Can. 149. Electi, postulati, praesentati vel nominati a quibusvis personis ad ecclesiastica officia ne confirmentur, admittantur, instituantur a Supe­ riore infra Romanum Pontificem, nisi antea fuerint a proprio Ordinario idonei reperti, etiam per examen, si id ius vel officii ratio postulet aut Ordinarius opportunum indicaverit 2. Can. 150. § 1. Provisio officii de iure non vacantis ad normam can. 183, § 1, est ipso facto irrita, nec subséquente vacatione convalescit. 3. § 2. Nec promissio eiusdem officii, quicunque illud promiserit, ullum parit inridicum effectum 4. Can. 151. Officium de iure vacans quod forte adhuc ab aliquo illegitime possi­ detur, conferri potest, dummodo rite secundum sacros canones declara­ tum fuerit eam possessionem non esse legitimam, et de hac declaratione mentio fiat in litteris collationis 5. 1 C. 3, X, de postulatione praelatorum, I, 5; c. 11, 20, 44, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 9, X, de filiis presbyterorum ordinandis vel non, I, 17; c. 31, X, de prae­ bendis et dignitatibus, III, 5; c. 8, 10, 25, X, de iure patronatus, III, 38; c. 16, 17, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI°; c. un., de capellis monachorum, III, 18, in VF3; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 13; sess. XIV, de ref., c. 12, 13; sess. XXV, de ref., e. 9; 8. C. de Prop. Fide (C. G.), 18 dec. 1604. 2 C. 3, 22, 44, X, de electione et electi potestate, I, 6; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 13; sess. XXV, de ref., c. 9: Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, f 22. — Vide etiam can. 459; 471, § 2. 2 C. 7, C. II, q. 1; c. 4, C. III,q. 2; c. 5, 7, 10, C. III, q. 6; c. 3, 5, 40, C. VII, q. 1; c. 15, X, de renunciatione, I, 9; c. 2, X, de his, quae vi metusve causa fiunt, I, 40; c. 1, 2, 7, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; c. 4, X, de donationibus, III, 24; c. 8, X, de iure patronatus, III, 38; c. 3, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 7. in VI0; c. 3, dc privilegiis, V, 7, In Extravag.com.; Paulus III, const. < Sanctissimus », 11 dec. 1541, § 4; S. C. C., Montis Virginis, 2 ma» 1648, ad 1. — Vide etiam can. 2146, § 3. < C. 20. 25, X. de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 2, 3, 11, 13, 16, X, de conces­ sione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; c. 2, de concessione praebendae et eo cletlae non vacantis, ΙΊΙ, 7, In VI»; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 19; sess. XXV, ref. c. 7· S. C. C., Veliterna, 5 lui., 2 et 23 nng. 1727; Zistctten., 1 dee. 1731. s Γ 4 6 9 X de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III. 8; c. 3. X, Esibus praelatorum et subditorum, V, 31; Paulus HI. const « Sanctissimus », U ΞΓ1Μ1. ! W S ° Co”’let · Λ'Γ· ' ’’ " " * ”*■ “· ’ ’■ Hi Ii :t 38 Codex luris Canonici Art. I. — De libera collatione. Can. 152. Loci Ordinarius ius habet providendi officiis ecclesiasticis in proprio territorio, nisi aliud probetur; hac tamen potestate caret Vicarius Gene­ ralis sine mandato speciali l. Can. 153. § 1. Ad vacans officium promovendus debet esse clericus, iis qualita­ tibus praeditus, quae a iure communi vel particulari aut a lege funda­ tionis ad idem officium requiruntur 123. § 2. Assumatur, omnibus perpensis, magis idoneus sine ulla perso­ narum acceptione ’. § 3. Cum provisus caret qualitatibus requisitis, provisio est nulla, si ita cautum sit iure communi vel particulari aut lege fundationis; secus est valida, sed per sententiam a legitimo Superiore irritari potest 4. Can. 154. Officia quae curam animarum sive in foro externo sive in interno secumferunt, clericis nondum sacerdotio initiatis conferri valide nequeunt. Can. 155. Officiorum provisio cui nullus terminus fuit speciali lege praescri­ ptus, nunquam differatur ultra sex menses utiles ab habita notitia vaca­ tionis, firmo praescripto can. 458 “. 1 O. 37, C. VII, q. 1; c. 3, 4, C. X, q. 1; c. 11, 19, C. XVI, q. 7; c. 4, X, de renuncia­ tions, I, 9; c. 6, X, de exceptionibus, II, 25; c. 3, 6, X, de institutionibus, III, 7; c. 5, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; c. 12, X, de haereticis, N, 7; c. 3, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 2, 3, de officio vicarii, I, 13, In VI»; Cone. Trident., sess. XIV, de ref., c. 13; S. C. Ep. et Reg., Tarentina, 30 dec. 1587; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 18 dee. 1864. a C. 1, D. XXXVI; c. 12, X, de constitutionibus, 1, 2; c. 4, X, de supplenda negligentia praelatorum, I, 10; c. 3, X, de aetate et qualitate et ordine praeficiendorum, I, 14; c. 18, X, de filiis presbyterorum ordinandis vel non, I, 17; c. 28, X, de appellationibus, recusatio­ nibus et relationibus, II, 28; e. U, X, de clericis non residentibus in ecclesia vel prae­ benda, III, 4; c. 7, 29, 35, 37, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; C. 5, X, de institu­ tionibus, III, 7; c. 2, 3, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; C. 27, X, de iure patronatus, III, 38; c. 3, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 3; sess. XXV, de ref., c. 5. ··> Vide etiam can. 459, S 1. * C. 44, X, de electione et electi potestate. I, C; c. 4, X, de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, ΙΠ, 4; c. H, X. de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; e. 14, de electione et electi potestate, I, 6, in VI»; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 3; sess. XXII, de ref., c. 4; sess. XXV, de ref., c. 5; S. Plus V, const. « In conferendis », 18 mart. 1567, § 1, 2, 7, 8; Benedictus XIV, ep. encycl. « Cum illud », 14 dec. 1742, | 2, 7; ep. « Redditae Nobis », 9 apr. 1746; S. C. C., ep. 10 ian. 1721; Treicn., 29 febr. 1908. 3 O. 3, 5, X, de supplenda negligentia praelatorum, 1, 10; c. 28. X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; C. 2, 5, 12, 15, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; C. 26, de electione et electi potestate, I, 6, in VI»; c. un., de supplenda negligentia praelatorum, I, 5, in Clem. — Vide etiam can. 458. Liber Secundus - Do Personis 39 Can. 156. § 1. Nemiui conferantur duo oflicia incompatibilia » § 2. Sunt incompatibilia oflicia quae una simul ab eodem adim­ i pleri nequeunt § 3. Firmo praescripto can. 188, η. 3, concessio alterius officii a Sede Apostolica facta non valet, nisi in supplici libello mentio prioris incompatibilis habeatur, aut clausula derogatoria adiiciatur 3. Can. 157. Officium vacans per renuntiationem vel per sententiam privationis nequit ab Ordinario, qui renuntiationem acceptavit aut sententiam tulit, valide conferri suis aut resignantis familiaribus, consanguineis vel affi­ nibus usque ad secundum gradum inclusive 4. Can. 158. Qui, alius negligentiam vel impotentiam supplens, officium confert, nullam inde potestatem acquirit in nominatum; sed huius iuridicus sta­ tus perinde constituitur, ac si provisio ad ordinariam iuris normam peracta fuisset. Can. 1o9. Cuiuslibet officii provisio scripto consignetur 5. 1 C. 1, 2, Ο. XXI, q. 1; c. 3, X, de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; c. 13,14, 18, 28, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 9, X, de religiosis domi­ bus, ut episcopo sint sublectae, III, 36; c. 1, de consuetudine, I, 4, In VI°; c. 3, de officio ordinarii, I, 16, in VI»; c. un., de supplenda negligentia praelatorum, I, 5, in Clem.; c. 3, de praebendis et dignitatibus, III, 2, In Clem.; c. un., de praebendis et dignitatibus, tit. III, in Extravag. Ioan. XXII; c. 2, de officio iudicis ordinarii, I, 7, in Extravag. com.; c. 4, de praebendis et dignitatibus, III, 2, in Extravag. com. — Vide etiam can. 460, § 1; 1439, § 1. * C. 54, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 2, X, de officio vicarii, I, 28; c. 3, X, de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; c. 5, 7, 13, 2S, X, de prae­ bendis et dignitatibus, III, 5; c. 1, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; c. 1, de consuetudine, I, 4, in VI°; c. 15, de electione et electi potestate, I, 6, in VI0; c. 3, de officio ordinarii, I, 16, in VI»;c. 19, 32, de praebendis ct dignitatibus, III, 4, In VI”; c. un., de supplenda negligentia praelatorum, I, 5, in Clem.; c. 3, 6, de praebendis et dignitatibus, III, 2, in Clem.; c. un., de praebendis et dignitatibus, tit. Ill, in Extravag. Ioan. XXII; c. 2, de officio iudicis ordinarii, I, 7, in Extravag. com.; c. 4, de praebendis et dignitatibus, ΙΠ, 2, in Extravag. com.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 4, 5; sess. XXIV, de ref., c. 17; S. C. C., Bambergen., 30 sept. 1713, 28 apr. 1714, 23 febr. 1715; Casertana, 4 lui., 8 aug. 1716, ad 1; Polinianen., 8 aug. 1716, 19 iun. 1717; Lunen.-Sarzanen., 23 nov. 1723; Aqullana, 2 et 16 mali, 18 iul. 1733, ad 2; Bracaren., 17 apr. 1734; Panormitana, 30 mart., 13 apr. 1737; Lucana, 24 apr. 1830, 14 mali 1831, ad 1; Bononien., 26 febr., 26 mart. 1836. — Vide etiam can. 460, § 1; 1439, § 2. 3 C. 8, 17, 27, 42, X, de rescriptis, I, 3; c. 54, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 6, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 5, 7, de rescriptis, I, 3, in VI°; c. 3, de officio oïdlnarli, I, 16, in VI0; c. 19, 21, 23, de praebendis et dignitatibus, III, 4, In VIe; c. 2, de officio iudicis ordinarii, I, 9, in Clem.; c. un., de praebendis et dignitatibus, tit. III. In Extravag. Ioan. XXII; c. 2, de officio iudicis ordinarii, I, 7, In Extravag. com.; c. 4, de praebendis et dignitatibus, III, 2, In Extravag. com.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c 5· Plus VI const. « Auctorem fidei n, 2S aug. 1794, prop. 57, Synodi Plstorlen., damn. ’ 4 Plus IV motu propr. « Cupientes », 11 oct. 1560, § 1; S. Pina V, court. « Quanta Ecclesiae ». 1 apr. 1568, 5 5; S. O. Ep. et Reg., Nullius, 10 febr. 1612. s C. 1, de electione, I, 3, in Extravag. com. ii hl 40 Codex furis Canonici Art. II. — De electione. Can. 160. Romani Pontificis electio unice regitur const. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904; in aliis electionibus ecclesiasticis serventur praescripta canonum qui sequuntur, et peculiaria, si qua sint, pro sin­ gulis officiis legitime statuta *. Can. 161. Si cui collegio sit ius eligendi ad vacans officium, electio, nisi aliud iure cautum fuerit, nunquam differatur ultra trimestre utile computan­ dum ab habita notitia vacationis officii; quo termino inutiliter elapso, Superior ecclesiasticus, cui ius confirmandae electionis vel ius providendi successive competit, officio vacanti libere provideat a. Can. 162. § 1. Salvis peculiaribus constitutionibus vel consuetudinibus, col­ legii praeses, statuto modo, loco ac tempore electoribus convenienti, con­ vocet omnes de collegio; et convocatio, quando personalis esse debet, valet, si fiat vel in loco domicilii aut quasi-domicilii vel in loco commora­ tionis *. § 2. Si quis ex vocandis neglectus et ideo absens fuerit, electio valet, sed ad eius instantiam debet, probata praeteritione et absentia, a com­ petente Superiore irritari, etiam secuta confirmatione, dummodo iuridice constet recursum saltem intra triduum ab habita notitia electionis fuisse transmissum 4. § 3. Quod si plures quam tertia pars electorum neglecti fuerint, electio est ipso iure nulla. § 4. Defectus convocationis non obstat, si praetermissi nihilominus interfuerint s. § 5. Si agatur de electione ad officium quod 33 electus ad vitam retinet, convocatio electorum ante officii vacationem nullum habet iuridicum ef­ fectum ·. Can. 163. Convocatione legitime secuta, ius eligendi pertinet ad eos qui prae­ sentes sunt die in convocatione statuto, exclusa facultate ferendi suf1 ϊκκ> XIII, const. < Praedecessores », 24 mali 1882; Plus X, const. « Commissum Nobis », 20 lan. 1804. 3 C. 11, D. L; c. 35, D. LXIII; c. 36, 41, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 12, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacanti», III, 8; c. 26, 37, de electione et electi potestate, I, 6, in VIe. s C. 14. 35. 42, 55, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 32, de electione et electi potestate, I, 0, in VI0, » C. 28, 36. 55, X, de electione et electi potestate, I, 6; S. C. C., Ortonen , 29 mali 1852 * Rcg. 31, R. J., in VI·. • O. 7, D. I.XXIX; c. 36, X, de electione et electi potestate, I, e. Mber Secundus · De Personi» 41 fragia non solum per epistolam, sed etiam per procuratorem, nisi lege peculiari aliud caveatur l. Can. 164. I Etsi quis plures ob titulos ius habeat ferendi nomine proprio suf­ fragii, non potest nisi unicum ferre 1*3. Can. 165. Nullus collegio extraneus admitti potest ad suffragium, salvis pri­ vilegiis legitime quaesitis; secus, electio est ipso facto nulla 3. Can. 166. Si laici contra canonicam libertatem electioni ecclesiasticae quoquo modo sese immiscuerint, electio ipso iure invalida est 4. Can. 167. § 1. Nequeunt suffragium ferre : 1. ° Incapaces actus humani; 2. ° Impuberes; 3. ° Censura vel infamia iuris affecti, post sententiam tamen declaratoriam vel condemnatoriam; 4. ® Qui sectae haereticae vel schismaticae nomen dederunt vel pu­ blice adhaeserunt; 5. ® Carentes voce activa sive ob legitimam indicis sententiam sive ex iure communi aut particulari s. § 2. Si quis ex praedictis admittatur, eius suffragium est nullum, sed electio valet, nisi constet, eo dempto, electum non retulisse requisi­ tum suffragiorum numerum, aut nisi scienter admissus fuerit excommunicatus per sententiam declaratoriam vel condemnatoriam n. i Can. 168. Si quis ex electoribus praesens in domo sit in qua fit electio, sed electioni ob infirmam valetudinem intéresse nequeat, suffragium eius 1 C. 19, 2S, 35, 42, X, de electione el electi potestate, I, 6; c. 46, de electione et electi potestate, 1, 6, in VI°; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 6; S. C. Ep. et Reg., Ordinta Minorum Observantium, 15 mali 1723; decr. 11 mart. 1836, ad IX. 3 S. C. Ep. et Reg., decr. 11 mart. 1836, ad V. 3 C. 2, C. XVIII, q. 2; c. 8, X, de consuetudine, I, 4; c. 4, X, de postulatione praela­ torum, I, 5; c. 47, 50, 51, 56, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 32, 43, dc electione et electi potestate, I, 6, in VI°. < C. 43. 56, X, de electione et electi potestate, I, 6. 5 C. 6, C. IX, q. 1; C. 8, X, de consuetudine, I, 4; e. 1, 2, X, de postulatione praelatorum, I 5; c. 7, 16, 20, 23, 25, 2G, 40-43, 50, X, dc electione ct electi potestate, I, 6; c. 3, X, de translatione episcopi. I, 7; c. 9, X, de exceptionibus, II, 25: c. 29, X, de praebendis ct dignitatlbus, III, 5; c. 2, X, de concessione praebendae el ecclesiae non vacantis, III, 8; c. 13, V jp hHPrptiriA V 7· c 7 18 32, 37, de electione et electi potestate, I, 6, in VI , c. 1, ut * nendpnte nihil ’ .. \innovetur, ,'n~ret\ir II c. 18, de sententia excommunicationis, suspenUti» 11, So, in m VI°; vi ,v. HUpenaente Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 2; PanTw »■ « ’»’· s5· ”Μ·"·Ιί· '· * *» ”· B- J- ■· ”·· O; 11 Codex Iuris Canonici scriptum a scrutatoribus exquiratur, nisi aliter particularibus legibus vel legitimis consuetudinibus fuerit constitutum. Can. 169. § 1. Suffragium est nullum, nisi fuerit : 1. ° Liberum; et ideo invalidum est suffragium, si elector metu gravi aut dolo, directe vel indirecte, adactus fuerit ad eligendam certam personam aut plures disiunctive; 2. ° Secretura, certum, absolutum, determinatum x. § 2. Conditiones ante electionem suffragio appositae tanquam non adiectae censentur ’. Can. 170. Suffragium sibimetipsi nemo valide dare potest 1 *3. Can. 171. § 1. Ante electionem per secreta suffragia deputentur, nisi iam pro­ priis statutis deputati sint, e gremio collegii duo saltem scrutatores, qui una cum praeside, si et ipse e gremio collegii sit, iusiurandum interpo­ nant de munere fideliter implendo ac de secreto servando circa acta in comitiis, etiam expleta electione *. § 2. Scrutatores curent ut suffragia secreto, diligenter, singillatim et servato praecedentiae ordine ab unoquoque electore ferantur; colle­ ctisque ad ultimum suffragiis, coram praeside electionis, secundum for­ mam propriis constitutionibus vel legitimis consuetudinibus statutam, inspiciant an suffragiorum numerus respondeat numero electorum, suf­ fragia ipsa scrutentur palamque faciant quot quisque retulerit. ·. § 3. Si numerus suffragiorum superet numerum eligentium, nihil est actum. § 4. Suffragia statim, peracto unoquoque scrutinio, vel post sessio­ nem, si in eadem sessione habeantur plura scrutinia, comburantur. § 5. Omnia electionis acta ab eo, qui actuarii munere fungitur, ac­ curate describantur, et saltem ab eodem actuario, praeside ac scrutato­ ribus subscripta, in collegii tabulario diligenter asserventur. Can. 172. § 1. Electio, nisi aliud iure caveatur, fieri etiam potest per compro­ missum, si nempe electores, unanimi et scripto consensu, in unum vel 1 C. 1, C. I, q. C; c. 14, 42, 43. X, do electione et electi potestate. I, 6; c. 5, X, de regulis iuris. V, 41; c. 2, de electione et electi potestate. 1, β. In VI®; Reg. 64, R. J., In VI®; Cone. Trident., eess. XXV, de reyulori&ua, c. 6; S. C. C., Caesaraugustana, 27 mail 1623. » 0. 2, de electione et electi potestate, I, G, In VI»; c. 1, de iureiurando, II, 11, in VI»; üregorlus XIII, const, α Inter Apostolicus », 5 sept. 15S4. f 1; Innocentius XII, const. « h'cclesiae Catholicae », 22 sept. 1095, § 2, 5; Benedictus XIV, const. « Pastoralis », 15 iul. 1754, J 3, 4. 3 S. C. C., Armo cuna, 12 mart. 1672; Turritana, 21 nov. 1722. 20 nov. 1723, ad 1-3; FeHtema, 17 dec. 1881, 18 apr. 1885; Laquedonien., 1G mart. 1912, ad 3. * C. 12, X, de electione et electi potestate, I, 6. s C. 42, 46, 50. 55. 58. X, de electione et electi potestate. I, 6; c. 21, 46, de electione et electi potestate, I, 6, In VI»; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 6. __ — Liber Secundus - De Personis 43 plures idoueos sive de gremio sive extraneos ius eligendi pro ea vice transferant, qui nomine omnium ex recepta facultate eligant *. § 2. Si agatur de clericali collegio, compromissarii debent esse sa­ cerdotes, secus electio est invalida. § 3. Compromissarii debent pro validitate electionis conditiones compromisso appositas, quae non sint contra ius commune, observare; si nullae conditiones additae fuerint, servandum ipsis est ius commune circa electiones; conditiones autem contra ius pro non appositis habeantur a. § 4. Si ab electoribus in unam tantum compromissum fuerit perso­ nam, haec nequit seipsam eligere; si plures designati fuerint compromis­ sarii, nemo ex iis proprio consensu potest accedere reliquis ipsum eligen­ tibus ut electionem sui compleat. Can. 173. Cessat compromissum et ius eligendi redit ad compromittentes : 1. ° Revocatione a collegio facta, re integra; 2. ° Non secuta aut non servata aliqua conditione compromisso apposita; 3. ° Electione absoluta, si fuerit nulla 1 23*S . Can. 174. Is electus habeatur et a collegii praeside proclametur, qui requisi­ tum suffragiorum numerum retulerit, ad normam can. 101, § 1, η. 1 Can. 175. Electio illico intimanda est electo, qui debet saltem intra octiduum utile a recepta intimatione manifestare utrum electioni consentiat, an eidem renuntiet; secus omne ius ex electione quaesitum amittit s. Can. 176. § 1. Si electus renuntiaverit, omne ius ex electione quaesitum amittit, etsi renuntiationis eum postea poeniteat; sed rursus eligi potest; col­ legium autem intra mensem a cognita renuntiatione ad novam electionem procedere debet6. 1 C. 8, 30, 32, 33, 42, 52, X, de electione et electi potestate, I, C; c 29, de electione et electi potestate, I, 6, in VI». 2 C. 30, 32, 33, X, de electione et electi potestate, I. 6; c. 45, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 21, 23, 29, 37, de electione et electi potestate, I, 6, lu VI». 3 C. 30, 32, 52, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 37, de electione et electi potestate, I, 6, in VI°. i C. 3, 5, C. XVIII, q. 2; c. 22, 29, 35, 42, 55, X, de electione et electi potestate, I, C; c. 2, X, de renunciatione, I. 9; c. 1, X, de his, quae fiunt a maiori parte capituli, III, 11; c. 9, 21, 23, de electione et electi potestate, I. β, in VI»; c. 4, de sententia et re iudicata, II 14 in VI“; S. C. Ep. et Reg., Gravinen. et Montis Pelusii, 30 ini. 1852. — Vide etiam can 321* 329, 5 507» § 1· S C VI X de electione et electi potestate, I, 6; c. 6, 16, 26, de electione et electi po\ 7 in VI»- c 2, de electione, I. 8. In Extravag. com. .’ electione et electi potestate, I, 6; c. 2, 6, X, de renunciatione, I, 9. Is Codex Iuris Canonici § 2. Acceptatione electionis electus, si confirmatione non egeat, ple­ num ius statim obtinet; secus, non acquirit nisi ius ad rem. § 3. Ante acceptam confirmationem ipsi praetextu electionis non licet sese immiscere administration! officii sive in spiritualibus sive in temporalibus, et actns ab eo forte positi nulli sunt *. Can. 177. § 1. Electus, si electio confirmatione indigeat, saltem intra octiduum a die acceptatae electionis confirmationem a competente Superiore petere per se vel per alium debet; secus omni iure privatur, nisi probaverit se a petenda confirmatione insto impedimento fuisse detentum 1 2. § 2. Superior, si electum repererit idoneum, et electio ad normam iuris fuerit peracta, nequit confirmationem denegare 3*. § 3. Confirmatio in scriptis dari debef *. § 4. Recepta confirmatione, electus obtinet plenum ius in officio, nisi aliud in iure caveatur 5. Can. 17S. Si electio intra praescriptum tempus peracta non fuerit, aut colle­ gium iure eligendi privetur in poenam, libera officii provisio ad eum Su­ periorem devolvitur, a quo confirmanda esset electio vel cui ius provi­ dendi successive competit ·. Art. III. — De postulatione. Can. 179. § l. Si electioni illius quem electores aptiorem putent ac praeferant, impedimentum obest, super quo dispensari possit ac soleat, suis ipsi suf­ fragiis eum possunt, nisi aliud iure caveatur, a competente Superiore postulare, etsi agatur de officio, pro quo electus confirmatione non egeat 1 C. 7, X, d« consuetudine, I, 4; c. 18, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 5, de electione et electi potestate. I, 6, In VI* c. 1, de electione, I, 3, in Extrnvag. com.; Inllus II, const, α Romani Pontificis », 2S lui. 1505. — Vide etiam can. 334, § 2. » C. 6. 10, 25. de electione et electi potestate, I, 6, in VI*, Reg. 25. R. J., In VI* 8. C. de Prop. Fide, Utt. (ad VIc. Sedis Patriarchalls Syror.), 25 sept. 1802; (C. G.), 1 dec. 1837 3 C. 3, 12, 21, 22, 33, 40, 44, X, de electione ct electi potestate. I, 6. * C. 1, de electione, I, 3, in Extravag. com. 5 C. 7, 15, X, de electione et electi potestate, I, 6; Pins IX. const, e Romanus Pontlfex », 28 aug. 1873; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 1 dec. 1837. • C. 7, 41, X. dc electione et electi potestate, I, 6; c. 3, 5. X, de supplenda negligentia praelatorum, I, 10; c. 2, 12, X, de concessione praebendae et ecclesiae non cacantis, III, 8; c. 18, 37, dc electione et electi potestate, I, 0, in VI* Reg. 25, R. J., In VI* Cone. Trident, ses». XXIV, de ref.. c. 16; Plus IX, const. « Romanus Pontifex », 28 aug. 1873; S. C. Ep. et Reg., Sutrina. 10 lun. 1603; S. C. C., Uazarlen., mense lan. 1587, ad 1; Turritana, 21 nov. 1722, 20 nov. 1723, ad 2. T C. 1. 4. 6, X, de postulatione praelatorum, I, 5; c. 13, 20, 23, X, de electione et electi potestate, I, 6; C. 3. 4, X, do translatione episcopi. I, 7; c. 11. X, de renunciatione, I, 9; c. un., de postulatione praelatorum, I, 5. In VI*. c. 6,16, 36. de electione et electi potestate, I. 6, In VI·; c. un., de postulatione praelatorum, 1, 2, In Extravag. com. Liber Secundus - Dc Personis § 2. Compromissarii postulare nequeunt, nisi id in mandato aut compromisso fuerit expressum. Can. 180. § 1. Ut postulatio vim habeat, pro ea stet oportet maior suffragio­ rum pars, imo, si cum electione concurrat, saltem duae tertiae partes re­ quiruntur. *. § 2. Suffragium pro postulatione exprimi debet per verbum : postulo, aut aequivalens; formula: eligo vel postulo, aut aequipollens, valet pro electione, si impedimentum non exsistat, secus pro postulatione 12. Can. 181. § 1. Postulatio saltem intra octiduum mitti debet ad Superiorem ad quem pertinet electionem confirmare, si facultatem habeat ab impedi­ mento dispensandi; secus ad Romanum Pontificem aut ad alium haben­ tem facultatem 3. § 2. Si intra praescriptum tempus postulatio missa non fuerit, ipso facto nulla evadit et electores pro ea vice privantur iure eligendi aut postulandi, nisi probent se a mittenda postulatione iusto detentos fuisse impedimento 4. § 3. Per postulationem nullum ius postulato acquiritur, et Supe­ riori licet eandem repellere 5* . § 4. Praesentatam Superiori postulationem electores revocare non possunt, nisi Superiore consentiente G. Can. 182. § 1. Reiecta a Superiore postulatione, ius eligendi ad collegium redit, nisi electores scienter illum postulaverint qui tali detinetur impedimento in quo nequeat aut non soleat dispensari; tunc enim provisio ad Supe­ riorem pertinet7. § 2. Quod si postulatio admissa fuerit, id significetur postulato, qui respondere debet ad normam can. 175. § 3. Si eam acceptet, plenum ius in officio eidem statim acquiritur. 1 C. 40, X» de electione et electi potestate, I, 6; c. 24, dc electione et electi potestate, I, 6, lu VI0. 1 C. un., de postulatione praelatorum, I, 5, in VI0. 3 C. G, 16, 27, de electione et electi potestate, I, 6, in VI°. * C. 16. de electione et electi potestate, I, 6, in VI°; Reg. 25, R. J., in VI°. 5 C. 3, 5, X, de postulatione praelatorum, I, 5; c. 23, X, de electione et electi po­ testate, I, G; c. 16, de electione et electi potestate, 1, 6, in VI·. e C. 4, X, de postulatione praelatorum, I, 5; Reg. 21, 33, R. J., in VI°. r C. 1-3, X, de postulatione praelatorum, I, 5; c. 23, 40, X, de electione et electi po­ testate, I, 6; c. 11, X, dc renunciatione, 1, 9; c. un., de postulatione praelatorum, I, 2, in Extravag. com. . · .i μ Codex luris Canonici Caput II. De amissione officiorum ecclesiasticorum. Can. 183. § 1. Amittitur officium ecclesiasticum renuntiatione, privatione, amotione, translatione, lapsu temporis praefiniti l. 33 iure Superioris a quo fuerat concessum, § 2. Resoluto quovis modo officium ecclesiasticum non amittitur, nisi lex aliud caveat aut nisi in concessione habeatur clausula : ad beneplacitum nostrum, vel alia aequiPolle118 ’■ CAN. 184. Quisque sui compos potest officio ecclesiastico insta de causa renun­ tiare, nisi speciali prohibitione renuntiatio sit ipsi interdicta 1*3*9. Can. 185. Renuntiatio ex metu gravi, iniuste incusso, dolo aut errore substan­ tiali vel simoniace facta, irrita est ipso iure *. Ha V -1 r 1 ·.1 Can. 186. Renuntiatio, ut valida sit, fieri debet a renuntiante aut scripto aut oretenus coram duobus testibus aut etiam per procuratorem speciali man­ dato munitum; et scriptum renuntiationis documentum in Curia de­ ponatur s. Can. 187. § 1. Renuntiatio generatim, ut valeat, ei fieri debet a quo est ac­ ceptanda, vel, si acceptatione non egeat, a quo clericus officium accepit vel qui eiusdem locum tenet ·. 1 C. 7, C. II. q. 1; c. 14, 39, C. VII, q. 1; c. 7, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 24, X, de translatione episcopi, I, 7; c. 3, 4, X. de renuntiatione, I, 9; c. 3, 8, 10. 11, 17, X, de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; c. 28, X. de praebendis et dipnitalibue, III, 5; c. β, 9, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; C. 5, X. de rerum permutatione, HI, 19; c. 13, X, de haereticis, V, 7; c. 6. de rescriptis, I, 3, In VI»*, c. un., de praebendis et dipnitatibus, tit. Ill, in Extravag. Ioan. XXII; c. 4, de praebendis et dignitatibus, 111, 2, in Extravag. com.; Cone. Trident., sess. XIV, de ref., c. 10; sess. XXIV, de re/., e. 18. ’ C. 2, de officio legati, 1, 15, in VI». s C. 10. X. de renunciatione, I, 9; S. Plus V, const. « Quanta Ecclesiae », 1 apr. 1568, § 3; Benedictus XIV, ep. a Ex quo », 14 tan. 1747; S. C. C., Caietana, 24.apr. 1880. — Vide etiam can. 568. * C. 5, X, de renunciatione, I, 9; c. 4, X. de pactis, I, 35; c. 24, X, de his, quae vi metime causa fiunt, I, 40; c. 2, X, de arbitris, I, 43; c. 2, 3. X, de restitutione spoliatorum, II. 13; C. 8, X. de iureiurando. II, 24; c. 2, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus eripatur vel promittatur, V. 3; c. 5, X, de repulis iuris, V. 41; Reg. 64, R. J., In VI°; c. 2, de poenis. V, 8, in Clem.; Benedictus XIV. const. « In sublimi ». 29 aug. 1741. 5 3; S. C. C., Uarcn., 17 mali 1851, ad 1. 2. et 29 mali, 18 sept. 1852; Caietana, 24 apr. 1880. 9 C. un., de renunciatione, 1. 4, in Clem. • C. 7, X, de consuetudine, I. 4; c. 4. 9, 10, X. dc renuntiatione, I, 9; c. 13, X, de regu­ laribus et transeuntibus ad religionem, III, 31; c. 1, X, de repulis iuris. V. 41; c. 2, de offitio vicarii. I, 13. In VI»; S. Plus V, const. « Quanta Ecclesiae. », i npr. 1568. S 3. Liber Secundus - bc Personis 47 § 2. Quare si officium per confirmationem, admissionem vel institu­ tionem collatum fuerit, renuntiatio fieri debet Superiori ad quem de iure ordinario confirmatio, admissio vel institutio spectat \ Can. 188. Ob tacitam renuntiationem ab ipso iure admissam quaelibet officia vacant ipso facto et sine ulla declaratione, si clericus : 1. · Professionem religiosam emiserit, salvo, circa beneficia, praescripto can. 584; 2. ° Intra tempus utile iure statutum vel, deficiente iure, ab Ordinario determinatum, de officio provisus illud adire neglexerit; 3. “ Aliud officium ecclesiasticum cum priore incompatibile acceptaverit et eiusdem pacificam possessionem obtinuerit; 4. ° A fide catholica publice defecerit; 5. ° Matrimonium, etiam civile tantum, ut aiunt, contraxerit; 6. ° Contra praescriptum can. 141, § 1 militiae saeculari nomen sponte dederit; 7. ° Habitum ecclesiasticum propria auctoritate sine iusta causa deposuerit, nec illum, ab Ordinario monitus, intra mensem a monitione recepta resumpserit; 8. ° Residentiam, qua tenetur, illegitime deseruerit et receptae Or­ dinarii monitioni, legitimo impedimento non detentus, intra congruum tempus ab Ordinario praefinitum, nec paruerit nec responderit 1 2. 1 C. 2, X, de translatione episcopi, 1,7; c. 8, 10, 15, X, de renunciatione, I, 9; c. 1S„ X, de regularibus et transeuntibus ad rclùjionem, III, 31; S. Pius V, const. « Quanta Ecetesiae », 1 apr. 1568, § 3. 2 C. 2, D. XXVIII; c. 10, 13, D. XXXII; c. 16-18, D. LXXXI; c. 54, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 1, 3, 5, X, de clericis coniugatis, III, 3; c. 3, 6, 8, 11, 17, X, de cledeis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; c. 28, 30, X, de praebendis et digni­ tatibus, III, 5; c. 9, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; c. 9, X,. de haereticis, V. 7; c. 1, X, de schismaticis et ordinatis ab eis, V, 8; c. 3, de officio ordi­ narii, I, 16, lu VI0; c. 28, 32, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI0; c. 4, de regula­ ribus et transeuntibus ad religionem, III, 14, in VI0; c. 12, de haereticis, V, 2, In VI°; c. 3, 6, de praebendis ct dignitatibus, III, 2, in Clem.; c. un., de praebendis et dignitatibus, tit. Ill, in Extravag. Ioan. XXII; c. 2, de officio iudicis ordinarii, I, 7, in Extravag. com.; c. 4, de praebendis ct dignitatibus, III, 2, in Extravag. com.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 5; sess. XXIV, de ref., c. 17; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Supernae dispositionis », 5 mali 1514, § 15, 24, 25; Paulus IV, const, a Cum ex apostolatus ». 15 febr. 1559, 5 3, 6; S. Plus V, const, a Cum ex Apostolatus », 27 lan. 1567; Sixtus V, const, a Cum sacrosanctam », 9 ian. 1589, § 3; Innocentius XIII, const. X de officio iudicis ordinarii. I. 31; Cone. Trident., sess. XXIII. de ref.. c. 15; 8.C. de Prop.'Fide. lltt. encycl. (ad Deleg. Ap. pro Oriente). 8 nov. 1882. Codex Iuris Canonici. * » oO .<· * Codex Iuris Canonici ralis, Administrator, Vicarius et Praefectus Apostolicus, itemque ii qui praedictis deficientibus interim ex iuris praescripto aut ex probatis con­ stitutionibus succedunt in regimine, pro suis vero subditis Superiores maiores in religionibus clericalibus exemptis l. § 2. Nomine autem Ordinarii loci seu locorum veniunt omnes recen­ siti, exceptis Superioribus religiosis ’. Can. 199. § 1. Qui inrisdictionis potestatem habet ordinariam, potest eam al­ teri ex toto vel ex parte delegare, nisi aliud expresse iure caveatur 1 *3. § 2. Etiam potestas iurisdictionis ab Apostolica Sede delegata subdelegari potest sive ad actum, sive etiam habitualiter, nisi electa fuerit in­ dustria personae aut subdelegatio prohibita *. § 3. Potestas delegata ad universitatem negotiorum ab eo qui infra Romanum Pontificem habet ordinariam potestatem, potest in singulis casibus subdelegari. § 4. In aliis casibus potestas iurisdictionis delegata subdelegari potest tantummodo ex concessione expresse facta, sed articulum aliquem non iurisdictionalem etiam sine expressa commissione indices delegati possunt subdelegare s. § 5. Nulla subdelegata potestas potest iterum subdelegari, nisi id expresse concessum fuerit ·. Can. 200. § 1. Potestas iurisdictionis ordinaria et ad universitatem negotio­ rum delegata, late interpretanda est; alia quaelibet stricte; cui tamen delegata potestas est, ea quoque intelliguntur concessa, sine quibus eadem exerceri non possetT. § 2. Ei, qui delegatum se asserit, incumbit onus probandae dele­ gationis ·. 1 Leo XIII, ep· encycl. « Satis cognitum », 29 Inn. 1-896; S. C. S. Off.. Iltt. encycl. 20 febr. 1888, n. 2; decr. 20 apr. 1898, n. 2; S. R. C., Congregationis Montis Coronae, 22 lan. 1701, ad S. » S C. S. Off., litt encycl. 20 febr. 1888, n. 2; decr. 20 apr. 1898, n. 2. s C. 20, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 9, X, de consecratione ecclesiae vel altaris. IU, 40; c. 7, de officio ordinarii, I, 1G, In VI* Reg. G8, 72, R. J„ in VI* S. C. S. Off , litt. encycl. 20 febr. 1888. 4 C. 3, 6. 27, 28, 43. X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 62, X, de appel­ lationibus. recusationibus et relationibus, II, 28; c. 12, dc officio et potestate iudicis dele­ gati, 1,14, in VI* S. C. S. Off., litt. encycl. 20 febr. 1888. n. 5; decr. 14 dec. 1898; 23 mart. 1899: 8. C. de Prop. Fide, litt (ad Vic. Ap. Tunkin. Occident.), 16 mart. 1865; S. Poenlt., 27 apr. 1880, ad 2. a S. C. de Prop. Fide (C. G.), 8 maH 1847. • C. 27, X. de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 62, X. de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28. 1 C. 1, 5. 11, 21, 28, 29, 39, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; Reg. 35, 42, 53 80, R. J., In VI·; 8. C. S. Off., 17 mart. 1874; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Sutchuen.), 26 sept. 1821; S. Poenlt., 2 lui 1891. • C. 31, 32. X, dc Officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 1, de electione, I, 3, in Extravag. com. Liber Secundus - De Personis 51 CAN. 201. § 1. Potestas iurisdictionis potest in solos subditos directe exerceri *. $ Judicialis potestas tam ordinaria quam delegata exerceri nequit in proprium commodum aut extra territorium, salvis praescriptis can. 401, § 1, 881, § 2 et 1637 *. § 3. Nisi aliud ex rerum natura aut ex iure constet, potestatem iu­ risdictionis voluntariam seu non-iudicialem quis exercere potest etiam in proprium commodum, aut extra territorium exsistens, aut in subditum e territorio absentem ’. Can. 202. § 1. Actus potestatis iurisdictionis sive ordinariae sive delegatae collataepro foro externo, valet quoque pro interno, non autem e converso 4. § 2. Potestas collata pro foro interno exerceri potest etiam in foro interno extra-sacramentali, nisi sacramentale exigatur 5. § 3. Si forum, pro quo potestas data est, expressum non fuerit, po­ testas intelligitur concessa pro utroque foro, nisi ex ipsa rei natura aliud constet. Can. 203. § 1. Delegatus qui sive circa res sive circa personas mandati sui fines excedit, nihil agit 6*. § 2. Hos tamen excessisse non intelligitur delegatus, qui alio modo ac deleganti placuerit, ea ad quae delegatus est, peragit, nisi modus ipse fuerit a delegante praescriptus tanquam conditio ’. Can. 204. § 1. Quod quis Superiorem adit, inferiore praetermisso, non idcirco voluntaria suspenditur inferioris potestas, sive haec ordinaria fuerit sive delegata. § 2. Attamen rei ad Superiorem delatae ne se immisceat inferior, nisi ex gravi urgentique causa; et hoc in casu statim Superiorem de re moneat 8. Can. 205. gotio, et dubitetur utrum delegatio facta fuerit in solidum an collegia liter, praesumitur facta in solidum in re voluntaria, collegialiter in re indiciali. 1 C. 11, X, dc officio ct potestate iudicis delegati, I, 29. 2 C. 7. X, dc officio legati, I, 30; c. 2. dc constitutionibus, I, 2, in VI®. 2 S. C. Indnlg., Ordinis Minorum Capuccinorum, 1 febr. 1905, ad II. 4 S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Mission. Congi), 14 ian. 1726, n. 2; S. Poenlt.. 27 apr. 1886, ad 4. 5 S. C. ds Prop. Fide, instr, (ad Mission. Congi). 14 ian. 1726, n. 3. « C. 13, 15, 21. 32, 37, 40, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 11, de rescriptis, I, 3, in VI°. i C. 13, X. dc officio et potestate iudicis delegati, I, 29. » Vide etiam can. 1048. Liber Secundus - De Personis 52 53 Codex Iuris Canonici Can. 210. § 2. Pluribus in solidum delegatis, qui antea negotium occupavit, alios ab eodem excludit, nisi aut posthac impediatur aut nolit ulterius in negotio procedere § 3. Pluribus collegialiter delegatis, omnes simul pro actorum vali­ ditate in negotio expediendo procedere debent, nisi in mandato aliud cautum sit a. Can. 206. ) I De reductione clericorum ad statum laicalem. Can. 211. § 1. Etsi sacra ordinatio, semel valide recepta, nunquam irrita fiat, clericus tamen maior ad statum laicalem redigitur rescripto Sanctae Se­ dis, decreto vel sententia ad normam can. 214, demum poena degrada­ tionis 3. § 2. Clericus minor ad statum laicalem regreditur, non solum ipso facto ob causas in iure descriptas, sed etiam sua ipsius voluntate, prae­ monito loci Ordinario, aut eiusdem Ordinarii decreto iusta de causa lato, si nempe Ordinarius, omnibus perpensis, prudenter indicaverit clericum non posse cum decore status clericalis ad ordines sacros promoveri. Can. 20". § 1. Potestas delegata exstinguitur, expleto mandato; elapso tem­ pore aut exhausto numero casuum pro quo concessa fuit; cessante causa finali delegationis; revocatione delegantis delegato directe intimata aut renuntiatione delegati deleganti directe intimata et ab eodem acceptata; non autem resoluto iure delegantis, nisi in duobus casibus de quibus in can. 61 4. § 2. Sed potestate pro foro interno concessa, actus per inadvertentiam positus, elapso tempore vel exhausto casuum numero, validus est. § 3. Pluribus collegialiter delegatis, si unus deficiat, aliorum quo­ que delegatio exspirat, nisi aliud ex tenore delegationis constet s. Ad normam can. 183, § 2, potestas ordinaria non exstinguitur reso­ luto iure concedentis officium cui adnexa est; sed cessat, amisso officio; silet, legitima appellatione interposita, nisi forte appellatio sit tantum in devolutivo, firmo praescripto can. 2264, 2284 ·. '■•J Can. 209. In errore communi aut in dubio positivo et probabili sive iuris sive facti, iurisdictionem supplet Ecclesia pro foro tum externo tum interno. ' C. 8, rfe officio et potestate indicis delegati, I, 14. in VI * Reg. 54. R. ,T.. in VI». 3 C. 13. X, de rescriptis, I. 3; e. uj. ». 34. 42, X. rfc officio et potestate iudicis delegati, I, 29. s Reg. 54. R. J.. in VI». 4 C. 4. 9. 1». 20, 24. 28, 30, X, . 5 aug. 1744, $ 3, 5:ep. encycl. s Apostollcum ministerium ». 30 nuiH 1753, S 9; S. C. C.. Cadurcrn., 7 oct. 1CG2, ad 2. — Vide etiam can. 878, 4 1; 880. » C. 30, 42. X. de officio et potestate iudicis delegati. I, 20. ♦ C. 10. dc appellationibus, II. 15. In VI * Reg. 42. R. J., |n VI * c. 2. de electione et electi potestate. I. 3, in Clem.; Benedictus XIV, ep. encycl. « Apostollcum ministerium » 30 mali 1753, f 0; Pius X. Const’. « Vacante Sede Apostolica ». 25 dee. 1904, n. 12 — vide ellam can. 873, t 3. !. TITULUS VI. Pluribus successive delegatis, ille negotium expedire debet cuius mandatum anterius est nec posteriore rescripto expresse abrogatum fuit *. Can. 208. Potestas ordinis, a legitimo Superiore ecclesiastico sive adnexa offi­ cio sive commissa personae, nequit aliis demandari, nisi id expresse fuerit iure vel induito concessum ’. Can. 212. f § 1. Qui in minoribus ordinibus constitutus ad statum laicalem qua­ vis de causa regressus est, ut inter clericos denuo admittatur, requiritur licentia Ordinarii dioecesis cui incardinatus fuit per ordinationem, non concedenda, nisi post diligens examen super vita et moribus, et con­ gruum, indicio ipsius Ordinarii, experimentum. § 2. Clericus vero maior qui ad statum laicalem rediit, ut inter cle­ ricos denuo admittatur, indiget Sanctae Sedis licentia 3. Can. 213. § 1. Omnes qui e clericali statu ad laicalem legitime redacti aut re­ gressi sunt, eo ipso amittunt officia, beneficia, iura ac privilegia clericalia et vetantur in habitu ecclesiastico incedere ac tonsuram deferre 4. § 2. Clericus tamen maior obligatione coelibatus tenetur, salvo prae­ scripto can. 214. Can. 214. § 1. Clericus qui metu gravi coactus ordinem sacrum recepit nec postea, remoto metu, eandem ordinationem ratam habuit saltem tacite per ordinis exercitium, volens tamen per talem actum obligationibus cle1 Benedictus XIV. ep. encycl. a Apontolicum ministerium ». 30 mail 1753, § 4. 11; S. C. S. OfT., 4 mart. 1903; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Vic. Λρ. Sutchuen.)· 10 ian. 1797. ad 1; decr. 29 lui. 1841; litt. (ad Vic. Ap. Cochinchin.), 23 mart. 1844; litt. (ad Vic. Ap. Knytcbeou), 21 mart. ISol. 2 Cone. Trident., sess. XXIII. dc ordine, c. 4. can. 4; Pontificale Rom., tit. Degra- dationis forma. 3 Pontificale Rom.. tit. Degradationis forma. < C. 1. 3, 7, 9. X. àe clericis coniugatis, III. 3; c. un., de bigamis, I, 12, in VI·. 54 Codex luris Canonici ricalibus se subiicere, ad statum laicalem, legitime probata coactione et ratihabitionis defectu, sententia iudicis redigatur, sine ullis coelibatus ac horarum canonicarum obligationibus x. § 2. Coactio autem et defectus ratihabitionis probari debent ad nor­ mam can. 1993-1998. SECTIO II. De clericis in specie. Can. 215. § 1. Unius supremae ecclesiasticae potestatis est provincias ecclesia­ sticas, dioeceses, abbatias vel praelaturas nullius, vicariatus apostolicos, praefecturas apostolicae erigere, aliter circumscribere, dividere, unire, supprimere a. § 2. In iure nomine dioecesis venit quoque abbatia vel praelatura nullius; et nomine Episcopi, Abbas vel Praelatus nullius, nisi ex natura rei vel sermonis contextu aliud constet. Can. 216. § 1. Territorium cuiuslibet dioecesis dividatur in distinctas partes territoriales; unicuique autem parti sua peculiaris ecclesia cum populo determinato est assignanda, suusque peculiaris rector, tanquam proprius eiusdem pastor, est praeficiendus pro necessaria animarum cura ’. § 2. Pari modo vicariatus apostolicus et praefectura apostolica, ubi commode fieri possit, dividantur *. § 3. Partes dioecesis de quibus in § 1, sunt paroeciae; partes vica­ riatus apostolici ac praefecturae apostolicae, si peculiaris rector eisdem fuerit assignatus, appellantur quasi-paroeciae *. § 4. Non possunt sine speciali apostolico induito constitui paroeciae pro diversitate sermonis seu nationis fidelium in eadem civitate vel ter1 Benedictus XIV, Instr. » Eo quamvis tempore », 4 mali 1745, § 21; S. C. C., Ypren., 2 et 16 dec. 1719; Parisien., 25 lan., 12 lui. 1721. 3 C. 1, 1). CI; c. 48, 49, C. XVI, q. 1; c. 1, X. de translatione episcopi, I, 7; c. 4, X, de officio legati, I, 30; c. S, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; c. 5. 6, de praebendis et dignitatibus, III, 2, In Extravag. com.; Benedictus XIV, const. . 15 niaii 1871; allocut. < Curarum nostrarum ». 15 mart. 1875; allocut. < Luctuosis exagitati », 12 mart. 1877; Ιλ?ο XIIL ep. « lampridrm », 6 iun. 1886; alkraiL « Mirandum sane ». 1 iun. 1888; ep. encycl. « Satis cognitum ». 29 lun. 1S9G; Plus X. allocut. < Duplicem ». 14 nov. 1904; litt. encycl. « lamdudum », 24 mall 1911; S. C. 8. Off., decr. 24 lan. 1647. 3 C. 4. de sententia excommunicationis, V. 10, in Extravag com.; Clemens VI, ep. « Super quibusdam », 29 sept. 1351; Martlnus V (in Cone. Constnntlen.), const, a Inter cunctas ». 22 febr. 1418, art. 24. de quo errorum Wicleff et Husz suspecti interrogandi; Sixtus V, const. « Postquam », 3 dec. 1586, Ü 2; Plus VI, const. < Super soliditate », 28 nov. 1786. I 15, 16; Pius VI, const. < Auctorem fidei », 2S aug 1794, prop. 3. Synodi Pistorien., damn.; Gregorius XVI, Utt. ap. a Cum in Ecciesta ». 17 sept. 1833; Pius X. const. » Vacante Sede Apostolica ». 25 dec. 190-L n. 87, 88; Htt. encycl. » Pascendi ». 8 sept. 1907. 3 C. 5. D. XVII; c. 10. ΓΛ C. 1L q. 6? C. 6. 9. C. Ill, q. 6; c. 15, C. XXIV. q. 1; c. 1, X, de translatione episcopi. I. 7; c. 1. X. de iuramento calumniae, II, 7; c. 59, X, , a. 1439, § 4; Leo X (In Cone. Lateranen. V). const. « Supernae dispositionis », 5 mali 1514, J 26; Paulus IV, const, α Cum venerabiles », 22 aug. 1555, § 1; Sixtus V, const. < Postquam », 3 dec. 1586, § 11, 19; Innocentius X, const, « Cum iuxta », 19 febr. 1646; Cle­ mens XII, const, a Pastorale officium », 10 inn. 1731, § 1. 2 Eugenius IV, ep. a Non mediocri », a. 1439, § 5; Sixtus V, const. « Postquam », 3 dec. 1586, § 4, 5, 7; const. a Religiosa », 13 apr. 1587, § 1-4; Pius X, motu propr. a Edita a .Yobis », 5 mail 1914; Benedictus XV, const, a Ex actis », 1 febr. 1915. 3 Paulus IV, const, a Cum venerabiles », 22 aug. 1555, § 1; Sixtus V, const, σ Reli­ giosa 13 apr. 15S7, § 1-3. 4 C. 17, de electione et electi potestate, I, 6, in VI0; Cone. Trident., sess. XXIV, dt ref., c. 1; Leo X (in Cone. Lateranen. V). const. « Supernae dispositionis », 5 mail 1514, i 16; Sixtus V, const. « Postquam », 3 dec. 1586, § 1, 4. 9, 11, 14‘ s Cone. Trident., sess. XXIV. de ref., c. 1; lulius III. deer. « Sanctissimus ». 26 lan. 1554· Sixtus V const « Postquam », 3 dec. 15S6, $ 12, 13, 16-18. 1504, bixtus V, const. « u j IX> Oum Romania Pon, < «irtTiQ V const « Postquam », ό aec. luov. ». » « Sixtus V . const. Vacante Sede Apostolica », 25 dee. 1904, n. 27-37. HfMbus », 4 dee. 1869; Plus X. const. 60 Codex luris Canonici § 2. Si tamen Romanus Pontifex creationem alicuius in Consistorio annuntiaverit, eius nomine sibi in pectore reservato, sic promotus nullis interim gaudet Cardinalium iuribus aut privilegiis, sed, postquam a Ro­ mano Pontifice eius nomen publicatum fuerit, iisdem fruitur a publica­ tione, iure vero praecedentiae a reservatione in pectore. Promotus absens a Curia debet in recipiendo bireto rubro iurare se intra annum, nisi legitimo detineatur impedimento, Summum Pontificem aditurum J. Nisi aliter in casibus particularibus fuerit a Sancta Sede provisum, per promotionem ad sacram purpuram non solum ipso facto vacant di­ gnitates omnes, ecclesiae, beneficia quae promotus possideat, sed etiam pensiones ecclesiasticae amittuntur 123. Can. 236. § 1. Per optionem in Consistorio factam et a Summo Pontifice ap­ probatam, possunt, servata prioritate ordinis et promotionis, Cardinales ex ordine presbyterali transire ad alium titulum et Cardinales ex ordine diaconali ad aliam diaconiam et, si per integrum decennium in ordine diaconali permanserint, etiam ad ordinem presbyteralem 3. § 2. Cardinalis ex ordine diaconali, transiens per optionem ad or­ dinem presbyteralem, locum obtinet ante omnes illos Cardinales presby­ teros, qui post ipsum ad sacrae purpurae honorem assumpti sunt ‘. § 3. Suburbicaria si vacet sedes, Cardinales ex ordine presbyterali, qui momento vacationis praesentes fuerint in Curia vel ab ea absentes ad tempus ob sibi commissum negotium aliquod a Romano Pontifice, optare eam possunt in Consistorio, servata prioritate promotionis s. § 4. Cardinales quibus una ex ecclesiis suburbicariis est assignata, aliam optare nequeunt; cum vero Cardinalis gradum Decani attigerit, dioecesim suam Ostiensi cumulat, quae proinde cum alia atque alia dioe­ cesi suburbicaria in persona Cardinalis Decani semper coniungitur β Can. 237. § 1. Sacro Cardinalium Collegio praeest Decanus, idest antiquior promotione ad aliquam sedem suburbicariam, cui tamen nulla 1 Sixtus V, const. « ΡθΛίί/uam », 3 dec. 1580, 5 19. 2 Sixtus V, const. « Sanctissimus », If» mart. 1588; Urbanus VIII, const. a Drcct Romanum PontlflQcm ». 2 ian. 1831, § 2. ·* Paulus IV. const, « Cum venerabile* », 22 aug. 1555, $ 1: Sixtus V. const, a Post· quant ». 3 dec. 1580, $ 7; Clemens VIII. decr. « Sanctissimus », IS aug. 1597. < Clemens VI11. decr. * Sanctissimus », IS aug. 1597. 3 Sixtus V. const. M Postquam », 3 dec. 1580. 5 8; Clemens XII. const, β Pastorale officium », 10 ian. 1731. $ G. Ί. « Beuedlctus XIII, const. « Romani Pontificis », 7 sept. 1721. $ 8; Clemens XTI. const. « Pastorale officium ». 10 ian. 1731, $ 8; Pins X. niotu propr. < Edita a Sobis », 5 mail 1911; Benedictas XV. const. «« Ex actis », 1 febr. 1915. Liber Secundus · De Personis 61 estin ceteros Cardinales iurisdietio, sed ipse primus habetur inter ae­ quales . ... g 2. Vacante decanatu, ipso iure succedit Subdecanus, sive is tem­ pore vacationis sit praesens in Curia, sive in sua suburbicaria dioecesi commoretur, sive absit ad tempus ob sibi commissum munus a Romano Pontifice· Can. 238. § 1. Cardinales tenentur obligatione residendi in Curia, nec fas est ipsis ab eadem discedere sine licentia Romani Pontificis, salvo prae­ scripto §§ 2, 3 huius canonis 2. J 2. Haec obligatio urget quoque Cardinales Episcopos suburbica­ rios; sed ipsi non indigent licentia ut sese conferant ad dioeceses sibi commissas, quoties opportunum indicaverint. § 3. Cardinales qui sunt Episcopi alicuius dioecesis non suburbica­ riae, lege residendi in Curia eximuntur; sed cum ad Urbem venerint, Summum Pontificem adeant, nec ab Urbe discedant antequam ab eodem abeundi licentiam impetraverint 3. t ■ H Ü Can. 239. § 1. Praeter alia privilegia quae in hoc Codice suis in titulis enu­ merantur, Cardinales omnes a sua promotione in Consistorio facultate gaudent : 1. Audiendi ubique terrarum confessiones etiam religiosorum utriusque sexus et absolvendi ab omnibus peccatis et censuris etiam re­ servatis, exceptis tantum censuris Sedi Apostolicae specialissimo modo reservatis et illis quae adnexae sunt revelationi secreti S. Officii; 2. Sibi suisque familiaribus eligendi sacerdotem confessionibus excipiendis, qui, si jurisdictione careat, eam ipso iure obtinet, etiam qnod spectat ad peccata et censuras, reservatas quoque, illis tantum cen­ suris exceptis, de quibus in n. 1; 3. ° A erbum Dei ubique praedicandi; 4. ® Celebrandi vel alii permittendi ut coram se celebret unam Mis­ sam in feria λ maioris hebdomadae ac tres Missas in nocte Nativitatis Domini; 5. ® Benedicendi ubique, solo crucis signo, cum omnibus indulgen­ tiis a Sancta Sede concedi solitis, rosaria, aliasque coronas precatorias, cruces, numismata, statuas, scapularia a Sede Apostolica probata eaque imponendi sine onere inscriptionis; 6. ° Sub unica benedictione erigendi, in ecclesiis et oratoriis etiam privatis aliisque piis locis, stationes Viae Crucis cum omnibus indulgen­ tiis. quae huiusmodi pium exercitium peragentibus impertitae sunt: nec 1 Paulus IV, const. « Cum venerabiles », 22 aug. 1555, S 3, 4; Benedictus XIII. const. < /fomani Pontificis », 7 sept. 1724. § 7; Clemens XII. const. « Pastorale officium ». 10 inn. ί; Codc. V,. -, r· »M. I IX“0 Λ (in vu 1; Innocentius xt const, a Cum talus IV. COMI. « <■»’“ g"'" ' UH * , y,,,,,,,..™ HIM ·. 29 sept. 1S07. '““.’^XuÙTiv r.·^ » reM. 17«. . * «. . « 3 sept. 1746. « 62 Coder Iuris Canonici non benedicendi pro fidelibus, qui causa infirmitatis vel alius legitimi impedimenti sacras stationes Viae Crucis visitare nequeant, Crucifixi icones cum applicatione omnium indulgentiarum devoto exercitio eiusdem Viae Crucis a Romanis Pontificibus adnexarum; 7.° Celebrandi super aram portatilem non solum in domo propriae habitationis, sed ubicunque degunt; et permittendi ut alia Missa, ipsis adstantibus, celebretur; 8. ° Celebrandi in mari, debitis cautelis adbibitis; 9. ° In omnibus ecclesiis et oratoriis Missam celebrandi proprio calendario Conformem; 10. ° Fruendi altari privilegiato personali quotidiano; 11. ® Lucrandi in propriis sacellis indulgentias, ad quas acquiren­ das praescripta sit visitatio templi alicuius vel publicae aediculae civi­ tatis seu loci, in quo Cardinales actu commorentur, quo privilegio etiam eorum familiares frui possunt; 12. ® Benedicendi ubique populo more Episcoporum; sed in Urbe in ecclesiis tantum, piis locis et fidelium consessibus; 13. ® More Episcoporum gestandi crucem ante pectus etiam supra mozetam atque utendi mitra et baculo pastorali: 14. ® Sacrum celebrandi in quolibet privato sacello sine praeiudicio illius qui induito gaudet; 15.® Pontificalia cum throno et baldachino peragendi in omnibus ecclesiis extra Urbem, Ordinario praemonito, si ecclesia sit cathedralis; 16. ® Honoribus locorum Ordinariis tribui solitis fruendi quocum­ que se conferant; 17. ® Fidem faciendi in foro externo, de oraculo pontificio testantes; 18. ® Fruendi sacello ab Ordinarii visitatione exempto; 19. ® De reditibus beneficiariis libere disponendi etiam per testa­ mentum, salvo praescripto can. 1298; 20. ® Consecrationes et benedictiones ecclesiarum, altarium, sacrae supellectilis, Abbatum aliasve similes, excepta oleorum sacrorum conse­ cratione, si Cardinalis charactere episcopali careat, ubique locorum, ser­ vatis servandis, peragendi, firmo praescripto can. 1157; 21. ® Praecedendi omnibus Praelatis etiam Patriarchis, imo ipsis Legatis Pontificiis, nisi Legatus sit Cardinalis in proprio territorio resi­ dens; Cardinalis autem Legatus a latere praecedit extra Urbem omni­ bus aliis; 22. ® Conferendi primam tonsuram et ordines minores, dummodo promovendus habeat dimissorias proprii Ordinarii litteras; 23. ® Ministrandi sacramentum confirmationis, firmo onere inscri­ ptionis nominis confirmati ad normam iuris; 24. ® Concedendi indulgentias ducentorum dierum, etiam toties quo­ ties lucrandas, in locis vel institutis ac pro personis suae iurisdictionis vel protectionis; item in aliis locis, sed a praesentibus solummodo, sin­ gulis vicibus, lucrandas L 1 Eugenius IV, ep. « λ’οη mediocri », a. 1439, i 1, 12; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. · Supernae dispositioni» », δ maU 1514, { 16; Clemens IX, motu propr. « Cum a Liber Secundus · De Personis 63 § 2. Cardinalis Decanus gaudet privilegio ordinandi et consecrandi electum Pontificem, si hic ordinatione vel episcopali consecratione indi­ geat, et tunc pallio utitur; quod privilegium, absente Cardinali Decano, competit Subdecano. eoque etiam absente, antiquiori Cardinali Episcopo suburbicario x. § 3. Demum Cardinalis Proto-diaconus pallia Archiepiscopis et Epi­ scopis privilegio fruentibus eorumve procuratoribus, vice Romani Ponti­ ficis, imponit; et nomen novi electi Pontificis populo annuntiat 2. Can. 240. § 1. Cardinalis ad sedem suburbicariam promotus et in eiusdem pos­ sessionem canonice immissus est verus Episcopus suae dioecesis, eaque potestate in eam pollet, quam Episcopi residentiales in propina dioecesi obtinent3. § 2. Ceteri Cardinales in suis titulis vel diaconiis, postquam eorun­ dem canonicam possessionem ceperint, omnia possunt quae locorum Or­ dinarii in suis ecclesiis, exceptis ordine indiciorum et qualibet iurisdictione in fideles, sed salva potestate in iis quae ad disciplinam, morum correctionem, servitium ecclesiae pertinent 4. § 3. Cum throno et baldachino Cardinalis ordinis presbyteralis potest in suo titulo pontificalia peragere et Cardinalis ordinis diaconalis in sua diaconia pontificaliter assistere, et nemo alius ibidem id potest sine Cardinalis assensu; in aliis vero Urbis ecclesiis Cardinales throno et bal­ dachino uti nequeunt sine licentia Romani Pontificis 3. Can. 241. Sede Apostolica vacante, Sacrum Cardinalium Collegium et Romana Curia non aliam habent potestatem, quam quae definitur in const. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904 e. prima », 28 febr. 1668; Innocentius XII, const. « Ut indicium », 15 oct. 1693. § 1, 3; Bene­ dictus XIV, ep. a Aestas », 11 oct. 1757, η. ΧΧΙΠ; Pius IX, litt. ap. « Multiplices », 27 nov. , η. IV; Plus X, motu propr. « Crux pectoralis », 24 maii 1905; const. « Apostolicae », 15 apr. 1910, η. XIII; S. C. Consist., 25 apr. 1917, ad IV; S. C. Indulg., Urbis et Orbis, 28 aug. 1 'JX ; S. R. C., Romana, 15 sept. IGOS; Neapolitana, 14 lui. 1887; S. C. Caeremonlal., decr. 30 mail 1902. ad II, 3; Caeremonlale Episcoior., 1. I, c. IV, n. 2, 3. 1 Clemens XII, const, α Pastorale officium », 10 ian. 1731, § S; Plus X, const. « Facante Sede Apostolica », 25 dec. 1904, n. 90. a Pius X, const. « Vacante Sede Apostolica », 25 dec. 1904, n. S9. 3 Paulus IV, const, σ Cum venerabiles », 22 aug. 1555, J 1; Plus X, const, a Aposto­ licae j», 15 apr. 1910, η. 1. 4 c. U, X, de maioritate et obedientia, I, 33; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const« Supernae dispositionis », 5 mali 1514, 5 19; Sixtus V, const. « Religiosa », 13 apr. 1587 § 12. s S. R- C., Romana, 15 sept. 1668; 4 dec. 1903. s Pins X, const. « Sapienti consilio », 29 iun. 19®i. Codex Iuris Canonici Capüt IV. De Curia Romana. Curia Romana constat Sacris Congregationibus, Tribunalibus et Of­ ficiis, prout inferius enumerantur et describuntur \ Can. 243. § 1. In singulis Congregationibus, Tribunalibus, Officiis servanda est disciplina et tractanda sunt negotia secundum normas tum generales tum particulares, quas ipsis Romanus Pontifex praestituerit 3. § 2. Omnes qui ad Congregationes. Tribunalia, Officia Romanae Cu­ riae pertinent, ad secretum servandum tenentur intra fines et secundum modum ex disciplina unicuique propria determinatum Can. 244. § 1. Nihil grave aut extraordinarium in iisdem Congregationibus, Tribunalibus, Officiis agatur, nisi a Moderatoribus eorundem Romano Pontifici fuerit antea significatum 4. § 2. Gratiae quaevis ac resolutiones indigent pontificia approba­ tione, exceptis iis pro quibus eorundem Officiorum, Tribunalium, Con­ gregationum Moderatoribus speciales facultates tributae sint, exceptisque sententiis Tribunalis Sacrae Romanae Rotae et Signaturae Apostolicae s. Can. 245. Controversiam, si qua exoriatur, de competentia inter Sacras Con­ gregationes, Tribunalia vel Officia Romanae Curiae, dirimit coetus S. R. E. Cardinalium, quos Romanus Pontifex singulis vicibus designaverit. Art. I. — De Sacris Congregationibus. Can. 246. Singulis Congregationibus praeest Cardinalis Praefectus vel, si eisdem praesit ipsemet Romanus Pontifex, eas dirigit Cardinalis Secre­ torius; quibus adiunguntur Cardinales quos Pontifex eis adseribendos ■censuerit, cum aliis necessariis administris ·. 1 Plus X, const. « Sapienti consilio », 29 inn 1908. a Pius X, const. « Sapienti consilio », 29 iun. 1908; Ordo servandus in S. Congrega­ tionibus» Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae, 29 iun., 29 sept. 1908. 3 Benedictus XIV, const. « Sollicita ac provida », 9 iul. 1753, $ 12; Ordo servandus in ^.Congregationibus, Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae, 29 lun. 1908, Pars I, Normae communes» cap. Ill, 29 sept. IMS. Pars II, Normae peculiares, cap. VII. art II. η. 4\ ‘ Plus X. const. « Sapienti consilio », 29 lun. 1908. 5 Plus X, const. « Sapienti conrilio », 29 iun. IMS. • Benedictus XV. motu propr. « Seminaria », 4 nov. 1915, n. III-V; Ordo servandus In S. Congregationibus, Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae. 29 lun. 1908. Pars I. Nor­ mae communes, cap. I, n. 1°. r-â»^ Liber Secundus · De Personis Can. 247. § 1. Congregatio S. Olïicii, cui ipse Summus Pontifex praeest, tu­ tatur doctrinam fidei et morum *. § 2. Indicat de iis delictis quae sibimet secundum propriam eiusdem legem reservantur, cum potestate has criminales causas videndi non so­ lum in gradu appellationis a tribunali Ordinarii loci, sed etiam in prima instantia, si directe ad ipsam delatae fuerint 1*3. § 3. Ipsa sola cognoscit ea quae, sive directe sive indirecte, in iure aut in facto, circa privilegium, uti aiunt, Paulinum et matrimonii impe­ dimenta disparitatis cult us et mixtae religionis versantur; itemque ad eam spectat facultas dispensandi in hisce impedimentis. Quare quaelibet huiusrnodi quaestio ad hanc Congregationem est deferenda, quae tamen potest, si ita censeat et casus ferat, quaestionem remittere ad aliam Congrega­ tionem vel ad Tribunal Sacrae Romanae Rotae 3. § 4. Ad eandem pertinet non solum delatos sibi libros diligenter excu­ tere, eos, si oportuerit, prohibere, et dispensationes concedere; sed etiam ex officio inquirere, qua opportuniore licebit via, quae in vulgus edantur scripta cuiuslibet generis damnanda, et in memoriam Ordinariorum re­ ducere, quam religiose teneantur in perniciosa scripta animadvertere eaque Sanctae Sedi denuntiare, ad normam can. 1397 4. § 5. Ipsa una competens est circa ea omnia quae ieiunium eucharisticum pro sacerdotibus Missam celebrantibus respiciunt. 'il I Can. 248. § 1. Congregationis Consistorialis Praefectus est ipse Romanus Pon­ tifex. Praeter alios ad eandem pertinent ex officio Cardinales Secretarius S. Officii, Praefectus Congregationis de Seminariis et Universitatibus studiorum et Secretarius Status. Inter Consultores eiusdem semper sunt Assessor S. Officii, Secretarius Congregationis pro negotiis ecclesiasticis extraordinariis et Secretarius Congregationis de Seminariis et Univer­ sitatibus studiorum 5. § 2. Ad hanc Congregationem spectat non modo parare agenda in Consistoriis, sed praeterea, in locis Congregationi de Prop. Fide non obnoxiis, novas dioeceses ac provincias et capitula tum cathedralia tum 1 Pius X, const. « Sapienti consilio », 29 iun. 1908, § I, n. 1°, 1, n. 7°, 2; Ordo servan­ dus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. I, η. 6°. 3 Pius X, const. « Sapienti consilio », 29 iun. 1908. § I, n. 1°, 2; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Nor­ mae peculiares, cap. VII, art. I, n. G°. 3 Plus X, const. « Sapienti consilio », 29 iun. 1908, § I, n. 1°, 5; S. C. Consist., 12 nov. 1908, ad VI; 21 lan. 1910; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. I, η. 0°. 4 Benedictus XIV, const, σ Sollicita ac provida », 9 iul. 1753; Leo XIII, const, a OffL dorum ac munerum », 25 lan. 1897. n. 24; Plus X. const. « Sapienti consilio », 29 lun. 1908. I I, n 7’, 1, 2; Benedictus XV. allocut. « Amplissimum Collegium », 22 mart. 1917; motu propr « Alloquentes », 25 mart. 191«. η- Ι-ΠΙ. 5 Pius X, const. « Sapienti consilio », 29 iun. 1 Codex Iuris Canonici. ί ; θβ Codex luris Canonici Liber Secundus - De Personis collegialia constituere; dioeceses iam constitutas dividere; Episcopos, Administratores Apostolicos, Coadintores et Auxiliares Episcoporum constituendos proponere, canonicas inquisitiones seu processus super pro­ movendis indicere actosque diligenter expendere, ipsorum periclitari do­ ctrinam, salvo praescripto can. 255 l. § 3. Ab hac Congregatione dependent ea omnia quae pertinent ad constitutionem, conservationem et statum dioecesium. Quare ipsa vigilat super impletis vel minus obligationibus, quibus Ordinarii tenentur; co­ gnoscit ea quae ab Episcopis scripto relata sint de statu suarum dioece­ sium; indicit visitationes apostolicas examinatque eas quae fuerint abso­ lutae, transmissis in utroque casu ad singulas Congregationes iis ad deliberandum negotiis quae ad eas peculiariter pertinent 12. Can. 250. § 1. Congregationi Concilii ea pars negotiorum est commissa, quae ad universam disciplinam cleri saecularis populique Christiani refertur . § 2. Quamobrem ipsius est curare ut Christianae vitae praecepta serventur, cum facultate opportune ab eisdem fideles dispensandi; mode­ rari quae parochos et canonicos spectant; aut quae pias sodalitates, pias uniones (etiamsi dependeant a religiosis vel erectae sint in eorum ecclesiis seu domibus), pia legata, pia opera, Missarum stipes, beneficia aut officia, bona ecclesiastica, mobilia et immobilia, tributa dioecesana, taxas Curia­ rum episcopalium aliaque huiusmodi attingunt. Eidem reservata est fa­ cultas eximendi a conditionibus requisitis ad assecutionem beneficiorum, quoties ad Ordinarios eorum collatio spectat; admittendi ad compositio­ nem eos qui occuparunt bona ecclesiastica, etiam pertinentia ad religio­ sos; permittendi ut fideles acquirant bona ecclesiastica, a potestate civili usurpata a. § 3. Videt quoque de iis omnibus, quae ad immunitatem ecclesiasti­ cam pertinent, itemque de controversiis circa praecedentiam, salvo iure Congregationis de sodalibus religiosis et Congregationis Caeremonialis § 4. Ad eandem pertinent ea omnia quae ad Conciliorum celebratio­ nem et recognitionem atque ad Episcoporum coetus seu conferentias refe­ runtur, extra loca quae subsunt Congregationi de Prop. Fide 4. § 5. Est autem haec Congregatio competens in omnibus controversiis negotia eidem commissa spectantibus, quas in linea disciplinari pertra ctandas censuerit; cetera ad tribunal competens sunt deferenda 5. Can. 249. § 1. Congregationi de disciplina Sacramentorum proposita est uni­ versa legislatio circa disciplinam septem Sacramentorum, incolumi iure Congregationis S. Officii circa ea quae in can. 247 statuta sunt, et Sa­ crorum Rituum Congregationis circa ritus et caeremonias quae in Sacra­ mentis conficiendis, ministrandis et recipiendis servari debent 3. § 2. Ad illam itaque spectant ea omnia, quae decerni concedique solent tum in disciplina matrimonii, tum in disciplina aliorum Sacramen­ torum nec non in celebratione Sacrificii Eucharistici, iis tantum exceptis quae aliis Congregationibus reservata sunt *. § 3. Ipsa cognoscit quoque et exclusive de facto inconsummationis matrimonii et de exsistentia causarum ad dispensationem concedendam, nec non de iis omnibus, quae cum his sunt connexa. Potest tamen cogni­ tionem horum omnium, si id expedire indicaverit, ad Sacram Romanam Rotam remittere. Pariter ad eam deferri possunt quaestiones de validi­ tate matrimonii, quas tamen, si accuratiorem disquisitionem aut investi­ gationem exigant, ad tribunal competens remittat. Eodem modo ad ipsam pertinet videre de obligationibus ordinibus maioribus adnexis, atque exa­ minare quaestiones de ipsa validitate sacrae ordinationis, aut eas ad tribunal competens remittere. Et ita porro de aliis Sacramentis s. 1 Plus X, const, α Sapienti consilio », 29 iun. 1908, § I, η. 1", 4, n. 2°, 2; Ordo servan­ dus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Hom a nae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II. Normae peculiares, cap. I, η. 1», b, cap. VII, art II. η. β», 7°, 10°. 2 Plus X, const. » Sapienti consilio », 29 lun. 1008, § I, n. 2», 3; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Bomanae Curiae, 20 sept. 1908, Pars II. Nor­ mae peculiares, cap. I, n. 1°, b. cap. VII, art. II, n. tP O®. » Plus X, const. « Sapienti consilio », 20 iun. 1908, $ I, n. 3», 1. * Plus X, const. « Sapienti consilio ». 29 iun. 190S, 5 I, n. 3°, 2, n. 4», 2, J II, η. 1»; S. C. Consist., 14 mart. 1910; 16 aug. 1010; Romana, 28 nov. 1911; Ordo servandus in S. Con­ gregationibus. Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae. 29 sept. 1908, Pars. II, Normae pe­ culiares, cap. I, π. 1° c, cap. VII, art. Ill, n. 10°-12®. » Plus X. const. « Sapienti consilio », 29 lun. 1908, J I, n. 3», 2, 3; S. C. Consist., « Ro­ mana. 29 lan. 1901»; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II. Normae peculiares, cap. VII, art. Ill, η. 11°. 67 ; -. · ïî.· Can. 251. § 1. Congregatio negotiis religiosorum sodalium praeposita ea sibi exclusive vindicat quae respiciunt regimen, disciplinam, studia, bona et privilegia religiosorum sodalium utriusque sexus tum sollemnibus tum simplicibus votis adstrictorum, eorumque qui, quamvis sine votis, in com­ muni tamen vitam agunt more religiosorum, itemque tertiorum Ordinum saecularium, incolumi iure Congregationis de Prop. Fide °. U I Pius X, const. « Sapienti consilio », 29 iun. 1908, § I, n. 4», 1; S. O. Consist., 7 ian. 1909; 27 febr. 1909; Romana, 28 nov. 1911. 1 Plus X, const, α Sapienti consilio », 29 iun. 1908, § I, n. 1°, 4, n. 4°, 2; S. C. Consist., Romana, 8 iul. 1909; Romana, 10 dec. 1909; 14 mart. 1910; 21 apr. 1910; 5 Iui. 1915; Ordo serrandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II. Normae peculiares, cap. VII, art. IV, η. 4°, g. ’ Plus X, const, a Sapienti consilio », 29 lun. 1908, § I, η. 4°. 2; Ordo servandus Ln 8. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Nor­ mae peculiares, cap. VII, art. IV, η. 5°. 4 Pius X, const. « Sapienti consilio ». 29 iun. 1908, § I. n. 4°, 3; S. O. Consist., 12 nov. 1908, ad VII; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Cu­ riae. 29 sept 190S, Pars II, Normae peculiares, cap. VII. art IV, n. 6°, b. » Pius X, const, a Sapienti consilio », 29 iun. 1 » Pius X const « Sapienti consilio ». 29 Iun. 1908, § I. n. 1°, 4. n. 5°, 1; S. C. Consist., 5 ini 1915-Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae, 29 sept 1908. Pars II, Normae peculiares, cap. I, n. 1». e. cap. VII, art. V, η. 4°-6°. ■ 111 . 68 Codex Iuris Canonici § 2. Quapropter, quaestionibus ordine iudiciario tractandis ad tri­ bunal competens remissis et incolumi semper iure Congregationis S. Of­ ficii et Congregationis Concilii circa negotia ad ipsas spectantia, haec Congregatio quaestiones omnes suae competentiae in linea disciplinari dirimit; sed si quaestio vertatur inter religiosum sodalem et personam non religiosam, ipsa, praesertim ad instantiam partis, potest quoque, si aequum indicaverit, eandem quaestionem ad aliam Congregationem aut tribunal remittere \ § 3. Huic denique Congregationi reservatnr concessio dispensatio­ num a iure communi pro sodalibus religiosis, firmo praescripto can. 247, § 5 2. Can. 252. § 1. Congregatio de Propaganda Fide missionibus ad praedicandum Evangelium et catholicam doctrinam praeest, ministros necessarios con­ stituit et mutat, facultatemque habet tractandi, agendi et exsequendi omnia hac in re necessaria et opportuna. § 2. Curat ea omnia quae ad Conciliorum celebrationem et recogni­ tionem in locis sibi subiectis pertinent3. § 3. Eius iurisdictio iis est circumscripta regionibus, ubi, sacra hierarchia nondum constituta, status missionis perseverat. Huic Congre­ gationi sunt etiam subiectae regiones, quae, etsi hierarchia inibi consti­ tuta sit, adhuc inchoatum aliquid praeseferunt. Eidem pariter subsunt societates ecclesiasticorum ac Seminaria quae exclusive fundata sunt eo fine, ut in eis instituantur missionarii pro exteris missionibus, praesertim quod attinet ad eorum regulas, administrationem atque opportunas con­ cessiones ad sacram ordinationem alumnorum requisitas *. § 4. Haec autem Congregatio tenetur ad competentes Congregatio­ nes deferre negotia quae aut fidem attingunt, aut causas matrimoniales, aut generales normas circa sacrorum rituum disciplinam tradendas vel interpretandas ·. § 5. Quod vero spectat ad sodales religiosos, eadem Congregatio sibi vindicat quidquid religiosos qua missionaries, sive uti singulos sive simul sumptos, tangit. Quidquid vero religiosos qua tales, sive uti singulos sive simul sumptos attingit, ad Congregationem religiosorum negotiis prae­ positam remittat aut relinquat *. * Plus X, const. « Sapienti consilio », 20 lun. 1908, 5 I, n. 5°, 2. a Pius X, const. < Sapienti consilio », 29 lun. 1908, $ I, n. 3°, 2, n. 5°, 3. ·» S. C. Consist., 12 nov. 1908, ad VII. 1 Pius X, const. « Sapienti consilio ». 29 iun. 190S, $ I, n. (F, i-3; s. C. Consist., 12 nov. 1008, ad I, XII; Romana. 6 aug. 1909, ad X; Romana. 10 dec. 1909: Romana. 15 mart. 1910. » Plus X, const. « Sapienti consilio », 29 lun. 1908. 5 I, n. G», 4; s. C. Consist., 12 nov. 1908, ad Π, IV. * Pius X. const. « Sapienti consilio ». 29 lun. 1908, | I. n. 0», 5; S. C. Consist., 12 nov 1908. ad V; Ordo servandus in S. Congregationibus. Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae 20 sept. 1908, Pars II. Normae peculiares, cap I, η. I·, e. Liber Secundus · De Personis 69 Can. 253. § 1. Congregatio Sacrorum Rituum ius habet videndi et statuendi ea omnia quae sacros ritus et caeremonias Ecclesiae Latinae proxime spectant, non autem quae latius ad sacros ritus referuntur, cniusmodi sunt praecedentiae iura aliaque id genus, de quibus sive servato ordine iudiciario sive in linea disciplinari disceptetur \ § 2. Eius proinde est praesertim advigilare, ut sacri ritus ac caere­ moniae diligenter serventur in Sacro celebrando, in Sacramentis admi­ nistrandis, in divinis officiis persolvendis, in iis denique omnibus quae Ecclesiae Latinae cultum respiciunt; dispensationes concedere opportu­ nas; insignia et honoris privilegia tam personalia et ad tempus, quam localia et perpetua, quae ad sacros ritus vel caeremonias pertineant, elargiri, et cavere ne in haec abusus irrepant 2. § 3. Denique ea omnia agit quae ad beatificationem et canonizationem Servorum Dei vel ad sacras reliquias quoquo modo referuntur 3. Can. 254. Ad Congregationem Caeremonialem pertinet moderatio caeremonia­ rum in Sacello Aulaque Pontificali servandarum et sacrarum functionum quas Patres Cardinales extra pontificale sacellum peragunt; itemque eadem Congregatio cognoscit quaestiones de praecedentia tum Patrum Cardinalium tum Legatorum quos variae Nationes ad Sanctam Sedem mittunt4. Can. 255. <· iW u i·.i » ffll ■■ $$ !{<’l , 21 febr. 1905. n. 2-12. 3 S. C. Ep. et Reg., Caputaqucn., 21 mart. 1580; Nolana, 27 sept. 1641. i S. C. Bp. et Reg., Aquilana, 4 aug. 1578; Lycien., 17 nov. 1590; Lycien., 22 dee. 1628; /tprutina, 24 lan. 1749. Liber Secundus - De Personis 85 dioecesis, prout eorum ecclesia dignitate abbatiali vel simpliciter praela- titia gaudet § 2. Abbatia vel praelatura nullius, tribus saltem paroeciis non con­ stans, singulari iure regitur, nec eidem applicantur quae canones sta­ tuunt de abbatiis vel praelaturis nullius. Can. 320. § 1. Abbates vel Praelati nullius nominantur et instituuntur a Ro­ mano Pontifice, salvo iure electionis aut praesentationis, si cui legitime competat; quo in casu ab eodem Romano Pontifice confirmari aut institui debent. § 2. Assumendi ad abbatiam vel praelaturam nullius iisdem quali­ tatibus ornati esse debent, quas ius in Episcopis requirit1 *34. Can. 321. Si cui collegio est ius eligendi Abbatem vel Praelatum nullius, ad validam electionem requiritur numerus suffragiorum absolute maior, demptis suffragiis nullis, firmo peculiari iure quod maiorem suffragiorum numerum exigat. Can. 322. § 1. Abbas vel Praelatus nullius nequit quovis titulo sive per se sive per alios in regimen abbatiae vel praelaturae se ingerere, antequam eius­ dem possessionem ceperit, ad normam can. 334, § 3. § 2. Abbates vel Praelati nullius qui ex praescripto apostolico vel ex propriae religionis constitutionibus benedici debent, intra tres menses a receptis litteris apostolicis, cessante legitimo impedimento, benedictio­ nem ab Episcopo, quem maluerint, accipiant 3. Can. 323. § 1. Abbas vel Praelatus nullius easdem potestates ordinarias easdem· que obligationes cum iisdem sanctionibus habet, quae competunt Epi­ scopis residentialibus in propria dioecesi ‘. § 2. Si charactere episcopali non sit ornatus et benedictionem, si eam recipere debet, receperit, praeter alia munera quae in can. 294, § 2 describuntur, potest quoque ecclesias et altaria immobilia consecrare. § 3. Quod attinet ad Vicarii Generalis constitutionem, serventur praescripta can. 366-371. Can. 324. Capitulum religiosum abbatiae vel praelaturae nullius regitur pro­ priis legibus ac constitutionibus; Capitulum saeculare, iure communi. 1 Benedictus XIV, const, α Apostolicae servitutis », 14 mart. 1743, § 2, 6; const. « Znter multa », 4 apr. 1747; S. C. C., 14 ian. 1721. - Gregorius XIV, const. « Onus Apostolicae », 15 mail 1591, § 12. ·» Pontificale Rom., tit. De benedictione abbatis. 4 Cone. Trident., sess. XXV, do regularibus, c. 11; Benedictus XIV, const. « Quod Sancta », 23 nov. 1740, S 3, 5, 6; const. < Firmandis », 6 nov. 1744, § 12; Leo XIII, Jltt ap. « In suprema », 10 iun. 1882. Codex Iuris Canonici 86 Can. 325. Abbas vel Praelatus nullius, licet charactere episcopali careat, utitur tamen in proprio territorio insignibus pontificalibus cum throno ac baldachino et iure ibidem officia divina pontificali ritu celebrandi; crucem autem pectoralem, annulum cum gemma, ac pileolum violaceum potest etiam extra territorium deferre *. Si praelatura saecularis Capitulo careat, eligantur consultores ad normam can. 423-428. Can. 327. § 1. Abbatia vel praelatura nullius vacante, si agatur de abbatia vel praelatura religiosa, succedit Capitulum religiosorum, nisi constitu­ tiones aliud ferant; si de saeculari. Capitulum canonicorum; utrumque autem Capitulum intra octiduum debet Vicarium Capitularem deputare ad normam can. 432 seqq., qui abbatiam vel praelaturam regat usque ad novi Abbatis vel Praelati electionem. § 2. Abbatia vel praelatura impedita, servetur praescriptum can. 429. Can. 328. Circa Romani Pontificis Familiares, sive praelati titulo gaudeant, sive non, standum privilegiis, regulis et traditionibus pontificiae Domus'5. TITULUS VIII. De potestate episcopali deque its qui de eadem participant. Caput L De Episcopis. Gan. 329. § 1. Episcopi sunt Apostolorum successores atque ex divina insti­ tutione peculiaribus ecclesiis praeficiuntur quas cum potestate ordinaria regunt sub auctoritate Romani Pontificis 3. § 2. Eos libere nominat Romanus Pontifex *. C. 3. do privilcpiit, V. 7, In VIe; S. C. C.. Papien., 3 iun. 1651, nd 1; Pontificale Hom.. tlt. De benedictione abbatis. 3 Pius X, motu propr. c Inter multiplices », 21 febr. 1005. 3 C. 16, C. XII, q. 1; Cone. Trident., sess. XXIII, de ordine, c. 4, cnn. 8; Cone. Vntluan., 5C.S8. IV. c. Ill, de vi et ratione primatus Romani Pontificis: Pins VI, const a Au­ ctorem fidei », 28 aug. 1794, prop. 6. S, Synodi Plstorien., damn.; Gregorius XVI. litt. ap. « Cum in Ecclesia », 17 sept. 1833; ep. encycl. α Commissum divinitus », 17 mail 1835; Leo ΧΙΠ. ep. « lam pridem », 6 ian. 18S6; ep. a Officio sanctissimo », 22 dec. 1887; ep., « Est sane molestum », 17 dec 1888; litt. encycl. « Sapientiae », 10 ian. 1890; ep. encycl. « Satis cognitum », 29 iun. 1896; S. C. S. Off., decr « Lamentabili », 4 lut 1907, prop. 50, damn. 1 C. 1, X. de translatione episcopi. I, 7; c. 2, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI·; Cone. Trident., sess. XXIII, de ordine, can. 8; Benedictus XIV, ep. < In postremo », 20 oct. 1756, U 15; Plus IX, litt. ap. * Multiplices inter », 10 lun. 1851; allocut. e Acerbissi- MM· ■■■M Liber Secundus - De Personis 87 § 3. Si cui collegio concessum sit ius eligendi Episcopum, servetur praescriptum can. 321 x. Can. 330. Antequam quis in Episcopum assumatur, constare debet, secundum modum a Sede Apostolica determinatum, eum esse idoneum 3. Can. 331. § 1. Ut quis idoneus habeatur, debet esse : 1. ° Natus ex legitimo matrimonio, non autem legitimatus etiam per subsequens matrimonium; 2. · Annos natus saltem triginta; 3. ° A quinquennio saltem in sacro presbyteratus ordine constitutus; 4. ° Bonis moribus, pietate, animarum zelo, prudentia, ceterisque dotibus praeditus, quae ipsum aptum efficiant ad gubernandam dioecesim de qua agitur; 5. ° Laurea doctoris vel saltem licentia in sacra theologia aut iure canonico potitus in athenaeo aliquo vel in Instituto studiorum a Sancta Sede probatis, vel saltem earundem disciplinarum vere peritus; quod si ad religionem aliquam pertineat, a suis Superioribus maioribus vel simi­ lem titulum vel saltem verae peritiae testimonium habeat3. § 2. Etiam electus, praesentatus vel quoquo modo ab illis designatus, qui privilegio a Sancta Sede concesso eligendi, praesentandi seu desi­ gnandi gaudent, debet memoratis qualitatibus pollere 4. § 3. Indicare num quis idoneus sit, ad Apostolicam Sedem unice pertinet 5. ? mum », 27 sept. 1852; allocut. « "N unquam fore », 15 dec 1856; Syllabus errorum, prop. 50, 51; ep. encycl. « Levate », 27 oct. 1867; Pius X, const « Sapienti consilio », 29 lun. 1903, f I, n. 2*, 2; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Cu­ riae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. II, η. 6°, 10°. 1 C. 46, 48, 50, 57, X, dc electione et electi potestate, I, 6. 2 0.19, 44, X, de electione et electi potestate, I, 6; Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 2; sess. XXIV, de ref., c. 1; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Supernae disposi­ tionis », 5 mail 1514, § 5; Gregorius XIV, const. « Onus Apostolicae », 15 mail 1591, § 3, 5 sq.; Pius X, const, α Sapienti consilio », 29 Iun. 1908, § I, η. 2°, 2; S. C. Consist., decr. 25 iul. 1916. « C. 5, D. LI; c. 6, 8, D. LX1; c. 19, D. LX1II; c. 14, C. VII, q. 1; c. 1, Ο. VIII, q. 2; C. 7, 17, 19, 20, X, de electione et electi potestate, I, G; c. 15, X, de aetate et qualitate et ordine praeficiendorum, I, 14; c. 1, 18, X, dc filiis presbyterorum ordinandis vel non, I, 17; Reg. 87, R. J., in VI°; Cone. Trident, sess. VI, de ref., c. 1; sess. VII, de ref., c. 1; sess. XXII, de ref., e. 2; sess. XXIV, de ref., c. 1; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Supernae dispositionis », 5 mali 1514, § 3; Gregorius XIV, const, σ Onus Apostolicae », 15 mail 1591, $ 1, 7-9; Benedictus XIV, const, a Ad Apostolicae », 17 oct. 1740, § 2; instr, c Eo quamvis tempore », 4 mail 1745, § 19; Pius X, allocut. « Duplicem », 14 nov. 1904, 8. C. C., Fanen., 5 et 25 iun. 1723. 4 C 1 3 X de postulatione praelatorum, I, 5; c. 7, 18, 44, 53, X, dc electione et electi notestate I 6- Cone. Trideht, sess. XXIV, de ref., c 1; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const « Supernae dispositionis ». 5 mail 1514, 5 3; Gregorius XIV, const. « Onus Apo'tolicae', 15 mail 1591. § * I * Ph x- al,ocut· ‘ DuPliccm 14 nov’ 1WM· < ’r. 1Λ Al v de electione et electi potestate, I, 6; Plue X, allocut. « Duplicem », 5 C/. IV, A u * 14 nov. 1904. 88 Codex luris Canonici Can. 332. § 1. Cuilibet ad episcopatum promovendo, etiam electo, praesentato vel designato a civili quoque Gubernio, necessaria est canonica provisio seu institutio, qua Episcopus vacantis dioecesis constituitur, quaeque ab uno Romano Pontifice datur l. § 2. Ante canonicam institutionem seu provisionem candidatus, praeter fidei professionem de qua in can. 1406-1408, iusiurandum fideli­ tatis erga Sanctam Sedem edat secundum formulam ab Apostolica Sede probatam *. Can. 333. Nisi legitimo impedimento prohibeatur, promotus ad episcopatum, etiamsi S. R. E. sit Cardinalis, debet, intra tres menses a receptis apostolicis litteris, consecrationem suscipere, et intra quatuor ad suam dioecesim pergere, salvo praescripto can. 238, § 2 § 1. Episcopi residentiales sont ordinarii et immediati pastores in dioecesibus sibi commissis 1234. § 2. In regimen tamen dioecesis neque per se neque per alios, nec ullo sub titulo sese ingerere possunt, nisi prius eiusdem dioecesis posses­ sionem canonice ceperint; sed si ante suam ad episcopatum designatio­ nem vicarii capitulares, officiales, oeconomi fuerint renuntiati, baec of­ ficia etiam post designationem retinere et exercere possunt 5. § 3. Canonicam dioecesis possessionem capiunt Episcopi residentia­ les simul ac in ipsa dioecesi vel per se vel per procuratorem apostolicas litteras Capitulo ecclesiae catbedralis ostenderint, praesente secretario Capituli vel cancellario Curiae, qui rem in acta referat 6. 1 C. 4, 5, 7, D. LXIII; c. 12-15, C. XVI, q. 7; c. 18, X, de electione et electi potestate, I, G; c. 3, 4, X, de translatione episcopi, I, 7; Reg. 1, R. J., in VI0; c. 5, de electione et electi potestate, I, 3, in Clem.; Cone. Constantlnopolitan. IV, actio X, can. 12; Clemens XI, const. « In supremo », 24 aug. 1709, 5 2; Pius VI, const. « Super soliditate », 2S nov. 1780, § 16; ep. encycl. « Charitas », 13 apr. 1791, S 2, 7,14-19, 21, 24; Pius IX, allocut. α Nunquam lore », 15 dec. 1856; Syllabus errorum, prop. 50; const, α Romanus Pontifex n, 28 aug. 1873; Plus X, allocut. « Duplicem », 14 nov. 1904; S. C. C., decr. 30 apr. 1873, η. I. 2 Pontificale Rom., tlt. De consecratione electi in episcopum. 3 C. 2, D. LXXV; c. 1, D. C; c. 7, 44, X, de electione et electi potestate, I, 6; Cone. Trident, sess. VII, de ref., c. 9; sess. XXIII, de ref., c. 2; Benedictus XIV, ep. « In postremo », 20 oct. 1756, § 2; Pontificale Rom., tlt. De consecratione electi in episcopum. * Cone. Vatican., sess. IV, c. III, de vi et ratione primatus Romani Pontificis; Pius IX, ep. encycl. « Etsi multa », 21 nov. 1873; Plus X, litt. encycl. « lamdudum », 24 mali 1911. 5 C. 12-14, C. XVI, q. 7; c. 9, 17, 23, X, de electione et electi potestate, I, 6; e. 5, de electione et electi potestate, I, 0, In VF; c. 1, de electione, I, 3, in Extravag. com.; lullus II, const, α Romani Pontificis », 28 lui. 1505; Paulus IV, const, α Incumbentia », 1 nov. 1557, § 2, 8 sq.; Plus IX, allocut. < Nunquam fore », 15 dec. 1856; Syllabas errorum, prop. 50; const « Romanus Pontifex », 28 aug. 1873; S. C. C., Paraguaricn., 1 sept. 1657, ad 3; decr. 30 apr. 1873, η. I, 111. • C. 1, de electione, I, 3, In Extravag. corn.; Iulius II, const, α Romani Pontificis », 28 lui. 1505; Pius IX, const. « Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, $ V, n. 1; const, α Romanus Pontifex », 28 aug. 1873; S. C. C., Paraguarien., 1 sept. 1657, ad 3. Liber Secundus - De Persçnis 89 Can. 335. § 1. lus ipsis et officium est gubernandi dioecesim tum in spiritua­ libus tum in temporalibus cum potestate legislativa, iudiciaria, coactiva ad normam sacrorum canonum exercenda \ § 2. Leges episcopales statim a promulgatione obligare incipiunt, uisi aliud in ipsis caveatur; modus autem promulgationis ab ipsomet Epi­ scopo determinatur. Can. 336. § 1. Observantiam legum ecclesiasticarum Episcopi urgeant; nec in iure communi dispensare possunt, nisi ad normam can. 81 2. § 2. Advigilent ne abusus in ecclesiasticam disciplinam irrepant, praesertim circa administrationem Sacramentorum et Sacramentalium, cultum Dei et Sanctorum, praedicationem verbi Dei, sacras indulgentias, implementum piarum voluntatum; curentque ut puritas fidei ac morum in clero et populo conservetur, ut fidelibus, praecipue pueris ac rudibus, pabulum doctrinae Christianae praebeatur, ut in scholis puerorum ac iuvenum institutio secundum catholicae religionis principia tradatur 3. § 3. Circa praedicationis munus, servetur praescriptum can. 1327. 1 C. 2, C. IX, q. 3; c. 4, 5, C. X, q. 1; c. 48, 49, C. XVI, q. 1; c. 5, C. XXI, q. 1; c. 15, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 1, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 2, X, de maioritate et obedientia, I, 33; c. 2, de constitutionibus, I, 2, in VI0; c. 7, de officio ordi­ narii, 1,10, in VI»; Cone. Trident., sess. VI, de ref., c. 3; sess. XIII, de ref., c. 1; sess. XXIII, de ordine, c. 4; Innocentius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mail 1723, § 15; Bene­ dictus XIII, const, α In supremo », 23 sept. 1724, § 12, 28; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1720, § 3; Leo XIII, ep. encycl. « Cum multa », 8 dec. 1882; Pontificale Rom., tit. De consecratione electi in episcopum. 2 Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 18; (continuatio sessionis), de delectu cibo­ rum, ieiuniis et diebus festis; Benedictus XIV, ep. encycl. « Non ambigimus », 30 mali 1741, § 2; ep. encycl. « Nimiam licentiam », 18 mail 1743, § 14; Pius IX, ep. encycl. a Cum nuper », 20 lan. 1858; Pius X, litt. encycl. « Acerbo nimis », 15 apr. 1905; S. C. S. Off., decr. 13 mart. 1025, § 5; S. C. C., decr. a Ut debita », 11 mali 1904; S. C. de Prop. Fide, decr. 18 aug. 1893; S. C. Indulg., Urbis et Orbis, 14 apr. 1856; S. R. O., Cenomanen., 18 febr. 1843; Toletana, 31 aug. 1872, ad VI. 2 C. 13, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 5, X, de his, quae fiunt a praelato sine consensu capituli, III, 10; c. 2, X, de reliquiis et veneratione sanctorum, III, 45; Cone, Nicaen. II, actio VII, definitio de sacris imaginibus; Cone. Trident., sess. XIV, de ref., prooemium; sess. XXI, de ref., c. 8, 9; sess. XXII, de observandis et evitandis in celebra­ tione missae; sess. XXIV, de ref., c. 3; sess. XXV, de purgatorio; de invocatione, venera­ tione et reliquiis sanctorum, et sacris imaginibus; (continuatio sessionis), de indulgentiis: Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Supernae Maiestatis », 19 dec. 1516, § 1-3, 5-8» Hadrianus VI, ep. e Dudum », 20 iul. 1522; Urbanus VIII, const, a Coelestis Hierusalem », 5 iul. 1634, §1,2; const. « Sacrosancta Tridentina Synodus », 15 mart. 1642, § 1; Clemens IX, const. « Speculatores », 13 sept. 166»; Clemens XI, const. « Ex illa o, 19 mart. 1715, § 2, 5; Innocentius XIII, const, a Apostolici ministerii », 23 mali 1723, § 22, 23; Benedictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, S 18, 19, 2S; const, α Pastoralis officii », 27 mart 1726, i 3; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ubi primum », 3 dec. 1740, § 1; ep. encycl. a Etsi mi­ nime », 7 febr. 1742, § 2; const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 6; const, a Ex quo », 11 ini. 1742, § 10, 12, 21-25; ep. eneycl. a Nihil profecto », 12 aug 1742, § 2-5; ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § IS, 24; ep. encycl. « Suprema », 7 lui. 1745, § 4; ep. α Sollicitudini », 1 oct. 1745, § 8, 10 sq.. 37-39; const. « Ubi primum », 2 lun. 1740; const, a Ad eradicandum », 28 sept. 1746; ep. encycl. a Inter caetera », 1 inn. 1748; const, a Quam­ vis iusto », 30 apr. 1749, $ 12; const, a Ex pastorali », 25 aug. 1754, § 2; ep. « Cum, ut recto Codex Iuris Canonici Can. 33". § 1. Episcopus in tota dioecesi, ne exceptis quidem locis exemptis, potest pontificalia exercere; non vero extra dioecesim sine expresso vel saltem rationabiliter praesumpto consensu Ordinarii loci, et, si agatur de ecclesia exempta, de consensu Superioris religiosi l. § 2. Exercere pontificalia in iure est sacras functiones peragere quae ex legibus liturgicis requirunt insignia pontificalia, idest baculum et mitram § 3. Episcopus, licentiam concedens pontificalia exercendi in suo ter­ ritorio, potest quoque permittere usum throni cum baldachino Can. 338. § 1. Etiamsi Episcopi Coadiutorem habeant, tenentur lege personalis in dioecesi residendae *. nosti », 27 iul. 1755, § 3 sq.; Clemens XIII, ep. « Cum sicut accepimus », 9 febr. 1768; Plus IX, ep. encycl. < Qui pluribus », 9 nov. 1S4G; ep. encycl. , 10 ian. 1731, § 9; Be­ nedictus XIV, ep. encycl. « Ubi primum », 3 dec. 1740, § 5; Pius IX, ep. encycl. « Singulari quidem », 17 mart. 1856; ep. « Quo graviora », 8 iul. 1862; Pius X, const, α Apostolicae », 15 apr. 1910, η. XVI; S. C. Consist., decr. 31 dec. 1909, can. VII; S. C. C., Segobrlcen., 24 aug. 1605, ad 8; Boianen., 14 nov. 1654, ad 1; Portugallicn., 15 et 29 ian. 1701, ad 1-3; S. Marci, 9 dec. 1722, 10 lan. 1723; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Archiep. Hiberniae), 25 iun. 1791; (C. P.), 14 ian. 1798; Pontificale Rom., tit. Ordo ad visitandas parochias. 2 S. C. C., Αηαρηίηα, 27 mali 1713, ad 2. 2 C. 11, 12, C. X, q. 1; c. 6, Ο. XVI, q. 2; c. 16, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 3, 16, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 1, de censibus, exactio­ nibus et procurationibus, III, 20, in VI°; Cone. Trident., sess. VI, de ref., c. 4; sess. VII. de ref., c. 7, 8; sess. XIV, dc ref., c. 4; sess. XXI, de ref., c. 8; sess. XXII, dc observandis et evitandis in celebratione missae; sess. XXIV, de ref., c. 11; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const, α Dum intra », 19 dec. 1510, § 3; Benedictus XIV, const, a Ad militantis », 30 mart. 1742, § 6, 8, 10, 19; const. « Etsi pastoralis », 26 mail 1742, § IX, q. XIX; Leo XIII, const « Romanos Pontifices », S maii 1881; Pius X, motu propr. a Inter multiplices », 21 febr. 1905, n. 11, 22; S. C. Ep. et Reg., Perusina, 11 ian. 1578; Marsorum, 25 mart. 1591; Sarzancn., 10 iul. 1600; Ordinis Olivetani, 6 mart. 1613; declar. 11 sept. 1670, ad I-III; Nicien., 8 apr. , ad 3; S. C. Consist., Vercellen., 10 febr. 1917; S. C. C., Aquileien., mense lan. 15S5; Ozomen., mense iun. et aug. 1537; Zamorcn., 27 mart. 1591, ad 2; Taurincn., 15 febr. 1596; Moguntina, 30 lan. 1644; Ahulen., 4 febr. 1653; Narnicn., 13 lui. 1669, ad 2; Uispalen., 26 mart., 14 maii, 4 et 25 iun. 1689, ad 1, et 4 mart. 1690; Caesenaten., 23 sept. 1690, ad 1; Vomen., 1 mart. 1692, ad 1-3; Palentina, 4 iun. 1763, 28 lan., 18 febr. 1764, ad 1; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vie. Gen. Nankin.), 29 febr. 1836; (C. G.), 11 dec. IS , ad 1; Pontlficale Rom.. tit. Ordo ad visitandas parochias. — Vide etiam can. 512; 631, 5 1; 675; 1261, S 2; 14914 Vide etiam can. 512, § 2; 615; 618; 631. § 1; 1261, J 2. I Λ* * 94 Codex Iuris Canonici Can. 345. Visitator, in iis quae obiectum et finem visitationis respiciunt, debet paterna forma procedere, et ab eius praeceptis ac decretis datur recursus in devolutivo tantum; in aliis vero causis, etiam tempore visitationis, Episcopus ad normam iuris procedat necesse est \ Can. 346. Studeant Episcopi debita cum diligentia, sine inutilibus tamen moris, pastoralem visitationem absolvere : caveant, ne superfluis sumptibus cuiquam graves onerosive sint, neve ratione visitationis ipsi aut quisquam suorum pro se suisve dona quodvis genus petant aut accipiant, reprobata quavis contraria consuetudine; circa vero victualia sibi suisque mini­ stranda vel procurationes et expensas itineris, servetur legitima locorum consuetudo a. Can. 347. In suo territorio Episcopus praecedit omnibus Archiepiscopis et Epi­ scopis, exceptis Cardinalibus, Legatis Pontificiis et proprio Metropolita; extra territorium serventur normae traditae in can. 106 1 23. Can. 348. § 1. Episcopi titulares nullam possunt exercere potestatem in sua dioecesi, cuius nec possessionem capiunt *. § 2. Decet ex caritate, citra tamen obligationem, ut aliquando Missae sacrificium pro sua dioecesi applicent ·. 1 C. 13, X, dc officio iudicis ordinarii, I, 31; Cone. Trident., sess. XIII, de ref., c. 1; sess. XXI, de ref., c. 8; sess. XXIV. de ref., c. 10; Benedictos XIV. const, α Ad militantis », 30 mart 1742, § 6, 10, 19, 21; S. C. Ep. et Reg-, decr. IG oct. 1600, η. 8ς S. C. C., Gadlcen , mense aug. 1585; Ventimilicn., mense dec. 1587, ad 2; Tranen., mense iun. 1589; Calaguritana, 23 sept. 1591, ad 4; Bydruntina, 14 iun. 1594; Nullius, 24 apr. 1597; Barbastren., 2S nov. 1G02; Derthuscn., 11 aug. 1605; ticgobricen., 24 aug. 1605, ad 6; Sardiniae, 15 mali 1700, ad 1; Recinetcn., 12 apr. 1710, ad 1. 2 C. 8, C. X, q. 3; c. 16, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 6, 21, 23, X, de cen­ sibus, exactionibus et procurationibus, III, 39; c. 7, X, de excessibus praelatorum et subdi­ torum, V, 31; c. 6, de officio ordinarii, I, 16 in VI**, c. 1-3, de censibus, exactionibus et pro­ curationibus, III, 20, in VF; c. un., de censibus, exactionibus et procurationibus, III, 10, In Extravag. com.; Coût. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 3; Leo X (In Cone. Lateranen. V), const. < Dum intra », 19 dec. 1516, § 3; Clemens XIV, ep. encycl. 29 lun 1908, § I. n- 2°> Benedictus XV, const, α Ex actis », 1 febr. 1915. î 96 Codex Juris Canonici § 3. Coadiutor, datus personae Episcopi sine iure successionis, spe­ ciali nomine dicitor Auxiliaris. Can. 351. § 1. lura Coadiutoris dati personae Episcopi desumantur ex litteris apostolicis, quibus constituitur. § 2. Nisi aliud in his litteris caveatur, Coadiutor qui datur Episcopo prorsus inhabili, habet omnia iura ac officia episcopalia; ceteri tantum possunt quantum Episcopus eisdem commiserit. § 3. Quae Coadiutor potest et vult exercere, Episcopus habitualiter alii ne deleget % § 4. Coadiutor, iusto impedimento non detentus, debet, quoties fue­ rit a Coadiuto requisitus, pontificalia et alias functiones obire, ad quas Episcopus ipse teneretur. Can. 352. Coadiutor sedi datus potest in territorio ea quae sunt ordinis episco palis exercere, excepta sacra ordinatione; aliis in rebus tantum potest, quantum eidem a Sancta Sede vel ab Episcopo fuerit commissum. Can. 353. § 1. Quilibet Coadiutor, ut canonicam sui officii possessionem capiat, necesse est litteras apostolicas ostendat Episcopo. § 2. Coadiutor cum futura successione et Coadiutor sedi datus de­ bent praeterea easdem ostendere Capitulo ad normam can. 334. § 3. § 3. Si Episcopus eum in statum inciderit ut eliciendi actus humani sit impos, praetermisso praescripto § 1, solum praescriptum § 2 ab omni­ bus Coadiutoribus servetur. Can. 354. Coadiutor quilibet obligatione tenetur, sicut Episcopus, residendi in dioecesi, e qua, extra tempus vacationum, ad normam can. 338, ipsi non licet, nisi ad breve tempus, Coadiuto permittente, discedere 2. Can. 355. § 1. Coadiutor cum iure successionis, vacante sede episcopali, statim evadit Ordinarius dioecesis, pro qua fuerat constitutus, dummodo pos­ sessionem legitime ceperit, ad normam can. 353. § 2. Cum Episcopi munere exspirat Auxiliaris officium, nisi aliud in litteris apostolicis caveatur. § 3. Si Coadiutor datus fuerit sedi, eius officium etiam sede vacante perdurat. 1 S. C. Ep. et Reg., Arienen., 13 mali 1 •J5: ï B. 0. Ep. et Reg., Fulf/inaten., 26 mali 1628, ad 1. Liber Secundus - De Personis 97 Caput III. De Synodo dioecesana. » Can. 356. § 1. In singulis dioecesibus celebranda est decimo saltem quoque anno dioecesana Synodus, in qua de iis tantum agendum quae ad parti­ culares cleri populique dioecesis necessitates vel utilitates referuntur '. § 2. Si Episcopus plures dioeceses aeque principaliter unitas regat, aut unam habeat in titulum, alteram aliasve in perpetuam administrationem, potest unam tantum dioecesanam Synodum ex omnibus dioece­ sibus convocare a. •i :» § 1. Synodum dioecesanam convocat eique praeest Episcopus, non autem Vicarius Generalis sine mandato speciali nec Vicarius Capitu­ laris ’. § 2. Celebranda est in ecclesia cathedrali, nisi aliud rationabilis causa suadeat ~ Can. 3o8. § 1. Ad Synodum vocandi sunt ad eamque venire debent : 1. ° Vicarius Generalis; 2. ° Canonici ecclesiae cathedralis aut consultores dioecesani; 3. ° Rector Seminarii dioecesani saltem maioris; 4. ° Vicarii foranei; 5. ° Deputatus uniuscuiusque collegialis ecclesiae a Capitulo eius­ dem ecclesiae e gremio eligendus; 6. ° Parochi civitatis in qua Synodus celebratur; 7. ° Unus saltem parochus ex unoquoque vicariatu foraneo eligen­ dus ab omnibus qui curam animarum actu inibi habeant; parochus autem, electus debet pro tempore absentiae vicarium substitutum sibi sufficere ad normam can. 465, § 4; 8. ® Abbates de regimine et unus e Superioribus cuiusque religionis clericalis qui in dioecesi commorentur, designatus a Superiore provin­ ciali, nisi domus provincialis sit in dioecesi et Superior provincialis in­ teresse ipse maluerit s. 1 O. 16, D. XVIII; c. 25, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 2; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const, a *Re gimini universalis », 4 mail 1515, § 12; Pius IX, ep. encycl. α Singulari quidem », 17 mart. 1856; ep. encycl. a Cum nuper », 20 ian. 1858; S. C. C., Oalaritana, 16 lui. 1599; Placentina, 26 apr. 1621. 2 Benedictus XIV, const, a ünigenitus », 26 nov. 1749, $ 9; S. C. C., Geruntinen. at Caria ten., 11 sept., 2 oct. 1706, 11 febr. 1708, ad 1; Terratinen., 1 mart. 1766, ad 5. 3 s. C. C., Virodunen., mense dec. 1585; Oriolen., 2Ί mail 1632, ad 14; Fulginatcn., 26 febr. 1639, ad 2; Nullius, 4 dec. 1655; Caeremonlale Eplscopor., 1. I. C. XXXI, η. 1, 3. < S. C. C., Accrnen., 17 maii 1636, ad 2. s C 1G I) XVIII; c. 17, X, de privilegiis et excessibus privilegia torum, V, 33; c. 6, de privilegiis, V, 7. in VI0; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 2; Clemens XIII, const. < Inter multiplices H dec. 1758, 5 5, 6; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mali I * J. j 15 Codex Iuris Canonici. w.· § 2. Episcopus, si opportunum iudicaverit, potest ad Synodum vo­ care alios quoque et etiam omnes canonicos, parochos, Superiores reli­ giosos, imo et singulos suae dioecesis saeculares sacerdotes, iis tamen exceptis qui necessarii sunt ne in paroeciis animarum cura desit; invitati autem ius suffragii in omnibus habent, perinde ac ceteri, nisi Episcopus in invitatione aliud expresse caverit *. Can. 359. § 1. Iis qui ad Synodum venire debent, si legitimo impedimento detineantur, non licet mittere procuratorem qui eorum nomine Synodo intersit; sed Episcopum de impedimento certiorem faciant a. § 2. Négligentes Episcopus potest iustis poenis compellere et punire, nisi de religiosis exemptis agatur qui parochi non sunt 3. Can. 360. § 1. Episcopus, si id ipsi expedire videatur, opportuno ante Syno­ dum tempore, unam vel plures e clero civitatis et dioecesis commissiones nominet, seu coetus virorum qui res in Synodo tractandas parent. § 2. Ante Synodi sessiones Episcopus omnibus qui convocati sunt et convenerunt, decretorum schema tradendum curet. Can. 361. Propositae quaestiones omnes, praesidente vel per se vel per alium Episcopo, liberae adstantium disceptationi in sessionibus praeparatoriis subiiciantur *. Can. 362. Unicus est in Synodo legislator Episcopus, ceteris votum tantum consultivum habentibus; unus ipse subscribit synodalibus constitutioni­ bus; quae, si in Synodo promulgentur, eo ipso obligare incipiunt, nisi aliud expresse caveatur 3. 1881; S. C. Ep. et Reg., Aquilana, 21 mart 1589, ad 1; luvenacen., 7 sept. 1640; S. C. C., Vremoncn., 15 mali 1574; 19 dee. 1604; Pientina, 16 lun. 1703, ad 1; Olomucen., 7 iun., 2 aug. 1755, ad 2. 1 S. C. C., lanuen., 10 sept. 1633; Nucerino, 20 dee. 1817, ad 4, 6; S. C. de Prop. Fide, litt. (ad Archlep. Mllvaukien.), 29 lui. 1889. » S. C. de Prop. Fide, litt. (ad Arehiep. Mllvaukien.), 29 iui. 1889. s C. 9, X, de maioritate et obedienlia, I, 33; Cone. Trident, sess. XXIV, de ref., c. 2; Benedictus XIV, const. « Firmandis », 6 nov. 1744, § 9, 10; S. C. C.. 19 dec. 1CO4; Oriolen., Zt muli 1632, ad 19; Scgovien., 1 apr. 1656; Cremoncn., 9 sept., 12 dec. 1730, 5 apr. 1732, 8 et 29 aug. 1733, ad 3, 4; Pontificale Bom., tlt. Ordo ad Synodum. * S. C. C., Cortonen., 13 et 27 mali 1702; Pontificale Rom., tit. Ordo ad Synodum. 5 Pius VI. const. « Auctorem fidei ». 28 aug. 1794, prop. 9, 10, Synodi Plstorlen., damn.; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mall 18S1; S. C. C., Urgellen., a. 1581; Venciiarum, 21 apr. 1592; Algarcn., 12 lan. 1595; Nulliuj, 1 lui. 1597; lanuen., 2 dec. 1604, ad 1; Oriolen., 26 lui. 1614; Buryen., 5 lun. 1627; Savoncn., 19 febr. 1628 ad 5; Oriolen.’, 27 mali 1632, ad 15; Fulginaten., 26 febr. 1639; Strongolen., 17 lun. 1645, ad 4. Liber Secundus - De Personis Caput IV. Dc Curia dioecesana. Can. 363. § 1. Curia dioecesana constat illis personis quae Episcopo aliive qui, loco Episcopi, dioecesim regit, opem praestant in regimine totius dioe­ cesis. § 2. Quare ad eam pertinent Vicarius Generalis, officialis, cancel­ larius, promotor iustitiae, defensor vinculi, synodales indices et exami­ natores, parochi consultores, auditores, notarii, cursores et apparitores. Can. 364. § 1. Nominatio eorum qui praedicta officia vel munera exercent, scripto consignetur, ad normam can. 159. § 2. Nominati vero debent : 1. ° In manibus Episcopi iusiurandum praestare de munere fideliter exercendo, quavis personarum acceptione posthabita; 2. ° Negotia ad se spectantia sub auctoritate Episcopi tractare ad normam iuris; 3. ° Secretum servare intra fines et secundum modum a iure vel ab Episcopo determinatum \ Can. 365. De officiali, promotore iustitiae, defensore vinculi, iudicibus syno­ dalibus, auditoribus, cursoribus et apparitoribus, serventur praescripta can. 1573-1593; de Vicario Generali, cancellario aliisque notariis, exami­ natoribus synodalibus et parochis consultoribus, praescripta canonum qui sequuntur. I Art. J. — De Vicario Generali. Can. 366. § 1. Quoties rectum dioecesis regimen id exigat, constituendus est ab Episcopo Vicarius Generalis, qui ipsum potestate ordinaria in toto territorio adiuvet 1 23. § 2. Vicarius Generalis libere ab Episcopo designatur, qui eum potest ad nutum removere 3. § 3. Unus tantum constituatur, nisi vel rituum diversitas vel am­ plitudo dioecesis aliud exigat; sed, Vicario Generali absente vel impe­ dito, Episcopus alium constituere potest qui eius vices suppleat 4. 1 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref.> c. 18; S. C. Consist-, decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 7; 3 oct. 1910, ad 12; decr. 15 febr. 1912; S O. C., Nullius, 11 mali Μ , ad 3. 2 S. C. S. Off., litt. encycl. 20 febr. 1S88, n. 2; decr. 20 apr. 1898, n. 2; S. C. Ep. et Reg.. Nullius, 22 dec. 1628; Almericn., G sept. 1748; S. C. C., Tua men., 20 iun. 1676, ad 1. 3 C. 1, X, de regulis iuris, V, 41; S. C. Ep. et Reg.. Ariancn., 17 mali 1583; Almcrien., 6 sept. 1748; S. C. C., Tuamen., 20 lun. 1676, ad 1; S. C. de Prop. Fide, 29 dec. 1812. 4 C 14 X de officio iudicis ordinarii, I, 31; Benedictus XIV, const « Etsi pastorails », 26 mali 1742. 5 IX. η. XXI; S. O. Ep. et Reg.. Lancianen 24 mart. 1599; Almcrien., β sept. 1748; S. C. C., Romana, 6 mall 1S93. ». 1 irt Codex Iuris Canonici Can. 367. § 1. Vicarius Generalis sit sacerdos e clero saeculari, annos natus non minus triginta, in theologia et iure canonico doctor aut licentiatus, vel saltem earum disciplinarum vere peritus, sana doctrina, probitate, prudentia ac rerum gerendarum experientia commendatus *. § 2. Si dioecesis alicui religioni commissa fuerit, Vicarius Generalis potest esse eiusdem religionis alumnus. § 3. Vicarii Generalis munus ne committatur canonico poeuitentiario, aut Episcopi consanguineis praesertim in primo gradu vel in se­ cundo mixto cum primo, aut, exclusa necessitate, parocho ceterisque curam animarum habentibus; sed non prohibetur Episcopus Vicarium ex ipsa dioecesi assumere ’. Can. 368. § 1. Vicario Generali, vi officii, ea competit in universa dioecesi iurisdictio in spiritualibus ac temporalibus, quae ad Episcopum iure ordi­ nario pertinet, exceptis iis quae Episcopus sibi reservaverit, vel quae ex iure requirant speciale Episcopi mandatum 3. § 2. Nisi aliud expresse cautum fuerit, Vicarius Generalis exsequi potest rescripta apostolica quae Episcopo vel praecedenti rectori dioe­ cesis remissa sint, ac generatim ad ipsum quoque pertinent facultates habituales Ordinario loci a Sancta Sede concessae, ad normam can. 66 *. Can. 369. § 1. Vicarius Generalis praecipua acta Curiae ad Episcopum referat, ipsumque certiorem faciat de iis quae gesta aut gerenda sint ad tuendam in clero et populo disciplinam. § 2. Caveat ne suis potestatibus utatur contra mentem et volunta­ tem sui Episcopi, firmo praescripto can. 44. § 2. Can. 370. § 1. Praesente etiam Episcopo, Vicarius Generalis publice privatimque praecedentiae ius habet super omnibus dioecesis clericis, non exclusis dignitatibus et canonicis ecclesiae cathedralis, etiam in choro 1 Benedictus XIV, ep. encycl. α Quum ex uublimi », S aug. 1755, 5 4; S. C. Ep. et Reg., Comen., 2 dec. 137S; Ostunen., 28 lui. 1587; Theanen., 5 febr. 1591; Almcrien., 6 sept. 1748; S. C. C., Hispaniarum, 29 lun. 1597. 2 B. C. Ep. et Reg., Senen., 20 mart. 1576; Oxomen., 4 aug. 1578; Comen., 2 dec. 1578; Pisauren., 3 mali 1593; Ariminen., 13 mail 1611; trina, 16 nov. 1640; Derthonen., 12 nov. 16G6; SquiUaccn., 5 febr. 1706; S. C. C., Nullius, 12 mali 1629; 3 febr. 1685. 3 C. 5, X, de officio vicarii, I, 28; c. 2, 3, de officio vicarii, 1, 13, in VI®; Reg. 81, R. J„ in ΥΓ; S. C. S. Off., litt. encycl., 20 febr. 1SSS, n. 2; decr. 20 apr. 189S, n. 2; 5 sept. 1900; 22 aug. 1006, ad 5; S. C. Consist., decr. « Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 32; S. C. C., Tuamen., 20 lun. 1676, ad 2. 4 Reg. 46, R. J., In VI®; S. C. S. Off., lltt. encycl. 20 febr. 18S8. n. 3; 24 nov. 1897; decr. 20 apr. 1898; 3 mail 1899, ad 1, 3; 5 sept. 1900; 22 aug. 1906, ad 5; S. C. Ep. et Reg., Parmen., 8 aug. 1614. Liber Secundus - Dc Personis 101 et actibus capitularibus, nisi clericus charactere episcopali praefulgeat, et Vicarius Generalis eodem careat *. § 2. Si Vicarius Generalis sit Episcopus, omnia honorifica privile­ gia Episcoporum titularium obtinet; secus durante munere habet tantum privilegia et insignia Protonotarii apostolici titularis ’. Can. 371. Exspirat Vicarii Generalis iurisdictio per ipsius renuntiationem ad normam can. 183-191, aut revocationem ei ab Episcopo intimatam, aut sedis episcopalis vacationem; suspenditur vero suspensa episcopali iurisdictione 1*3. Art. II. — De cancellario aliisque notariis et archivo episcopali. Can. 372. § 1. In qualibet Curia constituatur ab Episcopo cancellarius qui sit sacerdos, cuius praecipuum munus sit acta Curiae in archivo custodire, ordine chronologic© disponere et de eisdem indicis tabulam conficere 4. § 2. Poscente necessitate, adiutor ei dari potest, cui nomen sit vicecancellarii seu vice-tabularii 5. § 3. Cancellarius est eo ipso notarius. Can. 373. § 1. Episcopus praeter cancellarium potest alios quoque notarios constituere, quorum scriptura aut subscriptio publicam fidem facit. § 2. lidem constitui possunt aut ad quaelibet acta, aut ad acta iudicialia dumtaxat, aut ad acta tantummodo certae causae vel negotii con­ ficienda. § 3. Si clerici desint, possunt e laicis assumi; sed notarius in crimi­ nalibus clericorum causis debet esse sacerdos e. § 4. Cancellarius aliique notarii debent esse integrae famae et omni suspicione maiores T. 1 Pius X, motu propr. a Inter multiplices », 21 febr. 1905, n. 21, 46, G6; S. C. Ep. et Reg., Avenionen., 10 mart. 1592; Bisiniancn., 16 maii 1600; S. C. C., Algaren., 23 sept. 1593; Ragiisina, 19 iul. 1653; S. R. C., Tarentina, 17 sept. 1591; Alexandrina, 15 mart. 1008, ad 1; And rien., 25 sept. 1610; Saronen., 20 dec. 1628, ad 2; Bisuntina, 30 apr. 1632, ad 2; Ruben., 23 mart. 1641; MelpÏÏïtana, 4 aug. 1663, ad 1; Anagnina, 14 nov. 1676, ad 1; Aquaependen., 20 dec. 1692, ad 1; Anagnina, 21 apr. 1736, ad 6; Tranen., 27 febr. 1847; Minoricen., 10 iun. 1904. 3 Pius X, motu propr. « Inter multiplices », 21 febr. 1905, n. 62, 64, 65, 7G. 3 C. 1, X, de regulis iuris, V, 41; Reg. 12, R. J., in VI·; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 16; Pius IX, const, σ Romanus Pontifex », 28 aug. 1S73. 4 Benedictus XIII, const, c Maxima vigilantia », 14 iun. 1727, § 5; Pius X, const. « Etsi Nos », 1 ian. 1912, n. 80. a Benedictus ΧΠΙ, const, α Maxima vigilantia », 14 iun. 1727, § 5. «SCS. Off., instr. 20 lui 1S90. T C. 6, C. III. q· 4; Paolos IV. const. « Cum ex apostolat us », 15 febr. 1559, § 5. 4. § 5. Omnes possunt removeri aut suspendi ab eo qui illos constituit aut ab eius successore aut Superiore, non autem a Vicario Capitulari, nisi de consensu Capituli *. Can. 374. § 1. Officium notariorum est : 1. ° Conscribere acta seu instrumenta circa dispositiones, obliga­ tiones, citationes et intimationes iudiciales, decreta, sententias aliave circa quae eorum opera requiritur; 2. * In scriptis fideliter redigere quae geruntur eaque cum signifi­ catione loci, diei, mensis et anni snbsignare: 3. ° Acta vel instrumenta legitime petenti ex regesto, servatis ser­ vandis, exhibere et eorum exemplaria cum autographo conformia de­ clarare ’. § 2. Conscribere acta nequit notarius nisi in territorio illius Epi­ scopi a quo est electus aut pro negotio ad quod est legitime constitutus. Can. 375. § 1. Episcopi in loco tuto ac commodo archivum seu tabularium dioecesanum erigant, in quo instrumenta et scripturae, quae negotia dioecesana tum spiritualia tum temporalia spectant, apte dispositae et dili­ genter clausae custodiantur s. § 2. Omni diligentia ac sollicitudine conficiatur inventarium seu ca­ talogus documentorum quae in archivo continentur cum brevi singularum scripturarum svnopsi 4 -, . * Can. 376. § 1. Quotannis, primo bimestri, inventario seu catalogo illae scriptu­ rae adiungantur, quae anno praecedenti confectae vel alias neglectae fuerunt s. § 2. Ordinarii sedulo inquirant chartas et scripturas forte alio distractas atque dispersas; et quaelibet necessaria remedia adhibeant ut eaedem scripturae archivo restituantur e. Can. 377. § 1. Archivum clausum sit oportet et nemini illud ingredi liceat sine Episcopi aut Vicarii Generalis et cancellarii licentia T. § 2. Unus cancellarius illius elavem habeat. Can. 378. § 1. Ex archivo non licet efferre scripturas sine Episcopi vel Vicarii Generalis consensu eaedemque post triduum in suum locum referantur. 1 Cone. Trident., sess. XXII, de re/., c. 10; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », SO mart. 1742, $ 33. 3 Vide etiam can. 1585, § 1. s Benedictus XIII, const. « Maxima vigilantia », 14 lun. 1727, § 2; Plus X, const. « Etei Nos », 1 ian. 1012, n. 77: S. O. Bp. et Reg., decr. 16 oct. 1G00, n. U. ♦ Benedictus XIII, const, a Maxima vigilantia », 14 lun. 1727, 5 5. s Benedictus XIII, const. « Maxima vigilantia », 14 Iun. 1727, J 12. • Benedictus XIII, const. « Maxima vigilantia », 14 lun. 1727, $ 17, 18. τ Benedictus XIII, const. « Jfa.rin»a vigilantia », 14 lun. 1727, J 10. Liber Secundus - De Personis 103 Ordinario autem reservatur facultas prorogandi hoc tempus, quae tamen prorogatio nonnisi moderate concedatur § 2. Qui aliquam scripturam ex archivo effert, syngrapham sua manu signatam, hoc ipsum significantem, cancellario relinquat 3. Can. 379. t § 1. Habeant praeterea Episcopi aliud archivum secretum vel saltem in communi archivo armarium seu scrinium omnino clausum et obse­ ratum, quod de loco amoveri nequeat. In eo scripturae secreto servandae cautissime custodiantur; sed singulis annis quamprimum comburantur documenta causarum criminalium in materia morum, quarum rei vita cesserint vel quae a decennio sententia condemnatoria absolutae sunt, retento facti brevi summario cum textu sententiae definitivae 3. § 2. Etiam huius secreti archivi vel armarii inventarium seu cata­ logus conficiatur ad normam can. 375, § 2. § 3. Hoc archivum vel armarium duabus clavibus inter se diversis aperiatur, quarum altera apud Episcopum vel Administratorem Apostolicum, altera apud Vicarium Generalem vel, eo deficiente, Curiae cancel­ larium asservetur. § 4. Episcopus vel Administrator Apostolicus, repetita altera clave, ipse solus, nemine adstante, archivum vel armarium secretum, ubi opus fuerit, aperire et inspicere potest, quod deinde utraque clavi iterum claudatur. Can. 380. Statim a capta possessione, Episcopus sacerdotem designet, qui, sede vacante aut impedita, elavem secreti tabularii seu armarii quae apud Episcopum erat, assumat. Can. 381. § 1. Nisi Administrator Apostolicus dioecesi datus fuerit : 1. ° Sede impedita ad normam can. 429, § 1, sacerdos ab Episcopo designatus, si quidem regimen dioecesis sit penes virum ecclesiasticum ab Episcopo delegatum, elavem eidem remittat; si penes Vicarium Gene­ ralem, eam ipse retineat; 2. ° Sede vero vacante aut impedita ad normam cit. can. 429, § 3, idem sacerdos elavem remittat Vicario Capitulari statim post eius desi­ gnationem; Vicarius vero Generalis vel cancellarius aliam elavem a se retentam remittere eodem tempore debet primae Capituli dignitati vel consultori dioecesano munere antiquiori. § 2. Antequam claves iis, quibus tradi debent ad normam § 1, re­ missae fuerint, Vicarius Generalis vel cancellarius et sacerdos, ut supra, ab Episcopo designatus, tabularium vel armarium sigillis Curiae obsi­ gnent. i Benedictus XIII, const. « Maxima vigilantia o, 14 lun. 1727, § 22; Plus X, const. « Etsi Nos », 1 lan. 1012, n. 79. Benedictus XIII, const, a Maxima vigilantia », 14 lun. 1727, $ 22. Benedictus XIV, ep. encycl. « Satis Vobis », 17 nov. 1711, § 10, 11, 14; Plus X, const. « Etsi Nos », 1 lan. 1912, n. 78. i;· L · 104 Codex luris Canonici Can. 382. § 1. Tabularium vel armarium nunquam aperiatur nec sigilla ab eo removeantur, nisi urgente necessitate et ab ipso Vicario Capitulari coram duobus canonicis vel dioecesanis consultoribus, qui evigilent ne qua scriptura e tabulario auferatur; solus autem Vicarius Capitularis docu­ menta in tabulario asservata potest, iisdem canonicis vel consultoribus adstantibus, inspicere, nunquam tamen auferre. Archivum autem, post inspectionem, iterum sigillis obsignetur. § 2. Advenienti novo Episcopo, si sigilla remota fuerint et tabula­ rium aut armarium apertum, Vicarius Capitularis rationem reddat ur­ gentis necessitatis, qua ad hoc motus fuerit. Can. 383. § 1. Curent Episcopi ut archivorum quoque ecclesiarum cathedralium, collegiatarum. paroecialium, necnon confraternitatum et piorum locorum inventaria seu catalogi conficiantur duobus exemplaribus, quo­ rum alterum in proprio archivo, alterum in archivo episcopali servetur, firmo praescripto can. 470, § 3, 1522, nn. 2, 3. 1523, n. 6 \ § 2. Documenta originalia ex praedictis archivis ne efferantur, nisi ad normam can. 378 ’. Can. 384. § 1. Documenta quae in paroeciarum et Curiarum archivis sub se­ creto servanda non sunt, fit cuilibet cuius intersit inspiciendi potestas; itemque postulandi ut sua impensa sibi legitimum eorum exemplar exscri­ batur et tradatur s. § 2. Cancellarii autem Curiarum, parochi, aliique archivorum cu­ stodes in communicandis documentis et eorum exemplaribus describendis tradendisque regulas servent a legitima auctoritate ecclesiastica datas, et in casibus dubiis loci Ordinarium consulant. Art. ΠΙ. — De examinatoribus synodalibus, et parochis consultoribus. Can. 385. § 1. In quavis dioecesi habeantur examinatores synodales et parochi consultores qui omnes in Synodo constituantur, propositi ab Episcopo, a Synodo approbati *. § 2. Tot eligantur quot Episcopus prudenti suo indicio necessarios indicaverit, non tamen infra quatuor, nec nitra duodecim 5. 1 Benedictus XIII, const. « Βαχΐπια otyltantta », 14 iun. 1727, 5 0, 8, 9, 24. 3 S. C. Ep. et Reg- Arimlnen.. 3 mart. 1837, ad 3; S. C. C., GaUipoUtana, 15 mart20 apr. 1828, ad 3. 3 Benedictus XIV, const, α Ad honorandam », 27 mart. 1752, § 15 sq. * Cone. Trident- sess. XXIV, de re/., c. 18; S. C. Consist., decr. e Maxima cura », 20 aug. 1911), can. 4, 5 1; 3 oct. 1910, ad 1, 4-7; S. C. C., Zamoren., mense febr. 1588, ad 4; Venetiorum, 11 iuL 1592; Toletana, mense mart. 1595; Valoen. et Sulmonen., 3 sept 1050, ad 1. s Cone. Trident., sess. XXIV, dc ref., c. 18; S. C. Consist., deer, a Maxima cura 20 aug. 1910, can. 4, 5 1. .. · --'i.· '~· 1 Liber Secundus - De Personis 105 Can. 386. § 1. Examinatoribus et parochis consultoribus medio tempore inter unam et aliam Synodum demortuis vel alia ratione a munere cessantibus, alios pro synodales Episcopus substituat de consilio Capituli cathedralis x. § 2. Quae regula servetur quoque in examinatoribus et parochis con­ sultoribus constituendis quoties Synodus non habeatur 2. Can. 387. § 1. Examinatores et parochi consultores, sive in Synodo sive extra Synodum constituti, post decennium ab incepto munere vel etiam prius, adveniente nova Synodo, officio cadunt; possunt tamen negotium iam coeptum ad exitum perducere et, servatis de iure servandis, denuo constitui § 2. Qui loco examinatorum ac parochorum consultorum deficien­ tium constituantur, in officio persistunt dumtaxat quousque perstitissent ii quibus substituti fuerunt. R'i &;·ί Can. 388. Removeri ab Episcopo nequeunt, nisi ex gravi causa et de consilio Capituli cathedralis 4. Can. 389. § 1. Examinatores synodales operam suam diligenter navent prae­ sertim experimentis habendis ad provisionem paroeciarum nec non pro­ cessibus de quibus in can. 2147 seqq 5. § 2. Pro experimentis vero habendis ad clericorum ordinationem et approbationem sacerdotum qui petunt facultatem excipiendi sacramentales confessiones aut sacras conciones habendi, et pro examinibus de quibus in can. 130, integrum est Episcopo vel examinatorum synodalium vel aliorum opera uti 6. Can. 390. Idem potest esse examinator et parochus consultor, non autem in eadem causa T. Caput V. De. Capitulis canonicorum. Can. 391. § 1. Capitulum canonicorum sive cathédrale sive collegiale seu col­ legiatum est clericorum collegium ideo institutum ut sollemniorem culS. C. Consist., deer, a Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 4, § 2; 3 oct. 1910, ad 9. 2 S. C. Consist., deer, a Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 4, § 3; 3 oct. 1910, ad 3. 3 S. C. Consist., deer. « Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 4, § 4. S. C. Consist., deer. « Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 4. § 5, can. 7, § 2. 5 Cone.Trident., sess. XXIV, dc ref., c. 18; Plus X, const. « Etsi Nos », 1 ian. 1912, n. 30, g; S. C. Consist., decr. « Maxima cura », 20 aug. 1010, can. 3; 3 oct. 1010, ad 1; S. C. C., Toletana, mense mart. 1595. e Pius X, const, g Etsi Eos », 1 ian. 1912, n. 30, g. 7 S. C. Consist., 3 oct. 1910, ad 8. ;··. 106 Codex Iuris Canonici tnm Deo in ecclesia exhibeat et, si agatur de Capitulo cathedrali, ut Epi­ scopum, ad normam sacrorum canonum, tanquam eiusdem senatus et consilium, adiuvet, ac, sede vacante, eius vices suppleat in dioecesis re­ gimine *. § 2. Capitulum collegiale appellatur insigne aut perinsigne, si hoc titulo ex apostolico privilegio vel ab immemorabili gaudeat 1 *34. Can. 392. Capitulorum tum cathedralium tum collegialium institutio seu ere­ ctio, innovatio ac suppressio Sedi Apostolicae reservatur 3. Can. 393. § 1. In qualibet ecclesia capitulari sint dignitates et canonici inter quos varia officia distribuantur; possunt esse etiam alia minora bene­ ficia in uno vel pluribus gradibus. § 2. Capitulum constat dignitatibus et canonicis, nisi, ad dignita­ tes quod attinet, aliud ex capitularibus constitutionibus eruatur; non autem inferioribus beneficiariis seu mansionariis, qui canonicis auxilium praestant. § 3. Canonicatus sine adnexis emolumentis ne instituantur sine spe­ ciali Apostolicae Sedis concessione. Can. 394. § 1. In Capitulis numeratis tot sint praebendati, quot praebendae; in non numeratis, quot ex proventibus decenter sustentari posse, Episco­ pus, audito Capitulo, indicaverit *. § 2. Erectio dignitatum Sedi Apostolicae reservatur; sed est in Epi­ scopi potestate, consentiente Capitulo, exstinctas forte dignitates resti­ tuere et praebendis in Capitulo iam exstantibus alias sive canonicales sive bénéficiâtes addere 5. § 3. In ecclesiis cathedralibus et collegialibus insignibus ubi adeo tenues praebendae sunt una cum distributionibus quotidianis, ut susti­ nendo canonicorum decori plane sint impares, Episcopi, audito Capitulo et impetrata Sanctae Sedis licentia, vel beneficia aliquot simplicia prae1 C. 5, X, de his, quae fiunt a praelato sine consensu capituli, III, 10; Cone. Trident., sess. XXII, de rej., c. 4; sess. XXIV, de ref., c. 12; Leo XIII, litt. ap. « Illud est pro­ prium », 29 lan. 1894. » S. R. C., Æuÿuftina, 2 dee. 1690, ud 4. 3 Plus X, const. « Sapienti consilio », 29 lun. 190S, § I, n. 2>, 2; S. C. C., Conversana, 27 lun. 1626; Catanicn., 1 sept. 1691, ad 1; Cremonen., 7 sept. 1720; Nullius Trium 1'ontium, 14 mart., 4 apr. 1772; Collen., 8 febr., 15 mart. 1783; S. R. C., Montis Regalis, 4 aug. 1657. ad 4; Ordo servandus In S. Congregationibus. Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. Π, η. 6°, 10°. 4 C. 25. X, de praebendis et dignitatibus. III, 5; c. 2, X, de institutionibus, III, 7; c. 10, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, S; S. C. C., Conver­ sation., 3 febr. 1652; Sypoutina, 8 mart. 1664; Ifurana, 12 dec. 1711, ad 1, 2. » S. O. Ep. et Reg., Lycien., 18 apr. 1617; Conversanen., 19 sept. 1846; S. C. C„ AQUinafcn., 20 febr. 1677, ad 2; Maza rien., 20 sept. 1692; Sabinen., 14 apr. 1696, ad 1; Sutrina. 19 lun. 1700, 26 mart. 1707; Marturancn., 25 lan. 1738. "γΎι*μ3· ·ίί rârt***** Liber klecundus ■ De Personis 107 beudis uuiaut, vel, si hac ratione provideri non possit, aliquibus prae­ bendis suppressis, cum patronorum consensu, si de iure patronatus laicoruiu sint, quarum fructus et proventus reliquarum praebendarum distributionibus quotidianis applicentur, eas ad minorem numerum re­ ducant, ita tamen ut tot supersint, quot divino cultui celebrando ac digni­ tati ecclesiae commode respondeant l. Can. 395. § 1. In ecclesiis tam cathedralibus quam collegialibus in quibus nullae sunt quotidianae distributiones vel ita tenues ut verisimiliter negligantur, Episcopi tertiam partem separent fructuum, proventuum, obventionum quae ex dignitatibus, canonicatibus, officiis aliisque illius ecclesiae beneficiis percipiuntur et in distributiones quotidianas con­ vertant a. § 2. Si distributiones quavis de causa introduci nequeant, Episcopus in dignitates, canonicos ac beneficiarios négligentes pecuniarias consti­ tuat muletas, quae distributionibus respondeant earumque locum teneant. § 3. Distributiones cedunt diligentibus, quavis collusione aut remis­ sione exclusa; si vero dignitates habeant proventus a massa seu bonis canonicorum diversos et separatos, distributiones ab eis amissae cedunt aliis dignitatibus praesentibus, si adsint, secus fabricae ecclesiae, qua­ tenus indigeat, aut alii pio loco, Episcopi arbitrio § 4. Ab unoquoque Capitulo, secundum sua cuiusque statuta, unus vel plures censores, seu punctatores nominentur, qui absentes a divinis officiis quotidie notent, praestito prius coram Capitulo vel eius praeside iureiurando de suo munere fideliter obeundo; quibus Episcopus alium addere potest punctatorem; quod si abfuerint punctatores, senior e cano­ nicis qui adsunt, illorum vices suppleat 1 2*4. 1 C. 33, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; Cone. Trident., sess. XXIV, dc ref., C. 13, 15; S. C. C., Pampilonen., 20 nov., 4 dee. 1723; Caesenaten., 11 et 25 sept. 172S; Zamoren., 29 mart., 19 apr. 1738; Fesulana, 13 lan. 1816; Volaterrana, 5 dee. 1846, 23 ian. 1847. 2 Cone. Trident., sess. XXI, de ref., c. 3; sess. XXII, de ref., c. 3; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 29; S. C. Ep. et Reg., Ragusina, 25 mart. 1586; Fundana, 15 febr. 1593, ad 1; Castellaneten., 15 nov. 1596, ad 1; S. C. C., Rossancn., 15 apr. 1592; Aesina, 24 lan. 1632, ad 2; Celsonen., 19 lan., 2 sept. 1647; Novarien., 0 ian. 1666. s C. 32, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 15, de rescriptis, I, 3, in VI0; c. un., de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 3, In VI0; e. 24, de sen­ tentia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI0; Cone. Trident., sess. XXI, de ref., c. 3; sess. XXII, de ref., c. 3; sess. XXIV, de ref., c. 12; Benedictus XIV, ep. « Praeclara », 19 lan. 1748, § 8; S. C. Ep. et Reg., Callien., 12 lan. 1577; Fundana, 11 aug. 1579; S. C. C., Caurien., 6 nov. 1621; 14 dec. 1624; Caurien., 23 apr., 7 mali, 4 lun. 1701; Gcrunden., 22 febr. 1915, ad I; S. R. O., Egitanien., 23 nov. 1602, ad 5; Brundusina, 16 lui. 1605; Tranen., 24 sept. 1605; Fulginatcn., 14 lun. 1608; Asculana in Apulia, 6 mart. 1610; Nicoteren., 17 nov. 1646, ad 1; Neritonen., 20 nov. 1662; Asculana, 30 aug. 1664, ad 3. 8; Volaterrana, 10 apr. 1666, ad 5; Ifantuana, 21 mart. 1676; Tiburtina, 23 mart. 16S6; Alta­ mura Nullius Procinctae Baren., 20 lui. 1686, ad 7; Romana, 12 lui. 1892, ad XIII. «SC Ep. et Reg., Fundana, 15 febr. 1593, ad 1; Castellaneten., 20 aug. 1602; Ly­ cien 22 lan. 160ô; Mediolanen., 9 mart. 1619; Pisauren., 19 nov. 1649; S. O. C., Brictinorien., 22 nov. 1828 F * ‘A. 108 Codex luris Canonici Can. 396. § 1. Collatio dignitatum tum in Capitulis cathedralibus tum in collegialibus Sedi Apostolicae resex-vatur. § 2. Prohibetur optio, reprobata contraria consuetudine, sed salva fundationis lege. § 3. Prima saltem dignitas in Capitulo cathedrali, quantum fieri potest et ceteris paribus, laurea doctorali in sacra theologia vel iure cano­ nico polleat \ Can. 397. Nisi aliud in statutis capitularibus caveatur, dignitatibus et cano­ nicis secundum ordinem praecedentiae ius et officium est : 1. ° Episcopi vicem supplere in peragendis functionibus sacris in sollemnioribus anni festivitatibus; 2. ° Episcopo celebranti in pontificalibus, aspersorium in ingressu h ecclesiae porrigere et presbyteri assistentis fungi officio; 3. ® Eidem decumbenti ministrare Sacramenta; defuncto insta fune­ bria persolvere; 4. ® Convocare Capitulum eique praeesse ac praescribere et ordi­ nare quae ad chori directionem referantur, dummodo dignitas sit de gre­ mio Capituli 1*3. Can. 398. § 1. In nulla ecclesia cathedrali desit officium canonici theologi et, ubi id fieri poterit, canonici poenitentiarii ’. 1 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 12. 3 O. 1. D. XXV; c. 1, X, de officio archipresbptcri, I, 24; c. on., X, de officio primi­ cerii, I, 25; S. R. C., Oecen., 16 mart. 1591, ad 12; Tarentina, 17 sept. 1591; Hispalen., 23 mart. 1592, ad 5, 6; Aversana, 17 nov. 1592, ad 1, 2; Tirasonen., a. 1594; Tarentina, 2S sept. 1602; Marugien. Nullius, 14 dec. 1602; Marugien. Nullius, 25 ian. 1603; Monopoli· tana, 6 sept. 1G03; Callien., 8 ian. 1605; Brundusina, 16 iul. 1605; Montis Regalis, 23 apr. 1607; Mediolancn., 28 apr. 1697; Placentina, 19 maii 1607, ad 5; luvenacen., 17 nov. 1607; Reatina, 10 ian. 1609; laccn., 10 ian. 1609; Granaten., 24 oct. 1609; Vercellcn., 7 aug. 1610; Parmen., 30 ian. 1616; Asculana, 2 mail 1626; Isemiae, Ί aug. 1628; And rien., 20 nov. 1628; Arbcn., 20 dec. 1628; Monopolitana, 15 dec. 1G32; Interamnen., 21 lun. 1636; Ugcntina, 24 iul. 1638; Brundusina, 20 aug. 1639; Turritana, 10 mart. 1G40; Mediolancn., 16 mal! 1643, ad 1, 2; Mincrbicn., 4 iul. 1614; Barcn., 7 oct. 1645; Beneventana, 5 sept. 1648, ad 6; Novocomen., 24 iul. 1G49, ad 2, 3; Cassanen., 11 mart. 1651; Turritana, 2 mart. 1652; Ortonen. Campion., 15 dec. 1654; Pacen., 29 mail 1655; Lubecen., 10 iun. 1656; Martorancn., 31 iul. 1665; Papien., 23 mart. 1G69, ad 1-4, 9; Albinganen., 13 iul. 1675; Matherancn., 26 nov. 1678, n. 1; Laudcn., 6 apr. 1680, ad 2; Telesina seu Cerre tana, 22 nov. 1681, ad 12; Briet inori en., 26 sept. 16S2; Ruben., 20 mart. 1683; Agrigentina, 21 aug. 1688, ad 1; Comen., 25 sept. 168S; Lamacen., 30 aug. 1692; Sulmoncn., 29 mail IGM, 7 mail 1695, ad 1, 4; Abel linon., 17 dec. 1695, ad 1 et 7 apr. 1696; Montis Politiani, 13 iul. 1697; Arcquipae, 13 mart. 1700, ad 27; Gcrunden., 13 aug. 1701, 11 febr. 1702, ad 1, 2. et 24 nov. 1703; Cremen., 8 iun. 1709; Maioricen., 26 aug. 1713, ad 3, 4, 6, 7; Casalen., 15 sept. 1753, ad 2; Bugellcn., 22 sept. 1827; Mediolancn., 19 sept. 1S59, ad I; Bcrgomen., IS aug. 1SS4, ad II; decr. functionum episco­ palium. 9 lui. 1S95; 8. Severing 17 iul. 1900; Caeremonlale Episcopor., 1. I, c. VII, n. 1; 1. II, c. XXXVIII, n. 4. 3 C. 15, X, de officio iudicis ordinarii, I. 31; c. 4, 5, X, de magistris, et ne aliquid exigatur pro licentia docendi, V, 5; Cone. Trident., sess. V, de ref., e. 1; sess. XXIV, de ref., c. 8; Benedictus XIII, const, a Pastoralis officii », 19 mail 1725, § 1, 4, 5; Grego- Liber Secundus - De Personis 109 Λ § 2. Etiam in collegialibus, praesertim insignibus, officium canonici theologi et poenitentiam constitui potest x. Can. 399. § 1. Canonicus theologus et poeniteutiarius eligantur qui aptiores pro loci qualitate ad propria munera adimplenda reperiantur; sed, ceteris paribus, praeferantur doctores in sacra theologia, si agatur de canonico theologo, in sacra theologia vel iure canonico, si de poenitentiario; expe­ dit praeterea ut canonicus poenitentiarius aetatis annum tricesimum expleverit 2. § 2. Praebenda theologalis et poenitentiaria ne conferantur, nisi prius de vita, moribus, doctrina candidatorum plane constiterit, salva lege concursus, ubi sit constituta ’. § 3. Canonicus poenitentiarius prohibetur aliud simul officium in dioecesi suscipere aut exercere, cui adnexa sit iurisdictio in foro externo4. Can. 400. § 1. Canonici theologi est, diebus et horis ab Episcopo cum Capituli consilio designatis, publice in ecclesia explanare sacram Scripturam; sed Episcopus, si id utilius indicet, potest eidem alia doctrinae catholicae argumenta in ecclesia explicanda committere 5. § 2. Canonicus theologus munus expleat suum ipse per se, vel, si ultra sex menses fuerit impeditus, propriis expensis per alium sacerdotem ab Episcopo deputandum e. § 3. Episcopus gravi de causa potest canonico theologo committere ut, loco lectionum in ecclesia, sacras disciplinas in Seminario doceat 7. I i rlusXVI, ep. encycl. α Inter praecipuas », 5 mail 1844; S. C. C., S. Angeli Longobardorum, 26 apr. 1636; Geruntinen., et Cariatcn., 11 sept., 2 oct. 1706, 11 febr. 1708, ad 6; S. R. C., lllcrden., 15 nov. 1603. 1 Cone. Trident., sess. V, de ref., c. 1; Benedictus XIII, const. « Pastoralis officii », 10 mali 1725, § 1, 5; Gregorius XVI, ep. encycl. < Can. 405. § 1. Dignitates, canonici et beneficiarii, capta legitime beneficii sui possessione ad normam can. 1443-1445, statim pro gradu suo acquirunt, praeter insignia ac privilegia propria, scamnum in choro, ius percipiendi fructus ac distributiones, ac vocem in capitulo ad normam can. 411, § 3. § 2. De fidei professione ab ipsis ante captam possessionem emit­ tenda servetur praescriptum can. 1406-1408. Can. 406. § 1. Episcopo, non autem Vicario Generali, nec Vicario Capitulari, ius est canonicos ad honorem nominandi sive dioecesanos sive extra-dioe1 S. C. Ep. et Reg.. Conversance., 19 sept. 1846; S. C. C.. Pisauren., 21 nov. 1761, ad 1. » S. C. C., Sejiuntina, mense nov. 1585; Adulen., mense apr. 1587, ad 2; Feretrana, mense sept. 1587; ΑηαρηΙηα, 22 febr. 1620; Veliterna, 12 ang. 1634; Verulana, 19 lan. 1647; Verulana, 2 mali 1648; 7 dee. 1675. » Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 12 ♦ Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 12. r Liber Secundus - Dc Personis 111 cmnos cuin consilio Capituli cui canonicus est adseribendus, sed Epi­ scopus raro et caute hoc iure utatur \ § 2. Sacerdotem alienae dioecesis canonicum ad honorem nomina­ turus, Episcopus, praeter Capituli sui consilium, Ordinarii, cui subiectus est nominandus, assensum impetret, sub poena nominationis irritae, eundemque Ordinarium insignia edoceat ac privilegia quorum usum no­ minandus exinde habiturus sit 2. § 3. Canonici ad honorem extra dioecesim in qua nominati sunt de­ gentes, numero sint tertia parte minores canonicis titularibus 3. Can. 407. ' § 1. Canonici ad honorem alicuius basilicae vel ecclesiae collegialis almae Urbis, privilegiis et insignibus uti possunt tantum intra eiusdem basilicae vel collegiatae ecclesiae eiusque filialium ambitum; canonici vero ad houorem aliarum ecclesiarum extra Urbem, privilegiis et insignibus utantur in dioecesi tantum ubi nominati sunt, non autem extra dioece­ sim, nisi ad normam can. 409, § 2 4. § 2. Canonici ad honorem, praeter insignia et privilegia seu iura honorifica, obtinent etiam scamnum in choro 5. Can. 408. § 1. Capitulum catbedrale praecedit collegiali, etiam insigni, in ipsa quoque collegiali ecclesia; Capitulum insigne praecedit non insigni; in eodem Capitulo, salvis peculiaribus statutis, vel legitimis consuetudini­ bus, dignitates, servato inter se praecedentiae ordine, praecedunt cano­ nicis; canonici antiquiores, qui nempe prius possessionem ceperunt, poste­ rioribus; canonici titulares, honorariis; honorarii, beneficiariis; dignitates vero aut capitulares charactere episcopali ornati omnibus dignitatibus ac canonicis in presbyterali tantum ordine constitutis praecedunt 6. 1 Leo XIII, litt. ap. « Illud est proprium », 29 ian. 1894, η. I; Pius X, motu propr, » Inter multiplices », 21 febr. 1905, n. 3S, 55; S. C. C., Fulginaten., 26 febr. 1639, ad 1; 6 lui. 186"; decr. gen. 16 sept. 1884. 2 Leo XIII, litt. ap. α Illud esi proprium », 29 ian. 1891, η. I. Leo XIII, litt. ap. « Illud est proprium », 29 ian. 1S94, η. II. Leo XIII, litt. ap. α Illud est proprium », 29 ian. 1894, η. III. s Pius X, motu propr. α Inter multiplices », 21 febr. 1905, n. 14, 3S, 55; S. R. C., Patari»ia, 16 mart. 1876; Piscien., 21 iul. 1906. * S. C. Ep. et Reg., Ragusina, 22 iun. 1594; Alerien., 6 aug. 1601; Theramen., 29 apr. 1616; S. C. C., 6 lui. 1S67, ad 1; S. R. C., Comen., 6 aug. 1588; Hispalen., 23 mart. 1592, ad 2; Hydruntina, 14 dee. 1593; Asten., 21 lun. 1597; Fundana, 2 sept. 1597, ad 1; Mediotanen., 29 nov. 1603; Beneventana, 29 ian. 1605; Ruthenen., 24 sept. 1605; Tranen., 24 sept. 1605; Matheranen., 14 lun. 1608; Maccraten., 28 nov. 1609; Ripae Transonac, 6 mart. 1610; Hydruntina, 10 nov. 1612; Caputaqucn., 30 sept. 1614; Compostellana, 15 lui. 1617; Tropien., 10 dee. 1619; lustinopolitana, 7 mali 1639; Ruben., 23 mart. 1641; Hispalen., 23 mart. 1641; Algaren., 20 apr. 1641; Ampurien., 11 mail 1641; Avenionen., 14 mali 1644; Novocomen., 23 ian. 1649; Cassanen., 22 nov. 1653; Vratislavicn., 26 ian. 1658; Lcodien., 1 dee. 1657, 13 iul 1658; Senen., 13 iul. 165S; Veliterna, 24 mali 1659; Volaterrana, 24 mali 1659; Sanctae kv,22 nov 1659; Camplen., 24 lui. 1660; Neapolitana, 3 dec. 1672, 6 mali 1673; Me- ΙΊ ■g 112 Codex /uris Canonici § 2. In Capitulis in quibus habentur distinctae praebendae presby­ ·Τ· terales, diaconales, subdiaconales, servetur praecedentia ordinis; et in eodem ordine praecedentia receptionis in ordinem, non autem in Ca­ pitulum 1. Can. 409. § 1. In unaquaque ecclesia tum cathedrali tum collegiali, qui in dignitate episcopali sunt constituti, deferant in choro vestem episcopa­ lem; ceteri omnes, dignitates, canonici et beneficiarii, vestem sibi in bulla erectionis assignatam vel apostolico induito concessam; secus censeantur tanquam absentes.a. § 2. Vestem choralem aut specialia insignia capitularia adhibere pos­ sunt in tota dioecesi in qua est Capitulum, sed, reprobata contraria con­ suetudine, non extra dioecesim, nisi vel Episcopum comitentur vel Episco­ pum aut Capitulum repraesentent in Conciliis aliisve sollemnitatibus Can. 410. § 1. Sna cuique Capitulo statuta ne desint, ab omnibus dignitatibus, canonicis, beneficiariis religiose servanda. § 2. Statuta capitularia, per legitimum actum capitularem condita, approbanda subiiciantur Episcopo, sine cuius auctoritate postea nec abrogari possunt nec mutari ‘. § 3. Si, Episcopo edicente ut statuta conficiantur, Capitulum id praestare neglexerit, exacto sexto ab intimatione mense, Episcopus eadem conficiat imponatque Capitulo s. Can. 411. § 1. Stato tempore ac loco conveniat canonicorum coetus de suae ecclesiae et Capituli negotiis acturus; nlii praeterea conventus haberi liten., 9 febr. 1675; Maioricen., 16 dee. 1679, 7 iun. 16S1, 18 apr. 1682; Leopolien., 11 sept. 1700; Meliten., 21 ian. 1741, ad 5; Aliphana, 19 ian. 1743, ad 4; Wratislavicn., 13 aug. 1763, ad 1; Setina, 30 apr. 1785; Mediolanen., 16 mart., 17 aug. 1833, ad 1; Posnanien., 5 mart. 1870; decr. gen. 12 iul. 1892; Caeremonlale Eplscopor., 1. II, c. XXXIII, n. 5. 1 C. 15, X, de maioritate et obedienlia, I, 33; S. R. C., Nolana, 23 mali 1603; Tropien., 17 iun. 1606; Placentina, 19 mail 1607, ad 1; Sutrina, 29 kin. 162S; Casertana, 12 iun. 1638; lanurn., 2 iul. 1639; Lunen.-Sarzancn., 14 ian. 1640, 5 mart. 1644; Aesina, 18 iul. 1654; Sarsinaten., 15 sept. 1657; S. Miniati, 3 iun. 1662; Aesina, 31 mali 1670, ad 2; Bituntina, 14 iun. 1692, ad 3; Praenestina, 13 aug. 1701; Caeremonlale Eplscopor., 1. Il, c. XXXIII, n. 5. 2 Plus X, motu propr. α Inter multiplices ». 21 febr. 1905, n. 19, 52. 69; S. C. Ep. et Reg., Bisinianen., 16 mali 1600; S. R. C., Brundusina, 16 iul. 1605; Tranen., 24 sept. 1605; Ascutana in Apulia. 6 mart. 1610; Nicotercn., 17 nov. 1646, ad 1; Neritonen., 20 nov. 1662; Aiculana, 30 aug. 1664, ad 3; Volaterrana, 10 apr. 1666, ad 5; Mantuana, 21 mart. 1676; Tiburtina, 23 mart. 1686; Hispalcn., 24 nov. 1703; Mediolanen., 16 mart., 17 aug. 1S33, ad 2; Venusina, 7 dec. 1844, ad 2; lanuen., 15 mart. 1S95. 3 Plus X, motu propr. α Inter multiplices ». 21 febr. 1905, n. 36, 53, 80; motu propr. a In litteris Nostris », 22 dec. 1913; S. R. C., Panormitana, 12 mart. 1678; Aliphana, 19 ian. 1743, ad 5; decr. gen. 4 iul. 1817, n. 2; Sancti lacobi de Cile, 14 mart. 1861, ad XII. < C. 9, X, de consuetudine, I, 4; S. C. C., Puteolana, 26 febr., 23 apr., 4 lun. 1842, ad 3; Cotronen., 26 lun., 7 aug. 1847, ad 3. e S. O. C., Spalatcn., 23 nov. 1850, ad 1. Liber Secundus - De Personis 113 poterunt, quoties id aut Episcopo aut Capituli praesidi aut maiori cano­ nicorum parti expedire videatur *. § 2. Ad habendum coetum ordinarium non est necessaria specialis convocatio; quae tamen ad extraordinarium requiritur, et facienda est secundum statuta capitularia. § 3. In capitulis vocem habent canonici, exclusis honorariis, et di­ gnitates, si una cum canonicis Capitulum constituant ad normam can. 393, § 2 3. § 1. Canonici sive ecclesiae cathedralis sive collegialis Episcopo sol­ lemniter Missam celebranti aut alia pontificalia exercenti, etiam in aliis ecclesiis civitatis aut suburbii, ab eodem invitati, assistere et inservire debent, dummodo indicio Episcopi sufficiens canonicorum et ministrorum in ecclesia numerus maneat : et eundem accedentem ad ecclesiam eathedralem et redeuntem comitari ad normam Caeremonialis Episcoporum 3. § 2. Episcopus potest duos e Capitulo sive cathedrali sive collegiali assumere ac retinere ut sibi in ecclesiastico ministerio ac dioecesis ser­ vitio assistant4. 1 Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 6; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 28; S. C. Ep. et Reg., Turritana, 17 aug. 1592; Neritonen., 20 aug. 1601; Uastellaneten., 20 aug. 1602; S. C. C., Recinctcn., 27 iun. 1596, ad 1; Amerina, 24 apr. 1632; Pharcn., 13 nov. 1649, ad 1; Milevitana, 18 sept. 1723, ad 1, 2; Rossanen., 30 ian. 1858; S. R. C., Abulen., 7 apr. 159S; Egitanien., 10 iun. 1602, ad 1; Conimbricen., 14 dec. 1602; Dcrtusen., 12 iun. 1628; VaRisoletana, 11 mail 1641. 3 S. C. C., Faventina, 12 dec. 1654, ad 1; Embriccn., IS sept., 29 nov. 1745, 23 sept. 1747, ad I, II et 19 ian., 9 febr. 1765; Ventimilien., 17 dec. 1836, ad 1. 3 Cone. Trident., sess. XXIV de ref., c. 12; Benedictus XIV, ep. encycl. α Annus qui », 19 febr. 1749, § 2; S. C. Ep. et Reg., Panormitana, S ian. 1585; Feltren., 6 febr. 1590, ad 6; Aretina, 7 aug. 1595, ad 3; S. C C.. Miltinen., a. 1573; Tudertina, a. 1573; Lycien., 17 aug. 1641, ad 1-3; Arianen., 19 apr., 17 mail 1704. ad 2; S. Marci, 16 mart., 13 apr. 1720, ad 2; Giennen., 19 iun. 1728, ad 9; Alatrina, 20 aug. 1785, ad 1; S. R. C., Oscen., 16 mart. 1591, ad 12; Hispalen., 23 mart. 1592, ad 1-3, 6; Aversana, 17 nov. 1592, ad 1; Miranden., 24 ian. 1596; Elboren., 2 sept. 1597. ad 9; Egitanien., 3 aug. 1602, ad 2; Aesina, 30 aug. 1602; Melphien., 30 aug. 1602, ad 2, 3; Tifcmatcn., 5 iul. 1603; Conimbricen., 5 iul. 1603; Elven., 10 ian. 1604, ad 1; Cacsaraugustana, 9 maii 1606; Lamacen., 17 mart. 1607, ad 1, 3; lacen., 10 ian. 1609; Granaten., 24 oct. 1609; Elboren., 7 iul. 1612; Arben., 20 dec. 1628; Nucerina, 16 febr. 1630, ad 3; Oscen., 20 mail 1635; lustinopolitana, 24 nov. 1635; Fulginaten., 13 iun. 1643; Nicicn., 13 ian. 1646, ad 2; Perusina, H aug. 1646; Nicicn., 13 sept. 1646, ad 6, 8; Fe­ rentina, 12 ian. 1647; Rccinetcn., 22 aug. 1654; Perusina, 20 iun., 14 nov. 1654; Alexien., 19 iun. 1655; Lubecen., 10 iun. 1656; Ragusina, 13 lui. 1658, ad 2; Civitatis Ducalis, 7 dee. 1658; Labaccn., 21 mart., 31 iul. 16G5; Pisana, 24 iul. 1683, ad 2-6; Nolana, 23 mart. 16S6. nd 2-4; Turritana, 26 apr. 1704, ad 6; Sorana, 5 dee. 1716, ad 1 et 24 ian. 1728; Aquitana, 22 lan. 1735, ad 5, 6; Surrentina, 12 mart. 1735, ad 4; Aventonen., 16 sept. 1747, ad 1; Dcrtusen., 6 aug. 1763, ad 10; Gnesnen. et Posnanien., 20 mart. 1869, ad II, III; Montis Poli­ tioni, 13 iun. 1S91. ad IV; decr. gen. 22 mali 1891; Sancti lacobi de Cile, 6 sept. 1895, ad VI; lacen., 7 mail 1897; Alatrina, 18 mart. 1S99, ad I; Caeremonlale Eplscopor., 1. 1. II, c. VIII. 4 S. C. C., Avenionen., 7 ian. 1640. Codex Iuris Canonici. 114 Codex luris Canonici Can. 413. § 1. Quodlibet Capitulum obligatione tenetur quotidie divina officia in choro rite persolvendi, salvis fundationis legibus \ § 2. Divinum officium comprehendit psalmodiam horarum canonica­ rum et celebrationem cum cantu Missae conventualis, praeter alias Missas vel secundum rubricas Missalis vel ex piis fundationibus celebrandas 3. § 3. Missam conventualem sine cantu celebrare licet hebdomadario, cum in ecclesia, pontificali ritu, Episcopus vel alius loco Episcopi ce­ lebrat ’. Can. 414. Omnes et singuli qui chorale beneficium obtinent, tenentur in ipso choro divina officia persolvere singulis diebus, nisi servitium per turnum a Sede Apostolica aut fundationis legibus fuerit indultum 4. Can. 415. § 1. Si ecclesia cathedralis aut collegialis simul sit paroecialis, rela­ tiones iuridicae inter Capitulum et parochum reguntur normis quae se1 C. 13, X, de oflcio iudicis ordinarii, I, 31; C. 9, X, de celebratione missarum, et sacramento Eucharistiae, ct divinis officiis, III» 41; c. 2, de officio ordinarii, I, 16, in VI0; c. 1, de celebratione missarum et aliis divinis officiis, III, 14. in Clem.; Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 4; sess. XXIV, de ref., c. 12; Benedictus XIV, ep. encycl. a Cum sem­ per oblatas », 19 aug. 1744, § 11, 23» 24; ep. α Praeclara », 19 lan. 1748, § 6-S; ep. encycl. « AnntM qui », 19 febr. 1749, $ 2; Plus IX» ep. encycl. < Singulari quidem », 17 mart. 1856; S. C. C., Burgi S. Domnini, 2 et 16 mail 1716, ad 1; S. R. C., Egitanien., 23 nov. 1602, ad 4; Gadicen. seu Gaditana, 22 ian. 1678, ad 5; Casalen., 3 apr. 1751; Venusina, 9 aug. 1760; Civitatis Plebis, 16 mart. 1833; Bobien., 3 aug. 1839, 51» ad 1; Cameracen., 22 mail 1841; Salutiarum, 29 nov. 1856, ad 1; Sancti lacobi de Cile, 9 lui. 1864; Sal ten., 2 mali 1871, ad II; Cusentina, 5 iun. 1S96, ad I, II; Senogallien., 4 mart. 1901, ad II-V. 2 C. 11, X, de celebratione missarum, et sacramento Eucharistiae, ct divinis officiis, III, 41; Benedictus XIV, ep. encycl. c Cum semper oblatas », 19 aug. 1744, § 11, 20; ep. encycl. « Annus qui », 19 febr. 1749, § 2; S. C. Ep. et Reg., Mediolanen.. 15 dec. 1617; S. C. C., A retina, 11 mart. 1604; Acerrarum. 5 iul., 2 et 23 aug. 1727, ad X; Derthonen., , ad 1-3; S. R. C., Vrbinaten., 25 iun. 1611: Burgen., 16 mali 1626, ad 2, 3; lanuen., 16 ian. 1627; Papien., 16 lan. 1627; lanuen., 20 nov. 1628; Terdonen., 18 aug. 1629; Nucerina, 16 febr. 1630, ad 1, 2; Faventina, 13 ian. 1631; Aquilegien., 7 lui. 1G32; Aquilegien., 9 apr. 1633; incerti loci, 19 nov. 1639; Grassen. in Gallia, 28 iun. 1642; Bellicastrcn., 16 nov. 1649; Seguntina, 19 sept. 1654, ad 4; Nullius Dioecesis et Provinciae Treviren., 31 iul. 1G65, ad 5; Gadicen. seu Gaditana, 22 lan. 1678, ad 4; Brictinorien., 20 sept. 1681, 22 aug. 1682; Aquilana, 30 iul. 1689, ad 3; Collen., 5 iul. 1698, ad 6; Urbevetana, 3 aug. 1737, ad 11; Conimbriccn., 14 apr. 1753. ad 1; Bilnen., 22 dee. 1753, ad 7, 9; Lusitana, 20 dec. 1783, ad 1; Bobicn., 3 aug. 1839, ad 1; Adiacen., 22 iul. 1848, ad 4; Tomacen., 22 iul. 1848, ad 2; Barcinonen., 24 mart. 1860. ad I; 24 nov. 18S3, ad VI; Valien., 16 lan. 18S5, ad II; Harlemcn., 17 ian. 1887, ad III; Pacen., 21 febr. 1890, ad IV; Calaguritana et Calcea ten., 13 febr. 1892, ad XXIX, 1; decr. 4 mart. 1901, ad IV; Rubricae ad Pii X const. « Divino afflatu », 1 nov. 1911, tit. VIII, XII. 3 S. R. OM Marsorum, 12 nov. 1831, ad 20. < Cone. Trident.» sess. XXIV, de ref., c. 12; Benedictus XIV, ep. encycl. « Cum sem­ per oblatas », 19 aug. 1744, $ 23, 24; ep. « Praeclara », 19 ian. 1748, $ 6-8; ep. encycl. « An­ nus qui », 19 febr. 1749, § 2; S. C. Ep. et Reg., Eugubina, 11 aug. 1597; Anagnina, 28 ian. 1603; S. C. C., Region., mense aug. 15S7; Puteolana, mense iul. 1589, ad 3; Acerrarum. 5 lui.. 2 et 23 aug. 1727, ad XV; Tergestina, 23 nov. 1850, ad 2; S. R. C., luvenacen' 2 eept. 1597. Liber Secundus · De Personis 115 quuntur, nisi aliud ferat aut Sedis Apostolicae indultum aut particularis conventio in erectione paroeciae inita et a loci Ordinario legitime probata. § 2. Ad parochum spectat : 1. ° Applicare Missam pro populo et, debito tempore, praedicare ac Christianam doctrinam fideles edocere; 2. ° Custodire libros paroeciales et ex iis attestationes extrahere; 3/ Functiones paroeciales peragere de quibus in can. 462. Insta funebria, in ecclesia ad normam iuris peragenda, non exclusa Missa exse­ quiali, persolvere ad Capitulum pertinet tantum in casu quo de funere agatur alicuius dignitatis, vel canonici, etiam honorarii tantum, vel be­ neficiarii ; 4. ° Alias functiones non stricte paroeciales peragere quae in paroe­ ciis fieri solent, modo non impediatur chorale servitium, nec Capitulum easdem functiones peragat; 5. ° Eleemosynas in bonum paroecianorum colligere, easdem directe vel indirecte oblatas recipere, administrare et secundum offerentium vo­ luntatem distribuere \ § 3. Ad Capitulum spectat : 1. ° Custodire sanctissimum Eucharistiae Sacramentum; sed altera sacri ciborii clavis apud parochum servari debet; 2. ° Invigilare ut in functionibus a parocho in capitulari ecclesia peragendis leges liturgicae observentur; 3. ° Ecclesiae curam habere eiusque bona administrare cum piis legatis § 4. Nec parochus capitulares nec Capitulum paroeciales functiones et munera impediat; exorto autem conflictu, quaestionem dirimat loci Ordinarius, qui in primis curare debet ut catechetica instructio et Evangelii explicatio hora fidelibus commodiore semper habeatur. § 5. Non solum Capitulum impedire nequit parochum in exercenda paroeciali cura, sed insuper sciant capitulares se ex caritate teneri, ma­ xime si designati coadiutores desint, eidem adiutricem operam navare, secundum modum ab Ordinario loci determinandum. Can. 416. In statutis capitularibus iusta designetur norma, ad quam canonici et beneficiarii in servitio altaris fungantur per turnum tum officio cele­ brantis tum etiam ministerio diaconi ac subdiaconi, exclusis tamen ab hoc ministerio dignitatibus, canonico theologo, poenitentiario et, si prae­ bendae distinctae habeantur, canonicis ordinis presbyteralis 1*3. 1 S. C. C., Embricen., 18 sept., 29 nov. 1745, 23 sept. 1747. ad III et 19 ian., 9 febr. 1765; Bovinen., 2Π maii, 17 iun. 1820, Ariminen., 18 dee. 1824, 29 ian. 1825, ad 1; S. Hippo­ lyti, 24 aug. 1867, ad 3; Galtellinorcn., 7 sept 1895; S. R. C., Caietana, 13 sept. 1670, ad 1: Baionen., 13 sept. 1879, ad IV. a S. C. C., Mediolanen., 9 febr., 26 apr. 1732, ad 4, 12, 16-19; S. R. C., Baionen., 13 sept. 1S79, ad II, V. 3 Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 4; S. R. C., Meliten., 24 nov. 1591; Calayurttana, 7 sept. 1593; Nolana, 23 mail 1603; Visen., U iun. 1605, ad 2; Placentina, 19 mail 1607, ad 2; Caecrtana, 12 iun. 1638; Placentina, 21 aug. 1640; Comen., 17 nov. 1646, ad 3; L * I *ι NJ 116 Codex luris Canonici § 1. Missa conventualis applicanda est pro benefactoribus in genere1. § 2. Capitularis infirmitate detentus non tenetur eleemosynam prae­ bere sacerdoti capitulari, qui ipsius vicem supplet in Missae conventualis celebratione et applicatione, nisi statuta capitularia vel particularis con­ suetudo aliud ferant. § 3. Servari potest consuetudo praebendi stipem celebranti vel ex cumulo distributionum vel ex reditibus omnium praebendarum per con­ tributum ’. Can. 418. § 1. Reprobata contraria consuetudine, canonici ac beneficiarii quo­ tidiano choro adstricti, possunt singuli abesse tres tantum menses in anno, sive continuos sive intermissos, dummodo propriae ecclesiae sta­ tuta aut legitima consuetudo servitium diuturnius non requirant § 2. Sine causa legitima et speciali Episcopi licentia nec feriari licet Quadragesimae et Adventus tempore, aut in praecipuis anni sollemnita­ tibus de quibus in can. 338, § 3; nec permittitur uno eodemque tempore capitulares ultra tertiam partem abesse 4. § 3. Tempore vacationum omne genus distributiones amittuntur, non obstante remissione ab aliis capitularibus facta; sed percipiuntur prae­ bendae proventus aut duae tertiae distributionum partes, si omnes prae­ bendae proventus in distributionibus consistant ·. AOvocomcn., 24 iul. 1649, ad 1; Placentina, 23 aug. 1649; Placentina, 22 mart. 1653; Papien., 20 lui. 1669, n. 1; Veliterna, 21 ian. 1673; Baren., 10 lui. 16T7; Bituntina. 14 iun. 1692, ad 2; Pemambuccn., 4 sept. 1745, ad 3; Thermularum, 21 iun., 12 iul. 1766; Mandelen., 14 iun. 1845, ad 1, 3; lacen., 13 apr. 1867; Almerien., 15 dee. 1882; decr. gen. 12 iul. 1892; Caeremo­ niale Eplscopor., 1. 1, c. VIII, n. 1, c. IX. n. 1, c. X, d. 1. 1 Benedictus XIV, ep encycl. « Cum semper oblatas », 19 aug. 1744, § 1, 11-19, 23; S. C. C., Nucerina Paganorum, 1 et 15 dec. 170S, ad 5; Balneoregien., 8 iul., 19 aug. 1713, ad 1; Amalphitana, 13 apr. 1715, ad 3-5; Comen., 11 maU 1720, ad 1; Spoletana, 5 et 19 dec. 1722, ad 2; Aretina, 18 nov., 16 dec. 1769, ad 1; Nullius Trium Fontium, 14 mart., 4 apr. 1772; Setina, 10 dee. 1785, 21 lan. 1786, ad 1; S. Miniati, 21 febr., 7 mart. 1818, ad 1. 1 Benedictus XIV, ep. encycl. « Cum semper oblatas », 19 aug. 1744, § 18; S. C. C., Burgi S. Domnini, 2 et 16 mali 1716, ad 4; Ferrarien., 4 et 18 mart. 1719, ad 3; Faventina, 25 apr., 3 lun. 1780, ad 2; Nullius Ferentilli, 7 et 28 apr. 1781, ad 2; Auj-imana, 16 dec. 1820. ad 2. a Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 12; S. C. C., IfuHnen., a. 1573; Mutinen., a. 1575; Abulen., a. 15S1; Aqut7ana, 17 lun. 1591; Cremoncn., 16 sept. 1662. ad 1; Asculana, 18 nov. 1662, ad 11; Giennen.. 16 lan. 1700: Constanlien., 6 et 20 mail, 15 iul. 1747; S. R. C.; Egitanien., 23 nov. 1602, ad 1. * S. C. Ep- et Reg., Region., 30 mall 1576; S. C. C., Au^iniana, 12 iul. 1631; Interamnen., 21 iul. 1640; Nullius Farfen., 13 nov. 1655; Comen., 14 mart. 1711, 9 apr., 16 aug., 3 dee. 1712, ad 12; Signina, 20 lan., 17 febr. 1838, ad 1; S. R. C.. Egitanien., 23 nov. 1603, ad 2; Elven., 10 lan. 1604, ad 7. « S. C. Ep. et Reg., Region., 30 mali 1576; A&cllinen., 29 nov. 1600; S. C. C., Mediolancn., mense malo 1586; Bononicn., meuse lui. 15S6, ad 1; Pistorien., mense dec. 1586; Alelphicn., mense febr. Io88, ad 2; Asculana, 18 dee. 1706, 15 lan. 1707, ad 2; Suessana, 28 iul., 18 aug. 1708, ad 3; Derthonen., 12 sept. 1S29, ad 4. Liber Secundus - De Personis 117 Can. 419. § 1. In ecclesiis in quibus non omnes simul choro intersunt, qui ad eum adstringuntur nequeunt per alium huic obligationi satisfacere, nisi in casibus particularibus, insta ac rationabili de causa, et modo substi­ tutus eodem tempore servitio chori non sit adstrictus, et sit in eadem ec­ clesia canonicus, si agatur de supplenda vice canonici, beneficiarius, si de beneficiarii; qui vero ad chorum non adstringuntur, obligatione resi­ dendi in loco beneficii non tenentur per dies quibus a choro absunt l11 . § 2. Si quis eodem die urgeatur onere utriusque Missae et pro po­ pulo et conventual!, hanc ipse celebret applicetque per se, illam per alium vel per se die sequenti 2. Can. 420. § 1. Ita excusantur a choro ut percipiant fructus praebendae ac distributiones quotidianas : 1. ° Capitulares iuiilati ad normam can. 422, § 2; 2. ° Canonicus theologus singulis diebus quibus suo munere fun­ gitur; 3. ° Canonicus poenitentiarius dum tempore chori vacat confessio­ nibus audiendis; 4. ° Vicarius paroecialis aliusve e Capitulo sive parochus sive coad­ jutor ab Episcopo deputatus, dum paroecialibus vacat officiis; 5. ° Qui infirmitate aliove physico impedimento choro prohibentur assistere; 6. ° Qui pontificia legatione alibi funguntur aut personae Romani Pontificis actu inserviunt; 7. ° Qui piis exercitiis vacant ad normam can. 126; quo tamen in­ duito semel tantum in anno chori servitio liberantur; 8. ° Accedentes una cum Episcopo aut eiusdem vice ad visitanda Limina Apostolorum; 9. ° Qui ab Episcopo vel Capitulo mittuntur ad Concilium Oecumenicum, plenarium, provinciale aut ad Synodum dioecesanam; 10. ° Qui de Capituli consensu, non contradicente Episcopo, absunt a choro ob Capituli seu propriae ecclesiae utilitatem; 11. ° Qui Episcopo sacra peragenti assistunt ad normam can. 412, 12. ° Qui Episcopum comitantur in visitatione dioecesis vel visita­ tionem ipsam eius nomine et mandato peragunt; 13. ° Qui operam navant conficiendis processibus in causis de quibus in can. 1999 seqq., vel uti testes in his causis vocati sunt, pro diebus et horis quibus hoc officium praestant; 1 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 12; S. C. C., Verulana, 20 mart. 1597; Eugubina, 15 dec. 1C05; Alatrina, 24 mart. 1612, ad 1; Montis Alti, 21 mail, 25 inn. 1803; Aeculana, 26 lun. 1830, ad 2; S. R. C., Egitanien., 23 nov. 1602, ad 3; Neritonen., 16 apr. 1806. a Benedictus XIV, ep. encycl. « Cum semper oblatas », 19 aug. 1744, § 17; S. O. C.. Viterbien., 13 et 31 mart. 1708, ad 1, 2; Camcrinen., 28 lun. 1704, 9 lun. 1714; Comen.. 11 mali 1720, ad 5; Pientina, 17 febr. 1731, ad 1, 2; Horta na, 8 et 29 aug. 1744, ad 1, 2; Alexandrina, 28 iul. 1770, ad 2; lanuen., 19 apr. 1834, ad 2. 118 Codex luria Canonici °14. Parochi consultores, examinatores et indices synodales, dum proprio munere funguntur \ § 2. Distributiones vero quae inter praesentes dicuntur, ii tantum percipiunt, qui in § 1, nn. 1, 7,11, 13, enumerantur, nisi obstet fundatorum expressa voluntas 2. Can. 421. § 1. Excusantur a choro, sed percipiunt praebendae fructus dum­ taxat, non autem distributiones : 1. ° Qui de licentia Ordinarii loci publice docent in scholis ab Ec­ clesia recognitis sacram theologiam aut ius canonicum; 2. ° Dantes operam studio sacrae theologiae aut iuris canonici in publicis scholis ab Ecclesia probatis, de Ordinarii licentia; 3. ° Vicarius Capitularis, Vicarius Generalis, officialis ac cancel­ larius, si de gremio sint, dum suis muneribus vacant; 4. ° Canonici qui Episcopo inserviunt ad normam can. 412, § 2 3. § 2. Quod si omnes praebendae fructus consistant in distributioni­ bus, vel adeo sint tenues ut tertiam distributionum partem non attin­ gant, tunc memorati omnes duas tantum tertias partes distributionum lucrantur, cumulatas ex fructibus praebendae ac distributionibus 4. r» 1 C. 14, X, de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; c. 30, de electione ct electi potestate, I, G, in VI»; c. un., de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 3, in VIe; Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 3; sess. XXIV, de ref., c. S, 12; Benedictus XIII, const. « Pastoralis officii », 19 mali 1725, § 5; Bins IX, lltt. ap. « liwltiplices », 27 nov. 1SC9, η. X; S. C. Ep. et Reg., Ariminen., 20 oct. 1578; Conchen., 16 aug. 1594; AbeUinen., 5 dec. 1600; Lauden., 20 mart. 1601; Firmana, 16 iul. 1841, ad 1; S. C. C., Comen., mense febr. 1586; Panormitana, mense mart. 1588; Mediolanen., mense nov. 1589; lanuen., 10 nov. 1616; Parisien., 3 apr. 1G21; Liman a, 18 lun. 1622, ad 3; Sulmonen., 5 dec. 1626, ad 1; Culmen., 23 ian. 1627; Mantuana, 6 febr. 1627, ad 1; Amerina, 3 febr. 1629; Vlterbien., 16 mart. 1631, ad 2; Lucana, 10 mart. 1635; Mediolanen., 13 febr. 1639; Reatina, 5 mart. 1667; Arianen., 19 apr., 17 mail 1704, ad 2; Monasterien., 15 mali 1723, 30 sept. 1724; Montis Regalis, 5 aug., 22 nov., 6 dec. 1732; Troiana, 6 dec. 1738, 23 iun. 1742, ad IV; Satonen., 18 dec. 1745; Senogallien., 11 aug., 1 sept., 17 nov 1753, ad 8, 9; Embricen., 18 sept, 29 nov. 1745, 23 sept. 1747, ad IV et 19 ian., 9 febr. 1765; Nullius Sublacen., 17 mali, 14 lun. 1817; lacen., 29 febr. 1908; 15 dec. 1913; S. R. C., Camerinen., 15 mart. 1608, ad 1; Oriolen., 28 sept. 1630; Neapolitana, 23 dec. 1S17; Florentina, 27 aug. 1836; decr. 27 febr. 18S7; decr. gen. 21 nov. 1892; decr. gen. 13 iul. 1904; decr. 4 apr. 1908. 3 S. C. C., laccn., 29 febr. 1908; S. R. C., Neapolitana, 23 dec. 1817; Florentina, 27 aug. 1836; decr. 27 febr. 1887; decr. gen. 21 nov. 1893; decr gen. 13 lui. 1904; decr. 4 apr. 1908; decr. 25 mali 1909. 3 C. 7, 15. X, de clericis non retldenlibu» in ecclesia vel praebenda, III. 4; c. 32, X, de praebendis ct dignitatibus, III, 5; S. C. Ep. et Reg., ad Card. S. Praxedis, 18 nov. 1575; Lauden., 19 lui. 1588; Agrigentina, 24 sept. 1591; S. C. C., Ifirandolana, 2 mart., 17 iul. 1600; Sulmonen.. 5 dec. 1626. ad 1; Amerina, 3 febr. 1629; Fcsulana, 4 iun. 1633; At-enionen., 13 ian. 1635; Aversana, 10 mart. 1635; Tarentina, 9 mail 1671; Bituntina. 1 Ini. 1679, ad 1; tiypontina, 29 apr. 1702; Arianen., 18 aug. 1731; Xulliue Farfen., 22 nov., 20 dec. 1738, ad 1; Venusina, 25 lun., 30 lui. 1763, ad 1, 3. 4; Ocrunden., 22 febr. 1915, ad II; S. R. C., AsouΙαηα, 30 aug. 1604, ad 8. * S. C. C., Sulmonen., 5 dee. 1626, ad 1; Fesulana, 4 iun. 1633; Avenionen., 13 lan. 1635; Avereana, 10 mart. 1635; Sgpontina, 29 apr. 1702; Mediolanen., 17 ttpr. 1728; Venusina 25 Ian., 30 lui. 1763, ad 2. Liber Secundus - De Personis 119 Can. 422. r § 1. Praebenda f men tes ab Apostolica tantum Sede impetrare pos­ sunt indultum emeriti seu, ut aiunt, iubilationis post continuum et lau­ dabile quadraginta annorum in eadem vel distinctis ecclesiis eiusdem civitatis vel saltem dioecesis chori servitium l. § 2. lubilatus, etiamsi in loco beneficii non resideat, percipit tum fructus praebendae tum distributiones etiam inter praesentes, nisi obstent expressa fundatorum vel oblatorum voluntas, ecclesiae statuta aut con­ suetudo *. § 3. Ius optandi, si ex lege fundationis competat, non est capitulari iobilato. If; Π’ΐ ’ ■ bi. Caput VI. De consultoribus dioecesanis. Can. 423. In quibus dioecesibus nondum constitui potuit restituive cathédrale canonicorum Capitulum, instituantur ab Episcopo, salvis peculiaribus Apostolicae Sedis praescriptis, consultores dioecesani, hoc est sacerdotes pietate, moribus, doctrina ac prudentia commendati 1 *3. y • j Can. 424. Consultores nominat Episcopus, firmo praescripto can. 426. Can. 425. § 1. Consultores dioecesani numero sint saltem sex; in dioecesibus ubi pauci sint sacerdotes, saltem quatuor; iidemque omnes in civitate episcopali vel in locis vicinioribus commorentur. § 2. Antequam munus huiusmodi suscipiant, iusiurandum interpo­ nant de officio fideliter exsequendo sine ulla acceptione personarum. Can. 426. § 1. Officium consultorum est ad triennium. § 2. Exacto triennio, Episcopus vel alios in eorum locum substituat, vel eosdem ad aliud triennium confirmet, quod idem servetur singulis trienniis. 1 S. C. C., Novarien., 13 nov. 1604; Laure,tana, 10 iun. 1741, ad 1; Barcinonen., 22 sept 1759, 10 apr. 1760; Caurien., 30 mart. 1805; Lauretana, 29 nov., 20 dec. 1806; Segobricen., 25 mali, 15 iun. 1S16, ad 1; lacien., 25 apr. 1914; Hispalen., 18 iun. 1916. a S. C. C., Romana, 29 ian., 5 mart. 1678, ad 4; Bituntina, 1 iul. 1670, ad 1; Reatina, 15 mart., 19 apr. 1692; Romana, 10 maii 1692, ad 1; Reatina, 14 febr. 1693; Burgi S. Domnini, 19 apr. 1704; Patavina, 9 iun. 1714, ad 1-3; 17 dec. 1718. ad 5; Aquaepcnden., 18 mart., 1 apr. 1719, ad 1, 2; Mantuana, 16 mart. 1737; Constanticn., 4 mali 1737; I^auretana, 11 iun., 9 iul. 1774, 9 sept., 2 dec. 1775; Novarien., 19 iul., 16 aug. 1828, ad 5; Spoletana et Reatina, 3 apr. 18-41. 3 S. C. Consist., 3 oct. 1910, ad 9; declar. 27 febr. 1914. r t · 120 Codex luris Canonici § 3. Deficiente, quavis de causa, aliquo consultore intra triennium, Episcopus alium de consilio ceterorum consultorum substituat, isque in officio maneat usque ad expletum idem triennium. § 4. Cum vero triennium excidisse contigerit vacante sede episcopali, consultores in officio maneant usque ad accessum novi Episcopi, qui intra sex menses ab inita possessione providere debet ad normam huius canonis. § 5. Si, sede vacante, aliquis consultor moriatur vel renuntiet, Vi­ carius Capitularis, de consensu aliorum consultorum, alium nominet, qui tamen, ut munere, sede plena, fungatur, indiget novi Episcopi confir­ matione. Can. 427. Coetus consultorum dioecesanorum vices Capituli cathedralis, qua Episcopi senatus, supplet; quare quae canones ad gubernationem dioe­ cesis, sive sede plena sive ea impedita aut vacante, Capitulo cathedrali tri­ buunt, ea de coetu quoque consultorum dioecesanorum intelligenda sunt l. Durante munere, consultores ne removeantur, nisi ob iustam causam ac de consilio ceterorum consultorum. Caput VII. De sede impedita aut vacante ac de Vicario Capitulari. § 1. Sede per Episcopi captivitatem, relegationem, exsilium, aut inhabilitatem ita impedita, ut ne per litteras’ quidem cum dioecesanis communicare ipse possit, dioecesis regimen, nisi Sancta Sedes aliter pro­ viderit, penes Episcopi Vicarium Generalem vel alium virum ecclesiasti­ cum ab Episcopo delegatum esto 3. § 2. Potest in casu Episcopus, gravi de causa, plures delegare, qui sibi invicem in munere succedant. § 3. His deficientibus, vel, uti supra dictum est, impeditis, Capitu­ lum ecclesiae cathedralis suum Vicarium constituat, qui regimen assu­ mat cum potestate Vicarii Capitularis ·. § 4. Qui dioecesim regendam, ut supra, suscepit, quamprimum San­ ctam Sedem moneat de sede impedita ac de assumpto munere. § 5. Si Episcopus in excommunicationem, interdictum vel suspen­ sionem inciderit, Metropolita, eoque deficiente, vel, si de eodem aga­ tur, antiquior inter Suffraganeos ad Sedem Apostolicam illico recurrat, 1 S. C. Consist, decr. e Maxima cura », 20 aug. 1910. can. 4, i 2, 5; 3 oct. 1910, ad 9. a Plus IX, litt. ap. « Ubi Urbaniano », 30 iul. 1S64; S. C. Ep. et Reg., decr. 3 mali 1862; S. C. Consist., declar. 6 dec. 1914; S. C. C., Hiberniae, 7 aug. 1683. s C. 3, dc supplenda nCffHpentia praelatorum, I, 8, In VIe; S. C. Ep. et Reg., ifeesanen., 11 lan. 1616. Liber Secundus · De Personis 121 ut ipsa provideat; quod si de dioecesi agatur vel praelatura de quibus in can. 285, Metropolita qui fuit legitime electus, obligatione recurrendi tenetur. Can. 430. § 1. Sedes episcopalis vacat Episcopi morte, renuntiatione a Romano Pontifice acceptata, translatione ac privatione Episcopo intimata x. § 2. Nihilominus, excepta collatione beneficiorum aut officiorum ec­ clesiasticorum, omnia vim habent quae gesta sunt a Vicario Generali, usque dum hic certam de obitu Episcopi notitiam acceperit, vel ab Epi­ scopo aut Vicario Generali, usque dum certa de memoratis actibus ponti­ ficiis notitia ad eosdem pervenerit 3. § 3. A certa translationis notitia Episcopus intra quatuor menses debet dioecesim ad quam petere eiusdemque canonicam possessionem as­ sumere ad normam can. 333, 334 et a die captae possessionis dioecesis α qua plene vacat; interim vero in eadem Episcopus : 1. ° Vicarii Capitularis potestatem obtinet eisdemque obligationibus tenetur, cessante qualibet Vicarii Generalis potestate; 2. ° Honorifica Episcoporum residentialium privilegia conservat; 3. ° Integros percipit fructus mensae episcopalis ad normam can. 194, § 2. Can. 431. § 1. Sede vacante, nisi adfuerit Administrator Apostolicus vel aliter a Sancta Sede provisum fuerit, ad Capitulum ecclesiae cathedralis regi­ men dioecesis devolvitur 3. § 2. Sicubi ex speciali Sanctae Sedis dispositione Archiepiscopus aliusve Episcopus Administratorem dioecesis vacantis designet, hic omnes et solas facultates habet quae Vicario Capitulari competunt, eisdem obligationibus ac poenis obnoxius. Can. 432. § 1. Capitulum ecclesiae cathedralis, sede vacante, intra octo dies ab accepta notitia vacationis, debet Vicarium Capitularem qui loco sui dioecesim regat et, si fructuum percipiendorum ei munus incumbat, oeco­ nomum unum vel plures fideles ac diligentes constituere 4. 1 C. 14, C. VII, q. 1; Gregorius XVI, allocut. « Officii memores », 5 lui. 1839; Pius IX, litt. ap. a Multiplices inter », 10 lun. 1851; allocut. e Acerbissimum », 27 sept. 1852; litt. ap. < Ubi Urbaniano », 30 lui. 1864; Syllabus errorum, prop. 51; ep. encycl. e Etsi multa », 21 nov. 1873; S. C. Ep. et Reg., 14 dec. 1624. 2 Urbanus VIII, motu propr. σ Licet nullus », 10 sept. 1626, § 1; S. C. Ep. et Reg., 14 dec. 1624. 3 Plus IX, const, « Romanus Pontifex », 28 aug. 1873; S. C. Ep. et Reg., Aquilana, 4 aug. 1578; 14 dec. 1624; Lucien., 22 dec. 162S; Aprutina, 24 lan. 1749. * Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 16; Benedictus XIV, ep. encycl. « Quam ex sublimi », 8 aug. 1755, § 3; Pius IX, const « Romanus Pontifex », 28 aug. 1873; S. C. Ep. et Reg., Mediolanen., 24 lan. 1595; Acernen., 13 sept 1647; Aquinatcn. et Pontis Curvi, 28 sept. 1838; S. C. C., Valentina, 29 mail 1649; S. C. de Prop. Fide, 29 aug. 1763, n. 1; decr. 17 oct. 1829; S. R· C., Matheranen., 14 iun. 1608. F 122 Coder luns Canonici § 2. Si Capitulum intra praescriptum tempus Vicarium aut oeco­ nomum, quavis de causa, nullum deputaverit, deputatio ad Metropolitani devolvitur; si autem ecclesia ipsa metropolitana fuerit vacaus vel metropolitana simul et suffraganea, ad antiquiorem ex Episcopis suffraganeis1. § 3. Etiam vacante dioecesi aut abbatia vel praelatura de quibus in can. 285, si Capitulum intra octiduum Vicarium vel oeconomum non nominaverit, hunc Metropoli ta qui fuit legitime electus ad normam citati canonis, constituat, nisi in abbatia vel praelatura nullius religiosa aliter ad normam constitutionum provideatur. § 4. Capitulum quantocius de morte Episcopi et deinde electus in Vicarium Capitularem de sua electione Sedem Apostolicam certiorem faciant. Can. 433. § 1. Unus deputetur Vicarius Capitularis, reprobata contraria con­ suetudine; secus electio irrita est *. § 2. Vicarii Capitularis et oeconomi constitutio fieri debet per actum capitularem ad normam can. 160-182, salvis peculiaribus huius Capitis normis, et ad eius validitatem requiritur numerus suffragiorum absolute maior demptis suffragiis nullis *. § 3. Idem potest in Vicarium Capitularem et oeconomum deputari. Can. 434. § 1. Ad Vicarii Capitularis munus deputari valide nequit clericus qui ad sacrum presbyteratus ordinem nondum fuerit promotus, aut tri­ cesimum aetatis annum non expleverit, aut ad eandem vacantem sedem fuerit electus, nominatus vel praesentatus *. § 2. Vicarius Capitularis sit praeterea in theologia aut iure cano­ nico doctor vel licentiatus aut saltem earundem disciplinarum vere pe­ ritus, in eoque morum integritas, pietas, sana doctrina cum prudentiae laude conspirent s. § 3. Si praescriptae § 1 conditiones posthabitae fuerint, Metropolitan, aut si ecclesia metropolitana vacans fuerit, vel de ipso Capitulo metro-1*4 1 C. 18, de electione et electi potestate, I. G, in VI°; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 16; Plus IX, const. « Romanus Pontifex », 28 aug. L373; S. C. Ep. et Reg., Sutrina, 10 lun. 1603; S. C. C., Mazarien., mense lan. 1587, ad 1; Turritana, 21 nov. 1722, 20 nov. 1723, ad 2. 1 S. C. Ep. et Reg., Cassanen., 6 aug. 1596; Robien., 12 mart. 1607; Potentina, 30 aug. 16-11; S. C. O., Salernitana, mense iul. 1589, ad 1; Panormitana, 21 apr. 1592; Indiarum Occident., 7 sept. 1625, ad 1; Derthuscn., 19 mart. 1639; Tirasonen., 13 Iul. 1669, ad 3. a 8. O. Ep. et Reg., Achcruntina, 26 apr. 1595; Mcssanen., 4 lui. 1609; 18 nov. 1625; Uravincn. et Montis Pelusii, 30 InL 1832. 4 Plus IX. const. « Romanus Pontifex », 28 aug. 1873. » Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 16; Benedictus XIV, ep. encycl. α Quam ex sublimi », 8 aug. 1755, $ 4; Plus IX, const. < Romanus Pontifex ». 28 aug. 1873; S. C. Ep. et Reg., Tricaricen., 7 apr. 1592: Tranen., 22 dec. 1592; Bovincn.. 9 lan. 1601; S. C. C., Triventina, mense dec. 1-586; Camplen.. 11 mali 1624; 9 aug. 1625; Asten.. 11 iul. 1626; Oriolen., 24 mart. 1627; Vortonen., 9 mali 1637; Reritoncn., 24 lui. 1643; Tragurien., 30 apr. 1650, ad 1; Salernitana, 9 dec. 1662; Montis Regalis. 19 lan. 1664; Maioricen., 13 febr. 1672, ad 2; tiulmoncn., 17 dec. 1701, 14 lan., 4 febr. 1702; Carniolen., 22 sept. 1714; Leopolien., 14 lan. 1736. Liber Secundus - De Personis VoVda.no abater, antiquior provinciae Episcopus, agnite. rei. veritate, VImwm pro ea vice deputet", actus autem. Illius qui a Capitulo electus luerat, ipso iure sunt nulli1. Can. 435. 1. Sicut ad Capitulum ante deputatlonem Vicarii Capitularis, ita deinde ad Vicarium Capitularem transit ordinaria Episcopi iurisdictio in spiritualibus et temporalibus, exceptis iis quae in iure expresse sunt eidem prohibita .* I 2. Quare Capitulum et postea Vicarius Capitularis omnia possunt quae enumerata sunt can. 368, § 2; item facultate pollent exercitium pon­ tificalium in dioecesi cuilibet Episcopo permittendi, imo, si Vicarius Ca­ pitularis sit Episcopus, potest ipse eadem exercere, excluso tamen usu throni cum baldachino § 3. Vicario Capitulari et Capitulo non licet agere quidpiam quod vel dioecesi vel episcopalibus iuribus praeiudicium aliquod afferre possit; nominatim vero Vicarius Capitularis aliique sive de Capitulo sive extra­ nei, clerici aut laici, per se vel per alium prohibentur Curiae episcopalis documenta quaelibet subtrahere vel destruere vel celare vel immutare . Can. 436. Sede vacante nihil innovetur 8. Can. 437. In Vicario constituendo nullam sibi iurisdictionis partem Capitulum retinere potest, nec gerendo muneri tempus praefinire aliasve restrictio­ nes praestituere 6. Can. 43S. Vicarius Capitularis, edita fidei professione de qua in can. 14061408, statim iurisdictionem obtinet, quin necessaria sit ullius confir­ matio. Can. 439. Quae in can. 370 de Vicario Generali praescripta sunt, eadem de Vi­ cario quoque Capitulari dicta intelligantur T. 1 S. C. C., Maioriccn., 13 febr. 1672, ad 3. 3 Plus IX, const, α Romanus Pontifex », 2S aug. 1873; S. C. S. Off., lltt. encycl. 20 febr. 1888, n. 2; decr. 20 apr. 1898; S. C. Ep. et Reg., 21 nov. 1603; S. C. C., Derthonen., 21 dec. 1591; 13 sept. 1721, ad 1. — Vide etiam can. 437; 455, § 2. 3 Reg. 46, R. J., in VI»; S. C. S. Off., litt. encycl. 20 febr. 1SS8, n. 3; 24 nov. 1897; decr. 20 apr. 1898; 3 mall 1899, ad 2; 5 sept. 1900; S. C. Ep. et Reg., Acheruntina, 5 febr. 1601; Nepesina, 15 dec. 1603; S. R. O., 4 nov. 1905. ·* C. 1, 2, X, ne sede vacante aliquid innovetur, III, 9; S. C. Ep. et Reg., Salerni­ tana, 30 lan. 1590; Ra pollen., 20 dec. 1594; Oritana, 29 nov. 1600; Ragusina, 16 dec. 1639; S. C. O., Mazarien., 0 dec. 1642, ad 2. 3 C. 1, X, ne sede vacante aliquid innovetur, III, 9; c. 1, de rebus ecclesiae non alienandis, III, 9, in VI°; S. C. Ep. et Reg., Oritana, 20 nov. 1600; Pontis Curvi, 14 lun. 1788. e Plus IX, const, a Romanus Pontifex », 28 aug. 1873; S. C. Ep. et Reg., Caictana, 20 oct. 1587; Potentina, 7 mali 1624; Aquitana. 7 lui. 1662; Tropien., 6 mart. 1681; Capuana, 30 aug. 1686; Nucerina Paganorum, mense mart. 1809; S. C. C., Adrien., 30 mali IS ad 1, 2. r Pius X motu propr. e Inter multiplices », 21 febr. 1905, n. 21, 46, 62, 64-66, 76. ; 134 Codex luris Canonici Can. 440. Vicarius Capitularis obligatione tenetur residendi in dioecesi et ap­ plicandae Missae pro populo ad normam can. 338, 339. I Can. 441. Nisi aliter fuerit legitime provisum : 1. ° Vicarius Capitularis et oeconomus ius habent ad congruam re­ tributionem, in Concilio provinciali designatam vel recepta consuetudine concedi solitam, desumendam ex reditibus mensae episcopalis aut ex aliis emolumentis; 2. ° Cetera emolumenta, quo tempore sedes episcopalis vacaverit, futuro Episcopo pro dioecesis necessitatibus reserventur, si ad Episco­ pum, ecclesia non vacante, pertinuissent ‘. Can. 442. Oeconomus rerum ecclesiasticarum et proventuum curam et administrationem gerat, sub auctoritate tamen Vicarii Capitularis. § 1. Vicarii Capitularis et oeconomi remotio Sanctae Sedi reserva­ tur, renuntiatio authentica forma est exhibenda Capitulo, a quo tamen eam acceptari necesse non est, ut valeat; novi autem Vicarii vel oeconomi constitutio post prioris renuntiationem, obitum vel remotionem ad ipsum Capitulum pertinet, facienda ad normam can. 432 1*3. § 2. Cessat praeterea eorum munus per initam a novo Episcopo pos­ sessionem ad normam can. 334, § 3 3. Can. 444. § 1. Novus Episcopus a Capitulo, a Vicario Capitulari, ab oeco­ nomo et ab aliis officialibus, qui, sede vacante, fuerunt constituti, ratio­ nem exigere debet officiorum, iurisdictionis, administrationis munerisve ipsorum cuiuslibet, et in eos animadvertere, qui in suo officio seu administratione deliquerint, etiamsi, redditis rationibus, a Capitulo vel a Ca­ pituli deputatis absolutionem aut liberationem impetraverint 4. § 2. lidem rationem reddant novo Episcopo scripturarum ad Eccle­ siam pertinentium, si quae ad ipsos pervenerint s. 1 C. 7, de electione et electi potestate, I, 3, In Clem.; S. C. Ep. et Reg., Oritana, 29 nov. 1600; 7'ropien., 19 mali 1634; S. C. C., Mazarifn., mense lan. 15S7, ad 3; Agrigen­ tina, 17 nov. 1594; Cephuluden., 17 nov. 1594; Syracusana, 12 aug. 1604; Mcssanen., 7 oct. 1604; Nullius, 11 iul. 1626; Aquinaten., 1 apr. 1656;-J/aioricen., 7 iun. 1659; Ostunen., 7 et 28 lui. 170S, ad 3. 1 Plus IX. const. < Romanus Pontifex », 28 aug. 1873; S. C. Ep. et Reg., Acheruntina, [Eft] Neapolitana, 1 sept. 1603; S. C. C., CMtaten., 9 lun. 1725. 23 lui. 1603; 3 Plus IX, const. « Romanus Pontifex ». 28 aug. 1S73. « Cone. Trident., sess. XXIV, de re/., c. 16; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, i 35; S. C. Ep. et Reg., Hydruntina, 19 mali 1623; S. C. C., Aprutina, 6 apr’ 1595; Cathaccn., 20 lui. 1619; Ostunen., 7 et 28 iul. 1708, ad S; Gnesnen., 14 apr. 1725. 3 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 16. Liber Secundus - De Personis 125 Capüt VIII. De vicariis foraneis. Can. 445. Vicarius foraneus est sacerdos qui vicariatui foraneo, de quo in can. 217, ab Episcopo praeficitur. Can. 446. § 1. Ad munus vicarii foranei Episcopus eligat sacerdotem quem diguum indicaverit, praesertim iuter rectores ecclesiarum paroecialium1. § 2. Vicarius foraneus ad nutum Episcopi amoveri potest. Can. 447. § 1. Vicario foraneo, praeter facultates quas ei tribuit Synodus pro­ vincialis vel dioecesana et secundum normas in eadem Synodo legitime statutas vel ab Episcopo statuendas, ius et officium est invigilandi po­ tissimum : 1. ® Num ecclesiastici viri sui ambitus seu districtus vitam ducant ad nomam sacrorum canonum suisque officiis diligenter satisfaciant, praesertim circa residentiae legem, divini verbi praedicationem, imper­ tiendam pueris atque adultis catechesim et obligationem infirmis assi­ stendi; 2. ° Num decreta lata ab Episcopo in sacra visitatione exsecutioni mandentur; 3. ° Num debitae cautelae circa materiam Sacrificii Eucharistici adhibeantur; 4. ° Num decor et nitor ecclesiarum et sacrae supellectilis, maxime in custodia sanctissimi Sacramenti et in Missae celebratione, accurate servetur; an sacrae functiones secundum sacrae liturgiae praescripta ce­ lebrentur; bona ecclesiastica diligenter administrentur, adnexaque illis onera, in primis Missarum, rite impleantur; rectene conscribantur et asserventur libri paroeciales § 2. De iis omnibus ut reddatur certior, vicarius foraneus debet, statutis ab Episcopo temporibus, sui districtus paroecias visitare i*3. § 3. Pertinet etiam ad vicarium foraneum, statim atque audierit ali­ quem sui districtus parochum graviter aegrotare, operam dare ne spiri­ tualibus ac materialibus auxiliis honestoque funere, cum decesserit, careat; et curare ne, eo aegrotante vel decedente, libri, documenta, sacra supellex aliaque quae ad ecclesiam pertinent, depereant aut aspor­ tentur. i C. 7, X, de electione et electi potestate, I, G. 3 C. 4, X, de officio archipresbpteri, I, 24. 3 S. C. Ep. et Reg., Lamacen., 17 apr. 1613. 196 Codex Iuris Canonici § 1. Vicarius foraneus debet, diebus ab Episcopio designatis, convo­ care presbyteros proprii districtus ad conventus seu collationes de quibus in can. 131 eisdemque praeesse; ubi vero plures habeantur huiusmodi coetus in variis districtus locis, invigilare ut rite celebrentur. § 2. Si non sit parochus, debet residere in territorio vicariatus vel alio in loco non valde distanti secundum normas ab Episcopo definiendas. ■·. Can. 449. Saltem semel in anno vicarius foraneus proprii vicariatus rationem reddere debet Ordinario loci, exponens non solum quae intra annum bene gesta sint, sed etiam quae mala obrepserint, quae scandala exorta sint, quae remedia ad ea reparanda adhibita et quidquid agendum existimet ad ea radicitus exstirpanda x. Can. 450. § 1. Vicarius foraneus sigillum habeat vicariatus proprium. § 2. Praecedit omnibus parochis aliisque sacerdotibus sui districtus. Caput IX. De parochis. Can. 451. § 1. Parochus est sacerdos vel persona moralis cui paroecia collata est in titulum cum cura animarum sub Ordinarii loci auctoritate exer­ cenda 1 23. § 2. Parochis aequiparantur cum omnibus iuribus et obligationibus paroecialibus et parochorum nomine in iure veniunt : 1. ° Quasi-parochi, qui quasi-paroecias regunt, de quibus in can. 216, § 3; 2. ® Vicarii paroeciales, si plena potestate paroeciali sint praediti. § 3. Circa militum cappellanos sive maiores sive minores, standum peculiaribus Sanctae Sedis praescriptis. Can. 452. § 1. Sine Apostolicae Sedis induito paroecia nequit personae morali pleno iure uniri, ita nempe ut ipsamet persona moralis sit parochus, ad normam can. 1423, § 2. § 2. Persona moralis, cui paroecia sit pleno iure unita, habitualem tantum curam animarum retinere potest, servato, quod ad actualem spectat, praescripto can. 471 a. 1 C. 4, X. dc effleto archipresfy/tcri, I, 24. * Cone. Trident., sess. XIV, dc ref., c. 9; sess. XXIV, de ref., c. 13. 3 S. C. C., Mazarien., 12 aug. 1741, 12 lan. 1743, ad 1; Urbcvetana, 9 sept. 1736; Mar­ «Ii ad 1; Laudcn., 7 iul. 1860. iorum, 30 lan. 1830, Liber Secundus - De Personis 127 Can. 453. § 1. Ut quis in parochum valide assumatur, debet esse in sacro pres­ byteratus ordine constitutus x. § 2. Sit insuper bonis moribus, doctrina, animarum zelo, prudentia, ceterisque virtutibus ac qualitatibus praeditus, quae ad vacantem paroe­ ciam cum laude gubernandam iure tum communi tum particulari requiruutui a. Can. 454. § 1. Qui paroeciae administrandae praeficiuntur qua proprii eiusdem rectores, stabiles in ea esse debent; quod tamen non impedit quominus omues ab ea removeri queant ad normam iuris 123. § 2. At non omnes parochi eandem obtinent stabilitatem; qui maiore gaudent, inamovibiles; qui minore, amovibiles appellari solent. § 3. Paroeciae inamovibiles nequeunt amovibiles reddi sine benepla­ cito apostolico; amovibiles possunt ab Episcopo, non autem a Vicario Capitulari, de Capituli cathedralis consilio, inamovibiles declarari; novae quae erigantur, sint inamovibiles, nisi Episcopus, prudenti suo arbitrio, attentis peculiaribus locorum ac personarum adiunctis, audito Capitulo, amovibilitatem magis expedire decreverit 45. § 4. Quasi-paroeciae sunt omnes amovibiles. § 5. Parochi autem, ad religiosam familiam pertinentes, sunt sem­ per, ratione personae, amovibiles ad nutum tam loci Ordinarii, monito Superiore, quam Superioris, monito Ordinario, aequo iure, non requisito alterius consensu : nec alter alteri causam iudicii sui aperire multoque minus probare tenetur, salvo recursu in devolutivo ad Apostolicam Sedem s. Can. 455. § 1. Ius nominandi et instituendi parochos competit Ordinario loci, exceptis paroeciis Sanctae Sedi reservatis, reprobata contraria consue­ tudine, sed salvo privilegio electionis aut praesentationis, si cui legitime competat6. 1 C. 15, de electione et electi potestate, I, 6, in VI°. 2 C. 7, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 14, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; Cone. Trident, sess. XXI, de ref., c. G; sess. XXIV, de ref., c. 18; S. Plus V, const. « In conferendis », 18 mart. 1567; Benedictus XIV, ep. encycl. α Cum illud », 14 dec. 1742, § 7, 11; S. C. C., ep. 10 ian. 1721; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Archlep. Hiberniae), 25 iun. 1791. 3 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 13; S. C. Consist., decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 30. 4 S. C. Ep. et Reg., decr. 8 oct. 1G70; S. C. Consist., Statuum Foederatorum Americae Septentrionalis, 28 lun. 1915. 5 Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 11; Benedictus XIV, const. < Ad mili­ tantis », 30 mart. 1742, § 19; const, α Firmandis », 6 nov. 1744, 5 11, 16; ep. encyci. α Apo­ stolicum ministerium », 30 maii 1753, § 17; S. C. Ep. et Reg., Perusina, 11 lan. 1578; declar. Il sept. 1070, nd IV; S. C. C., Camerlncn., 18 sept. 1627; îfarnien., 13 iul. 1069, ad 1; 17 dec. 1689; Passavien., 28 iul. 1731, ad 3; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 8 aug. 169S; (C. G.), 13 mail 1839; (C. G.), 18 ian. 1886, ad 3. s C. 6, C. XVI, q- 2; c. H, C. XVI, q. 7; c. 12. X, dc haereticis, V, 7; Cone. Trident., sess. XXIV, de re]., C. 13, IS; S. Plus V, const, a In conferendis », 18 mart. 1567, $ 1; S. O. 128 Codex luns Canonici § 2. Sede vacante aut impedita ad normam can. 429, ad Vicarium Capitularem aliumve qui dioecesim regat, pertinet : 1. · Vicarios paroeciales constituere ad normam can. 472-476; 2. ° Confirmare electionem aut acceptare praesentationem ad paroe­ ciam vacantem, et institutionem electo aut praesentato concedere; 3. ” Paroecias liberae collationis conferre, si sedes ab anno saltem vacaverit L § 3. Horum nihil Vicario Generali competit sine mandato speciali, salvo praescripto cit, can. 429, § 1. Can. 456. Ad paroecias religiosis concreditas Superior, cui ex constitutionibus id competit, sacerdotem suae religionis praesentat Ordinario loci; qui eidem, servato praescripto can. 459, § 2, institutionem concedit 2. Can. 457. Quasi-parochos e clero saeculari proprius loci Ordinarius nominat, audito Consilio de quo in can. 302. Can. 458. Vacanti paroeciae curet loci Ordinarius providere ad normam can. 155, nisi peculiaria locorum ac personarum adiuncta, prudenti Or­ dinarii indicio, collationem tituli paroecialis differendam suadeant *. Can. 459. § 1. Loci Ordinarius, graviter onerata eius conscientia, obligatione tenetur vacantem paroeciam illi conferendi, quem magis idoneum ad eam regendam habuerit, sine ulla personarum acceptione 4. de Prop. Fide (C. G.), 11 dec. 1838, ad 4; (G. G.), 11 dec. 1839, ad 2. — Vide etiam can. 1455, n. 1. 1 Ο. 1» de institutionibus, III, 6, in VI®. 3 Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 11; Benedictus XIV, const, a Fir· mandis », 6 nov. 1744, § 11; Clemens XIII, const. « Inter multiplices », 11 dec. 1758, § 5-7; S. C. Ep. et Reg., Mutine»., 4 febr. 1586; Ficcntina, 19 mail 1592; Clusina, 31 aug. 1592; Turritana, 21 mart. 1594; S. C. C., Caesaraugustana, a. 1581; Perusina, 9 lui. 1592; Augu­ stana, 15 nov. 1631, ad 1; Ratisbonen., 2S lui. 1713. ad 2; Passavien., 28 iul. 1731, ad 1-3; Eugubina, 12 lan. 1732, ad 1; Olomucen., 7 lun., 2 aug. 1755, ad 3; Caputaguen., 12 mart. 1757, 19 apr., 12 iul., 2 aug. 1760, ad 2 et 17 ian. 1761; Pulentina, 4 iun. 1763, 28 ian., 18 febr. 1763, ad 2; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 11 dec. 1838, ad 4. 3 C. 28. X, dc praebendis et dignitatibus, III, 5; S. Pius V, const, σ In conferendis », 18 mart 1567, § 4; Benedictus XIV, ep. encycl. « Cum illud », 14 dec. 1742, § 2; S. C. C., Cassincn., mense febr. 15SS. ad 5; Thcatina, 26 sept. 1615; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Arcblep. Hiberniae), 25 lun. 1791; instr. 10 oct. 1S84. 4 Cone. Trident, sess. XXIV, dc ref., c. IS; S. Plus V, const. « In conferendis », 18 mart 15(57, § 1, 7; Innocentius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mall 1723, § 11; Benedictus XIII, const a In supremo », 23 sept 1724, 5 0, 28; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3; Benedictus XIV, ep. encycl. a Obi primum ». 3 dec. 1740, § 3; ep. encycl. « Cum illud », 14 dec. 1742, § 1. 7, 10, 11. 16; ep. < Redditae Nobis ». 9 apr. 1746; Pius IX, ep. encycl. « Qui pluribus », 9 nov. 1846; Leo XIII, ep. a Inter graves », 1 mail 1894; S. C 8. Off., deer. 4 mart. 1679, prop. 47, damn.; S. C. Ep. et Reg., Novarien., 10 maii 1580; 129 Liber Secundus - De Personis § 2. Iu hoc indicio ratio haberi debet non solum doctrinae, sed etiam earum omnium qualitatum, quae ad paroeciam vacantem rite regendam requiruntur l. § 3. Quare loci Ordinarius : 1. ® Ne omittat documenta, si qua sint, ex Curiae tabulario desu­ mere quae clericum nominandum respiciunt et notitias, secretas quoque, si opportunum indicaverit, prudenter exquirere etiam ex locis extra dioecesim; 2. ® Prae oculis habeat praescriptum can. 130, § 2; 3. ° Clericum examini super doctrina coram se et examinatoribus synodalibus subiiciat; a quo, de consensu eorundem examinatorum, potest dispensare, si agatur de sacerdote doctrinae theologicae laude com­ mendato 3 § 4. In regionibus in quibus paroeciarum provisio fit per concursum sive specialem ad normam const. Benedicti XIV Cum illud, 14 Dec. 1742, sive generalem, haec forma retineatur, donec Sedes Apostolica aliud de­ creverit ’. Messanen., 10 ian. 1G17; Nullius Nonantulae, 18 ian. 1779; S. C. C., Patavina, a. 1573; Melphien., 21 iun. 1G92; ep. 10 ian. 1721; Albinganen., 28 aug., 18 sept. 1723; Nicien., 27 iul. 1737; Nullius seu Sublacen., 22 iul. 1741; Monopolitana, 28 apr. 1759; Lunen.-Sarzanen., 15 mart., 5 apr., 21 iun. 1783; Sauonen., 15 iun., 13 iul. 1816; Catacen., 3 mart. 1877; S. C. de Prop. Fide, instr. 10 oct. 1SS4. 1 C. 7, X, de electione et electi potestate, I, G; c. 4, X, de aetate et qualitate et ordine praeficiendorum, I, 14; c. 14, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 29, 31, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 3, X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis, III, 48; c. 14, de electione et electi potestate, I, G, in VI0; c. 1, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI0; c. 15, de haereticis, V, 2, in VI°; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 3; sess. XXI, de ref., c. 6; sess. XXIV, de ref., c. 18; sess. XXV, de ref., c. 9; S. Pius V, const, α In conferendis », 18 mart. 15G7; Innocentius XIII, const, a Apostolici ministerii », 23 mali 1723, § 11; Bene­ dictus XIII, const, α In supremo », 23 sept. 1724, § 9, 28; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ubi primum », 3 dec. 1740, § 3; ep. encycl. a Cum illud », 14 dec. 1742, § 7, 11; ep. a Redditae Nobis », 9 apr. 1746; Pius IX, ep. encycl. a Cum nuper », 20 ian. 1858; S. C. C., Eistetten., 10 mail 1681; Mclpliicn., 21 iun. 1692; ep. 10 ian. 1721; Albinganen., 28 aug., IS sept. 1723; Nicien., 27 iul. 1737; Olomucen., G mali 1741; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad zkrehiep. Hiberniae), 25 iun. 1791. 2 Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 13; sess. XXIV, de ref., c. 18; sess. XXV, de regularibus, c. 11; S. Pius V, const, a In conferendis », 18 mart. 15G7, § 1; Benedictus XIV, const, a Ad militantis », 30 mart. 1742, § 22; ep. encycl. a Cum Ulud », 14 dec. 1742, § 1, 7, 16, η. II; const a Firmandis », G nov. 1744, § 1G; Pius IX, ep. encycl. « Cum nuper », 20 ian. 185S; S. C. Ep. et Reg., Casertana, 9 febr. 1581; Muiinen., 9 sept. 1587; Vicentina, 19 mail 1592; Clusina, 31 aug. 1592; Pistorien., 14 sept. 1592; Turritana, 21 mart. 1594; S. C. C., Caesaraugustana, a. 1581; Urbinaten., 22 mall 1601; Montis Regalis, 2 aug. 1607, ad 2; Augustana, 15 nov. 1631, ad 1; Ilydruntina, 19 lun. 1G38; Civitatis Castellanae, 24 sept. 1639; Placentina, 14 ian. 1G68; ep. 10 lan. 1721; Caputaquen., 10 iun. 1741; Larincn., 2 sept, 2 dec. 1758; Coionien., 10 mali 17G0; Pinnen., 23 aug., 20 sept. 1760; Caputaquen., 12 mart. 1757, 19 apr., 12 iul., 2 aug. 17G0, ad 2 et 17 lan. 1761; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Archlep. Hiberniae), 25 iun. 1791; instr. 10 oct. 1884. s Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 18; S. Plus V, const. « In conferendis ». 18 mart. 1567, § 2; Benedictus XIV. const. S. R. C.. -Meliten., 23 febr. 1839. ad 3; Romana, 12 Iul. 1802, nd II. > S. C. C., 7’araniasicn., 1 et 22 apr. 1710, ad 4. 3 S. C. C., Ferrarien., 15 dec. 1703, 12 lan. 1704. ad 2, 8; l/cdiolane»., 22 lan., 24 aug. 1715, ad 2. « Benedictus XIV. ep. encycl. « Et»i minime », 7 febr. 1742, § 14; S. C. C., Thelesina, 20 lan., 9 febr. 1732; S. C. de Prop. Fide (C. P.), 20 ian. 1068; S R. C.. Beneventana, 16 apr. 1639; Theleeina. 21 aug. 1040; Bitinianen., 0 oct. 1040; Salernitana, 9 mali 1705, ad 3. — Vide etiam cun. 716, $ 1, 3; 1171. Liber Secundus · De Personis 139 festos ac ieiunia denuntiet et catecheticam instructionem et Evangelii explicationem tradat; 2.” Parochus potest ex eadem sanctissimum Sacramentum, inibi ad normam can. 1265 forte asservatum, pro infirmis desumere l. Can. 484. § 1. Sine rectoris vel alius legitimi Superioris licentia saltem prae­ sumpta, nemini licet in ecclesia Missam celebrare, Sacramenta mini­ strare aliasve functiones sacras peragere; haec vero licentia dari vel ne­ gari debet ad normam iuris 1 2. § 2. Quod attinet ad conciones in ecclesia habendas, serventur prae­ scripta can. 1337-1342. Can. 485. Rector ecclesiae, sub auctoritate Ordinarii loci serva tisque legitimis statutis ac quaesitis iuribus, debet curare seu advigilare ut divina officia ad sacrorum canonum praescripta ordinate in ecclesia celebrentur, onera fideliter adimpleantur, bona rite administrentur, sacrae supellectilis atque aedium sacrarum conservationi et decori prospiciatur, et ne quidpiam fiat quod sanctitati loci ac reverentiae domo Dei debitae quoquo modo repugnet3. Can. 486. Rectorem ecclesiae, etsi ab aliis electum aut praesentatum, Ordina­ rius loci removere ad nutum potest ex qualibet iusta causa; qu III rector fuerit religiosus, servetur, circa eius remotionem, praescriptum can. 454, § 5. PARS SECUNDA DE RELIGIOSIS Can. 487. Status religiosus seu stabilis in communi vivendi m ins, quo fideles, praeter communia praecepta, evangelica quoque consilia servanda per vota obedientiae, castitatis et paupertatis suscipiunt, ab omnibus in ho­ nore habendus est *. Can. 488. In canonibus qui sequuntur, veniunt nomine : ° Religionis, societas, a legitima ecclesiastica auctoritate appro­ l. bata, in qua sodales, secundum proprias ipsius societatis leges, vota pu1 Benedictus XIV, ep. encycl. « Etsi minime », 7 febr. 1742, g 14. 3 S. R. C., Romana, 21 nov. 1803. η. II. 3 S. C. C., Nucerina Paganorum, 24 sept., 10 nov. 1729, ad 1; Firmana, L*9 iul.. 12 aug. 1843, 23 lan., 6 febr. 1847. — Vide etiam can. 1178. « Martinus V (In Cone. Constautlen.), const, a Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 31. 34, loannis Wicleff, damn., art. 30, de quo errorum Wicleff et Husz suscepti Interrogandi; 140 1 j* Codex luris Canonici blica, perpetua vel temporaria, elapso tameu tempore renovanda, nun­ cupant, atque ita ad evangelicam perfectionem tendunt; 2. ° Ordinis, religio in qua vota sollemnia nuncupantur; Congrega­ tionis monasticae, plurium monasteriorum sui iuris inter se coniunctio sub eodem Superiore; religion is exemptae, religio sive votorum sollem­ nium sive simplicium, a iurisdictione Ordinarii loci subducta; Congrega­ tionis religiosae vel Congregationis simpliciter, religio in qua vota dum­ taxat simplicia sive perpetua sive temporaria emittuntur; 3. ° Religionis iuris pontificii, religio quae vel approbationem vel saltem laudis decretum ab Apostolica Sede est consecuta; iuris dioecesani, religio quae ab Ordinariis erecta, hoc laudis decretum nondum obtinuit; 4. ° Religionis clericalis, religio cuius plerique sodales sacerdotio augentur; secus est laicalis; 5. ° Domus religiosae, domus alicuius religionis in genere; domus regularis, domus Ordinis; domus formatae, domus religiosa in qua sex saltem religiosi professi degunt, quorum, si agatur de religione clericali, quatuor saltem sint sacerdotes; 6. ® Provinciae, plurium religiosarum domorum inter se coniunctio sub eodem Superiore, partem eiusdem religionis constituens; 7. ° Religiosorum, qui vota nuncuparunt in aliqua religione; religio­ sorum votorum simplicium, qui in Congregatione religiosa; regularium, qui in Ordine; sororum, religiosae votorum simplicium; monialium, reli­ giosae votorum sollemnium aut, nisi ex rei natura vel ex contextu ser­ monis aliud constet, religiosae quarum vota ex instituto sunt sollemnia, sed pro aliquibus locis ex Apostolicae Sedis praescripto sunt simplicia; 8. ° Superiorum maiorum, Abbas Primas, Abbas Superior Congre­ gationis monasticae, Abbas monasterii sui iuris, licet ad monasticam Congregationem pertinentis, supremus religionis Moderator, Superior provincialis, eorundem vicarii aliique ad instar provincialium potesta­ tem habentes \ Can. 489. Regulae et particulares constitutiones singularum religionum, cano­ nibus huius Codicis non contrariae, vim suam servant; quae vero eisdem .·!· opponuntur, abrogatae sunt. Can. 490. Quae de religiosis statuuntur, etsi masculino vocabulo expressa, va­ lent etiam pari iure de mulieribus, nisi ex contextu sermonis vel ex rei natura aliud constet2. Pins IX, lltt. ap. « JiUltipHcee inter », 10 iun. 1851; Leo XIII, ep. « Testem », 22 ian. 1899; ep. « Au milieu », 23 dec. 1900; ep. « Le religiose famiglie », 29 iun. 1901. i C. 1, de religiosis domibus, ut episcopo sint sublectae, III, 11, in Clem.; c. 1, de verborum significatione, V. 11, in Clem.; c. 1, de verborum significatione, tit. XIV, in Extravag. Ioan. XXII; Benedictus XIV. const. < Quamvis iusto », 30 npr. 1749, § 13 gq.; Leo XIII, const. « Conditae a Christo », 8 dec. 1900; S. C. Ep. et Reg., 27 iul. 1655 ad 8 15-17, 21; 29 nov. 1657; Congregationis Presbyterorum Saecularium, 16 sept. 1864 ad 1 3 Benedictus XIV, const. « St datam », 4 mart. 1748. I Liber Secundus - De Personis 141 Can. 491. § 1. Religiosi praecedunt laicis; religiones clericales, laicalibus; ca­ nonici regulares, monachis; monachi, ceteris regularibus; regulares, Con­ gregationibus religiosis; Congregationes iuris pontificii, Congregationibus iuris dioecesani; in eadem specie servetur praescriptum can. 106, n. 5l. § 2. At clerus saecularis praecedit tum laicis tum religiosis extra eorum ecclesias atque etiam in eorum ecclesiis, si agatur de religione laicali; Capitulum vero cathédrale vel collegiale eisdem praecedit ubique locorum a. TITULUS IX. De erectione et suppressione religionis, provinciae, domus. Can. 492. § 1. Episcopi, non autem Vicarius Capitularis vel Alearius Gene­ ralis, condere possunt Congregationes religiosas; sed eas ne condant neve condi sinant, inconsulta Sede Apostolica; quod si agatur de tertiariis in communi viventibus, requiritur praeterea ut a supremo Moderatore primi Ordinis suae religioni aggregentur 1 23. § 2. Congregatio iuris dioecesani, quamvis decursu temporis in plures dioeceses diffusa, usque tamen dum pontificiae approbationis aut laudis testimonio caruerit, remanet dioecesana, Ordinariorum iurisdictioni ad normam iuris plane subiecta 4, § 3. Nec nomen nec habitus religionis iam constitutae assumi potest ab iis qui ad illam legitime non pertinent aut a nova religione 5. 1 Leo X, lltt. ap. α Dicet alias », 6 dec. 1517, § β; Pius IV, const, α Sedis Apostolicae », 18 febr. 1564, § 4, 5; S. Pius V, const, α Cum ex Ordinum », 23 dec. 1570, § 1, 2; Grego­ rius XIII, const. « Exposcit », 15 iul. 15S3, § 3; Benedictus XIII, const, α Militantis Ec­ clesiae ». 21 iun. 1727, § 5, 6; Clemens XIII, const, a Religiosam pacem », 26 npr. 1760; Pius X, lltt. ap. a Seraphici Patriarchae », 15 aug. 1910, n. I-VII; S. C. Ep. et Reg., 13 mart. 1582; Cassanen., 24 mail 1583; Polinianen., 25 nov. 1611; S. R. C., Toletana, G iul. 1593; Ordinis S. Francisci, 26 nov. 1593; Tuscanellae, 14 iun. 1608; Cusentina, 1 mart. 1614; Minorum Regularis Observantiae, 3 iun. 1617; Monopolitana, 23 mart. 1619; Messanen., 7 aug. 1621; Nicien., 12 dec. 1626; Sutrina, 17 iul. 1627; Lucerina, 8 iun. 1658; Neapolitana, 28 sept. 1658; Rossanen., 19 iul. 1659; Mantuana, 15 ian. 1667; Ampurien., 26 nov. 1678; Lucen., 15 maii 1694, nd 2; Cacremoniale Episcopor., 1. II, c. XXXIII, n. 5. 2 S. Pius V, const, a Cum ex Ordinum », 23 dec. 1570, § 1, 2; Benedictus XIII, const, a Militantis Ecclesiae », 21 iun. 1727, § 5, 6; S. C. Ep. et Reg., Monopolitana, 16 apr. 1723, ad5, 12; Venetiarum, 3 dec. 1847; S. C.de Prop. Fide. litt. (ad Vic. Ap. Smyrnen.), 29 lun. 1805; S. R. C., Canarien., 10 maii 1591, ad 2; Conchen., 29 nov. 1595; Valven., 8 iul. 1602; Elven., 10 ian. 1604, ad 6; Neapolitana, 7 iul. 1612; Mexicana, 5 oct. 1614; Mcssanen., 7 aug. 1621; Sutrina, 17 iul. 1627; Aretina, 28 sept. 1658; Dalmatiarum, 12 iul. 1664; Civitatis Castelli, 21 mart. 1676, ad 4; Lucen., 15 mail 1694, ad 3; Paderbornen., 7 apr., 22 dec. 1770, ad 1, 3; Eononien., 23 maii 1778; Caeremonlale Episcopor., 1. H, c. XXXII, n. 1, c. XXXIII, n. 5. 3 Plus X, motu propr. « Dei providentis », 15 lui. 1906, η. I. * Pius X. motu propr. a Dei providentis », 15 lui. 1906, η. V. 5 C. 3, X. de regularibus et transeuntibus ad religionem. III, 31; S. C. Ep. et Rcg.. Mileten., 8 maii 1595. 1 ! < j 11 I i ■1 142 Codex Iuris Canonici Can. 493. Quaelibet religio etiam iuris dioecesani tantum, semel legitime con­ dita, etiamsi unica domo constet, supprimi nequit nisi a Sancta Sede, cui etiam reservatur de bonis in casu statuere, semper tamen salva offeren­ tium voluntate \ Can. 494. § 1. Religionem pontificii iuris in provincias dividere, constitutas iam provincias coniungere vel aliter circumscribere, novas condere conditasve supprimere, monasteria sui iuris a monastica Congregatione se­ parare et alii unire, ad unam pertinet Sedem Apostolicam. § 2. Exstincta provincia, de eius bonis statuere, salvis iustitiae legi­ bus et fundatorum voluntate, spectat, nisi constitutiones aliud caveant, ad Capitulum generale vel, extra tempus Capituli, ad Moderatorem gene­ ralem cum suo Consilio. Can. 495. § 1. Congregatio religiosa iuris dioecesani in alia dioecesi domos constituere non potest, nisi consentiente utroque Ordinario, tum loci ubi est domus princeps, tum loci quo velit commigrare; Ordinarius autem loci unde excedit, consensum sine gravi causa ne deneget § 2. Si ad dioeceses alias eam propagari accidat, nihil de ipsius legi­ bus mutari liceat, nisi de consensu singulorum Ordinariorum quorum in dioecesibus aedes habeat, salvis iis quae, ad normam can. 492, § 1, Sedi Apostolicae fuere subiecta 1 *3. Can. 496. Nulla religiosa domus erigatur, nisi indicari prudenter possit vel ex reditibus propriis vel ex consuetis eleemosynis vel alio modo congruae sodalium habitationi et sustentationi provisum iri 4* . Can. 497. § 1. Ad erigendam domum religiosam exemptam, sive formatam sive non formatam, aut monasterium monialium, aut in locis Sacrae Congre­ gationi de Prop. Fide subiectis quamlibet religiosam domum, requiritur beneplacitum Sedis Apostolicae et Ordinarii loci consensus in scriptis datus; secus, satis est Ordinarii venia 6. 1 Plus IX, allocut. e Probe memineritis », 22 lan. 1S55; allocut. « Cum saepe i>, 26 iul. 1855; Leo XIII, ep. « Le religiose famiglie », 29 lun. 1901. ’ Leo XIII, const, a Conditae a Christo », 8 dec. 1900. § 1, η. IV. » Leo XIII, const. « Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 1, η. V. * Clemens VIII, const. « Quoniam », 23 lui. 1603. § 1; Urbanus VIII, const. « Ro­ manus Pontifiai o, 28 aug. 1024, 5 2; Innocentius XII, const. « Nuper o, 23 dec. 1697. S 9, 10. 30; læo XIII, const. « Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 1, η. III; S. C. Ep. et Reg., Amerina, 8 nov. 1574; Mileten., 23 aug. 1593; Lisbonen., 4 lui. 1594; Arersana, 11 iul. 1594; 17 aug. 1022, § 2; Sorana, 20 lun. 1851; De Serena, 27 lun. 1S53; Ferrarien., 21 apr. 1855: .UontUvidci, 22 febr. 1856; S. C. C., decr. 21 lun. 1625; decr. 23 nov. 1697. » C. 10, 12-14, C. XVIII, q. 2; c. un., de excessibus praelatorum et subditorum, V. 6. In VI»; Cone. Trident., sess. XXV. de regularibus. c. 3; S. Pius V, const, α Etsi mendi­ cantium », 16 tnall 1567, J 1, n. 23, § 2, n. 23; const. « Ex supernae », 16 aug. 1567, § 2, 3; Urbanus VIII, const. « Komam Pontifex », 28 aug. 1624. § 1, 2; Innocentius x’ const’ Liber Secundus - De Personis 143 § 2. Constituendae novae domus permissio facultatem secumfert pro religionibus clericalibus habendi ecclesiam vel publicum oratorium domui adnexum, salvo praescripto can. 1162, § 4, et sacra ministeria peragendi, servatis de iure servandis; pro omnibus religionibus, pia opera exercendi religionis propria, salvis conditionibus in ipsa permissione appositis *. § 3. Ut aedificentur et aperiantur schola, hospitium vel similis ra­ tionis aedes separata a domo etiam exempta, necessaria est et sufficit specialis Ordinarii scripta licentia 2. § 4. Ut constituta domus in alios usus convertatur, eaedem sollemni­ tates requiruntur de quibus in § 1, nisi agatur de conversione quae, salvis fundationis legibus, ad internum regimen et disciplinam religiosam dum­ taxat referatur 3. Can. 498. Domus religiosa sive formata sive non formata, si ad religionem exemptam pertineat, supprimi nequit sine beneplacito apostolico; si ad Congregationem iuris pontificii non exemptam, supprimi potest a su­ premo Moderatore, consentiente Ordinario loci; si ad Congregationem iuris dioecesani, sola Ordinarii loci auctoritate, audito Congregationis Moderatore, salvo praescripto can. 493, si de unica domo agatur, salvo£■ que iure recursus in suspensivo ad Sedem Apostolicam 4. TITULUS X. De religionum regimine. Caput I. De Supenonbus et de Capitulis. Can. 499. § 1. Religiosi omnes, tanquam supremo Superiori, subduntur Ro­ mano Pontifici cui obedire tenentur etiam vi voti obedientiae. § 2. Cardinalis Protector cuiuslibet religionis, nisi aliud expresse cautum fuerit in peculiaribus casibus, iurisdictione in religionem aut in singulos sodales non pollet, nec potest se interiori disciplinae et bonorum administration! immiscere, sed eius est tantummodo bonum religionis consilio et patrocinio promovere a. α Instaurandae », 15 oct. 1652, § 5; Leo XIII, const, a Romanos Pontifices », 8 mali 1881; const « Conditae a Christo », S dec. 1900, § 1, η. II, § 2, η. III; S. C. Ep. et Reg., 21 mali 1596; Vicentina, 10 apr. 1615; Romana, 26 mart. 1841, ad 5; Urbevetana, 1 sept. 1854; S. C. de Prop. Fide, litt. encycl. 7 dec. 1901. 1 S. R. C., Neapolitana, 21 apr. 1635; Fancn., 23 mart. 1641; Fanen., 8 apr. 1702, ad 1-3. 2 Leo XIII, const, e Romanos Pontifices », 8 mali 1881. 3 C. un., de excessibus praelatorum et subditorum, V, 6, in VI°; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mali 18S1. ♦ Leo XIII, const, α Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 1, η. VI; S. C. O., Upentina, 23 febr., 16 mart. 1715, ad 1. s Innocentius XII. const. « Christifldelium », 16 febr. 1694, $ 5 sq.; S. C. Ep. et Reg., 9 mali 1715. 144 Codex Iuris Canonici Can. 500. § 1. Subduntur quoque religiosi Ordinario loci, iis exceptis qui a Sede Apostolica exemptionis privilegium consecuti sunt, salva semper potestate quam ius etiam in eos locorum Ordinariis concedit *. § 2. Moniales quae sub jurisdictione Superiorum regularium ex praescripto constitutionum sunt. Ordinario loci subduntur tantum in casibus iure expressis ’. § 3. Nulla virorum religio sine speciali apostolico induito potest sibi subditas habere religiosas Congregationes mulierum aut earum religio­ sarum curam et directionem retinere sibi specialiter commendatam ’. Can. 501. § 1. Superiores et Capitula, ad normam constitutionum et iuris com­ munis, potestatem habent dominativam in subditos; in religione autem clericali exempta, habent iurisdictionem ecclesiasticam tam pro foro in­ terno, quam pro externo *. § 2. Superioribus quibuslibet districte prohibetur quominus in causis ad S. Officium spectantibus se intromittant ·. § 3. Abbas Primas et Superior Congregationis monasticae non habent omnem potestatem et iurisdictionem quam ius commune tribuit Superioribus maioribus, sed eorum potestas et iurisdictio desumenda est ex propriis constitutionibus et ex peculiaribus Sanctae Sedis decretis, firmo praescripto can. 655, 1594, § 4 *. Can. 502. Supremus religionis Moderator potestatem obtinet in omnes provin­ cias, domos, sodales religionis, exercendam secundum constitutiones; alii Superiores ea gaudent intra fines sui muneris7. Can. 503. Superiores maiores in religionibus clericalibus exemptis possunt no­ tarios constituere, sed tantum pro negotiis ecclesiasticis suae religionis. Can. 504. Firmis propriis cuiusvis religionis constitutionibus quae provectio­ rem aetatem aliaque potiora requisita exigant, ad munus Superioris 1 Vide etiam can. 615; 618. a Vide etiam can. 615. 3 S. C. Ep. et Ileg., Burdigalen., 11 apr. 1862. < C. 6, X» de statu monachorum ct canonicorum regularium, III, 35; Cone. Trident., sess. XXV. de regularibus, c. 1; Leo XIII, const, a Conditae a Christo ». 8 dec. 1900, S Paulus V. const. « Romanus Pontifex ». 1 sept. 1606, $ 2; S. C. S. Off., decr. 8 lui. 1660; decr. 15 mali 1901. e Leo XIII, lltt. ap. « Summum semper », 12 iul. 1893, η. I, II, IV, V; S. C. Ep. et Reg., decr. 16 sept. 1894. T Leo XIII, const. « Conditae a Christo », 8 dec. 1900, S 2, η. II; S. C. Ep. et Reg., Canarien., 9 apr. 1895; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 26 ian. 1885. Liber Secundus · De Personis 145 mnioris inhabiles sunt qui eandem religionem professi non sunt a decem saltem annis a prima professione computandis, non sunt ex legitimo ma­ trimonio nati et annos quadraginta non expleverunt, si agatur de supremo religionis Moderatore aut de Antistita in monialium monasterio; annos triginta, si de aliis Superioribus maioribus *. Can. 505. Superiores maiores sint temporarii, nisi aliter ferant constitutiones; Superiores autem minores locales ne constituantur ad tempus ultra trien­ nium; quo exacto, possunt ad idem munus iterum assumi, si constitutio­ nes ita ferant, sed non tertio immediate in eadem religiosa domo 1 23. Can. 506. § 1. Antequam ad Superiorum maiorum electionem deveniatur in religionibus virorum, omnes et singuli e Capitulo inreiurando promittant se electuros quos secundum Deum eligendos esse existimaverint § 2. In monasteriis monialium, comitiis eligendae Antistitae praesit, quin tamen clausuram ingrediatur, Ordinarius loci aut eius delegatus cum duobus sacerdotibus scrutatoribus, si moniales eidem subiectae sint; secus, Superior regularis; sed etiam hoc in casu Ordinarius tempestive moneri debet de die et hora electionis, cui potest una cum Superiore regu­ lari per se ipse vel per alium assistere et, si assistat, praeesse 4. § 3. Tn scrutatores ne assumantur ipsarum monialium confessarii ordinarii 5. § 4. In mulierum Congregationibus electioni Antistitae generalis praesideat per se vel per alium Ordinarius loci, in quo electio peragitur: 1 C. 5, C. XVIII, q, 2; c. 27, 37, 38, 49, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 1, X, de filiis presbyterorum ordinandis vel non, I, 17; c. 28, 43, de electione et electi pote­ state, I, 6, in VI0; c. 1, de electione et electi potestate, I, 3, in Clem.; c. 1, de statu mo­ nachorum vel canonicorum regularium, III, 10, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 7, 21; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Supernae dispositionis », 5 mali 1514, § 3; Sixtus V, const, e Cum de omnibus », 2C nov. 15S7, § 3; const. « Ad Ro­ manum », 21 oct. 1588, § 3, (5; S. C. Ep. et Reg., Messanen., 1 mart. 1000; Nucerina et Tadinen., a. 1617; Hispalen., 25 dec. 1617: decr. α Perpensis », 3 mail 1902, n. 8; S. C. O., Porosempronien., a. 1596; Viterbien., 13 mall 1623; Vigilien., 12 mart. 1663; 24 sept. 1678; S. C. super Statu Regularium, declar. 12 iun. 1858, η. VIII; 16 lan. 1891. 3 C. 6, X, de statu monachorum et canonicorum regularium, III, 35; S. C. de Reli­ giosis, 4 iun. 1910. 3 Clemens VIII, decr. « Nullus omnino », 25 lui. 1599, § 23; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, § 1. 4 Reg. 68, 72, R. J., in VI°; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 7; Grego­ rius XV, const. « Inscrutabili », 5 febr. 1622, § 5; Clemens XII, const. « Admonet Nos », 11 aug. 1735, § 1, 3; Clemens XIII, const, α Inter multiplices o, 11 dee. 1758, § 5-7; S. G. Ep. et Reg., Thelesina, 29 nov. 1580; Nolana, 5 nov. 1596; Cathaccn., 20 lui. 1621; Lycien., 22 lun. 1629; Observantium Anconitanorum, 4 oct. 1638; Fulginaten., 19 lun. 1671; Luceorien., 29 apr. 1729, ad 1; S. C. O., Conimbricen., 16 iul. 1636; Ouricn., 10 npr. 1660, ad 2; Tiburtina, 26 apr. 1727, ad 1-3: 'Pharaonen., 19 sept., 14 nov. 1733, ad 1; Conversana, 13 mart., 24 apr., 8 mali 1751, ad 1, 2; Olomucen., 7 lun., 2 aug. 1755, ad 9; S. C de Religiosis, decr. 27 aug. 1910. s S. C. de Religiosis, decr. 27 aug. 1010. Codex Iuris Canonici. 146 Codex Juris Canonici cui, si agatur de Congregationibus iuris dioecesani, peractam electionem confirmare vel rescindere integrum est pro conscientiae officio *. Can. 507. § 1. In electionibus quae a Capitulis fiunt, servetur ius commune de quo in can. 160-182, praeter cuiusque religionis constitutiones eidem non contrarias a. § 2. Caveant omnes a directa vel indirecta suffragiorum procura­ tione tam pro seipsis quam pro aliis ’. § 3. Postulatio admitti potest, solum in casu extraordinario et dum­ modo in constitutionibus non prohibeatur. Can. 508. In sua quisque domo Superiores commorentur nec ab eadem disce­ dant, nisi ad normam constitutionum 4. Can. 509. j 1. Omnis Superior debet notitiam et exsecutionem decretorum Sanctae Sedis, quae religiosos respiciunt, suos inter subditos promovere . * § 2. Curent Superiores locales : 1. ° Ut saltem semel in anno, statis diebus, publice legantur pro­ priae constitutiones, itemque decreta quae publice legenda Sancta Sedes praescribet; 2. ° Ut saltem bis in mense, firmo praescripto can. 565, § 2, Chri­ stianae catechesis habeatur instructio pro conversis et familiaribus, au­ dientium conditioni accommodata, et, praesertim in religionibus laicalibus, pia ad omnes de familia exhortatio .* Can. 510. Abbas Primas, Superior Congregationis monasticae et cuiusvis reli­ gionis iuris pontificii Moderator supremus debet quinto quoque anno vel saepius, si ita ferant constitutiones, relationem de statu religionis ad San­ ctam Sedem per documentum mittere, subsignatum a se cum suo Consilio et, si agatur de Congregatione mulierum, etiam ab Ordinario loci in quo suprema Antistita cum suo Consilio residet T. 1 1 Leo XIII, const. < Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 1, η. IX, § 2, η. I. a Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 6; S. C. C., Eremitarum B. Petri de Pisis, 3 febr. 16S0. 5 Clemens VIII, decr. < Nullus omnino >, 25 iul. 1599, ξ 22; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, ( 1. 4 C. 1» dc statu monachorum vel canonicorum regularium, III, 10, In Clem.; S. C. Ep. et Reg., Cistercien., 2 mart. 1635. a S. C. S. Off., 15 mall 1901; S. C. Ep. et Reg., decr. < Quemadmodum d, 17 dec. 1890, n. 7; S. C. super Statu Regularium, decr. « Romani Pontifices », 25 lan. 1S48, η. V; 8. O. de Religiosis, 3 iul. 1910. * Clemens VIII, decr. < Nullus omnino », 25 iul. 1599, S 25; S. C. Ep. et Reg., decr. 22 aug. 1814, η. XI; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, 5 1· τ S. C. Ep. et Reg., decr. 16 iul. 1906. Liber Secundus - De Personis 147 Can. 511. Maiores religionum Superiores quos ad hoc munus constitutiones designant, temporibus in eisdem definitis, omnes domos sibi subiectas visitent per se, vel per alios, si fuerint legitime impediti x. Can. 512. § 1. Ordinarius loci per se vel per alium quinto quoque anno visitare debet : 1. ° Singula monialium monasteria quae sibi vel Sedi Apostolicae immediate subiecta sunt; 2. ° Singulas domos sive virorum sive mulierum Congregationis iuris dioecesani a. § 2. Visitare quoque eodem tempore debet : 1. ° Monasteria monialium, quae regularibus subduntur, circa ea quae ad clausurae legem spectant; imo etiam circa alia omnia, si Superior regularis ea a quinque annis non visitaverit; 2. ° Singulas domos Congregationis clericalis iuris pontificii etiam exemptae, in iis quae pertinent ad ecclesiam, sacrarium, oratorium pu­ blicum, sedem ad sacramentum poenitentiae; 3. ° Singulas domos Congregationis laicalis iuris pontificii non solum in iis, de quibus in superiore numero, sed etiam in aliis, quae ad in­ ternam disciplinam spectant, ad normam tamen can. 618, § 2, n. 2 3. § 3. Quod ad bonorum administrationem attinet, serventur prae­ scripta can. 532-535. Can. 513. § 1. Visitator ius et ofiicium habet interrogandi religiosos quos opor­ tere indicaverit et cognoscendi de iis quae ad visitationem spectant; omnes autem religiosi obligatione tenentur respondendi secundum veritatem, nec Superioribus fas est quoquo modo eos ab hac obligatione avertere aut visitationis scopum aliter impedire *. 1 C. 7, X, dc statu monachorum et canonicorum regularium, III, 35; Reg. 68, 72, R. J., in VI»; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 1, S, 20. 2 Reg. 68, 72, R. J., in VI»; c. 2, dc statu monachorum vel canonicorum regularium, III, 10, in Clem.; Leo XIII, const, α Conditae a Christo », 8 dee. 1900, § 1, η. X; S. C. Ep. et Reg., Tomacen., 19 oct. 1621, ad 1; S. C. O., Lamacen., 15 sept. 1605; Region., 13 lan. 1624. s C. 2, dc statu monachorum vel canonicorum regularium, III, 10, in Clem.; Leo XIII, const, α Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 2, η. XI; S. C. Ep. et Reg., Pistorien., 21 nov. 1591; Casalen., 9 nov. 1592; Sulmoncn., 23 mali 1595; Comen., 31 lan. 1590; Comen. 25 lun. 1596; Ferrarien., 2 maii 1600; Augustana, 22 sept. 1628; Nucerina Pagano­ rum, 7 iul. 1724, 28 sept. 1725, ad 1-4; Luceorien., 29 apr. 1729, ad 4; Pinerolien., 28 iul. 1837, ad 4 et 3 mali 1839; Rhedonen., ZÎ febr. 1863; litt. 14 mall 1S72; S. O. C., Region., 7 mart. 1608, ad 7; Civitatis Regum, 17 iun. 1617; 24 sept. 1622, 17 febr. 1624; Gicnncn., 9 sept. 1625, ad 1; Chilen., 14 nov. 1626, ad 2; Limana, 12 aug. 1628, ad 2; Catacen., 17 nov. 1629, ad 2; Région., y nov. 1630; Colimbrien., 26 mail 1640; Catanien., 23 febr. 1641, ad 1; Moguntina, 30 ian. 1644; Curien., 10 apr. 1660, ad 1; Nullius, 2 apr. 1661; Florentina, 29 Iul. 1684, ad 5; AHmincn., 2 et 16 dec. 1747, 27 lan. 1748, ad 1-4; Basileen., 22 sept. 1753, 9 febr. 1754, ad XII. < C. 2, de statu monachorum vel canonicorum regularium, III, 10 In Clem.; S. C. Ep. et Reg-, Card. S. Praxedis, 3 ian. 1581; Nucerina Paganorum, 7 lui. 1724, 28 sept. 1725, ad 6. 7; Luceorien., 29 apr. 1729, ad 5. 148 Codex Iuris Canonici § 2. A decretis Visitatoris recursus datur in devolutivo tantum, nisi Visitator ordine iudiciario processerit \ Can. 514. § 1. In omni religione clericali ius et officium Superioribus est per se vel per alium aegrotis professis, novitiis, aliisve in religiosa domo diu noctuque degentibus causa famulatus aut educationis aut hospitii aut infirmae valetudinis, Eucharisticum Viaticum et extremam unctionem ministrandi 1 *3. § 2. In monialium domo idem ius et officium habet ordinarius confessarius vel qui eius vices gerit 3. § 3. In alia religione laicali hoc ius et officium spectat ad parochum loci vel ad cappellanum quem Ordinarius parocho suffecerit ad normam can. 464, § 2. § 4. In funeribus servetur praescriptum can. 1221, 1230, § 5. Can. 515. I Prohibentur tituli dignitatum vel officiorum mere honorifici; soli, si id permittant constitutiones, tolerantur tituli officiorum maiorum, quibus religiosi in propria religione reapse functi sint 45. Can. 516. § 1. Supremus religionis aut monasticae Congregationis Moderator, Superior provincialis et localis saltem formatae domus habeant suos con­ siliarios, quorum consensum aut consilium exquirant ad normam consti­ tutionum et sacrorum canonum °. § 2. Sint etiam pro administratione bonorum temporalium oeconomi : generalis qui religionis universae bona administret, provincialis qui pro­ vinciae, localis qui singularum domorum; qui omnes officio suo fungan­ tur sub directione Superioris ·. § 3. Oeconomi generalis et provincialis munus gerere Superior ipse non potest; munus vero oeconomi localis, quamvis melius a munere Su­ perioris distinguatur, componi tamen cum eo potest, si necessitas id exigat. § 4. Si de modo oeconomos eligendi constitutiones sileant, a Supe­ riore maiore cum consensu sui Consilii eligantur. ♦ ?»V 1 Benedictus XIV» const. < Ad militantis », 30 mart. 1742, § 6, 10, 19-21, 24; S. C. Ep. et Reg., Tomacen., 19 oct. 1021. ad 1; Augustinianorum, 29 lan. 1649. 3 C. 10, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; c. 1, de privilegiis et excessibus privilegia torum, V, 7, In Clem.; S. C. Ep. et Reg., Parmen., 21 lui. 1S4S; B. C. O.» Mcdlolanen., mense lun. 1587. ad 5; 7 aug. 1683, ad 1. 5 S. C. Ep. et Reg., Cacscnaten., mense malo 1788, ad 1, 2. < Plus X, motu propr. α Quo magis ». 23 oct. 1911, η. VIII; S. C. Ep. et Reg., 8 febr. 1718. a S. C. de Religiosis, Lnstr. 30 iul. 1909, η. I. II, VI. • Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 2. Liber Secundus ~ be Personis 149 Can. 517. § 1. Quaevis virorum religio iuris pontificii procuratorem generalem habeat, qui, secundum constitutiones designatus, negotia propriae reli­ gionis apud Sanctam Sedem pertractet \ § 2. Antequam praescriptum in constitutionibus tempus exspiret, ne amoveatur, inconsulta Sede Apostolica. Caput II. De confessariis et cappellanis. Can. 518. § 1. In singulis religionis clericalis domibus deputentur plures pro sodalium numero confessarii legitime approbati, cum potestate, si agatur de religione exempta, absolvendi etiam a casibus in religione reservatis 1 *3. § 2. Superiores religiosi, potestatem audiendi confessiones habentes, possunt, servatis de iure servandis, confessiones audire subditorum, qui ab illis sponte sua ac motu proprio id petant, at sine gravi causa id per modum habitus ne agant 3. § 3. Caveant Superiores ne quem subditum aut ipsi per se aut per alium vi, metu, importunis suasionibus aliave ratione inducant ut pec­ cata apud se confiteatur 456*9. Can. 519. Firmis constitutionibus quae confessionem statis temporibus praecipiunt vel suadent apud determinatos confessarios peragendam, si reli­ giosus. etiam exemptus, ad suae conscientiae quietem, confessarium adeat ab Ordinario loci approbatum, etsi inter designatos non recensitum, confessio, revocato quolibet contrario privilegio, valida et licita est; et confessarius potest religiosum absolvere etiam a peccatis et censuris in religione reservatis Can. 520. § 1. Singulis religiosarum domibus unus dumtaxat detur confessa­ rius ordinarius, qui sacramentales confessiones universae communitatis excipiat, nisi propter magnum ipsarum numerum vel aliam iustam cau­ sam sit opus altero vel pluribus ·. 1 Leo XIII, lltt. ap. a Sutnmum semper », 12 iul. 1893, η. I; S. C. Ep. et Reg., decr. 22 aug. 1814, η. III. » Clemens VIII, decr. a Sanctissimus », 26 mali 1593, § 3; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, $ 1; S. C. super Statu Regularium, 17 aug. 1866. ’ Clemens VIII, decr. a Sanctissimus », 26 mali 1593. § 2; S. C. S. Off., 5 iul. 1899; S. C. C., Parisien., 30 mart. 1594; decr. 21 sept. 1624, § 1. 4 S. C. S. Off., 5 iul. 1899. 5 S. C. Ep. et Reg., 4 iul. 1862; S. C. de Religiosis, decr. 5 aug. 1913; Romana et aliarum, 3 maii 1914. 6 Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 10; Benedictus XIV, const. < Pasto­ ralis curae », 5 aug. 1748; const. « Quamvis iusto », 30 apr. 1749, § 14; Leo XIII, const. < Conditae a Christo », 8 dec. 1900, 5 2, η. VIII; S. C. Ep. et Reg., Vallisoletana, 4 apr. n. 4; Maza rien. 1704, ad 5; Turritana, 9 febr. 1753; decr. « Quemadmodum », 17 dec. IS et Civitatis Plebis, 7 dec. 1906, ad 1; S. C. de Religiosis, decr. 3 febr. 1913, n. 1 9 150 Codex Iuris Canonici § 2. Si qua religiosa, ad animi sui quietem, et ad maiorem in via Dei progressum, aliquem specialem confessarium vel moderatorem spiri­ tualem postulet, eum facile Ordinarius concedat; qui tamen invigilet ne ex hac concessione abusus irrepant; quod si irrepserint, eos caute et pru­ denter eliminet, salva conscientiae libertate \ Can. 521. § 1. Unicuique religiosarum communitati detur confessarius extra­ ordinarius qui quater saltem in anno ad domum religiosam accedat et cui omnes religiosae se sistere debent, saltem benedictionem recepturae a. § 2. Ordinarii locorum, in quibus religiosarum communitates exsi­ stunt, aliquot sacerdotes pro singulis domibus designent, ad quos pro sacramento poenitentiae in casibus particularibus recurrere eae facile possint, quin necessarium sit ipsum Ordinarium toties quoties adire § 3. Si qua religiosa aliquem ex iis confessariis expetat, nulli Anti­ stitae liceat nec per se nec per alios, neque directe neque indirecte, peti­ tionis rationem inquirere, petitioni verbis aut factis refragari, aut quavis ratione ostendere se id aegre ferre *. Can. 522. Si, non obstante praescripto can. 520, 521, aliqua religiosa, ad suae conscientiae tranquillitatem, confessarium adeat ab Ordinario loci pro mulieribus approbatum, confessio in qualibet ecclesia vel oratorio etiam semi-pnblico peracta, valida et licita est, revocato quolibet contrario pri­ vilegio; neque Antistita id prohibere potest aut de ea re inquirere, ne in­ directe quidem; et religiosae nihil Antistitae referre tenentur 5. Can. 523. Religiosae omnes, cum graviter aegrotant, licet mortis periculum absit, quemlibet sacerdotem ad mulierum confessiones excipiendas appro­ batum, etsi non destinatum religiosis, arcessere possunt eique, perdurante 1 S. O. de Religiosis, decr. 3 febr. 1913, n. 5, 13; 22 apr. 1917. » Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 10; Innocentius XIII, const, « Apo«i olid ministerii », 23 mali 1723, $ 21; Benedictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, § 17, 28; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1726, i 3, 9; Benedictus XIV, ep. encycl. « Demandatam », 24 dec. 1743, S 24; const. « Pastoralis curae », 5 aug. 1748; const, α Quam­ vis iuito », 30 apr. 1749, § 13, 14; Plus IX, ep. encycl. c Cum nuper », 20 ian. 1858; Leo XIII, const, c Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 2, η. VIII; S. C. Ep. et Reg., Cameracen., 20 sept. 1593, ad 3; decr. 20 dec. 161C; ralliaolctana, 4 apr, 1704, ad 4; decr. « Quemadmo­ dum », 17 dec. 1890, n. 4; S. C. C., Lucen., mense nov. 15S5; 2 sept. 1617, ad 2; Palutiarum, 20 sept. 1642, ad 4; Anminen., 2 et 16 dec. 1747, 27 ian. 1748, ad 10, 13; S. C. de Religiosis, decr. 3 febr. 1913, n. 3. s S. C. Ep. et Reg., decr. « Quemadmodum », 17 dec. 1890, n. 4; Halacitana, 14 aug. 1891. nd 3; 1 febr. 1892; S. G. de Religiosis, decr. 3 febr. 1913, n. 4. * Benedictus XIV, const. « Pastoralis corae », 5 aug. 1748; const. Firmo praescripto can. 539-541, aliisque in propriis cuiusque reli­ gionis constitutionibus, ° Invalide ad novitiatum admittuntur : l. Qui sectae acatholicae adhaeserunt; Qui aetatem ad novitiatum requisitam non habent; Qui religionem ingrediuntur vi, metu gravi aut dolo inducti, vel quos Superior eodem modo inductus recipit; Coniux, durante matrimonio; Qui obstringuntur vel obstricti fuerunt vinculo professionis reli giosae; Hi quibus imminet poena ob grave delictum commissum de quo accusati sunt vel accusari possunt; Episcopus sive residential is sive titularis, licet a Romano Pontifice sit tantum designatus; Clerici qui ex instituto Sanctae Sedis iureiurando tenentur operam suam navare in bonum suae dioecesis vel missionum, pro eo tempore quo iurisiurandi obligatio perdurat. 1 a » « 8. S. S. 8. C. C. C. 0. de ReUgiosls, de Religiosis, de Religiosis, de Religiosis. decr. 15 aug. 1912. n. 2. 3. decr. 1 lan. 1911. decr. 15 aug. 1912, n. 3. T nov. 191«. Liber Secundus - L)e Personis 157 °2. Illicite, sed valide admittuntur : Clerici in sacris constituti, inconsulto loci Ordinario aut eodem contradicente ex eo quod eorum discessus in grave animarum detrimen­ tum cedat, quod aliter vitari minime possit; Aere alieno gravati qui solvendo pares non sint; Reddendae rationi obnoxii aut aliis saecularibus negotiis impli­ cati, ex quibus lites et molestias religio timere possit; Filii qui parentibus, idest patri vel matri, avo vel aviae, in gravi necessitate constitutis, opitulari debent, et parentes quorum opei-a sit ad liberos alendos vel educandos necessaria; Ad sacerdotium in religione destinati, a quo tamen removeantur irregularitate aliove canonico impedimento; Orientales in latinis religionibus sine venia scripto data Sacrae Congregationis pro Ecclesia Orientali 1. i 0 t Ius admittendi ad novitiatum et subsequeutem professionem religio­ sam tam temporariam quam perpetuam pertinet ad Superiores maiores cum suffragio Consilii seu Capituli, secundum peculiares cuiusque reli­ gionis constitutiones 12. § 1. In quavis religione omnes adspirantes, antequam admittantur, exhibere debent testimonium recepti baptismatis et confirmationis 3. § 2. Adspirantes viri debent praeterea testimoniales litteras exhi­ bere Ordinarii originis ac cuiusque loci in quo, post expletum decimum quartum aetatis annum, morati sint ultra annum moraliter continuum, sublato quolibet contrario privilegio 4. § 3. Si agatur de admittendis illis qui in Seminario, collegio vel alius religionis postulatu aut novitiatu fuerunt, requiruntur praeterea litterae 1 C. 4, C. XX, q. 3; c. 1, X, de his, quae vi metusve causa fiunt, I, 40; c. 1, 14, X, de regularibus et transeuntibus ad religionem, III, 31; c. 3, 4, S, 12, 13, X, de conversione coniugatorum, III, 32; Sixtus V, const, a Cum de omnibus d, 26 nov. 15S7, J 4, 5; const, a Ad Romanum », 21 oct. 1588, § 12, 17; Clemens VIII, const, a Cum ad regularem », 19 mart. 1G03, § 3-5; Alexander VII, const, a Cum circa », 20 lun. 1660, § 3; Benedictus XIV, ep. a Ex quo », 14 lan. 1747; S. C. Ep. et Reg., Pistorien., a. 1587; Panormitana, 25 nov. 1644; Pinerolien., 28 lui. 1837, ad 2; Aurelianen., 20 dec. 1859; decr. α Perpensis », 3 mail 1902, n. 1; S. C. Consist., Romana, 6 aug. 1909, ad XIII, XV; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, § 1; S. C. super Statu Regularium, litt. encycl. « Neminem latet », 19 mart. 1857; S. C. de Religiosis, decr. 7 sept. 1909, n. 3°, 4°; declar. 4 lan. 1910, n. 3°, 4°; decr. 16 mall 1911, n. 20; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 24 nov. 1625; (C. G.), 7 aug. 1645; declar. 8 apr. 1661. ad II. Ill; instr. 27 apr. 1871, n. 10; (C. G.), 1 iun. 1SS5, ad 1; ep. 15 lun. 1912. 3 Sixtus V, const. < Cum dc omnibus », 26 nov. 1587, § 4; const, a Ad Romanum », 21 oct. 1588, § 7 sq.; Leo XIII, const. « Conditae a Christo », 8 dec. 1900, S 2, η. Γ; S. O. Ep. et Reg., decr. 19 mart. 1857; S. C. super Statu Regularium, decr. α Regulari disci­ plinae », 25 ian. 1S48, Pars prima; declar. 1 mall 1851. 3 S. C. super «Statu Regularium, declar. 29 mail 1857, ad 2. 4 Leo XIII, litt- ap. « Orientalium », 30 nov. 1894, η. X; S. O. super Statu Regula­ rium, decr. Cone. Trident., sess XXV, de regularibus, c. 4. « Clemens VIII, const, a Cum ad regularem », 19 mart. 1603, $ 20; S. C. C., decr. S sept. 1624, I 1. < Clemens VIII, const. « Cum ad regularem », 10 mart. 1003, § 20; S. C. C.. decr. 21 sept. 1624. | 1. & 8. C- de Religiosis, declar. 7 sept. 1909, ad III; 31 mali 1910. * Clemens VIII, decr. « Fallu * omnino », 25 lui. 1599; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, § 1. I Liber Secundus - De Personis 171 Can. 590. Religiosi sacerdotes, iis tantum exceptis qui a Superioribus maiori­ bus gravem ob causam fuerint exempti, aut qui vel sacram theologiam, vel ius canonicum vel philosophiam scholasticam doceant, post absolutum studiorum curriculum, quotannis, saltem per quinquennium, a doctis gravibusque patribus examinentur in variis doctrinae sacrae disciplinis antea opportune designatis. Can, 591. In qualibet saltem formata domo, minimum semel in mense, habea­ tur solutio casus moralis et liturgici, cui, si Superior opportunum existi­ maverit, addi potest sermo de re dogmatica coniunctisve doctrinis; et omnes clerici professi qui studio sacrae theologiae operam navant aut illud expleverunt et in domo degunt, assistere tenentur, nisi aliud in constitutionibus caveatur *. 1 TITULUS XIII. De obligationibus et privilegiis religiosorum. 'Id Caput I. De Obligationibus. Can. 592. Obligationibus communibus clericorum, de quibus in can. 124-142, etiam religiosi omnes tenentur, nisi ex contextu sermonis vel ex rei na­ tura aliud constet1 2. Can. 593. Omnes et singuli religiosi, Superiores aeque ac subditi, debent, non solum quae nuncuparunt vota fideliter integreque servare, sed etiam se­ cundum regulas et constitutiones propriae religionis vitam componere atque ita ad perfectionem sui status contendere 3. 1 Clemens VIII, decr. α Nullus omnino », 25 iul. 1599, § 1; S. C. Ep. et Reg., 8 nov. 1752, § 3; decr. 22 aug. 1814, η. XI; S. G. C., decr. 21 sept. 1624, § 1. 2 C. 8, X, de conversione coniugatorum, III, 32; c. 1, 4, 0, X, ne clerici vel monachi saecularibus negotiis se immisceant, III, 50; c. 1, de statu monachorum vel canonicorum regularium, III, 10, In Clem.; Cone. Trident., sess. XXIV, de matrimonio, can. 9; S. Plus V, const. « Romanus Pontifex », 14 oct. 156S, § 2; Urbanus VIII, lltt. ap. α Ex debito », 22 febr. 1G33, § 8; Alexander VII, const. « Sacrosancti », 18 ian. 1658, § 2, η. VIII; Cle­ mens IX, const, a Solicitudo », 17 iun. 1609; const, α In excelsa », 13 sept. 1669, § 1, η. VIII, S 3; Benedictus XIV, ep. encycl. a Apostolicum ministerium », 30 mail 1753, § 18; Cle­ mens XIII, ep. encycl. « Cum primum », 17 sept. 1759, § 4, 9; Plus IX, ep. encycl. « Nemi­ nem vestrum », 2 febr. 1854; const, α Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869. § III, η. 1; S. C. Ep. et Reg., decr. 22 aug. 1814, η. XI; 6. C. Consist., decr. 18 nov. 1910; S. O. de Religiosis, decr. 1 ian. 1911, η. III; S. C. de Prop. Fide, 20 nov. 1026. 3 C. 7, X. ne clerici vel monachi saecularibus negotiis se immisceant, III, 50; c. 1, de verborum significatione, tit. XIV, in Extravag. Ioan. XXII; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, e. 1; Pius IX, ep. encycl. « Nostis et Nobiscum », 8 dec. 1819; ep. encycl. « Cum nuper », 20 ian. 1858; Leo XIII, ep. « Le religiose famiglie », 29 lun. 1901; S. C. de Prop. Fide, decr. 15 sept. 1832. I*- ' 172 i; Codex Iuris Canonici Can. 591. § 1. In quavis religione vita communis accurate ab omnibus ser­ vetur etiam in iis quae ad victum, ad vestitum et ad supellectilem per­ tinent l. § 2. Quidquid a religiosis, etiam a Superioribus, acquiritur ad nor­ mam can. 580, § 2, et can. 582, η. 1, bonis domus, provinciae vel religionis admisceatur, et pecunia quaelibet omnesque tituli in capsa communi de­ ponantur *. § 3. Religiosorum supellex paupertati conveniat quam professi sunt 1 23. Can. uOo. § 1. Curent Superiores ut omnes religiosi : 1. * Quotannis spiritualibus exercitiis vacent; 2. " Legitime non impediti quotidie Sacro intersint, orationi men­ tali vacent, et in alia pietatis officia, qnae a regulis et constitutionibus praescripta sint, sedulo incumbant; 3. ’ Ad poenitentiae sacramentum semel saltem in hebdomada ac­ cedant 4. § 2. Superiores suos inter subditos promoveant frequentem, etiam quotidianam, sanctissimi Corporis Christi receptionem; frequens autem, imo etiam quotidianus accessus ad sanctissimam Eucharistiam religiosis rite dispositis libere pateats. § 3. Si autem post ultimam sacramentalem confessionem religiosus communitati gravi scandalo fuerit aut gravem et externam culpam pa­ traverit, donec ad poenitentiae sacramentum denuo accesserit. Superior potest eum, ne ad sacram communionem accedat, prohibere 6. 1 C. 11, C. XII, q. 1; C. 25, C. XVIII. q. 2; c. 7, X. de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 5, X, de regularibus et transeuntibus ad religionem, III, 81; c. 2, 4, 6, X, de statu mo­ nachorum et canonicorum regularium, Π1, 35; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 1, 2; Clemens VIII. decr. < Nullus omnino », 25 iul. 1599, § 2-4; S. C. Ep. et Reg., Faden., 22 dee. 1579; Hessmen., 1 mart. 15^5; decr. 22 aug. 1814, η. X; decr. 22 apr. 1851; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, § 1; S. C. super Statu Regularium, declar. 1 oct. 1S52. 2 C. H. C. XII. q. 1; c. 7, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 5, X, de regularibus et transeuntibus ad religionem, III, 31; c. 2, 6, X, de statu monachorum et canonicorum regularium, III, 35; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 2; Clemens VIII, decr. < Nullus omnino », 25 iul. 1599, § 2; S. C. Ep. et Reg., Nullius Mercatelli, 24 iun. 1579; tiispaniarum, 22 lan. 1591; Messanen., 1 mart. 1505; Ordinis B. Μ. V de Mercede, 9 lan. 1601; decr. 22 aug. 1814, η. X; Florentina, 14 et 21 febr. 1845, ad 1-3; litt. 30 dec. 1882; S. C- C., Civitati» Regalis in Indiis (Limana), mense febr. 1586, ad 28; Vallisoletana, 17 oct. 1601, ad 1; decr. 21 sept. 1624, $ 1; Bononicn., 3 iul. 1734. 3 C. 1, de statu monachorum vel canonicorum regularium, III, 10, in Clem.; Cone. Trident-, sess. XXV, de regularibus, c. 2; Clemens VIII, decr. « Nullus omnino », 25 iul. 1599, I 3. 16; S. C. Ep. et Reg., Neapolitana, 16 nov. 1629, ad 5-S; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, I 1. i Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 10; Clemens VIII, decr. α Nullus omnino ». 25 iul. 1599, 5 25; S. C. Ep. et Reg., encycl. (ad Ep. Italiae), 9 oct. 1682; decr. 22 aug. 1814, η. XI; decr. « Singulari -, 27 mart. 1S96, n. 8; S. C. C., decr. 21 sept. 1624. 5 13 Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 10; S. C. Ep. et Reg., Baiocen., 1 oct. 1839; S. C. C., decr, 12 febr. 1679; decr. < Sacra Tridentina Synodus », 20 dec. 1905, n. 7; S. C. de Religiosis, decr. 1 ian. 1911; S. R C., Cameracen., 11 dec. 1885, ad Π. f· S. C. Ep. et Reg., decr. « Quemadmodum ». 17 dec. 1S90, n. 5. Liber Secundus - De Personis § 4. Si quae sint religiones votorum sive sollemnium sive simplicium, quarum in regulis aut constitutionibus vel etiam calendariis communio­ nes aliquibus diebus affixae aut iussae reperiantur, hae normae vim dumtaxat directivam habent ‘. Can. 596. Religiosi omnes proprium suae religionis habitum deferant tum intra tum extra domum, nisi' gravis causa excuset, iudicio Superioris maioris aut, urgente necessitate, etiam localis 12. Can. 597. § 1. In domibus regularium sive virorum sive mulierum canonice constitutis, etiam non formatis, servetur clausura papalis 3* . § 2. Lege clausurae papalis afficitur tota domus quam communitas regularis inhabitat, cum hortis et viridariis accessui religiosorum reser­ vatis; excluso, praeter publicum templum cum continente sacrario, etiam hospitio pro advenis, si adsit, et collocutorio, quod, quantum fieri potest, prope ianuam domus constitui debet *. § 3. Partes clausurae legi obnoxiae patenter indicentur; Superioris vero maioris vel Capituli generalis secundum constitutiones, aut, si aga­ tur de monasterio monialium, Episcopi erit clausurae fines accurate prae­ scribere aut legitimis de causis mutare. Can. 598. § 1. Intra regularium virorum clausuram ne admittantur mulieres cuiusvis aetatis, generis aut conditionis sub quovis praetextu 5. 1 S. C. Ep. et Reg., litt. 4 aug. 18S8; decr. α Quemadmodum », 17 dec. 1890, n. 6; Malacitana, 14 aug. 1891, ad ultimum; S. C. C., decr. « Sacra Tridentina Synodus », 20 dee. 1905, n. 8. 2 C. 2, ne clerici vel monachi saecularibus negotiis se immisceant, III, 24, in VI0; c. 2, de vita et honestate clericorum, III, 1, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXV, de regu­ laribus, c. 19. 3 C. 11, C. XVI, q. 1; c. un., de statu regularium, III, 16, in VI0; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 5; S. Pius V, const. « Circa pastoralis », 29 maii 1566 § 1; Gregorius XIII, const, α Deo sacris », 30 dec. 1572. § 1; Clemens VIII, decr. α Nullus omnino », 25 iul. 1599, § 11; Gregorius XV, const, α Inscrutabili », 5 febr. 1622, § 2; Inno­ centius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mail 1723, § 18; Benedictus XIII, const, α In supremo », 23 sept. 1724, § 15, 28; const, α Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3, 6; Clemens XII, const. « Admonet Nos », 11 aug. 1735, § 1. 3; Benedictus XIV, const, a Regularis disciplinae », 3 ian. 1742, § 1, 3-5; const, α Salutare », 3 ian. 1742, § 2; ep. œ Per binas », 24 ian. 1747; S. O. Ep. et Reg., Capuccinorum, 18 apr. 1G05, ad 1, 2, 5; ep. 20 sept. 1815; Gandaven., 24 sept. 1816; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, § 1; S. C. de Prop. Fide, decr. 26 aug. 1780; (C. P. pro Sin.), 5 mart. 1787. 1 S. C. Ep. et Reg., Ordinis Praedicatorum, 24 apr. 1582; Capuana, 9 ian. 1595; Arben., 3 iun. 1606; Aretina, 8 aug. 1614; S. C. C., Ferentina, 15 mart., 5 apr. 1794 , 20 febr. 1796. s C. 20-22, G. XVIII, q. 2; S. Pius V, const. « Regularium », 24 oct. 1566; const, α Decet », 16 iul. 1570; Gregorius XII(, const. « Ubi gratiae », 13 iun. 1575, $ 1; Bene­ dictus XIV, const, α Regularis disciplinae », 3 lan. 1742, § 1, 3-5; Plus IX, const, a Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, $ II, n. 7; S. C. Ep. et Reg., Namien., 21 apr. 1577; Bracharen., 26 iul. 1594; Faventina, 24 ian. 1595; Canen., 22 febr. 1595, ad 3; Capuccinorum, 18 apr. 1605, ad 4; Poloniae, 20 apr. 1646; Ferrarien., 10 mali 1743; S. C. C., 11 mart. 1623; S. C. Codex Iuris Canonici § 2. Eximuntur ab baclege uxores eorum qui supremum actu tenent populorum principatum, cum comitatu. » Can. 599. § 1. Si domus regularium virorum adnexum habeat convictum pro alumnis internis vel alia opera religionis propria, separata saltem aedis pars, si fieri possit, religiosorum habitationi reservetur, clausurae legi subiecta. § 2. Etiam in loca extra clausuram alumnis externis aut internis vel operibus religionis propriis reservata, personae alterius sexus, nisi aequa de causa et de Superioris licentia, ne admittantur. Can. 600. Intra monialium clausuram nemo, cuiusvis generis, conditionis, se­ xus, aetatis admittatur sine Sanctae Sedis licentia, exceptis personis quae sequuntur : 1. · Ordinario loci aut Superiori regulari, monasterium monialium visitantibus vel aliis Visitatoribus ab ipsis delegatis licet clausuram ingredi dumtaxat inspectionis causa, cautoque ut unus saltem clericus vel religiosus vir maturae aetatis eos comitetur; 2. ® Confessarius vel qui eius vices gerit potest, cum debitis cau­ telis, ingredi clausuram ad ministranda Sacramenta infirmis aut ad assi­ stendum morientibus; 3. ® Possunt clausuram ingredi qui supremum actu tenent populo­ rum principatum eorumque uxores cum comitatu; itemque S. R. E. Car­ dinales; 4.® Antistitae est, adhibitis debitis cautelis, ingressum permittere medicis, chirurgis, aliisqne quorum opera sit necessaria, impetrata prius saltem habituali approbatione ab Ordinario loci; si vero necessitas urgeat nec tempus suppetat approbationem petendi, haec iure praesumitur V de Prop. Fide, decr. 28 aug. 17S0; (C. P. pro Sin.), 5 mart. 1787; S. R. C., Oriolen., 30 sept. 1028; Oriolen., 11 iun. 1629; Urbis et Orbie Regularium, 5 iul. 1631; Sulmonen., 24 nov. 1635; Vusentina, 10 dec. 1667. 1 C. 25, C. XVIII, q. 2; c. un., de statu regularium, III, 16. in * VI Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 5; Gregorius XIII, const. « Deo sacris », 30 dec. 1572, § 1, 6; const. < UM gratiae », 13 lun. 1575, 5 1; const. · Dubiis », 23 dee. 1581, 5 1; Paulus V, const, a âlontalium », 10 lui. 1612; Alexander Vil, const. < Felici », 20 oct. 1664, § 1, 3, 5; Inno­ centius XIII, const. « Apostolici ministent », 23 mail 1723, < 18; Benedictus XIII, const. < in supremo », 23 sept. 1724, § 15, 28; const. < Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3, 6; Benedictus XIV, const. < Salutare », 3 lan. 1742, § 1-3; ep. a Per binas ». 24 lan. 1747; Plus IX, const. « Apostolicae Sedis », 12 oct. 1863. § II. n. 6; S. C. Ep. et Reg., Asculana, 1 mart. 1580; Camerincn., 13 lun. 1581; Lucana, 29 mart. 1589; Mantuana, 0 lun. 1591; Lis­ bon™., 23 aug. 1593; Fcrraricn., 13 lun. 1504; Bracharen., 26 lui. 1594; Aretina, 4 sept. 1596; Nolana, 5 nov. 1596; lanuen., 1 dec. 1599; 26 nov. 1G02; Cracocien., 23 apr. 1616; Nea­ politana, 10 lun. 1616; Caietana, 5 febr. 1627; Senogallien., 15 ian. 1638; Poloniae, 20 apr. 1646; Trancn., 26 lan. 1714; Algarcn., 20 iul. 1736; Limana, 19 lan. 1751; Aeainu, 29 mail 1840, ud 1, 2; tiispaniarum, 16 iul. 1S84. ad 1; S. C. C., Carthaginen., mense maio 1585; Ci ci ta tU Regalis in ludiis (Limana), mense febr. 1586, ad 24; Regien., 7 mart. 1608, ad 7; UivitatU Rcgum, 17 lun. 1617; Regien., 13 lan. 1624; Giennen., 9 sept. 1625, ad 1; Limana, g 12 aug. 1628, ad 2: Cathacen., 17 nov. 1629, ad 2; Regien., 9 nov. 1630; lanuen., 10 mail K, Liber Secundus - Do Personis Can. 601. § 1. Nemini monialium liceat post professionem exire e monasterio, etiam ad breve tempus, quovis praetextu, sine speciali Sanctae Sedis in­ duito, excepto casu imminentis periculi mortis vel alius gravissimi mali \ § 2. Hoc periculum, si tempus suppetat, scripto recognoscendum est a loci Ordinario 2. Can. 602. Clausura monasterii monialium ita circumsepta esse debet ut, quoad fieri potest, nullus sit in eam vel ab ea prospectus externarum per­ sonarum Can. 603. § 1. Clausura monialium, etsi regularibus subiectarum, sub vigi­ lantia est Ordinarii loci, qui potest delinquentes, regularibus viris non exceptis, poenis quoque ac censuris corrigere et coercere 4. § 2. Etiam Superiori regulari custodia clausurae monialium sibi subiectarum commissa est, qui moniales aut alios suos subditos, si quid hac in re deliquerint, poenis quoque punire potest s. 1631; Babinen., 3 iul. 1632, ad 3; Colimbrien., 26 mail 1640; Catanien., 23 febr. 1641, ad 1; Nullius, 2 apr. 1661; Florentina, 29 lui. 16S4, ad 5; Salisburgen., 29 nov. 1710, 10 ian. 1711; Lycien., 22 sept. 1742, ad 4-6; Papien., 26 ian., 16 febr., 16 mart. 1743, ad 4-8; Ariminen., 2 et 16 dee. 1747, 27 ian. 174S, ad 1-3, 5, 6, 8; Conversant, 13 mart., 24 apr., 8 mail 1751, ad 7, 9, 17-22; S. C. de Religiosis, 1 sept. 1912. — Vide etiam can. 552, § 2. 1 C. un., de statu regularium, III, 16. in VI0; Cone. Trident., sess. XXV, de regula­ ribus, c. 5; S. Pius V, const. « Circa pastoralis », 29 mali 1566, § 1; const. ■· Omnes religiosi sive viri sive mulieres, libere possunt mittere litte­ ras, nulli obnoxias inspectioni, ad Sanctam Sedem eiusque in natione Legatum, ad Cardinalem Protectorem, ad proprios Superiores maiores, ad Superiorem domus forte absentem, ad Ordinarium loci cui subiecti sint et, si agatur de monialibus quae sub regularium iurisdictione sunt, etiam ad Superiores maiores Ordinis; et ab istis omnibus praedicti reli­ giosi, viri aut mulieres, litteras item nemini inspiciendas recipere. Can. 612. Praeter praescriptum can. 1345, si loci Ordinarius ob causam publi­ cam sonitùm campanarum, preces aliquas vel sacra sollemnia indicat, religiosi omnes, etiam exempti, obedire debent, salvis constitutionibus et privilegiis suae cuiusque religionis δ. 1 Benedictus XIV, ep. encycl. e Etsi minime », 7 febr. 1742, § 15. 2 C. 1, de celebratione missarum et aliis divinis officiis, III, 14, in Clem.; S. C. Ep. et Reg., decr. 22 aug. 1814, η. XI; Cenomanen., 19 apr. 1844. 2 S. C. Ep. et Reg., lanuen., 18 dec. 1618; S. R. C., Ordinis Minorum, 13 febr. 1666, n. 6; Ordinis Minorum Capuccinorum S. Francisci, Ί dec. 1888, ad VII; decr. gen. 2 dec. 1891; Ordinis Fratrum Minorum Provinciae Apuliae, 19 inn. 1906, nd II. * S. C. Ep. et Reg., Cenomanen., 19 apr. 1844; 6. R. C., Ordinis Pracmonstratensis, 4 aug. 1877. s Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 12; Benedictus XIV, const. « Ad mili­ tantis », 30 mart. 1742. § 7; S. R. C., decr. gen. 3 apr. 1821, ad 1. 2; Aeeûien., 16 febr. 1856, ad V. Codex Iuris Canonici li 1 178 Codex Iurii Canonici Caput II. De privilegiis. Can. 613. § 1. Quaelibet religio iis tantum privilegiis gaudet, quae vel hoc in Codice continentur vel a Sede Apostolica directe eidem concessa fuerint, exclusa in posterum qualibet communicatione. § 2. Privilegia quibus gaudet Ordo regularis, competunt quoque monialibus eiusdem Ordinis, quatenus eorum sint capaces £1 Can. 614. Religiosi, etiam laici ac novitii, fruuntur clericorum privilegiis de quibus in can. 119-123 Can. 615. Regulares, novitiis non exclusis, sive viri sive mulieres, cum eorum domibus et ecclesiis, exceptis iis monialibus quae Superioribus regulari­ bus non subsunt, ab Ordinarii loci iurisdictione exempti sunt, praeter­ quam in casibus a iure expressis ’. Can. 616. § 1. Regulares extra domum illegitime degentes, etiam sub praetextu accedendi ad Superiores, exemptionis privilegio nou gaudent ‘. § 2. Si extra domum delictum commiserint nec a proprio Superiore praemonito puniantur, a loci Ordinario puniri possunt, etsi e domo legi­ time exierint et domnm reversi fuerint i2 *4. 1 S. C. Indulg., Conimbricen., 28 ian. 1711; 22 apr. 1711; 28 apr. 1716; Monialium Tertii Ordinis S, Francisco 3 dec. 1736; Nolana, 1 npr. 1743; Monialium Ordinario locorum subtectarum, 30 mali 1744; Fiennen. in Austria, 26 aug. 1747; Monialium S. Ursulae, 16 dec. 1749; Camcracen., 22 febr. 1847, ad 5; Tertii Ordinis S. Francisci. 18 sept. 1861; Linden., 13 lui. 1898. ad Π. 2 C. 40, C. XI, q. 1; Martinos V, const. « Ad reprimendae », 1 febr. 1428, § 3; S. C. C., Milecitana, 28 febr. 1654. ad 1. — Vide etlam can. 2343, § 4. 2 C. 2, 6, C. XVIII, q. 2; c. 5, 9, de privilegiis, V, 7, in VF; Conc. Trident., sees. XXV, dc regularibus, c. 9; S. Plus V, const. « Etsi mendicantium », 16 mali 1567, § 1, η. 17, $ 2, η. 17; const. c Ex supernae », 16 aug. 1567. § 2, 3; Gregorius XV, const. « Inscrulabüi », 6 febr. 1622, $ 4; Clemens XII, const. < Amonet Sos », 11 aug. 1735, J 1, 3; Bene­ dictus XIV, const, a Ad militante », 30 mart. 1742, § 19; const. < Firmandis », 6 nov. 1744, I 2 sq.; ep. encycl. < Apostolicum ministerium », 30 mall 1753, $ 5, 12, 14; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mall 1881; S. C. Ep. et Reg., Pistorien., 21 nov. 1591; Casalen., 9 nov. 1592; Vercellen., 5 apr. 1625; Nanneten., 18 lui. 1642; declar. 19 nov. 1671, ad I, II; Rhedonen., 27 febr. 1863, ad 1; 8. C. C., Moguntina, 30 ian. 1644; S. C. de Religiosis, Vicenίίηα, 8 aug. 1915. 4 C. 2. de regularibus et transeuntibus ad religionem, III, 8, in Extravag. com.; Conc. Trident., sees. XXV, de regularibus, c. 4. e C. 1, de privilegiis, V, 7, in VF; Conc. Trident., sess. VI, dc ref., c. 3; sess. VII, dc ref., c. 14; sess. XXV, de regularibus, e. 14; S. Plus V. const. « Etsi mendicantium », 16 mail 1567, $ 1. n. 16, J 2, n. 16; const. < Ex supernae », 16 aug. 1567, § 2, 3; Clemens VIII, const. < Suscepti muneris », C3 febr. 1596, § 3; Innocentius X, const, a Cum sicut »F 14 mail 1648, J 4, I, nd 12. 16; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742. § 24; ep. « Ptmii/lcta », 27 mail 1746; ep. encycl. < Apostolicum ministerium », 30 mail 1753, § 15; Liber Secundus - De Personis 179 Can. 617. § 1. Si in regularium aliorumve religiosorum exemptorum domibus eorumve ecclesiis abusus irrepserint, et Superior monitus prospicere ne­ glexerit, Ordinarius loci obligatione tenetur rem ad Sedem Apostolicam statim deferendi. § 2. Domus autem non formata manet sub peculiari vigilantia Or­ dinarii loci, qui, si abusus irrepserint et fidelibus scandalo fuerint, ipse per se potest interim providere. Can. 618. § 1. Religiones votorum simplicium exemptionis privilegio non gau­ dent, nisi specialiter eisdem fuerit concessum \ § 2. In religionibus tamen iuris pontificii Ordinario loci non licet : 1. ° Constitutiones ullatenus immutare aut de re oeconomica co­ gnoscere, salvo praescripto can. 533-535; 2. ° Sese ingerere in regimen internum ac disciplinam, exceptis ca­ sibus in iure expressis; nihilominus in religionibus laicalibus ipse potest ac debet inquirere num disciplina ad constitutionum normam vigeat, num quid sana doctrina morumve probitas detrimenti ceperit, num contra clausuram peccatum sit, num Sacramenta aequa stataque frequentia suscipiantur; et, si Superiores de gravibus forte abusibus admoniti op­ portune non providerint, ipse per se consulat; si qua tamen maioris mo­ menti occurrant, quae moram non patiantur, decernat statim; decretum vero ad Sanctam Sedem deferat 2. Can. 619. In omnibus in quibus religiosi subsunt Ordinario loci, possunt ab eodem etiam poenis coerceri 3. Can. 620. Per indultum ab Ordinario loci legitime concessum, obligatio legis communis cessat quoque pro religiosis omnibus in dioecesi commoran­ tibus, salvis votis et constitutionibus propriis cuiusvis religionis. S. C. Ep. et Reg., ep. 18 nov. 1835; ep. 11 dec. 1835; S. C. C., Vicentina, 14 dec. 1652; Cortonen., 16 mali 1654; Matheranen., β aug. 16S1; S. C. de Religiosis, decr. 21 nov. 190S, η. I, 140. 1 Leo XIII, const, a Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 1, 2, η. V, VIII, X; Pius X, motu propr. « Dei providentis », 15 lui. 1006, η. V; S. C. Ep. et Reg., Congregationis Presbyterorum Saecularium, 16 sept. 1864, ad 2. 2 Leo XIII, const, α Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 2, η. I, II, IV, IX, XI; S. C. litt. 14 mail 1872. Ep. et Reg., Pincrolien., 28 iul. 1837, ad 4 et 3 maii li 3 Gregorius XV. const. « Inscrutabili », 5 febr. 1622, 5 4, G; Innocentius X. const. « Cum sicut », 14 mali 1G48, § 4, II, ad 4; Clemens XII, const, α Admonet Nos », 11 aug. 1735, § 1, 3; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, 5 10; const. « Fir­ mandis », 6 nov. 1744, § B; ep. encycl. e Apostolicum ministerium », 30 mali 1753, § 14; S. C. Ep. et Reg·, Zagabrien., 14 dec. 1674; S. C C.. Limana, 16 apr. 1633; Vercellen., 21 mart. 1642, ad 8. 180 Codex Iuris Canonici Can. 621. § 1. Regulares, qui ex instituto mendicantes vocantur et sunt, eleemo­ synas in dioecesi, ubi eorum religiosa domus est constituta, quaerere va­ lent de sola Superiorum suorum licentia; extra dioecesim vero indigent praeterea licentia scripto data ab Ordinario loci in quo eleemosynas col­ ligere cupiunt § 2. Hanc licentiam Ordinarii locorum, praecipue dioecesium finiti­ marum, nisi gravibus et urgentibus de causis, ne denegent neve revocent, si religiosa domus ex mendicatione in sola dioecesi, in qua est constituta, vivere nullo modo possit *. Can. 622. ■ § 1. Alii omnes religiosi Congregationum iuris pontificii, sine pecu­ liari Sanctae Sedis privilegio, stipem petere prohibentur; quibus, si hoc privilegium impetraverint, opus erit praeterea licentia scripto data ab Ordinario loci, nisi aliter in ipso privilegio cautum fuerit 1*3. § 2. Religiosi Congregationum iuris dioecesani stipem quaeritare nequaquam possunt sine licentia scripto data tum ab Ordinario loci in quo sita est eorum domus, tum ab Ordinario loci in quo stipem quaerere cupiunt4* . § 3. Religiosis, de quibus in §§ 1 et 2 huius canonis, Ordinarii loco­ rum licentiam quaeritandae stipis ne concedant, praesertim ubi sunt conventus regularium nomine et re mendicantium, nisi sibi constet de vera domus vel pii operis necessitate, cui alio modo occurri nequeat; quod si necessitati provideri possit stipe quaerenda intra locum seu distri­ ctum vel dioecesim in qua iidem commorantur, ampliorem licentiam ne largiantur *. § 4. Sine authentico et recenti rescripto Sacrae Congregationis pro Ecclesia Orientali, Ordinarii latini nec sinant orientalem ullum cuiusvis ordinis et dignitatis in proprio territorio pecuniam colligere, nec suum subditum in orientales dioeceses ad eundem finem mittant 6. 1 S. Pius V, const. « Etsi mendicantium », 1G mail 1567, j 1, n. 15, § 2, n. 15; S. O. Ep. et Keg., Salernitana, S nov. 1581; Bracharen., 2 aug. 1594; Feltren., 15 febr. 1595; CarmcUtarum, 9 ian. 1608; as Convcntualium Lucerinorum, 21 lan. 1611; Capuccinorum, 5 oct. 1646; Hipporepien., 25 mall 1703; S. C. C., Ρίβαηα, 12 lun. 160S; S. C. de Religiosis, decr. a nor. 1908, η. I, 1°, 2». » S. C. de Religiosis, decr. a nov. 1908, η. I, 3«, 4». ’ Leo XIII, const. « Conditae a Chrieto », 8 dec. 1900, § 2, η. VII; S. C. Ep. et Reg., decr. « Singular! », 27 mart. 1896, n. 2. 4; S. C. de Religiosis, decr. a nov. 1908, η. II, 1° t S. Ό. Ep. et Reg., decr. « Sinpulari », 27 mart. 1896, n. 3; S. C. de Religiosis, decr. a nov. 1908, η. II, 2». » S. C. Ep. ct Reg., decr. * Singulari », 27 mart. 1896, n. 5; S. C. de Religiosis, decr. a nov. 1908, η. II, 3°. •ÏUJ $ 1, 3; Clemens XII, const. • Alexander VIII, const. « Alia» emanavit », a oct. 1690, « Dudum », 2G mart. 1736, $ 3; S. C. de Religiosis, decr. a nov. 1908, η. II, 5«; S. C. de Prop. Eide (C. G.), deer. 4 febr. 1677; Utt. encycl. 2A sept. 1882; ep. circularis 1 lan. 1912. Liber Secundus - De Personis 181 Can. 623. Non licet Superioribus stipem colligendam committere, nisi professis aetate animoque maturis, maxime si de mulieribus agatur, nunquam autem iis qui in studia adhuc incumbunt *. i Can. 624. Quod vero attinet ad modum in quaeritanda stipe servandum et ad disciplinam a quaestuantibus custodiendam, religiosi utriusque sexus stare debent instructionibus a Sede Apostolica hac de re datis Can. 625. • F Abbates regulares de regimine, legitime electi, debent intra tres menses ab electione benedictionem accipere ab Episcopo dioecesis in qua monasterium situm est; postquam vero benedictionem receperint, prae­ terquam potestate conferendi ordines ad normam can. 964, n. 1, fruuntur privilegiis de quibus in can. 325, excepto pileolo violaceo 123. Caput III. De obligationibus et privilegiis religiosi ad ecclesiasticam dignitatem promoti vel paroeciam regentis. ■ .$ Can. 626. § 1. Religiosus nequit, sine Sedis Apostolicae auctoritate, ad digni­ tates, officia aut beneficia promoveri, quae cum statu religioso componi non possint 4. § 2. Legitime ab aliquo collegio electus, nequit electioni assentiri sine licentia Superioris 5. § 3. Si voto teneatur non acceptandi dignitates, specialis Romani Pontificis dispensatio est necessaria c. 1 S. C. Ep. et Reg., Senen., 8 mail 1576; decr. « Singulari », 27 mart. 1896, n. 8; S. C. de Religiosis, decr. 21 nov. 1908, η. I, 7°, 8°, η. II, 9°. 2 S. C. Ep. et Reg., Parmen., 18 inn. 1574; Senen., 8 maii 1576; Derthonen., 9 sept. 15S6; Aretina, 21 ian. 1593; decr. α Singulari », 27 mart. 1896, n. 8; S. C. de Religiosis, decr. 21 nov. 1908, η. I, 8°-13°, η. II, 9°, 10°. 3 C. 1, X, de supplenda negligentia praelatorum, I, 10; c. 3, dc privilegiis, V, 7, in VI°; Benedictus XIII, const. α Commissi Nobis », 6 mali 1725, § 1, 2; S. C. C., Posnanien., 16 apr. 1639; Colonien. seu Leodien., 14 lun., 20 aug. 1738, ad 1; S. R. C., Eugubina, 17 iul. 1604, ad 3; Brixinen., 24 iul. 1638; Barcinonen., 11 lui. 1739; Bahien in Brasilia, 23 mali 1846, ad 3; Ordinis Monachorum Sancti Basilii, 18 dec. 1846; Sancti Hippolyti, 31 aug. 1S67, ad VIII; Livcrpolitana, 13 iun. 1902; Pontificale Rom., tit. De benedictione abbatis. * Benedictus XIV, const. « Cum nuper », 8 nov. 1751, § 1; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mali 1881; S. C. Consist., 5 lui. 1915. ’ 3 C. 27, de electione et electi polestate, I, 6, in VI®; c. 2, de electione, I, 3, in Extravag. com. c Urbanus VIII, const, σ Cum sicut accepimus », 21 maii 1635, § 4; const < Hono­ rum », 24 febr. 1643, § 2. ■j <■*·■ I 183 Codex Iuris Canonici Can. 62T. § 1. Religiosus, renuntiatus Cardinalis aut Episcopus sive residentialis sive titularis, manet religiosus, particeps privilegiorum suae reli­ gionis, votis ceterisque suae professionis obligationibus adstrictus, ex­ ceptis iis quas cum sua dignitate ipse prudenter indicet componi non posse, salvo praescripto can. 628 \ § 2. Eximitur tamen a potestate Superiorum et, vi voti obedientiae, uni Romano Pontifici manet obnoxius. Can. 628. Religiosus ad dignitatem episcopalem vel aliam extra propriam reli­ gionem evectus : 1.® Si per professionem dominium bonorum amiserit, bonorum quae ipsi obveniunt, habet usum, usumfructum et ad ministra tionem; proprietatem vero Episcopus residentialis, Vicarius Apostolicus. Prae­ fectus Apostolicus, acquirit dioecesi, vicariatui, praefecturae; ceteri, Or­ dini vel Sanctae Sedi, ad normam can. 582, salvo praescripto can. 239, 2.® Si per professionem dominium bonorum non amiserit, bonorum quae habebat, recuperat usum, usumf ructum et administrationem; quae postea ipsi obveniant, sibi plene acquirit; 3. ® In utroque autem casu de bonis, quae ipsi obveniunt non in­ tuitu personae, debet disponere secundum offerentium voluntatem Can. 629. § 1. Dimisso cardinalatu vel episcopatu vel expleto munere extra religionem sibi a Sede Apostolica commisso, religiosus ad religionem redire tenetur § 2. Potest tamen Cardinalis et Episcopus religiosus quamlibet suae religionis domum eligere in qua degat; sed caret voce activa et passiva 1*4*7. Can. 630. § 1. Religiosus, qui paroeciam regit sive titulo parochi sive titulo vicarii, manet adstrictus ad observationem votorum et constitutionum, quatenus haec observatio potest cum muneris sui officiis consistere. § 2. Quare, in iis quae ad religiosam disciplinam attinent, subest Superiori, cuius proinde est, et quidem privative respectu Ordinarii loci, in eius agendi rationem circa haec omnia inquirere eumque, si casus ferat, corrigere . * * ί· ’· Λ ίw > 1 Alexander VII, const, a Quia Ecrira », 26 ini. 1662; Benedictus XIII, const. « Cu­ stode» », 7 mart. 1720, § 5; S. C. Ep. et Reg., Alertcn., 6 mali 1S64. » 0. 1, 0. XVIII, q. 1; S. C. C.. Neapolitana, 7 dee. 1639; S. C. de Prop. Fide, 4 mart. 1710; (0. G.), 10 nov. 1710; (C. G.), 22 dec. 1710; (C. P. pro Sin.), 28 sept. 1725; decr. 17 aug. 1772. » Benedictus XIII, const. « Custodes », 7 mart. 1728, } 7. 1 Paulus IV, const. « In sacra », 19 iul. 1559; Benedictus XIII, const. « Custodes », 7 mart. 1728, | 8. » C. 6, Ο. XVI, q. 2; Benedictus XIV, const. « Firmandis », 6 nov. 1744, § g, _ Vide etiam can. 296, 5 2. Liber Secundus - De Personis 183 § 3. Bona quae ipsi obveniunt intuitu paroeciae cui praeficitur, ipsi paroeciae acquirit; cetera acquirit ad instar aliorum religiosorum1. § 4. Non obstante voto paupertatis, eidem licet eleemosynas in bo­ num paroecianorum, vel pro scholis catholicis aut locis piis paroeciae coniunctis, quovis modo oblatas accipere aut colligere, et acceptas sive collectas administrare, itemque, servata offerentium voluntate, pro pru­ denti suo arbitrio, erogare, salva semper vigilantia sui Superioris; sed eleemosynas pro ecclesia paroeciali aedificanda, conservanda, instau­ randa, exornanda accipere, apud se retinere, colligere aut administrare pertinet ad Superiores, si ecclesia sit communitatis religiosae; secus ad loci Ordinarium. Can. 631. § 1. Idem parochus vel vicarius religiosus, licet ministerium exer­ ceat in domo seu loco ubi maiores Superiores religiosi ordinariam sedem habent, subest immediate omnimodae iurisdictioni, visitationi et corre­ ctioni Ordinarii loci, non secus ac parochi saeculares, regulari obser­ vantia unice excepta 12. § 2. Ordinarius loci, ubi eum suo muneri defecisse compererit, op­ portuna decreta condere ac meritas in eum poenas statuere potest; in quo nihilominus Ordinarii facultates minime privativae sunt, sed Superior ius cumulativum cum ipso habet, ita tamen ut, si aliter a Superiore, aliter ab Ordinario decerni contingat, decretum Ordinarii praevalere debeat 3. § 3. Quod attinet ad parochi vel vicarii religiosi remotionem e pa­ roecia, servetur praescriptum can. 454, § 5; et quod ad bona temporalia, praescriptum can. 533, § 1, n. 4, et can. 535, § 3, n. 2. TITULUS XIV. De transitu ad aliam religionem. Can. 632. Religiosus nequit ad aliam religionem, etiam strictiorem, vel e mo­ nasterio sui iuris ad aliud transire sine auctoritate Apostolicae Sedis 4. 1 Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mali 1881. 2 C. 6, C. XVI, q. 2; c. 9. de privilégias, V, 7, in VI0; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 11; Gregorius XV, const, α Inscrutabili », 5 febr. 1022, § 2, 4; Clemens XII, const. Leo XIII, const. « Conditae a Chrteto », 8 dec. I960, } 2, η. I. psu·-· ί Liber Secundus - De Personis 189 °2. In religione iuris pontificii ipse supremus religionis Moderator dimissionis decretum ferat; quod tamen ut suum sortiatur effectum, debet a Sede Apostolica confirmari l. § 3. Religioso ius est suas rationes libere exponendi; eiusque respon­ siones in actis fideliter referendae sunt. Can. 651. § 1. Etiam ad dimittendas religiosas professas a votis perpetuis sive sollemnibus sive simplicibus exiguntur graves causae exteriores una cum incorrigibilitate, experimento prius habito ita ut spes resipiscentiae eva­ nuerit, iudicio Antistitae 2. § 2. Praescriptum can. 650, § 3 etiam in religiosarum dimissione servandum est. Can. 652. § 1. Si agatur de religiosis iuris dioecesani, Ordinarii loci in quo sita est sororis professae domus, est causas dimissionis expendere et decretum dimissionis ferre ’. § 2. Si de monialibus, Ordinarius loci omnia acta et documenta transmittat ad Sacram Congregationem cum suo et Superioris regularis voto, si monasterium regularibus sit subiectum *. § 3. Si de aliis religiosis iuris pontificii, suprema religionis Mode­ ratrix rem totam ad Sacram Congregationem pariter deferat cum omni­ bus actis et documentis; Sacra autem Congregatio tum in hoc tum in praecedenti casu quod magis expedire censuerit, decernet, firmo prae­ scripto can. 643, § 2. Can. 653. In casu gravis scandali exterioris vel gravissimi nocumenti commu­ nitati imminentis, religiosus statim potest a Superiore maiore cum con­ sensu sui Consilii vel etiam, si periculum sit in mora et tempus non adsit adeundi Superiorem maiorem, a Superiore locali cum consensu sui Consilii et Ordinarii loci, ad saeculum remitti, habitu religioso illico deposito, ita tamen ut res per ipsum Ordinarium aut per Superiorem maiorem, si adsit, Sanctae Sedis iudicio sine mora subiiciatur 5. Γ· .‘4 Caput III. De processu iudiciali in dimissione religiosorum qui vota perpetua sive sollemnia sive simplicia nuncuparunt in religione clericali exempta. Can. 654. Vir professus a votis sollemnibus aut a votis simplicibus perpe­ tuis in religione clericali exempta ne dimittatur, nisi processu instiLeo XIII, const, α Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 2, η. I. S. C. de Religiosis, decr. 10 mali 1911, n. 21. Leo XIII, const, e Conditae a Christo », S dec. 1900, § 1, η. VIII. S. C. de Religiosis, decr. 16 maii 1911, n. 21. S. C. de Religiosis, decr. 10 mali 1911, n. 21. f 190 Codex Iuris Canonici tuto, salvo praescripto can. 646, 66S, et revocato quolibet contrario pri­ vilegio x. Can. 655. § 1. Ad sententiam dimissionis ferendam competens est supremus religionis vel monasticae Congregationis Moderator cum suo Cousilio seu Capitulo, quod quatuor saltem religiosis constet; si qui deficiant, eorum loco totidem religiosos eligat praeses de consensu aliorum qui cum ipso tribunal collegiale constituant ’. § 2. Praeses de aliorum consensu promotorem iustitiae nominet ad normam can. 1589, § 2 Can. 656. Ad processum instruendum deveniri nequit nisi praecesserint. 1. · Gravia delicta externa sive contra ius commune sive contra spe­ ciale religiosorum ius; 2. ° Monitiones; 3. * Defectus emendationis *. Can. 657. Delicta debent esse saltem tria eiusdem speciei, vel, si diversae, talia ut simul sumpta manifestent perversam voluntatem in malo pervicacem, aut unum tantum permanens, quod ex repetitis monitionibus virtualiter triplex flats. Can. 658. § 1. Ad monitionem faciendam necesse est ut aut delictum sit noto­ rium aut de eodem constet ex rei confessione extraiudiciali vel ex aliis sufficientibus probationibus quas praevia inquisitio suppeditaverit ·. § 2. In inquisitione peragenda serventur, congrua congruis refe­ rendo, praescripta can. 1939 seqq. Can. 659. Monitio fieri debet ab immediato Superiore maiore per se vel per alium de eius mandato; sed Superior mandatum ne det, nisi praevia in­ formatione facti ad normam can. 658, § 1; datum vero mandatum pro prima monitione valeat etiam pro alteraT. 1 S. C. Ep. et Reg., Lïsbonen., 22 lan. 1596; decr. « Audis admodum », 4 nov. 1892, n. 3; S- C. C., decr. 21 sept. 1624, 5 6; decr. 24 ini. 1694, n. 3, 4; S. C. de Religiosis, 16 mail 1911, n. 3. 2 S. C. Ep. et Reg.. decr. « Auctii admodum », 4 nov. 1S92, n. 3; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, i 6: 6. C. de Religiosis, decr. 16 mali 1911. n. 1. 3 S. C. de Religiosis, decr. 16 mall 19U, n. 2. S. C. Ep. et Reg., Ew&oiien., 22 lan. 1596; Ci«tcrcien«ium, 1 inn. 1 , ad 1; decr. « Aucfü admodum o, 4 nov. 1892, n. 3; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, J 6, 8; s. C. de Reli­ giosis. decr. 16 mali 1911, n. 4, 5. 9. 5 S. C. Ep. et Reg., decr. « Auctis admodum nt 4 nov. 1892, n. 3; S. C. de Religiosis, decr. 16 mali 1911, n. 4, 10. • 8. C. de Religiosis, decr. 16 mali 1911, n. 8. î S. C. de Religiosis, decr. 16 mail 1911, n. 5. 4 Liber Secundus - De Personis 191 Can. GGO. Duae debent esse monitiones, scilicet singulae pro singulis duobns primis delictis; in delictis autem continuatis seu permanentibus inter­ cedat necesse est inter primam et alteram monitionem saltem trium die­ rum integrum spatium \ Can. 661. § 1. Monitionibus Superior addat opportunas exhortationes et cor­ rectiones, praescriptis insuper poenitentiis aliisque remediis poenalibus, quae apta censeantur ad emendationem rei et scandali reparationem 12. § 2. Praeterea tenetur Superior reum ab occasionibus relabendi removere etiam per translationem, si opus fuerit, ad aliam domum, ubi facilior sit vigilantia et remotior delinquendi occasio. § 3. Singulis monitionibus adiiciatur dimissionis comminatio 3. Can. 662. Religiosus censetur se non emendasse, si post secundam monitionem novum delictum commiserit vel in eodem permanenter perstiterit; post ultimam monitionem sex saltem dies erit expectandum, antequam ad ulteriora progressus fiat4*7. Can. 663. Immediatus Superior maior, postquam monitiones et correctiones incassum cesserint, omnia acta et documenta diligenter colligat et ad supremum Moderatorem transmittat; hic autem ea tradere debet promotori iustitiae, qui ea examinet et suas conclusiones proponat 8. Can. 664. § 1. Si promoter iustitiae, cui fas est etiam ulteriores inquisitiones quas opportunas indicaverit peragere, accusationem proponat, instruatur processus, servatis praescriptis canonum in Parte Prima Libri Quarti, congrua congruis referendo ·. § 2. Ex processu constare debet de delictis patratis, de praemissa duplici monitione et de defectu emendationis T. Can. 665. Tribunal, diligenter perpensis allegationibus tum promotoris iusti­ tiae tum rei, si quidem indicaverit satis probata esse ea de quibus in can. 664, § 2, sententiam dimissionis pronuntiet 8. 1 S. C. Ep. et Reg., decr. σ Auctis admodum », 4 nov. 1892, n. 3; S. C. de Religiosis, decr. 16 mail 1911, n. 4, 6. 2 S. C. Ep. et Reg., decr. « Auctis admodum », 4 nov. 1892, n. 3; S. C. C.r decr. 21 sept. 1624, § 8; S. C. de Religiosis, decr. 16 mail 1911, n. 4. 3 S. C. de Religiosis, decr. 16 mail 1911, n. 5. 4 S. C. Ep. et Reg., Lisbonen., 22 ian. 1596; S. C. de Religiosis, decr. 16 mali 1911, n. 6, 12. s S. C. de Religiosis, decr. 16 mail 1911, n. 13. e S. C. de Religiosis, decr. 16 mali 1911, n. 13, 14. 7 S. C. de Religiosis, decr. 16 mali 1911, n. 7, 11. « S. C. Ep. et Reg., decr. « Auctis admodum », 4 nov. 1892, n. 3; S. C. de Religiosis, decr. 16 mail 1911, n. 15. IM Codex lurù Canonici Can. 666. Sententia exsecutioni mandari nequit, nisi fuerit a Sacra Congrega­ tione confirmata; ad quam tribunalis praeses et sententiam et omnia acta processus quamprimum transmittere curabit. Can. 667. Pro dissitis regionibus etiam in casibus ordinariis supremi Modera­ tores cum consensu sui Consilii seu Capituli possunt dimittendi faculta­ tem demandare probis ac prudentibus religiosis, qui saltem tres esse de­ bent, firmo praescripto can. 663-666. Can. 668. In casu, de quo in can. 653, religiosus statim potest a Superiore maiore, vel si periculum sit in mora et tempus non adsit recurrendi ad Superiorem maiorem, a Superiore quoque locali, cum consensu sui Con­ silii, ad saeculum remitti, habitu religioso illico deposito; religioso autem dimisso, statim processus, si nondum fuerit institutus, instituatur ad nor­ mam canonum qui praecedunt *. Capüt IV. De religiosis dimissis qui vota perpetua nuncuparunt. Can. 669. § 1. Professus qui vota perpetua emisit, a religione dimissus, .votis religiosis manet adstrictus, salvis constitutionibus aut Sedis Apostolicae induitis quae aliud ferant. § 2. Si clericus est in minoribus ordinibus constitutus, eo ipso redu­ citur ad statum laicalem. Can. 670. Clericus in sacris qui aliquod delictum commisit de quo in can. 646, aut dimissus est ob delietnm quod iure communi punitur infamia iuris vel depositione vel degradatione, perpetuo prohibetur deferre habitum ecclesiasticum. Can. 671. Si vero dimittatur ob delicta minora iis de quibus in can. 670 : 1.· Ipso facto suspensus manet, donec a Sancta Sede absolutionem obtinuerit; 2. · Sacra Congregatio, si id expedire indicaverit, dimisso praeci­ piat ut, habitu cleri saecularis indutus, commoretur in certa dioecesi, indicatis Ordinario causis ob quas dimissus fuit; 3. ’ Si dimissus praecepto de quo n. 2, non paruerit, religio ad nihil tenetur, et dimissus eo ipso privatus est iure deferendi habitum ec­ clesiasticum; 4. ° Ordinarius dioecesis pro eius commoratione designatae, religio­ sum in domum poenitentiae mittat, vel eum committat curae et vigilan1 S. C. de Rellglosle, decr. 16 maii 1911, n. 16, 17. OJl* Liber Secundus - De Personis 193 tiae pii ac prudentis sacerdotis; et si religiosus non paruerit, servetur praescriptum n. 3; 5. ° Religio, per manus Ordinarii loci commorationis, caritativum subsidium dimisso suppeditet pro necessariis ad vitae sustentationem, nisi ipse aliunde sibimet providere valeat; 6. ° Si dimissus vitae rationem ecclesiastico viro dignam non agat, transacto anno aut etiam prius, iudicio Ordinarii, privetur caritativo subsidio, eiiciatur e domo poenitentiae eique auferatur ius deferendi habi­ tum ecclesiasticum ab ipso Ordinario, qui statim mittere curet opportu­ nam relationem tum ad Sedem Apostolicam tum ad religionem; 7. ’ Si vero dimissus praedicto tempore tam laudabiliter se gesserit ut merito haberi possit vere emendatus, Ordinarius eius preces apud Sanctam Sedem commendabit pro absolutione a censura suspensionis, et, ea obtenta, eidem in sua dioecesi permittat, adhibitis opportunis cautelis et limitationibus, Missae celebrationem et etiam, pro suo arbitrio et pru­ dentia, aliud sacrum ministerium, unde honeste vivere queat; quo in casu religio caritativum subsidium intermittere potest. Quod si agatur de diacono aut subdiacono, res ad Sanctam Sedem deferatur 1. Can. 672. § 1. Dimissus, votis in religione emissis non solutus, tenetur ad claustra redire; et si argumenta plenae emendationis per triennium de­ derit, religio tenetur eum recipere; quod si graves obstent rationes sive ex parte religionis sive ex parte religiosi, res iudicio Sedis Apostolicae subiiciatur. § 2. Quoties vero vota in religione emissa cessaverint, si dimissus Episcopum benevolum receptorem invenerit, sub eius iurisdictione et speciali vigilantia maneat, servato praescripto can. 642; secus res ad Sanctam Sedem deferatur. TITULUS XVII. De societatibus sive virorum sive mulierum in communi viventium sine votis. Can. 673. § 1. Societas sive virorum sive mulierum, in qua sodales vivendi ra­ tionem religiosorum imitantur in communi degentes sub regimine Supe­ riorum secundum probatas constitutiones, sed tribus consuetis votis pu­ blicis non obstringuntur, non est proprie religio, nec eius sodales nomine religiosorum proprie designantur. § 2. Huiusmodi societas est clericalis vel laicalis, iuris pontificii vel dioecesani ad normam can. 488, nn. 3, 4. 1 Pius IX, const. « Apostolicae Sedis 12 oct. 1869, § V, n. 5; S. C. Ep. et Reg., Alazarien., 10 mart. 1592; Lisbonen., 22 ian. 1596; decr. « Auctis admodum 4 nov. 1892, n. 4; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, § 10; Toletana, 4 iun. 1G72, ad 7; Lunen.-Sarzanen., 31 iul. 1751, 8 iul. 1752; S. C. de Religiosis, decr. 16 mail 1911, n. 16, 17, 20. Codex Iuris Canonici. 13 — •J·*·· ?— Codex Iuris Canonici 191 Can 674. Circa erectionem et suppressionem societatis eiusque provinciarum vel domorum, eadem valent quae de Congregationibus religiosis consti­ tuta sunt. Can. 6io. Regimen determinatur in uniuscuiusque societatis constitutionibus; sed in omnibus serventur, congrua congruis referendo, can. 499-530 ‘. Can. 676. § 1. Societas eiusque provinciae et domus capaces sunt acquirendi et possidendi bona temporalia. § 2. Administratio bonorum regitur praescripto can. 532-537 1 *3. § 3. Quidquid sodalibus obvenit intuitu societatis, eidem acquiritur; cetera bona sodales secundum constitutiones retinent, acquirunt et admi­ nistrant. Can. 677. In admittendis candidatis serventur constitutiones, salvo praescripto M Can. G78. In iis quae ad studiorum rationem et ad suscipiendos ordines per­ tinent, sodales iisdem legibus tenentur ac saeculares clerici, salvis pecu­ liaribus praescriptionibus a Sancta Sede datis. Can. 679. § 1. Sodales societatis, praeter obligationes quibus, uti sodales, obnoxii sunt secundum constitutiones, tenentur communibus clericorum obligationibus, nisi ex natura rei vel ex sermonis contexto aliud constet, pariterque stare debent praescriptis can. 595-612, nisi constitutiones aliud ferant. § 2. Clausuram servent ad normam constitutionum sub Ordinarii loci vigilantia. Can. 680. lidem, etiam laici, gaudent clericorum privilegiis, de quibus in can. 119-123, aliisque societati directe concessis, non autem privilegiis religiosorum sine speciali induito. Can. 681. Praeter proprias cuiusque societatis constitutiones, circa transitum ad aliam societatem vel ad aliquam religionem aut circa sodalium exitum a societate etiam iuris pontificii, serventur, congrua congruis refe­ rendo. praescripta can. 632-635. 645; circa eorum dimissionem, prae­ scripta can. 646-672. 1 C. 2, do «tatu monachorum vel canonicorum regularium, III, 10, In Clem.; Bene­ dictus XIV, const. « Emanavit nuper », 21 lan. 1758; S. C. Ep. et Reg., Limana eeu Cohgregationis Oratorii S. Philippi JVerii, 9 lan. 1758, ad 2; S. C. de Religiosis, decr. 3 febr. 1913, n. 16; decr. 5 aug. 1912. s S. C. Ep. et Reg., MeManen., 15 dec. 1S26, ad 3. a S. C. Ep. et Reg., Meeeanen., 15 dec. 1835, ad 1, 2; 8. C. de Prop. Fide, 17 apr. 1820. Liber Secundus - De Personis 195 PARS TERTIA Can. 682. Laici ius habent recipiendi a clero, ad normam ecclesiasticae disci­ plinae, spiritualia bona et potissimum adiumenta ad salutem necessaria1. Can. 683. Non licet laicis habitum clericalem deferre, nisi agatur vel de Semi­ nariorum alumnis aliisque adspirantibus ad ordines de quibus in can. 972, § 2, vel de laicis, servitio ecclesiae legitime addictis, dum intra eandem ecclesiam sunt aut extra ipsam in aliquo ministerio ecclesiastico partem habents. TITULUS XVIII De fidelium associationibus in genere. Can. 684. Fideles laude digni sunt, si sua dent nomina associationibus ab Ec­ clesia erectis vel saltem commendatis; caveant autem ab associationibus secretis, damnatis, seditiosis, suspectis aut quae studeant sese a legitima Ecclesiae vigilantia subducere 123*58 1 Alexander VII, const, α Sacrosancti », 18 ian. 1658, § 2, η. XIII; Clemens IX, const, α In excelsa », 13 sept. 1G69, § 1, η. XIII, § 3; Clemens XII, litt. ap. « Compertum », 24 aug. 1734, dub. X, XII; litt. ap. α Concredita Nobis », 13 mail 1739; Benedictus XIV, const. , 7 dec. 1604, § 2; S. C. S. Off., 8 mail 1901 S. C. Induig., Angclopolitana, 28 aug. 1752; Cameracen., 25 lan. 1842, ad 4; 26 lan. 1871. ad 2; decr. 16 iul. 1887; Ordinie Praedicatorum, 20 mall 1896. ad I; ürbis et Orbis, 25 aug. 1897,ad I, II; Augustana, 10 aug. 1899. ad I, V; S. R. C., Elborcn., 7 oct. 1617. 2 Clemens VIII, const. « Quaccumque », 7 dec. 1604, § 2; S. C. Ep et Reg., Chien., 6 dec. 1616; Panormitana, 11 oct. 1619: S. C. C., Vahren. seu Sulmoncn., 10 maii 1727, ad 3; yrattetarfen.» 19 nov., 6 dec. 1729; S. O. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 21 mart. 1678; 8. C. Induig., FalenHnen., 5 febr. 1M1, ad 3; Engolismen., 3 dec. 1892, ad I, II; 21 Iun. 1893, ad 1; Ordinis Praedicatorum, 20 mall 1896. ad I; Grbia et Orbis, 25 aug. 1897. ad II; S. B. C., Elboren., 7 oct. 1617. s S. C. Induig., Gratianopoli tana, 24 mail 1843; Aureïiancn., 18 aug. 1868; Congrega­ tionis Pretiosissimi Sanguinis, 23 nov. 1878, ad 1, 2. t Clemens VIII, const. Quaccumque », 7 dec. 1604, J 11. Liber Secundus - De Personis 197 Can. 688. Λ Associatio titulum seu nomen ne assumat quod levitatem aut abso­ nam novitatem sapiat, vel speciem devotionis a Sede Apostolica non pro­ batam exprimat \ Can. 689. § 1. Quaelibet associatio sua statuta habeat, a Sede Apostolica vel ab Ordinario loci examinata et approbata a. § 2. Statuta quae non sint confirmata a Sede Apostolica, modera­ tioni et correctioni Ordinarii loci semper subiecta manent3. Can. 690. § 1. Omnes associationes, etiam ab Apostolica Sede erectae, nisi speciale obstet privilegium, jurisdictioni subsunt et vigilantiae Ordinarii loci, qui ad normas sacrorum canonum eas invisendi ius habet et munus . * § 2. Associationes tamen, quae vi privilegii apostolici a religiosis exemptis in suis ecclesiis institutae sunt, Ordinariis locorum fas non est visitare quod attinet ad ea quae internam disciplinam seu spiritualem associationis directionem spectant 3. Can. 691. § 1. Associatio legitime erecta, nisi aliud expresse cautum sit, bona temporalia possidere et administrare potest sub auctoritate Ordinarii loci, cui rationem administrationis saltem quotannis reddere debet, ad normam can. 1523, minime vero parochi, licet in eius territorio erecta sit, nisi aliud Ordinarius ipse statuerit °. 1 S. C. S. Off., 4 mali 1892, ad 2; 5 iul. 1893. 2 Clemens VIII, const. « Quaecumque », 7 dec. 1604, 5 5; S. C. Ep. et Reg., Trevici, 2 lun. 1592; S. C. C., Potentina, 29 maii 1683, ad 1; S. C. Induig., Pinerolien., 12 mail 1843, ad 1; Aureliancn., 18 aug. 18G8, ad 4; Congregationis Pretiosissimi Sanguinis, 23 nov. 1878, ad 3; Urbis et Orbis, 25 aug. 1897, ad 1; S. R. C., Elboren., 7 oct. 1617. 3 Clemens VIII, const, α Quaecumque », 7 dec. 1604, § 5; S. C. Ep. et Reg., Oriolen., 9 lan. 1601; S. C. C., Romana, 27 aug. 1853; Faventina, 20 mail 18S2; S. C. Induig., ürbis et Orbis, 25 aug. 1897, ad I. * Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 8; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 31; S. C. C Nullius, 22 ian. 1598; Ouardien., 22 sept. 1600; Derthusen., 27 mail 1634, ad 7; Comen., 15 febr. 1642; Pislorien., 7 sept. 1652; Troiana, 3 et 24 aug. 1709, ad 2-4; Asculana, 3 et 24 mart. 1725, ad 5; Bergomen., 18 dec. 1858, ad 1, 2; Pontificale Rom., tlt. Ordo ad visitandas parochias. 3 S. C. Ep. et Reg., S. Angeli, 2 ang. 1581; S. Angeli Bieacien., 12 iun. 1582; Ordinis 8. Dominici, a. 1589; Eugublna, 26 oct. 1592; Cavcn., 22 febr. 1595, ad 1; Dcrthonen., 7 sept. 1598; Aquen., 8 febr. 1610; 9 lun. 1617; Salernitana, 21 lui. 1617; Aliphana, 31 lui. 1637; Conventuallum, 5 oct. 1646; S. C. C., Nucerina Paganorum, 23 iun. 1029; Comen., 15 febr. 1642; Pistorien., 7 sept. 1652; S. C. Induig., Tertii Ordinis 8. Francisci, 31 lan. 1893, ad III. n Clemens VIII. const. « Quaccumque », 7 dec. 1604, { 8; Plus IX, ep. encycl. » incre­ dibili », 17 sept. 1863; S. O. C., /uvenacen., 2 iun., 7 iul., 22 sept., 17 nov. 1736; Comen., 6 et 27 lui. 1737, ad 1, 2; lanuen., 27 apr., 22 inn., 13 iul. 1748, ad 8; 8. R. C., ürbis et Orbis, 12 lan. 1704, ad 28, 31. ·. . 198 Coder Juris Canonici § 2. Potest, ad normam statutorum, oblationes recipere, et receptas erogare ad pios ipsius associationis usus, salva semper offerentium vo­ luntate § 3. Nulli associationi eleemosynas colligere licet, nisi id aut statuta permittant, aut necessitas postulet, et loci Ordinarii consensus accedat ac servetur forma ab eodem praescripta § 4. Ad eleemosynas extra territorium colligendas uniuscuiusque Ordinarii venia, scripto data, requiritur. § 5. Oblationum quoque ac eleemosynarum fidelis erogationis ratio­ nem associatio reddat Ordinario loci Can. 692. Ad fruendum associationis iuribus, privilegiis, indulgentiis, aliisque gratiis spiritualibus, necesse est et sufficit ut quis in eam valide receptus sit, secundum propria associationis statuta et ab ea legitime non ex­ pulsus *. Can. 693. § 1. Acatholici et damnatae sectae adscript! aut censura notorie irre­ titi et in genere publici peccatores valide recipi nequeunt s. § 2. Eadem persona potest adseribi pluribus associationibus, salvo praescripto can. 705 ·. § 3. Absentes ne adseribantur associationibus ad modum organici corporis constitutis; praesentes autem, nonnisi scientes ac volentes adseribi possunt ‘. § 4. Salvo praescripto can. 704, religiosi possunt piis associationibus nomen dare, exceptis iis quarum leges, Superiorum iudicio, cum obser­ vantia regulae et constitutionum conciliari nequeant. 1 Clemens VIII, const. « Quaecumque », 7 dec. 1604, 5 8; S. C. C., Ariminen., 29 aug. IMS; Aecidatia, 8 et 24 mart 1725, ad 8. 1 Clemens VIII, const. « Quaecumque », 7 dec. 1604, $ 3; S. C. O., banciancn., 20 sept. 1710, ad 2; lanucn., Zl apr., 22 lun., 13 lui. 1748, ad 2; S. C. Indulg., Cameracen., 11 iun. 1838; S. R. C., Nullius Guastallae, 9 lui. 1718, ad 13; Perusina, 9 lui. 1718, ad 15. s Cone. Trident., sees. XXII, de ref., c. 9; Clemens VIII, const, α Quaecumque », 7 dec. 1604, i 8; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 32; S. C. Ep. et Reg., Mutinen., 20 mart 1618: Conventualium, 5 oct. 1646; S. C. C., Lanciancn., 20 sept. 1710, ad 3-9; lanuen., 27 apr., 22 lun.. 13 iul. 1748, ad 3. < S. C. S. Off. (Sect, de Indulg.), decr. 23 apr. 1914; S. C. Indulg., Incerti loci In Gallia, 12 febr. 1840; Cameracen., 25 lan. 1842, ad 1, 2; Plnerolien., 12 mali 1813, ad 1; l/rbia et Orbis, 5 aug. 1851; Jfa»UIen , 27 mali 1657; Cameracen., 29 aug. 1864; Mechlinien. et Vincennapolitana, 16 lui. 1887, ad I, II; lupiwtana, 10 aug. 1809, ad VII. s Plus IX, ep. « Quamquam », 29 mali 1873; const c Exortae », 29 apr. 1876; S. C. de Prop. Fide (O. G.), 19 sept. 1867. » S. C. Ep. et Reg., Nasien., 8 lun. 1618; S. C. Indulg., Zagabrien., 17 febr. 1718, ad 4; Briocon., 29 mali 1841, ad 10; Basilccn., 13 febr. 1894, ad I. • S. O. Indulg., Americana Novi Regni Hispanici, 28 apr. 1761; Urbis et Orbis, 13 apr. 1878; 19 iun. 1880; Urbis et Orbis, 26 nov. ISSO. Liber Secundus - Do Personis 199 Can. 694. § 1. Receptio fiat ad normam iuris ac statutorum uniuscuiusque as­ sociationis l. § 2. Ut autem de receptione constet, inscriptio in albo associationis fieri omnino debet; imo haec inscriptio, si associatio in personam mora­ lem erecta fuerit, est ad validitatem necessaria 123. Can. 695. Occasione receptionis in associationem nihil directe vel indirecte exi­ gatur, praeter id quod in statutis legitime approbatis designatum sit, aut ab Ordinario loci, ratione specialium circumstantiarum, expresse per­ missum in associationis favorem 3. Can. 696. § 1. Nemo, legitime adseriptus, ab associatione dimittatur, nisi iusta de causa ad normam statutorum 4. § 2. Qui in casum inciderint, de quo in can. 693, § 1, expungantur, praemissa monitione, servatis propriis statutis et salvo iure recursus ad Ordinarium 5. § 3. Etiamsi in statutis nihil expresse caveatur, etiam loci Ordina­ rius quod ad omnes associationes, et Superior religiosus quod ad asso­ ciationes ex apostolico induito a religiosis erectas attinet, possunt socios dimittere °. Can. 697. § 1. Associationes legitime erectae ius habent, ad normam statuto­ rum et sacrorum canonum, celebrandi comitia, edendi peculiares normas quae ipsum sodalitium respiciunt, eligendi administratores bonorum, offi­ ciales et ministros, firmo praescripto can. 715 T. § 2. In iis quae convocationem ad comitia et electiones respiciunt, serventur ius commune, quod prostat in can. 161-182 et statuta iuri com­ muni non contraria. 1 S. C. Indulg., Herbipolcn., 25 iun. 1746; Cameracen., 25 ian. 1S42, ad 3; Auxien., 22 aug. 1842; Urbis et Orbis, 26 nov. 1880, η. III; Mechlinien. et Vincennapolitana, 16 iul. 1887, ad II; Engolismen., 8 dec. 1S92, ad IV. 2 S. C. S. Oil. (Sect, de Indulg.), decr. 23 apr. 1914; S. C. de Prop. Fide, lltt. encycl. 30 iun. 1889; S. Ό. Indulg., Versalien., 17 sept. 1845; Briocen., 25 sept. 1845, ad 1; Came­ racen., 18 aug. 1S6S, ad 3; 26 ian. 1871, ad 1; Ordinis Fratrum Minorum Excalceat, et Re­ collect., 27 apr. 1887; Societatis lesu, 16 iul. 1887, ad IV, V; Tornaccn., 17 iul. 1891; 12 dec. 1892; Burgi S. Domnini, 18 iun. 189S, ad IU. 3 S. C. Ep. et Reg., Oriolen., 9 ian. 1601. 1 S. C. Ep. et Reg., Romana, 29 nov 1850; Romana, 13 mart. 1896, ad 3 et 4 mart. 1898; S. C. C., Lancianen., 20 sept. 1710, ad 7; Balneoregien., 14 et 2S ian., 26 aug., 16 sept. 1769, ad 2. s S. C. Ep. et Reg., Romana, 13 mart. 1896, ad 3 et 4 mart. 1898. e S. C. C., Ferraricn., 14 sept. 1782, ad 7. 7 S. C. Ep. et Reg., Nucerina Paganorum, 9 aug. 1594; Reatina, 10 lun. 1616; Bovinen., 11 aug. 1617; Monopolitana, 26 ian. 1646; Asculana-Picena seu Firmana, 27 lui. 1888, 15 mart. 1889; S. C. C., Lancianen., 20 sept. 1710, ad 4; N ovarien., 3 et 24 sept. 1718, ad 9; Asculana, 3 et 24 mart. 1725, ad 1; Balneoregien., 14 et 28 lan., 26 aug., 16 sept. 1769, ad 3; S R C. Urbis et Orbis, 12 lan. 1794, ad 30. eoo Codes luris Canonici Can. 698. § 1. Nisi privilegium apostolicum aliud expresse caveat, nominatio moderatoris et cappellani pertinet ad loci Ordinarium in associationibus ab ipso vel ab Apostolica Sede erectis aut approbatis, et in associatio­ nibus a religiosis vi apostolici privilegii erectis extra proprias ecclesias; in associationibus vero erectis a religiosis in propriis ecclesiis requiritur tantum Ordinarii loci consensus, si a Superiore moderator et cappelm lanus e clero saecalari eligantur *. § 2. Moderator et cappellanus possunt, durante munere, benedicere associationis habitum seu insignia, scapularia, etc., eaque adscribendis Ci imponere; quod vero ad conciones attinet, serventur praescripta can. 1337-1342 § 3. Moderatorem et cappellanum revocare ex iusta causa possunt qui illos nominaverunt eorumque successores vel Superiores 3. § 4. Idem potest esse moderator et cappellanus. Si Can. 699. § 1. Ob graves causas et salvo iure recursus ad Apostolicam Sedem, potest loci Ordinarius supprimere non solum associationem a se vel a decessoribus suis erectam, sed etiam associationem ex apostolico induito a religiosis erectam de consensu Ordinarii loci *. § 2. Associationes vero ab ipsa Apostolica Sede erectae nonnisi ab eadem supprimi possunt. TITULUS XIX. De fidelium associationibus in specie. Can. 700. Triplex distinguitur in Ecclesia associationum species : tertii Ordines saeculares, confraternitates, piae uniones s. Can. 701. § 1. Inter pias laicorum associationes, ordo praecedentiae est qui sequitur, firmo praescripto can. 106, nn. 5, 6 : 1.* Tertii Ordines; 2. ® Archiconfraternitates; 3. ° Confraternitates; I S. C. Ep. et Reg.. Cfiien., 4 mali ICIS; S. C. C-, Samen., 11 lun. 1712, ad 5, 8 et 4 lan. 1713; Bonnnien., 17 apr.. 15 mali 1728, ad 1; S. C. Indulg., Corisopiten., 1 iun. 1842, ad 1, 3; Caetiomenen., 13 nov. 1S42, ad 3; Urbis et Orbis. 8 ian. 1861; Eiigolismen., R dee. 1892, ad ΠΙ. » S. C. Indulg., Corisopiten., 7 lun. 1342. ad 1, 2; Auoten., 22 aug. 1342; Basileen., 13 febr. 1894. ad II, ΠΙ. 1 O. 1, X, de regulis iuris, V, 41. ‘ S. C. C., Spalaten., 14 dec. 1S89. 25 tan. 1S90; Liftarnen., 7 sept. 1895. » S. C. Indulg.. Urbis et Orbis, 26 nov. 1880, η. III. ' Liber Secundus - De Personis ···* ' .·. 201 Piae uniones primariae; ° Aliae piae uniones .* 5. § 2. Confraternitas sanctissimi Sacramenti, si agatur de processione in qua defertur sanctissimum Sacramentum, praecedit ipsis archiconfraternitatibus 12. § 3. Omnes autem tunc solummodo ius praecedentiae habent, cum collegialiter incedunt sub propria cruce vel vexillo et cum habitu seu insi­ gnibus associationis 3. Caput I. De tertiis Ordinibus saecularibus. ί. Can. 702. § 1. Tertiarii saeculares sunt qui in saeculo, sub moderatione ali­ cuius Ordinis, secundum eiusdem spiritum, ad Christianam perfectionem contendere nituntur, modo saeculari vitae consentaneo, secundum regulas ab Apostolica Sede pro ipsis approbatas ‘. § 2. Si tertius saecularis Ordo in plures associationes dividatur, harum quaelibet legitime constituta dicitur sodalitas tertiariorum. Can. 703. § 1. Firmo privilegio nonnullis Ordinibus concesso, nulla religio potest tertium Ordinem sibi adiungere. § 2. Dato etiam apostolico privilegio, Superiores religiosi possunt quidem personas particulares tertio Ordini adseribere. sed nequeunt soda­ litatem tertiariorum valide erigere sine consensu Ordinarii loci, ad nor­ mam can. 686, § 3 s. § 3. Nec sodalitatibus a se erectis possunt concedere usum particu­ larium vestium, in publicis sacris functionibus deferendarum, sine spe­ ciali eiusdem Ordinarii licentia. Can. 704. § 1. Qui vota nuncupavit vel in perpetuum vel ad tempus in aliqua religione, nequit simul ad ullum tertium Ordinem pertinere, etsi eidem antea fuerit adseriptus ®. 1 S. R. C., Lucerina, 25 sept. 1S75; Abcllinen., 18 aug. 1877; 28 mail 1886; Lucerina, 4 iul. 1887; Fodiana, 17 mart. 1893; Monopolitana, 27 mart. 1893; Nucerina Paganorum, 1 mart. 1894; Baren., 27 mart. 1897; Baren., 30 nov. 1897; Salernitana, 18 febr. 1899; Ur· gellen., 10 nov. 1905. 2 S. R. C., Nepesina, 10 mail 1608; Lunen.-Sarzanen., 18 iun. 1639; Mediolanen., 19 iun. 1655; Vercellen., 20 sept. 1687; Vercellen., 18 iun. 1695, ad 3; Novaricn., 26 aug. 1752, ad 1; Meliten., 23 sept. 1820; Beneventana, 17 aug. 1833; Abcllinen., 18 aug. 1877; Squillacen., 17 lan. 1887; Goana, 11 nov. 1904; Urgellen., 10 nov. 1905, ad II. 3 S. C. Ep. et Reg., 6 apr. 1900; S. R. C., 28 mali 1886; Fodiana, 17 mart. 1893; Mo­ nopolitana, 27 mart. 1893; Nucerina Paganorum, 1 mart. 1894, ad I. ‘ Ιχκ> XIII, const. « Misericors Dei Filius », 30 mall 1883; S. C. Ep. et Reg., Faven· Una, 18 Iun. 1717, ad 2. 3 S. C. Ep. et Reg., Faventina, 18 lun. 1717, ad 3, 4; Vu I tura rien., 13 mart. 1744, ad 6; 8. C. Indulg., Mechlinien., 14 iul. 1891; Tertii Ordinis S. Franclsci, 31 lan. 1S93, ad II. « S. C. Indulg., Veroncn., 16 iul. 1887; Tertii Ordinis 8. Francisco, 31 ian. 1893, ad IV-V1. > »! ; Ψ 202 Codex luris Canonici § 2. Si solutas a votis ad saeculum redierit, antiqua adseriptio re­ viviscit Can. 705. Nulla tertiariorum sodalitas, sine apostolico induito, adseribere potest sodales alius tertii Ordinis in eodem remanentes; singulis tamen sodalibus licet iusta de causa transire sive ab alio ad alium tertium Or­ dinem, sive ab alia ad aliam sodalitatem eiusdem tertii Ordinis ’. Can. 706. Publicis processionibus, funeribus aliisque ecclesiasticis functionibus tertiarii possunt, sed non tenentur collegialiter intéresse; at si intersint, cum suis insignibus sub cruce propria incedant necesse est. Caput Π. De confraternitatibus et piis unionibus. Can. 707. § 1. Associationes fidelium quae ad exercitium alicuius operis pie­ tatis aut caritatis erectae sunt, nomine veniunt piarum unionum; quae, si ad modum organici corporis sint constitutae, sodalitia audiunt. § 2. Sodalitia vero in incrementum quoque publici cultus erecta, speciali nomine confratemitates appellantur 3. Can. 708. Confratemitates nonnisi per formale erectionis decretum constitui possunt; pro piis autem unionibus sufficit Ordinarii approbatio, qua obtenta, ipsae, licet morales personae non sint, capaces tamen sunt obti­ nendi gratias spirituales ac praesertim indulgentias 3. Can. 709. § 1. Confratres nequeunt sacris functionibus operam praestare, nisi confra terni tatis habitum seu insignia deferant *. § 2. Mulieres confraternitatibus adseribi tantum possunt ad lucran­ das indulgentias et gratias spirituales confratribus concessas. Can. 710. Titulus seu nomen confra terni tatis vel piae unionis desumatur vel a Dei attributis, vel a Christianae religionis mysteriis, vel a festis Domini et Beatae Virginis Mariae, vel a Sanctis, vel a pio opere ipsius sodalitii5. » Clemens XII, const. « Dc ealute .,.23 nov. 1739; S. C. de Religiosis, decr. 30 lun. 1911; 20 mali 1917, ad I, IV; S. C. Indulg., Briocen., 15 mart. 1852, ad 4; Tertii Ordinis S. Francisci, 31 lan. 1^93, ad VII-IX; Ordinis Af inorum Capuccinorum, 21 lun 1893 * Cuncen., 1 sept. 1893; OrdinU S. Benedicti, 15 ian. 1S95, ad III, IV. s S. C. Indulg., Monasterien.. 27 apr. 1887, ad V. 3 S. C. Indulg., Engolismcn., 3 dee. 1892. ad I. II. < S. R. C., Bononien., 9 dec. 1617. ° S. R. O., decr. seu declar. 15 lui. 1014, n. II-1V. Liber Secundus - De Personis 203 Can. 711. § 1. Plu res couf paternitates vel piae uniones eiusdem tituli ac insti­ tuti, nisi id eis specialiter concessum sit aut iure cautum, ne erigantur neve approbentur in eodem loco; si vero agatur de magnis civitatibus, id licet, dummodo inter ipsas intercedat conveniens, iudicio Ordinarii loci, distantia x. § 2. Curent locorum Ordinarii ut in qualibet paroecia instituantur confratemitates sanctissimi Sacramenti, ac doctrinae Christianae; quae, legitime erectae, ipso iure aggregatae sunt eisdem Archiconfraternitatibus in Urbe a Cardinali Urbis Vicario erectis 12. Can. 712. § 1. Confratemitates vel piae uniones ne erigantur, nisi in ecclesia aut oratorio publico vel saltem semi-publico 3. § 2. Ne instituantur, sine Capituli consensu, in ecclesia cathedrali aut collegiali. § 3. In ecclesiis vel oratoriis religiosarum Ordinarius loci permit­ tere potest erectionem associationis mulierum tantum, aut piae unionis quae nonnisi precationibus incumbat et gratiarum dumtaxat spiritua­ lium communicatione gaudeat Can. 713. § 1. Religiosi cum confraternitatibus piisve unionibus a se erectis possunt et debent communicare omnes et solas gratias spirituales, quae in facultatibus a Sede Apostolica receptis specifice et nominatim communicabiles declarentur, eaeque in actu erectionis manifestandae sunt sin­ gulis, servato praescripto can. 919 δ. § 2. Confraternitatibus, ab iisdem erectis, non licet vestem propriam seu insignia, quae in publicis processionibus aliisque sacris functionibus deferenda sunt, assumere sine speciali Ordinarii loci licentia ’. 1 Clemens VIII, const, α Quaecumque », 7 dec. 1004, § 2; S. C. Ep. et Reg., Afediolanen., 4 lan. 1593; Taurinen., 20 dec. 1594, 1 mart. 1595; Cavallicen., 29 ian. 1616; S. C. C., Neapolitana, 17 ini. 1683; Casertana, 8 Iul. 1690; Lunen.-Sarzanen., 19 aug. 1690, ad 1; S. C. Indulg., 27 sept. 1677; Lemovicen., 22 aug. 1842, ad 3; Andeguven., 29 febr. 1864, ad 2; Urbis et Orbis, 80 aug. 1866; Lauden., 31 ian. 1893, ad I-III: Tertii Ordinis S. Francisci, 31 lan. 1893, ad I; Ordinis Praedicatorum, 20 mail 1896, ad III, IV; S. R. C., Ordinis Prae­ dicatorum, 7 dec. 1641; Posnanien., 7 dec. 1658; Veneta, 14 nov. 1676; Montis Albani, 29 nov. 1856; Taurinen., 14 aug. 1858. 2 S. Pius V, const, a Ex debito », G oct. 1571, § 2; Benedictus XIV, ep. encycl. α Etsi minime », 7 febr. 1742, § 7; Plus X. litt. encycl. α Acerbo nimis », 15 apr. 1905, η. IV; S. C. Indulg., 23 apr. 1676; 27 sept. 1677; 23 mart. 1711; ürbis et Orbis, 22 apr. 1752; Lentovicen., 22 aug. 1842, ad 1, 3, 4; Oameracen., 22 febr. 1847, ad 2: Lauden., 31 lan. 1893, ad III. ·■» S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 16 Ian. 1804; 8 lun. 1845 « S. C. Ep. et Reg., Tirasonen., 6 nov. 1595; Romana, 18 ian. 1907; S. O. de Prop. Fide, Utt. (ad Ep. Mangaloren.), 10 oct. 1894; S. C. Indulg., Andegaven., 29 febr. 1864, ad 4. s Clemens VIII, const. « Quaecumquc », 7 dec. 1604, § 4, 6; S. C. Indulg., 12 mart. 1671. e S. C. Ep. et Reg., Chien., 6 dec. 1616. Codex luris Canonici Can. 714. Confraternitas proprium habitum vel insignia, sine licentia Ordi­ narii loci, ne dimittat neve immutet. Can. 715. § 1. Comitiis confraternitatum, etsi in regularium ecclesiis et ora­ toriis celebrandis, per se vel per delegatum praeesse sine iure tamen suf­ fragii, dignos et idoneos officiales et ministros electos confirmare, indi­ gnos vel non idoneos respnere aut removere, statuta aliasve normas, nisi a Sede Apostolica approbatae fuerint, corrigere et approbare, pertinet ad loci Ordinarium *. § 2. De comitiorum extraordinariorum celebratione confraternitas Ordinarium loci eiusve delegatum tempestive praemoneat; secus Ordi­ nario ius est comitia impediendi vel eorum decreta penitus infirmandi ’. Can. 716. i i ■ § 1. Conf ra terni ta tes et piae uniones, in propriis ecclesiis erectae, functiones non paroeciales, servatis servandis, independenter a parocho exercere possunt, dummodo ministerio paroeciali in paroeciali ecclesia non noceant § 2. Idem servetur etiam in casu quo paroecia erecta sit in ipsa confraternitatis ecclesia. § 3. In dubio utrum functiones confraternitatis vel piae unionis no­ ceant, necne, ministerio paroeciali, ad Ordinarium loci spectat ius deci­ dendi, itemque statuendi practicas normas servandas. Can. 717. § 1. Si in ecclesiis non suis erectae sint, proprias functiones eccle­ siasticas in sacello tantum vel altari, in quo sunt erectae, peragere pos­ sunt ad normam can. 716 et peculiarium statutorum '. Ί 1 S. C. Ep. et Reg., Cusentina, 24 lui. 1600; Caietana, 22 aug. 1636; 4 iun. 1707; Aiculana-Picena scu Firmana, 27 lui. 1888, 15 mart. 1889; S. C. C., Senogallien., 4 iun. 1701, ad 1, 2; Lancienen., 20 sept 1710, ad 4-6; Ripana, 16 et 30 mart. 1715, ad 1; Asculana, 3 et 24 mart. 1725, ad 3. 4; S. Hard. 13 apr. 1726, od 1, 2; Ariminen., 22 nov. 1755, 7 ang. 1756, 30 lui. 1757; Civitatis Plebis, 26 iau., 22 mart. 1760, ad 5; Ifilevitana, 15 iun. 1878; 8. C. Indulg., Coriaopiien., 7 lun. 1842, ad 3; S. R. C., Urbis et Orbis, 12 ian. 1704, - S. C. C.. Awialcn., 10 sept., 20 dec. 1785, 21 lan. 1786, ad 1. 3 S. O. Ep. et Reg., Clusina, U apr. 1579; Cassanen., 15 nov. 1616; S. C. C., Ferrarien., 15 dec. 1708, 12 lan. 1709, ad 1, 2; Cremonen., 5 lun. 1723, 13 apr. 1726, ad 1; Privemen., 24 sept. 1735, ad 2; Firmana, 12 mali, 2 lun. 1736, ad 1; Hortana, 14 lun., 5 lui. 1738, ad 1 et 1 aug. 1739; Aptcn., 23 sept., 2 dec. 1758, ad 2 et 11 aug. 1759; Firmana, 17 dec. 1768, ad 2 et 28 lan. 1769; Ferrarien., 14 sept. 17S2, ad 1; Nepesina, 2 mall 1857; Jsclana, 29 lan. 1859; S. R. C.. AnUina. 21 apr. 1635; Namien., 11 nov. 1641; Nicten., 7 sept. 1658; Ilortana, C2 aug. 1682; Urbis et Orbis, 12 lan. 1704. ad 3-8, 10-16, 18, 19, 21, 29, 30; Papien.. 9 mart. 1711, ad 1: Nullius Guastallae, 9 lui. 1718. ad 9-11; Perusina, 9 lui. 1718, ad 1, 8, 14; Perusina, 13 mall 1719, ad 1-4. 6; Reatina, 7 dec. 1844. • 8. C- C., Samen.. 11 lun. 1112, ad 10. f Liber Secundus - Do Personis 205 § 2. Patrimonium confraternitatis et piae unionis, quae erecta sit in ecclesia non sua, aut cuius ecclesia sit simul ecclesia paroecialis, debet esse separatum a bonis fabricae vel communitatis. Can. 718. Confraternitates processionibus consuetis et aliis, quas Ordinarius loci indixerit, tenentur collégialité!· cum propriis insignibus et sub pro­ prio vexillo interesse, nisi Ordinarius aliud praescripserit l. Can. 719. § 1. De Ordinarii loci consensu confraternitas vel pia unio de alia ad aliam sedem transferri potest, nisi iure aut statutis a Sede Apostolica probatis translatio prohibeatur 2. § 2. Quoties agatur de transferenda confraternitate vel pia unione alicui religioni reservata, Superioris consensus est requirendus. Caput III. De archiconfraternitatibus et primariis unionibus. Can. 720. Sodalitia quae iure pollent alias eiusdem speciei associationes sibi aggregandi, archisodalitia, vel archiconfraternitates, vel piae uniones, congregationes, societates primariae appellantur 3. Can. 721. § 1. Nulla associatio potest sine apostolico induito alias sibi valide aggregare 4. § 2. Archiconfraternitas vel primaria unio eas tantum potest con­ fraternitates vel pias uniones sibi aggregare, quae sint eiusdem tituli ac finis, nisi indultum apostolicum aliud ferat5. Can. 722. § 1. Per aggregationem communicantur omnes indulgentiae, privi­ legia et aliae gratiae spirituales communicabiles quae associationi ag­ greganti directe et nominatim a Sede Apostolica concessae fuerint vel in posterum concedantur, nisi aliud in induito apostolico caveatur °. > Vide etiam can. 1291, 5 1; 1292. a S. C. C., Pacten., 22 mali, 5 lun. 1734; Sutrina, 28 aug. 1779, 15 iul. 1780, 20 ian. 1781, ad 1, 2. 3 Clemens VIII, const. « Quaecumque », 7 dec. 1004, 5 6; Secret. Brevium, lltt. 5 lui. 1881. < Clemens VIII, const. « Quaecumquc », 7 dec. 1004, § 3, 12; S. C. Indulg., 23 apr. 1676; Jïomana, 22 dec. 1710; 23 mart. 1711; Secret. Brevium, lltt. 5 lui. 1881. s S. C. Indulg., Papien., 20 lui. 1728; Albien., 17 lui. 1891, ad I. c Clemens VIII, const. « Quaecumquc », 7 dec. 1004, g 4, 0; S. C. C., Potentina, 29 mai! 1683, ad 2; Novaricn., 3 et 24 sept. 1718, ad 1; S. C. Indulg., 23 apr. 1070; 23 mart. 1711; 2 mart. 1748, nd 1; lustinopolitana, 3 aug. 1748, ad 1, 3; Lcmovicen., 22 aug. 1842, ad 4; 17 sept. 1887; 19 nov. 1887; 22 febr. 1888; 18 iun. 1892. ■ r i *06 Codex Iuris Canonici § 2. Ex hac communicatione nullum ius associatio aggregans acqui­ rit supra aggregatam. Can. 723. Ad aggregationis validitatem requiritur ut : 1. e Associatio iam fuerit canonice erecta nec alii archiconfraternitati vel primariae nnioni aggregata; 2. · Fiat de consensu Ordinarii loci scriptis dato una cum eius lit­ teris testimonialibus; 3. ° Indulgentiae, privilegia et aliae gratiae spirituales quae per aggregationem communicantur, enumerentur in elencho, ab Ordinario loci in quo archiconfraternitas sita est, recognito et societati aggregatae tradendo; 4. ’ Aggregatio fiat formula in statutis praescripta et in perpetuum; 5. ° Litterae aggregationis expediantur gratis omnino et nulla pror­ sus mercede etiam sponte oblata, exceptis necessariis expensis *. Can. 724. 1 I Archiconfraternitas ve] primaria unio de alia ad aliam sedem non­ nisi ab Apostolica Sede transferri potest. Can. 725. Titulus archisodalitii vel archiconfraternitatis vel unionis prima­ riae, etiam honoris tantum causa, potest associationi ab una Sede Apo­ stolica concedi 1 Clemens VIII, const. « Quœcumçue », 7 dec. 16(H. $ 3, 6, 7, 11; Paulus V, const. < Quae ealubriicr », 3 nov. 1610: S. C- Ep. et Beg., Cracorien., 18 npr. 1617; S. C. Indulg., 23 apr. 1676; 10 apr. 1720; Romana, 11 mail 1722; 2 mart. 1748, ad 2; Urbis, 31 iul. 1756; Urbis et Orbis, 8 lan. 1861; 19 oct. 1866; Engolismen., 3 dec. 1892, ad I, II; Ordinis Praedi­ catorum, 20 mali 1896, ad I, V, VI; Urbis et Orbis, 25 aug. 1897, ud I; Augustana, 10 aug 1899, ad Π, III. s Secret. Brevium, lltt. 5 lui. 1881. Liber Tertius - De Rebus Wî LIBER TERTIUS DE REBUS Can. 726. Res de quibus in hoc libro agitur quaeque totidem media sunt ad Ecclesiae finem consequendum, aliae sunt spirituales, aliae temporales, aliae mixtae. Can. 727. § 1. Studiosa voluntas emendi vel vendendi pro pretio temporali rem intrinsece spiritualem, ex. gr., Sacramenta, ecclesiasticam iurisdictionem, consecrationem, indulgentias, etc., vel rem temporalem rei spi­ rituali adnexam ita ut res temporalis sine spirituali nullo modo esse possit, ex. gr., beneficium ecclesiasticum, etc., aut res spiritualis sit obiectum, etsi partiale, contractus, ex. gr., consecratio in calicis con­ secrati venditione, est simonia iuris divini \ § 2. Dare vero res temporales spirituali adnexas pro temporalibus spirituali adnexis, vel res spirituales pro spiritualibus, vel etiam tem­ porales pro temporalibus, si id ob periculum irreverentiae erga res spi­ rituales ab Ecclesia prohibeatur, est simonia iuris ecclesiastici. Can. 728. Cum de simonia agitur, emptio-venditio, permutatio, ete., late acci­ piendae sunt pro qualibet conventione, licet ad effectum non deducta, etiam tacita, in qua scilicet animus simoniacus expresse non manifeste­ tur, sed ex circumstantiis colligatur 123. 1 C. 1, 3, 6-8, 10, 11, 19, 22. 101, 113-117, 120, 124, C. I, q. 1; C. 2-5, 7, 8, 11, 14, 15, C. I, q. 3; c. 1-3, C. I, q. G; c. 2, 3, 5, C. I. q. 7; c. 33, C. VII, q. 1; c. 1, C. VIII, q. 2; c. 4, C. XV, q. 3; c. un., X, ut ecclesistica beneficia sine diminutione conferantur, III, 12; c. 5, X, de rerum permutatione, III, 19; c. 16, X, de iure patronatus, III, 38; c. 1, 8-10, 12, 14, 10, 20, 21, 23, 24, 26, 34 , 36, 8S, 39, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 1-3, X, ne praelati vices suas vel ecclesias sub annuo censu con­ cedant, V, 4; c. 2, de simonia, V, 1, in Extruvug. com.; Cone. Trident., sess. XXI, de ref., c. 1; sess. XXIV, de ref., c. 14, 18; sess. XXV, de ref., c. 9; Paulus IV, motu propr. « Inter caeteras », 27 nov. 1557; Pius IV, const « Romanum Pontificem », 17 oct. 1564; S. Pius V, const. « Quanta Ecclesiae », 1 apr. 1568, § 4; const, α Intolerabilis », 1 lun. 1569; const. « Quam plenum », 2 ian. 1570, § 1; Sixtus V, const, a Sanctum et salutare », 5 ian. 1589; Clemens XIV, ep. encycl. « Decet quam maxime », 21 sept. 17G9, § 20-24; S. C. S. Off., decr. 24 sept. 1G65, prop. 22, danin.; decr. 4 mart. 1679, prop. 45, 46, damn.; S. C. C., Relliccn., mense ian. 1586, ad 1; Aprutina, 12 sept. 1609; Vicen., 28 sept. 16S0; S. C. de Prop. Fide, decr. 13 apr. 1807, η. VIII. 3 C. 113-117, 120, C. I, q. 1; c. 5, 8, 11, C. I. q. 3; c. 1, 2, C. I, q. G; c. 3, C. I, q. 7; c. 33, C. VII, q. 1; c. 1, C. VIII, q. 2; c. 8, 12, 14. 31, 39, 45, X, de simonia, et ne aliquid eos Codex luris Canonici Can. 729. 4, Firmis poenis in simoniacos iure statutis, contractus ipse simoniacus et, si simonia committatur circa beneficia, officia, dignitates, subsequens provisio omni vi caret, licet simonia a tertia persona commissa fuerit, etiam inscio proviso, dummodo hoc non fiat in fraudem eiusdem provisi aut eo contradicente. Quare : 1. · Ante quamlibet iudicis sententiam res simoniace data et ac­ cepta, si restitutionis sit capax nec obstet reverentia rei spirituali debita, restitui debet, et beneficium, officium, dignitas dimitti; 2. ° Simoniace provisus non facit frnetus suos; quod si eos bona fide perceperit, prudentiae indicis vel Ordinarii permittitur fructus per­ ceptos ex toto vel ex parte eidem condonare .* Can. 730. Non habetur simonia, cum temporale datur non pro re spirituali, sed eius occasione ex insto titulo a sacris canonibus vel a legitima con­ suetudine recognito; item cum datur res temporalis pro re temporali, quaetanquam subiectum habeat adnexnm aliquid spirituale, ex. gr., calix consecratus, dummodo pretium non augeatur propter adnexam rem spi­ ritualem pro spiritualibus erigatur vel promittatur, V, 3; c. 2, de simonia, V, 1, in Extravag. com,; Conc. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 14, IS; sess. XXV, de ref., c. 9; Paulus IV, motu propr. « Inter cne teras », 27 nov. 155"; Pius IV. const. « Romanum Pontificem », 17 oct. 1504; S. Pius V, const. < Quanta Ecclesiae », 1 apr. 1568, § 4; const. « Intolerabilis », 1 luru 1569, J 3-7; const. « Quam plenum », 2 lan. 1570, § 1; Sixtus V, const. « Sanctum et salu­ tare », 5 lan. 1589, § 6; S. C. S. Off., decr. 24 sept. 1665, prop. 22, damn.; decr. 4 mart. 1679, prop. 45, 46, damn.; S. C. C., Bellicen., mense Inn. 1588, ad 1: Aprutina, 12 sept. 1609; Vice»., 28 sept. 1680. 1 C. 3, 6, 10, C. I, q. 1; c. 2, 5, 9, 15, C. I, q. 3; c. 2, C. I. q. 7; c. 12, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 0, 8, X, de pactis, I, 35; c. 9, 10, X, de transactionibus, I, 36; C. un., X, ut ecclesiastica beneficia sine diminutione conferantur, III, 12; c. 9, X, de rerum permutatione, III, 19; c. 6, 16, 23, X, de iure patronatus, III, 38; c. 15, X, de censibus, exactionibus et procurationibus, III, 39; c. 21, X, de accusationibus, inquisitionibus et de­ nuntiationibus, V, 1; c. 11-13, 23, 26, 27, 33, 34, 38, 41, X, de limonio, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 1, X, ne praelati vices suas vel ecclesias sub annuo censu concedant, V, 4; c. 2, de simonia, V, 1, In Extravag. com.; Eugenius IV, const. » Cum detestabile », 18 mail 1434. § 1; Leo X (in Conc. Lateranen. V), const. ; S. C. S. Off. (Mission. Tuneti), 25 iul. 1630; (Mesopotamiae), 28 aug. 1669, ad 1; 15 mali 1709; 29 nov. 1725; (Tunkln. Orient), 5 sept. 1736, ad 2; 22 sept. 1763; 30 iul. 1S06; Utt. 7 mail 1822; (Myssur.), 28 aug. 1861; (Hierosolymae), 13 lan- 186-1; litt. 8 mart 1882; 20 iul. 1898; litt. (ad Ep. Tergestln.), 8 iun. 1900; declar. 19 febr. 1910, n. 2; S. C. de Prop. Fide (C. G. — Consta ntinop.), 4 febr. 1664, ad 2; (C. P. pro Sin.), 28 dec. 1770; instr, (ad Praef. Ap Mission. Thibet), 1 mail 1779; (G. G.), 18 febr. 1783; (C. G.), 1 lun. 1885, ad 1. 3 C. 46, 51, 57. C. I, q. 1; c. 28. C. XXXII, q. 7; c. 20, D. I, de cons.; c. 24, 28-30, 32, 40, 41, 43, 51, 86, 107-109. 112, 117, 118, D. IV, de cons^ c. 8, 9, D. V, dc cons.; c. 6, X, dc baptismo et eius effectu. III, 42; c. 3, X, de presbytero non baptizato, III, 43; c. 2, X, dc apostatis et reiterantibus baptisma, V, 9; c. un., X, de clerico per saltum promoto. V. 29: Conc. Trident., sess. VII, de sacramentis in genere, can. 9; dc baptismo, can. 11, 13; Codex Iuris Canonici. lit i I \ F 'i i 1 l· i 4’ . i·’· : f I I I ■ K K .1 ü . eio Codex Iuris Canonici § 2. Si vero prudens dubium exsistat num revera vel num valide collate fuerint, sub conditione iterum conferantur Can. 733. § 1. In Sacramentis conficiendis, administrandis ac suscipiendis ac­ curate serventur ritus et caeremoniae quae in libris ritualibus ab Ecclesia probatis praecipiuntur ’. sess. XIV, de poenitentia, c. 2; sess. XXIII, de ordine, c. 4, can. 4; S. Stephanas I, ep. ad Cyprianum Eplscop. Carthaginien., e. 25-1-257 (fragmentum); S. Slricius, ep. α Directa ad decessorem 9, 10 febr. 385, c. 1; S. Innocentius I, ep. α Etsi tibi », 15 febr. 404, c. 8; ep. < Magna me gratulatio », 13 dec. 414, c. 5; Professio fidei (in Cone. Lugdunen. II) a Mlchaele Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Clemens VI, ep. α Super quibusdam », 29 sept. 1351; Eugenlus IV (in Cone. Florentin.), const, α Exultatc Deo », 22 nov. 1439, § 9; Plus II, const, c Cum ex sacrorum », 17 nov. 1461, $ 1; Pius IV, const, α Iniunetum nobis », 13 nov. 1564, Professio fidei Trident.; Gregorius XIII, const. « Sanctissimus », a. 1575, Professio fidei Graecis praescr.; Benedictus XIV, ep. « Nuper ad Nos », 16 mart. 1743, Professio fidei Maronitls praescr.; ep. < Singulari », 9 febr. 1749, § 12; ep. encycl. α Ex quo », 1 mart. 1756, § 55 sq.; Gregorius XVI, lltt. ap. < Cum in Ecclesia », 17 sept. 1S33; Leo XIII. lltt. ap. « Apostolicae cu^ae », 13 sept. 1896; S. C. S. Off., 17 sept. 1671; 19 sept. 1765; 5 iul. 1853; instr, (ad Vie. Ap. Tche-Kiang), 1 aug. I860; instr, (pro Vic. Ap. ad Gallas), 20 iun. 1866, ad 40; 20 nov. 1878; 18 mart. 1896, ad 1; S. C. C., Murana. 14 nov. 1716; S. C, de Prop. Fide (Ceylan), 16 aug. 1737; instr. 4 mall 1774; Instr, (ad Vie. Ap. Siam), 23 iun. 1830; (O. P. pro Sin.), 6 aug. 1840; instr, (ad Vie. Ap. Cochinchin. Occident.), 60 sept. 1S48; Pontificale Rom., tlt. De confirmandis; Rituale Rom., tit. II, c. 1, de sacramento baptismi rite administrando, η. 9; c. 3, dc baptismo adultorum, η. 14. 1 C. 110-113, D. IV, de cons4 c. 2, X, de baptismo et eius effectu, III, 42; Clemens VIII, Instr. « Sanctissimus », 81 aug. 1595, ? 1, 4; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 26 mali 1742, $ III, η. II, III; ep. encycl. < Demandatam », 24 dec. 1743, § 14; ep. α Postre­ mo mense », 28 febr. 1747, n. 51. 52; Pius VI, const. « Auctorem fidei », 28 aug. 1794, prop. 27, Synodi PLstorien.» damn.; Leo XIII, lltt. ap. < Apostolicae curae », 13 sept 1896; S. C. S. Off., 27 mali 1671; 17 sept. 1(581. ad 1; 27 lun. 1715; 5 lan. 1724; (Mission. Loang et Kacong), 8 nov. 1770; 23 aug. 1826, ad 1, 2; instr, (ad Custodem Terrae Sanctae), 30 ian. SS 27 mali 1840; Instr, (ad Vic. Ap. Oceanlae), 6 apr. 1843; 3 iul. 1853; (Bulgariae), 5 iul. 1833; 1853, ad 1, 2; lltt. (ad Ep. Harlemen.), 6 apr. 1859, ad 2; 20 lui. 1859: instr, (ad Vic. Ap. Tche-Kiang), 1 aug. 1S60; Instr, (pro Vic. Ap. ad Gallas), 20 lun. 1866. ad 40; (laponlae), 11 mart. 1S68; lltt. 16 mart. 1872; 20 lan. 1875; instr. (ad Ep. Nesquallien.), 24 ian. 1877; 20 nov. 1878; 2 apr. 1879; (Bengal.), 21 lui. ISSO, ad 2, 3; (Bombay), 21 febr. 1883; (lerosolym.), 14 lan. 1885; 20 Ian. 1886; (Victoriae Nyanzae), 27 lan. 1S92; (Angllae), 7 sept. 1892; 18 mart. 1896. ad 2; 17 febr. 1897, ad 4; 9 dec. 1S97; 26 lan. 1898; 6 lui. 1898 (a); 6 iul. 1898 (b); 14 dec. 189S; 11 lan. 1S99; 19 lui. 1S99; 17 lan. 1900; 4 iul. 1900; 22 aug. 1900; 28 nov.. 1900; (Vic. Ap. Hong-Kong), 7 mall 1902; S. C. C., lanuen., 19 mart. 1644; 27 mart. 1683, ad 1, 2; Neapolitana, 1 sept. 1714; Crbis, 18 dec. 1723, 15 ian. 1724; Ulyxbonen., 26 apr. 1732; Ripana, 12 dec. 1733; Tarvisina, 28 apr. 1736, 4 mall 1737; Ugentlna, 3 aug. 1743; Constanticn., 8 lui. 1769, 20 lan. 1770; Milecitana, 26 nov. 1791. IS lun. 1792, ad 1; Sutrina, 12 lui. 1794; S. C. de Prop. Fide, Instr. 17 apr. 1777, η. V; instr, (ad Vic. Ap. Slam), 25 lun. 1830; litt 29 mail 1838; Instr, (ad Vic. Ap. Pondlcher.), 26 lui. 1845; instr, (ad Vic. Ap. Cochinchin. Occident.), 30 sept. 1S4S; Instr, (ad Vic. Ap. Indlar. Orient.), 8 sept. 1869, n. 43; (0. G.), 5 lui. 1886, ad 2; Instr. 31 iul. 1902, n. 3; S. R. C.. Vivarien., 22 maii 1841; Kltuale Rom., tit. II, c. 1, de sacramento baptismi rite administrando, η. 9; c. 2, Ordo baptismi parvulorum, n. 22; c. 3. de baptismo adultorum, n. 15. — Vide etiam can. 746, I 3, 5; 749. 1 Cone. Trident., sess. VII, de sacramentis in genere, can. 13; Martlnus V (in Cone. Constnntlen.), const. < Inter cunctas », 22 febr. 141S, art. 15, de quo errorum Wlcleff et Husz suspecti Interrogandi: Plus IV, const. « Iniunctum nobis », 13 nov. 1564, Professio Liber Tertius · De Rebus 211 § 2. Unusquisque autem ritum suum sequatur, salvo praescripto can- 851, § 2, 866 ι· Can. 734. § 1. Sacra olea quae quibusdam Sacramentis administrandis inser­ viunt, debent esse ab Episcopo benedicta feria V in Coena Domini pro­ xime superiore; neque adhibeantur vetera, nisi necessitas urgeat2. § 2. Mox deficienti oleo benedicto aliud oleum de olivis non bene­ dictum adiiciatur, etiam iterato, minore tamen copia 3. Can. 735. Parochus olea sacra a suo Ordinario petere debet et in ecclesia in tuta ac decenti custodia sub clavi diligenter assei-vare; nec ea domi reti­ neat, nisi propter necessitatem aliamve rationabilem causam, accedente Ordinarii licentia4. tide! Trident.; Gregorius XIII, const. « Sanctissimus », a. 1575, Professio fidei Graecis praescr.; Clemens VIII, const, a Ex quo », 10 febr. 1596, § 4; Paulus V, const, a Aposto­ licae Sedi >, 17 iun. 1614; Urbanus VIII, const, α Quamvis », 17 iun. 1644; Benedictus XIV, ep. encycl. a Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § IS; ep. a Aestas », 11 oct. 1757, η. VII; S. O. de Prop. Fide, lltt. (ad Vic. Ap. Sutchuen.), a. 1774; (C. P. pro Sin. — Vic. Ap. Siam), 30 apr. 1808; instr, (ad Vic. Ap. Cochinchin.), 30 iun. 1830; litt. (ad Vic. Ap. Coreae), 30 aug. 1838; S. R. C., Tridentina, 12 mart. 1836, ad 12; Patavina, 7 dec. 1844, ad 2; Tarno vien., 26 mart. 1859, ad VII; Ambianen., 31 aug. 1867, ad Πς Tlascalen., 26 sept. 1868; Burgi S. Domnini, 11 mart. 1871, ad II; Toletana, 31 aug. 1872, ad I; Urgellen., 30 dec. 1881, ad IX; Adiacen., 23 mart. 1882, ad III; Lauden., 23 iun. 1892, ad VIII, IX; decr. gen. 12 iul. 1892, η. I, II; Colimen., 12 iul. 1901, ad VIII; Rituale Rom., tit. I, c. un., de Us quae in administratione sacramentorum generaliter servanda sunt, n. 1, 2, 6, 11, 16. 1 Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 maii 1742, § II, η. VI; S. C. S. Off., 6 sept. 1865; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 30 apr. 1866, ad 2; Rituale Rom., tit. II, c. 1, de sacramento baptismi rite administrando, η. 9. 2 C. 18, D. Ill, de cons.; c. 119, 122, D. IV. de cons4 c. 12, X, de celebratione missa­ rum, et sacramento Eucharistiae, et divinis officiis. III, 41; c. un., de reliquiis et venera­ tione sanctorum, III, 16, in Clem.; Innocentius IV, ep. a Sub catholicae », 6 mart. *125 1, § 3, n. 5; Benedictus XIV, ep. encycl. « Anno vertente », 19 iun. 1750, § 5; Leo XIII, litt. ap. « Trans Oceanum », 18 apr. 1897, n. Ill, IV; S. C. S. Off. (Aethiopiae), 14 febr. 1704; 8. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 13 aug. 1669; instr. 4 maii 1774; (C. G. Sophiae), 18 febr. 1783; 27 sept. 1835; (C. P. pro Sin. — Chan-si), 5 iul. 1841; S. R. C., Corcyren., 19 Jan. 1608; Oriolen., 23 sept, 1837, ad 4; Sancti Pauli de Minnesota, 22 mart. 1862, ad V; Pontificale Rom., tit. De officio in feria 1'. Coenae Domini; tit. Benedictio chrismatis; tit Benedictio olei catechumenorum; Rituale Rom., tit. II, c. 1, de sacramento baptismi rite administrando, n. 31, 32; tit. V, c. 1, de sacramento extremae unctionis, n. 3. 3 C. 3, X, de consecratione ecclesiae vel altaris, III, 40; S. R. C., Patavina, 7 dec. 1844, ad 3; Rituale Rom., tit. II, c. 1, de sacramento baptismi rite administrando, n. 33; tit V. c. 1, de sacramento extremae unctionis, n. 3. < C. 122, 123, T). IV, de cons^ c. 1, X, de custodia Eucharistiae, chrismatis et alio­ rum sacramentorum, III, 44; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 26 mail 1742, § IV, η. I-III; Clemens XIII, const. « Inter multiplices », 11 dec. 175S, 5 5-7; S. C. C., Olomucen., Ί iun., 2 aug. 1755, ad 2; S. C. de Prop. Fide (C. G. — Helvetiae), 7 mart. 1805; S. R. O., Ariminen., 16 iun. 1663; Oandaven., 16 dec. 1826, ad tertiam et quintam facti speciem; Toletana, 31 aug. 1872, ad V; Compos Mian a, 15 nov. 1890, ad II; Lauden., 23 lun. 1892, ad VII; S. Poenit, 19 sept. 1893, ad II; Pontificale Rom., tit. Benedictio olei catechumc novum·, Caeremonlale Episcopor., 1. I, c. VI, n. 2; Rituale Rom., tit. II, c. 1, de sacra­ mento baptismi rite udminisrtando, n. 32, 34-37; tit V, c. 1, de sacramento extremae unctionis, n. 3. — Vide etiam can. 946. “ -V'.· - ‘ ·.· : - ‘ ’ •fli H15 Codex lurte Canonici Can. 736. Pro administratione Sacramentorum minister nihil quavis de causa vel occasione sive directe sive indirecte exigat aut petat, praeter obla­ tiones de quibus in can. 1507, § 1 \ TITULUS I. De’baptismo. Can. 737. § 1. Baptismus, Sacramentorum ianua ac fundamentum, omnibus in re vel saltem in voto necessarius ad salutem, valide non confertur, nisi per ablutionem aquae verae et naturalis cum praescripta verborum forma C. I, q. 2; c. 5, 8, 9.11, 15, C. I, q. 3; c. 3, C. I, q. 6; ts 2, 5, C. I, Q. 7; c. 3, C. VII, q. 1; c. 4, C. XV, q. 3; C. 1, 5, 9, 39, 42, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; Cone. Trident., sess. XXI, de ref., c. 1; S. Pius V, const, a Cum primum », 1 epr. 1566, $ 9; Sixtus V, const. « Sanctum et salutare », 5 ian. 1589, $ 6; Cle­ mens VIII, const. < Komanum Pontificem », 28 febr. 1506, § 2; Clemens XIV, ep. encycl. < Decet quam maxime », 21 sept. 1769, | 3, 4, 20; S. C. C., Ocrunden., mense mart. 1588, ad 5-8; Ocrunden., mense aug. 1588, ad 3-6; Ferentina, 16 mart., 20 apr. 1782, 16 sept. 1837; decr. 10 lun. 1896, ad I; S. C. de Prop. Fide (C. G. — Albaniae), 18 apr. 1757, ad 3; decr. 28 mart. 1778; (C. G.), 17 iun. 1782; instr, (ad Archlep. Hiberniae), 25 lun. 1791; decr. 13 apr. 1807, η. VIII; (O. G.), 13 sept. 1832; instr. 31 lui. 1902, n. 8; S. R. C., Placentina, 22 nov. 1710, ad 9; Rituale Rom., tit. I, c. un., dc iis quae in adminietratione sacramen­ torum generaliter servanda sunt, η. 13; tiL ΠΙ, c. 1, de sacramento poenitentiae, n. 20. 2 C. M, C. I, q. 1; c. 3, C. XV, q. £ c. 1, 3, 17, 13, 24, 28-30, 37, +4, 51, 82-84, 86, 109, 132, 137, 142, 149, 153, D. IV, de cons.: c. 1. X, de summa Trinitate et fide catholica, I, 1; c. 1, 3, 5, X, de baptismo et eius effectu, III, 12; c. 1, 3, X, de presbytero non baptizato, III, 43; c. un., do summe Trinitate et fide catholica, 1,1, in Clem.; Cone. Trident., sess. V, de peccato originali, can. 3, 4; sess. VI, de iustificatione, c. 4, 7; sess. VII, de sacramentis in genere, can. 1; de baptismo, can. 2, 5: sess. XIV, de poenitentia, c. 1, 2; Gregorius IX, ep. « Cum »{cut ex », 8 iul. 1241; Innocentius IV, ep. « Sub catholicae », 6 mart. 1254, § 3, n. 1-3; Benedictus XII, a. 1341, prop. 5S, Armenorum, damn.; Clemens VI, ep. ; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. matrim., c. 2; S. Pius V, const, α Cum illius 28 nov. k •ι * f r ' r Codex lurij/ Canonici Can. 769. Patrinorum est, ex suscepto munere, spiritualem filium perpetuo sibi commendatum habere, atque in iis quae ad Christianae vitae institu­ tionem spectant, curare diligenter ut ille talem in tota vita se praebeat, qualem futurum esse sollemni caeremonia spoponderunt x. Caput V. De tempore et loco baptismi conferendi. Can. 770. Infantes quamprimum baptizentur; et parochi ac concionatores fre­ quenter fideles de hac gravi eorum obligatione commoneant a. Can. 771. Baptismus privatus, urgente necessitate, quovis tempore et loco admi­ nistrandus est *. Can. 772. Etiam sollemnis baptismus qualibet die administrari potest; decet tamen adultorum baptismum, secundum antiquissimum Ecclesiae ritum, conferri, si fieri commode queat, in pervigilio Paschatis et Pentecostes, praecipue in metropolitanis aut cathedralibus ecclesiis 4. 1566; Benedictus XIV, const. < Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § VIII, η VI; ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 17; S. C. S. Off. (Mission. Aegypti), 9 dec. 1745; S. C. Ep. et Reg., S. Marci, 15 febr. 1593; S. C. C., Pisana, mense apr. 15S9; Nullius, 19 apr. 1605; Nullius, 15 mart. 1631; Theatina, 23 aug., 13 sept. 1721; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vic. Ap. Scoplae), 26 sept. 1840; Rituale Rom., tit. II. c. 2, Ordo baptismi parvulorum, n. 31. 1 C. 105, D. IV, de cons.; S. C. S. Off. (Mission. Aegypti), 9 dec. 1745; Instr, (ad Praef. Mission. TrlpoL), mense lan. 1763; Rituale Rom., tit. II, c. 1, de sacramento baptismi rite administrando, η. 25. — Vide etiam can. 1335. 2 Cone. Trident., sess. VII, de baptismo, can. 12, 13; Clemens VI, ep. a Super qui­ busdam », 29 sept. 1351; Eugenlus IV (In Cone. Florentin.), const. « Cantate Domino », 4 febr. 1441, § 13; Clemens XII, Utt. ap. « Compertum », 24 aug. 1734, dub. IV; lltt. ap. « Concredita Nobis », 13 mall 1739; Benedictus XIV, ep. encycl. « Satis Vobie », 17 nov. 1741, J 9; const. « Omnium sollicitudinum », 12 sept. 1744, $ 14, dub. IV, J 40; const. - i Liber Tertius - De Rebus Can. 781. § 1. Chrisma, in sacramento confirmationis adhibendum, debet esse ab Episcopo consecratum, etiamsi sacramentum a presbytero, ex iure vel ex apostolico induito, ministretur ’. § 2. Unctio autem ne fiat aliquo instrumento, sed ipsa ministri manu capiti confirmandi rite imposita. 2. Caput I. De ministro confirmationis. Can. 782. § 1. Ordinarius confirmationis minister est solus Episcopus 3. § 2. Extraordinarius minister est presbyter, cui vel iure communi vel peculiari Sedis Apostolicae induito ea facultas concessa sit 4. § 3. Hac facultate ipso iure gaudent, praeter S. R. E. Cardinales ad normam can. 239, § 1, n. 23, Abbas vel Praelatus nullius, Vicarius et ► * Professio fidei (in Cone. Lugdunen. Il) a Micbaele Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Eugenius IV (in Cone. Florentin.), const, c Exultate Deo », 22 nov. 1439, § 11; Bene­ dictus XIV, ep. encycl. α Anno vertente », 19 iun. 1750, § 3-5; ep. encycl. α Ex quo », 1 mart. 1756, § 49-52; S. C. S. Off., decr. α Xamentabili », 4 iul. 1907, prop. 44, damn.; S. C. de Prop. Fide, instr. 4 maii 1774; (C. P. pro Sin.), 6 aug. 1840: S. R. C., Grossetana, 7 maii 1853, ad 2; Pontificale Rom., tit. Dc confirmandis. 1 C. I, D. XXV; c. 4, D. LXVIII; c. 2, D. XCV; c. 1, 2, C. XXVI, q. 6; c. 18, D. III, de cons.: Innocentius IV, ep. « Sub catholicae », G mart. 1254, § 3, n. 4; Clemens VI, ep. « Super quibusdam », 29 sept. 1351; Eugenius IV (in Cone. Florentin.), const. « Exultate Deo », 22 nov. 1439, § 11; Innocentius XIII, const, a Cum ad infrascriptam », 13 sept. 1721; Benedictus XIV, const, a Cum ad », 9 ian. 1741; instr, α Eo quamvis tempore », 4 maii 1745, § 8; ep. a Ex tuis precibus », 10 nov. 1748, § 1; const, a Suprema », 26 apr. 1749, § 3; ep. encycl. a Anno vertente », 19 iun. 1750, § 4, 5; ep. encycl. « Ex quo », 1 mart. 1756, § 52; Plus VI, ep. a Cum sicut accepimus », 10 apr. 1775, § 2; S. C. de Prop. Fide, instr. 4 mail 1774; Pontificale Rom., tit De officio in feria V. Cocnae Domini; tit. Benedictio chrisma­ tis. — Vide etiam can. 734, § 1. 2 Benedictus XIV, ep. encycl. a Ex quo », 1 mart. 1756, § 50, 51; S. C. S. Off. (lerosolym.), 14 ian. 1885; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 5 iul. 1886, ad 2; S. R. C., Grossetana, 7 mail 1853, ad 2; Pontificale Rom., tit. De confirmandis. s C. 4, D. LXVIII; c. 2, D. XCV; c. 119, IzO, D. IV. de cons.; c. 1, 3-5, 7, D. V, de cons.; c. 4, X, de consuetudine, I, 4; c. un., X, de sacra unctione, I, 15; Cone. Trident., sess. VII, de confirmatione, can. 3; sess. XXIII, de ordine, c. 4, can. 7; Innocentius IV, ep. a Sub catholicae », G mart. 1254, § 3, n. 4; Professio fidei (in Cone. Lugdunen. II) a Micbaele Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Clemens VI, ep. a Super quibusdam », 29 sept. 1351; Martinus V (in Cone. Constantien.), const. ; S. C. S. Off., litt. 26 nov. 1873; S. O. de Prop. Fide, instr. 4 mail 1774. lAbcr Tertius - Dc Rebus 2. ° Nulli haereticae aut schismaticae sectae sit adseriptus, nec ulla ex poenis de quibus in can. 765, n. 2 per sententiam declaratoriam aut condemnatoriam notatus; 3. ’ Non sit pater, mater, coniux confirmandi; •1.’ A confirmando eiusve parentibus vel tutoribus vel, hi si desint aut renuant, a ministro vel a parocho sit designatus; ° Confirmandum in ipso confirmationis actu per se vel per pro­ 5. curatorem physice tangat l. Can. 796. Ut quis licite ad patrini munus admittatur, oportet : 1. ° Sit alius a patrino baptismi, nisi rationabilis causa, indicio mi­ nistri, aliud suadeat, aut statim post baptismum legitime confirmatio conferatur; 2. ° Sit eiusdem sexus ac confirmandus, nisi aliud ministro in casi­ bus particularibus ex rationabili causa videatur; 3. ° Serventur praeterea praescripta can. 766 1 2. Can. 707. Etiam ex valida confirmatione oritur inter confirmatum et patrinum cognatio spiritualis, ex qua patrinus obligatione tenetur confirmatum perpetuo sibi commendatum habendi eiusque Christianam educationem curandi3. Caput V. De collatae confirmationis adnotatione et probatione. Can. 798. Nomina ministri, confirmatorum, parentum et patrinorum, diem ac locum confirmationis parochus inscribat in peculiari libro, praeter adnotationem in libro baptizatorum de qua in can. 470, § 2 4. 1 C. 4, C. XXX, q. 1; c. 102, D. IV, de cons.; Reg 68, 72, R. J., in VI°; S. C. S. Off., 14 oct. 1676, ad 1; (Vio. Ap. Sandwic.), 11 dec. 1850, ad 13; instr, (ad Archiep. Corcyren.), 3 lan. 1871, n. 1; S. C. de Prop. Fide, instr. 4 mali 1774; S. R. C., laurinen., 20 sept. 1749, ad 6; Policastren., 14 lun. 1873, ad Ill; Pontificale Rom., tit. De couflnnandis. 2 C. 20, C. XVIII, q. 2; S. C. S. Off., 3 sept. 1671; instr, (ad Ordinarios Imperii Brasil.), 2 iul. 1878; S. O. C., Ancon itana, 16 febr. 1884; S. C. de Prop. Fide, instr. 4 maii 1774; S. R. C., Policastren., 14 iun. 1873, ad III; Praefecturae Apostolicae Bengaliae Cen­ tralis, 15 febr. 1887, ad II; S. Poenit., 10 dec. 1860, ad 19; Pontificale Rom., tit. De con­ firmandis. 3 C. 1, de cognatione spirituali, IV, 3, in VI°; Cone. Trident., sess. XXIV, dc ref. matrim., c. 2; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis d, 26 mail 1742, § VIII, η. VI; ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 17; S. C. C., Tarraconen., 23 sept. 1593; Nullius, 15 mart. 1631; Theatina, 23 aug., 13 sept. 1721; S. C. de Prop. Fide, instr. 4 maii 1774; instr, (ad Vîc. Ap. Scopiae), 26 sept. 1840; Pontificale Rom., tit. De confirmandis. — Vide etiam can. 1335. 4 Benedictus XIV, const. « Firmandis », 6 nov. 1744, § 9; const, e Ad honorandam », 27 mart. 1752, § 13; Rituale Rom., tit. X, c. 2, Formulae scribendae in libris habendis apud parochos; c. 4, Forma describendi confirmatos. {Λ ■ •41 231) Codex Iuris Canonici Can. 799. Si proprius confirmati parochus praesens non fuerit, de collate, con­ firmatione minister vel per se ipse vel per alium quamprimum eundem certiorem faciat. Can. S00. .0 Ad collatam confirmationem probandam, modo nemini fiat praeiudicium, satis est unus testis omni exceptione maior, vel ipsius confirmati iusiurandum, nisi confirmatus fuerit in infantili aetate ’. TITULUS III. De sanctissima Eucharistia. Can. 801. In sanctissima Eucharistia sub speciebus panis et vini ipsemet Chri­ stus Dominus continetur, offertur, sumitur 123*7. * -.1 Caput I. De sacrosancto Missae sacrificio. Art. I. — De sacerdote Missae sacrificium celebrante. Can. 802. Potestatem offerendi Missae sacrificium habent soli sacerdotes 3. 1 S. C. C., Verulana, U mail 1595; Interamnen., 6 mail 1017. 2 C. 35, 38, 4043, 46, 48, 55. 58, 60, 61, 68-70, 72-74, 77, S0, 82, 84, 85, 89, 91, 92, D. Π, de cons^ c. 1, X, de summa Trinitate et fide catholica, I, 1; c. 6, X, de celebratione missarum, et sacramento Eucharistiae, et divinis officiis, III, 41; Cone. Trident, sess. XIII, de Eucharistia, c. 1, 3-5, can. 1-4, 6, 8; sess. XXI, de communione, c. 3, can. 3; sess. XXII, de sacrificio missae, c. 1, 2, can. 1, 2; Innocentius III, ep. « Eius exemplo », 18 dec. 120S, Professio fidei Waldenslbus praescr.; Professio fidei (in Cone. Lugdunen. II) a Michaele Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Benedictus XII, a. 1341, prop. 67, Armenorum, damn.; Clemens VI, ep. < Super quibusdam », 29 sept. 1351; Mar tin us V (in Cone. Constantlen.), const. < Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 3, loannis VTicleff, damn., art. 16, 17, de quibus errorum Wlcleff et Husz suspecti interrogandi; (in Conc. Constantien.), const, a In eminentis ·, 22 febr. 1418; Eugenius IV (in Conc. Florentin.), const. « Exulta te Dco », 22 nov. 1439, $ 12; (in Conc. Florentin.), const, e Cantate Domino », 4 febr. 1441, $ 25; Pius IV, const. « Iniunctum nohis », 13 uov. 1564. Professio fidei Trident.; Gregorius XIII, const. « Sanctissimus », a. 1575, Professio fidei Graecis praescr.; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 26 mali 1742, $ VI, η. XV; ep. « Nuper ad Nos », 16 mart. 1743, Pro­ fessio fidei Maronltls praescr.; lltt. ap. a Fra le moltipUcità ». 1 mall 1751, η. 1; Pius VI, const, α zi u et orem fidei », 28 aug. 1794, propr. 29, Synod! Pistorien., damn.; Leo XIII, ep. < Litteris ad te ». 1 lun. 1889; ep. encycl. < Mirae caritatis », 2S mall 1902; S. C. S. Off., 7 lui. 1875; decr. 14 dec. 1887, 7 mart. 1888. prop. XXIX-XXXI. Antonii Rosminl Serbati, damn.; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, η. 1. a C. 1, D. XXV; c. 77. C. I, q. 1; c. 2. 11. D. 1. dc cous.; c. 1. X. de summa Trinitate et fido catholica, I, 1; c. 2. X, de clerico non ordinato ministrante, V, 28; Conc. Trident.» sess. XXII, de sacrificio missae, c. 1, 2. can. 2; de observandis et evitandis in celebratione missae; sess. XXIII, de ordine, c. 1; Innocentius III, ep. < Eius exemplo », 18 dec. 1208 Liber Tertius · De Rebus 231 Can. 803. i. Non licet pluribus sacerdotibus concelebrare, praeterquam in Missa ordinationis presbyterorum et in Missa consecrationis Episcoporum se­ cundum Pontificale Romanum x. Can. 804. § 1. Sacerdos extraneus ecclesiae in qua celebrare postulat, exhi­ bens authenticas et adhuc validas litteras commendatitias sui Ordinarii, si sit saecularis, vel sui Superioris, si religiosus, vel Sacrae Congrega­ tionis pro Ecclesia Orientali, si sit ritus orientalis, ad Missae celebratio­ nem admittatur, nisi interim aliquid eum commisisse constet, cur a Missae celebratione repelli debeat 2. § 2. Si iis litteris careat, sed rectori ecclesiae de eius probitate ap­ prime constet, poterit admitti; si vero rectori sit ignotus, admitti adhuc potest semel vel bis, dummodo, ecclesiastica veste indutus, nihil ex cele­ bratione ab ecclesia in qua litat, quovis titulo, percipiat, et nomen, offi­ cium suamque dioecesim in peculiari libro signet3. § 3. Peculiares hac de re normae, salvis huius canonis praescriptis, ab Ordinario loci datae, servandae sunt ab omnibus, etiam religiosis exemptis, nisi agatur de admittendis ad celebrandum religiosis in ecclesia suae religionis 4. Can. 805. Sacerdotes omnes obligatione tenentur Sacrum litandi pluries per annum; curet autem Episcopus vel Superior religiosus ut iidem saltem singulis diebus dominicis aliisque festis de praecepto divinis operentur s. Professio fidei Waldensibus praescr.; Clemens VI, ep. α Super quibusdam », 29 sept. 1351; Eugenlus IV (in Conc. Florentin.), const. « Exaltate Deo », 22 nov. 1439, § 12; (In Conc. Florentin.), const. « Cantate Domino d, 4 febr. 1441, § 25; Gregorius XIII, const, α Officii nostri », G aug. 1574, § 2; Clemens VIII, const. « Etsi alias », 1 dec. 1601; Urbanus VIII, const, α Apostolatus officium », 23 mart. 1628, § 3: Benedictus XIV, const, α Sacerdos in aeternum », 20 apr. 1744; ep. encycl α Ex quo », 1 mart. 1756, § 41, 42; ep. encycl. α Quam grave », 2 aug. 1757; const, α Divinarum », 2 aug. 1757; Leo XIII, ep. encycl. « Mirae cari­ tatis », 28 maii 1902; S. R. C., 8 mart 1825; Missale Rom., tit. De defectibus in celebra­ tione missarum occurrentibus, c. I; Pontificale Rom., tlt. De ordinatione presbyteri; tit. De consecratione electi in episcopum. 1 C. 28, X, de electione et electi potestate, I, G; Benedictus XIV, ep. encycl. α Allatae sunt », 26 iul. 1755, § 38; Pontificale Rom., tit. De ordinibus conferendis; tit. De ordina­ tione presbyteri; tit. De consecratione electi in episcopum. 2 C. 7, D. LXXI; Conc. Trident., sess. XXII, de observandis et evitandis in celebra­ tione missae; sess. XXIII, de ref., c. 16; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 6; ep. encycl. κ Apostolicum ministerium », 30 mali 1753, § 6; ep. encycl. I : if !J U- Codex Juris Canonici Can. S06. § 1. Excepto die Nativitatis Domini et die Commemorationis omnium fidelium defunctorum, quibus facultas est ter offerendi Eucharisticum Sacrificium, non licet sacerdoti plures in die celebrare Missas, nisi ex apostolico induito aut potestate facta a loci Ordinario *. § 2. Hanc tamen facultatem impertiri nequit Ordinarius, nisi cum, prudenti ipsius iudicio, propter penuriam sacerdotum die festo de prae­ cepto notabilis fidelium pars Missae adstare non possit; non est autem in eius potestate plures quam duas Missas eidem sacerdoti permittere 123. f Can. 807. Sacerdos sibi conscius peccati mortalis, quantumvis se contritum existimet, sine praemissa sacramentali confessione Missam celebrare ne audeat; quod si, deficiente copia confessarii et urgente necessitate, elicito tamen perfectae contritionis actu, celebraverit, quamprimum confi­ teatur ’. Can. 808. Sacerdoti celebrare ne liceat, nisi ieiunio naturali a media nocte servato *. 1 C. 53, D. I, de cons.; c. 3, 12, X. de celebratione missarum, et sacramento Eucha­ ristiae, et divinis officiis, III, 41; Benedictus XIV, ep. « Declarasti », 16 mart 1746; const. « Quod expensis », 26 ang. 1748; ep. encycl. < Magno cum », 2 lun. 1751, $ IS; ep. encycl. « Apostollcum ministerium », 36 mati 1753, J 11; ep. « In superiori », 20 dec. 1755, ? 2; iæo XIII, litt. ap. « Trans Oceanum », IS apr. 1S97, η. VII; Benedictus XV, const. « In­ cruentum », 10 aug. 1915; S. C. S. Off. (Coreae), 20 iun. 1860, ad 1; 22 febr. 1888; S. C. C., Placentina, 11 lan. 1710; S. C. de Prop. Fide, instr. 24 mail 1870, η. 2, 7; 22 mart. 1916; 8. R. C., Carpen., 16 dec. 1823; Barcinonem, 11 apr. 1840, ad 3; Ambianen., 22 mall 1841; Bolana, 28 apr. 1866, ad VI; Ordinis Carthusianorum, 19 iun. 1875; Lucerina, 19 iun. 1875; Mariannen., 11 ang. 1888; Sancti Hippolyti, 30 apr. 1SS9; Calayuritana et Calceaten., 13 febr. 1892, ad XXI; Urbis et Orbis, 11 aug. 1915; Urbis et Orbis, 28 febr. 1917; Mlssale Rom., tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. IX, de defectibus dispositio­ nis corporis, η. 4; Rubrica in Vigilia Nativitatis Domini. 2 Benedictus XIV, ep. a Declarasti », 16 mart. 1746; ep. encycl. « Apostollcum mi­ nisterium », 30 mali 1753, f 11; S. C. S. Off. (Coreae), 20 iun. I860, ad 2; S. C. Ep et Reg., Vercellen., 2 oct. 1578; S. C. O., 20 sept. 1622; Paraguaricn., 1 sept. 1657, ad 4; Apten., Zl lun. 1733, 8 mali 1734; litt. (ad Ep. Cameracen.), 14 oct. 1843; Salamantina, 22 febr. 1862, ad 1, 3; Lanciancn., 3 febr. 1884, ad 2; Jfalacitana, 10 mali 1897; S. C. de Prop. Fide, litt. (ad Ep. Namurcen.), 28 sept. 1837; instr. 24 mali 1870, n. 3-6, 8, 10-17; S. R. C., Am­ bianen., 22 mall 13U, ad 3; Namurcen., 11 sept. 1841; Nivemen., 8 mart. 1879, ad IV. s C. 7, X, dc celebratione missarum, et «aeramento Eucharistiae, et divinis officiis, III, 41; Cone. Trident., sess. XIII, de Eucharistia, c. 7; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis ». 26 maU 1742,VI, η. I; S. C. S. Off., decr. 18 mart. 1666, prop. 38, 39, damn.; Mlssale Rom., tit. Ritus servandus in celebratione missae, c. I, dc praeparatione sacer­ dotis celebraturi, n. 1; tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. VIII, de defectibus dispositionis animae, n. 2-4. * C. 16. C. VII, q. 1; c. 49, D. I. dc cons„- c. 5, X, de celebratione missarum, et sa­ cramento Eucharistiae, ct divinis officiis. III, 41; Benedictus XIV, ep. « Declarasti », 16 mart. 1746; S. C. S. Off. (Valllsprat.), 2 dec. 1S74; S. C. de Prop. Fide, instr. 24 maii 1870. n. 19; S. R. C., 8 mart. 1825; Mlssale Rom., tit. De defectibus in celebratione missa­ rum occurrentibus, c. III, de defectu panis, n. 5; c. IV, de defectu vini, n. 5; c. ΓΧ, de | Liber Tertius - Dc Rebus 233 Can. 809. Integrum est Missam applicare pro quibusvis tum vivis, tum etiam defunctis purgatorio igne admissa expiantibus, salvo praescripto can. 2262, § 2, n. 2 *. Can. 810. Sacerdos ne omittat ad Eucharistici Sacrificii oblationem sese piis precibus disponere, eoque expleto, gratias Deo pro tanto beneficio agere a. Can. 811. § 1. Sacerdos, Missam celebraturus, deferat vestem convenientem quae ad talos pertingat et sacra ornamenta a rubricis sui ritus prae­ scripta 3. § 2. Abstineat autem a pileolo et annulo, nisi sit S. R. E. Cardinalis, Episcopus vel Abbas benedictus, aut nisi apostolicum indultum eorundem usum in Missa celebranda eidem permittat4. defectibus dispositionis corporis, n. 1, 3, 4; c. X, de defectibus in ministerio ipso occurrentibus, n. 3; Rubrica in Vigilia Nativitatis Domini; Caeremoniale Episcopor., 1. II, c. XIV, n. 11. 1 Cone. Trident., sess. XXII, de sacrificio missae, c. 2, can. 3; sess. XXV, de purga­ torio; Innocentius III, ep. α Eius exemplo », 18 dec. 120S, Professio fidei Waldensibus praescr.; Professio fidei (in Cone. Lugdunen. II) a Mlchaele Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Eugenius IV (in Cone. Florentin.), const, α Laetentur caeli », 6 iul. 1439«, § 5; Pius IV, const. < Iniunctum nobis », 13 nov. 1504, Professio fidei Trident.; Gregorius XIII, const, α Sanctissimus », a. 1575, Professio fidei Graecis praescr.; Benedictus XIV, const < Etsi pastoralis », 26 maii 1742, § I, η. III; ep. < Nuper ad Nos », 16 mart. 1743, Professio fidei Maronitis praescr.; Pius VI, const, α Auctorem fidei », 28 aug. 1794, prop. 30, Synodi Pistorien., damn.; Pius IX, ep. encycl. « Amantissimi Redemptoris », 3 mail 1S58; Leo XIII, ep. encycl. α Mirae caritatis », 28 maii 1902; Benedictus XV, const, α Incruentum », 10 aug. 1915; S. C. S. Off., 12 iul. 1865; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Praef. Mission. Epiri), 25 febr. 1837; litt. (ad Superior. Semin. Paris. Mission, ad Exter.), 16 ian. 1840; (C. P. pro Sin. — Tunkin.), 6 aug. 1S40; (C. P. pro Sin ), 11 mart. 18-18. 2 Mlssale Rom.. tit. Ritus servandus in celebratione missae, c. I, de praeparatione sacerdotis celebraturi, n. 1; c. XII, de benedictione in fine missae et evangelio S. Ioan· nis, n. 6. 3 Cone. Trident., sess. XXII, de sacrificio missae, c. 5, can. 7; S. C. C., Ruben., 28 lui., 18 aug. 1708; Spolctana, 14 et 28 ian. 1764; S. C. de Prop. Fide, 30 nov. 1828; Mls­ sale Rom., tit. Rubricae generales missalis, c. XVUI, de coloribus paranientorum; c. XIX, de qualitate paranientorum; tit. Ritus servandus in celebratione missae, c. I, de praepa­ ratione sacerdotis celebraturi, n. 2-5; tit. De defectibus in celebratione missarum occur­ rentibus, c. X, de defectibus in ministerio ipso occurrentibus, η. 1; Pontificale Rom., tit. De consecratione electi in episcopum: Caeremoniale Episcopor., 1. II, c. VIII, n. 12-15, 19-22, c. XI, XIII, n. 7, H, e. XX, η. 1, 2, c. XXV, n. 4, c. XXXI, n. 2. » C. 57, D. I, de cons.; c. 15, X, de vita et honestate clericorum, III, 1; Benedi­ ctus XIV, ep. « Aestas », 11 oct. 1757, η. XXII; Pius X, motu propr. a Inter multiplices », 21 febr. 1905, n. 4, 9, 27, 28, 31, 47-49; S. C. S. Off. (Tchely Septentrion, etc.), 25 aug. 1880, ad 2; S. C. Consist., 2 mali 1910; S. C. de Prop. Fide, litt. (ad Vic. Ap. Coreae), 30 aug. 1838; litt. (ad Pro-Vlc. Kuytcbeou), G dec. 1S59; instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 18 oct 1883, η. XVI; S. R. C., 20 nov. 1628; Boianen., 22 iun. 1630; 4 aug. 1657; Aquae Sextiae, 12 apr. 1704, ad 2; Bydruntina, 11 apr. 1840; Bahien. in Brasilia, 23 maii 1846, ad 5; De A icaragua, 20 aug. 1870; laden., 28 iul. 1876, ad 1; lacen., 30 ian. 1878, nd I; Scncn., 30 iun. 1883, ad VII; Biscien., 9 mart. 18SM; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Ro­ manae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. ΙΠ, η. 10°, f; Mis- :··.ώ·Ύ·. ,·Α···ν· 2*4 Codex Juris Canonici Can. 812. Nulli sacerdoti celebranti, praeter Episcopos aliosque praelatos usu pontificalium fruentes, licet, sola honoris aut sollemnitatis causa, habere presbyterum assistentem x. Can. 813. § 1. Sacerdos Alissam ne celebret sine ministro qui eidem inserviat et respondeat . * § 2. Minister Missae inserviens ne sit mulier, nisi, deficiente viro, insta de causa, eaque lege ut mulier ex longinquo respondeat nec ullo pacto ad altare accedat ’. Art. Π. — De Missae ritibus et caeremoniis. Can. 814. Sacrosanctum Missae sacrificium offerri debet ex pane et vino, cui modicissima aqua miscenda est4. Can. 815. § 1. Panis debet esse mere triticeus et recenter confectus ita ut nul­ lum sit periculum corruptionis \ sale Rom., tlL De defectibus m celebratione missarum occurrentibus, c. X, de defectibus in ministerio ipso occurrentibus, n. 1; Pontificale Rom.» tit. De consecratione electi in episcopum. 1 PlusX, motu propr. « Inter multiplices », 21 febr. 1905, n. 29, 47; S. R. C., Oriolen., 7 aug. 1628; decr. 27 sept 1659, n. 7; Volaterrana, 10 apr. 1666, ad 4; Cortoncn., 10 sept. 1701, ad 14; Pistorien. et Praten., 15 mart 1721; Baren., 3 aug. 1839, ad 1; Lucana, 7 dec. 1844, ad 2; Drepanitana, 27 febr. 1847; Vicariatus Apostolici Constantinopolitani, 21 iul. 1855; Montis Pessulani, 11 lui. 1857; laden., 28 iul. 1876, ad II; lacen., 30 ian. 1878, ad II; Vicentina, 1 dec. 1882; Dianen., 19 sept. 1SS3; Crem en., 21 nov. 1902; Caeremoniale Episcopor., 1.1, c. ΥΠ; 1. II, c. VIII. 2 C. 6, X, de filiis presbyterorum ordinandis rei non, 1,17; Conc. Basileen., sess. XXI, c. 8; Mlssale Rom., tit. Ritus servandus in celebratione missae; tit. De defectibus in cele­ bratione missarum occurrentibus, c. X, dc defectibus in ministerio ipso occurrentibus, η. 1. 3 C. 1, X, dc cohabltatione clericorum et mulierum, III, 2; Innocentius IV, ep. a Sub catholicae », 6 mart. 1254, $ 3, η. 14; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § VI, η. XXI; ep. encycl. < Allatae sunt », 26 iul. 1755, i 29; S. R. C., Veronen., 27 aug. 183G, ad 8; Alatrina, IS mart. 1899, ad VI; Mlssale Rom., tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. X, de defectibus in ministerio ipso occurrentibus, η. 1. 4 C. 1, 2, 4, 5, 7, 55, 83, D. II, de cons 4 c. G, 8, 13, 14, X, de celebratione missarum, ct sacramento Eucharistiae, et divinis officiis, III. 41; Conc. Trident., sess. XXII, dc sacri­ ficio missae, c. 1. 7, can. 9; Eu genius IV (in Conc. Florentin.), const, α Exui ta te Deo », 22 nov. 1439, § 12; Benedictus XIV, ep. encycl. < Allatae sunt », 26 lui. 1755, § 6, 22; S. C. 8. Off., 7 aug. 1704, ad 2; ep. n aug 1904; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 30 lan. 1635; Mis­ sale Rom., tit. Ritus serrandus in celebratione missae, c. VII, dc offertorio et aliis usque ad Canonem, n. 4; tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. III, de defectu panis; c. IV, dc defectu «rink c. X, dc defectibus in ministerio ipso occurrentibus, n. 5, 6, 13; tit. Ordo missae. 3 Eugenlus IV (In Conc. Florentin ), const. « Bsultatc Deo », 22 nov. 1439, § 12; (in Conc. Florentin.), const, a Cantato Domino », 4 febr. 1441, $ 25; Gregorius XIII, const. « Sanctissimus », a. 1575. Professio fidei Graecis praescr.; Benedictus XIV, ep. α Nuper ad Nos »,10 mart. 1743, Professio fidei Maronitis praescr.; 8. C. S. Off. (Colmbatur.). 23 iun. 1852; 9 iul. 1881; litt. encycl. B0 aug. 1901; S. C. de Prop. Fide, instr. 31 lui. 1902, n. 6; I Liber Tertius - De Rebus § 2. Vinum debet esse naturale de genimine vitis et non cor­ ruptum \ Can. 816. In Missae celebratione sacerdos, secundum proprium ritum, debet panem azymum vel fermentatum adhibere ubicunque Sacrum litet2. Can. 817. Nefas est, urgente etiam extrema necessitate, alteram materiam sine altera, aut etiam utramque, extra Missae celebrationem, con­ secrare \ Can. 818. Reprobata quavis contraria consuetudine, sacerdos celebrans accu­ rate ac devote servet rubricas suorum ritualium librorum, caveatque ne alias caeremonias aut preces proprio arbitrio adiungat\ S. R. O., Gandaven., 16 dee. 1826, ad primam facti speciem, ad 1, 2; Mlssale Rom., tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. II, de defectibus materiae; c. III, de defectu panis, n. 1-5; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacra­ mento, n. 7. 1 Eugenius IV (in Conc. Florentin.), const, a Exultate Deo », 22 nov. 1439, § 12; S. C. S. Off. (Aethiopiae), 22 iul. 1706; 7 mail 1879; 9 iul. 1881; (Carcassonae), 4 mail 18S7; (Mas­ siliae), 30 lui. 1S90; 15 apr. 1S91; (Tchely Meridio-Orient.), 25 iun. 1891; (Brasillae), 5 aug. 1896; (Tarraconem), 5 aug. 1896; 22 mali 1901; litt. encycl. 30 aug. 1901; S. C. de Prop. Fide (Siam), a. 1819; litt. encycl. 10 mart. 1861; Mlssale Rom., tit. De defectibus in cele­ bratione missarum occurrentibus, c. II, de defectibus materiae; c. IV, de defectu vini. 2 C. 14, X, de celebratione missarum, et sacramento Eucharistiae, et divinis officiis, III, 41; Professio tide! (in Conc. Lugdunen. II) a Micliaele Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Eugenius IV (in Conc. Florentin.), const, α Laetentur caeli », 6 iul. 1439, § 4; Gre­ gorius XIII, const. « Sanctissimus », a. 1575, Professio iidei Graecis praescr.; Benedi­ ctus XIV, const, α Etsi pastoralis », 26 mail 1742, § 1, η. II, § VI, η. X; ep. « Nuper ad Nos », 16 mart. 1743, Professio fidei Maronitls praescr.; ep. encycl. α Allatae sunt », 26 lui. 1755, § 22, 23, 34; Pius X, const, α Tradita ab antiquis », 14 sept. 1912, η. I; S. C. de Prop. Fide, decr. 20 nov. 1S38; instr. 31 lui. 1902, η. 1, e; Missale Rom., tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. III, de defectu panis, n. 3. 3 Missale Rom., tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. III, de defectu panis, n. 5, 6; c. IV, de defectu vini, n. 5, 8; c. X, de defectibus in ministerio ipso occurrentibus, n. 3. ‘ C. 7, 10-12, D. II. de cons.; c. 14, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; Conc. Basileen., sess. XXI, c. 8; Conc. Trident., sess. XXII, de sacrificio missae, c. 5, can. 7, 9; de observandis et evitandis in celebratione missae; S. Plus V, const, α Providentia », 20 aug. 1566; const. « Quo primum », 14 iul. 1570, § 3; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 6; const. « Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § IX, η. I, XVIII; ep. encycl. « Demandatam », 24 dec. 1743, § 11; ep. encycl. α Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 18; const, α Imposito Nobis », 29 mart. 1751, § 9; ep. encycl. α Allatae sunt », 26 iul. 1755, § 34; ep. « Aestas », 11 oct. 1757, n. V1I-XII, XVI; Pius X, const. « Tradita ab antiquis », 14 sept. 1912, η. I; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vic. Ap. Cochlnchln.), 30 lun. 1830; instr. 31 iul. 1902, n. 6; S. R. C., Oscen., 16 mart. 1591, ad 19; Lisbonen., 12 nov. 1605; Urbis, 19 aug. 1651, ad 2; Plurium dioecesium, 11 mart. 1858; Missale Rom., tit. Rubricae generales mis· salis; tit. Ritus servandus in celebratione missae; tit. De defectibus in celebratione mis­ sarum occurrentibus; tit. Ordo missae; tit. Canon missae. !l è■ Codes Iuris Canonici Can. 819. Missae sacrificium celebrandum est lingua liturgica sui cuiusque ritus ab Ecclesia probati f ' i Art. HI. — De tempore et loco Missae celebrandae. Can. S <1 Missae sacrificium omnibus diebus celebrari potest, exceptis iis qui proprio sacerdotis ritu excluduntur3. § 1. Missae celebrandae initium ne fiat citius quam una hora ante auroram vel serius quam una hora post meridiem 3. § 2. In nocte Nativitatis Domini inchoari media nocte potest sola Missa conventualis vel paroecialis, non autem alia sine apostolico in­ duito 4. § 3. In omnibus tamen religiosis seu piis domibus oratorium haben­ tibus cum facultate sanctissimam Eucharistiam habitualiter asservandi, nocte Nativitatis Domini, unus sacerdos tres rituales Missas vel, servatis servandis, unam tantum quae adstantibus omnibus ad praecepti quoque satisfactionem valeat, celebrare potest et sacram communionem peten­ tibus ministrare ®. § 1. Missa celebranda est super altare consecratum et in ecclesia vel oratorio consecrato aut benedicto ad normam iuris, salvo praescripto can. 1196 ·. 1 Cone, Trident., sess. XXII, de sacrificio missae, c. 8, can. 9; S. Pius V, const, α Providentia », 20 aug. 1566; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 26 mail 1742, 5 VI, η. IX, X; const. « Ex pastorali », 25 aug. 1754; ep. encycL < Allatae sunt », 26 iul. 1755, § 04, 35; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 31 iul. 1673; (C. P. pro Sin.), 7 lan. S. R. C., 13 febr. 1892; decr. 5 aug. 1898; 14 aug. 1900; decr 14 mart. 1902; decr. 18 dec. 1906. 2 O. 71, D. II, de cons4 c. 13, D. Ill, de cons.: S. R. C., decr. gen. 12 febr. 1 Senen., 26 apr. 1692; Veneta, 20 mart. 1762; Urbie «eu Minorum Observantiae S. Francisei, 28 mart 1775, ad 5; 31 lui. 1821, ad 3; Ordinis Carmelitarum Excalceatorum, 22 iul. 1848, ad 1; Mlssale Rom., tit Rubricae generales missalis. 3 Martlnus V (In Cone. Constantien.), const, α In eminentis », 22 febr. 1418; S. Plus V, const. < Sanctissimus in Christo », 29 mart. 1566, § 2; S. C. S. Off. (Coreae), 20 iun. 1860, ad 1; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vie. Gen. Nankin.), 29 febr. 1836; S. R. C., Alecina, 10 lan. 1597; Bonaeren., 1 iul. 1899, ad IV; Mlssale Rom., tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. X, de defectibus in ministerio ipso occurrentibus, n. 1. < C. 48, D. I, de cons.; 8. C. S. Off., 26 nov. 1908, ad II; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vie. Gen. Nankin.), 29 febr. 1836; S. R. C., Bituntina, 14 nov. 1676; Tinen., 24 febr. 1680; Lucana, 22 nov. 1681; Senen., 23 mart. 1686; Taurinen., 3 dec. 1701; Aretina, 18 sept 1781; Gerunden., 3 apr. 1830; Societatis lesu, 11 mali 1878, ad XV; C uneen., 2 lun. 1883, ad X; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept 1908, Pars. II. Normae peculiares, cap. VII, art. Ill, η. 10°, e; Missale Rom., tit Rubricae generates missalis, c. XV, dc hora celebrandi missam, η. 4. a S. C. S. Off., decr. 1 aug. 1907; 26 nov. 1908. ad I; S. R. C., Aquileien., 27 iul. 1720; Congregationis Missionis, 27 aug. 1S36, ad 1; Congregationis Clericorum Regularium Sancti Pauli Bamabitarum, 22 lui. 1848; Urgellen., 7 aug. 1871, ad IX. ® C. 1, 2, 11, 12, 14, 15, 28, D. I, de cons.; c. 18, de sententia excommunicationis, suspension is et interdicti, V, 11, In VI0; Cone. Trident, sess. XXII, de observandis ct evi- Liber Tertius - Dc Rebus § 2. Privilegium altaris portatilis vel iure vel induito Sedis tantum Apostolicae conceditur \ § 3. Hoc privilegium ita intelligendum est, ut secumferat faculta­ tem ubique celebrandi, honesto tamen ac decenti loco et super petram sacram, non autem in mari2. § 4. Loci Ordinarius aut, si agatur de domo religionis exemptae, Su­ perior maior, licentiam celebrandi extra ecclesiam et oratorium super petram sacram et decenti loco, nunquam autem in cubiculo, concedere potest iusta tantum ac rationabili de causa, in aliquo extraordinario casu et per modum actus 3. Can. 823. § 1. Non licet Missam celebrare in templo haereticorum vel schisma­ ticorum, etsi olim rite consecrato aut benedicto 4. § 2. Deficiente altari proprii ritus, sacerdoti fas est ritu proprio ce­ lebrare in altari consecrato alius ritus catholici, non autem super Grae­ corum antirnensiis 5. § 3. In altaribus papalibus nemo celebret sine apostolico induito e. tandis in celebratione missae; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 6; ep. encycl. α Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 22; const, α Imposito Nobis », 29 mart. 1751, § 4j ep. encycl. α Magno cum », 2 iun. 1751, § 2, H; S. C. S. Off., 17 ian. 1900; S. O. C., Florentina, 2 dec. 1628; Taurinen., 26 ian. 1669, ad 2; 1 mart 16S7; S. C. de Prop. Fide, 14 dec. 166S, ad 1, 2; decr. 30 apr. 1753, n. 3; (C. G.), 17 apr. 1758, ad 4; lltt. (ad Superior. Mission. Malabaren.), 2 sept 17S0; (C. P. pro Sin.), 14 ian. 1802, ad 1, 2; instr, (ad Vic. Gen. Nankin.), 29 febr. 1836; (C. G.), 21 sept. 1840, 8 d 7; litt. encycl. (ad Patriarch. Orient.), 13 aug. 1842; S. R. C., Rhedonen., 6 oct. 1837; Vivarien., 7 dec. 1844, ad 2; Sancti Flori, 3 iul. 1S46; Mlssale Rom’., tit. Rubricae generales missalis, c. XX, de praeparatione altaris, et ornamentorum eius; tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. X, de defectibus in ministerio ipso occurrentibus, n. 1. 1 C. 30, D. I, de cons.; Pius VII, const. « lamdiu », 19 apr. 1816; Pius X, const. « Sa­ pienti consilio », 29 iun. 1908, § I, n. 3°, 2; S. C. O., Toletana, 4 iun. 1672, ad 8, 9; Cacsaraugustana et Matriten., 23 mart. 1907; S. C. de Prop. Fide (C. P.pro Sin.), 13 , 20 nov. 1687, prop. 32, Michaelis de Molinos, damn.; Benedictus XIV, ep. encycl. α Etsi minime », 7 febr. 1742, 5 θΐ S. O. S. Off., decr. 7 dec. 1690, prop. 23, damn.; S. C. de Sacramentis, decr. 8 aug. 1910, η. II, III; S. C. de Prop. Fide (O. G.), 12 ian. 1869. 4 S. C. de Sacramentis, decr. 8 aug. 1910, η. IV. 5 Cone. Trident., sess. XXI, de communione, c. 4, can. 4; Benedictus XIV, ep. encycl. e Etsi minime », 7 febr. 1742, $ 9; const, α Etsi pastoralis », 26 mail 1742, 5 II, η. VII; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 12 ian. 1869; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eu­ charistiae sacramento, n. 11. 6 C. 24, D. LXXXVI; c. 9, C. XI, q. 3; c. 20, C. XXIV, q. 3; c. 95, D. II, de cons.; c. 3, 5, X, de •usuris, V, 19; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ex omnibus s, 16 oct. 1756, ί 3 sq.; S. C. S. Off., 27 iul. 1892, ad 1; S. C. de Prop. Fide, Instr. (ad Vic. Ap. Sutchuen.), 29 apr. 1784; S. Poenlt, 10 dec. 1860, ad 20; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 8; c. 4, de communione infirmorum, η. 1. 7 C. 2, X. de officio iudicis ordinarii, I, 31; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ex omni­ bus », 16 oct. 1756, § 9; S. C. S. Off. (Portus Aloisii), 1 aug. 1855; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 9. I 2A6 Codex Iuris Canonici Can. 856. Nemo quem conscientia peccati mortalis gravat, quantumcumque etiam se contritum existimet, siue praemissa sacramentel! confessione ad sacram communionem accedat; quod si urgeat necessitas ac copia confessarii illi desit, actum perfectae contritionis prius eliciat *. Can. 857. Nemini liceat sanctissimam Eucharistiam recipere , qui eam eadem die iam receperit, nisi in casibus de quibus in can. 858, § 1. Can. 858. § 1. Qui a media nocte ieiunium naturale non servaverit, nequit ad sanctissimam Eucharistiam admitti, nisi mortis urgeat periculum, aut necessitas impediendi irreverentiam in sacramentum ’. § 2. Infirmi tamen qui iam a mense decumbunt sine certa spe ut cito convalescant, de prudenti confessarii consilio sanctissimam Eucha­ ristiam sumere possunt semel aut bis in hebdomada, etsi aliquam medi­ cinam vel aliquid per modum potus antea sumpserint1 *3*. Can. 859. § 1. Omnis utriusque sexus fidelis, postquam ad annos discretionis, idest ad rationis usum, pervenerit, debet semel in anno, saltem in Paschate, Eucharistiae sacramentum recipere, nisi forte de consilio pro­ prii sacerdotis, ob aliquam rationabilem causam, ad tempus ab eius per­ ceptione duxerit abstinendum § 2. Paschalis communio fiat a dominica Palmarum ad dominicam in albis; sed locorum Ordinariis fas est, si ita personarum ac locorum adiuncta exigant, hoc tempus etiam pro omnibus suis fidelibus antici­ pare, non tamen ante quartam diem dominicam Quadragesimae, vel pro­ rogare, non tamen ultra festum sanctissimae Trinitatis 5. 1 Cone. Trident., sess. XIII, de Eucharistia, c. 7, can. 11; Leo X, const, α Exsurge Domine », 15 lun. 1520, error 15, Martini Luther, damn.; S. C. C., decr. e Sacra Tridentina Synodus », EO dec. 1905, n. 3; S. C. de Prop. Fide, instr, lad Vlc. Ap. Sutchuen.), 20 apr. 1784; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 3. 3 O. 54, D. II, 'de consM· Martinus V (in Cone. Constantlen.), const. « /n eminentis », 22 febr. 1418; Benedictus XIV, ep. « Quadam », 24 mart. 1756, § 3; S. C. S. Off. (Coreae), 5 lui. 1854, adi; Mlssale Rom., tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, C. IX, de defectibus dispositionis corporis, n. 1; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 3; c. 4, de communione infirmorum, n. 4. 3 Benedictus XIV, ep. a Quadam », 24 mart. 1756, J 3, 9; S. C. S. Off.. 7 sept. 1897; 8. U. C., decr. 7 dec. 1996. * C. 12, X, dc poenitentiis et remissionibus, V, 38; Cone. Trident., sess. XIII, de Eucharistia, can. 9; sess. XXI, dc communione, c. 4, can. 4; Eugenlus IV, ep. « Eide digna », 8 lui. 1410; Benedictus XIV, ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 21; ep. encycl. « Inter praeteritos », 3 dec. 1749, 5 3; ep. encycl. a Magno cum », 2 lun. 1751, | 21; Leo XIII, ep. encycl. « Mirae caritatis », 28 mali 1902; S. C. S. Off.. 23 mart. 1656, ad 1; 13 nov. 1609; S. C. de Sacramentis, decr. 8 aug. 1910, η. I; S. C. de Prop. Fide (Sinarum), 12 sept. 1645, ad 1; Rituale Rom., tit. IV, c. 3. de communione paschali, n. 1, 4. s Eugenlus IV. ep. « Fide digna », 8 lui. 1440; Benedictus XIV, ep. encycl. α Inter omnigenas », 2 febr. 1744, S 21; ep. encycl. « Magno cum », 2 lun. 1751, $ 21, 22; S. R. C., Tifematen., 22 mart. 1S06; Rituale Rom., tit. IV, c. 3, de communione paschali, n. 2 3. I Liber Tertius · De Rebus i 247 § 3. Suadendum fidelibus ut huic praecepto satisfaciant in sua quisque paroecia; et qui in aliena paroecia satisfecerint, curent proprium parochum de adimpleto praecepto certiorem facere l. § 4. Praeceptum paschalis communionis adhuc urget, si quis illud praescripto tempore, quavis de causa, non impleverit2. Can. 860. Obligatio praecepti communionis sumendae, quae impuberes gravat, in eos quoque ac praecipue recidit, qui ipsorum curam habere debent, idest in parentes, tutores, confessarium, institutores et parochum3. Can. 861. Praecepto communionis recipiendae non satisfit per sacrilegam com­ munionem 4. Can. 862. Expedit ut feria V maioris hebdomadae omnes clerici, etiam sacer­ dotes qui ea die a Sacro litando abstinent, sanctissimo Christi Corpore in Missa sollemni seu conventuali reficiantur 5. Can. S63. Excitentur fideles ut frequenter, etiam quotidie, pane Eucharistico reficiantur ad normas in decretis Apostolicae Sedis traditas; utque Missae adstantes non solum spirituali affectu, sed sacramentali etiam sanctissi­ mae Eucharistiae perceptione, rite dispositi, communicent6. Can. S64. § 1. In periculo mortis, quavis ex causa procedat, fideles sacrae communionis recipiendae praecepto tenentur T. 1 Benedictus XIV, ep. encycl. α Magno cum », 2 iun. 1751, § 21, 22; Pius X, const. < Tradita ab antiquis », 14 sept. 1912, η. IV; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Deleg. Ap. Aegypti), 30 apr. 1862, n. 2°; litt. encycl. 26 febr. 1896; Rituale Rom., tit. IV, c. 3, de com­ munione paschali, n. 3. 2 Eugenius IV, ep. α Fide digna », 8 iul. 1440. 3 S. C. de Sacramentis, decr. 8 nug. 1910, η. IV. S. C. S. Off., decr. 4 mart. 1079. prop. 55, damn. * 5 S. C. de Prop. Fide (Siam), 11 sept. 1S41; S. R. C., OMtaten., 27 sept. 1008; Se· guntina, 19 sept. 1654, ad 1; Cortoncn., 10 sept. 1701, ad 16; decr. gen. 27 sept. 1716; Conchen., 22 dec. 1770; Mutinen., 23 F^ept. 1837, ad I; Amerina, 12 aug. 1854; Caeremonlale Eplscopor., 1. II, c. XXIII, n. 6. 6 C. 56, D. II, de cone.; Cone. Trident., sess. XIII, de Eucharistia, c. 8; sess. XXII, de sacrificio missae, c. 6; Innocentius XI, const, α Caelestis Pastor », 20 nov. 16S7, prop. 32, Michaelis de Molinos, damn.; Benedictus XIV, ep. encycl. α Certiores effecti », 13 nov. 1742, § 2-4; Plus IX, ep. encycl. e Nostis et Nobiscum », S dec. 1849; ep. encycl. α Singulari quidem », 17 mart. 1856; Leo XIII, ep. encycl. « Mirae caritatis », 28 maii 1902; Plus X, litt. encycl. α Editae saepe », 26 mali 1910; S. C. S. Off., decr. 7 dec. 1690, prop. 23, damn.; S. C. Ep. et Reg., Baiocen., 1 oct. 1839; S. C. de Sacramentis, decr. 8 aug. 1910, η. V, VI; S. C. C., decr. 12 febr. 1679; decr. a Sacra Tridcntina Synodus », 20 dec. 1905, n. 6; Ro­ mana et aliarum, 15 sept. 1906, ad 1; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vlc. Ap. Sutchuen.), 29 apr. 1784; instr, (pro Mission. Sin.), a. 1817; (C. G.), 12 ian. 1869; S. R. C., Cameracen., 11 dec. 1885. ad II: Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 2. τ C. 9, C. XXVI, q. 6; c. 93, D. II, de cons.: Cone. Nlcaen. I, can. 13; S. Innocentius I, ep. α Consulenti tibi », 20 febr. 405, c. 2; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 20 febr. 1801· (C. P. pro Sin. — Tunkln. Occident.), 21 lui. 1S41, ad 1, 2; instr. 31 iul. 1902, n. 6. 248 Codex luris Canonici § 2. Etiamsi eadem die sacra communione fuerint refecti, valde ta­ men suadendum, ut in vitae discrimen adducti denuo communicent. § 3. Perdurante mortis periculo, sanctum Viaticum, secundum pru­ dens confessarii consilium, pluries, distinctis diebus, administrari et licet et decet\ Can. 865. Sanctum Viaticum infirmis ne nimium differatur; et qui animarum curam gerunt, sedulo advigilent ut eo infirmi plene sui compotes refi­ ciantur ’. Can. 866. § 1. Omnibus fidelibus cuiusvis ritus datur facultas ut, pietatis causa, sacramentum Eucharisticum quolibet ritu confectum suscipiant *. § 2. Suadendum tamen ut suo quisque ritu fideles praecepto com­ munionis paschalis satisfaciant4. § 3. Sanctum Viaticum moribundis ritu proprio accipiendum est; sed, urgente necessitate, fas esto quolibet ritu illud accipere 5. Art. III. — De tempore et loco quo sacra communio distribui potest. Can. 867. § 1. Omnibus diebus licet sanctissimam Eucharistiam distribuere ·. § 2. Feria tamen VI maioris hebdomadae solum licet sacrum Via­ ticum ad infirmos deferre T. § 3. In Sabbato Sancto sacra communio nequit fidelibus ministrari nisi inter Missarum sollemnia vel continuo ac statim ab iis expletis . * § 4. Sacra communio iis tantum horis distribuatur, quibus Missae sacrificium offerri potest, nisi aliud rationabilis causa suadeat’1 Rituale Rom., tit. IV, c. 4. dc communione infirmorum, n.3. 2 C. 93, D. II, dc cons4 Cone. Nlcaen. I, can. 13; S. Innocentius I, ep. α Consulenti tibi », 20 febr. 405. c. 2; Alexander VII, const. < Sacrosancti », 18 ian. 1658, § 2, n. XJII; Clemens IX» const. < In excelsa », 13 sept 1660, 2® 5 1. η. XIII, 5 3; Benedictus XIV, ep. encycl. < Inter omnigenas », 2 febr. 1744, t 22; const, α Firmandis », 6 nov. 1744, S 9; S. C. de Prop. Fide, Instr. 31 iul. 1902, n. 6; Rituale Rom., tit. IV, c. 4, dc communione infir­ morum. n. 1; tlL V, c. 4, de visitatione ei cura infirmorum, n. 10. 3 Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § VI, η. XIII, XIV; Leo XIII, lltt. ap. « Orientalium », 30 nov. 1894, η. II; Pius X, const, α Tradita ab anti­ quis », 14 sept. 1912, η. III; S. C. de Prop. Fide. decr. 18 aug. 1803; lltt. encycl. 26 febr. 1896. 4 Pius X. const. « Tradita ab antiquis », 14 sept. 1912, η. IV; S. C. S. Off., 12 dec. 1821; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 11 dec. 1S3S, ad 23; lltt. encycl. 26 febr. 1S96. 5 Pius X. const. « Tradita ab antiquis », 14 sept. 1912, η. V; S. C. S Off.. 12 dec. 1821; 8. C. de Prop. Fide (C. G.), 11 dec. 1838, ad 23; Insr. (ad Deleg. Ap. Aegypti), 30 apr. 1862, n. 2°, 3°; decr. 6 oct. 1863, C, d; decr. 18 aug. 1S93; lltt. encycl. 26 febr. 1896. e S. C. C., decr. 12 febr. 1679; 28 nov. 1912. T S. C. C.» decr. 12 febr. 1679; S. R. C., Lucana, 15 mail 1745; Missa le Rom., Rubrica in feria V. in Coena Domtnt. « 8. R. C., Tifcniaten., 22 mart. 1S06; 28 apr. 1914, ad II. 9 8. R. C., Tudcn., 7 sept. 1S1G» ad 23; Ordinis FF. Minorum Provinciae Portugal·· liae, 11 iun. 1904, ad I. » Uber Tertius - De Rebus 249 § 5. Sacrum tamen Viaticum quacunque diei aut noctis hora mi­ nistrari potestx. Can. 868. Sacerdoti celebranti non licet Eucharistiam intra Missam distri­ buere fidelibus adeo distantibus ut ipse altare e conspectu amittat1 23. Can. 869. Sacra communio distribui potest ubicunque Missam celebrare licet, etiam in oratorio privato, nisi loci Ordinarius, iustis de causis, in casi­ bus particularibus id prohibuerit *. TITULUS IV De poenitentia Can. 870. In poenitentiae sacramento, per iudicialem absolutionem a legitimo ministro impertitam, fideli rite disposito remittuntur peccata post baptis­ mum commissa4. Caput I. De ministro sacramenti poenitentiae. Can. 871. Minister huius sacramenti est solus sacerdos5 1 Rituale Rom., tiL IV, c. 4, de communione infirmorum, n. 10. 2 S. R. C., Florentina, 19 dec. 1829, ad 1; lanuen., 7 dec. 1844; Ordinis Minorum Uapuccinorum Sancti Frhncisci, 2A mart. 1860, ad I; Societatis Icsu, 11 mail 1878, ad VIII. 3 S. 0. C., decr. 12 febr. 1679; S. R. C., Vrbis et Orbis, 8 mail 1907. 4 O. 49, 51, 88, D. I, de poenit.; c. 1, D. VI, de poenit 4 c. 1, X, de summa Trinitate et fide catholica, I, 1; Cone. Trident., sess VI, de iustifleatione, c. 14, can. 29; sess. VII, de sacramentis in genere, can. 1; sess. XIV, de poenitentia, c. 1-8, can. 1-4, 9, 12, 15; Pro­ fessio fidei (in Cone. Lugdunèn. II) u Micbaele Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Benedictus XII, a. 1341, prop. 48, 51, 52, Armenorum, damn.; Eugenius IV (In Cone. Flo­ rentin.), const. « Exultate Deo », 22 nov. 1439, § 13; Leo X, const, a Exsurge Domine », 15 iun. 1520, errores 5, 10-12, 14, Martini Luther, damn.; S. Pius V, const, a Ex omnibus afflictionibus », 1 oct. 1507, errores 57, 58, Michaelis Ball, damn.; Urbanus VIII, const. « In eminenti », 6 mart. 1041, § 2, 8; Pius. VI, const, a Mediator », 11 nov. 1784, § 5; const. « Auctorem fidci », 28 aug. 1794, prop. 36, 38, Synod! Pistorien., damn.; S. C. S. Off., decr. 4 mart. 1679, prop. 64, damn.; 2 dec. 1874; Rituale Rom., tit. Ill, c. 1, dc sacramento poenitentiae, η. 1, 2. — Vide etiam can. 886. 5 C. 51, 78, 88, D. I. de poenit.; c. 1, D. VI, de poenit.; c. 10, X, de poenitentiis ci remissionibus, V, 38; Cone. Trident., sess. VI, de iustifleatione, c. 14; sess. XIV, dc poeni­ tentia, c. 1, 2, 5-7, 9, can. 10; sess. XXIII, dc ordine, c. 1; Innocentius Π, ep. « Testante Apostolo », 16 lui. 1141, capital. 12, Petri Abaelard, damn.; Martlnus V (in Cone. Constantien.), const. « Inter cunctas », 22 febr. 1418, art 20, 21, de quibus errorum Wicleff et Husz suspecti Interrogandi; Eugenius IV (in Cône. Florentin.), const. « Exultate Dco », 22 nov. 1439, § 13; Leo X, const, a Exsurge Domine », 15 iuu. 1520, error 13, Martini Luther, damn.· Gregorius XIII, const. < Officii nostri », 6 aug. 1574, § 2; Clemens VIII, const. « Etsi • ' f* i -A.; Codex Iuris Canonici Can. 872. Praeter potestatem ordinis, ad validam peccatorum absolutionem requiritur in ministro potestas iurisdictionis, sive ordinaria sive dele­ gata, in poenitentem 1. Can. 873. § 1. Ordinaria iurisdictione ad confessiones excipiendas pro uni­ versa Ecclesia, praeter Romanum Pontificem, potiuntur S. R. E. Car­ dinales; pro suo quisque territorio Ordinarius loci, et parochus aliique qui loco parochi sunt3. § 2. Hac eadem iurisdictione gaudent etiam canonicus poenitentiarius ecclesiae quoque collegiatae, ad normam can. 401, § 1, et Superiores IJ religiosi exempti pro suis subditis, ad normam constitutionum s. § 3. Haec iurisdictio cessat amissione officii, ad normam can. 183, et, post sententiam condemnatoriam vel declaratoriam, excommunica­ tione, suspensione ab officio, interdicto 4. Can. 874. § 1. lurisdictionem delegatam ad recipiendas confessiones quorum­ libet sive saecularium sive religiosorum confert sacerdotibus tum saecu­ laribus tum religiosis etiam exemptis Ordinarius loci in quo confessiones excipiuntur; sacerdotes autem religiosi eadem ne utantur sine licentia saltem praesumpta sui Superioris, firmo tamen praescripto can. 519 s. § 2. Locorum Ordinarii iurisdictionem ad audiendas confessiones habitualiter ne concedant religiosis qui a proprio Superiore non prae­ altas », 1 dec. 1G01; Urbanus VIII, const. « Apostolatus officium », 23 mart. 1C28, S 3; Benedictus XIV, const. « Nacerdos in aeternum », 20 apr. 1744; ep. encycl. « Quam grave », 2 aug. 1757, § 15-20; const. « Divinarum », 2 aug. 1757; Pontificale Rom., fit. De ordina­ tione presbyteri; Rituale Rom., tit. Ill, c. 1, Je sacramento poenitentiae, n. 1. 1 C. 2, de poenitentiis et remissionibus, V, 10, In VIe; Cone. Trident., sess. XIV, de poenitentia, c. 7; sess. XXII1, de ref., c. 15; Eugenlus IV (In Cone. Florentin.), const. « Exultate Deo », 22 nov, 1439, $ 13; Gregorius XV, const. « Inscrutabili », 5 febr. 1622, § 1; Innocentius X, const. « Cum sicut », 14 mail 1G4S, $ 3, 4, I, ad 9, 10; Clemens X, const. « Superna », 21 lun. 1G70, § 1, 4; Innocentius XII, const « Cum sicut », 19 apr. 1700; Inno­ centius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mali 1723, § 19; Benedictus XIII, const. < In supremo », 23 sept. 1724, J 16, 28; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3, 7-9; Clemens XII, const. < Admonet Nos », 11 aug. 1735, § 1, 3; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 mali 1742, $ V, η. VII; const. « Apostolica indulta », 5 aug. 1744, § 3, 5; ep. encycl. « Apostolicum ministerium », 30 mail 1753, § 7; Pins VI, const. « Auctorem fidei », 28 aug. 1794, prop. 37, Synodi Pistorlen., damn.; S. C. S. OH., decr. 24 sept. 1665, prop. 13, 16, damn.; S. C. Ep. et Reg., 9 lan. 1601; decr. 7 lan. 1617; S. C. C., Hildeshemen., IG sept-, 18 nov. 1769; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Cban-si), 16 lan. 1803; Rituale Rom., tit. Ill, c. 1, de sacramento poenitentiae, n. 1. a Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 15; Gregorius XV, const. « Inscrutabili », 5 febr. 1622, § 1; Clemens X, const, a Superna », 21 iun. 1670, $ 1; Clemens XII, const. « Admonet Nos », 11 aug. 1735, $ 1, 3; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 mail 1742, § V. η. VII; ep. encycl. < Apostolicum ministerium », 30 mali 1753, § 7. 3 Clemens X, const. « Superna », 21 iun. 1670, 5 4; S. C. C„ Parisien., 30 mart 1594. — Vide etiam cun. 518, } 2. 4 Vide etiam can. 2261, 5 3; 2275, η. 2; 2281. » C. 2, dc poenitentiis et remissionibus, V, 10, In VIe; c. 2, de sepulturis, III, 7, in ’ Clem.; c. un., de iudiciis, II, 1. in Extravag. com.; c. 2, de sepulturis, III, 6, In Extravag. com.; Cone. Trident., sess. XXIII. de ref., c. 15; S. Pitts V, const. < Romani Pontificis - :y. . I Liber Tertius - De Rebus 251 sentantur; iis vero qui a proprio Superiore praesentantur, sine gravi causa eam ne denegent, firmo tamen praescripto can. 877 *. Can. 875. § 1. In religione clericali exempta ad recipiendas confessiones pro­ fessorum, novitiorum aliorumve de quibus in can. 514, § 1, iurisdictionem delegatam confert quoque proprius eorundem Superior, ad normam con­ stitutionum; cui fas est eam concedere etiam sacerdotibus e clero saecu­ lari aut alius religionis 2. § 2. In religione laicali exempta, Superior proponit confessarium, qui tamen iurisdictionem obtinere debet ab Ordinario loci, in quo reli­ giosa domus reperitur. Can. 876. § 1. Revocata qualibet contraria particulari lege seu privilegio, sa­ cerdotes tum saeculares tum religiosi, cuiusvis gradus aut officii, ad con­ fessiones quarumcunque religiosarum ac novitiarum valide et licite reci­ piendas peculiari iurisdictione indigent, salvo praescripto can. 239, § 1, § 2. Hanc iurisdictionem confert loci Ordinarius, ubi religiosarum domus sita est, ad normam can. 525. Can. 877. § 1. Tum locorum Ordinarii iurisdictionem, tum Superiores religiosi iurisdictionem aut licentiam audiendarum confessionum ne concedant, 6 aug. 1571, § 2, 3; Gregorius XV, const. « Inscrutabili », 5 febr. 1022, § 1; Urbanus VIII, const α Cum sicut », 12 sept. 1628, § 1; Innocentius X, const, a Cum sicut », 14 mali 1648, § 3, 4,1, ad 9,10; Clemens X, const, α Superna », 21 iun. 1670, § 4; Innocentius XII, const, α Ema­ navit », 6 sept. 1698, § 1; const. « Cum sicut », 19 apr. 1700; Innocentius XIII, const. « Apo­ stolici ministerii », 23 mail 1723, § 19; Benedictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, § 16, 28; const. « Pastoralis offlcix », 27 mart. 1726, § 3, 7; Clemens XII, const α Admonet Nos », 11 aug. 1735, § 1, 3; Benedictus XIV, const, a Apostolica indulta », 5 aug. 1744, § 3, 5; ep. encycl. « Apostolicum ministerium », 30 mail 1753, § 7, 12, 22; S. C. S. Off., decr. 24 sept 1665, prop. 13, 16, damn.; S. C. Ep. et Reg., Zugabrien., 14 dec. 1674; Lusitana, 11 apr. 1698; Ordinis Praedicatorum, 2 mart. I860, ad 1; S. C. C., Pharen., 12 mail 1594, ad 3; Bracharen., 24 mall 1601, ad 2; Calaguritana, 0 lui. 160S; Aretina, 26 oct. 1631; Casertana, 10 sept. 1633, ad 2; S. Angeli Longobardorum, 30 mali 1637; Civitatis Plebis, 19 lan. 1611; Nullius, 15 oct. 1644; Neapolitana, 14 apr. 1646; Brugen., 10 iun. 1062, ad 1; decr» 12 febr. 1679; Patavina, 11 dec. 1683; Posnanten., 19 nov., 3 dee. 1707, ad 2; Hildcshemcn., 16 sept., 18 nov. 1769; Baren., Ê5 sept. 1858; Baren., 1 apr. 1S76, ad 1. 1 C. 2, de sepulturis, III, 7, in Clem.; c. un., de iudiciis, II, 1, in Extravag. com.; c. 2, de sepulturis, III, 6, in Extravag. com.; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const, a Dum intra », 19 dec. 1516, 5 6. 2 Clemens VIII, decr. « Sanctissimus », 26 mall 1593, § 3; Clemens X, const, α Su­ perna », 21 iun. 1670, § 4; Clemens XII, const, a Admonet Nos », 11 aug. 1735, § 2, 3; S. C. Ep. et Reg., Piscien. seu Ordinis Eremitarum S. Augustini, 3 lun. 1864; S. C. O., Pari­ sien., 30 mart. 1594; decr. 21 sept. 1624, § 1. 3 Gregorius XV, const. « Inscrutabili », 5 febr. 1622, 5 5; Clemens X. const. « perna », 21 iun. 1670, § 4; Innocentius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mail 1723, } 20; Benedictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, § 17, 28; const, α Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3, 8; Clemens XII, const. , 26 mali 1593. § 4; S. C. Ep. et Reg., Avcr«αηα, 30 apr. 1627; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, $ 1. 4 S. C. S. Off-. 5 lui. 1899; 20 dec. 1899. s Clemens XII, litt. ap. α Compertum », 24 eug. 1734, dub. X, XII; litt. ap. α Con­ credita Nobis ». 13 mali 1739; Benedictus XIV, const. « Omnium sollicitudinum ». 12 sept. 1744. § 14. dub. X. XII, I 26. 33 sq.; const. « Firmandis ». G nov. 1744. § 9; S. C. de Sacra­ mentis, decr. 8 aug. 1910, η. VII; 6. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vlc. Ap. Sutchuen.), 29 apr. 1784; Instr. 16 lan. 1803; (C. P. pro Sin.), 19 lui. 1S38; Rituale Rom., tit. III. c. 1, de sacramento poenitentiae, n. 6. s C. 2, de poenitentiis ct remissionibus, V. 10. in VI«; c. 1, de privilegiis et exces­ sibus privilegia torum, V, 7, Ln Clem.; c. 1. de privilégié, V, 7, in Extravag. com.; Conc. Liber Tertius - De Rebuff 257 § 2. Haec avocatio dicitur rescrvatio casuum. § 3. Quod attinet ad reservationem censurarum, servetur prae­ scriptum can. 2246, 2247. Can. 894. Unicum peccatum ratione sui reservatum Sanctae Sedi est falsa de­ latio, qua sacerdos innocens accusatur de crimine sollicitationis apud indices ecclesiasticos *. Can. 895. Locorum Ordinarii peccata ne reservent, nisi, re in Synodo dioecesana discussa, vel extra Synodum auditis Capitulo cathedrali et aliquot ex prudentioribus ac probatioribus suae dioecesis animarum curatoribus, vera reservationis necessitas aut utilitas comprobata fuerit3. 1 Can. 896. Inter Superiores religionis clericalis exemptae unus Superior gene­ ralis, et in monasteriis sui iuris Abbas, cum proprio cuiusque Consilio, peccata, ut supra, subditorum reservare possunt, firmo praescripto can. 518, § 1, 519 3. Can. 897. Casus reservandi sint pauci omnino, tres scilicet vel, ad summum, quatuor ex gravioribus tantum et atrocioribus criminibus externis spe­ cifice determinatis; ipsa vero reservatio ne ultra in vigore maneat, quam necesse sit ad publicum aliquod inolitum vitium exstirpandum et col­ lapsam forte Christianam disciplinam instaurandam * Trident., sess. XIV, de poenitentia, e. 7, can. 11; Martinas V (In Conc. Constan tien.), const. • Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 25, de quo errorum Wicleff et Husz suspecti interro­ gandi; Clemens VIII, decr. α Sanctissimus », 26 mali 1593, § 1, 3; Clemens X, const, α Su­ perna », 21 lun. 1670, S 6, 7; Clemens XII, const, a Admonet Nos », 11 aug. 1735, § 2, 3; Benedictus XIV, const, a Pias Christifidelium », 21 aug. 1752, § 8; Pius VI, const. « Aucto­ rem fidei », 28 aug. 1794, prop. 44, 45, Synodi Pistorien., damn.; Leo XIII, litt. ap. « Orien­ talium », 30 nov. 1894, η. VI; S. C. S. Off., decr. 24 sept. 1665, prop. 12, damn.; S. C. Ep. et Reg., Uieraccn., 28 apr. 1587; Fcrrarien., 14 iun. 1595; 9 ian. 1601; decr. 7 ian. 1617; Neapolitana, 7 dec. 1G46; Mechlinien., 15 lun. 1647; S. C. C., Salernitana, mense iun. 1584; Elboren., mense maio 1585; Marsicana, mense apr. 1587; Castellaneten., mense iun. 1587 Mediolanen., mense mart. 15SS; Pharcn., 12 mail 1594, ad 1; decr. 21 sept. 1624, § 1; Nul­ lius, 5 febr. 1650; Afaforicen., 4 mail 1G75, ad 3; Andrien., 29 nov. 1710, 24 lan. 1711, ad 4; Colonicn., 16 nov. 1720, ad 1; S. C. de Prop. Fide (C. G. — Constantlnop.), 4 febr. 16(M, ad 1; (C. G.), G aug. 1753; (C. P. pro Sin.), 20 febr. 1801; (C. G.), 11 dec. 1838, ad 2, 10; Rituale Rom., tit. Ill, c. 1, dc sacramento poenitentiae, η. 4, 12, 22. 1 Benedictus XIV, const. « Sacramentum Poenitentiae », 1 iun. 1741, § 8; const « Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § IX, η. V; const, e Apostolici muneris », 8 febr. 1745, J 2; S. C. S. Off., 13 lun. 1710; instr. 20 febr. 1866; decr. 27 iun. 18G6; S. C. de Prop. Fide, litt. encycl. 6 aug. 1885, n. 2. a S. C. S. Off., instr. 13 lui. 1916, η. 1; S. C. Ep. et Reg., litt. 20 nov. 1G02; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Indiar. Orient.), 8 sept. 1869, η. 49. 3 Clemens VIII, decr. « Sanctissimus », 26 mail 1593, 5 1; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, § 1; S. C. super Statu Regularium, 17 aug. 1866. 4 Conc. Trident., sess. XIV, de poenitentia, c. 7; Benedictus XIV, ep. encycl. « A quo primum 14 iun. 1751, S S; S. C. S. Off., instr. 13 lui. 1916, η. 2, 3; S. C. Ep. et Reg., Castellaneten., 15 mail 1590; 9 ian. 1601; litt. 26 nov. 1G02; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Sutchuen.), 6 lun. 1817. n. 4; instr, (ad Vie. Ap. Indiar. Orient.), 8 sept. 1869, n. 49. Codex Iuris Canonici. 'S-l Μ\ί II· r Prorsus ab iis peccatis sibi reservandis omnes abstineant quae iam sint Sedi Apostolicae etiam ratione censurae reservata, et regulariter ab iis quoque quibus censura, etsi nemini reservata, a iure imposita sit Can. S99. § 1. Statutis semel reservationibus quas vere necessarias aut utiles indicaverint, curent locorum Ordinarii ut ad subditorum notitiam, quo meliore eis videatur modo, O eaedem deducantur, nec facultatem a reservatis absolvendi cuivis et passim impertiant § 2. At huiusmodi absolvendi facultas ipso iure competit canonico poenitentiario ad normam can. 401, § 1, et habitualiter impertiatur sal­ tem vicariis foraneis, addita, praesertim in locis dioecesis a sede episco­ pali remotioribus, facultate subdelegandi toties quoties confessarios sui districtus, si et quando pro urgentiore aliquo determinato casu ad eos recurrant § 3. Ipso iure a casibus, quos quoquo modo sibi Ordinarii reservaO verint, absolvere possunt tum parochi, aliive qui parochorum nomine in iure censentur, toto tempore ad praeceptum paschale adimplendum utili, tum singuli missionarii quo tempore missiones ad populum haberi contingat *. Can. 900. Quaevis reservatio omni vi caret : 1. ® Cum confessionem peragunt sive aegroti qui domo egredi non valent, sive sponsi matrimonii ineundi causa; 2. ° Quoties vel legitimus Superior petitam pro aliquo determinato casu absolvendi facultatem denegaverit, vel, prudenti confessarii indi­ cio, absolvendi facultas a legitimo Superiore peti nequeat sine gravi poenitentis incommodo aut sine periculo violationis sigilli sacramentalis; 3. ° Extra territorium reservantis, etiamsi dumtaxat ad absolutio­ nem obtinendam poenitens ex eo discesserit ’. Caput III. Dc subiecto sacramenti poenitentiae. Can. 901. Qui post baptismum mortalia perpetravit, quae nondum per claves Ecclesiae directe remissa sunt, debet omnia quorum post diligentem sui » Reg. B4, R. J., In VI»; S. O. S. Off., instr. 13 lui. 1916, n. 1; S. C. Ep. et Reg., Utt. 20 nov. 1602. a Cone. Trident., sess. XIV. de poenitentia, c. 7; S. C. S. Off., Instr. 13 lui. 1916, η. 6; 8. C. Ep. et Reg., 26 nov. 1602. 3 S. C. 8. Off., instr. 13 lui. 1916, n. 6. ♦ S. C. S. Off., Instr. 13 lui. 1916, η. 7, c, d. 3 Clemens VIII, decr. « SanclMmus », 26 mali 1593; Clemens X, const , 20 aug. 1724; S. C. S. Off., 2 lui. 1884, ad 9: S. C. Indulg., Urbis et Orbis, 19 mail 1759; Bergomen., 30 ian. 1760; Wormatien., 30 inn. 1760, ad 3, 4; 26 mart- 1760; Curien., 14 febr. 1761, ad 3; Wladislaeien., 27 nov. 1764; 18 sept. 1776; Urbis et Orbis, 10 sept. 1781; Incerti loci, 7 lun. 1842; Gratianopoli tana, 24 mall 1813. * Benedictus XV, const. « Incruentum », 10 aug. 1915, η. II; S. C. Indulg., Urbis et Orbis, 19 mall 1761. s S. G. de Prop. Eide. decr. 13 aug. 1774; S. C. Indulg., Urbis et Orbis, 19 mail 1761. P3 Liber Tertius - De Rebus -263 Can. 919. § 1. Novae indulgentiae, ecclesiis etiam regularium concessae, quae Romae promulgatae non sint, ne pervulgentur,inconsultoOrdinario loci1. § 2. In edendis libris, libellis, etc., quibus concessiones indulgentia­ rum pro variis precibus aut piis operibus recensentur, servetur prae­ scriptum can. 1388. Can. 920. Qui a Summo Pontifice impetraverint indulgentiarum concessiones pro omnibus fidelibus, obligatione tenentur, sub poena nullitatis gratiae obtentae, authentica exemplaria earundem concessionum ad Sacram Poenitentiariam deferendi1 2. Can. 921. § 1. Indulgentia plenaria concessa pro festis Domini Nostri lesu Christi vel pro festis Beatae Mariae Virginis, intelligitur concessa dum­ taxat pro festis quae in calendario universali reperiuntur 3*. § 2. Concessa indulgentia plenaria vel partialis pro festis Aposto­ lorum, intelligitur concessa dumtaxat pro eorum festo natali *. § 3. Indulgentia plenaria concessa ut quotidiana perpetua vel ad tempus visitantibus aliquam ecclesiam vel publicum oratorium ita intelligenda est ut quacunque die, sed semel tantum in anno, ab unoquoque fideli acquiri possit, nisi aliud in decreto expresse dicatur 5. Can. 922. Indulgentiae adnexae festis vel sacris supplicationibus vel precibus novendialibus, septenariis, triduanis, quae ante aut post festum vel etiam eius octavario perdurante peraguntur, translatae intelliguntur in eum diem, quo festa huiusmodi legitime transferantur, si festum translatum habeat officium cum Missa sine sollemnitate et externa celebratione ac translatio fiat in perpetuum, vel si transferatur sive ad tempus sive in perpetuum sollemnitas et externa celebratio e. 1 Cone. Trident, sess. XXI, dc ref., c. 9; Clemens VIII, const. « Quaecumque », 7 dec. 1604, § 7; S. C. S. Off. (Marlanopol.), 8 lui. 1846, ad 1; S. C. C., Aquilana, 10 mali, 7 et 21 lun. 1760, ad 1; S. C. Indulg., Calcedonicn., 1 iul. 1839, ad 6; Urbis ct Orbis, 14 apr. 1856; Urbis ct Orbis, 25 aug. 1897, ad 1; Ordo servandus In S. Congregationibus, Tribu­ nalibus, Officiis Romanae Curiae. 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. Ill, η. 4°. 2 Pius X, motu propr. e Cum per Apostolicas », 7 apr. 1910, n. l°-3°, 5°; Benedi­ ctus XV, motu propr. α Quandoquidem », 16 sept. 1915; S. C. Indulg., 28 ian. 1756; Urbis et Orbis, 14 apr 1856; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Ro­ manae Curiae, 29 sept. 1908, Pars 11. Normae peculiares, cap. VII, art. I. η. 8°. s S. C. Indulg., Urbis et Orbis, 18 sept. 1862, nd 1, 3. « S. c. Indulg., Urbis et Orbis, 18 sept. 1862, ad 5. e s. c. Indulg., Maceratcn., 15 mart. 1852. e s. c. S. Off. (Sect, de Indulg.), decr. 13 iun. 1912, nd Ι-ΙΠ; (Sect, de Indulg.), decr. 14 dec. 1916; S. C. Indulg., Warmicn., 12 dec. 1731: Belgica, 8 febr. 1762, ad 1; Ca­ meracen., 22 febr., 12 iul. 1S47, ad 4; Valentine»., 12 iul. 1847, ad 1; Briocen., 6 mali 1852, ad 1, 3; Urbis ei Orbis, 9 aug. 1852; lanuen., 12 ian. 1878, nd 1, 2; Urbis ct Orbis. 28 febr. 1917. r N · l fi' CodcJt luris Canonici Can. 923. Ad lucrandam indulgentiam alicui diei affixam, si visitatio ecclesiae vel oratorii requiratur, haec fieri potest a meridie diei praecedentis usque ad mediam noctem quae statutum diem claudit *. Can. 921. § 1. Ad normam can. 75, indulgentiae adnexae alicui ecclesiae non cessant, si ecclesia funditus evertatur rursusque intra quinquaginta an­ nos aedificetur in eodem vel fere eodem loco et sub eodem titulo ’. § 2. Indulgentiae coronis aliisve rebus adnexae tunc tantum ces­ sant, cum coronae aliaeve res prorsus desinant esse vel vendantur123*. Art. Π. — De indulgentiis acquirendis. Can. 925. § 1. Ut quis capax sit sibi lucrandi indulgentias, debet esse baptlzatus, non excommunicatus, in statu gratiae saltem in fine operum prae­ scriptorum, subditus concedentis *. § 2. Ut vero subiectum capax eas revera lucretur, debet habere in­ tentionem saltem generalem eas acquirendi et opera iniuncta implere statuto tempore ac debito modo secundum concessionis tenorem s. Can. 926. Plenaria indulgentia ita concessa intelligitur ut si quis eam plenarie lucrari non possit, eam tamen partialiter lucretur pro dispositione quam habet. Can. 927. Nisi aliud ex concessionis tenore appareat, indulgentias ab Episcopo concessas lucrari possunt tum subditi extra territorium, tum peregrini, vagi, omnesque exempti in territorio degentes 6. 1 S. C. 8. Off. (Sect. de Indulg.). 35 lan. 1911; S. C. Indulg.. Geneven.. 12 lan. 1878, ad L ’ S. C. Indulg., Leodien., 9 aug. 1843; 29 mart. 1886; 7 iul. 1905. » S. C. Indulg., decr. 6 febr. 1657; Augustana, 14 dee. 1722; Camerinen., 16 dec. 1760, nd 1-3; Camcraccn., 13 nov. 1837; Lingonen., 30 ian. 1839, ad 5; Aginnen., 20 Kept. 1839; Incerti loci, 22 aug. 1842. ad 3; Uothomagen., 20 aug. 1844; Valentinen., 12 lui. 1847. ad 2; Plwriwm dioecesium, 16 lui. 1887, ad III; Mcdiolancn., 10 lui. 1896. 4 Benedictus XIV, ep. encycl. α Apostolica Constitutio », 26 lun. 1749, § 13; const « Convocatis », 25 nov. 1749. n. XLVI1; ep. encycl. « Inter praeteritos », 3 dec. 1749, § 73 sq.; 8. C. Indulg., Massilien., 17 dec. 1838; Urbia et Orbis. 17 dec. 1870; Quiten., 12 lan. 1878, ad C; Montis PoUtiani, 26 mail 1898. ad 1; S. Poenit. (Sect, de Indulg.), 7 Iul. 1917. — Vide etiam can. 927. e Benedictus XIV, ep. « Accepimua », 16 npr. 1746; S. C. Indulg., Urbis et Orbis, 2 aug. 1760; Urbis et Orbie, 21 mart. 1S20, ad 4; Briocen., 29 mail 1841, ad 4, 8; Veronen., 12 mart. 1855, ad 1; Melden., 12 mart. 1855, ad 1, 4; Urbis et Orbis, 26 iul. 1855; Biturioen., 18 sept. 1862; C'amcrticcr»., 25 febr. 1877, ad 1. 2; Geneven., 12 lan. 1878, ad 2; Societatis lesu, 16 iul. 1887, ad II; 20 aug. 1887. » 8. C. Indulg., Montis Politiani, 26 mali 1898. Liber Tertius - Dc Rebus Can. 928. § 1. Indulgentia plenaria, nisi aliud expresse cautum sit, acquiri potest semel tantum in die,etsi idem opus praescriptum pluries ponatur1. § 2. Partialis indulgentia, nisi contrarium expresse notetur, saepius per diem, eodem opere repetito, potest lucrifieri 12*. Can. 929. Fideles utriusque sexus qui, perfectionis studio vel institutionis seu educationis aut etiam valetudinis ca.usa in domibus ecclesia vel publico sacello carentibus, de consensu Ordinariorum constitutis, vitam commu­ nem agunt, itemque personae omnes ad illis ministrandum ibidem commo­ rantes, quoties ad lucrandas indulgentias praescribatur visitatio alicuius ecclesiae non determinatae, vel indeterminati alicuius publici oratorii, visitare queunt propriae domus sacellum in quo obligationi audiendi Sacrum iure satisfacere possunt, dummodo cetera opera iniuncta rite praestiterint Can. 930. Nemo indulgentias acquirens potest eas aliis in vita degentibus ap­ plicare; animabus autem in purgatorio detentis indulgentiae omnes a Romano Pontifice concessae, nisi aliud constet, applicabiles sunt1. Can. 931. § 1. Ad quaslibet indulgentias lucrandas confessio forte requisita peragi potest intra octo dies qui immediate praecedunt diem cui indul­ gentia fuit affixa; communio autem in pervigilio eiusdem diei; utraque vero etiam intra subsequentem totam octavam 5. § 2. Pariter ad lucrandas indulgentias pro piis exercitiis in tri­ duum, hebdomadam, etc., ductis concessas, confessio et communio fieri etiam potest intra octavam quae immediate sequitur exercitium ex­ pletum. § 3. Christifideles qui solent, nisi legitime impediantur, saltem bis in mense ad poenitentiae sacramentum accedere, aut sanctam commu­ nionem in statu gratiae et cum recta piaque mente recipere quotidie, quamvis semel aut iterum per hebdomadam ab eadem abstineant, possunt omnes indulgentias consequi, etiam sine actuali confessione quae ceteroquin ad eas lucrandas necessaria foret, exceptis indulgentiis sive iubilaei ordinarii et extraordinarii sive ad instar iubilaei °. 1 Benedictus XIV. ep. encycl. σ Inter praeteritos », 3 dec. 1749, § 84; S. C. Indulg., 7 mart. 1878; Wladislacien., 14 dec. 1717; Congregationis 3. Benedicti in Gallia, 29 febr. 1804, ad 2, 3; Patacina, 13 sept. 1905, nd 1. 2 S. C. S. Off. (Sect, de Indulg.), decr. seu declar. 25 iun. 1914. s S. C. S. Off. (Sect, de Indulg.), 14 ian. 1909. « S. C. Indulg., ürbis et Orbis, 30 sept. 1852. 5 S. C. S. Off. (Sect, de Indulg.), decr. 23 apr. 1914; S C. Indulg., 19 mail 1759; Urbis et Orbis, 12 iun. 1822; Aturen., 20 iun. 1836, nd 4; Mecltlinien., 15 dec. 1841, ad I; Urbis et Orbis, 6 oct. 1870; Urbis et Orbis, 11 mart. 1908. * Benedictus XIV, const, e Convocatis », 25 nov. 1749, n. XLVI; ep. encycl. α Inter praeteritos », 3 dec. 1749, § 3-7, 77, 78; S. C. S. Off. (Sect, de Indulg.), decr. 23 apr. 1914; S6G Codex lurii Canonici Can. 932. Opere, cui praestando quis lege aut praecepto obligatur, nequit in­ dulgentia lucrifieri, nisi in eiusdem concessione aliud expresse dicatur; qui tamen praestat opus sibi in sacramentalem poenitentiam iniunctum et indulgentiis forte ditatum, potest simul et poenitentiae satisfacere et indulgentias lucrari ’. Can. 933. Uni eidemque rei vel loco plures ex variis titulis ad necti possunt indulgentiae; sed uno eodemque opere, cui ex variis titulis indulgentiae adnexae sint, non possunt plures acquiri indulgentiae, nisi opus requi­ situm sit confessio vel communio,aut nisi aliud expresse cautum fuerit . * Can. 934. § 1. Si ad Incrandas indulgentias oratio in genere ad mentem Snmmi Pontificis praescribatur, mentalis tantum oratio non sufficit; oratio autem vocalis poterit arbitrio fidelium deligi, nisi peculiaris aliqua assignetur *. § 2. Si peculiaris oratio assignata fuerit, indulgentiae acquiri pos­ sunt quocunque idiomate oratio recitetur, dummodo de fidelitate versionis constet ex declaratione vel Sacrae Poenitentiariae vel unius ex Ordinariis loci ubi vulgaris est lingua in quam vertitur oratio; sed indul­ gentiae penitus cessant ob quamlibet additionem, detractionem, vel in­ terpolationem 4. § 3. Ad indulgentiarum acquisitionem satis est orationem alternis cum socio recitare, aut mente eam prosequi, dum ab alio recitatur s. Can. 935. Pia opera ad lucrandas indulgentias iniuncta, confessarii possunt in alia commutare pro iis qui, legitimo detenti impedimento, eadem prae­ stare nequeant ·. 8. C. Indulg., 9 dee. 1763: Urbis et Orbis, 12 lun. 1822; Veroncn., 12 mart. 1855, ad 1, 8; b'riburgen., 23 nov. 187S, ad 2; Orbis et Orbis, 25 febr. 1886; S. lacobi de Chile, 5 dec. 1893, ad I, II; Urbis ct Orbis, 14 febr. 1906. » Benedictus XIV, ep. encycl. « Inter praeteritos », 3 dec. 1749, § 53; S. C. Indulg., Urbis et Orbis, 19 mart. 1841; Briocen., 29 mall 1841, ad 2; Quebecen., 15 dec. 1841; MechlC nien., 10 mail 1814, ad 1, 2; 14 iun. 1901. a S. O. Indulg., Urbis et Orbis, 29 febr. 1S20, ad 3; Briocen., 29 mali 1811, ad 1; Mechlinien., 10 mail 1844. nd 3; Galliaram, 22 ian. 1858, ad 2; Congregationis S. Benedicti in Oallia, 29 febr. 1864, ad 2. 3; Quiten., 12 lan. 1878, ad 1; Geneven., 12 ian. 1878, ad 3. a Benedictus XIV. const, α Convocatis », 25 nov. 1749, n. LI; ep. encycl. a Inter prae­ teritos », 3 dec. 1749, $ S3: S. C. Indulg., Briocen., 29 mall 1841, ad 3; Constantien., 31 ian. 1848; 6 maU 1887, nd 1; 13 sept. 1.888. ♦ 8. C. 8. Off., decr. 22 lun. 1916; S. C. Indulg.. Urbis et Orbis, 30 sept. 1852; 29 dec. 1864; 6 mall 1887, nd 2; Urbis et Orbis. 28 aug. 1903. e S. C. Indulg.. Urbis et Orbis, 29 febr. 1820, ad 4. • Benedictus XIV, ep. encycl. α Inter praeteritos », 3 dec. 1749, § 52-54; S. C. de Prop. Fide, 19 sept. 1773; (C. P. pro Sin.), 20 febr. 1801; 8. C. Indulg., Urbis et Orbis, 18 sept. 1802; Lausancn. eCGcneven., 16 lan. ISSO, ad II; Societatis lesu, 10 iul. i$S7 ad II Liber Tertius - Dc Rebus mi Can. 936. Muti lucrari possunt indulgentias adnexas publicis precibus, si una cum ceteris fidelibus in eodem loco orantibus mentem ac pios sensus ad Deum attollant; et si agatur de privatis orationibus, satis est ut eas mente recolant signisve effundant vel tantummodo oculis percurrant *. TITULUS V. De extrema unctione. Can. 937. Extremae unctionis sacramentum conferri debet per sacras unctio­ nes, adhibito oleo olivarum rite benedicto, et per verba in ritualibus libris ab Ecclesia probatis praescripta a. Caput I. De ministro extremae unctionis. Can. 938. § 1. Hoc sacramentum valide administrat omnis et solus sacerdos’. § 2. Salvo praescripto can. 397, n. 3, 514, §§ 1-3, minister ordina­ rius est parochus loci, in quo degit infirmus; in casu autem necessitatis, vel de licentia saltem rationabiliter praesumpta eiusdem parochi vel Ordinarii loci, alius quilibet sacerdos hoc sacramentum ministrare potest *. 1 S. C. Indulg., Urbis et Orbis, 15 mart. 1852; Chambrien., 18 iul. 1902. 2 Cone. Trident., sess. VII, de sacramentis in genere, can. 1; sess. XIV, de extrema unctione, c. 1, can. 1-3; 6. Innocentius I, ep. « Si instituta ecclesiastica n, 19 mart. 416, c. 8; Innocentius III, ep. α Eius exemplo », 18 dec. 1208, Professio fidei Waldensibus praescr.; Professio fidei (in Cone. Lugdunen. II) a Michaele Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Eugenius IV (in Cone. Florentin.), const, a Exultate Deo », 22 nov. 1439, § 14; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 maii 1742, § V, η. IV; ep. encycl. α Ex quo », 1 mart. 1756, § 44; Rituale Rom., tit. V, c. 1, de sacramento extremae unctionis, η. 1, 15-20; c. 2, Ordo ministrandi sacramentum extremae unctionis, n. 8-10. a C. 3, D. XCV; c. 14, X, de verborum significatione, V, 40; Cone. Trident., sess. XIV, de extrema unctione, c. 1, 3, can. 4; S. Innocentius I, ep. α Si instituta ecclesiastica », 19 mart. 416, c. 8; Eugenius IV (In Cone. Florentin.), const « Exultate Deo », 22 nov. 1439, § 14; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 mail 1712, § V, η. III; ep. encycl. < Ex quo », 1 mart. 1756, § 45, 46; Rltualè Rom., tit. V, c. 2. Ordo ministrandi sacramen­ tum extremae unctionis, n 1. < C. 1, de privilegiis et excessibus privilcglatnrum, V, 7, in Clem.; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Dum intra », 19 dec. 1516, § 7; Innocentius X, const, α Cum sicut ». 14 mall 1648, § 4, I, ad 17; Pius IX, const, a Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, § II, n. 14; S. C. C., Messancn Messancn., mense ian. 1622; Romana, 27 aug. 1667; Mantuana, 16 mart. 1680; y ovarien , 27 aug. 1695, ad 1; Asculana, 7 lun. 1698; Namicn., 26 sept. 1699. ad 1; Praenestina, 22 febr., 22 mart. IS . ad 1; S. G. de Trop. Fide (C. G.), 13 lun. 1633; litt. 11 oct. 17.40; S R. O., Spoletana Terrae de Visso, 20 lun. 1609, ad 1; Montis Regalis, 17 mart. 1663, ad 4; S. Severi, 13 mall, 18 dec. 1756, ad 7; Rituale Rom., tit. V, c. 2, Ordo ministrandi sacramentum extremae unctionis, η. ι. ws; j.u 268 S Codex Iuris CanonM Can. 939. Minister ordinarius ex iustitia tenetur hoc sacramentum per se ipse vel per alium administrare, et in casu necessitatis ex caritate quilibet sacerdos *. Capüt II. De subiecto extremae unctionis. Can. 940. § 1. Extrema unctio praeberi non potest nisi fideli, qui post adeptum usum rationis ob infirmitatem vel senium in periculo mortis versetur ·. § 2. In eadem infirmitate hoc sacramentum iterari non potest, nisi infirmus post susceptam unctionem convaluerit et in aliud vitae discri­ men inciderit *. Can. 941. Quaudo dubitator nom infirmus usum rationis attigerit, num in pe­ riculo mortis reipsa versetur vel num mortuus sit, hoc sacramentum ministretur sub conditione4. Hoc sacramentum non est conferendum illis qui impoenitentes in manifesto peccato mortali contumaciter perseverant; quod si hoc dubium fuerit, conferatur sub conditione5. Infirmis autem qui, cum suae mentis compotes essent, illud saltem implicite petierunt aut verisimiliter petiissent, etiamsi deinde sensus vel usnm rationis amiserint, nihilominus absolute praebeatur 8 1 Clemens XII, litt. tip. < Compertum », 24 aug. 1734, dub. XII: Utt. ap. « Concredita Nobis », 13 nmii 1739; Benedictus XIV. const, α Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § V, η. II; const. < Omnium sollicitudinum », 12 sept. 17+1. $ 14. dub. XII, § 26, 33 sq.; const. « F J 270 Codex luris Canonici § 3. Unctio pedum ex qualibet rationabili causa omitti potest. § 4. Extra casum gravis necessitatis, unctiones ipsa ministri manu nulloque adhibito instrumento fiant *. TITULUS VI. De ordine. Can. 948. Ordo ex Christi institutione clericos a laicis in Ecclesia distinguit ad fidelium regimen et cultus divini ministerium s. Can. 949. In canonibus qui sequuntur, nomine ordinum maiorum vel sacrorum intelliguntur presbyteratus, diaconatus, subdiaconatus; minorum vero acolythatus, exorcistatus, lectoratus, ostiaria tus 3. Can. 950. In iure verba: ordinare, ordo, ordinatio, sacra ordinatio, com­ prehendunt, praeter consecrationem episcopalem, ordines enumeratos in can. 949 et ipsam primam tonsuram, nisi aliud ex natura rei vel ex con­ textu verborum eruatur4. Capüt I. De ministro sacrae ordinationis. Can. 951. Sacrae ordiuationis minister ordinarius est Episcopus consecratus; extraordinarius, qui, licet charactere episcopali careat, a iure vel a Sede Apostolica per peculiare indultum potestatem acceperit aliquos ordines conferendi5. » S. C. 8. Off. (Algerlae), 11 iul. 1754, ad 2; S. C. de Prop. Fide, 21 iun. 1788; S. R. O., Portu» S. Aloysii, 9 mali 1857, ad II; Toletana, 31 aug. 1872, ad III, IV; Colimen., 12 iul. 1901, ad VIII; Rituale Rom., tit. V, c. 2, Ordo ministrandi sacramentum extremae un­ *, ctioni n. 8. a Cone. Trident., sess. XXIII, de ordine, c. 4, can. 4, 7; Innocentius III, ep. e Eius exemplo », 18 dee. 1208, Professio fidei Waldensibus praescr. * C. 11. 12,14. D. XXXII; c. 4, D. LX; c. 5, 9, X, de aetate et qualitate et ordine praeficiendorum, 1, 14; c. 7, X, de servis non ordinandis et eorum manumissione, I, 18; c. 1, 0, X, de clericis coniupatta, III, 3; Cone. Trident., sess. XXIII, de ordine, c. 2, 4, can. 2; Pontificale Rom., tit. De ordinibus conferendis; tit. De sacris ordinibus in genere. * C. U. X, de aetate et qualitate et ordine praeficiendorum, I, 14; Cone. Trident., sess. XXIII, de ordine, c. 4; Pontificale Rom., tit. De ordinibus conferendis; tit. De clerico faciendo. » C. 1, D. XXV; c. 4, D. LXVI1I; c. 24, D. XCIII; Cone. Trident., sess. XXIII, de ordine, c. 4, can. 7; Martinas V (in Cone. Constantien.), const, a Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 28, loannis Wlcleff, damn.; Eugenlus IV (in Cone. Florentin.), const, a Exultate Deo », 22 nov. 1439, 5 15; Benedictus XIV, ep. « Ex tuts precibus », 16 nov. 1748, 5 9; Leo XIII, litt. ap. « Apostolicae curae », 13 sept. 1896; S. C. 8. Off., 13 mart. 1G69, ad 1; 8. C. Ep. et Reg., Neritonen., 22 dec. 1578; Gracincn.. 26 aug. 1616; Pontificale Rom., tit. Do consecratione electi in episcopum; Rituale Rom., tit. I, c. un., de iis quae in admini­ strations sacramentorum aeneraliter screanda sunt, n. 17. > -- Liber Tertius - De Rebus Can. 952. Nemini licet ordinatum a Romano Pontifice ad altiorem ordinem promovere sine Sedis Apostolicae facultate x. Can. 953. Consecratio episcopalis reservatur Romano Pontifici ita ut nulli Epi­ scopo liceat quemquam consecrare in Episcopum, nisi prius constet de pontificio mandato a. Can. 954. Episcopus consecrator debet alios duos Episcopos adhibere, qui sibi in consecratione assistant, nisi hac super re a Sede Apostolica dispen­ satum fuerit3. Can. 955. § 1. Unusquisque a proprio Episcopo ordinetur aut cum legitimis eiusdem litteris dimissoriis4. § 2. Episcopus proprius, iusta causa non impeditus, per se ipse suos subditos ordinet; sed subditum orientalis ritus, sine apostolico in­ duito, licite ordinare non potest 5. 1 C. 12, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 11; Benedi­ ctus XIV, ep. α In postremo », 20 oct. 1756, § 3 sq. 3 C. 44, de electione et electi potestate, 1, 6, in VI0; Alexander VII, litt. ap. α Alias », 27 febr. 1G60; Benedictus XIV, ep. α In postremo », 20 oct. 1756, § 15 sq.; Pius VI, ep. encycl. « Charitas », 13 apr. 1791, § 10, 11, 14, 15, 18, 22; Leo XIII, litt. np. « Trans Ocea­ num », 18 apr. 1897, η. I; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 30 dee. 1781; Pontificale Rom., tit. De consecratione electi in episcopum. 3 C. 7, D. XXIII; c. 5, D. LI; c. 6, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordi­ nandorum, I, 11; Pius IV, breve 11 aug. 1562; Alexander VII, litt. ap. α Alias », 27 febr. 1660; Leo XIII, litt. ap. α Trans Oceanum », 18 apr. 1897, η. I; S. C. S. Off, 13 mart. 1669, ad 2, 3; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 18 maii 1695; S. R. C., Goana in Indiis, 16 iul. 1605; Venden. in Polonia, 17 dec. 1642; Coch in ch in ae, 9 lun. 1853, ad 3; Pontificale Rom., tit De consecratione electi in episcopum. * C. 1, D. LXVII; c. 14, D. LXXI; c. 2, D. LXXII; c. 6, 7, 9, 10, C. IX, q. 2; c. H, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 11; c. 3, X, de parochiis ct alie­ nis parochianis, III, 29; c. 1-4, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 9, in VI0; c. 1, de electione, I, 3, in Extravag. com.; Gone. Trident., sess. VI, de ref., c. 5; sess. XIV, de ref., c. 2, 3; sess. XXIII, dc ref., c. 3, 8, 10; Pius II, const, a Cum ex sacrorum », 17 nov. 1461, § 2; Sixtus V, const, a Sanctum et salutare », 5 ian. 15S9, § 2; Clemens VIII, instr, α Sanctissimus », 31 aug. 1595, § 4; Urbanus VIII, const. « Secretis », 11 dec. 1624, § 2; Innocentius XII, const, a Speculatores », 4 nov. 1694, § 2, 3; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 26 maii 1742, g VII, η. VIII, IX; Pius IX, const, a Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, J V, n. 3; S. C. Ep. et Reg., Tarvisina, 8 apr. 1859; S. C. O., Sipon­ tina, 14 ian. 1634, ad 9; Edessen., 13 apr. 1641; Campanian., 13 sept. 1653; Mutincn., 20 ian. 1658, ad 1; Tudertina, 20 dec. 1687; decr. σ A primis », 20 iul. 1898; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 5 apr. 1674, ad 1; (Tunkin. Occident.), 17 ian. 1793; (C. G.), 14 mail 1838; Pontificale Rom., tit. De ordinibus conferendis. 5 C. 9, X, de temporibus ordinationum ct qualitate ordinandorum, I, 11; Cone. Tri­ dent, sess. XXIII, de ref., c. 3; Innocentius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mail 1723, 5 17; Benedictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, § 14, 2S; const. « Pasto­ ralis officii », 27 mart. 1726, § 3; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis ». 26 mail 17-12, J VII, η. I, XVI. XX-XXIV, § IX, η. XIII; S. C. C., Calaguritana, 21 aug. 1592. : * Codex Juns Canonici Can. 956. Episcopus proprius, quod attinet ad ordinationem saecularium, eet tantum Episcopus dioecesis in qua promovendus habeat domicilium una cum origine aut simplex domicilium sine origine; sed in hoc altero casu promovendus debet animum in dioecesi perpetuo manendi iureiurando firmare, nisi agatur de promovendo ad ordines clerico qui dioecesi per primam tonsuram iam incardinatus est, vel de promovendo alumno, qui servitio alius dioecesis destinatur ad normam can. 969, § 2, vel de pro movendo religioso professo, de quo in can. 964, n. 4 ’. § 1. Vicarius ac Praefectus Apostolicus, Abbas vel Praelatus nullius, si charactere episcopali polleant, Episcopo dioecesano aequiparantur quod pertinet ad ordinationem 3. § 2. Si episcopali charactere careant, possunt nihilominus in pro­ prio territorio et durante tantum munere, conferre primam tonsuram et ordines minores tum propriis subditis saecularibus ad normam can. 956, tum aliis qui litteras dimissorias inre requisitas exhibeant; ordinatio extra hos fines ab eisdem peracta irrita est ’. Can. 958. § 1. Litteras dimissorias pro saecularibus dare possunt, quandiu iurisdictionem in territorio retinent : 1. ’ Episcopus proprius, postquam possessionem suae dioecesis legi­ time ceperit ad normam can. 334, § 3, licet nondum consecratus; 2. · Vicarius Generalis, ex speciali tamen Episcopi mandato; 3. ° De Capituli consensu Vicarius Capitularis post annum a sede vacante; intra annum vero solis arctatis ratione beneficii recepti vel reci­ piendi, aut ratioue certi alicuius officii, cui propter necessitatem dioe­ cesis sine dilatione sit providendum; 4. ° Vicarius ac Praefectus Apostolicus, Abbas vel Praelatus nul­ lius. licet episcopali charactere careant. etiam ad ordines maiores4. 1 C. 28, C. VII, q. 1; c. 1, 10, C. IX, q. 2; c. 3. X. dc parochiis et alienis parochianis, III, 29; c. 3, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 9, In VIe; Cone. Trident., eess. XXIII, de ref., c. 10; Innocentius XII. const, a Speculatores », 4 nov. 1094. S 3, 5; S. C. Ep. et Reg., Tranen.. 31 aug. 1592; Tarrisina, 8 apr. 1859; S. C. C., Lucen., mense mart. 1587; Neapolitana «eu Vici Equen., 12 febr., 12 mart. 1718; Neapolitana seu Caputaquen., 25 ian., 8 febr. 1721; Elborcn., 2 et 23 aug. 1721. ad 1-3; Valoen. seu Sulmonen., 22 mart. 1732. ad 1; Asculana, 7 febr. 1733. ad 1; Rarennaten., 28 sept. 1743; Anconitana-Senopallicn., 28 sept. 1754; Spoletana, 20 nov. 1756; Anconitana ct Camerinen., 14 mart. 1795; Lunen.-Sar:anen., 29 mali 1824. ad 1. 4; Terracinen., Privemen. et Albanen., 20 lan. 1833; Caietana et Terracinen., 31 lan.. 21 febr. 1835: decr. « A primis », 20 Ini. 1808. n. 2, 4; decr. « Vetuit ». 22 dee. 1905: decr. 24 nov. 1906; S. C. de Prop. Fide (Tunkln. Occident.), 17 lan. 1793. » S. C. de Prop. Fide (C P. pro Sin.), 5 apr. 1674, ad L a C. 3. de pricilegiis, V. 7. In VI-, S. C. de Prop Fide (C. P. pro Sin.). 5 apr. 1674, ad 1. * C. 8, X. dc officio archidiaconi. I, 23; c. 1-4, de temporibus ordinationum et quali­ tate ordinandorum, I, 9. In VI-, Cone. Trident., sess. VII. de ref., c. 10; sess. XXIII, de ref., e. 10; S. C. Ep. et Reg., Equillacen., 3 lan. 1594; Neapolitana, 12 ian. 1604: Salerni­ tana. 28 ian. 1606; S. C. C., Nullius Nonantulae, 19 lan. 1636; lirricana. C4 apr. 1700. biber Tertius - üe Rebus 273 § 2. Vicarius Capitularis litteras dimissorias ne concedat iis qui ab Episcopo reiecti fuerunt. Can. 959. Qui potest litteras dimissorias ad ordines recipiendos dare, potest quoque eosdem ordines conferre per se ipse, si necessariam ordinis po­ testatem habeat. Can. 960. § 1. Litterae dimissoriae ne concedantur, nisi habitis antea omnibus testimoniis, quae iure exiguntur ad normam can. 993-1000 \ § 2. Si post datas ab Ordinario litteras dimissorias nova testimonia necessaria sint ad normam can. 994, § 3, Episcopus alienus ne ordinet, antequam eadem receperit. § 3. Quod si promovendus tempus sufficiens ad contrahendum impe­ dimentum ad normam mem. can. 994 transegerit in ipsa dioecesi Episcopi ordinantis, hic testimonia directe colligat. Can. 961. Litterae dimissoriae mitti possunt ab Episcopo proprio, etiam Car­ dinali Episcopo suburbicario, ad quemlibet Episcopum, communionem cum Sede Apostolica habentem, excepto tantum, citra apostolicum in­ dultum, Episcopo ritus diversi a ritu promovendi 2. J Can. 962. Quilibet Episcopus, acceptis legitimis litteris dimissoriis, alienum subditum licite ordinat, dummodo ipse de germana litterarum fide dubi­ tare nullatenus possit, salvo praescripto can. 994, § 3 3. Can. 963. Litterae dimissoriae possunt ab ipso concedente vel ab eius succes­ sore limitari aut revocari, sed semel concessae non exstinguuntur resoluto iure dantis ‘. Can. 964. Quod attinet ad ordinationem religiosorum : ° Abbas regularis de regimine, etsi sine territorio nullius, potest l. conferre primam tonsuram et ordines minores, dummodo promovendus 1 Innocentius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mali 1723, § 6; Benedictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, § 4, 28; const, a Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3. 2 C. 9, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 11; Cone. Tri­ dent., sess. XXIII, de ref., c. 3; Clemens VIII, instr, a Sanctissimus », 31 aug. 1595, J 7; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 mali 1742, £ VII, η. I, XVII, XX, XXIIXXIV, § IX, η. XIII. 3 C. 1, C. XXI, q. 2; c. 1, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 9, in VI°; Cone. Trident., sess. XIV, de ref., c. 2; Sixtus V, const, α Sanctum et salu­ tare », 5 ian. 1589, 5 2; Clemens VIII, lustr. a Sanctissimus », 31 aug. 1595, § 7; Urba­ nus VIII. const. « Secretis », 11 dec. 1624, § 2; Innocentius XII, const. « Speculatores », 4 nov. 1694, § 2, 3; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § VII, η. VIII; Pius IX, const, a. Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, § V, n. 3; S. C. O., Sipontina, 14 lan. 1634, ad 9; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 5 apr. 1674, ad 1; (Tunkln. Occident.), 17 ian. 1793; Pontificale Rom., tlt. L)e ordinibus conferendis. — Vide etiam can. 955, $ 1. < Reg. 14, 16, 46, R. J., in VI»; S. C. Ep. et Reg., Oritana, 21 nov. 1600. Codex Iuris Canonici. m:.-c- V. 574 Codex Iuris Canonici sit ipsi subditus vi professionis saltem simplicis, ipse vero sit presbvter et benedictionem abbatialem legitime acceperit. Extra hos fines, ordi­ natio, ab eodem collatu, revocato quolibet contrario privilegio, est irrita, nisi ordinans charactere episcopali polleat; 2. ° Religiosi exempti a nullo Episcopo ordinari licite possunt sine litteris dimissoriis proprii Superioris maioris; 3. ° Superiores professis votorum simplicium, de quibus in can. 574, litteras dimissorias concedere possunt dumtaxat ad primam tonsuram et ordines minores; 4. ° Ordinatio ceterorum omnium alumnorum cuiusvis religionis regitur iure saecularium, revocato quolibet induito Superioribus con­ cesso dandi professis a votis temporariis litteras dimissorias ad ordines maiores .* Can. 965. Episcopus ad quem Superior religiosus litteras dimissorias mittere debet, est Episcopus dioecesis, in qua sita est domus religiosa, ad cuius familiam pertinet ordinandus 1 2. Can. 966. § 1. Tunc tantum Superior religiosus ad alium Episcopum litteras dimissorias mittere potest, cum Episcopus dioecesanus licentiam dede­ rit, aut sit diversi ritus, aut sit absens, aut non sit ordinationem habi­ turus proximo legitimo tempore ad normam can. 1006, § 2, vel denique cum dioecesis vacet nec eam regat qui charactere episcopali polleat 3. 6’ 1 C. 1, D. LVIII; c. 1, D. LXIX; c. 33, C. XVI, q. 1; c. 5, C. XVIII, q. 2; c. 5, X. de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 11; c. Il, X, de aetate et qualitate et ordine praeficiendorum, 1,14; c. 3, de pririlegiis, V, 7, in VI»; Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 10; Benedictus XIV, ep. « Ad audientiam », 15 febr. 1753, § 16; Leo XIII, const. « Conditae a Christo », 8 dec. 1900, J 2, η. VI; S. C. S. Off., 15 iul. 1903; S. C. Ep. et Reg., Tarvisina, 6 mali 1864, ad 1, 2; decr. « Auctis admodum », 4 nov. 1892, n. 1, 2; S. C. C., Portugallien., 2 apr. 1591; Tullen., 19 mart 1595, ad 7; Calaritana, 13 febr. 1639; Catanien., 15 febr. 1642; Panormitana, 16 mart. 1647, ad 1; Deodien., 14 mart. 1648; Portugalliac, 7 aug. 1619, ad 2; Conimbricen., 26 lun. 1655, ad 1; Lamacen., 13 aug. 1707, 26 ian. 1709, ad 2 et 10 dec. 1713, ad 1; Vratislavien., 12 febr. 1724; Brixien., 28 nov., 12 dec. 1733, ad VI; Con­ gregationis Olivetanac, 29 nov. 1788; Collen., 24 ian. 1795; S. C. super Statu Regularium, declar. 12 lun. 1858, η. VII: 20 lan. 1860. ad 1, 2; S R. C., decr. 27 sept. 1659, n. 19. 2 C. 10, C. XVI, q. 1; c. 3, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 9, In VI»; Leo X Un Conc. Lateranen. V). const. « Dum intra », 19 dec. 1516, § 11; Inno­ centius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mali 1723, 5 17; Benedictus XIII, const. « In eupremo », 23 sept. 1724, } 14, 28; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3. 5; Benedictus XIV, const. < Impositi Nobis ». 27 febr. 1747; S. C. Ep. et Reg., Ordinis Ere­ mitarum Camaldulensium, 13 lui. 1730; S. C. C.. Hispaniarum, mense sept. 1589; Catanien., 26 ian. 1595; decr. 15 mart. 1596; 3 iun. 1599; Senonen., 28 febr. 1654, ad 9; Caputaquen., 28 lan., 11 febr. 1708, ad 1; Brixien., 28 nov., 12 dec. 1733, ad 1II-V. ’ Leo X (In Conc. Lateranen. V). const. Can. 1006. § 1. Consecratio episcopalis conferri debet intra Missarum sollemnia, die dominico vel natalitio Apostolorum a. § 2. Ordinationes in sacris celebrentur intra Missarum sollemnia sabbatis Quatuor Temporum, sabbato ante dominicam Passionis, et Sab­ bato Sancto 3. § 3. Gravi tamen causa interveniente, Episcopus potest eas habere etiam quolibet die dominico aut festo de praecepto *. § 4. Prima tonsura quolibet die et hora conferri potest; ordines mi­ nores singulis diebus dominicis et festis duplicibus, mane tamen s. § 5. Reprobatur consuetudo contra ordinationum tempora praece­ dentibus paragraphis praescripta; quae servanda quoque sunt, cum Epi­ scopus latini ritus ordinat ex apostolico induito clericum ritus orientalis aut contra ·. Can. 1007. Quoties ordinatio iteranda sit vel aliquis ritus supplendus, sive abso­ lute sive sub conditione, id fieri potest etiam extra tempora ac secreto ’. Can. 1008. Episcopus extra proprium territorium, sine Ordinarii loci licentia, nequit ordines conferre, in quorum collatione pontificalia exercentur, salvo praescripto can. 239, § 1, n. 15 ·. 1 Pontificale Rom., tlt- De sacris ordinibus in genere; tit. De ordinatione presbyteri. s C. 5, D. LI; c. 1, D. LXXV; S. R. C., Delegationis Apostolicae Canadensis, 4 apr. 1913; Pontificale Rom., tlt. De consecratione electi in episcopum. ’ C. 1, D. LII: c. 4, 7, D. LXXV; c. 2, 3, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum. I, 11; Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 8; Pius II, const, a Cum ex sacrorum », 17 nov. 1461, 5 2; S. C. de Prop. Fide. lltt. (ad N. in Semin. Paris. Mission. Exter.), 3 apr. 1765; Pontificale Rom., tit. De ordinibus conferendis. * S. C. S. Off., 5 mart. 1712; S. C. Ep. et Reg., Castren., 18 lui. 1732; S. C. C., Briocen., 15 lan. 1689; Tirasonen., 20 apr., 11 mali 1782; S. R. C., Quebecen., 6 mart. 1896, ad I, 3. 5 C. 1, 3, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 11; S. R. C., Marsorum, 12 nov. 1831, ad 1; Claromonten., 16 mart. 1833; Anieien., 18 febr. 1843; Ponti­ ficale Rom., tlt. De ordinibus conferendis; tlt. De clerico faciendo. * C. 2, 16, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 11. i S. C. S. Off.. 27 mali 1840; (Cocblnchin.), 19 aug. 1851; 20 lan. 1875; 20 ian. 1SS6; (Angllae), 7 sept. 1S92; 9 dec. 1897; 26 Ian. 1898; 6 lui. 1898 (a); 6 lui. 1898 (b); 11 ian. 1899; 19 lui. 1899; 17 lan. 1900; 4 lui. 1900; 22 aug. 1900; 28 nov. 1900; (Vie. Ap. Hong-Kong), 7 mali 1902; S. O. C., Senopallien., 3 oct. 1711; S. R. C., TauWnen., 16 lun. 1837; Vivarien., 22 mali 1841. » C. 2S, C. VII. q. 1; c. 6, 7, 9. C. IX, q. 2; Cone. Trident., sess. VI, de ref., c. 5; Benedictus XIV, ep. « Ad audientiam », 15 febr. 1753. I1-7; S. C. C., Bisinianen., a. 1573; Civitatis Regalis in Zndiie (Limane). mense febr. 158«, ad 30; fieapolitana, 27 febr. 1649. Libor Tertius - De Rebus Can. 1009. § 1. Ordinationes generales in cathedrali ecclesia, vocatis praesen­ tibusque ecclesiae canonicis, publice celebrentur; si autem in alio dioe­ cesis loco, praesente clero loci, dignior, quantum fieri poterit, ecclesia adeatur ‘. § 2. Non prohibetur autem Episcopus, iusta suadente causa, ordi­ nationes particulares habere in aliis etiam ecclesiis itemque in oratorio domus episcopalis aut Seminarii aut religiosae domus 12. § 3. Prima tonsura et ordines minores conferri possunt etiam in privatis oratoriis 3. Caput VI. De adnotatione ac testimonio peractae ordinationis. Can. 1010. § 1. Expleta ordinatione, nomina singulorum ordinatorum ac mini­ stri ordinantis, locus et dies ordinationis notentur in peculiari libro in Curia loci ordinationis diligenter custodiendo, et omnia singularum ordi­ nationum documenta accurate serventur 4. § 2. Singulis ordinatis detur authenticum ordinationis receptae te­ stimonium; qui, si ab Episcopo extraneo cum litteris dimissoriis pro­ moti fuerint, illud proprio Ordinario exhibeant pro ordinationis adno­ tatione in speciali libro in archivo servando. Can. 1011. Praeterea loci Ordinarias, si agatur de ordinatis e clero saeculari, aut Superior maior, si de religiosis ordinatis cum suis litteris dimissoriis, notitiam celebratae ordinationis uniuscuiusque subdiaconi transmittat ad parochum baptismi, qui id adnotet in suo baptizatorum libro ad normam can. 470, § 2. 1 Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 8; Innocentius XIII, const. « Apostolici mi­ nisterii », 23 mali 1723, § 17; Benedictus XIII, const, α Iu supremo », 23 sept. 1724, § 14, 28; const, α Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3; Benedictus XIV, ep. α Ad audientiam », 15 febr. 1753, § 17, 18; S. C. C., Saguntina, mense iun. 1586; Gerunden., mense mart. 15S8, ad 17; Giennen., 11 et 25 ian., 7 iun., 5 iul., 2 aug. 1727, 19 lun. 1728; Alatrina, 20 aug. 1785, ad 1; Pontificale Rom., tit. De ordinibus conferendis. 2 Benedictus XIV, ep. α Ad audientiam », 15 febr. 1753, § 18, 19; S. C. C., Saguntina, mense iun. 1586; Meliten., 20 nov. 1592, ad 3. 3 Pontificale Rom., tlt. De ordinibus conferendis; tlt. De clerico faciendo. 1 Innocentius XII, const, α Speculatores », 4 nov. 1G94, § 3. Codex Iuris Canonici. I n Codex Iuris Canonici TITULUS VII. De matrimonio Can. 1012. § 1. Christus Dominus ad sacramenti dignitatem evexit ipsum con­ tractum matrimonialem inter baptizatos \ § 2. Quare inter baptizatos nequit matrimonialis contractus validus consistere, quin sit eo ipso sacramentum a. Can. 1013. § 1. Matrimonii finis primarius est procreatio atque educatio prolis; secundarius mutuum adiutorium et remedium concupiscentiae 3. § 2. Essentiales matrimonii proprietates sunt unitas ac indissolubilitas, quae in matrimonio Christiano peculiarem obtinent firmitatem ratione sacramenti4. 1 Cone Trident., sess. VII, de sacramentis in genere, can. 1; sess. XXIV, de matri­ monio, prooemium, can. 1; Professio fidei (In Cone. Lugdunen. II) a Mlcbaele Palaelogo Gregorio X oblata, a. 1274; Eugenius IV (In Cone. Florentin.), const. « Exultate Deo », 22 nov. 1439, § 16; Plus IX, litt. ap. « Ad Apostolicae », 22 aug. 1851; ep. « Da lettera », 9 sept. 1852; allocut. « Acerbissimum », 27 sept. 1852; Syllabus errorum, prop. 65, 73; ep. « Tuae litterae », 1 dec. 1875; Leo XIII, ep. encycl. α Inscrutabili », 21 apr. 1878; ep. encycl. « Quod Apostolici », 28 dec. 1878; litt. < Ci siamo », 1 iun. 1879; ep. encycl. α Arcanum », 10 febr. 1880; litt. < II divisamento », 8 febr. 1893; allocut. c. 27, C. XXXII, q. 7; c. 2. C. XXXIII, q. 1; Eugenius IV (in Conc. Florentin.), const. « Exultate Dco », 22 nov. 1439. 5 16; Benedictus XIV, const. « Dei miseratione », 3 nov. 1741, } 1; Leo XIII, ep. encycl. « Arcanum », 10 febr. ISSO; S. C. S. Off., instr, (ad Ep. 8. Alberti), 9 dec. 1874, η. 5; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Ep. Graeco-Rumen.), a. 1858. < C. 8. C. XXIX, q. 2; c. 1. 25, 27, C. XXXII, q. 7; c. 2, C. XXXIII, q. 2; C. 1-4, 7, C. XXXIV, q. 1 et 2; c. 11, X, de praesumptionibus, II, 23; c. 19, X, de regularibus et transeuntibus ad religionem, III, 31; c. 3, 11, 12, 17, X, de conversatione coniugatorum, III, 32; c. 1, 9, 13, 19, 31, X, de sponsalibus d matrimoniis, IV, 1; c. 1, 3, 5, X, de sponsa duorum. IV. 4; c. 2, 4, 5, 7, X, dc eo, qui duxit in matrimonium, quam polluit per adulte­ rium, IV, 7; c. 1, X, de coniugio leprosorum, IV. 8; c. 4, X, qui filii sint legitimi, IV» 17; c. 2, 5, 7, 8, X. de divortiis. IV. 19; c. 2. X. de secundis nuptiis, IV, 21; c. un., de voto et voti redemptione, III, 15, In VI°; Cone. Trident., sess. XXIV, dc matrimonio, can. 2; de ref. matrim., c. 1, 7; Hadrianus I. ep. α Institutio universalis », a. 785; Innocentius III, ep. < Elue exemplo », 18 dec. 1208, Professio fidei Waldensibus praescr.; Professio fidei (In Conc. Lugdunen. II) a Mlcbaele Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Benedictus XII. Liber Tertius - De Rebus 291 Can. 1014. Matrimonium gaudet favore iuris; quare in dubio standum est pro valore matrimonii, donec contrarium probetur, salvo praescripto can. 1127 l. Can. 1015. § 1. Matrimonium baptizatorum validum dicitur ratum, si nondum consummatione completum est; ratum et consummatum, si inter coniuges locum habuerit coniugalis actus, ad quem natura sua ordinatur con­ tractus matrimonialis et quo coniuges fiunt una caro 2. § 2. Celebrato matrimonio, si coniuges simul cohabitaverint, prae­ sumitur consummatio, donec contrarium probetur. § 3. Matrimonium inter non baptizatos valide celebratum, dicitur legitimum ’. § 4. Matrimonium invalidum dicitur putativum, si in bona fide ab ana saltem parte celebratum fuerit, donec utraque pars de eiusdem nullitate certa evadat Can. 1016. Baptizatorum matrimonium regitur iure non solum divino, sed etiam canonico, salva competentia civilis potestatis circa mere civiles eiusdem matrimonii effectus 5. a. 1341, prop. 102, Armenorum, damn.; Eugenios IV (in Cone. Florentin.), const. « Exul­ tate Deo », 22 nov. 1439, § 16; Clemens VIII, Instr. « Sanctissimus », 31 aug. 1595, § 5; Urbanus VIII, const. « Magnum in Christo », 20 lun: 1637; Benedictus XIV, ep. encycl. e Matrimonii », 11 apr. 1741; const, α Dei miseratione », 3 nov. 1741, § 1; const. « Etsi pasto­ ralis », 26 mail 1712, § VIII, η. II; ep. « Nuper ad Nos », 16 mart. 1743, Professio fidei Maronitis praescr.; ep. encycl. α Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 12; Gregorius XVI, ep. encycl. « Mirari vos », 15 aug. 1832; Pius IX, litt. ap. « Ad Apostolicae », 22 aug. 1851; allocut. a Acerbissimum », 27 sept. 1852; ep. α Verbis exprimere », 15 aug. 1859; Syllabus errorum, prop. 67; Leo XIII, ep. encycl. α Arcanum », 10 febr. 1880; ep. encycl. « Humanum genus », 20 apr. 1884; ep. encycl. « Quod multum », 22 aug. 1886; ep. encycl. « Caritatis pro­ videntiaeque », 19 mart. 1S94; ep. « Longinqua occani », 6 lan. 1895; allocut. « In litteris Nostris », 18 mart. 1S95; allocut. « Afferre iucundiora », 16 dec. 1901; ep. « Dum multa », 24 dec. 1902; S. C. S. Off., 20 mart. 1675, ad 2; instr, (ad Ep. Geneven.), 3 sept. 1772; Instr, (ad Praef. Ap. Moldavlne), 20 mart. 1817; instr, (ad Praef. Mission. Martlnlcae etc.), 6 iul. 1817; (Promont. Bonae Spei), 22 lui. 1840, ad 1; instr, (ad Vic. Ap. Gallas), 28 mart. I860, η. 1; (Natal), 11 lui. 1866, ad 6; Instr, a. 1868; Instr, (ad Ep. Nesquallien.), 24 ian. 1877; Instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883; S. C. de Prop. Fide (C. G.—laponiae), 7 dec. 1626; (C. G.), 21 nov. 1634; litt. (ad Coadiut. Superior. Mission, in ora Coromandel), 5 lui 1788; instr, (ad Ep. Graeco-Rumen.), a. 1858; Instr. 31 iul. 1902, n. 1, f. — Vide etlam can. 1110. 1 S. C. S. Off., 18 mart. 1903, ad 2. — Vide etiam can. 1070, $ 2. a C. 36, C. XXVII, q. 2; c. 7, X, de divortiis, IV, 19. 3 C. 8, C. XXIX, q. 2; c. 7, X, de divortiis, IV, 19; S. C. S. Off., instr, (ad Archiep. Quebecen.), 16 sept. 1S24, ad 3, 6; 18 lun. 1856; instr, (pro Vic. Ap. ad Gallas), 20 lun. 1866, ad 25; (Natal), 11 iul. 1866, ad 7, 8; (Siam), 22 nov. 1871, nd postrem. dub.; instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1S74, n. 10; 10 dec. 1885, ad 1; (ad Vie. Ap. laponiae Merld.), 4 febr. 1891; 18 mail 1892. ad 3; S. C. de Prop. Fide (C. P. pio SIn. — Tunkln. Occident), 26 iun. 1820. 4 S. C. S. Off. (ad Vie. Ap. laponiae Merid.), 4 febr. 1891. « Pins VI, const. « Auctorem fidei », 28 aug. 1794. prop. 58, Synodi Plstorlen., damn.; Plus IX, allocut. α Acerbissimum », 27 sept. 1852; allocut. « Multis gravibusque », 17 dec. I860- allocut. « Nunquam certe », 22 iun. 1868; Leo XIII, litt. « Cl siamo », 1 lun. 1879; ep : i tu : •!· ■ I '·· ?·· 492 Codex Iuris Canonici Can. 1017. § 1. Matrimonii promissio sive unilateralis, sive bilateralis seu sponsalitia, irrita est pro utroque foro, nisi facta fuerit per scripturam subsignatam a partibus et vel a parocho aut loci Ordinario, vel a duobus saltem testibus x. § 2. Si utraque vel alterutra pars scribere nesciat vel nequeat, ad validitatem id in ipsa scriptura adnotetur et alius testis addatur qui cum parocho aut loci Ordinario vel duobus testibus, de quibus in § 1, scriptu­ ram subsignet ’. § 3. At ex matrimonii promissione, licet valida sit nec ulla iusta causa ab eadem implenda excuset, non datur actio ad petendam matri­ monii celebrationem; datur tamen ad reparationem damnorum, si qua debeatur *. Can. 1018. i I I ■ I l· Parochus ne omittat populum prudenter erudire de matrimonii sa­ cramento eiusque impedimentis 4. I Ί I i Capüt I. De iis quae matrimonii celebrationi praemitti debent et praesertim de publicationibus matrimonialibus. - Can. 1019. § 1. Antequam matrimonium celebretur, constare debet nihil eius validae ac licitae celebrationi obsistere. § 2. In periculo mortis, si aliae probationes haberi nequeant, sufficit, nisi contraria adsint indicia, affirmatio iurata contrahentium, se baptizatos fuisse et nullo detineri impedimento. 4 encycl. « Arcanum », 10 febr. ISSO; ep. encycl. « Immortale Dei », 1 nov. 1885; ep. encycl. « Quod multum », 22 aug. 18S6; Utt. « II divisamento », 8 febr. 1893; allocut. α In litteris Hostris », 18 mart. 1S95; ep. < Quam religiosa », 16 aug. 1898; allocut. « Afferre iucundiora », 16 dec. 1901; ep. α Dum multa », 24 dec. 1902; S. C. S. Off., instr, (ad Praef. Mis­ sion. Martinlcae etc.), 6 lui. 1817; (Vic. Ap. lainalcae), 12 lan. 1881, ad 1; 24 mart. 1903; 8. Poenlt, instr. 15 lan. 1866, n. 2, 5. 1 C. 3, Ο. XXX, q. 5; Benedictus XIV, ep. e Postremo mense », 28 febr. 1747, J 59; 8. C. de Sacramentis, Romana et aliarum, 13 mart. 1910, ad VII; S. C. C., decr. α Ne temere », 2 aug. 1907, art. I, II; Romana et aliarum, 28 mart. 1908, ad VII; Romana et aliarum, 27 iuL 1908, ad I. II. 2 S. C. O., decr. α Ne temere », 2 aug. 1907, art. I, II. > C. 2, 17, X, dc sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; S. C. C., Lycien., 17 nov. 1731. 1 Gregorius XVI, ep. encycl. « Summo iugiter », 27 mail 1832; lltt. ap. α Quas vestro », 30 apr. 1841; Pius IX, ep. < Verbis exprimere », 15 aug. 1859; Leo XIII, ep. encycl. α Ar­ canum », 10 febr. ISSO; S. C. S. Off., instr, (pro Vic. Ap. ad Gallas). 20 iun. 1866, ad 25; instr, (ad Archiep. Corcyren.), 3 ian. 1871, n. 7; Instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1S74, n. 1; (Pondicher.), 3 febr. 1892; instr, (ad Ep. Albaniae), 15 febr. 1901; Secret. Status, instr. 27 mart, li ; Liber Tertius · De Rebus 293 Can. 1020. § 1. Parochus cui ius est assistendi matrimonio, opportuno antea tempore, diligenter investiget num matrimonio contrahendo aliquid obstet *. § 2. Tum sponsum tum sponsam etiam seorsum et caute interroget num aliquo detineantur impedimento, an consensum libere, praesertim mulier, praestent, et an in doctrina Christiana sufficienter instructi sint, nisi ob personarum qualitatem haec ultimainterrogatioinutilis appareat3. § 3. Ordinarii loci est peculiares normas pro huiusmodi parochi in­ vestigatione dare 3. Can. 1021. § 1. Nisi baptismus collatus fuerit in ipso suo territorio, parochus exigat baptismi testimonium ab utraque parte, vel a parte tantum catho­ lica, si agatur de matrimonio contrahendo cum dispensatione ab impe­ dimento disparitatis cultus 4. § 2. Catholici qui sacramentum confirmationis nondum receperunt, illud, antequam ad matrimonium admittantur, recipiant, si id possint sine gravi incommodo. Can. 1022. Publice a parocho denuntietur inter quosnam matrimonium sit con­ trahendum ’. Can. 1023. § 1. Matrimoniorum publicationes fieri debent a parocho proprio G. § 2. Si pars alio in loco per sex menses commorata sit post adeptam pubertatem, parochus rem exponat Ordinario, qui pro sua prudentia vel 1 C. 3, X, de clandestina desponsatione, IV, 3; Benedictus XIV, const, α Firmandis », 6 nov. 1744, S 9; S. C. C., Romana et aliarum, 1 febr. 1908, ad XI; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 21 sept. 1840, ad 4; Rituale Rom., tit. VII, c. 1, de sacramento matrimonii, n. 1, 6. 3 C. 14, 17, 29, X, de sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; c. 3, X, de clandestina despon­ satione, IV, 3; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. matrim., c. 9; Benedictus XIV, ep. encycl· < Etsi minime », 7 febr. 1742, § 11; ep. encycl. e Nimiam licentiam », 18 mali 1743, § 10; const. « Firmandis », 6 nov. 1744, § 9; lltt. encycl. « Cum religiosi », 26 lun. 1754, § 4; S. C. S. Off. (Kentuky), 9 mail 1821; S. Poenit., 5 sept. 1899; Rituale Rom., tit. VII, c. 1, de sacramento matrimonii, n. 1, 10. 3 S. Poenit., 5 sept. 1899. 4 S. C. de Sacramentis, iiistr. 6 mart. 1911, η. I. 5 C. 27, X, de sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; c. 3, X, de clandestina desponsatione, IV, 3; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. matrim., e. 1; Benedictus XIV, ep. encycl. « Satis Vobis », 17 nov. 1741; ep. encycl. α Nimiam licentiam », 18 mali 1743, J 5, 10, 11; ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 11; ep. C. 8, D. XXVII; c. 2, 8, 9, D. XXVIII; c. 1. 2, 4-6, 10. 11, 13. 14. D. XXXII; c. 16, 17, D. LXXXI; c. 40, C. XXVII, q. 1; c. 7, X. de bigamis non ordinandis, I, 21; c. 1, 4, X, de clericis coniugatis, 111, 3; C. 1, 2, X, qui cbtrici vel voventes matrimonium contrahere potsunt, IV, 6; C. un., dc voto et voti redemptione, III, 15, in VI°; c. un., de consanguinitate et affinitate, IV, in Clem.; c. un., dc vdo et voti redemptione, tit. VI, in Extravag. loan. XXII; Cone. Trident., sess. XXIV, de matrimonio, can. 9; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § VII, η. XXVII; instr, α Eo quamvis tempore », 4 maii 1745. § 34, 38 sq.; Plus IX, litt. ap. α Ad Apostolicae », 22 aug. 1851; Syllabus errorum, prop. 72; const. « Apostolicae Sedis », 12 oct. 18G9, } III, η. 1; S. C. S. Off. (Ratisbonen.), 22 dec. 1880, nd I; 13 lan. 1892, ad 5. < C. 8, D. XXVII; c. 1, C. XX, q. 3; C. 1-3, 7. 10, 12, 13, 17, 22, 39, 40, C. XXVII, q. 1; c. 10, X, dc conversione coniuga torum, III, 32; c. 3, 7, X, qui clerici vel voventes matrimo­ nium contrahere possunt, IV, 6; c. un., dc voto et voti redemptione, III, 15, in VI0; c. un., dc consanguinitate et affinitate, IV, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXIV, dc matrimonio, can. 9; Gregorius XIII, const. « Quanto fructuosius », 1 febr. 15S3; const, a Ascendente Do­ mino », 25 mali 1584, § 22; Plus IX, const. < Apostolicae Sedis », 12 ocL 1S69, § III, n. 1; 8. C. S. Off., 13 lan. 1S92, ad 5; S. C. C., Canarien., 26 mart., 9 apr. 1718. Liber Tertius - De Debus 307 Can. 1074. ■r*' Λ § 1. Inter virum raptorem et mulierem, intuitu matrimonii raptam, quandiu ipsa in potestate raptoris manserit, nullum potest consistere matrimonium l. § 2. Quod si rapta, a raptore separata et in loco tuto ac libero consti­ tuta, illum in virum habere consenserit, impedimentum cessat ’. § 3. Quod ad matrimonii nullitatem attinet, raptui par habetur vio­ lenta retentio mulieris, cum nempe vir mulierem in loco ubi ea commo­ ratur vel ad quem libere accessit, violenter intuitu matrimonii detinet. Can. 1075. Valide coutrahere nequeunt matrimonium : 1. ° Qui, perdurante eodem legitimo matrimonio, adulterium inter se consummarunt et fidem sibi mutuo dederunt de matrimonio ineundo vel ipsum matrimonium, etiam per civilem tantum actum, attentarunt; 2. ® Qui, perdurante pariter eodem legitimo matrimonio, adulte­ rium inter se consummarunt eorumque alter coniugicidium patravit; 3. ° Qui mutua opera physica vel morali, etiam sine adulterio, mor­ tem coniugi intulerunt123. Can. 1076. § 1. In linea recta consanguinitatis matrimonium irritum est inter omnes ascendentes et descendentes tum legitimos tum naturales 45. § 2. In linea collaterali irritum est usque ad tertium gradum in­ clusive, ita tamen ut matrimonii impedimentum toties tantum multipli­ cetur quoties communis stipes multiplicatur s. § 3. Nunquam matrimonium permittatur, si quod subsit dubium num partes sint consanguineae in aliquo gradu lineae rectae aut in primo srradu lineae collateralis 1 C. 4, 10, H, C. XXXVI, q. 2; Cone. Trident., sess. XXIV, dc ref. matrim., c. 6; 3. O. S. Off. (S. Ludovicl), 15 iun. 1875; instr, (ad Ep. Albaniae), 15 febr. 1901; S. C. O., Ruben., 3 mart 1714, ad 1; Herbipolen., 24 apr. 1S5S, 18 lun., 27 aug. 1859; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Cocbinchln.), 11 febr. 1804; 22 nov. 1860; litt. (ad Ep. Natcheten.), 26 lan. 1877; Rituale Rom., tit. VII, c. 1, de sacramento matrimonii, n. 4. 2 C. 10, C. XXXVI, q. 2; Reg. 27, R. J., in VI0; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. matrim., c. 6; S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Albaniae), 15 febr. 1901; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Cochinchin.), 11 febr. 1804; 22 nov. 1S60. 3 C. 4, 5, C. XXXI, q. 1; c. 1, X, de conversione infidelium, III, 33; c. 1, 3-8, X, de co. qui duxit in matrimonium, quam polluit per adulterium, IV, 7; Benedictus XIV, ep. « Red­ ditae Nobis », 5 dec. 1744, § 12; ep. « Aestas », 11 oct. 1757, η. XV; S. C. de Sacramentis, decr. 3 iun. 1912; S. C. C., Neapolitana, 26 mart. 1746; S. C. de Prop. Fide (C. P. —Jaffnae), 23 aug. 1852, ad 5, 6. 4 S. C. S. Off., instr, (ad Ep. S. Alberti), 0 dec. 1874. 5 C. 8, C. XXXV, q. 2 et 3; c. 2, C. XXXV, q. 5; c. 10. X, dc probationibus, II, 19; Be­ nedictus XIV, ep. « Aestas >, 11 oct. 1757, η. XIII; S. C. S. Off., instr, (ad Ep. S. Alberti), S dec. 1874; (Cenomanen.), 11 mart. 1896; S3 22 febr. 1S99; S. C. C., Leodicn., 14 dec. 1703; Aesina, 23 nov. 1805. e S. Pius V, const. « Sanctissimus », 20 aug. 1566, 5 1; S. C. S. Off., litt. 13 mart. 1736; instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874; S. C. C.» Lcodien., 14 dec. 1793; Aesina, 23 nov. 1805. i' ii H: ■Ύί 308 Col&r Iuris Canonici Can. 1077. § 1. Affinitas in linea recta dirimit matrimonium in quolibet gradu; in linea collaterali usque ad secundum gradum inclusive 1. § 2. Affinitatis impedimentum multiplicatur : 1. ° Quoties multiplicatur impedimentum consanguinitatis a quo procedit; 2. e Iterato successive matrimonio cum consanguineo coniugis de­ functi. Can. 1078. Impedimentum publicae honestatis oritur ex matrimonio invalido, sive consummato sive non, et ex publico vel notorio concubinatu; et nuptias dirimit in primo et secundo gradu lineae rectae inter virum et consanguineas mulieris, ac vice versa. Can. 1079. Ea tantum spiritualis cognatio matrimonium irritat, de qua in can. 768 *. Can. 1 Qui lege civili inhabiles ad nuptias inter se ineundas habentur ob cognationem legalem ex adoptione ortam, nequeunt vi iuris canonici ma­ trimonium inter se valide contrahere ’. Caput V. De consensu matrimoniali. Can. 1081. § 1. Matrimonium facit partium consensus inter personas iure habi­ les legitime manifestatus; qui nulla humana potestate suppleri valet *. 1*3 » 1 C. U, C. XXVII, q. 2; C. 20, C. XXXII, q. 7; c. 8, C. XXXV, q. 2 et 3; c. 9, X. de divortiis, IV, 19; Benedictus XIV, ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr. 1744, i 15; ep. « Aestas », 11 oct. 1757, η. XIV; S. C. S. Off. (Yunnan), 20 sept 1854; instr, (ad Ep. S. Al­ berti), 9 dec. 1874; instr, (ad Vic. Ap. Nankin.), 20 aug. 1891; S. O. C., Achcruntina, 16 Iun. 1770, 8 iun. 1771; Lcodien., 28 maii 1796. a C. 5, C. XXX, q. 1; c. 1, C. XXX, q. 3; c. 1, de cognatione spirituali, IV, 3, in VI* Cone. Trident., sess. XXIV, de re/, matrim., c. 2; S. Plus V, const. « Cum illius », 28 nov. 1566; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 maii 1742. § VIII, η. VI; ep. encycl. < Inter omnigenas ». 2 febr. 1744. § 17; S. C. S. Off., 3 dec. 1902; S. C. C., Theatina, 23 aug., 13 sept. 1721; Leopolien., 30 lun. 1759, 19 sept. 1761; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Scoplae), 26 sept. 1840; Rituale Rom., tlt. II, c. 2. Ordo baptismi parvulorum, η. 31. 3 C. 1, C. XXX, q. 3; c. un.. X, de cognatione legali, IV, 12; S. C. C., Hortana, 25 sept. 1734. < C. 1-6, 51. C. XXVII, q. 2: C. XXIX, q. 1; c. un., C. XXX, q. 2; c. 2, C. XXXI, q. 2; c.. 16. C. XXXII, q. 2; c. 14, X, de restitutione spoliatorum, II, 13: c. 14, 23-26, 31, X, dc sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; c. 1, X, dc desponsatione impuberum, IV. 2; c. 1. 3, 5, X, de sponsa duorum, IV. 4; c. 4. X, de contagio servorum, IV, 9; c. 9, de procuratoribus, I. 19, In VI0; Reg. 18, R. J., in VI·; Benedictus XII, a. 1341, prop. 100, xirmenonim, damn.; Eugenius IV (in Cone. Florentin.), const, c Erui tate Deo », 22 nov. 1439. $ 16; Urbanus VIII. const. « in Christo ». 20 lun. 1637; Leo Kill, decr. « Consevtsus mutuus », 15 febr. r Liber Tertius · Do liebus :i()9 § 2. Consensus matrimonialis est actus voluntatis quo utraque pars tradit et acceptat ius in corpus, perpetuum et exclusivum, in ordine ad actus per se aptos ad prolis generationem l. Can. 1082. § 1. Ut matrimonialis consensus haberi possit, necesse est ut con­ trahentes saltem non ignorent matrimonium esse societatem permanen­ tem inter virum et mulierem ad filios procreandos a. § 2. Haec ignorantia post pubertatem non praesumitur. Can. 1083. § 1. Error circa personam invalidum reddit matrimonium 3. § 2. Error circa qualitatem personae, etsi det causam contractui, matrimonium irritat tantum : 1. · Si error qualitatis redundet in errorem personae; 2. ® Si persona libera matrimonium contrahat cum persona quam liberam putat, cum contra sit serva, servitute proprie dicta 4. Can. 1084. Simplex error circa matrimonii unitatem vel indissolubilitatem aut sacramentalem dignitatem, etsi det causam contractui, non vitiat con­ sensum matrimonialem5. Can. 1085. Scientia aut opinio nullitatis matrimonii consensum matrimonialem necessario non excludit 6. Can. 1086. § 1. Internus animi consensus semper praesumitur conformis verbis vel signis in celebrando matrimonio adhibitis T. 1892; S. C. S. Off. (Promont. Bonae Spei). 22 iul. 1840; (Tahiti), 17 aug. 1857, ad 5; 22 aug. I860; (Victoriae Nyanzae), 3 apr. 1889, ad 2; (Pondicher.), 3 febr. 1892; S. C. C., Mutinen., 19 ang. 1724, 9 iun. 1725; Parisien., 7 iul., 1 sept. 1883, 7 mart. 1885; Argentinen., 23 nov. 1907; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Tunkin. Occident.), 5 apr. 1785; instr, (ad Vic. Ap. Constantlnop.), 1 oct. 1785; Rituale Rom., tit. VII, c. 2, Ritus celebrandi matrimonii sacramentum, n. 2. — Vide etiam can. 10S3; 1087. 1 C. 3, 51. C. XXVII, q. 2; C. XXIX, q. 1; c. 1, X de sponsa duorum, IV, 4; Urba­ nus VIII, const. « Magnum in Christo », 20 iun. 1037; S. C. S. Off. (Promont. Bonae Spei), 22 iul. 1840; (Tahiti), 17 ang. 1857, ad 1, 5; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vic. Ap. Constantinop.), 1 oct. 1785. » S. C. C., Ventimilien., 19 maii, 18 aug. 1888. s C. XXIX, q. 1. * C. XXIX, q. 1; c. 4, C. XXIX, q. 2; c. 2, 4, X, de coniugio servorum. IV, 9; S. C. O., Prisingen., 7 et 28 aug. 1745; Romana, 9 aug. 1817, 27 mail 1820. s S. C. S. Off., Instr, (ad Vie. Ap. Oceaniae), 6 apr. 1843; Instr, (pro Vie. Ap. ad Gallas), 20 inn. I860, ad 25; (laponiae), 11 mart. 1868, ad 2; Instr, (ad Vie. Ap. Oceaniae Central.), 18 dec. 1872; instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874, η. 8-10; instr, (ad Ep. N'eequalllen.), 24 ian. 1877, n. 3; (ad Vic. Ap. laponiae Merld.), 4 febr. 1891; 18 mall 1892, ad 3; 8. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vic. Ap. Constantlnop.), 1 oct. 1785; (C. P.—-Jaffnae). 23 aug. 1852, ad 7. « S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Constantlnop.), 1 oct. 1785; (C. P. — Jaffnae), 23 aug. 1852, ad 7. i 8. C. C., Aventonen., 23 inn. 1907; 8. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Constan Unop). 1 oct. 1785. 310 Coda luris Canonici § 2. At si alterutra vel utraque pars positivo voluntatis actu exclu­ dat matrimonium ipsum, aut omne ius ad coniugalem actum, vel essen­ tialem aliquam matrimonii proprietatem, invalide contrahit *. Can. 1087. § 1. Invalidum quoque est matrimonium initum ob vim vel metum gravem ab extrinseco et iniuste incussum, a quo ut quis se liberet, eligere cogatur matrimonium ’. § 2. Nullus alius metus, etiamsi det causam contractui, matrimonii nullitatem secumfert3. Can. 1088. § 1. Ad matrimonium valide contrahendum necesse est ut contrahen­ tes sint praesentes sive per se ipsi sive per procuratorem *. § 2. Sponsi matrimonialem consensum exprimant verbis; nec aequipollentia signa adhibere ipsis licet, si loqui possint ’. »· Can. 1089 α* § 1. Firmis dioecesanis statutis desuper additis, ut matrimonium per procuratorem valide ineatur, requiritur mandatum speciale ad con1 C. 26, X, de sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; C. 7, X, de conditionibus appositis in desponsatione vel in aliis contractibus, IV, 5; Plus IX, Syllabus errorum, prop. 73; S. C. 8. Off. (Bosnlae), 2 dec. 1680; (Mission. Capuccln.), 23 lui. 169S, ad 1, 2; (Promont. Bonae Spei), 22 lui. 1S40, ad 2; instr, (ad Vic. Ap. Ocenniae), 6 apr. 1843; (Vlc. Ap. Sandwlc.), 11 dec. 1850, ad 25, 26; (Tahiti), 19 aug. 1857, ad 1, 5; Instr. (ad Vic. Ap. Gallas), 28 mart. 1860, n. 6; 22 aug. i860; instr, (pro Vlc. Ap. ad Gallas), 20 iun. 1866, ad 25; (laponiae), H mart. 1868, ad 2; instr, (ad Vlc. Ap. Oceaniae Central.), 18 dec. 1872; instr, (ad Ep. S. Al­ berti), 9 dec. 1874, η. 8, 9; instr, (ad Ep. N’esqualllen.), 24 lan. 1877, n. 3; (Mongollae), 29 nov. 1882; (ad Vlc. Ap. lapônlae Merid.), 4 febr. 1891; (Slouxormen.), 18 mal! 1892; S. C. O., UUxbonen., 16 mart. 1720, 8 lui. 1724; Mutinen., 19 aug. 1724, 9 iun. 1725; Compostellana, 19 aug. 1730, 10 mart. 1731; Capuana seu Calven., 9 lui., 13 dec. 1757, 28 ian. 1758; Pisana, 2 mail, 29 aug. 1868; Parisien., 31 ian. 1891; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Constantinop.), 1 oct. 1785. 3 C. 1, 3, 4, C. XXXI, q. 2; c. 6, 13-15, 2S, X, de sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; c. 9. X, de desponsatione impuberum, IV, 2; c. 2, X, de co, qui duxit in matrimonium, quam polluit per adulterium, IV, 7; c. 5, X, dc regulis iuris, V, 41; Reg. 64, R. J., in VI0; S. C. 8. Off., Instr, (pro Vic. Ap. ad Gallas). 20 Iun. 1866, ad 9. 25; S. C. C., Ventimilien., 20 mart., 24 apr. 1700; 8. Agathae Gothorum, 24 apr. 1700; Lancianen., 20 aug., 3 sept., 26 nov. 1701; Nullius Farfen., 15 ian., 26 mart. 1707; Panormitana, 30 sept., 18 nov. 1719, 8 iun. 1720; Mutinen., 19 aug. 1724, 9 iun. 1725; Vigilien., 23 lun., 13 iul., 22 sept. 1725; T rivent ina, 30 apr., 14 mali, 27 aug. 1746; Medlolanen,, 22 sept. 1753, 19 ian., 9 febr. 1754; Barcn., 16 mart., 4 mail, 22 lun. 1754; Albin timilten., 22 mali 1751,13 sept., 22 nov. 1755; Calven. et Thcanen., 26 lun., 18 dec. 1869: Mohiloven. seu Tlraspolcn., 9 lui., 10 sept. 1881; Neapoli­ tana, 22 febr., 10 mali 1890; Parisien., 1G maii 1903; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, n. 36, 37. 3 S. C. C., Gravinen., 1 sept. 1725. 4 Reg. 68, 72, R. J., in VI°; Rituale Rom., tlt. VII, c. 2, Ritus celebrandi matrimonii sacramentum, n. 2. » C. 23, 25, 31, X, de sponsalibus et matrimonii», IV, 1; Eugenius IV (In Cone. Florentln.), const. « Exultate Deo », 22 nov. 1439, § 1G; S. C. C., decr. « Ne temere »,. 2! aug. 1907, art. IV, | 3; Rituale “ Rom., tlt. VII, c. 2, Ritus celebrandi matrimonii sacramentum, n. 2. t ! ’· ■ -l· g bibor Tertius - De Itebus 311 trahendum eum certa persona, subscriptum a mandante et vel a parocho aut Ordinario loci in quo mandatum fit, vel a sacerdote ab alterutro de­ legato, vel a duobus saltem testibus *. § 2. Si mandans scribere nesciat, id in ipso mandato adnotetur et alius testis addatur qui scripturam ipse quoque subsignet; secus man­ datum irritum est. § 3. Si, antequam procurator nomine mandantis contraxerit, hic mandatum revocaverit aut in amentiam inciderit, invalidum est matri­ monium, licet sive procurator sive aliapars contrahens haec ignoraverint2· § 4. Ut matrimonium validum sit, procurator debet munere suo per se ipse fungi ’. Can. 1090. Matrimonium per interpretem quoque contrahi potest. Can. 1091. Matrimonio per procuratorem vel per interpretem contrahendo paro­ chus ne assistat, nisi adsit iusta causa et de authenticitate mandati vel de interpretis fide dubitari nullo modo liceat, habita, si tempus suppetat, Urdinarii licentia. Can. 1092. Conditio semel apposita et non revocata : ° Si sit de futuro necessaria vel impossibilis vel turpis, sed non l. contra matrimonii substantiam, pro non adiecta habeatur; 2. ° Si de futuro contra matrimonii substantiam, illud reddit invalidum; 3. ° Si de futuro licita, valorem matrimonii suspendit; Si de praeterito vel de praesenti, matrimonium erit validum vel non, prout id quod conditioni subest, exsistit vel non 4. Can. 1093. Etsi matrimonium invalide ratione impedimenti initum fuerit, con­ sensus praestitus praesumitur perseverare, donec de eius revocatione constiterit. > C. 9, de procuratoribus, I, 19, in VI0; Reg. 81, R. J., in VI”; S. C. C., Casertana, 39 lan., 27 febr. 1717; Neapolitana, 7 lui. 1736: Florentina, 10 sept. 1853, 28 ian., 18 mart., 29 iul. 1854; Neapolitana, 7 apr. 1883. a C. 9. de procuratoribus, 1, 19. in VI°; S. C. C., Eugubina seu Perusina, 25 Ian.. 5 iul. 1727. 3 C. 9. dc procuratoribus, I, 19, in VI0. * C. 1, 3, 5, 7, X, de conditionibus appositis in desponsatione vel in aliis contractibus, IV, 5; 8. C. S. Off. (Rosnlae), 2 dec. 1680; (Mission. CapuccJn.), 23 lui. 169S, ad 1, 2; (Pro­ mont. Bonae Spei), 22 iul. 1840, ad 2; instr, (ad Vic. Ap. Oceanlae), 6 apr. 1843; (Vlc. Ap. Sandwlc.), 11 dec. 1850, ad 25. 26: (Tahiti), 19 aug. 1857, ad 1, 5; instr, (ad Vlc. Ap. Gallas). 28 mart. 1860. n. G: instr, (pro Vlc. Ap. ad Gallas), 20 iun. 1866, ad 25; (laponiae), 11 mart. 1868, ad 2; instr, (ad Vic. Ap. Oceanlae Central.), 18 dec. 1872; Instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874, η. 8, 9; instr, (ad Ep. Nesqualllen.), 24 ian. 1877, n. 3; (Mongollae), 29 nov. 1882; (ad Vic. Ap. laponiae Merid.), 4 febr. 1891; (Siouxormen.), 18 maii 1892; S. C. O., Ullxbonen., 16 mart. 1720, 8 lui. 1721; Ei/stadien., 17 nov. 1731, 9 febr., 8 mart., 21 lun. 1732; Venetiarum. 29 febr. 1908. 31* Codex lung Canonici Caput VI. De forma celebrationis matrimonii. Can. 1094. Ea tantum matrimonia valida sunt quae contrahuntur coram paro cho, vel loci Ordinario, vel sacerdote ab alterutro delegato et duobus saltem testibus, secundum tamen regulas expressas in canonibus qui sequuntur, et salvis exceptionibus de quibus in can. 1098, 1099 ». Can. 1095. § 1, Parochus et loci Ordinarius valide matrimonio assistunt : · A die tantummodo adeptae canonicae possessionis beneficii ad 1. normam can. 334, § 3, 1444, § 1, vel initi officii, nisi per sententiam fuerint excommunicati vel interdicti vel suspensi ab officio aut tales declarati; 2.’ Intra fines dumtaxat sui territorii; in quo matrimoniis ne­ dum suorum subditorum, sed etiam non subditorum valide assistunt; ° Dummodo neque vi neque metu gravi constricti requirant exci3. piantque contrahentium consensum a. § 2, Parochus et loci Ordinarius qui matrimonio possunt valide as­ sistere, possunt quoque alii sacerdoti licentiam dare ut intra fines sui territorii matrimonio valide assistat Can. 1096. § 1. Licentia assistendi matrimonio concessa ad normam can, 1095, § 2, dari expresse debet sacerdoti determinato ad matrimonium deter• C. 3, X, de clandestina desponsatione, IV. 3; c. 1. de privilegiis et excessibus privi­ legiatorum, V, 7, In Clem.; Cone. Trident., seœ. XXIV, dc ref. matrim., e. 1; Innocentius X. eonst. « Cum sicut », 14 mall IMS, § 4, I, ad 17; Clemens XII, Utt. ap. « Compertum ». 24 aug. 1734, dub. V; litt. ap. e Concredito .Vobis », 13 mali 1739; Benedictus XIV, ep. encycl. « Batis Vobis », 17 nov. 1741; ep. encycl. « Nimiam licentiam », 18 mali 1743, J 9, 12; ep. encycl. « Inter omnigenas ». 2 febr. 1744. $ 9. 10; const, α Omnium sollicitudinum », 12 sept 1744, $ 14, dub. V. J 40; ep. α Redditae sunt ». 17 sept. 1746, § 2. 3; Pius X, litt. ap. « Pro­ vida », 18 ian. 1906, η. I; S. C. Ep. et Reg., Tirasonen., a. 1606; S. C. de Sacramentis, Ro­ mana ct aliarum, 13 mart. 1910, ad IV; S. C. C., Mediolancn., 22 iun., 24 aug. 1715; decr. « Ne temere », 2 aug. 1907, art. Ill; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Tunkln.), 2 iul. 1827, ad 3; Rituale Rom., tit. VII, c. 1. de sacramento matrimonii, n. 4. 3 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. ma trim., c. 1; Piûs X. const, a Apostolicae ». 15 apr. 1910, η. XVII; 8. C. Ep. et Reg.. Tirasonen., 11 mail 1599; S. C. de Sacramentis. Romana ct aliarum, 13 mart. 1910, ad VIII; S. C. C.. decr. < Ne temere », 2 aug. 1907. art. IV, XI, } 1; Romana ct aliarum, 1 febr. 1908. nd VIII-X; Romana et aliarum, 2S mart. 1008, ad IV; Rituale Rom.. tit. VII. c. 2. Ritus celebrandi matrimonii sacramentum, n. 1. 2. s Reg. 08, 72. R. .1., in VI·; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. ma trim., c. 1: Bene­ dictus XIV. ep. encycl. « Vimiam licentiam », 18 maii 1743, | 12; S. C. de Sacramentis. Romana et aliarum, 13 mart. 1910, ad VI, c; S. C. C., Aurimana, | ini. 1595; Bisuntina, 14 iun. 1621; Nullius, 3 lun. 1628; Leodicn., ΰ dec. 1690, ad 1; Mediolancn., 22 Iun. 1715; Caejenatcn., 0 dec. 1727; 14 aug. 1863, ad 2; decr. < Ne temere », 2 aug. 1907. art. VI; Ro­ mana et aliarum. 27 lui. 1908, nd IV: Rituale Rom., tlt. Vil, c. 1, de sacramento matri­ monii, n. 4. Liber Tertius · De Rebus 313 minatum, exclusis quibuslibet delegationibus generalibus, nisi agatur de vicariis cooperatoribus pro paroecia cui addicti sunt; secus irrita est § 2. Parochus vel loci Ordinarius licentiam ne concedat, nisi ex­ pletis omnibus quae ius constituit pro libertate status comprobanda *. Can. 1097. § 1. Parochus autem vel loci Ordinarius matrimonio licite assistunt : 1. ® Constito sibi legitime de libero statu contrahentium ad nor­ mam iuris; 2. ® Constito insuper de domicilio vel quasi-domicilio vel menstrua commoratione aut, si de vago agatur, actuali commoratione alterutrius contrahentis in loco matrimonii; 3. ® Habita, si conditiones deficiant de quibus n. 2, licentia parochi vel Ordinarii domicilii vel quasi-domicilii aut menstruae commorationis alterutrius contrahentis, nisi vel de vagis actu itinerantibus res sit, qui nullibi commorationis sedem habent, vel gravis necessitas intercedat quae a licentia petenda excuset1*3. § 2. In quolibet casu pro regula habeatur ut matrimonium coram sponsae parocho celebretur, nisi iusta causa excuset; matrimonia autem catholicorum mixti ritus, nisi aliud particulari iure cautum sit, in ritu viri et coram eiusdem parocho sunt celebranda4. § 3. Parochus qui sine licentia iure requisita matrimonio assistit, emolumenta stolae non facit sua, eaque proprio contrahentium parocho remittat5. Can. 1098. Si haberi vel adiri nequeat sine gravi incommodo parochus vel Or­ dinarius vel sacerdos delegatus qui matrimonio assistant ad normam canonum 1095, 1096 : 1. ° In mortis periculo validum et licitum est matrimonium con­ tractum coram solis testibus; et etiam extra mortis periculum, dummodo prudenter praevideatur eam rerum conditionem esse per mensem dura­ turam; 2. ® In utroque casu, si praesto sit alius sacerdos qui adesse possit, 1 S. C. de Sacramentis, Romana et aliarum, 13 mart. 1910, ad VI, a-c; S. C. C., decr. « Ne temere », 2 aug. 1907, art. VI; Romana et aliarum, 27 lui. 1908, ad IV. a S. C. C., decr. α Ne temere », 2 aug. 1907, art. VI; Romana et aliarum, 27 iul. 1908, ad IV. 3 Gregorius XVI, ep. α Accepimus », 8 febr. 1836; S. C. S. Off. (Vic. Ap. Sandwlc.), 11 dec. 1850, ad 25-27; 2 maii 1877, ad 1; S C. de Sacramentis, Romana ct aliarum, 13 mart. 1910, ad V, c; instr. 6 mart. 1911, η. 1, IV; 28 lan. 1916; S. C. C., decr. α Ne temere n, 2 aug. 1907. art. V. 5 1-4; Rituale Rom., tit. VII, c. 1, de sacramento matrimonii, η. 1, 5, 6, 8; c. 2, Ritus celebrandi matrimonii sacramentum, η. 1. < Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 26 mail 1742, § VIII, η. XI, XII; S. O. C., a. 1573; decr. « Ne temere », 2 aug. 1907, art V, 5 5; S. C. de Prop. Fide, decr. 0 oct. 1863, C, c, D, b; Rituale Rom., tit VII, c. 1, de sacramento matrimonii, n. 5. 5 S. C. C., decr. « Ne temere », 2 aug. 1907. art. X. * S:· » •j. < 'L' 314 Codex I uri* Canonici vocari et, una cum testibus, matrimonio assistere debet, salva coniugii validitate coram solis testibus ». •n ■ )· £·. • » Can. 1099. § 1. Ad statutam superius formam servandam tenentur : 1. ° Omnes in catholica Ecclesia baptizati et ad eam ex haeresi aut schismate conversi, licet sive hi sive illi ab eadem postea defecerint, quo ties inter se matrimonium ineunt; 2. · lidem, de quibus supra, si cum acatholicis sive baptizatis sive non baptizatis etiam post obtentam dispensationem ab impedimento mixtae religionis vel disparitatis cultas matrimonium contrahant; 3. ® Orientales, si cum latinis contrahant hac forma adstrictis a. § 2. Firmo autem praescripto § 1, n. 1, acatholici sive baptizati sive non baptizati, si inter se contrahant, nullibi tenentur ad catholicam ma­ trimonii formam servandam; item ab acatholicis nati, etsi in Ecclesia catholica baptizati, qui ab infantili aetate in haeresi vel schismate aut infidelitate vel sine ulla religione adoleverunt, quoties cum parte acatholica contraxerint Cl Can. 1100. Extra casum necessitatis, in matrimonii celebratione serventur ritus in libris ritualibus ab Ecclesia probatis praescripti aut laudabilibus con suetudinibus recepti4 Can. 1101. § 1. Parochus curet ut sponsi benedictionem sollemnem accipiant, quae dari eis potest etiam postquam diu vixerint in matrimonio, sed solum in Missa, servata speciali rubrica et excepto tempore feriato ·. 1 S. C. de Sacramentis, Romana et aliarum, 13 mart. 1910, ad I-III; 31 ian. 1916; S. C. C., decr. « Ne temere », 2 aug. 1907, art. VII, VIII; Romana et aliarum, 27 lui. 1908, ad V, VI. 1 S. C. C., decr. < Ne temere », 2 aug. 1907, art. XI, $ 1, 2; Romana et aliarum, 1 febr. , ad III, V, VI; Romana et aliarum, 28 mart. 1908. ad I, II. 3 S. O. C., declar. < Matrimonia o, 4 nov. 1741, | 2; decr. « Ne temere », 2 aug. 1907, art. XI, J 3. * Cone. Trident., sess. XXIV, de matrimonio, can. 11; de ref. matrim., c. 1; Martinus V (in Cone. Constantien.), const, α Inter cunctas ». 22 febr. 1418, art. 19, de quo erro­ rum Wlcleff et Husz suspecti Interrogandi; S. C. S. Off.. 1 sept. 1841, η. 7; (Chan-tong 911 (rondicher.), 3 febr. 1892; S R. C., Rhedonen., Zt aug. 1836, Merld.), 30 iul. 1890; 3& ad 2; Ambianen., 31 aug. 1867, ad III; De Guayana, 15 sept. 1881, ad IV-VI; Mexicana, Zl febr. 1886; Rituale Rom., tit. VII, c. 2, Ritus celebrandi matrimonii sacramentum, η. 1-5. » C. 5, C. XXX, q. 5; c. 19, C. XXXV, q. 2 et 3; Cone. Trident., sess. XXIV dc ref. matrim., c. 1; S. C. S. Off. (Sutchuen.), 15 lan. 1784; instr, (ad Praef. Mission. Martinlcae etc.), 6 iul. 1817; 1 sept. 1841, n. 2-6; (Coreae), 26 Iun. I860, ad 1; (Vlc. Ap. Myssurien.), 1 febr. 1871; 31 aug. 1881; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 18 febr. 1783ς instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 23 lun. 1830; Instr, (ad Vlc. Gen. Nankin.). 29 febr. 1836; (C. P. pro Sin. — Tunkin. Orient.), 10 lan. 1837; (C. P. pro Sin. —Tunkin. Occident.), 23 sept. 1843; (C. P. pro Sin.— Tunkin. Occident.), 2T sept. 1843; (C. P. pro Sin. —Vic. Ap. Sutehuen.), 31 mi. 1796; (Ο. P. pro Sin. — Sutchuen.). 20 febr. 1801; instr, a. 1806; Instr, (ad Vlc. Ap. Scoplae), 26 sept. 1840, ad 5; (C. P. pro Sin. — Tunkin Occident.), 21 Iul. 1841. ad 1-3; S. R. C., decr. gen. 3 mart. ISIS; Dcrthonen., 20 apr. 1S22, ad 0-8; Civitatis Castelli ecu Tifematen., 28 iul 1832 ad 4; Montis Pcssulani, 31 aug. 1839: Eistctten.. 31 aug. 1839; Limburgm., 23 iun 1858 I - Libor Tertius · Dc Rebus 315 § 2. Sollemnem benedictionem ille tantum sacerdos per se ipse vel per alium dare potest, qui valide et licite matrimonio potest assistere *. Can. 1102. § 1. In matrimoniis inter partem catholicam et partem acatholicam interrogationes de consensu fieri debent secundum praescriptum can. 1095, §1, n. 3 a. § 2. Sed omnes sacri ritus prohibentur; quod si ex hac prohibitione graviora mala praevideantur, Ordinarius potest aliquam ex consuetis ec­ clesiasticis caeremoniis, exclusa semper Missae celebratione,permittere3. Can. 1103. § 1. Celebrato matrimonio, parochus vel qui eius vices gerit, quam­ primum describat in libro matrimoniorum nomina coniugum ac testium, locum et diem celebrati matrimonii atque alia secundum modum in libris ritualibus et a proprio Ordinario praescriptum; idque licet alius sacer­ dos vel a se vel ab Ordinario delegatus matrimonio adstiterit4. § 2. Praeterea, ad normam can. 470, § 2, parochus in libro quoque baptizatorum adnotet coniugem tali die in sua paroecia matrimonium contraxisse. Quod si coniux alibi baptizatus fuerit, matrimonii parochus notitiam initi contractus ad parochum baptismi sive per se sive per Cu­ riam episcopalem transmittat, ut matrimonium in baptizatorum librum referatur '. ad 1, 2; Sacrae Oongregationis de Propaganda Fide, 20 aug. 1870; Lavantina, 21 mart. 1874; Bergomen., 18 aug. 1884, ad I; Romana, 9 mali 1893, ad III, IV; decr. gen. 30 iun. 1896, η. VI; Belemen. dc Para, 12 febr. 1909; Baionen., 27 mail 1911, ad VI, VII; Rituale Rom., tit. VII, c. 1, de sacramento matrimonii, n. 14, 1G; c. 2, Ritus celebrandi matrimonii sacra­ mentum, n. 4. —Vide etiam can. 1108, § 2. 1 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. matrim., c. 1; Leo X (In Cone. Lateranen. V), const, α Dum intra », 19 dee. 1516, § 13; S. C. S. Off., instr, (ad Praef. Mission. Martinicae etc.), 0 lui. 1817; 1 sept. 1811. η. 1; S. C. de Prop. Fide, decr. 6 oct. 1863, C, c; Rituale Roni., tit. VIT, c. 1, dc sacramento matrimonii, η. 14. 3 S. C. O., decr. « Ne temere », 2 aug. 1907, art. IV, § 3, art. XI, § 2; Romana et alia­ rum, 21 lui. 1908, ad III. 3 Pius VI, rescript, ad Card. Archiep. Mechllnlen., 13 iul. 1782; Gregorius XVI, ep. < Non sine gravi », 23 malt 1846; S. C. S. Off. (Quebec), 10 sept. 1820; 1 aug. 1821; Instr, (ad Archiep. Quebecen.), 16 sept. 1824, ad 5; 26 nov. 1S35; (Vie. Ap. Sandwic.), 11 dec. 1850, ad 22, 24; (Coreae), 26 iun. 1860, ad 2; litt. (ad Vie. Ap. Myssurlen.), 26 nov. 1862; instr, (ad Archiep. Corcyren.), 3 ian. 1871. n. 3, 5; 17 ian. 1872, ad I; instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874, η. 18; (Rosen.), 16 lui. 18S5, ad 2, 3; 29 nov. 1899, ad 2; S. C. de Prop. Fide. Instr, (ad Vic. Ap. Sveciae), 6 sept. 1785; instr, (ad Ep. Graeco-Rumen.), a. 1858; litt. encycl. 11 mart. 1868; Secret. Status, instr. 15 nov. 1858. 4 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. matrim., c. 1; Benedictus XIV, const, a Satis Vobis », 17 nov. 1741; const, α Firmandis », 6 nov. 1744, § 9; S. C. de Sacramentis, Romana et aliarum, 13 mart. 1910, ad VI. c. IX, 2, 4; S. C. C., decr. a Ne temere », 2 aug. 1907, art. IX, J 1; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Archiep. Hiberniae), 25 iun. 1791; instr (ad Vlc. Ap. Indiar. Orient.), 8 sept. 1SG9, n. 21; Rituale Rom., tit. VII, c. 2, Ritus celebrandi matrimonii sacramentum, η. 6; tit. X, c. 2, Formulae scribendae in libris habendis apud parochos: c. 5, Forma describendi coniugatos. 3 S. C. de Sacramentis, instr. 6 mart. 1911, η. II, IV; S. C. C., decr. « Ne temere », 2 aug. 1007, art. IX, § 2. »*> * 316 Codex lurit Canonici § 3. Quoties matrimonium ad normam can. 1098 contrahitur, sacer­ dos, si eidem adstiterit, secus testes tenentur in solidum cum contrahen­ tibus curare ut initum coniugium in praescriptis libris quamprimum adnotetur \ Caput VII. De matrimonio conscientiae. Can. 1104. Nonnisi ex gravissima et urgentissima causa et ab ipso loci Ordina­ rio, excluso Vicario Generali sine speciali mandato, permitti potest ut matrimonium conscientiae ineatur, idest matrimonium celebretur omis­ sis denuntiationibus et secreto, ad normam canonum qui sequuntur 1 2. ί' >1 H r· Can. 1105. Permissio celebrationis matrimonii conscientiae secumfert promis­ sionem et gravem obligationem secreti servandi ex parte sacerdotis assi­ stentis, testium, Ordinarii eiusque successorum, et etiam alterius coniugis, altero non consentiente divulgationi. Can. 1106. Huius promissionis obligatio ex parte Ordinarii non extenditur ad casum quo vel aliquod scandalum aut gravis erga matrimonii sanctita­ tem iniuria ex secreti observantia immineat, vel parentes non curent filios ex tali matrimonio susceptos baptizari aut eos baptizandos curent falsis expressis nominibus, quin interim Ordinario intra triginta dies notitiam prolis susceptae et baptizatae cum sincera indicatione parentum praebeant, vel Christianam filiorum educationem negligant 3- Cvn. 1107. Matrimonium conscientiae non est adnotandum in consueto matrimo­ niorum ac baptizatorum libro, sed in peculiari libro servando in secreto Curiae archivo de quo in can. 379 4. Capüt VIII. De tempore et loco celebrationis matrimonii. Can. 1108. § 1. Matrimonium quolibet anni tempore contrahi potest5. § 2. Sollemnis tantum nuptiarum benedictio vetatur a prima domi1 S. C. ü., decr. « .Ve temere », 2 aug. Umi7. art. IX. 3 3: S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 23 iun. 1830. 3 Benedictus XIV, ep. encycl. « Satin VobU », 17 nov. 1741, J 1, 2. 6-8: I.eo XIII. litt. < Il dMsamcnto », S febr. 1893; S. C. de Piop. Fide, instr, a. 1785. ’ Benedictus XIV, ep. encycl. « Batte Vobte ». 17 nov. 1741, { 9. 11-13. * Benedictus XIV. ep. encycl. · Satin Vobie ». 17 nov. 1741. 3 10: S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1785. s C. 4. X, de ferite, II, 9; S. C. C.. Ariane*., mense malo 1587; Intcramnen., Ή mart. 1591; .ipriffcntina, U mail 1599; 20 lui. 1619; Bosncn., 2 dec. 1644; S. R. C., Ifontte Alban», 14 aug. 1858, ad Γ. Mericana. 25 sept. 1875. ad I; decr. gen. 30 inn. 1896, η. VI; Rituale Rom. tit. Vit, C. 1, de Jtacramento matrimonii, n. 18. 1 Liber Tertius - Do Robus 317 nica Adventus usque ad diem Nativitatis Domini inclusive, et a feria IV Cinerum usque ad dominicam Paschatis inclusive x. § 3. Ordinarii tamen locorum possunt, salvis legibus liturgicis, etiam praedictis temporibus eam permittere ex iusta causa, monitis sponsis ut a nimia pompa abstineant3. Λ Can. 1109. § 1. Matrimonium inter catholicos celebretur in ecclesia paroeciali; in alia autem ecclesia vel oratorio sive publico sive semi-publico, nonnisi de licentia Ordinarii loci vel parochi celebrari poterit 3. § 2. Matrimonium in aedibus privatis celebrari Ordinarii locorum in extraordinario tantum aliquo casu et accedente semper iusta ac ratio­ nabili causa permittere possunt; sed in ecclesiis vel oratoriis sive Semi­ narii sive religiosarum, Ordinarii id ne permittant, nisi urgente necessi­ tate, ac opportunis adhibitis cautelis 4. § 3. Matrimonia vero inter partem catholicam et partem acatholicam extra ecclesiam celebrentur; quod si Ordinarius prudenter iudicet id servari non posse quin graviora oriantur mala, prudenti eius arbi­ trio committitur hac super re dispensare, firmo tamen praescripto can. 1102, § 2 Caput IX. De matrimonii effectibus. :·? Can. 1110. Ex valido matrimonio enascitur inter coniuges vinculum natura sua perpetuum et exclusivum; matrimonium praeterea Christianum coniugibns non ponentibus obicem gratiam confert 6. 1 C. 8-10, C. XXXIII, q. 4; Cone. Trident., sess. XXIV, de matrimonio, can. 11; de ref. matrim., c. 10; Benedictus XIV. ep. encycl. α inter omnigenas », 2 febr. 1744. § 10; S. C. 8. Off., 31 aug. ISSI; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Vic. Ap. Sutchuen.), 31 iul. 1796; (C. P. pro Sin. — Tunkln. Occident.), 21 iul. 1S41, ad 1; S. R. C., Montis Pessulani, 31 aug. 1839; Limburgcn., 23 iun. 1S53, ad 3; Montis Albani, 14 aug. 1S58, ad I, II; Mexi­ can a, 25 sept. 1875, ad I; decr. gen. 30 iun. 1890, η. VI; Mlssale Rom.. tit. De anno ct cius partibus (Nuptiae quando celebrari non possint); Rituale Rom., tit. VII, c. 1, de sacramento matrimonii, n. 18. 3 Leo XIII, litt. ap. « Trans Oceanum », 18 apr. 1S97, η. XI; S. C. C., 10 lun. 1684; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Tunkin. Occident.), 21 iul. 1841, ad 2; S. R. C., Mexicana, 25 sept. 1875, ad II. 3 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. matrim., c. 1; Benedictus XIV, ep. encycl. « Satis Vobis », 17 nov. 1741. § 1; S. C. Ep. et Reg., Pulginotcn., 0 iun. 1578; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 23 iun. 1830; instr, (ad Vic. Ap. Scoplae), 2G sept. 1840, ad 5; S. R. C., Barcinoncn., 31 aug. 1872; Rituale Rom., tit. VIT, c. 1, de sacramento matrimonii, n. 16. 4 S. R. C., Barcinoncn., 31 aug. 1872; Rituale Rom., tit. VII, c. 1, de sacramento ma­ trimonii, n. 16. 3 Plus VI, rescript, ad Card. Archiep. Mechllnien., 13 iul. 1782; S. C. S. Off. (Que­ bec), 10 sept. 1820; instr, (ad Archiep. Quebecen.), IG sept. 1824, ad 5; (Vic. Ap. Sandwic.), 11 dee. 1850, ad 22, 24; litt. (ad Vic. Ap. Myssurlen.), 26 nov. 1862; instr, (ad Archiep. Corcyren.), 3 ian. 1871, n. 3: (Rosen.), 1G iul. 1885, ad 1; 29 nov. 1899, ad 2; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vie. Ap. Sveciae), G sept. 1785; instr, (ad Ep. Graeco-Runien.), a. 1858; Secret Status, instr. 15 nov. 1858. * C. 13, C. XXVII, q. 2; c. 6. C. XXXII, q. 2; c. 17. 18, C. XXXII, q. 5; c. 2, 27, 28, C. XXXII, q. 7; c. 2, C. XXXTIT, q. 1: c. 4. C. XXXIII, q. 5; c. 1-3, C. XXXIV, q. 1 et 2; C. 6, · 31« Codex luns Canonici Can. 1111 Utrique coniugi ab ipso matrimonii initio aequum ius et officium est B quod attinet ad actus proprios coniugalis vitae x. Can. 1112. Nisi iure speciali aliud cautum sit, uxor, circa canonicos effectus, particeps efficitur status mariti ’. Can. 1113. Parentes gravissima obligatione tenentur prolis educationem tum religiosam et moralem, tum physicam et civilem pro viribus curandi, et etiam temporali eorum bono providendi3. Can. 1114. Legitimi sunt filii concepti aut nati ex matrimonio valido vel puta­ tivo, nisi parentibus ob sollemnem professionem religiosam vel susce- (I 1 X, de /rigidis, et tnaleflclatis, et impotentia coeundi, IV, 15; c. 6, X, de raptoribus, incen­ diariis et violatoribus ecclesiarum, V, 17; c. un., de voto ct voti redemptione, III, 15, in VI0; Conc. Trident., sess. XXIV, de matrimonio, can. 1, 5; Eugenios IV (in Conc. Florentin.), const. < Exultate Deo », 22 nov. 1439, J 16; Pius IV, const. « Iniunctum nobis », 13 nov. 1564, Professio fidei Trident.; Gregorius XIII, const. « Sanctissimus », a. 1575, Professio fidei Graecis praescr.; Clemens VIII, instr. < Sanctissimus », 31 aug 1595, § 5; Benedictus XIV, ep. encycl. « Matrimonii », 11 apr. 1741; const. « Dei miseratione », 3 nov. 1741, § 1; const. < Etsi pastoralis », 26 mail 1742, § VIII, η. II; ep. « Nuper ad Nos », 16 mart. 1743, Pro­ fessio fidei Maronitls praescr.; Gregorius XVI, ep. encycl. « Mirari vos », 15 aug. 1832; Pius IX, lltt. ap. < Ad Apostolicae », 22 aug. 1851; allocut. « Acerbissimum », 27 sept. 1852; ep. « Verbis exprimere », 15 aug. 1859; Syllabus errorum, prop. 67; Leo XIII, ep. encycl. 1 Inscrutabili », 21 apr. 1878; ep. encycl. « Arcanum », 10 febr. ISSO; allocut. < Afferre iucundiora », 16 dec. 1901; S. C. S. Off., instr, (ad Praef. Mission. Martinicae etc.), 6 iul. 1817; 8. C. de Prop. Fide, lltt. (ad Coadlut. Superior. Mission, in ora Coromandel), 5 iul. 1788; instr, (ad Ep. Graeco-Rumen ), a. 185S. — Vide etiam can. 1013, § 2. i C. 24, C. XXVII, q. 2; c. 3, C. XXXII, q. 2; c. 1-3, 5, 6, 11, C. XXXIII, q. 5; c. 2, X, ut lite pendente nihil innovetur, II, 16; c. 1, 3, 8, 11, 12, 17, X, de conversione coniugatorum, III, 32; c. 9, 13, X, dc sponsalibus ct matrimoniis, IV, 1; c. 7, X, de eo, qui duxit in matrimonium, quam polluit per adulterium, IV, 7; c. 1, 2, X, de coniupio leprosorum, IV, 8;c. 6, X, de raptoribus, incendiariis et violatoribus ecclesiarum, V, 17. i C. 3, de sepulturis, III, 12, lu VI®. • C. 14, D. XXX; c. 10, C. XX VIII, q. 1; Eugenius IV (in Conc. Florentin.), const. < Exultate Deo », 22 nov. 1439, § 16; Benedictus XIV, ep. encycl. < Satis Vobis », 17 nov. 1741, § 9; ep. encycl. α Etsi minime », 7 febr. 1742, § 7; ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr. 1744, 5 8; ep. « Postremo mense s, 28 febr. 1747, n. 23; lltt. encycl. α Cum religiosi », 26 lun. 1754, § 4; Plus VIII, Utt. ap. « Litteris altero », 25 mart. 1830; Leo XIII, ep. « In messo », 26 lun. 1S78; ep. encycl. < Arcanum », 10 febr. 1880; ep. encycl. < Nobilissima », 8 febr. 1884; ep. encycl. a Humanum genus », 20 apr. 1SS4; ep. « Officio sanctissimo », 22 dec. 1887; Utt. encycl. a Sapientiae ». 10 Un. 1S90; ep. encycl. « Caritatis providentiaegue », 19 mart. 1894; Pius X, Utt. ap. « Editae saepe ». 26 mali 1910; S. C. S. Off., 29 lui. ; ad 2; instr, (ad Ep. Stat. Foeder. Amerlcae Septentrion.), 24 nov. 1875; instr. 10 mall 1884, n. 7; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Societ. Mission, ad Exteros), a. 1659; (C. P. pro Sin. — Sutchuen.), 3 ian. 1777. nd 2; decr. 13 apr. 1S07, η. XX; lltt. encycl. (ad Ep. Hiberniae), 18 sept. 1819; Rituale Rom., tit. II. c. 2, Ordo baptismi parvulorum, η. 32; tit. VII, C. 1, de sacramento matrimonii, η. 1. — Vide etiam can. 1335. Liber Pertius - De Rebus 319 ptum ordinem sacrum prohibitus tempore conceptionis fuerit usus ma­ trimonii antea contracti *. Can. 1115. § 1. Pater is est quem iustae nuptiae demonstrant, nisi evidentibus argumentis contrarium probetur 2. § 2. Legitimi praesumuntur filii qui nati sunt saltem post sex men­ ses a die celebrati matrimonii, vel intra decem menses a die dissolutae vitae coniugalis a. Can. 1116. Per subsequens parentum matrimonium sive verum sive putativum, sive noviter contractum sive convalidatum, etiam non consummatum, legitima efficitur proles, dummodo parentes habiles exstiterint ad ma­ trimonium inter se contrahendum tempore conceptionis, vel praegnatio­ nis, vel nativitatis 4. Can. 1117. Filii légitimât! per subsequens matrimonium, ad effectus canonicos quod attinet, in omnibus aequiparantur legitimis, nisi aliud expresse cautum fuerit s. Caput X. De separatione coniugum. Art. L — De dissolutione vinculi. Can. 1118. Matrimonium validum ratum et consummatum nulla humana pote­ state nullaque causa, praeterquam morte, dissolvi potest *. Can. 1119. Matrimonium non consummatum inter baptizatos vel inter partem baptizatam et partem non baptizatam, dissolvitur tum ipso iure per 1 C. 1, 2, 14, X, de filiis presbyterorum ordinandis vel non, I, 17; c. 5, X, de despon­ satione impuberum, IV, 2; c. 3, X, de clandestina desponsatione, IV, 3; c. 2, 4, 8, 10, H, 13-15, X, qui filii sint legitimi, TV, 17; Benedictus XIV, ep. encycl. « Satis Vobis », 17 nov. 1741, ( 9; ep. « Redditae sunt », 17 sept. 1746, § 3; S. C. C., Patavina, 20 mail 1662, ad 1; Tomacen., 24 mail 16S1; Monasterien. seu Paderbornen., 5 sept. 1716; Mechlinien., 28 lan. 1730, ad 1; Colonicn., 22 ian., 12 febr. 1746; lanuen., 17 sept. 1842. 2 C. 3, X, qui filii sint legitimi, IV, 17; S. C. C., Bobien., 16 febr. 1743; Verulana, 9 aug. 1884. 2 C. 2, X, qui filii sint legitimi, IV, 17. < C. 1, G, 9, X, qui filii sint legitimi, IV. 17; Sixtus V, const. « Postquam », 3 dec. 1586, § 12; const, α Ad Romanum », 21 oct. 1588, § 3; Benedictos XIV, ep. α Redditae Nobis », 5 dec. 1744, 5 2 sq.; S. C. S. Oil., 8 lui. 1903; lltt. 11 dec. 1906; S. C. C., Savonen., 3 iul. 1593. 5 Sixtus V, const. « Ad Romanum », 21 oct. 15S8, $ 3. — Vide etiam can. 232, § 2, n. 1; 6 C. 2, 7, X, de conversione coniugatorum, III, 32; Benedictus XII, a. 1341, prop. 102, Armenorum, damn.; Gregorius XVI, ep. « Accepimus », 8 febr. 1836; Plus IX, ep. α Verbis exprimere », 15 aug. 1859; Leo XIII, ep. encycl. α Arcanum », 10 febr. 1880; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Ep. Graeco-Rumen.), a. 1858; instr, a. 1883, n. 42.—Vide etiam can. 1013, { 2. Μ Μ) Codes luris Canonici sollemnem professionem religiosam, tum per dispensationem a Sede Apo­ stolica ex insta causa concessam, utraque parte rogante vel alterutra, etsi altera sit invita l. Can. 1120. § 1. Legitimum inter non baptizatos matrimonium, licet consum­ matum, solvitur in favorem fidei ex privilegio Paulino ’. § 2. Hoc privilegium non obtinet in matrimonio inter partem baptizatam et partem non baptizatam inito cum dispensatione ab impedimento disparitatis cultus *. Can. 1121. § 1. Antequam coniux conversus et baptizatus novum matrimonium valide contrahat, debet, salvo praescripto can. 1125, partem non bapti zatam interpellare : 1. ° An velit et ipsa converti ac baptismum suscipere; 2. ’ An saltem velit secum cohabitare pacifice sine contumelia Creatoris 4. Κ1; h; H. V1 1 C. 2, 7, 14, X, de conversione contogatorum, III, 32; c. 16, X, de sponsalibus et ma­ trimoniis, IV, 1; c, 6, X, de frigidis, et maleflciatis, et impotentia coeundi, IV, 15; Conc. Trident., sess. XXIV, dc matrimonio, can. G; Pius IX, ep. « Verbis exprimere », 15 aug. 1859; Plus X, const. « Sapienti consilio >, 29 lun. 1908, § I, n. 3°, 2; S. C. Ep. et Reg., lanuen., 22 nov. 1662; S. C. C., Iuhucd., 20 mali 1719, 27 ian. 1720; Urbanien., 12 ian. 1726; Chien., 12 mart. 1729; Hispalcn., 9 sept. 1741; Neapolitana, 11 apr., 18 iul. 1761; Neapoli­ tana, 31 mart., 28 apr. 1770, 28 sept. 1771.18 iul., 29 aug., 19 sept. 1772; Mile vi tana, 7 febr., 4 apr. 1789; Albingancn., 12 sept. 1801; lanuen., 9 sept. 1815; Neapolitana, 27 lui., 14 dec. 1822; Neapolitana, 27 mali, 22 aug. 1S26; Neapolitana, 18 mart., 22 lui., 23 dec. 1826; Neapo­ litana, 15 sept. 1827, 26 lan., 20 sept., 20 dec. 1S2S; Bononicn., 30 lan., 27 febr., 30 apr., 25 lun. 1836, 26 febr., 23 apr. 1842: Ncapalitana, 2 aug. 1845, 5 dec. 1846; Camenecen., 29 apr. 1854; Parisien., 28 mart. 1857, 26 iun. 1858; Leodien., 26 iun. 1858; S. C. super Statu Regu­ larium, 25 lan. 1861; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Ep. Graeco-Rumen.), a. 1858; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae. 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. Ill, η. 11°, a. 3 C. 2-5. 7-10, C. XXVIII. q. 1; c. 2. C. XXVIIT, q. 2: c. 7, 8, X. de divortiis, IV, 19; Benedictus XIV, ep. < Postremo mense ®, 28 febr. 1747, 5 58;S. C. S. Off. (Albaniae), 19 sept. 1671; (Ind. Orient.), 13 lan. 1757: (Cochlndibt), 1 aug. 1759; instr, (ad Archlep. Quebecen.), 16 sept. 1824. ad 1; 8 iun. 1836; (Vic. Ap. Yunnan.). 23 lun. 1847; (Oceanlae Occident.), 27 sept. 1848; (Tunkin. Occident), 14 dec. 1848; (Cochlnchln. Occident.), 12 lun. 1850. ad 1; (Siam), 17 lui. 1850; (Siam), 4 iul. 1855; 5 sept. 1855; (Coreae), 12 sept. 1855; 18 iun. 1856; instr, (ad Vlc. Ap. Gallas), 28 mart. I860, n. 7, 8; instr. (pro Vlc. Ap. ad Gallas), 20 iun. 1866. ad 1, 4; (Natal), 11 lui. 1SG6, ad 1. 8; (laponlae), 11 mart. 1868. ad 1; (Siam), 22 nov. 1871; Instr, («d Vic. Ap. Oceanlae Central.), 18 dec. 1872; Instr, (ad Vic. Ap. Sutchuen. Orient.), 3 lun. 1874; instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874; (Mongollae), 29 nov. 1882, ad 2, 3: (ad Vic. Ap. laponlae Merld.), 4 febr. 1891; (Victoriae Nyanzae), 8 lui. 1891; (Siouxormen.), 18 mail 1892, ad 2; 18 mali 1S92, ad 1, 2; 17 aug. 1S98; 26 apr. 1899; S. C. C., Fioren­ tina, 1 lui. 1679; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Sutchuen.), 5 mart. 1787, ad 2: (C. P. pro Sin.— Pekin.), 16 lan. 1803; Instr, (ad Vic. Ap. Sutchuen.), 30 ian. 1807; (C. P. prt) Sin. —Tunkin. Occident.), 5 mart. 1S1G, ad 0; instr. (Slum), 28 maii 1847. 3 s. C. S. Off. (Cochinchin.). 1 aug. 1759, ad 4; (Nankin.), 5 mart. 1852; (Siam), 4 lui. 1855; Instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874. < C. 8, X. de divortiis. IV, 19; Benedictus XIV, const. « Apostolici ministerii », 16 sept. 1747; 8. C. 8. Off. (Albaniae), 19 sept. 1671; (Ind. Orient.), 13 ian. 1757; (Cochinchin.), 1 aug. 1759, nd 3; Instr, (ad Archlep. Quebecen.), 16 sept. 1824, ud 1. 3; (Vic. Ap. Yunnan.), 23 iun. 1817; (Tunkin. Occident.). 14 dee. 1848. nd 2; (Cochinchin. Occident.), 12 lun. 1850. Liber Tertius - De Rebus b 321 § 2. Hae interpellationes fieri semper debent, nisi Sedes Apostolica aliud declaraverit ‘. Can. 1122. § 1. Interpellationes fiant regulariter, forma saltem summaria et extraiudiciali, de auctoritate Ordinarii coniugis conversi, a quo Ordinario concedendae sunt quoque coniugi infideli, si quidem eas petierit, indu­ ciae ad deliberandum, eo tamen monito, fore ut, induciis inutiliter prae­ terlapsis, responsio praesumatur negativa a. § 2. Interpellationes etiam privatim factae ab ipsa parte conversa, valent, imo sunt etiam licitae, si forma superius praescripta servari nequeat; hoc tamen in casu de ipsis, pro foro externo, constare debet duobus saltem testibus vel alio legitimo probationis modo. Can. 1123. Si interpellationes ex declaratione Sedis Apostolicae omissae fue­ rint, aut si infidelis eisdem negative responderit expresse vel tacite, pars baptizata ius habet novas nuptias cum persona catholica contrahendi, nisi ipsa post baptismum dederit parti non baptizatae iustam discedendi causam s. 9 ad 1; (Siam), 17 iul. 1850; (Slam), 4 lui. 1855; 5 sept. 1S55; (Coreae), 12 sept. 1855; (Cochinchin. Orient), 0 aug. 1856; (Pondichéry), 20 iun. 1858; (Tchely Orient), 13 apr. 1859; instr, (ad Vic. Ap. Gallas), 28 mart. 1SG0, n. 7; instr, (pro Vic. Ap. ad Gallas), 20 iun. 1866, ad 1; (Natal), 11 iul. 1866, ad 7, 8; (Siam), 22 nov. 1871, ad postrem. dub.; instr, (ad Vic. Ap. Sutchuen. Orient.), 3 lun. 1874; (Mongoliae), 29 nov. 1882, ad 4-6; (Portland), 18 iun. 18S4; 10 dec. 1885, ad 2; (ad Vic. Ap. laponiae Merid.), 4 febr. 1891; (Victoriae Nyanzae), 8 iul. 1891; (Siouxormen.), 18 maii 1892, ad 2; 17 aug. 1898; 19 apr. 1S99; S. C. C., Fiorentina, 17 ian. 1722; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Sutchuen.), 3 ian. 1777; (C. P pro Sin.), 16 ian. 1797; instr, (ad Vic. Ap. Sutchuen.), 30 ian. 1807; (C. P. pro Sin. — Tunkin. Occident.), 5 mart. 1816, Sutchuen.), ad 1-3, 6; (C. P. pro Sin. — Tunkin. Occident.), 5 mart. 1816; (C. P. pro Sin 26 lun. IS ; (Sutchuen.), 17 ian. 1836, ad 1; instr, (ad Vic. Ap. Siam), 20 mart. 1S36; (C. P. pro Sin. — Tunkin. Occident.), 21 iul. 3841. 1 Benedictus XIV, ep. « In suprema », 16 lan. 1745, § 2; const, a Apostolici ministerii », 16 sept. 1747; S. C. S. Off. (Cochlnchln.), 1 aug. 1759, ad 3; instr, (ad Superior. Mission. Peguan.), 11 iun. 1760; (Chen-si et Chan-si), 23 nov. 1769; instr, (ad Archlep. Quebecen.), 16 sept. 1824, ad 1, 3; 8 lun. 1836; (Siam), 4 iul. 1855; 11 aug. 1859; instr, (pro Vic. Ap. ad Gallas), 20 lun. 1866, ad 1; instr, (ad Vic. Ap. Sutchuen. Orient.), 3 iun. 1874; (Coreae), 11 sept. 1878, ad 2; (Mongollae), 29 nov. 1882, ad 1, 2; (Portland), 18 iun. 1884; (ad Vic. Ap. laponiae Merid.), 4 febr. 1891; 18 maii 1892, ad 1, 2; S. C. C., Fiorentina, 17 ian. 1722; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Sutchuen.), 3 ian. 1777; (Ο. P. pro Sin. — Sutchuen.), □ mart. 1787; (C. P. pro Sin. — Timkin. Occident.), 5 mart. 1816, ad 1, 3; (C. P. pro Sin.— Tunkin. Occident.), 5 mart. 1816; (C. P. pro Sin. — Sutchuen.), 26 iun. 1821; (Sutchuen.), 17 lan. 1836, ad 2; Instr, (ad Vic. Ap. Siam), 20 mart. 1S36. 2 C. 10, C. XXVIII, q. 1; Reg. 25, R. J., in VI0; S. C. S. Off., instr, (ad Superior. Mis­ sion. Peguan.), 11 iun. 1760; instr, (ad Archiep. Quebecen.), 16 sept. 1824, ad 1, 3; (Cochin­ chin. Occident), 12 iun. 1850, ad 1. 3 C. 2, C. XXVIII, q. 2; c. 8, X, de divortiis, IV, 19; Benedictus XIV, ep. a In su­ prema », 16 ian. 1745, $ 2; const. « Apostolici ministerii 16 sept. 1747; S. C. S. Off. ί·Ιύ· (Cochlnchln.), 1 aug. 1759, ad 2, 5; instr, (ad Archiep. Quebecen.), 16 sept. 1824, ad Γ, 8 iun. 1836; (Vic. Ap. Yunnan.), 23 iun. 1847; (Oceaniae Occident.), 27 sept. 1848; (Tunkin. Occident.), 14 dec. 1848, ad 2; (Cochinchin. Occident.), 12 iun. 1850, ad 1; (Slam), 17 iul. 1850; (Tunkin. Orient.), 4 lui. 1855; 5 sept. 1855; (Coreae), 12 sept. 1855. ad 1; instr, (ad Codez luris Canonici, IO -.Λ· 322 Codex Iuris Canonici Can. 1124. Coniux fidelis, licet post susceptum baptismum denuo matrimonialiter cum parte infideli vixerit, ius tamen novas celebrandi nuptias cum persona catholica non amittit, ideoque potest hoc iure uti, si coniux infi­ delis, mutata voluntate, postea discedat sine iusta causa, vel iam non cohabitet pacifice sine contumelia Creatoris 1. Can. 1125. Ea quae matrimonium respiciunt in constitutionibus Pauli III Alti­ tudo, 1 Iun. 1537; S. Pii V Romani Pontificis, 2 Aug. 1571; Gregorii XIII Populis, 25 Ian. 1585, quaeque pro peculiaribus locis scripta sunt, ad alias quoque regiones in eisdem adiunctis extenduntur. :· ■ g, Can. 1126. Vinculum prioris coningii, in infidelitate contracti, tunc tantum sol­ vitur, cum pars fidelis reapse novas nuptias valide iniverit a. Can. 1127. In re dubia privilegium fidei gaudet favore iuris ’. Art. II. — De separatione tori, mensae et habitationis. f Μ n. Can. 1128. Coniuges servare debent vitae coniugalis communionem, nisi iusta causa eos excuset *. Can. 1129. § 1. Propter coniugis adulterium, alter coniux, manente vinculo, ius habet solvendi, etiam in perpetuum, vitae communionem, nisi in Vic. Ap. Gallas), 28 mart. 1860, n. 8; Instr, (pro Vic. Ap. ad Gallas), 20 lun. 1866, ad 1; (Natal), 11 iul. 1866, ad 1-5; (Siam), 22 nov. 1871; Instr, (ad Vie. Ap. Oceaniae Central.), 18 dec. 1872, ad 2; instr, (ad Vie. Ap. Sutchuen. Orient.), 3 iun. 1874; (Mongoliae), 29 nov. 1882, ad 2, 3; (ad Vic. Ap. laponlae Merld.), 4 febr. 1891; (Victoriae Nyanzae), 8 iul. 1891; (Slouxormen.), 18 mail 1892, ad 2; 17 aug. 1898; 19 apr. 1599; 26 apr. 1899; S. O- C., Floren­ tina, 1 iul. 1679; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sln. — Sutchuen.), 5 mart. 1787, ad 2; Instr, (ad Vic. Ap. Sutchuen.), 30 lan. 1807; (C. P. pro Sin. — Tunkln. Occident.), 5 mart. 1816, ad 6; instr. (Siam), 28 mail 1S47. 1 S. 0. S. Off. (Cochinchin.), 1 aug. 1759. ad 1; (Oceaniae Occident.), 27 sept 1848; (Siam), 4 lui. 1855; (Natal), 11 lui. 1866, ad 1; 19 apr. 1899; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sln. — Tunkln. Occident.), 5 mart. 1816, ad 6. 1 Benedictus XIV, ep. < Postremo mense o, 28 febr. 1747, § 58; const. « Apostolici mi­ nisterii », 16 sept. 1747; S. C. S. Off. tCochinchln.), 1 aug. 1759, ad 2, 5; (Natal), H lui. 1866; S. C. C., Florentina, 27 iul. 1726, 29 mart 1727. 3 S. C. S. Off. (Cochinchin.), 1 aug. 1759, ad 2; instr, (ad Archlep. Quebecen.), 16 sept. 1824, ad 1; instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874. η. 13; 18 mail 1892, ad 1. 2; 19 apr. 189»; 26 apr. 1899. * Cone. Trident., sess. XXIV. de matrimonio, can. 8; Eugenlus IV (in Cone. Floren­ tin.), const. « Exultate Deo ». 22 nov. 1439, $ 16; Benedictus XIV, ep. a Nuper ad Nos », 16 mart. 1743. Professio tide! Maronltla praescr.; S. C. S. Off. (Siam), 4 iul. 1S55; S. C. de Prop. Fide. Instr, (ad Ep. Graeco-Rumen.), a. 1858. Liber Tertius - De Rebus 323 crimen consenserit, aut eidem causam dederit, vel illud expresse aut tacite condonaverit, vel ipse quoque idem crimen commiserit *. § 2. Tacita condonatio habetur, si coniux innocens, postquam de crimine adulterii certior factus est, cum altero coniuge sponte, maritali affectu, conversatus fuerit; praesumitur vero, nisi sex intra menses coniu­ gem adulterum expulerit vel dereliquerit, aut legitimam accusationem fecerit. Can. 1130. Coniux innocens, sive iudicis sententia sive propria auctoritate legi­ time discesserit, nulla unquam obligatione tenetur coniugem adulterum rursus admittendi ad vitae consortium; potest autem eundem admittere aut revocare, nisi ex ipsius consensu ille statum matrimonio contrarium susceperit 2. Can. 1131. § 1. Si alter coniux sectae acatholicae nomen dederit; si prolem acatholice educaverit; si vitam criminosam et ignominiosam ducat; si grave seu animae seu corporis periculum alteri facessat; si saevitiis vitam com­ munem nimis difficilem reddat, haec aliaque id genus, sunt pro altero coniuge totidem legitimae causae discedendi, auctoritate Ordinarii loci, et etiam propria auctoritate, si de eis certo constet, et periculum sit in mora 3. § 2. In omnibus his casibus, causa separationis cessante, vitae con­ suetudo restauranda est; sed si separatio ab Ordinario pronuntiata fuerit ad certum incertumve tempus, coniux innocens ad id non obligatur, nisi ex decreto Ordinarii vel exacto tempore 4. 1 C. 21, C. XXVII, q. 2; c. 4, C. XXX, q. 5; c. 2, C. XXXII, q. 1; C. 18, 19, 21, 22, G. XXXII, q. 5; c. 1, C. XXXII, q. 6; c. 1-8, 10, 17, C. XXXII, q. 7; c. 7, C. XXXIV, q. 1 et 2; c. 12, X, dc praesumptionibus, II, 23; c. 25, X, de iureiurando, II, 24; c. 7, 15, 19, X, de con­ versione coniugatorum, III, 32; c. ti, X, de sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; c. 4, X, de eo, qui duxit fn matrimonium, quam polluit per adulterium, IV, 7; c. 2, X, de coniugio leprosorum, IV, 8; c. 6, X, dc eo, qui cognovit consanguineam uxoris suae vel sponsae, IV, 13; c. 4, 5, 8, X, dc divortiis, IV, 19; c. 6, 7, X, dc adulteriis et stupro, V, 16; Cone. Trident., sess. XXIV, de matrimonio, can. 7; Engenîus IV (In Cone. Florentin.), const. « Exultatc Deo ®, 22 nov. 1439, § 16; Benedictus XIV, ep. α Nuper ad Nos », 16 mart. 1743, Professld fidei Maronitis praescr.; Pius IX, ep. « Verbis exprimere », 15 aug. 1859; S. C. C., Venetio­ rum, 27 ian. 1S66; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sln. — Tunkin. Occident.), 5 mart. 1816, ad 5; instr, (ad Ep. Graeco-Rumen.), a. 1858; instr. 31 iul. 1902, n. 1, f. 2 C. 5, 17, C. XXXII, q. 7; e. 15, 19, X, de conversione coniugatorum, III, 32; c. 4, X, de divortiis, IV, 19; c. 6, X, de adulteriis et stupro, V, 16; Reg. 75, R. J., in VI°; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.—Tunkin. Occident.), 5 mart. 1816, ad 5. 3 C. 4, 5, C. XXVIII, q. 1; c. 7, C. XXXII, q. 7; c. 1, C. XXXIII, q. 2; c. 25, X, dc iu re­ turando, II, 24; c. 2, 6, 8, X, de divortiis, IV, 19; Benedictus XIV, ep. a Nuper ad Nos », 16 mart. 1743, Professio fidei Maronitis praescr.; S. C. S. Off. (Albaniae), 19 sept. 1671, n. 2; (Cochinchin.), 1 aug. 1759, ad 4; litt. 7 aug. 1S91; S. C. C., Imolen., 11 mart., 0 maii, 17 lun., 19 aug., 9 sept. 17S6; Firmana, 16 mail, 13 iun., 19 sept. 1789; Nullius S. Martini, Ή iul. 1804; Mediolanen., 26 febr. 1S59; Basileen., 31 lui. 1869; S. C. de Prop. Fide (Ο. P. pro Sin. — Tunkin. Occident.), 5 mart. 1816, ad 6. 4 C. 20, X, de conversione coniugatorum, III, 32; c. 6, X, de divortiis, IV, 19. •·- p 3W Codex luris Canonici Can. 1132. Instituta separatione, filii educandi sunt penes coniugem innocentem, et si alter couiugum sit acatholicus, penes coniugem catholicum, nisi in utroque casu Ordinarius pro ipsorum filiorum bono, salva semper eorun­ dem catholica educatione, aliud decreverit '. Caput XI. De matrimonii convalidatione. Art. I. — De convalidatione simplici. Μ, it H •H r Can. 1133. § 1. Ad convalidandum matrimonium irritum ob impedimentum dirimens, requiritur ut cesset vel dispensetur impedimentum et consen­ sum renovet saltem pars impedimenti conscia 1 2. § 2. Haec renovatio iure ecclesiastico requiritur ad validitatem, etiamsi initio utraquepars consensum praestiterit nec postea revocaverit3. Can. 1134. Renovatio consensus debet esse novus voluntatis actus in matrimo­ nium quod constet ab initio nullum fuisse 45 *. Can. 1135. § 1. Si impedimentum sit publicum, consensus ab utraque parte renovandus est forma iure praescripta s. § 2. Si sit occultum et utrique parti notum, satis est ut consensus ab utraque parte renovetur privatim et secreto *. § 3. Si sit occultum et uni parti ignotum, satis est ut sola pars im­ pedimenti conscia consensum privatim et secreto renovet, dummodo al­ tera in consensu praestito perseveret7. r 1 C. 2. X, de conversione infidelium, III, 33. 2 C. 7, X, dc eo, qui duxit in matrimonium, quam polluit per adulterium, IV, 7; Reg. 18, R. J., In VI°; Benedictas XIV, ep. < Singulari ». 9 febr. 1749, § 1, 20; S. C. S. Off., 12 ian. 1799, η. II; (Rosnavlen.), 20 aug. 1780; instr, (ad Archiep. Quebecen.), 16 sept. 1824, ad 4; 8 iun. 1836; (Cochlnchln. Occident.), 12 iun. 1850, ad 2; (Yunnan), 20 sept. 1854; (laponlae), 11 mart. 1868; instr, (ad Ep. S. AIl>erti). 9 dec. 1874; S. C. de Prop. Fide, litt. (ad Coadlut. Superior. Mission, in ora Coromandel), 5 iul. 1788. 3 C. 7, X, de eo, qui duxit in matrimonium, quam polluit per adulterium, IV, 7; Be­ nedictus XIV, ep. « Singulari », 9 febr. 1749, § 1, 20; S. C. S. Off., 12 lan. 17G9, η. II, 5; (laponiae), 11 mart. 1868; Instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874; S. C. de Prop. Fide, Utt. (ad Coadlut. Superior. Mission, in ora Coromandel), 5 lui 1788; Secret. Status, instr. 27 mart. 1830. < 8. O. S. Off., S iun. 1836; (Cochlnchln. Occident.), 12 iun. 1850, ad 2. 5 Benedictus XIV, ep. α Singulari », 9 febr. 1749, $ 1, 20; S. C. 8. Off. (Rosnavien.), 20 aug. 1780; (ad Archiep. Scoplen.), 15 nov. 1SS2; S. C. C., Hispalen,, 20 iun. 1609; Constaniinopolitana, 2 et 16 dec. 1634; Reatina, 13 iul. 1725, ad 2; S. C. de Prop. Fide, lltt. (ad Coadlut. Superior. Mission, in ora Coromandel), 5 iul. 178S. • S. O. S. Off., 12 lan. 1769, η. II, 5. T C. 7, X, de co. quî duxit in matrimonium, quam polluit per adulterium, IV, 7; 8. C. S. Off., 12 ian. 1769. η. II, 5. Liber Tertius - De Rebus Can. 1136. § 1. Matrimonium irritum ob defectum consensus convalidatur, si pars quae non consenserat, iam consentiat, dummodo consensus ab al­ tera parte praestitus perseveret!. § 2. Si defectus consensus fuerit mere internus, satis est ut pars quae non consenserat, interius consentiat. § 3. Si fuerit etiam externus, necesse est consensum etiam exterius manifestare, vel forma iure praescripta, si defectus fuerit publicus, vel alio modo privato et secreto, si fuerit occultus 1*3. Can. 1137. Matrimonium nullum ob defectum formae, ut validum fiat, contrahi denuo debet legitima forma 3. Art. IL — De sanatione in radice. Can. 1138. § 1. Matrimonii in radice sanatio est eiusdem convalidatio, secumferens, praeter dispensationem vel cessationem impedimenti, dispensa­ tionem a lege de renovando consensu, et retrotractionem, per fictionem iuris, circa effectus canonicos, ad praeteritum 4. § 2. Convalidatio fit a momento concessionis gratiae; retrotractio vero intelligitur facta ad matrimonii initium, nisi aliud expresse ca­ veatur. § 3. Dispensatio a lege de renovando consensu concedi etiam potest vel una tantum vel utraque parte inscia s. Can. 1139. § 1. Quodlibet matrimonium initum cum utriusque partis consensu II naturaliter sufficiente, sed iuridice inefficaci ob dirimens impedimentum iuris ecclesiastici vel ob defectum legitimae formae, potest in radice sa­ nari, dummodo consensus perseveretc. § 2. Matrimonium vero contractum cum impedimento iuris naturalis vel divini, etiamsi postea impedimentum cessaverit. Ecclesia non sanat in radice, ne a momento quidem cessationis impedimenti 1. 1 C. 2, 4, X, de confugio servorum, IV, 9; S. C. S. Off., Instr, (nd Vie. Ap. Oceanlae), β apr. 1843; instr, (ad Vic. Ap. Oceanlae Central.), 18 dec. 1872; S. C. C., Vigilien., 23 lun., 13 lui., 22 sept. 1725. 3 S. C. 8. Off., instr, (ad Vic. Ap. Oceanlae), 6 apr. 1843. 3 S. C. C.. Poloniae, 13 nov. 1638; Secret. Status. Instr. 27 mart. 1830. 4 8. C. S. Off. (laponlae), 11 mart. 186S; instr, (nd Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874; 8 mart. 1900; S. C. de Prop. Fide, litt. (ad Coadlut. Superior. Mission, in ora Coron) andel), 5 lui. 1788. » S. C. 8. Off. (laponlae), 11 mart. 1868; instr, (ad Ep. S. Alberti), 9 dec. 1874: 22 aug. 1906, ad 4; Secret. Status, Instr. 27 mart. 1830. • S. C. S. Off. (laponlae), 11 mart. 1868; 12 apr. 1899; 22 aug. 1906, ad 3; 8. C. de Prop. Fide, lltt. (ad Coadiut. Superior. Mission, in ora Coromandel), 5 lui. 1788. τ S. C. S. Off., 8 mart. 1900; 2 mart. 1904. n. ir j Codex luna Canonici Can. 1140. § 1. Si in utraque vel alterutra parte deficiat consensus, matrimo­ nium nequit sanari in radice, sive consensus ab initio defuerit, sive ab initio praestitus, postea fuerit revocatus ‘. § 2. Quod si consensus ab initio quidem defuerit, sed postea prae­ stitus fuerit, sanatio concedi potest a momento praestiti consensus. Can. 1141. Sanatio in radice concedi unice potest ab Apostolica Sede -. Caput XII. De secundis nuptiis. U Can. 1142. Licet casta viduitas honorabilior sit, secundae tamen et ulteriores nuptiae validae et licitae sunt, firmo praescripto can. 1069, § 9 * Can. 1143. Mulier cui semel benedictio sollemnis data sit, nequit in subsequentibus nuptiis eam iterum accipere TITULUS VIII. De Sacramentalibus. Can. 1144. Sacramentalia sunt res aut actiones quibus Ecclesia, in aliquam Sa­ cramentorum imitationem, uti solet ad obtinendos ex sua impetratione effectus praesertim spirituales. r H· i· T· ■ 1 S. O. S. Off., 22 aug. 1900, ad 3. a Plus X, const. « Sapienti consilio », 29 lun. 1908, § I, n. 3°, 2; S. C. S. Off. (laponlae), 11 mart. 1868; (Coreae), 11 sept. 1878, ad 1; 12 apr. 1899; 22 aug. 1906; S. C. de Prop. Fide, lltt. (ad Coadiut. Superior. Mission, in ora Coromandel), 5 lui. 1788; (Sutehuen.), 17 lan. 1836, ad 1; (ïunnan.), 1 lun. 1845; Secret. Status, Instr. 27 mart. 1830; Ordo ser­ vandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. Ill, η. 11», a. 3 C. 13, C. XXVII, q. 2; c. 9-13, C. XXXI, q. 1; c. 13. 16. C. XXXII, q. 2; c. 4, 5, X, de secundis nuptiis, IV, 21; Innocentius III, ep. « Eius exemplo », IS dec. 1208, Professio tided Waldensibns praescr.; Innocentius IV, ep. α Sub catholicae », 6 mart. 1254, § 3, n. 20; Professio Odei (in Cone. Lugdunen. Il) a Mlchaeie Palaeologo Gregorio X oblata, a. 1274; Benedictus XII, a. 1241, prop. 49, Armenoruiu. damn.; Eugenius IV (ln Cone. Florentin.), const. < Cantate Domino ». 4 febr. 1441, § 26; Benedictus XIV, const. « Etsi pastoralis », 26 mail 1742, $ VIII, n. Ill; instr. « Eo quamvis tempore », 4 mali 1745, § 29: S. C. S. Off., Instr, a. 1868; S. C. de Prop. Fide (C. G. —Scodrae), 22 nov. 1790, ad 2; Instr, (ad Vic. Ap. Indlar. Orient.), 8 sept. 1869, η. 55. 1 C. 1. 3, X, de secundis nuptiis. IV. 21; Innocentius IV, ep. « Sub catholicae », 6 mart. 1251, $ 3, n. 21; Benedictus XIV. const. < Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § VIII, η. IV; S. C. S. Off., 31 aug. 1881; S. C. C.. IHleten., mense febr. 1590, ad 6; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.—Tunkin. Occident.). 21 iul. 1541, ad 3; (C. P. pro Sin. — Pekin.), 21 sept. 1843. ad 1; S. R. C.. Aquen., 3 mart. 1761, ad 1; decr. gen. 30 iun. 1896, η. VI; Ri­ tuale Rom., tit. VII, C. 1. dc sacramento matrimonii, n. 15. Liber Tertius - De Rebus 337 Can. 1145. Nova Sacramentalia constituere aut recepta authentice interpretari, ex eisdem aliqua abolere aut mutare, sola potest Sedes Apostolica *. Can. 1146. Legitimus Sacramentalium minister est clericus, cui ad id potestas collata sit quique a competente auctoritate ecclesiastica non sit prohibi­ tus eandem exercere a. Can. 1147. § 1. Consecrationes nemo qui charactere episcopali careat, valide peragere potest, nisi vel iure vel apostolico induito id ei permittatur ’. § 2. Benedictiones autem impertire potest quilibet presbyter, exce­ ptis iis quae Romano Pontifici aut Episcopis aliisve reserventur *. § 3. Benedictio reservata quae a presbytero detur sine necessaria licentia, illicita est, sed valida, nisi in reservatione Sedes Apostolica aliud expresserit. § 4. Diaconi et lectores illas tantum valide et licite benedictiones dare possunt, quae ipsis expresse a iure permittuntur 5. Can. 1148. § 1. In Sacramentalibus conficiendis seu administrandis accurate serventur ritus ab Ecclesia probati e. 1 Cone. Trident.» sess. VII, de sacramentis in genere, can. 13; Clemens XII, lltt. ap. c Compertum », 24 aug. 1734, dub. I; litt. ap. « Concredita Nobis », 13 mail 1739; Bene­ dictas XIV, const, a Omnium sollicitudinum », 12 sept. 1744, § 14, dub. I, § 25, 29, 40; S. C. S. Off., 23 mart. 1656, ad 2; 13 nov. 1669; S. C. de Prop. Fide (Slnarum), 12 sept. 1615, ad 2. > C. 6, C. XI, q. 3; c. 2, D. I, de cons.; c. 10, X, de poenitentiis et remissionibus, V, 3S; S. R. C., Tunkini Centralis, 5 iul. 1892; Rituale Rom., tit. VIII, c. 1, de benedi­ ctionibus regulae generales, n. 1. 3 C. 1, D. XXV; c. 4, D. LXVIII; c. 1-3, C. XXVI, q. 6; c. 2, 9, 11, 12, 14, 15, 25, D. I, de cons.; Martinus V (in Cone. Constan tien.), const, a Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 28, loannis Wicleff, damn.; Benedictus XIV, ep. « Ex tuis precibus », 16 nov. 1748, 11, 8, 12; Clemens XIII, const, a Inter multiplices », 11 dec. 1758, § 5-7; S. C. C., Olomucen., 7 iun., 2 aug. 1755, ad 14; S. C. de Prop. Fide (C. P.), 30 lan. 1787; (C. P. pro Sin.— Vic. Ap. Sutchuen.), 16 ian. 1797, ad 1; S. R. C., decr. 27 sept. 1659, n. 19; Brixinen., 31 aug. 1737; Tirasonen., 16 mail 1744, ad 1; Strigonien., 9 mall 1857, ad II. — Vide etlam can. 239, S 1, n. 20; 294, $ 2; 310, 5 2; 323, S 2. * S. R. C., Lemovicen., 2 apr. 1875; Imolen., 2 dec. 1881, ad III; Romana, 21 nov. 1893, η. II; Rituale Rom., tit. VIII, c. 1, de benedictionibus regulae generales, η. 1. s S. R. C., Bisinianen., 8 aug. 1835; Angclopolitana, 11 sept. 1847, ad 10; Tonkini Oc­ cidentalis, 14 aug. 1858, ad I, II; Mariannen., 10 febr. 1888; Missa le Rom., Rubrica in Sab­ bato Sancto (Benedictio cerei)', Pontificale Rom., tlt. De ordinatione lectorum; Caeremo­ niale Eplscopor., 1. II, c. XXVII, n. 10. 6 Benedictus XIV, ep. encycl. α Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 18; ep. < Sollicitu­ dini », 1 oct. 1745, § 43; S. R. C., Burgi 8. Domnini, 11 mart. 1871, ad II; decr. gen. 12 iul. 1892, η. I, II; Ordininis Fratrum Minorum Provinciae S. Lcopoldi, 22 dec. 1905; Rituale Rom., tIL VITI, c. 1, dc benedictionibus regulae generales, n. 2-7. «- 328 Codex luris Canonici d § 2. Consecrationes ac benedictiones sive constitutivae sive invoca­ tivae invalidae sunt, si adhibita non fuerit formula ab Ecclesia prae­ scripta. Can. 1149. < /’Δ Benedictiones, imprimis impertiendae catholicis, dari quoque pos­ sunt catechumenis, imo, nisi obstet Ecclesiae prohibitio, etiam acatholicis ad obtinendum fidei lomen vel, una cum illo, corporis sanitatem *. Can. 1150. Res consecratae, vel benedictae constitutiva benedictione, reverenter tractentur neque ad usum profanum vel non proprium adhibeantur, etiamsi in dominio privatorum sint ’. Can. 1151. § 1. Nemo, potestate exorcizandi praeditus, exorcismos in obsessos proferre legitime potest, nisi ab Ordinario peculiarem et expressam licen­ tiam obtinuerit ’. § 2. Haec licentia ab Ordinario concedatur tantummodo sacerdoti pietate, prudentia ac vitae integritate praedito; qui ad exorcismos ne procedat, nisi postquam diligenti prudentique investigatione compererit exorcizandum esse revera a daemone obsessum 4. Can. 1152. Exorcismi a legitimis ministris fieri possunt non solum in fideles et catechumenos, sed etiam in acatholicos vel excommunicatos ’. : d4 M I· ’ Can. 1153. Ministri exorcismorum qui occurrunt in baptismo et in consecrationibus vel benedictionibus, sunt iidem qui eorundem sacrorum rituum legitimi ministri sunt ·. i S. C. S. Off., Instr, (ad Ep. Scodren.), 11 dec. 1749; (Scoplae), 11 aug. 17G8; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 17 apr. 1758, ad 3. » C. 17, C. XII. q. 2; Reg. 51. R. J., In VI»; Cone. Nleaen. II, actio VII, definitio de sacris imaginibus; Gregorius XVI, allocut. « Afflictas », 1 mart. 1841. ’ Benedictus XIV, ep. « Sollicitudini », 1 oct. 1745, § 43; ep. encycl. a Si agno cum », 2 iun. 1751, $ 34; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Ep. Scodren.), 11 sept. 1779, n. 1. 4 Benedictus XIV, ep. « Sollicitudini », 1 oct. 1745, 5 43; Rituale Rom., tit. X, c. 1, de exorcizandis obsessis a daemonio, n. 1, 3. s S. C. de Trop. Fide, instr, (ad Ep. Scodren.), 11 sept. 1779. * S. 0. S. Off., 17 sept. 1 I ΙιΊ Liber Tertius - Dc Rebue PARS SECUNDA DE LOCIS ET TEMPORIBUS SACRIS SECTIO I. De locis sacris. Can. 1154. Loca sacra ea sunt quae divino cultui fideliumve sepulturae depu­ tantur consecratione vel benedictione quam probati liturgici libri ad hoc praescribunt. Can. 1155. § 1. Consecratio alicuius loci, quanquam ad regulares pertinentis, spectat ad Ordinarium territorii in quo locus ipse reperitur, dummodo Ordinarius charactere episcopali sit insignitus, non tamen ad Vicarium Generalem sine speciali mandato, firmo iure S. R. E. Cardinalium con­ secrandi ecclesiam et altaria sui tituli l. § 2. Ordinarius territorii, licet charactere episcopali careat, potest cuilibet eiusdem ritus Episcopo licentiam dare consecrationes peragendi in suo territorio 3. Can. 1156. Ius benedicendi locum sacrum, si hic pertineat ad clerum saecularem vel ad religionem non exemptam, vel ad laicalem, spectat ad Ordinarium territorii in quo locus reperitur; si ad religionem clericalem exemptam, ad Superiorem maiorem; uterque vero potest alium sacerdotem ad hoc delegare 3. Can. 1157. Non obstante quolibet privilegio, nemo potest locum sacrum conse­ crare vel benedicere sine Ordinarii consensu. Can. 1158. De peracta consecratione vel benedictione redigatur documentum, cuius alterum exemplar in Curia episcopali, alterum in ecclesiae archivo servetur. > C. 28, C. VII, q.l; c. 10, C. XVI. q. 1; c. 1, 3, C. XVI, q. 5; c. 20, 27, C. XVI, q. 7; c. 9, 14, 25, D. I, dc cons.; c. 1, X, de religiosis domibus, ut episcopo sint sublectae, III, 36; c. 2, X, de consecratione ecclesiae vel altaris, III, 40; Cone. Trident., sess. VI, de ref., c. 5; Leo X (In Cone. Lateranen. V), const, a Dum intra n, 19 dec. 1510, § 12; Benedi­ ctus XIV, ep. « Ex tuis precibus », 10 nov. 1748, 5 1-3, 8, 12; S. R. C., Audomaren. in Flandria, 14 apr. 1674; Urbis, 30 lan. 1879; 1’ontlficale Itoni., tit. Dc ecclesiae dedicatione seu consecratione. 2 s. C. S. Off.. 16 Iun. 1831. ’ Reg. 68, 72, R. J., in VI; S. R- C., Masse-n., 7 oct. 1645; Cuneen., 7 aug. 1875, ad I; Rituale Rom., tit. VIII, c. 27, Ritus benedicendi novam ecclesiam, n. 1. I I 330 Codex Iuris Canonici Can. 1159. § 1. Consecratio vel benedictio alicuius loci, modo nemini damnum fiat, satis probatur etiam per unum testem omni exceptione maiorem *. § 2. Si de ea legitime constet, nec consecratio nec benedictio iterari potest; in dubio autem, peragatur ad cautelam 1*34. Can. 1160. Loca sacra exempta sunt a iurisdictione auctoritatis civilis et in eis legitima Ecclesiae auctoritas iurisdictionem suam libere exercets. TITULUS IX. De ecclesi 8. Can. 1161. it! · :· » » U * f‘’ I ii» Ecclesiae nomine intelligitur aedes sacra divino cultui dedicata eum potissimum in finem ut omnibus Christifidelibus usui sit ad divinum cul­ tum publice exercendum *. Can. 1162. § 1. Nulla ecclesia aedificetur sine expresso Ordinarii loci consensu scriptis dato, quem tamen Vicarius Generalis praestare nequit sine man­ dato speciali5. § 2. Ordinarius consensum ne praebeat, nisi prudenter praeviderit necessaria non defutura ad novae ecclesiae aedificationem et conservatio­ nem, ad ministrorum sustentationem aliasque cultus impensas e. § 3. Ne nova ecclesia ceteris iam exsistentibus detrimentum afferat, maiore fidelium spirituali utilitate non compensatum, Ordinarius, ante­ quam consensum praebeat, audire debet vicinarum ecclesiarum rectores quorum intersit, firmo praescripto can. 1676 T. 1 0. 16, D. I, de cons.; S. R. C., Oppiden., 10 aug. 1634, ad 1. a C. 3, D. LXV1II; c. 16, 18, 20, D. I, de cons.; c. 111, D. IV, de cons.; Benedi­ ctus XIV, allocut. α Postquam », 30 sept. 1750, § 1; ep. » lam inde », 12 mail 1756, § 1-5; S. R. C., Ferentina, Zl nov. 1706; Sagien., 17 dec. 1S75; Bellunen. ct Feltren., 19 aug. 1878. 3 C. 21, C. XXIII, q. 8; c. 1, de immunitate ecclesiarum, coemeteriorum et aliorum locorum religiosorum, III, 23, in VI0; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 18 oct. 18S3, η. XIII; S. R. C., Calatayeronen., 4 dec. 1S96. 4 C. 26, 27, C. XVI, q. 7; S. R. C., Marianopolitana, 18 mail 1883, ad IV, 5; decr. gen. 5 lun. 1899, η. III. 3 C. 44, C. XVI, q. 1; c. 10, C. XV11I. q. 2; c. 9. D. I, de cons.; c. 14, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 4, de privilegiis, V, 7, In VI°; Leo XIII, const. < Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 2, η. Ill; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 18 oct. 1S83. η. XIII; Pontificale Rom., tlt. De benedictione et impositione primarii lapidis pro ecclesia aedificanda; Rituale Rom., tlt. VIII, c. 26, Ritus benedicendi et impo­ nendi primarium lapidem pro ecclesia aedificanda, n. 1. • C. 1, C. 1, q. 2; c. 26. C. XVI, q. 7; c. 9, D. I. de cons4 c. 8, X, de consecratione eo clcalae vel altaris. III, 40; S. C. Ep. et Reg., Nullius Altamurac, 18 nov. 1617; Pontificale Rom., tit. De benedictione ct impositione primarii lapidis pro ecclesia aedificanda; tit. De ecclesiae dedicatione seu consecratione. r C. 43, 41, C. XVI. q. 1; S. C. C., Auximana, 6 et 20 mali, 2 sept. 1747, 22 mart. 1755. 9 Liber Tertius - De Rebus 331 § 4. Etiam sodales religiosi, licet consensum constituendae novae domus in dioecesi vel civitate ab Ordinario loci retulerint, antequam tamen ecclesiam vel oratorium publicum in certo ac determinato loco aedificent, Ordinarii loci licentiam obtinere debent. Lr. Can. 1163. Benedicere et imponere primarium ecclesiae lapidem, ad eos spectat, de quibus in can. 1156 l. Can. 1164. § 1. Curent Ordinarii, audito etiam, si opus fuerit, peritorum con­ silio, ut in ecclesiarum aedificatione vel refectione serventur formae a traditione Christiana receptae et artis sacrae leges. § 2. In ecclesia nullus aperiatur aditus vel fenestra ad laicorum do­ mus; locaque, si adsint, subter ecclesiae pavimentum aut supra ecclesiam, ad usum mere profanum ne adhibeantur J. Can. 1165. § 1. Divina officia celebrari in nova ecclesia nequeunt, antequam eadem vel sollemni consecratione vel saltem benedictione divino cultui fuerit dedicata 1 *3 § 2. Si prudenter praevideatur ecclesiam conversum iri ad usus pro­ fanos, Ordinarius consensum eius aedificationi ne praebeat, aut saltem, si forte aedificata fuerit, eam ne consecret neve benedicat ‘. § 3. Sollemni consecratione dedicentur ecclesiae cathédrales et, quantum fieri potest, ecclesiae collegiatae, conventuales, paroeciales “. § 4. Ecclesia ex ligno vel ferro aliove metallo benedici potest, non autem consecrari °. § 5. Altare consecrari potest etiam sine ecclesiae consecratione; sed una simul cum ecclesia debet saltem altare maius consecrari aut altare secundarium, si maius sit iam consecratum ’. 1 C. 9, D. I, de cons : Pontificale Rom., tit. De benedictione ct impositione primarii lapidis pro ecclesia aediflanda; Rituale Rom., tlt. VIII, c. 26, Ritus benedicendi et impo­ nendi primarium lapidem pro ecclesia aedificanda, n. 1. 1 S. C. Ep. et Reg., Senogallien., 9 nov. 1592; S. C. C., Barcinonen., 28 ian.. 28 lui., 30 sept. 1730; Florentina, 5 iun., 23 aug. 1738; Nullius Foripompilii, 28 ian., 18 febr. 1758; tiononien., 29 mali 1852; S. K. C., Caiacen., 11 mali 1041; Mechlinicn., 31 aug. 1867, ad V; Senonen., 27 lui. 1878, ad I; Taurinen., 4 mail 1882, ad I; 24 lan. 1908, ad III; Ordo ser­ vandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908. Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. IV, η. 4°. f. 3 C. 3, 21, 22, D. I, de cons.; S. R. C., Lisbonen., 12 apr. 1614: Urbis, 19 sept. 1665, ad 1; Augustodunen., 3 mart. 1866, ad II; Oranen., 2 sept. 1871, ad II, 3; Sagien., 17 dec. 1875, ad I, II; Bellunen. et Feltren., 19 aug. 1878; Cadurcen., 22 febr. 1888; Platien., 21 febr. 1896, ad IV; decr. gen. 5 iun. 1S99, η. II; Portus Principis, 12 nov. 1909; Pontificale Rom., tit De ecclesiae dedicatione seu consecratione; Rituale Rom., tit. VIII, c. 27, Ritus bene­ dicendi novam ecclesiam. — Vide etiam can. 822, § 1. <. R. C.. Taurinen., 4 mali 1882, ad II. 5 S. R. C., Cuneen., 7 aug. 1875, ad I. G S. R. C., Sancti Salvatoris in America, 11 apr. 1902. S. R. C., Urbis, 19 sept. 1665, ad 2; Tuden., 22 ian. 1707, ad 3; Fanen., 17 lun. 1843, ad 2; Fesulana, 12 aug. 1854; Augustodunen., 3 mart. 18G6, ad I; Turonen., 28 sept. 1872; Sagien., 17 dec. 1875, ad I, III; decr. 8 iun. 1896, ad I. •r''··’’ : Τι JJ-* -·-■ 332 Code# luris Canonici Can. 1166. § 1. Ecclesiarum consecratio, quamvis quolibet die fieri possit, de­ centius tamen diebus dominicis aliisve festis de praecepto peragitur x. § 2. Episcopus consecrans et qui petunt ecclesiam sibi consecrari, per eum diem qui consecrationem praecedit, ieiunent < § 3. Cum consecratur ecclesia vel altare, Episcopus consecrator, licet iurisdictione in territorio careat, indulgentiam concedit unius anni ecclesiam vel altare visitantibus in ipsa consecrationis die; in die vero anniversaria quinquaginta dierum, si sit Episcopus; centum, si Archiepiscopns; biscentum, si S. R. E. Cardinalis s. >· Can. 1167. Festum consecrationis ecclesiae quotannis celebretur ad normam legum liturgicarum 4. Can. 1168. § 1. Unaquaeque ecclesia consecrata vel benedicta suum habeat titu­ lum; qui, peracta ecclesiae dedicatione, mutari nequit \ § 2. Etiam festum tituli quotannis celebretur ad normas legum litur­ gicarum •· I · 1 C. 2, X, de consecratione ecclesiae vel altaris, III, 40; Pontificale Rom., tit. De ec­ clesiae dedicatione seu consecratione. 3 S. R. C.» Mechlinicn., 29 Iul. 1780. ad 1, 2; Camberien., 12 sept. 1840; Buscoducen., 3 lui. 1909; Pontificale Rom., tlt. De ecclesiae dedicatione seu consecratione. 3 C. 14. X, de poenitentiis et remissionibus, V, 38; Pontificale Rom., tit. De ecclesiae dedicatione seu consecratione; tlt. De altaris consecratione quae fit sine ecclesiae dedi­ catione. < C- 16. 17, D. I, de cons.: S. C. Ep. et Reg., Monopolitana, 16 apr. 1723, ad 21; S. R. C., Arimincn., 14 iun. 1608; Alexandrina, 18 aug. 1629; Lucana, 15 dec. 1632; Oppiden., 19 aug. 1634; Neapolitana, 2S apr. 1640; lanuen., 13 mart. 1649; Arimincn., 12 iun. 1660; Urbis, 19 sept. 1665, ad 3; Andcgaren. in Gallia, 3 mart. 1674; Urbis, 5 oct. 1697; Bituntina, 1 oct. 1707, ad 1; Lausannen., 8 apr. 1713, ad 1; Vcrcellen., 12 mart. 1735; Einsiedeln, 5 mali 1736. alia dubia, ad 1; Nullius Sublacen., 19 sept. 1750; Ordinis Carmelitarum Excalceatorum Provinciae Poloniae, 29 lan. 1752, ad 1; Ordinis 8. Benedicti Congre­ gationis Vallisoletanae in Hispaniis, 22 apr. 17S0; Nullius Balneariae, 15 sept. 1815; Marso­ rum, 12 nov. 1831, ad 33; Tarentina, 7 apr. 1832; Tarrisina, 6 sept. 1834, ad 1; Mechlinicn., Zl febr. 1847. ad 1; Adrien., 29 mart. 1851. ad 3: Mechlinicn., 31 aug. 1867, ad II; Balneorcgien., 2 apr. 1875; Marianopolitana, 29 nov. 1S78; Cracovien., 8 aug. 1S82; Tarrisina, 12 sept. 1884, ad IV; Gnesncn., 8 lui. 1894, ad III; decr. gen. 9 lut 1S95, n. III. IV; decr. gen. 4 febr. 1896; Ordinis Fratrum Minorum Provinciae Anglicae, 29 iul. 1904, ad III: Romana, 16 febr. 1910. ad III; decr. gen. 28 oct. 1913, η. I. 1, e, f, η. V. 2, a; 12 febr. 1914; Seduncn., 5 mali 1916; Rubricae ad Pli X const. « Divino afflatu 1 nov. 1911, tlt. IX, n. 1-3. 3 S. R. C., Tarvisina, 6 sept. 1834. ad 2: Brugen., 11 mart. 1843. ad 1; Molincn., 12 sept. 1857, ad XIV; Sancti Alberti, 21 apr. 1S73; Oacen., 14 apr. 1877. ad III, 1; Ficagapatamen. et Nagporcn., 5 mail 1916. ad III; Pontificale Bold., tit. De ecclesiae dedicatione scu conaecratione; Rituale Rom., tit. VTII. c. 27, Ritus benedicendi novam ecclesiam, n. 6. 6 S. R. O., Lucana, 15 dec. 1632; Lausanne^., 8 apr. 1713, ad 1; Aquen., 2 sept. 1741, nd 3; Pcmambuccn., 4 sept. 1745, ad 1, 8; Marsorum, 12 nov. 1831, ad 32; Tarentina, 7 apr. 1832; Masscn., U mart. 1837, ad 1; Civitatis Plebis, 22 mail 1841; Mechlinien., 7 dec. 1844, nd I: Tiidcn., 23 mall 1846. ad 3,4; Mechlinicn, 27 febr. 1R47, ad 1; Adrien., 29 mart. 1851, ad 3; Capuana, 21 iul. 1855; Rurcmunden.. 9 mail 1857, ad II; Nottingham^., 26 η Liber Tertius - De Rebus 333 § 3. Ecclesiae dedicari Beatis nequeunt sine Sedis Apostolicae induito l. Can. 1169. § 1. Cuilibet ecclesiae campanas esse convenit, quibus fideles ad di­ vina oflicia aliosque religionis actus invitentur 3. § 2. Etiam ecclesiarum campanae debent consecrari vel benedici secundum ritus iu probatis liturgicis libris traditos 3. § 3. Earum usus unice subest ecclesiasticae auctoritati. § 4. Salvus conditionibus, probante Ordinario, appositis ab illis qui campanam ecclesiae forte dederint, campana benedicta ad usus mere profanos adhiberi nequit, nisi ex causa necessitatis aut ex licentia Ordi­ narii aut denique ex legitima consuetudine ‘. § 5. Quod ad campanarum consecrationem vel benedictionem atti­ net, servetur praescriptum can. 1155, 1156. Can. 1170. Consecrationem vel benedictionem ecclesia non amittit, nisi tota destructa fuerit, vel maior parietum pars corruerit, vel in usus profanos ab Ordinario loci redacta sit, ad normam can. 1187 5. Can. 1171. In sacra aede legitime dedicata omnes ecclesiastici ritus perfici pos­ sunt, salvis iuribus paroecialibus, privilegiis et legitimis consuetudini­ bus; Ordinarius autem, praesertim horas sacrorum rituum, potest, iusta mart. 1S59; V aliispra ten., 2 sept. 1871; Altonen., 28 sept. 1872; Oenomanen., 2S sept. 1872; Collen., 15 febr. 1S73, ad I; AI iss ion uriorum Oblatorum Immaculatae Conceptio· nis ii. M. Virginis, 7 apr. 1S7G, ad IV; Vicariatus Ruremundensis in Hollandia, 27 febr. 1847, ad 3, 5 et 27 mail 1876, ad IV; Dinien., 27 mali 1876, ad I; Oscen., 14 apr. 1S77, ad III, 2; Ovcten., 14 aug. 1877, Pars Prima, ad I, III-V1I; Carcassoncn., 30 Ian. 1S78; 8. Claudii, 29 nov. 1878, ad II; Marianopolitana, 29 nov. 1878; Vancuverien., 9 mali 1879; Vicariatus Apostolici Bombayen. Septentrionalis. 25 aug. 1S82; Cincinnaten., 27 febr. 1883, ad II; Tarvisina, 12 sept. 1884, ad l-III; Halifaxien., IG apr. 18SG, nd I; Ruremonden., 12 lui. 1SS9; Vicariatus Apostolici Senegambiae, 2S nov. 1891, ad I, II; Ordinis Minorum Excalceatorum S. Francisci, 13 mail 1892, ad II, III; decr. gen. 9 iul. 1895, η. II; Bambergen., 29 mart. 1897; decr. gen. 5 iun. 1899, η. I, III, IV; Ordinis Minorum S. Francisci, 9 apr. 1900, ad II; Romana, 16 febr. 1910, ad II; Vizagapatamen. ct Nagporcn., 5 mail 1916, ad II; Rubricae ad PH X const. « Divino afflatu », 1 nov. 1911, tit. IX, n. 2. 1 S. R. C., Sancti Thomae de Meliapor, 23 ian. 1740; Vcrcellen., 11 apr. 1840; Quebccen., 13 dec. 1895, ad V. 2 G. 16, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31. 3 S. R. C., Perusina, 1G iul. 1594; Maioriccn., 19 apr. 1687; Eistetten., 23 iun. 1853; Strigonien., 9 maii 1857, ad II; Limburgen., 6 febr. 185S; Briocen., 14 apr. 1885; Seduncn., 4 mart. 1892; 22 lan. 1908; Pontificale Rom., tit. De benedictione signi vel campanae. < S. C. Ep. et Reg., Papicn., 31 lan. 1581; S. R. C., Perusina, 1G iul. 1594, ad 1; Oritona. 10 iul. 1638; Ariancn., 19 febr. 1639. 3 C. 3, D. LXVIII; c. 19, 20, D. I, de cons.; e. 6, X, de consecratione ecclesiae vel altaris, III, 40; Benedictus XIV, ep. α Ex tuis precibus », 1G nov. 1748, § 1; allocut. α Post­ quam », 30 sept. 1750, § 1; ep. a lam inde », 12 mail 1756, § 7-17; S. R. C., Messancn., 19 sept. 1859; Marianopolitana, 11 mart. 1871; Caesaraugustana, 31 aug. 1872; Marianopo­ litana, 20 febr. 1874, ad I; Aretina, 4 sept. 1875; Senien. et Modrusscn., 4 mali 1882; Ni­ *., tric 13 lui. 18S3; Barcinonen., 16 Jan. 18S6, ad I, II; decr. 8 iun. 1890, ad II; Nicotercn. et Tropien., 9 aug. 1897, ad I. ii: 334 Codex Iuris Canonici de causa, praefinire, dummodo ne agatur de ecclesia quae ad religionem exemptam pertineat, firmo praescripto can. 609, § 3 l. Can. 1172. § 1. Ecclesia violatur infra recensitis tantum actibus, dummodo certi sint, notorii, et in ipsa ecclesia positi : 1. ° Delicto homicidii; 2. ° Ini uriosa et gravi sanguinis effusione; 3. ° Impiis vel sordidis usibus, quibus ecclesia addicta fuerit; 4. ° Sepultura infidelis vel excommunicati post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam .* § 2. Violata ecclesia, non ideo coemeterium, etsi contiguum, viola­ tum censetur, et viceversa Can. 1173. § 1. In violata ecclesia, antequam reconcilietur, nefas est divina celebrare officia. Sacramenta ministrare, mortuos sepelire *. § 2. Si violatio accidat tempore divinorum officiorum, haec statim cessent; si ante Missae canonem vel post communionem, Missa dimitta­ tur; secus sacerdos Missam prosequatur usque ad communionem 1*345. Can. 1174. § 1. Ecclesia violata reconcilietur, quam citissime poterit, secun­ dum ritus in probatis liturgicis libris descriptos e. § 2. Si dubitetur num ecclesia sit violata, reconciliari potest ad cautelam T. Can. 1175. Ecclesia violata ob sepulturam excommunicati vel infidelis ne recon­ cilietur, antequam cadaver exinde removeatur, si remotio sine gravi in­ commodo fieri possit *. 1 Benedictus XIV, ep. encycl. « Etsi minime », 7 febr. 1742, § 14; S. C. C., Fesulana, 23 aug. 1650, ad 2; Fulginaten., 7 lui. 1696; S. R. C., Comen., 11 lui. 1643. — Vide etiam can. 482; 716, { 1, 3. 3 C. 3, D. LXVIII; c. 19, 20, 27, 28, D. I. de cons.; c. 4, 7, 10, X, de consecratione ec­ clesiae vel altaris, III, 40; c. 5, X, de adulteriis et stupro, V, 16; c. 11, X, de privilegiis et excessibus privilcgiatorum, V, 33; c. un., de consecratione ecclesiae vel altaris, III, 21, In VIe; C. 18, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, In VIe; S. C. C., Gnesnen., 24 apr. 1597; S. R. C., Carpen., 3 mart. 1821; Tolentina, 27 febr. 1847; Carthaginien. in Indiis, 23 apr. 1875. 3 C. un., de consecratione ecclesiae vel altaris, III, 21, In VI°. 4 C. 27, 28, D. I, de cons.; c. 10. X. de consecratione ecclesiae vel altaris, III, 40; C. 11, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 18, de sententia excommu­ nicationis, suspensionis et interdicti, V, 11. in VIe; S. C. C., Gncsnen., 24 apr. 1597. 3 Mlssale Rom., tlt. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. X, dc defectibus *j · ad 1, 3; Sancti Hippolyti, 31 aug. 1807, ad V; Ordinis Cisterciensis, 30 sept. 1875; Policastrcn., 23 iun. 1S79; Lucana, 3 sept. 1879, ad II; Ravennaten 18 mail 1883, ad X, XI; Lamacen., 29 apr. 1887, ad I. 1 C. 1, X, de consecratione ecclesiae vel altaris, III, 40; S. R. C., Carpen., 3 mart. 1821. 2 Pontificale Rom., tit. De ecclesiae dedicatione seu consecratione; tit. De altaris con­ secratione quae fit sine ecclesiae dedicatione. 5 Pontificale Rom., tit De ecclesiae dedicatione seu consecratione; Rituale Rom., tit. VIII, c. 27, Ritus benedicendi novam ecclesiam, n. G. 4 S. R. C., Congregationis Missionis, 27 aug. 183G, ad 5, 7; Ratisbonen. seu Congreg. 88. Redemptoris Provinciae Bavartcae, 10 nov. 1900, ad III. 5 S. R. C., declar. 17 apr. 1GG0, ad 5; Boiancn., 12 lun. 1660; Vercellen., 11 apr. 1840. 6 S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Praef. Mission. Epiri), 25 febr. 1837; S. R. C., Üuneen., 2 lun. 1883, ad II; Mlssale Rom., tit. Rubricae generales missalis, c. XX, de prae­ paratione altaris, et ornamentorum eius. i C. 15, C. XIII, q. 2; S. C. Ep. et Reg., 30 nov. 1G29; S. G. de Prop. Fide (C. G * — Scodrae), 22 nov. 1790, ad 3; S. R. C., Turritana, H iun. 1G29; Tropien., 9 iun. 1G57; De­ creta ad Missale pertinentia, 13 febr. 1660, n. 5; Senarum, 13 sept. 1710; Veneta, 7 iul. 1766; Neapolitana, 28 sept. 1872; Sancti lacobi de Chile, 21 apr. 1873; Nicotcren. et Tropien., 2 apr. 1875; Senonen., 27 lui. 1878, ad II; Romana, 12 lan. 1S97, ad II; Ficeti., 30 aug. 1901, ad II; De Queretaro, 18 lui. 1902, ad V; Gallipolitana, 19 lun. 1908, ad I; Rituale Rom., tit. VI, c. 1, de exsequiis, n. 9. '· * Codex Iuris Canonici TITULUS XII De sepultura ecclesiastica. Can. 1203. § 1. Fidelium defunctorum corpora sepelienda sunt, reprobata eo­ rundem crematione *. § 2. Si quis quovis modo mandaverit ut corpus suum cremetur, illi­ citum est hanc exsequi voluntatem; quae si adiecta fuerit contractui, testamento aut alii cuilibet actui, tanquam non adiecta habeatur 12*. Can. 1204. Sepultura ecclesiastica consistit in cadaveris translatione ad eccle­ siam, exsequiis super illud in eadem celebratis, illius depositione in loco legitime deputato fidelibus defunctis condendis *. Caput I. De coemeteriis. 4 Σ» ί Can. 1205. § 1. Cadavera fidelium sepelienda sunt in coemeterio quod, secun­ dum ritus in probatis liturgicis libris traditos, sit benedictum, sive sol­ lemni sive simplici benedictione ab iis data de quibus in can. 1155, 1156 4. § 2. In ecclesiis cadavera ne sepeliantur, nisi agatur de cadaveribus Episcoporum residentialium, Abbatum vel Praelatorum nullius in propria ecclesia sepeliendis, vel Romani Pontificis, regalium personarum aut S. R. E. Cardinalium ’. Can. 1206. § 1. Ius est catholicae Ecclesiae possidendi propria coemeteria *. § 2. Sicubi hoc Ecclesiae ius violetur nec spes sit ut violatio repa­ retur, curent locorum Ordinarii ut coemeteria, societatis civilis propria, 1 O. 28. Ο. XIII, q. 2;c. 1, de sepulturis, III, G. In Extravag. com.; S. C. S. Off., instr. 19 mali 18S6, ad 2; 3 aug 1897; S. C. de Prop. Fide, litt. (ad Vic. Ap. Vizagapatam), 27 sept. 1884. « S. C. S. Off., Instr. 19 mail 1888, ad 2. a 0. 22. Ο. XIII, q. 2; S. C. S. Off. (Sutchuen.), 10 apr. 1777. ad 2; S. R. C., Fodiana, 21 apr. 1873; tiantanderien., 15 lui. 1876; Sancti lacobi de Venezuela, 11 aug. 18S8; Rituale Rom., tit VI, c. 3, Exsequiarum ordo: c. 7. Ordo sepeliendi parvulos. 4 Leo X (in Cone. Lateranen. V). const. < Dum intra ». 19 dec. 1516, § 12: Benedl-. etna XIV, ep. encycl. e Inter omnigenas », 2 febr. 1744. ? 5; S. C. S. Off., 13 apr. 1853; 3 aug. 1897: S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.—Chan-sl et Chen-si), 20 febr. 1801; S. R. C., Ca­ rn era cen., 9 febr. 1608; Ruremunden., Ή mail 1876. ad V; Briocen., 4 sept. 1880, ad Γ. Fla­ tten., 21 febr. 1896, ad IV; Pontificale Rom., tit. De coemeterii benedictione; Rituale Rom., tit. II, c. 1, dc sacramento baptismi rite administrando, η. 16; tit. VI, c. 1, de exsequiis, η. 9, 18; c. 6, de exsequiis parvulorum, η. 1; tit. VIII, c. 29, Kitus benedicendi novum coemeterium. a C. 15, 18, C. XIII, q. 2; S. R. C., Bellunen., 20 febr. 1627; Rituale Rom., tit. VI, c. 1, de exsequiis, n. 17. • Plus IX, allocut. α E unquam certe », 22 lun. 1S68. Liber Tertius - De Rebus Μξ> benedicantur, si, qui in eis condi solent, sint maiore ex parte catholici, aut saltem ut in eis catholici spatium habeant, idque benedictum, sibi reservatum l. § 3. Si ne hoc quidem obtineri possit, toties quoties benedicantur, secundum ritus in probatis liturgicis libris traditos, singuli tumuli *. Can. 1207. Quae de interdicto, violatione, reconciliatione ecclesiarum canones praescribunt, etiam coemeteriis applicentur 1 234. Can. 1208. § 1. Paroeciae suum quaeque coemeterium habeant, nisi unum plu­ ribus commune ab Ordinario loci sit legitime constitutum. § 2. Religiosi exempti possunt habere coemeterium proprium, a com­ muni coemeterio distinctum *. § 3. Etiam aliis personis moralibus vel familiis privatis permitti potest ab Ordinario loci peculiare sepulcrum, extra commune coemete­ rium positum, et ad instar coemeterii benedictum. Can. 1209. § 1. Tum in coemeteriis paroecialibus, ex licentia scripta Ordinarii loci eiusve delegati, tum in coemeterio proprio alius personae moralis, ex licentia scripta Superioris, fideles sibi suisque extruere possunt sepul­ cra particularia; quae, de consensu eiusdem Ordinarii aut Superioris, possunt quoque alienare. § 2. Sepulcra sacerdotum et clericorum, ubi fieri potest, a sepulcris laicorum separata sint ac decentiore loco sita; praeterea, ubi id commo­ dum fuerit, alia pro sacerdotibus, alia pro inferioris ordinis Ecclesiae ministris parentur5. § 3. Etiam infantium corpuscula, quatenus commode fieri potest, speciales et separatos ab aliis loculos et sepulturas habeant ·. Can. 1210. Quodlibet coemeterium sit undique apte clausum et caute custoditum. 1 S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Scepusien.), 16 aug. 1781; 12 febr. 1862; S. O. de Prop. Fide, 29 aug. 1763, n. 4; (C. G.), 29 mart. 1830; litt. (ad Ep. Rosen.), 16 apr. 1862. 2 S. C. S. Off., 12 febr. 1862; S. C. de Prop. Fide, litt. (ad Ep. Rosen.), 16 apr. 1862; Rituale Rom., tit. VI, c. 3, Exsequiarum ordo, n. 12. 3 C. 7, X, de consecratione ecclesiae vel altaris, III, 40; c. un., de consecratione ec­ clesiae vel altaris, III, 21, in VI°; c. 2, de haereticis, V, 2, in VI0; S. R. O., Camcracen., 9 febr. 1608; Pontificale Rom., tit. De ecclesiae, ei coemeterii reconciliatione; tit. De recon­ ciliatione coemeterii sine ecclesiae reconciliatione; Rituale Rom., tit. VIII, c. 30, Ordo reconciliandi coemeterium violatum. 4 C. 16, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; c. 2, de sepulturis, III, 7, in Clem.; c. un., de iudiciis, II, 1, in Extravag. com.; c. 2, dc sepulturis, III, 6, in Extra­ vag. com. s Rituale Rom., tit. VI, c. 1, de exsequiis, n. 10. • S. R. C., Civitatis Castellanae, 12 dec. 1620; Rituale Rom., tit. VI, C. 6, de exse­ quiis parvulorum, n. 1. bj. 346 Codex I urus Canonici Can. 1211. Caveant Ordinarii locorum, parochi ac Superiores, ad quos spectat, ne in coemeteriis epitaphia, laudationes funebres ornatusque monumen­ torum quidquam prae se ferant a catholica religione ac pietate absonum. Can. 1212. Praeter coemeterium benedictum alius, si haberi queat, sit locus, clausus item et custoditus, ubi ii humentur quibus sepultura ecclesia­ stica non conceditur. Can. 1213. Nullum corpus sepeliatur, praesertim si mors repentina fuerit, nisi post congruum temporis intervallum, quod satis sit ad omnem prorsus de vero obitu dubitationem tollendam l. 'r ft Can. 1214. § 1. Nullum cadaver perpetuae sepulturae ecclesiasticae ubivis tra­ ditum exhumare licet, nisi de licentia Ordinarii 1 2*. § 2. Ordinarius licentiam nunquam concedat, si cadaver ab aliis cor­ poribus certo discerni nequeat ’. Caput II. De cadaveris translatione ad ecclesiam, funere ac depositione. ig î Can. 1215. Nisi gravis causa obstet, cadavera fidelium, antequam tumulentur, transferenda sunt e loco in quo reperiuntur, in ecclesiam, ubi funus, idest totus ordo exsequiarum quae in probatis liturgicis libris describuntur, persolvatur 4. Can. 1216. § 1. Ecclesia in quam cadaver pro funere transferri debet, ex iure ordinario est ecclesia propriae defuncti paroeciae, nisi defunctus aliam funeris ecclesiam legitime elegerit § 2. Si defunctus plnres habuerit paroecias proprias, ecclesia fune­ ris est ecclesia paroeciae in cuius territorio decessit c. 1 S. C. S. Off. (Sutchnen.), 10 apr. 1777, ad 2; S. C. de Prop. Fide, 21 mart. 1774; Rituale Rom., tit. VI, c. 1, de exsequiis, n. 3. 2 Rituale Rom., tit. VI, c. 1, de exsequiis, n. 15. — Vide etiam can. 1242. 2 C. 12, X, de sepulturis, III, 28. < S. R. O., Brixicn., 5 mart. 1S70; Rituale Rom., tit. VI, c. 3, Exsequiarum ordo. i C. 24, X, tie privilegiis et excessibus privilegia torum, V, 33; Innocentius X, const. < Ex iniuncto », 22 febr. 1645, | 6; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 26 mali 1742, § Π. η. XI; S. C. Ep. et Reg., Senogalllen., 22 nov. 15S0; Fulginaten., 9 iun. 1592; Novarien., 15 mart. 1606; Parmen., 11 aug. 1702, ad 4; Tulturarien., 13 mart. 1744, ad 8; S. C. O., Lau­ den., 14 apr. 1685, ad 3; Spoletana, 19 apr. 1692, ad 3; Salernitana, 8 et 28 lui., 19 aug, 1702, ad 4; Ulirbonen. Occident., 22 nov. 1721, 19 sept. 1722, ad 2, 3. » S. C. C., 12 mart. 1881. Liber Tertius - De Rebus Can. 1217. In dubio de iure alius ecclesiae, ius propriae ecclesiae paroecialis semper praevalere debet. Can. 1218. § 1. Licet mors acciderit extra propriam paroeciam, cadaver tamen in ecclesiam paroeciae propriae quae vicinior sit, ob funus transferen­ dum est, si ad eam commode pedestri itinere asportari possit; secus in ecclesiam paroeciae in qua mors accidit *. § 2. Ordinarii est pro suo territoriQ, inspectis peculiaribus circum­ stantiis, distantiam aliaque adiuncta designare, quae translationem ca­ daveris ad ecclesiam funeris aut locum sepulturae incommodam reddant; et si paroeciae ad diversas dioeceses pertineant, designatio attenditur Ordinarii dioecesis in qua defunctus supremum diem obiit. § 3. Licet translatio ad ecclesiam funeris aut ad locum sepulturae incommoda sit, semper tamen integrum est familiae, heredibus, aliisve quorum interest, cadaver illuc deferre, susceptis translationis expensis 2. Can. 1219. § 1. Si S. R. E. Cardinalis in Urbe decesserit, corpus transferendum est, funeris causa, in ecclesiam quam Romanus Pontifex designaverit; si extra Urbem, in ecclesiam insigniorem civitatis seu loci ubi mors accidit, nisi Cardinalis aliam elegerit. § 2. Defuncto Episcopo residential!, etiam cardinalitia dignitate ancto, aut Abbate vel Praelato nullius, corpus, funeris causa, transferri debet in ecclesiam cathedralem, abbatialem vel praelatitiam, si id com­ mode fieri possit; secus, in ecclesiam insigniorem civitatis seu loci, nisi in utroque casu defunctus aliam ecclesiam elegerit. Can. 1220. Beneficiarii residentiales ad ecclesiam sui beneficii transferendi sunt, nisi aliam sibi elegerint ecclesiam funeris ’. * Can. 1221. § 1. Professi religiosi ac novitii, defuncti cum sint, transferendi sunt, funeris causa, ad ecclesiam vel oratorium suae domus vel saltem suae religionis, nisi novitii aliam ecclesiam ad suum funus elegerint; ius autem levandi cadaver et illud deducendi ad ecclesiam funerantem pertinet semper ad Superiorem religiosum ‘. i S. O. C., Portuen. et Centumcellarum, 23 iun. 1832; S. 11. C., Romana, 15 ian. 1667. » C. 1, de sepulturis, III, 6, in Extravag. com. 3 s. C. C., Tiburtina, 12 mail 1685, ad 2; Tolen tina ten., 11 sept. 1604, ad III; A’arnfen., 26 sept- 1699, ad 2; Derthonen., 19 nov., 3 dec. 1718, ad 16 et 7 dec. 1720; Andrien., 20 dec. 1766, 24 ian., 19 sept. 1767, 15 sept. 1770, ad VI, VIII; S. R. C., S. Severi, 13 mall, 18 dec. 1756, ad 11. * C. 16, X. de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; c. 5, de sepulturis, III, 12, in VI0; S. C. Ep. et Reg., Parmcn., 21 iul. 1848. v- 348 Codex luris Canonici § 2. Si longe moriantur a domo, ita ut in ecclesiam suae domus vel saltem suae religionis nequeant commode asportari, funerandi sunt in ecclesia paroeciae ubi decedunt, nisi novitius aliam ecclesiam ad funus elegerit, et salvo Superioribus iure de quo in can. 1218, § 3 1. § 3. Quae de novitiis dicta sunt §§ 1, 2, valent quoque de famulis actu servientibus et intra domus septa stabiliter commorantibus; qui tamen, si extra religiosam domum decesserint, funerandi sunt ad normam can. 1216-1218 ’. Can. 1! Quod attinet ad defunctos qui in domo etiam regulari vel collegio degebant ratione hospitii, educationis vel infirmitatis, et ad defunctos in hospitali, standum est canonibus 1216-1218, nisi constet de iure par­ ticulari aut privilegio; quod vero ad illos attinet qui in Seminario mo­ riuntur, servetur praescriptum can. 1368 1 23. Ï ?i § 1. Omnibus licet, nisi expresse iure prohibeantur, eligere ecclesiam sui funeris aut coemeterium sepulturae 4. § 2. Uxor et filii puberes in hac electione prorsus immunes sunt a maritali vel patria potestate s. Can. 1224. Ci * Ecclesiam funeris aut sepulturae coemeterium eligere prohibentur: 1. ® Impuberes; verum pro filio aut filia impubere, etiam post eorum mortem, hanc electionem facere possunt parentes vel tutor; 2. ° Religiosi professi cuiuslibet gradus aut dignitatis, non tamen si sint Episcopi ·. Can. 1225. 4 if? I* h Ut electio ecclesiae funeris valeat, cadat necesse est vel in ecclesiam paroecialem, vel in ecclesiam regularium, non tamen monialium (nisi agatur de mulieribus quae famulatus, educationis, infirmitatis aut hospitii causa intra clausuram eiusdem monasterii non precario commorabantur), 1 C. 5, dc sepulturis, III, 12, in VI* S. C. C., Bononicn., 20 lun. 1620, ad 10. 3 S. C. Ep. et Reg., Parmen., 21 lui. 1848. * C. 10, X, de sepulturis, III, 28; S. C. Ep. et Reg., Zagabrien., 14 dec. 1674; Fabrianen.t 14 dec. 1753, ad 1; Parmen., 21 lui. 1848; S. C. C., Senogallien., 5 febr. 1650. < C. 1. 3, G. 8, 10, X. de sepulturis, III, 28; c. 2-4, de sepulturis, III, 12, in VI<>; c. 2> de sepulturis, III, 7, in Clein.; c. un., de iudicils, II, 1, In Extravag. com.; c. 1, 2, dc sepul­ turis, III, G, Ln Extravag. com.; Urbanus VIII, const. « Cum sicut dilectus », 11 mart. 1638; S. C. Ep. et Reg., Maceraten., 7 oct. 1575; Aeaina, 31 mali 1850, ad 1; S. C. C., Lauden., 2 mali 1711, ad 3; Auximana seu Lauretana, 8 iul 1752, 24 mart. 1753, ad II. « C. 7, X, de sepulturis, III, 28: c. 4, de sepulturis, III, 12, In VI·; Benedictus XIV, const. < Etsi pastoralis s, 26 mali 1742, § II, η. XI; S. C. C., Arlminen., 14 mali, 9 lui. 1825. « C. 7, 10, X, de sepulturis, Ill, 28: c. 4, 5, de sepulturis, III, 12, In VP; S. C. Ep. et Reg., Sulmonen., 8 lun. 1731, ad 1; S. C. C., Forosempronim., 20 mart. 1643; Novarien., 1 et 15 mart. 1704, ad 1; Reatina, 10 et 31 mart. 1770, ad 1; Vilnen., 15 dec. 1792, ad 1; S. R. O., (Mvitatia Castellanae, 12 dec. 1G20. Liber Tertius - Dc Rebus 349 vel iii ecclesiam iuris patronatus, si agatur de patrono, vel in aliam ec­ clesiam funerandi iure praeditam Can. 1226. § 1. Ecclesiam funeris aut coemeterium sepulturae quis eligere potest per se vel per alium cui legitimum mandatum dederit; factamque electio­ nem aut mandati concessionem quolibet legitimo modo probare licet*. § 2. Si electio fiat per alium, hic suum mandatum explere potest etiam post mortem mandantis. Can. 1227. Religiosi et clerici saeculares districte vetantur ne quos ad voven­ dum, iurandum vel fide interposita seu aliter promittendum inducant ut apud ipsorum ecclesias funus aut apud ipsorum coemeterium sepulturam eligant, vel factam electionem non immutent; quod si contra factum fuerit, electio sit nulla 123. Can. 1228. § 1. Si electa fuerit sepultura in coemeterio diverso a coemeterio propriae defuncti paroeciae, cadaver in illo sepeliatur, dummodo nihil obstet ex parte eorum a quibus coemeterium pendet4. § 2. Electa sepultura in coemeterio religiosorum, ut cadaver inibi sepeliri queat, requiritur et sufficit consensus Superioris religiosi, ad normam constitutionum cuiusque religionis. Can. 1229. § 1. Si quis, sepulcrum maiorum in aliquo coemeterio possidens, non electa alibi sepultura, decesserit, in eodem sepeliendus est, si illuc com­ mode asportari possit, salvo praescripto can. 1218, § 3 5. I 1 1 C. 3, X, de sepulturis, III, 28; c. 2, de sepulturis, III, 7, in Clem.; c. un., de iudiciis, II, 1, In Extravag. com.; c. 2, de sepulturis, III, G, In Extravag. corn.; S. C. Ep. et Reg., Caputaquen., 17 nov. 1593; S. C. C., Nullius, 17 aug. 1652; Barcinonen., 17 dec. 1712, 21 ian., 13 mali 1713, ad 1, 2, 4; Pcnnen., G iul. 1737; Feretrana, 21 apr., 1 sept. 1742; Aptcn., 23 sept, 2 dec. 1758, ad 3; Brictinorien., 31 mali, 21 iun. 17G6, ad 1, 2; Feretrana, 14 dec. 1805. 3 S. C. Ep. et Reg., Caven., 28 aug. 1589; Nepesina, 11 dec. 1615, ad 3; Ordinis Capucein&rum, 19 sept. 1732, ad 1, 2; Pisaurcn., 6 febr. 1852; S. C. O., Neapolitana, 13 febr. 1666, ad 1, 2, 5, 6; Alexandrina, 27 lui. 1680; Aversana, 16 mali 1682; Lauden., 2 mali 1711, ad 5; Tudertina, 4 iul. 1722, ad 1; Sorana, 24 apr. 1723; Senogallien., 5 et 19 dec. 1739, ad 2; Viglevanen., 18 mail 1743, 27 iun. 1744; Civitatis Castellanae, 24 mart. 1871, ad 1. 3 C. 7, X, de pactis, I, 35; c. 1, de sepulturis, III, 12, in VI°; c. 3, de poenis, V, 8, in Clem.; c. 2, de treuga et pace, I, 9, in Extravag. com.; S. C. Ep. et Reg., Montis Pelusii, 15 mali 1590; S. C. C., Alexanen., 13 iul., 3 aug. 1743, ad 6, 7. 4 C. 1, de sepulturis, III, 6, in Extravag. com. 3 C. 1, 3, X, de sepulturis, III, 28; c. 3, dc sepulturis, III, 12, In VI®; Innocentius X, const. « Ex iniunCto d, 22 febr. 1645, S 6; S. C. Ep. et Reg., Montis Cassini, 21 oct. 1577; Sulmonen., 8 lun. 1731, ad 2; S. C. C., Neapolitana, 13 febr. 1666, ad 4; Surrentina, 12 dec. 1671; Firmana. 3 dec. 1678, ad 2 et 14 ian. 1679; Aversana, 16 mali 1682; Tiburtina, 12 mali , ad 2; Aesina, 15 dec. 1703; Viterbien., 10 et 31 mali 1766; Reatina, 10 et 31 mart. 1770, ad 1; S. R. O., Civitatis Castellanae, 12 dec. 1620; Ariminen., 15 sept. 1640; Camerincn., 13 lan. 1646. 350 Codex Iuris Canonici § 2. Pro uxore attenditur sepulcrum viri, et, si plures habuerit, sepulcrum ultimi *. § 3. Plura si sint maiorum aut viri sepulcra, defuncti familia aut heredes locum sepulturae deligant. Can. 1230. § 1. Proprius defuncti parochus non solum ius sed etiam officium habet, excepto gravi necessitatis casu, levandi per se vel per alium ca­ daver, illud comitandi ad suam ecclesiam paroecialem ibique exsequias persolvendi, firmo praescripto can. 1216, § 2 3. § 2. Quod si mors acciderit in loco alienae paroeciae, et cadaver ad ecclesiam propriae paroeciae commode asportari possit, parochi proprii est, praemonito parocho loci, illud levare, comitari ad suam ecclesiam ibique exsequias peragere § 3. Si ecclesia funeris sit ecclesia regularis aliave exempta a juris­ dictione parochi, parochus, sub cruce ecclesiae funerantis, cadaver levat ac deducit ad ecclesiam; sed exsequias rector ecclesiae celebrat4. G - 1 C. 2. 3, C. XIII, q. 2; c. 3, de sepulturis, III, 12, ln VI»; S. C. C., Neapolitana, 13 febr. 1666, ad 8; Aversana, 16 mall 16S2; Amerine, 18 sept. 1852, ad 2; S. R. C., SenogaUien., 15 lan. 1633. 2 Innocentius X, const. « Ex iniuncto », 22 febr. 1645, § 6; Benedictus XIV, const < Etsi pastoralis », 26 mali 1742, 5 II, η. XI; S. C. Ep. et Reg., Aesina, 31 mail 1S50, ad 2; Pisauren. seu Minorum Convent ttalium, 26 febr. 1S64; S. C. C., Sarzanen., 28 apr. 1674; Lauden., 14 apr. 1685, ad 3; Spoletana, 19 apr. 1692, ad 3, 4; lemien., 26 sept. 1699, ad 3; Salernitana, 8 et 28 iul., 19 aug. 1702, ad 4; Viterbicn., 18 nov., 16 dec. 1741, ad 2; Tolentina, 11 aug. 1753, ad 1; Ariminen., 18 dec. 1824, 29 lan. 1S25, ad 1; Ilcinen., 24 febr. 1S72, 25 ian. 1873; Asten., 26 ian. 1907, ad 1; Lucana, 22 lun. 1907; Narnien., 15 dec. 1916, ad III; S. C. de Prop. Fide. decr. 6 oct. 1863, E, c; S. R. C., Pisauren., 20 dec. 1603; Thelesina, 6 dec. 1631, ad 1; Tomacen., 15 sept. 1649, ad 8; Montis Regalis, 17 mart. 1663, ad 4; Ro­ mana, 15 lan. 1667; Senen., 9 iun. 1668; Caictana, 13 sept. 1670, ad 1; Rossanen., 21 ian. 1673; Senogallien., 22 iun. 1675, ad 1. 3 S. C. O., Lucana, 22 iun. 1907. < Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Dum intra », 19 dec. 1516, § 9; Clemens X, const α Nuper pro parte », 18 ian. 1672; const. « Alias pro parte ». 18 lan. 1672, § 2; S. C. Ep. et Reg., Bisinianen., 25 febr. 1592; Castellaneten., 3 febr. 1593; Castellaneten., 10 ian. 1594; Baren., 15 mart. 1595; decr. gen. 12 ian. 1604; Nepesina, 11 dec. 1615, ad 4; 31 aug. 1657; Placentina, 16 dec. 1661, ad 3; Veliterntn., 22 aug. 1670; Minorum Observantium, 21 nov. 1671; Minorum Observantium Reformatorum, 5 sept. 1710; Montis Politiani, mense mart. 1711, ad 4; Alben., 30 apr. 1717, ad 1-3 et 2 sept. 1718; Pientinu, 5 aug. 1729, ad 1; Conventualium, 20 mart. 1730, ad 2; Vulturarien., 13 mart. 1744, ad 3, 4; Montis Pelusii, 23 sept. 1735, ad 2, 4 et 28 febr. 1749; S. C. C., Spoletana, 19 apr. 1692, ad 4; Insularum Canariae, 31 lui. 1694; Ebrcdunen., 25 lun. 1695, ad 9; Troiana, 7 et 21 mail 1701, ad 3 et 17 iun. 1702; Novarien., 1 et 15 mart. 170-1, ad 2; Massanen., 17 apr. 1706. ad 1; Lauden., 2 mail 17Π. ad 1; Rubcn., 8 et 28 iul. 1713, ad 2; Lucana, 17 ian.. 7 et 28 febr., 14 mart. 1722, ad 1; Vo­ laterrana, 30 lan. 1723, 23 febr., 16 mart. 1726, ad 5; Tusculana, 22 nov. 1732, 5 iun., 24 lui 1734, ad 1, 2; Kabincn., 18 dec. 1734. 19 ian. 1735, nd II; Bononien., 18 sept. 1751; Eugubina, 22 mali 1762, ad 3; Civitatis Castellanae. 28 ian., 18 febr. 1764, ad 1; Ariminen., 16 lun. 1827. ad 3-5; ForolMen., 26 ian. 1833, ad I; Nullius Mcssanen., 19 dec. 1857, ad II. III; Senogallien., 1 febr. 1908; S. R. C., Umbriaticen.. 25 febr. 1606; Meliten., ig nov. 1606; Theatina Terrao Buccanlci, 11 dec. 1627, ad 1; Sulmonen., 18 aug. 1629; Thelesina, 18 aug. 1629; Fir­ mana, 26 lan. 1611; Oritana, 11 mali 1641; Discalceatorum Sancti Augustini in Galliis, 6 lui. 1611; Firmana, 11 nov. 1641; Mcssanen., 10 mali 1642; Cassanen., 4 mali 1647; Tomacen., s Liber Tertius - De Rebus 351 § 4. Si vero ecclesia funeris non sit exempta a iurisdictione parochi celebratio exsequiarum, salvo peculiari privilegio, pertinet non ad recto­ rem ecclesiae funerantis, sed ad parochum in cuius territorio ecclesia sita est, dummodo defunctus parocho subieetns fuerit \ § 5. Religiosas et novitius, in religiosa domo defunctas, ad clau­ surae limen deferant aliae religiosae; indeque, si de religiosis agatur iurisdictioni parochi non obnoxiis, ad propriam religiosae domus eccle­ siam vel oratorium deducit et exsequias peragit cappellanus; si de aliis religiosis, valet praescriptum § 1; quod vero ad religiosas attinet extra domum defunctas, serventur generalia canonum praescripta 3. § 6. Defuncto S. R. E. Cardinali aut Episcopo extra Urbem in civi­ tate episcopali, servetur praescriptum can. 397, n. 3. § 7. Si cadaver mittatur ad locum ubi nec defunctus propriam pa­ roeciam habebat, nec ecclesia funeris legitime fuerat electa, ius levandi cadaver, peragendi exsequias, si peragendae sint, et cadaver ad sepul­ turam deducendi, pertinet ad ecclesiam cathedralem eiusdem loci; quae si desit, ad ecclesiam paroeciae in qua coemeterium situm est, nisi aliud ferant loci consuetudo aut dioecesana statuta. Can. 1231. § 1. Expletis in ecclesia exsequiis, cadaver tumulandum est ad nor­ mam librorum liturgicorum in coemeterio ecclesiae funeris, salvis prae­ scriptis can. 1228, 1229. § 2. Qui exsequias in ecclesia peregit, non solum ius, sed etiam offi­ cium habet, excepto gravi necessitatis casu, comitandi per se vel per alium sacerdotem cadaver ad locum sepulturae 3. 25 sept. 1649, ad 8; Baren., 1 dec. 1C57, ad 2; Montis Regalis, 12 iul. 1604, ad 5, 0; Aquaependen., 10 dec. 1667; Ordinis Minorum Observantium S. Francisci, 19 dec. 1671; Savonen., 19 dec. 1671, ad 4; Vcstana, 3 mart. 1674; Lucerina, 4 aug. 1674, ad 3; Senogallien., 22 iun. 1675, ad 3-5; S ovarien., 20 nov. 1677, ad 1; Discalceatorum SS. Trinitatis Congregationis Gallicanae, 2 sept. 1679; Monopolitana, 16 dec. 1679; Ordinis Carmelitarum Discalceatorum Congregationis Italiae, Zl ian. 16S0; Messunen., 24 febr. 16S0, ad 11; Sutrina, 6 apr. 1' SU Lucen., 15 mali 1694, ad 1; Avenionen., 3 dec. 1701; Andricn., 19 lui. 1710, ad 6, 7; Urbis seu Romana, 9 aug. 1681, 18 aug. 1714; Meliten., 27 febr. 1723, ad 5; Alcxanen., 21 mart. 1739, ad 2; Aquen., 2 sept. 1741, ad 8; Mcxicana in Indiis Occidentalibus, 3 sept. 1746; Firmana, Ί mail 1763, ad 1, 2; Sabinen., 12 nov. 1831, ad 1; Neritoncn., 12 sept. 1884, ad I; decr. super eiseqails, 23 apr. 1895, η. I, II, IV, V; Firmana, 18 dec. 1903. 1 S. C. Ep. et Reg., Lauden., 20 aug. 1601; S. C. C., Bononien., 12 febr., 10 lun., 8 et 28 lui. 1724, ad 9; Favcntina, 17 iul. 1773, od 5 et 14 mart. 1778, ad 5; Viterbien., 26 aug., 16 sept 1826, ad 5; Tiburtina, 27 ian., 17 mart. 1827, ad 2; Fabrianen., 30 lan., 20 mart. 1S30, adi, 2; S. R. C., Capuana, 22 dec. 1629; Caietana, 13 sept. 1670, ad 1; Urbis ct Orbis, 12 lan. 1704, ad 20; Perusina, 9 iul. 1718, ad 4; Perusina, 13 mali 1719, ad 7; Venusina, Ζΐ aug. 1836; Casertana, 7 iul. 1877. 3 S. C. Ep. et Reg., Clodien., 12 iul. 1604; Asturiccn., 13 lan. 1623; Trancn., 30 mail 1856, 17 sept. 1858; Pinerolicn., 19 apr. 1907; S. C. C., Syracusana, 24 febr. 1872; S. K. C.. Aesemien., 20 apr. 1641; Camcrinen., 16 mart. 1805. 3 S. C. Ep. et Reg., Caven. et Samen., 17 sept. 1880, ad 1, 3; S. C. C., Ordinis Prae * dicatorum, 24 lan. 1846. ad 2-4; Syracusana, 24 febr. 1872; Asten., 26 ian. 1907, ad 1; S. R. O., Xeritonen., 12 sept. 1884, ad II. Codex Iuris Canonici Can. 1232. § 1. Sacerdos qui cadaver comitetur ad ecclesiam funeris vel ad locum sepulturae, libere transire poterit, cum stola quoque et cruce ele­ vata, per territorium alius paroeciae vel dioecesis, etiam sine parochi vel Ordinarii licentia ‘. § 2. Si cadaver tumulandum sit in coemeterio ad quod commode asportari nequeat, parochus vel rector ecclesiae funeris nequit sibi vin­ dicare ius illud comitandi extra fines civitatis vel loci. Can. 1233. § 1. Nequit parochus, sine iusta et gravi causa ab Ordinario pro­ bata, excludere clericos saeculares, religiosos ac pia sodalitia quae fa­ milia vel heredes advocare velint ad deducendum cadaver ad ecclesiam funeris et ad sepulturam, et assistendum funeri; clerici tamen ipsi eccle­ siae addicti a familia vel heredibus prae aliis omnibus invitari debent *. § 2. Nunquam admittantur societates vel insignia religioni catholi­ cae manifeste hostilia ’. § 3. Associantes cadaver tenentur morem gerere parocho circa ductum funeris, salvis uniuscuiusque praecedentiae iuribus 4. § 4. Laici cadaver, generis aut dignitatis cuiusvis ille fuerit, clerici ne deferant5. Can. 1234. » 4 U V Ir § 1. Locorum Ordinarii indicem funeralium taxarum seu eleemosy­ narum, si non exsistat, pro suo territorio, de consilio Capituli cathedralis, ac, si opportunum duxerint, vicariorum foraneorum dioecesis et parochorum civitatis episcopalis, conficiant, attentis legitimis consuetu1 C. 1, de privilegiis, V, 7, In Extravag. com.; S. O. Ep. et Reg., Placentina, 24 nov. 1713, ad 1; Caven. et Samen., 17 sept. 18S0, ad 4; S. C. C.. Papien., 28 nov. 1671, ad 2; Or­ dinis Praedicatorum, 24 ian. 1846, ad 4; S. R. C., Lucerina in Apulia, 17 nov. 1674; decr. super exsequiis, 23 apr. 1895, η. Π. 3 Urbanus VIII, const. < Super pro parte », 25 lun. 1633, § 1. 2; S. C. Ep. et Reg.. Perrarien., 11 mart. 1579; S. Severini, 25 nov. 1639; Placentina, 24 nov 1713, ad 4; Alben., 30 apr. 1717, ad 4 et 2 sept. 1718; Monopolitana, 18 febr. 1723, ad 3; Ordinis Carmelitarum, 16 dec. 1729, ad 1, 2; Vulturarien., 13 mart. 1744, ad 2; Pientina, 8 aug. 1760, ad 8; S. O. C., Papien., 12 dec. 1665; Ebredunen., 25 lun. 1 , ad 2; N ovarien., 1 et 15 mart. 1704, ad 9; Bononien., 12 febr., 10 iun., 8 et 28 lui. 1724, ad 10; Eugubina, 22 mali 1762, ad 4; S. R. C., Perrarien., 7 sept. 1613; Sulmonen., 18 aug. 1629; Sulmonen. et Vallacen., 18 aug. 1629; Qal· Hpolitana, 8 lun. 1630; Ordinum Mendicantium, 22 apr. 1633, ad 1; Ordinis Minorum Obser­ vantium, 14 ian. 1640; Senarum, 7 dec. 1G41; Canarien., 22 nov. 1643; Monopolitana, 17 iun. 1673; Meliten., 9 febr. 1854. ’ S. C. S. Off., 2 dec. 1840; (Portus Alolsll), 1 aug. 1855; instr, (ad Ordinarios Im­ perii BrasU.), 2 lui. 1878. 4 S. C. C., Ebredunen., 25 iun. 1695, ad 6; Derthonen., 19 nov., 3 dec. 1718, ad 10 et 7 dec. 1720; VRerbkm., 18 nov., 16 dec. 1741, ad 3; Bononien., 22 mail, 12 iun., 3 iul. 1762, ad VII-X et 26 mart., 23 apr. 1763; Nulliux Messanen., 19 dec. 1857, ad IV; S. R. C., Tornacen., 25 sept. 1649, ad 8; Nicien., 9 aug. 1670, ad 1; Savonen., 19 dec. 1671, ad 3, 5; Senogallien., 12 aug. 1673, ad 3; Firmana, 4 aug. 1674; Marsicen., 21 mart. 1699; Reatina, 8 apr. 1854; decr. super exsequiis. 23 apr. 1895, η. III. » Rituale Rom., tit. VI, c. 1, de exsequiis, n. 16. ί i*», Liber Tertius - De Rebus 353 dinibus particularibus et omnibus personarum et locorum circumstantiis; in eoque pro diversis casibus iura singulorum moderate determinent, ita ut quaelibet contentionum et scandali removeatur occasio \ § 2. Si in indice plures classes enumerentur, liberum est iis quorum interest classem eligere. Can. 1235. Ki· di·/ -.i ♦. ? * i 14 ! i · ' § 1. Districte prohibetur ne quis, sepulturae vel exsequiarum seu anniversarii mortuorum causa, quidquam exigat ultra id quod in dioecesano taxarum indice statuitur 2. § 2. Pauperes gratis omnino ac decenter funerentur et sepeliantur, cum exsequiis, secundum liturgicas leges et dioecesana statuta, prae­ scriptis ’. Can. 1236. § 1. Salvo iure particulari, quoties fidelis non funeratur in ecclesia paroeciali propria, proprio defuncti parocho debetur portio paroecialis, excepto casu quo cadaver in ecclesiam propriae paroeciae commode aspor­ tari nequeat4. § 2. Si quis habeat plures paroecias proprias ad quas cadaver com­ mode deferri posset, et alibi funeretur, portio paroecialis dividenda est inter omnes parochos proprios 5. 1 C. 9, X, dc sepulturis, III, 2S; c. 42, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; Clemens XIV, ep. encycl. α Decet quam maxime », 21 sept. 1769, § 25-27; Gregorius XVI, ep. encycl. α Inter gravissimas », 3 febr. 1832; S. C. C., Matheranen., 13 nov. 1660, ad 1; Senogallien., 24 maii 1710, 2 mail 1711. 3 S. C. O., Senogallien., 24 mail 1710, 2 mali 1711; Rituale Rom., tlt. VI, c. 1, de exsequiis, n. 6. 3 Alexander VII, const, α Sacrosancti », 18 ian 1658, § 2, η. XIX; Clemens IX, const. «In excelsa », 13 sept. 1669, § 1, η. XIX, § 3; Gregorius XVI, ep. encycl. α Inter gravissi­ mas », 3 febr. 1832; S. C. Ep. et Reg., Theanen., 5 febr. 1591; S. C. C., Nullius Montis Cas­ sini, 26 ian. 1726, ad 11; Rituale Rom., tlt. VI, c. 1, de exsequiis, n. 8. 4 C. 1, 8-10, X, de sepulturis. Ill, 2S; c. 2, de sepulturis, 111, 12, in VI0; c. 2, de sepul­ turis, III, 7, in Clem.; c. un., de iudiciis, II, 1, in Extravag. com.; c. 2, de sepulturis, III, 6, in Extravag. com.; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 13; Innocentius X. const, a Ex iniuncto », 22 febr. 1G45, 5 δ, 6, ad 1; Benedictus XIII, const. i C. 6, S, 9, C. XXVI, q. 2; C. 1-14, C. XXVI, q. 5; C. 13-17, C. XXVI, q. 7; c. 1, 2, X, de sortUegiis, V, 21; c. 2, de officio ordinarii, I, 1G, in VI0; Conc. Trident, sess. IV, de editione et usu sacrorum librorum; sess. XXII, de observandis et evitandis in celebratione missae; sess. XXV, de purgatorio; de invocatione, veneratione et reliquiis sanctorum, et sacris imaginibus; (continuatio sessionis), de indulgentiis; loanncs XXII, const « Super illius », a. 1326; Innocentius VIII, const. « Summis », 5 dec. 1484; Leo X (in Conc. Late­ ranen. V), const « Supernae dispositionis », 5 mail 1514, J 41; ep. encycl. « Honestis », 15 febr. 1521; Hadrianus VI, ep. < Dudum », 20 lui. 1522; Slxttis V, const. « Coeli et terrae », 5 ian. 15SG; Gregorius XV, const. « Omnipotentis Dei », 20 mart. 1623; Urbanus VIII, const α Inscrutabilis », 31 mart. 1G31, { 2; Alexander VII, const. « Sacrosancti », IS lan. 1658, ( 2, η. XVI; Clemens IX, const. « In excelsa », 13 sept. 1669, § 1, η. XVI, $ 3; Clemens XI, const. « Ex illa », 19 mart 1715, $ 2, 5; Innocentius XIII, const, α Apostolici ministerii », 23 mali 1723, $ 22, 23; Benedictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, § 18, 19, 28; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3; Clemens. XII, lltt. ap. « Compertum x, 24 aug. 1734, dub. V1I-1X, XI-XV; Utt. ap. < Concredita Nobis », 13 mali 1739; Benedi­ ctus XIV, const. « Ex quo », 11 iul. 1742, § 10, 12, 21-25; ep. encycl. « Inter omnigenas », 2 febr. 1744, § 24; const « Omnium sollicitudinum », 12 sept. 1744, $ 14, dub. VII-IX, XIXV, § 40; ep. α Redditae Nobis fuerunt », 19 dec. 1744, § 5; ep. « Sollicitudini », 1 oct. 1745, 5 8, 10 sq.; S. C. S. Off., 23 mart. 1656, ad 4; 13 nov. 1669; decr. 20 nov. 1704; 5 sept 1736; decr. 5 aug. 1745; 30 lun. 1757; 15 dec. 176S; (Sutcbuen.), 16 nov. 1769; (Sutchuen.), 15 dec. 1769; (Tunkln. Orient). 25 febr. 1773; (Sutchuen.), 10 apr. 1777; (Sutchuen.), 20 aug. 1778, ad 1-3; (Sutchuen.), 27 ian. 1780, ad 2; (Sutchuen.), 21 ian. 1802; (Siam), 17 mart 1847; (Tche-Klang et Klang si), 21 apr. 1847, ad 2, 4. 5; (Marlanopol.), 28 lui. 1847; (Siam), 17 sept. 1848; (Slam Orient), 21 febr. 1S50; (Hu-nan), 31 mart. 1852; 16 mart. 1853; (Coreae), 5 iul. 1854, ad 2; (Tunkln. Occident.), 27 iun. 1855; (Tunkin. Occident.), 9 apr. 1856; lltt. encycl. 4 aug. 1856; (Cambodlae). 22 lui. 1857; (Myssur.), 22 lui. 1857; (Cambodiae), 3 febr. 1859; instr, (pro Vic. Ap. ad GaUas), 20 iun. 1866, ad 33, 34; (laponlae), 11 mart. 1868; (Cochlnchln. Orient.), 17 febr. 1875; (Tunkln. Central.), 29 mart. 1879; 26 lui. 1890; Utt. (ad Archiep. S. lacobl de Chile), 3 aug. 1903; 27 apr. 1917; S. C. de Prop. Fide (Sinarum), 12 sept 1645, ad 6, 9; instr, (ad Vie. Ap. Tunkln. Orient ), 14 ian. 1753; Instr. 9 febr. 1760: Utt. (ad Superiorem N.), 13 sept. 1760; Utt (ad Vie. Ap. Foklen.), 13 sept. 1760; (C. P. pro Sin. — Fokien.), 3 lan. 1777; instr, (ad Vic. Ap. Siam), 21 ian. 1778; (C. P. pro Sln.— Tunkln. Orient.). 13 lan. 1783 (a); (C. P. pro Sln. — Tunkln. Orient.), 13 lan. 1783 (b): Instr, (pro Mission. Malabar.), 9 apr. 1783; (C. P. pro Sin. — Sutchuen.), 5 apr. 1785; (O. P. pro Sin.—Tunkln. Occident), 5 apr. 1785 (a); (C. P. pro Sln.—Tunkln. Occident), 5 apr. 1785 (b); (C. P. pro Sln. — Avae et Pegù), 29 mail 1786; (C. P. pro Sin. — Sutchuen.), 5 mart. 1787; instr, (ad Vic. Ap. Pondlcber.), 15 febr. 1792; (C. P. pro Sin. —Chan-sl et Chen-sl), 9 iul. 1792; (C. P. pro Sln. — Pekin.), 14 ian. 1793; (C. P. pro Sln.), 16 Ian. 1797; (C. P. pro Sln.), 4 Ian. 1798; (C. P. pro Sln.). 20 febr. 1801; (C. P. pro Sin. —Chan-sl et Chen-sl), 20 febr. 1801; (C. P. pro Sln. — Chen-sl et Chan-sl), 8 febr. 1806; (C. P. pro Sln.—Chen-sl), 30 apr. ISOS. ad 1; (C. P. pro Sln.), 18 mart. 1817; Instr, (ad Vie. Ap. Sutchuen.), 0 lun. 1817, n. 3; (C. P. pro Sln.--Sutchuen.), 9 dec. 1822; (C. P. pro Sln.— Siam), 2 lui. 1827; (C. P. pro Sln. — Cochinchin.), 2 lui. 1827; utt. (ad Vie. Ap. Coreae), U sept 1811; Utt. (ad Vie. Ap. Leao-tong), 23 mart. 184-1; Instr, (ad Vie. Ap. Pondl­ cber.). 26 lui. 1845; Instr. (ad Vie. Ap. Tunkin. Occident.), 30 aug. 1849; lltt. (ad Supe­ rior. Semin. Paris. Mission, ad Exter.), 0 sept. 1S50; Instr, (ad Vic. Ap. Indiar. Orient), «•μ · λ-. Liber 'fertius - Do Rebus 363 § 2. Si loci Ordinarius leges pro suo territorio hac in re tulerit, etiam religiosi omnes, exempti quoque, obligatione tenentur easdem servandi; et Ordinarius potest eorundem ecclesias vel publica oratoria in hunc finem visitare l. Can. 1262. § 1. Optandum ut, congruenter antiquae disciplinae, mulieres in ecclesia separatae sint a viris 2. § 2. Viri in ecclesia vel extra ecclesiam,· dum sacris ritibus assistunt, nudo capite sint, nisi aliud ferant probati populorum mores aut pecu­ liaria rerum adiuncta; mulieres autem, capite cooperto et modeste vesti­ tae. maxime cum ad mensam Dominicam accedunt3. Can. 1263. § 1. Potest magistratibus, pro eorum dignitate et gradu, locus in ecclesia esse distinctus, ad normam legum liturgicarum *. § 2. Sine expresso Ordinarii loci consensu nemo fidelis locum habeat in ecclesia sibi suisque reservatum; Ordinarius autem consensum ne prae­ beat, nisi ceterorum fidelium commoditati sit sufficienter consultum5. § 3. Ea semper factis in concessionibus inest tacita conditio, ut Or­ dinarius possit, ex iusta causa, concessionem revocare, non obstante quolibet temporis decursu 6. Can. 1264. § 1. Musicae in quibus sive organo aliisve instrumentis sive cantu lascivum aut impurum aliquid misceatur, ab ecclesiis omnino arceantur; et leges liturgicae circa musicam sacram serventur7. 8 sept. 1869, n. 34; litt. (ad Superior. Semln. Paris. Mission, ad Exter.), 3 mart. 1S73; S. B. C., Barbastren., 19 ian. 1619; Dcrtusen., 12 sept. 1769; Nanneten., 14 iun. 1873; Triventina, 23 febr. 1894, ad I; Pontificale Rom., tit. Benedictio olei catechumenorum; tit. Ordo ad visitandas parochias; Rituale Rom., tit. II, c. 1, de sacramento baptismi rite administrando, n. 38; tit. VI, c. 1, de exsequiis, n. 6, 7; tit. X, c. 1, de exorcizandis obsessis a daemonio, n. 13. — Vide etiam can. 336, § 2. 1 Conc. Trident., sess. XXI, de ref., c. 8; sess. XXII, de observandis et evitandis in celebratione missae; Benedictus XIV, const, a Ad militantis », 30 mart. 1742, § 6. ï Caeremonlale Episcopor., 1. I, c. V, n. 7. 3 C. 3, C. XXI, q. 4; c. 19, C. XXXIII, q. 5; c. 57, D. I, de cons.; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vlc. Ap. Sln.), 18 oct. 1SS3, η. XV; S. R. C., Caictana, 25 sept. 16SS, 18 iun. 1689; Uaietana, 2 sept. 1G90, ad 1, 3, 4; Ravennaten., 7 iul. 1876; ad IV. ♦ C. 30, D. II, de cons.; c. 1, X, de vita et honestate clericorum, III, 1; S. O. Ep. et Reg., Spoletana, 19 dec. 1846; S. R. C., Egitanien., 10 iun. 1602, ad 6; Oompostellana, 21 febr. 1604; Granaten., 24 oct. 1609; Sagoncn., 20 apr. 1630; Ugentina, 23 mali 1639; Brundusina, 15 dec. 1640; Licien., 6 lui. 1641; Bilctten., 31 mail 1G42; Aquitana, 2S iun. 1642; Interamncn.. 19 iul. 1612, ad 2; Mediolanen., 8 et 18 iul. 1654; Afediolanen., 26 lan. 1658; Pollniancn., 11 sept. 1660; Ilediolanen., 15 lan. 1661; Boiancn., 29 nov. 1670; Rhegincn., 29 nov. 1670; Tortonen., 13 iun. 1671; Cremonen., 16 lun. 1674; Imolcn., 18 mali 1675, ad 3; Vcrcellen., 13 febr. 1677; Bitecten., 23 sept. 1684; Baren., 22 febr. 1687; decr. gen. 13 mart. 1688; Gerunden., 12 mart. ; decr. gen. 22 apr. 1690; Bononien., 10 lun. 1G90, ad 1; Baren., 22 apr., 2 sept 1690, ad 3; Ferraricn., 2 aug. 1698; Amerina, 12 sept. 1699; Montis Alti, 23 lun. 1703; Calenen., 2 apr. 1718; Caeremonlale Episcopor., 1. I, c. XIII, n. 13. s S. R. C., Entomilien., 11 dec. 1GO4, ad 3. e S. C. Ep. et Reg., Spoletana, 19 dec. 1846; S. R. C., Mariane»., 22 nov. 1642. 7 C. 1 de celebratione missarum ct aliis divinis officiis, ΙΠ, 14, in Clem.; c. un., de vita et honestate clericorum. III, 1, In Extravag com.; Conc. Trident., sess. XXII, de iB im fi li t * feu?.» fi t 'i ul >/»·».· ■ t· RgV : > '· : 1 .Φο * left; <1! i” :î ■’ 1 •U 361 Codex luris Canonici § 2. Religiosae mulieres, si eisdem liceat, ad normam suarum con­ stitutionum vel legum liturgicarum ac de venia Ordinarii loci, in propria ecclesia aut oratorio publico canere, tali e loco canant, ubi a populo conspici nequeant *. TITULUS XV. De custodia et cultu sauctissimae Eucharistiae. Can. 1265. ►e ί! § 1. Sanctissima Eucharistia, dummodo adsit qui eius curam habeat et regulariter sacerdos semel saltem in hebdomada Missam in sacro loco celebret : 1. ° Custodiri debet in ecclesia cathedral!. in ecclesia principe Ab­ batiae vel Praelaturae nullius, Vicariatus et Praefecturae Apostolicae, in qualibet ecclesia paroeciali vel quasi-paroeciali et in ecclesia adnexa domui religiosorum exemptorum sive virorum sive mulierum; '•Tl 2. ° Custodiri potest, de licentia Ordinarii loci, in ecclesia collegiata et in oratorio principali sive publico sive semi-publico tum domus piae aut religiosae, tum collegii ecclesiastici quod a clericis saecularibus vel a religiosis regatur ’. § 2. Ut in aliis ecclesiis seu oratoriis custodiri possit, necessarium est indultum apostollcum; loci Ordinarius hanc licentiam concedere fît ecclesiae aut oratorio publico ex iusta causa et per potest tantummodo modum actus 3. i t ι· I»· τ< observandis et evitandis in celebratione missae; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § G; ep. encycl. α Annus çui », 19 febr. 1749, § 2 sq.; Pius X, motu propr. < Inter pastoralis officii », 22 nov. 1903; ep. « Quod Nobis », S dec. 1903; motu propr. < No­ stro motu proprio », 25 apr. 1904; S. C. de Prop. Fide, Instr. (ad Vie. Ap. Indlar. Orient.), 8 sept. 1869, η. 29; instr, (ad Archlep. Baltimoren.), 25 lun. 1884, n. 2; S. R. 0-, 21 febr. 1643; Hispalen., 16 ian. 1677, ad 7; De musica sacra ordinatio, 7 iul. 1894; Urbis et Orbis, 8 lan. 1004; Compostellana, 15 apr. 1905; decr. 11 aug. 1905; decr. 14 aug. 1905; declar. 14 febr. 1906; Neapolitana, 8 aug. 1906; decr. 7 aug. 1907; decr. 8 apr. 190S; Compostellana, 13 nov. 1908; instr. 27 nov. 1908; decr. 2-4 mart. 1909; decr. 25 ian. 1011; decr. 11 apr. 1911; 11 mall 1911, ad I, II; decr. 8 iul. 1912; decr. 8 dec. 1912; 14 mall 1915; Tarvisina, 18 maii 1917; 23 iun. 1917; Caeremoniale Episcopor., 1. I, c. XXVIII. n. 11, 12. » C. 25, C. XVIII, q. 2. a C. 16, X, de excessibus praelatorum ct subditorum, V. 31; Benedictus XIV, const, α Quamvis iusto », 30 apr. 1749, § 24; S. G. Ep. et Reg., Urbinatcn., 2 mart. 1594; S. C. C., Thelesina, 17 mart. 1696; Amalphitana, 1 et 29 apr. 1713; Fulginatcn., 19 aug. 1752, ad III et 12 mali 1753; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Indiar. Orient.), 8 sept. 1869, η. 30; S. R. C., Tuscanellae, 19 aug. 1619, ad 4; liarianen., 16 apr. 1G44; Aifoncn., 17 febr. 1881. » Benedictus XIV, const. « Quamvis iusto », 30 apr. 1749, § 24; Pius X, const « Sa­ pienti consilio », 29 iun. 1908, 5 I. n. 3", 2, n. 5°, 3; S. C. Ep. et Reg., Patavina, 21 mart. 1591; S. C. C., Caiaccn., 12 ian. 1630, ad 1; Syracusana, 13 nov. 163S. 22 sept. 1940; Acheruntina, 3 mart. 1668, ad 6; Lunen.-Sarzanen., 19 aug. 1690, ad 2 et 13 lan. 1691, ad 2; Bononien., 17 nov. 1691. ad 1; S. C. de Prop. Fide (Tunkln. Occident.), 22 sept 1850; 8. R. O., Bavariac. 23 mart. 1593; Nucerina Paganorum, 12 sept. 1626; Calaritana, 14 iun. i Liber Tertius - De Rebus 365 § 3. Nemini licet sanctissimam Eucharistiam apud se retinere aut aecum in itinere deferre l. Can. 1266. Ecclesiae in quibus sanctissima Eucharistia asservatur, praesertim paroeciales, quotidie per aliquot saltem horas fidelibus pateant 2. Can. 1267. Revocato quolibet contrario privilegio, in ipsa religiosa vel pia domo sanctissima Eucharistia custodiri nequit, nisi vel in ecclesia vel in prin­ cipali oratorio; nec apud moniales intra chorum vel septa monasterii ’. Can. 1268. § 1. Sanctissima Eucharistia continuo seu habitualiter custodiri ne­ st quit, nisi in uno tantum eiusdem ecclesiae altari 4. •Ii § 2. Custodiatur in praecellentissimo ac nobilissimo ecclesiae loco ac proinde regulariter in altari maiore, nisi aliud venerationi et cultui tanti sacramenti commodius et decentius videatur, servato praescripto legum liturgicarum quod ad ultimos dies hebdomadae maioris at­ tinet s. § 3. Sed in ecclesiis cathedralibus, collegiatis aut conventualibus in quibus ad altare maius chorales functiones persolvendae sunt, ne eccle­ siasticis officiis impedimentum afferatur, opportunum est ut sanctissima Eucharistia regulariter non custodiatur in altari maiore, sed in alio sa­ cello seu altari6. § 4. Curent ecclesiarum rectores ut altare in quo sanctissimum Sa­ cramentum asservatur sit prae omnibus aliis ornatum, ita ut suo ipso apparatu magis moveat fidelium pietatem ac devotionem T. 1G4C; Urbis et Orbie, 12 ian. 1704, ad 26; Nivemen., 8 mart. 1879, ad III; Baionen., 14 mali 1889, ad I, II; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. Ill, η. 10°, a, η. 11°, b. 1 Benedictus XIV, const, σ Etsi pastoralis », 26 mail 1742, § VI, η. VII; S. C. de Prop. Fide, litt. encycl. 25 febr. 1859; instr, (ad Vic. Ap. Indiar. Orient.), 8 sept. 1869, n. 30; instr. 31 lui. 1902, n. 6. 2 S. R. C., Baionen., 14 mall 18S9, ad III; Compostellana, 15 nov. 1890, ad I. 3 Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 10; S. C. Ep. et Reg., Cracovicn., 23 apr. 1616; S. C. C., Oranatcn., 6 mall 1775. < S. R. C., Augustae Praetoriae, 21 iul. 1696, ad 3; Sancti lacobi de Cite, 14 mart. 1861, ad XIII; Gandaven., 18 mail 1878, ad III; Papien., 23 nov. 1880, ad IV; Cuneen., 2 Iun. 1883, ad VI. 3 S. C. Ep. et Reg., Casertana, 6 dec. 1591; S. R. C., Gandaven., 18 mall 1878, ad I, II; Comen., 9 dec. 1899, ad IV; Angelopolitana, 26 apr. 1901, ad III; Caeremoniale Episco­ por., 1. I, c. VI, n. 2; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacra­ mento, η. 6. β S. C. Ep. et Reg., Lucana, 10 febr. 1579; Casertana, 6 dec. 1594; S. R. C., Sebenicen., 6 febr. 1875; Caeremoniale Episcopor., 1. I, c. XII, n. 8. ? Caeremoniale Episcopor., 1. I, c. XII, n. 8, 16. ri <11 11 it * Codes Iun* Canonici Can. 1269. § 1. Sanctissima Eucharistia servari debet in tabernaculo inamoribili in media parte altaris posito *. § 2. Tabernaculum sit affabre exstructum, undequaque solide clau­ sum, decenter ornatum ad normam legum liturgicarum, ab omni alia re vacuum, ac tam sedulo custodiatur ut periculum cuiusvis sacrilegae pro­ fanationis arceatur1 *3*. § 3. Gravi aliqua suadente causa ab Ordinario loci probata, non est vetitum sanctissimam Eucharistiam nocturno tempore extra altare, super corporali tamen, in loco tutiore et decenti, asservari, servato praescripto can. 12713. § 4. Clavis tabernaculi, in quo sanctissimum Sacramentum asser­ vatur, diligentissime custodiri debet, onerata graviter conscientia sa­ cerdotis qui ecclesiae vel oratorii curam habet *. H i! P •i •r Can. 1270. Particulae consecratae, eo numero qui infirmorum et aliorum fide­ lium communioni satis esse possit, perpetuo conserventur in pyxide ex solida decentique materia, eaque munda et suo operculo bene clausa, cooperta albo velo serico et, quantum res feret, ornato 5*13 . Can. 1271. •r, 1 t' *;i5i b c ·* Coram tabernaculo, in quo sanctissimum Sacramentum asservatur, una saltem lampas diu noctuque continenter luceat, nutrienda oleo oli­ varum vel cera apum; ubi vero oleum olivarum haberi nequeat, Ordi1 C. 10, X, de celebratione missarum, et sacramento Eucharistiae, et divinis officiis, III, 41; Conc. Trident, sess. ΧΙΠ, dc Eucharistia, c. 6, can. 7; S. C. de Prop. Fide, decr. 13 apr. 1807, η. III; S. R. C., Egitanicn., 10 lun. 1602, ad 5; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 5. 3 C. 10, X, dc celebratione missarum, et sacramento Eucharistiae, et divinis officiis, III, 41; c. 1, X, de custodia Eucharistiae, chrismatis ct aliorum sacramentorum, III, 44; S. R. O., Toletana, 20 sept. 1806, ad 2; Briocen., 21 iul. 1855, ad 10; Sancti lacobi de CUe, 28 apr. 1860; Urgellen., 7 aug. 1871, ad VII, VIII; Altonen., 17 febr. 1881; Ncsqualien., 1 dec. 1882; Vallisoletana, 30 mart 1886, ad I; Ordinis Minorum Capuccinorum S. Francisci, 7 dec. 1888, ad XIII; Calven. et Theanen., 5 lun. ISSO; Romana, 20 lun. 1899. ad IV; Caeremonlale Eplscopor., 1.1, c. VI, n. 2; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 5, 0. 5 S. C. de Prop. Fide (C. G. — Helvetiae), 7 mart. 1805; S. R. C., Vicariatus Aposto­ lici de Dania, 10 febr. 1871, ad I, 5. * C. 1, X, de custodia Eucharistiae, chrismatis et aliorum sacramentorum, III, 44; S. O. Ep. et Reg., Faventina, 25 mart. 1591; ValH^oletonu, 12 mart. 1705; ep. encycl. 9 febr. 1751; S. R. C., Civitaten., 6 dec. 1631; Hispalen., 22 nov. 1636; Calaguritana, 13 sept 1642; Calaguritana, 3 aug. 1647; Tiburtina, 7 dec. 1737; Corcyren., 22 maU 1841, ad 1; Meliten., 22 mali 1841; A/amien., 7 dec. 1844, ad 4; Neapolitana, 14 lun. 1845. • C. 03, D. II, de cons.; c. 3, X, de officio archiprcsbyteri, I, 24; Conc. Trident, sesa. XIII, de Eucharistia, c. 6; Benedictus XIV, const. « Praeclaris », 18 mart. 1746; S. C. de Prop. Fide, Instr, (pro Graeco-Melchlt), 15 febr. 1746; S. R. C., Civitatis Conchen., 13 aug. 1667, ad 2; Sancti Hippolyti, 31 aug. 1867, ad VI; Mindonien., 30 lan. 18S0; .41 tonen., 17 febr. 1881; Rituale Rom., tit. IV. c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 5. Liber Tertius - De Rebus yot narii loci prudentiae permittitur ut aliis oleis commutetur, quantum fieri potest, vegetabilibus *. Can. 1272. Hostiae consecratae, sive propter fidelium communionem, sive propter expositionem sanctissimi Sacramenti, et recentes sint et frequenter reno­ ventur, veteribus rite consumptis, ita ut nuUum sit periculum corruptio­ nis, sedulo servatis instructionibus quas Ordinarius loci hac de re dederit a. Can. 1273. Qui in religiosam fidelium institutionem incumbunt, nihil omittant ut pietatem erga sanctissimam Eucharistiam in eorum animis excitent, eosque praesertim hortentur ut, non modo diebus dominicis et festis de praecepto, sed etiam diebus ferialibus intra hebdomadam, frequenter, quantum fieri potest, Missae sacrificio assistant et sanctissimum Sacra­ mentum visitent123. Can. 1274. § 1. In ecclesiis aut oratoriis quibus datum est asservare sanctissi­ mam Eucharistiam, fieri potest expositio privata seu cum pyxide ex qua­ libet iusta causa sine Ordinarii licentia; expositio vero publica seu cum ostensorio die festo Corporis Christi et intra octavam fieri potest in omnibus ecclesiis inter Missarum sollemnia et ad Vesperas; aliis vero temporibus nonnisi ex iusta et gravi causa praesertim publica et de Or­ dinarii loci licentia, licet ecclesia ad religionem exemptam pertineat 4. 1 S. R. C., Ravariae, 23 mart. 1593; Ordinis Capuccinorum, 22 aug. 1699; Plurium dioecesium, 14 lui. 1864; Cuneen., 2 iun. 1SS3, ad IV; Carcassonen., 8 nov. 1907; declar. 22 nov. 1907; Romana, 2Ί nov. 1908; decr. 23 febr. 1916; Caeremonlale Episcopor., 1. I, c. VI» n. 2, c. XII, n. 17; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, dc sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 6. 2 Innocentius IV, ep. α Sub catholicae », G mart. 1254, 6 3, n. 9: Clemens VIII, instr. < Sanctissimus », 31 aug. 1595, § 2; Benedictus XIV, const « Etsi pastoralis », 26 mail 1742» § VI, n. III-V; ep. encycl. α Allatae sunt », 26 lui. 1755, § 29; S. C. Ep. et Reg., Ravennaten., 3 aug. 1573; S. R. C., Sanctorien., 12 sept. 1884, ad II; Caeremonlale Eplscopor.» 1. I, c. VI, n. 2; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 7. 3 C. 56, D. II, de cons.; Conc. Trident., sess. XIII, de Eucharistia, c. 8; sess. XXII» de sacrificio missae, c. 6; de observandis et evitandis in celebratione missae; Benedi­ ctus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 6; ep. encycl. α Certiores effecti », 13 nov. 1742, § 2-4; Pius IX, ep. encycl. « Nostis et Nobiscum », 8 dec. 1849; ep. encycl. < Singulari quidem », 17 mart 1856; ep. encycl. « Amantissimi Redemptoris », 3 mail 1858; Leo XIII, ep. encycl. « Mirae caritatis », 28 mail 1902; Plus X, litt. encycl. α Editae saepe », 26 mali 1910; S. C. Ep. et Reg., Instr, (ad Ep. Hungariae), 28 mali 1896, η. VI; S. C. de Sacramentis, decr. 8 aug. 1910, η. VI; S. C. C., 12 febr. 1679; decr. « Sacra Tridentina fife n. 6; Romana et aliarum, 15 sept. 1906, ad 1; S. C. de Prop. Fide, Synodus », 20 dec. 1905, Instr. (ad Vlc. Ap. Sutchuen.), 29 apr. 1784; instr, (pro Mission. Sin.), a. 1817; (C. G.)> 12 lan. 1S69; Rituale Rom., tit. IV, c. 1, de sanctissimo Eucharistiae sacramento, n. 2.— Vide etiam can. 467, § 2. 4 Conc. Trident., sess. XIII, dc Eucharistia, can. 6; Benedictus XIV, ep. « Accepi­ mus », 16 apr. 1746; const, c Quamvis iusto », 30 apr. 1749, 5 24; ep. « Cum, ut recte nosti », 27 iul. 1755, § 13; Clemens XIII, const. « Inter multiplices », 11 dec. 1758. J 5-7; Leo XIII, const < Conditae a Christo », 8 dec. 1900, 5 2, η. III; S. C. Ep. et Reg., Derthonen., 18 dec. 1589· Camerinen., 26 oct. 1594; Derthoncn., 7 sept. 1598; Novarien., 4 mart. 1603; S. C. C., K w ’’pii Ili n, ι·|ι>| 368 Codex Iuris Canonici § 2. Minister expositionis et repositionis sanctissimi Sacramenti est sacerdos vel diaconus; minister vero benedictionis Eucharisticae est solus sacerdos, nec eam impertire diaconus potest, nisi in casu quo, ad nor­ mam can. 845, § 2, Viaticum ad infirmum detulerit x. Can. 1275. Supplicatio Quadraginta Horarum in omnibus ecclesiis paroecialibue aliisque, in quibus sanctissimum Sacramentum habitualiter asservatur, statutis de consensu Ordinarii loci diebus, maiore qua fieri potest sol­ lemnitate quotannis habeatur; et sicubi ob peculiaria rerum adiuncta ne­ queat sine gravi incommodo et cum reverentia tanto sacramento debita fieri, curet loci Ordinarius ut saltem per aliquot continuas horas, statis diebus, sanctissimum Sacramentum sollemniore ritu exponatur3. TITULUS XVI. I)e cultu Sanctorum, sacrarum imaginum, et reliquiarum. Can. 1276. » Bonum atque utile est Dei Servos, una cum Christo regnajites, sup­ pliciter invocare eorumque reliquias atque imagines venerari; sed prae ceteris filiali devotione Beatissimam Virginem Mariam fideles universi prosequantur 3. f; I » RÎ « r i» »! ' -1 Neapolitana, 17 aug. 1630. ad 4; Senoncn., 28 febr. 1654, ad 7; Vratislavien., 16 lun- 1668, ad 4; Gratianopolitana, 14 apr. 1674. ad 3; Vratislavien., 28 sept. 1G80; Bric tino rien., 21 iua. 1687, ad 4; Luncn.-Sarzanen., 19 aug. 1690. ad 2 et 13 ian. 1691, ad 2; Bononicn., 17 nov. 1691, ad 1; Salernitana, 8 et 28 iul., 19 aug. 1702, ad 2; Ferrarien., 2 iun. 1703, 16 maii 1705, ad 4; Troiana, 3 et 24 aug. 1709, ad 8; Ripana, 16 et 30 mart. 1715, ad 7, 9; Region., 20 maii. 17 iun., 8 iul., 5 aug. 1719, ad 4; Volaterrana, 30 lan. 1723, 23 febr., 16 mart. 1726, ad 11; Olomucen., 7 iun., 2 aug. 1755, ad 16; S. C. Indulg., Cremonen., 13 apr. 1726; S. R. C., Asculana, 3 apr. 1632; Urbaniae, 12 iul. 163S, ad 1; Cracovien., 28 apr. 1640; Smimen., 20 apr. 1641; Savoncn., 31 mail 1612; Granatcn., 29 mart. 1645; Mediolanen., 8 apr. 1656; Surrentina, 3 ian. 1657; Montis Regalis, 9 iul. 1657; Nicicn., 7 sept. 1658; Ragusina, 13 febr. 1666; Maioricen., 8 lun. 1669; Posnanien., 16 iul. 1672; Senogallien., 12 aug. 1673, ad 5; Pa­ pier»., 18 mart. 1679; Sancti Miniati, 7 iun. 16S1; Maioricen., 24 nov. 1691; Urbis et Orbis, 12 ian. 1761, ad 27; Placentina, 22 nov. 1710, ad 6; Papien., 9 mart. 1711, ad 2; Perusina, 13 mali 1719, ad 4; Florentina, 13 mart. 1804; decr. gen. 3 apr. 1821, ad 4; Ordinis Minorum Capuccinorum Provinciae Helveticae, 23 mali 1835, ad 1; Tridcntina, 12 mart. 1836, ad 6; Anminen., H sept. 1847; Sancti lacobi dc Cile, 14 mart. 1861, ad XIV; Olinden., 16 mart. 1876, ad II; Societatis lesu, 11 mail 1SÎ8, ad V; Labacen., 28 apr. 1902, ad VII; Vilncn., 16 febr. 1906, ad II; Caeremonlale Episcopor., 1. II, c. XXXIII, n. 33. 1 S. R. C., Angelopolitana, H sept. 1847, ad 9; Tonkini Occidentalis, 14 aug. 1858, ad L 2 S. C. Ep. et Reg., Lauden., 20 aug. 1601; S. C. Indulg., Cremonen., 13 apr. 1726; S. R. C., Cremonen., 13 sept. 1642; Grossctana, 4 lui. 16M; Urbis, 12 mart. 1661; Wcstmonastcrien., 27 mali 1911, ad III. 3 C. 27, 28, D. Ill, de *cons., c. 6, X, de celebratione missarum, et sacramento Eu· charistiae, et divinis officiis, III, 41; c. un., de reliquiis et veneratione sanctorum, ΠΙ, 22, in Vl°; Cone. Nicaen. II, actio VII, definitio de sacris imaginibus; Cone. Trident., sess. XXII. de sacrificio missae, can. 5; sess. XXV, de invocatione, veneratione ct reliquiis sanctorum, I Liber TerHus ■ De Rebus 369 Can. 1277. § 1. Cultu publico eos tantum Dei Servos venerari licet, qui aucto­ ritate Ecclesiae inter Sanctos vel Beatos relati sint \ § 2. In album Sanctorum canonice relatis cultus duliae debetur; Sancti coli possunt ubique et quovis actu eius generis cultus; Beati vero uou possunt, nisi loco et modo quo Romanus Pontifex concesserit 3. Can. 1278. Laudabiliter quoque, servatis servandis, Sancti nationum, dioece­ sium, provinciarum, confraternitatum, familiarum religiosarum aliorum­ que locorum et moralium personarum eliguntur et, accedente confirma­ tione Sedis Apostolicae, constituuntur Patroni; Beati non item, sine peculiari eiusdem Sedis Apostolicae induito 3. Can. 1279. § 1. Nemini liceat in ecclesiis, etiam exemptis, aliisve locis sacris ullam insolitam ponere vel ponendam curare imaginem, nisi ab Ordinario loci sit approbata 4. § 2. Ordinarius autem sacras imagines publice ad fidelium venera­ tionem exponendas ne approbet, quae cum probato Ecclesiae usu non congruant s. et sacris imaginibus; Ma rtinus V (in Cone. Constantien.), const. « Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 29, de quo errorum Wicleff ct Husz suspecti interrogandi; Pius IV, const, α Iniunctum nobis », 13 nov. 1564, Professio fidei Trident.; Gregorius XIII, const. « San­ ctissimus », a. 1575, Professio fidei Graecis praescr.; Innocentius XI, const. « Caelestis Pastor », 20 nov. 16S7, prop. 18, 35, 36, Michaelis de Molinos, damn.; Benedictus XIV, ep. < Xuper ad Nos », 16 mart. 1743, Professio fidei Maronltis praescr.; Pius VI, const. < Auctorem fidei », 2S aug. 1794, prop. 70, 71, Synodi Pistorien., damn.; Pius IX, ep. encycl. < Singulari quidem », 17 mait. 1856; S. C. S. Off., decr. 7 dec. 1690, prop. 26, damn.; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Indiar. Orient.), 8 sept. 1869, η. 34. 1 Ο. 1, X, de reliquiis et veneratione sanctorum, III, 45; Urbanus VIII, const, α Coe­ lestis Hierusalem », 5 iul. 1634, § 1, 2; Benedictus XIV, ep. α lampridcm », 28 febr. 1747, n. 6, 7; const, α Quamvis iusto », 30 apr. 1749, § 12; ep. α Beatus Andreas », 22 febr. 1755, f 21; S. C. S. Off., decr. 13 mart. 1625; S. C. Ep. et Reg., Augustana, mense iul. 1748, n. 4; S. C. de Prop. Fide (C, P.), 7 mail 1631; S. R. C., Foroscmpronien., 23 sept. 1658; decr. gen. 20 dec. 1826; instr, a. 1878; K, Fidci Neograna ten., 31 aug. 1889; decr. 27 aug. 1894; decr. 13 iul. 1896; decr. 11 nov. 1912, n. 5, 6; decr. 26 aug. 1913; declar. 28 apr. 1914. 3 Benedictus XIV, ep. σ Beatus Andreas », 22 febr. 1755, § 21; S. R. C., decr. 16 dec. 1652; decr. 27 sept. 1659, n. 1-10; declar. 17 apr. 1660, ad 1-3; Boianen., 12 iun. 1660; instr, a. 1878; decr. 24 iul. 1915. —Vide etiam can. 1255, § 1. _ 3 S. R. C., decr. 23 mart. 1630, η. 1, 3; decr. 27 sept. 1659; Brioccn., 9 mail 1857; Kuremundcn., 1 inn. 1876, ad VI. 4 Cone. Trident., sess. XXV, dc invocatione, veneratione et reliquiis sanctorum, ct sacris imaginibus; Urbanus VIII, const. « Sacrosancta Tridcntina Spnodus », 15 mart. 1642, ί 1; Benedictus XIV, ep. σ Sollicitudini », 1 oct. 1745, § 8, 10, 23, 26-28, 35; Clemens XIII, const. « Inter multiplices », 11 dec. 1758, $ 5-7; S. C. S. Off. (Cban-sl), 21 sept. 1842, ad III; (Mission. Ablssin.), 26 aug. 1891; S. C. C., Olomucen., 7 lun., 2 aug. 1755, ad 16; S. R. C., Triventina, 23 febr. 1894, ad II. e Benedictus XIV, ep. e Sollicitudini », 1 oct. 1745, S 33-36; Leo XIII, const. « Offi­ ciorum ac munerum ». 25 lan. 1897, n. 15; S. C. S. Off., decr. 30 mail 1891; S. R. C.. Fla­ tten., 29 nov. 1878; decr. 28 mart. 1914; decr. seu declar. 15 iul. 1914, η. I. Codex Iuris Canonici. 370 Codex luris Canonici § 3. Nunquam sinat Ordinarius in ecclesiis aliisve locis sacris exhi­ beri falsi dogmatis imagines vel quae debitam decentiam et honestatem non praeseferant, aut rudibus periculosi erroris occasionem praebeant ’. § 4. Si imagines, publicae venerationi expositae, sollemniter bene­ dicantur, haec benedictio Ordinario reservatur, qui tamen potest eam cuilibet sacerdoti committere Can. 1280. Imagines pretiosae, idest vetustate, arte, aut cultu praestantes, in ecclesiis vel oratoriis publicis fidelium venerationi expositae, si quando reparatione indigeant, nunquam restaurentur sine dato scriptis consensu ab Ordinario; qui, antequam licentiam concedat, prudentes ac peritos viros consulat. Can. 1281. § 1. Insignes reliquiae aut imagines pretiosae itemque aliae reliquiae aut imagines quae in aliqua ecclesia magna populi veneratione honoren­ tur, nequeunt valide alienari neque in aliam ecclesiam perpetuo transferri sine Apostolicae Sedis permissu ’. § 2. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae sunt corpus, caput, brachium, antibrachium, cor, lingua, manus, crus aut illa pars corporis in qua passus est martyr, dummodo sit integra et non parva *. Can. 1282. § 1. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae nequeunt in aedi­ bus vel oratoriis privatis asservari, sine expressa Ordinarii loci licentia. § 2. Reliquiae non insignes debito cum honore etiam in domibus pri­ vatis servari pieque a fidelibus gestari possunt. Can. 1283. § 1. Publico cultu eae solae reliquiae in ecclesiis, quanquam exem­ ptis, honorari possunt, quas genuinas esse constet authentico documento alicuius S. R. E. Cardinalis, vel Ordinarii loci, vel alius viri ecclesiastici cui facultas autheiiticandi induito apostolico sit concessa *. 1 Cone. Trident., sess. XXV. de invocatione, veneratione ct reliquiis sanctorum, ct sacris imaginibus; Urbanus VIII, const. «. Sarrrosancta Tridentina Synodus >, 15 mart. 1642, § 1; Benedictus XIV, ep. « Sollicitudini », 1 oct. 1745, § S, 10, 23, 26-28; Clemens XIII, ep. < Cum sicut accepimus ». 9 febr. 1768; S. C. S. Off., decr. 30 mali 1891; S. R. C., Man­ tuana, 15 mart. 1888; S. Fidei Xcogranaten., 31 aug. 1SS9; decr. 27 aug. 1894; decr. 28 mart 1914; decr. seu declar. 15 iul. 1914, η. I. 1 S. R. C., Calaguritana et Calccatcn., 17 mail 17G0. > C. 37, D. I, de cons.; c 2, X, de reliquiis ct veneratione sanctorum, III, 45; S. C. Indulg., 17 nov. 1676. 4 S. C. Indulg., Viterbicn., 11 lun. 1S22; S. R. C., Urbis, 8 apr. 1628. n. 3; Baren., 20 dec. 1 Urbis et Orbis, 13 lan. 1631; 3 iun. 1G62, ad 2; Decreta ad Missale pertinentia, 13 febr. 1G6G, n. 14; Decreta quae ad Officium attinent, 13 febr 1666, n. 3; Ruben., 3 dec. 1672; Patavina, 7 dec. 1844. ad 1; Urbis et Orbis, 27 iun. 1S99. « O. 2, X, dc reliquiis ct veneratione sanctorum, III, 45; Cone. Trident., sess. XXV, dc invocatione, veneratione et reliquiis sanctorum, et sacris imaginibus; Clemens XIII. const. <1 Inter multiplices », 11 dec. 1758. S 3-7, S. C. C., Viterbicn., 26 iun. 1627; Olomuccn., Liber Tertius - Dc Rebus 371 § 2. Vicarius Generalis nequit, sine mandato speciali, reliquias au­ thenticas edicere *. Can. 1281. Locorum Ordinarii reliquiam, quam certo non esse authenticam norint, a fidelium cultu prudenter amoveanta. Can. 1285. § 1. Sacrae reliquiae, quarum authenticitatis documenta ob civiles perturbationes vel ob alium quemlibet casum interierint, publicae vene­ rationi ne exponantur, nisi praecedat indicium Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis sine mandato speciali 3 § 2. Reliquiae tamen antiquae in ea veneratione qua hactenus fue­ runt, sunt retinendae, nisi in aliquo peculiari casu certis argumentis constet eas falsas vel suppositicias esse *. Can. 1286. Locorum Ordinarii ne sinant, maxime in sacris concionibus, libris, ephemeridibus vel commentariis fovendae pietati destinatis, ex meris coniecturis, ex solis probabilibus argumentis vel praeiudicatis opinio­ nibus, praesertim verbis ludibrium aut despectum sapientibus, quaestio­ nes agitari de sacrarum reliquiarum authenticitate s. 5 Can. 1287. § 1. Reliquiae, cum exponuntur, in thecis seu capsis clausae et obsi­ gnatae sint oportet °. § 2. Reliquiae sanctissimae Crucis nunquam in eadem theca cum reliquiis Sanctorum publicae venerationi exhibeantur, sed propriam the­ cam separatam habeant7. I 7 iun., 2 aug. 1755, ad 16; S. C. Indulg., 10 dec. 1749; Urbinaten., 24 ian. 1824; S. R. O., Augustae Praetoriae, 21 iul. 1G96, ad 4; Lauden., 23 lun. 1892, ad V; Vlcarlatus Urbis, lift, encycl. 17 lan. 1881. ‘ S. C. Indulg., 23 sept. 1780. 3 C. 20, D. I, de cons.; c. 2, X, de reliquiis et veneratione sanctorum, III, 45; Plus X, litt. encycl. σ Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. α Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910, η. VI; S. C. Indulg., lacien., 20 lan. 1896; S. R. C., Anagnina, 3 aug. 1697. 3 C. 2, X, dc reliquiis et veneratione sanctorum, III, 45; Plus X, Utt. encycl. < Pascendi », S sept 1907; motu propr. « Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910, η. VI; S. C. Indulg., Divionen., 22 febr. 1847; S. R. C., Augustae Praetoriae, 21 iul. 1696, ad 4; Lau­ den., 23 iun. 1892, ad V; Vlcarlatus Urbis, litt. encycl. 17 lan. 18S1. ♦ Pius X, litt. encycl. « Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. α Sacrorum antisti­ tum », 1 sept. 1910, η. VI; S. C. C., Alblnganen., 14 mart. 1048; Albanen., 3 mart. 1668, ad 4; S. C. Indulg., Andegaven., 29 febr. 1864; lacien., 20 ian. 1890. 3 Plus X, litt. encycl. « Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. « Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910, η. VI. « C. 2, X, de reliquiis et veneratione sanctorum, III, 45. τ S. C. Indulg., Cenomanen., 22 febr. 1847; S. R. C., decr. gen. 27 mali 1826; Ceno­ manen., 18 febr. 1843; Bcrgomcn., 25 mail 190G, ad I. 372 Codex Iuris Canonici § 3. Beatorum reliquiae, sine peculiari induito, in processionibus ne circumferantur, neve in ecclesiis exponantur, nisi ubi eorum officium et Missa celebretur ex Sedis Apostolicae concessione *. Can. 1288. Sanctissimae Crucis reliquiae, quas in cruce pectorali Episcopus forte defert, ecclesiae cathedrali, ipso defuncto, cedunt, Episcopo suc­ cessori transmittendae; et si defunctus pluribus praefuerit dioecesibus, ecclesiae cathedrali dioecesis, in cuius territorio supremum diem obiit aut, si extra dioecesim mortuus est, ex qua ultimo discessit ’. Can. 1289. § 1. Sacras reliquias vendere nefas est; adeoque Ordinarii locorum, vicarii foranei, parochi aliive curam animarum habentes, sedulo caveant ne sacrae reliquiae, praesertim sanctissimae Crucis, occasione maxime hereditatum aut alienationis acervi bonorum, veneant, neve in acatholicorum manus transeant ’. § 2. Rectores ecclesiarum, ceterique ad quos spectat, sedulo invigi­ lent ne sacrae reliquiae ullo modo profanentur, neve hominum incuria pereant, vel minus decenter custodiantur 4. !» TITULUS XVII. De sacris processionibus. I il Μ Can. 1290. § 1. Nomine sacrarum processionum significantur sollemnes suppli­ cationes quae a populo fideli, duce clero, fiunt eundo ordinatim de loco sacro ad locum sacrum, ad excitandam fidelium pietatem, ad commemo­ randa Dei beneficia eique gratias agendas, ad divinum auxilium implo­ randum s. § 2. Ordinariae sunt quae statis diebus per annum fiunt ad normam librorum liturgicorum vel consuetudinum ecclesiarum; extraordinariae. quae aliis publicis de causis in alios dies indicuntur ·. H Can. 1291. § 1. Nisi aliter ferat immemorabilis consuetudo, vel locorum cir­ cumstantiae, prudenti Episcopi iudicio, aliud exigant, die festo Corporis Christi unica tantum sollemnisque per publicas vias processio in uno » S. R. C., decr. 27 sept. 1059, n. 11; declar. 17 apr. 1050, ad 4. * Vicariatus Urbis, litt. encycl. 25 mart. 1889. 3 C. 2, X, dc reliquiis ct veneratione sanctorum, III, 45; S. C. S. Off. (Scopiae), 11 aug. 17GS; 3. C. Indulg., 17 nov. 1CTJ; 21 dec. 1878; Vicariatus Urbis, litt. encycl. 17 ian. 1881. < Cone. Nlcaen. II, actio VII, definitio de sacris imaginibus: Caeremonlale Episcopor., L I. c. VI, n. 2. 3 S. R. C. Visen., 20 aug. 1870; Rituale Rom., tit IX. c. 1, de processionibus, n. 1. • Caeremonlale Eplscopor.. 1. II, c. XXXII. XXXIII; Rituale Rom., tlt. IX, c. 1, dc processionibus, n. 8, 9. Liber Tertius · De Rebus 373 eodemque loco fieri debet ab ecclesia digniore, eique clerici omnes religiosaeque virorum familiae, etiam exemptae, et laicorum confratemitates intéressé debent, regularibus exceptis qui in strictiore clausura perpetuo vivant, aut a civitate ultra tria millia passuum distent *. § 2. Ceterae paroeciae et ecclesiae etiam regulares possunt, intra octavam, proprias processiones extra ecclesiae ambitum agere; sed ubi plures sunt ecclesiae, Ordinarii loci est dies, horas ac vias praestituere quibus suam quaeque processionem agant a. ■ it Can. 1292. Ordinarius loci, audito Capitulo cathedrali, potest ex publica causa extraordinarias processiones indicere; quibus, sicut et ordinariis ac con­ suetis, ii omnes intéressé debent de quibus in can. 1291, § 1 3. i ί Can. 1293. Religiosi etiam exempti nequeunt extra suas ecclesias et claustra processiones ducere sine Ordinarii loci licentia, salvo praescripto can. 1291, § 2 4. 1 Cone. Trident., sess. XIII, de Eucharistia, c. 5, can. 6; Urbanus VIII, const. « Nu­ per », 17 nov. 1638, g 1, 2; Benedictus XIV, const. « Pastoralis sollicitudinis », 16 febr. 1745, § 2; S. C. Ep. et Reg., Derthoncn., 7 sept. 1598; Viglevanen., 12 mart. 1601; Papien., 15 febr. 1622; S. C. C., Neapolitana, 3 aug. 1709, ad 1; S. R. C., Canarien., 10 maii 1594, ad 14 Placentina, 10 iun. 1602; Meliten., 9 dec. 1638; decr. gen. 28 sept. 1658; Sulmonen., 20 dec. 1659; Leodien., 2 sept. 1662; Mediolanen., 5 nov. 1667, ad 4; Lucerina, 4 aug. 1674, ad 1; Mantuana, 2 oct. 1683; Gnesncn., 24 mart. 1685; Sulmonen., 9 maii 1693; Sulmonen., 4 sept. 1694; Urbis et Orbis, 24 iul. 1911, η. VI; Caeremoniale Episcopor., 1. II, c. XXXIII, n. 3. 2 Gregorius XIII, const a Cum interdum », 11 mart 1573, § 2; S. C. C., Sutrina, S iun. 1619; S. R. C., Neapolitana, 11 iun. 1594; Taurinen., 11 lan. 1681. 3 Cone. Trident., sess. XXV, dc regularibus, c. 13; S. Pius V, const, α Etsi mendicantium », 16 maii 1567, § 3; const, a Ex supernae », 16 aug. 1567, § 2, 3; Urbanus VIII, const, α Nuper », 17 nov. 163S, §1,2; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 7; S. C. Ep. et Reg., Cremonen., 26 dec. 15S0; Fanon., 6 febr. 1590; Perrarien., 6 iul. 1593; b'. loannis Evang. Lusitaniae, 29 nov. 1595, ad 1, 4, 5; Fcrrarien., 2 iul. 1596; Derthonen., 7 sept 1598; Viglevanen., 12 mart. 1601; Observantium, 5 iul. 1619; Papien., 15 febr. 1622; Cassanen., 25 mail 1640; Eugubina, 14 maii 1649; Elnen., 11 mali 1663; Zagabrien., 14 dec. 1674; Meliten., 12 dec. 1902; S. C. C., Ventimilien., mense dec. 15S7, ad 17; Tolentina, 27 maii 1591; Cacsenaten., 9 mart. 1592; Nullius, 21 mart. 1596; Nullius, 22 ian. 1593; Perrarien., 23 sept., 28 nov. 1609; Albanen., 2 sept. 1617; Derthusen., 16 mart., 8 iun. 1619; Samen., 22 iun. 1619; 12 ian., 14 dec. 1G24; Placentina, 18 mart. 1628; Vulturarien., 3 sept. 1650; Anagnina, 9 dec. 1662; Dcrthonen., 18 mail 16S6; Senarum, 17 nov. 1691, ad 3, 4; In­ sularum Canarien., 13 nov. 1694, ad 3: Aquen., 5 et 19 mali 170S, ad 1; S. R. C., Canarien., 10 mali 1594, ad 1; Urbcretana, 17 lun. 1606; Matheranen., 14 lun. 1608; Ferrarien., 27 iul. 1609; Chilen. in Indiis, 15 mail 1G10; Toletana, 4 iul. 1615; Elboren., 14 lan. 1617, ad 1; Elboren., 14 febr., 28 mart. 1626; Vigilien., 28 sept 1630; Bisuntina, 30 apr. 1632, ad 1; Calaritana, 2 lui. 1644, ad 3; decr. gen. 28 sept. 1658; Sulmonen., 20 dec. 1659; Lcodien., 2 sept. 1662; Calaguritana, 24 mali 1664, ad 4; Mediolanen., 5 nov. 1667, ad 4; Brugnatcn., 9 lun. 1668; S3 Gerunden., 13 iun. 1671; Ravennatcn., 23 lan. 1G83; Sulmonen., 9 mail 1693; Sulmonen., 4 sept. 1694; Bispalen., 21 lan. 1690, ad 1 et 22 Ian. 1695, ad 1; Squillacen., 23 iun. 1703; Paderbomcn., 7 apr., 22 dec. 1770, ad 2; Meliten., 23 sept. 1820; Assisien., 16 febr. 1856, ad IV; Caeremonlale Episcopor., 1. II, c. XXXII, n. 1. < S. O. Ep. et Reg., Zagabrien., 14 dec. 1674; Conventualium, 20 mart. 1739, ad 6; Pientina, 8 aug. 1760, ad 6; Spalatcn., 14 mart. 1879, ad 2; S. C. C., Catharen., 13 lui. 1635, ri Μ E,!h.!, I 374 Codex luris Canonici Can. 1294. ,3 § 1. Parochus vel quivis alius nequit processiones novas inducere aut consuetas transferre vel abolere sine Ordinarii loci licentia *. § 2. Processionibus alicuius ecclesiae propriis intéressé debent omnes clerici eidem ecclesiae adseripti a. Can. 1295. Curent Ordinarii ut sacrae processiones, exstirpatis, si qui sint, malis usibus, ordinate procedant eaque modestia ac reverentia ab omnibus per­ 3Π actibus maxime convenit1. ficiantur, quae piis ac religiosis huiusmodi TITULUS XVIII. De sacra supellectili Can. 1296. •t <· ; ?» ■ I § 1. Sacra supellex, praesertim quae, ad normam legum liturgicarum, benedicta aut consecrata esse debet quaeque publico in cultu adhi­ betur, caute custodiatur in ecclesiae sacrario aliove tuto ac decenti loco, nec ad usus profanos adhibeatur 4. ad 3; Nepesina, 3 aug. 16S6, ad 2; Savonen., 12 febr. 1689; Ripana, 16 et 30 mart. 1713, ad 8; S. R. C., decr. geo. 28 sept- 1658; Savonen., 19 dec. 1671, ad 1; Posnanien., 16 iul. 1672; Senogallien., 12 aug. 1673, ad 1; Fanen., 23 nov. 1675; N uscana. 13 iun. 1676; Thcatina, 14 nov. 1676; Thelesina et Ccrretana, 22 nov. 1681, ad 6; Baren., 11 mart. 1690; luslinopolitana, 24 nov. 1691; Spole ta na, 27 apr. 1697, ad 1; Abellincn., 31 aug. 1697, ad 1; Fanen., 8 apr. 1702, ad 4; Uritana, 22 mart. 1710, ad 6. 1 S. C. Ep. et Reg., Spalatcn., 14 mart. 1879, ad 2; S. C. C., Auximana, 12 iul. 1636; S. R. 0., Thelesina et Cerretana, 22 nov. 16S1, Es ad 2, S; Hispalen., 21 ian. 1690, ad 2 et 22 ian., 3 sept. 1695, ad 2 et 21 iul. 1696; Vrbis et Orbis, 12 ian. 1704, ad 22. 2 S. C. C., Namien., 17 iul. 1597; 12 iun. 1677, ad 2; Surrentina, 6 aug. 1689, ad 1, 2. 3 Clemens IX. const. < In excelsa », 13 sept. 1669, § 2; S. R. C.. Toletana, 6 iul. 1593; Canarien., 10 maii 159-1, ad 2; Conchen., 29 nov. 1595; Neapolitana, 7 iul. 1612; Mazaricn., 4 apr. 1626, tel ad 2; Sutrina, 10 iul. 1638; Nolana, 11 mail 1611; Hipporegien.. 31 mali 1642; Hispalen., 21 ian. 1690, ad 5 et 22 ian. 1695. ad 5; Salernitana, 31 mart. 1703; Caeremoniale Eplscojor., 1. II, c. XXXII, n. 2, c. XXXIII, n. 4, 12; Rituale Rom., tit. IX, c. 1, de pro­ cessionibus, n. 1-4, 6. 4 C. 39, 40, 42, D. I, de cons.: c. un., X, de sacra unctione, I, 15; Benedictus XIV. const. < Etsi pastoralis », 26 mail 1742, § VI, η. XX; S. R. C., lanuen., 16 nov. 1649, ad 5; Tuden., 7 sept. 1816, ad 12. 13; Sancti Hippolyti, 31 aug. 1867. ad VII; Poli cast ren., 14 lun. 1873, ad I» II; Blescn., 16 mart. 1876; Brioccn., 4 sept. 1880, nd II, III; hnolcn., 2 dec. 1881. nd I; Policastrcn., 1 dec. 1SS2; Pastopolitana, 12 sept 1884; 5fissale Rom., tit. Ritus ser­ vandus in celebratione missae, c. I, dc praeparatione sacerdotis celebraturi, n. 1, 2; tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. X, de defectibus in ministerio ipso occurrentibus, n. 1; Pontificale Rom., tlt. Benedictio tobalcarum. vasorum, et orna­ mentorum ecclesiae, et altaris consecratorum; tlt. Benedictio tobalcarum, vasorum, et ornamentorum altaris consecrati; tit. De patenae et calicis consecratione; tit. De bene­ dictione sacerdotalium indumentorum in genere; tlt. Benedictio specialis cuiuslibet indu­ menti; tlt. De benedictione mapparum ecu linteaminum altaris; tit. De benedictione cor­ poralium; Ut. De benedictione sacrorum vasorum et aliorum ornamentorum in genere; Liber Tertius - Dc Rebus Xiz> § 2. Ad normam can. 1522, §§ 2, 3, universae sacrae supellectilis in­ ventarium fiat et accurate servetur. § 3. Circa materiam et formam sacrae supellectilis, serventur prae­ scripta liturgica, ecclesiastica traditio et, meliore quo fieri potest modo, etiam artis sacrae leges l. Can. 1297. Nisi aliter sit provisum, qui officio tenentur reparandae ecclesiae ad nonnam can. 1186, debent quoque ei providere de sacra supellectili ad cultum necessaria 2. » I tlt. De benedictione tabernaculi sive vasculi pro sacrosancta Eucharistia conservanda; tit. De benedictione capsarum pro reliquiis et aliis sanctuariis includendis; Rituale Rom., tit. VIII, c. 20, Benedictio sacerdotalium indumentorum; c. 21, Benedictio mapparum sive linteaminum altaris; c. 22, Benedictio corporalium; c. 23, Benedictio tabernaculi seu vasculi pro sacrosancta Eucharistia conservanda; (Appendix), tlt. Benedictio ostensorii pro Ssmo Sacramento fidelium venerationi exponendo; tit. Benedictio capsarum pro reliquiis San­ ctorum includendis; tit. Benedictio vasorum pro sacris oleis includendis; tit. Benedictio sacrorum vasorum et aliorum ornamentorum in genere. 1 C. 44-46, D. I, de cons.; c. 14, X, de celebratione missarum, et sacramento Eucha­ ristiae, et divinis officiis, III, 41; Innocentius IV, ep. « Sub catholicae », G mart. 1254, § 3, n. 13; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 2G mali 1742, § VI, η. XX; const, t Imposito Nobis », 29 mart. 1751. § 1-3; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 30 iul. 1759; 28 iul. 1760; (C. P. pro Sin. — Vic. Ap. Sutcbuen.), 16 lan. 1797, ad 2; S. R. C., Conimbricen., 23 mali 1603, ad 2, 3; Elven.. 10 lan. 1604, ad 4; Lancianen., 5 iul. 1631; Acsemien., 2 aug. 1631; Pisauren., 15 mart. 1G64; Congregationis Montis Coronae, 22 lan. 1701, ad 6, 7; Bracharen., 8 iun. 1709, ad 3; Septempedana, 11 mail 1715, ad 7; Urbevetana, 3 aug. 1737, ad 7; 4 lun. 1817, ad 4; decr. gen. 18 mail 1SL9; 17 sept. 1822, ad 4; Vicen., 19 dec. 1829; Marsorum, 12 nov. 1831, ad 50; Veroneti., 1G mart. 1833, ad 4; Hicracen., T2 mart. 1S36; Mutincn., 23 sept. 1837, ad V; Congregationis Oblatorum B. Μ. V., 23 febr. 1839, ad 2; Urbanien., 12 sept. 1840; Reatina, 7 dec. 1844; Atrebaten., H sept. 1847; Ariminen., 11 sept. 1847; Briocen., 21 iul. 1855, ad 10; Limburgen., 6 febr. 1858; Fcsulana, 26 mart. 1859; Or­ dinis Carthusianorum, 23 dec. 18G2; Aeiitia, 16 sept. 1865, ad IV; De Guadalaxara, 28 apr. 1866; Sancti lacobi de Cile, 2S apr. 1S66; Sancti Hippolyti, 31 aug. 1S67, ad VI; Syren., 5 dec. 1868, ad IV, V; Montis Regalis, 20 mart. 18G9, ad X; Vicariatus Apostolici dc Dania, 10 febr. 1871, ad IV; Asculana in Piceno, 17 dec. 1S75; Ooana, 23 iul. 1878; Gnesnen. et Posnanien., 23 mart. 1882; Cuneen., 2 iun. 18S3, ad IV, V, XV; Brunen., 30 mart. 1SS5; Papien., 20 nov. 1SS5, ad Π, III; Ordinis Minorum Capuccinorum S. Francisd, Ί dec. 18S8, ad XIV, XVI; Linden., 17 mall 1890, ad I, II; Lauden., 23 lun. 1892, ad I-III; Romana, 12 iul. 1892, ad V; Cenctcn., 21 apr. 1S93; Goana, 16 iun. 1893, ad XII; 17 iul. 1894, ad IV; Placentina in Hispania, 13 aug. 1895; Dubium seu Galliarum, 14 Ian. 1898; Vicariatus Apo­ stolici Se-Ciucnsis Sept.-Occidentalis, 27 iun. 1S9S; Mexicana, 10 sept. 1898; 9 lun. 1899, ad I; Minoricen., 24 nov. 1899, ad VI, VII; 24 nov. 1905; Bcrgomcn., 25 mail 1906, ad III; Missale Rom., tit. Rubricae generates missalis, c. XVIII, de coloribus paramentorum; c. XIX, de qualitate paramentorum; c. XX, dc praeparatione altaris, et ornamentorum eius; tit. Ritus servandus in celebratione missae, c. I, de praeparatione sacerdotis celebra­ turi, n. 1, 2; tit. Dc defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. X, de defectibus in ministerio ipso occurrentibus, n. 1; Caeremoniale Episcopor., 1. I, c. XII, n. 11-24, c. XIII, XIV, XVII; I. II. c. III, n. 4. 2 s. C. Ep. et Reg., Camerinen., 10 dec. 1841; S. C. C., Narnicn 24 mart. 1657, ad 4; Urbinaten., 28 febr. 1G65; Auximana, 18 nov., 2 et 16 dec. 1724, 23 febr. 1726; Romana, 10 iul. 1751; Firmana, 16 aug., 6 sept. 1783, ad III; Brictinoricn., 14 dec. 1782, 26 nov., 10 dec. 1785, 15 sept. 1787: Nucerina, 29 apr., 16 sept. 1854. 376 Codex luns Canonici Can. 1298. § 1. Defuncti S. R. E. Cardinalis, qui in Urbe domicilium habebat, quamvis Episcopus suburbicarius aut Abbas nullius esset, quaelibet sa­ cra supellex, exceptis annulis et crucibus pectoralibus etiam cum sacris reliquiis, aliaeque res omnes stabiliter divino cultui destinatae, nulla habita ratione qualitatis et naturae redituum quibus comparatae sint, cedunt pontificio sacrario, nisi Cardinalis eas donaverit aut testamento reliquerit alicui ecclesiae vel oratorio publico vel loco pio vel alicui per­ sonae ecclesiasticae seu religiosae § 2. Optandum ut Cardinalis, qui huiusmodi facultate uti velit, sal­ tem ex parte praeferat illas ecclesias, quas in titulum, administrationem seu commendaro obtinuerit ’. I Can. 1299. • f" » h: r h' r. * i>: > ?i? ‘·I, l .]» if g. μ. >· ; § 1. Defuncti Episcopi residentialis, etiamsi cardinalitia dignitate fulserit, sacra supellex cedit ecclesiae cathedrali, exceptis annulis et crncibus pectoralibus etiam cum sacris reliquiis, salvo praescripto can. 1288, et iis omnibus utensilibus cuiusvis generis quae legitime probetur ab Episcopo defuncto comparata fuisse bonis ad ipsam ecclesiam non per­ tinentibus neque constet in ecclesiae proprietatem transiisse s. § 2. Si quando Episcopus duas vel plures dioeceses successive rexerit aut simul praefuerit duabus vel pluribus dioecesibus unitis aut in per­ petuam administrationem concessis, cathedralem ecclesiam habentibus propriam et distinctam, quae sacra utensilia constiterit reditibus unius tantum dioecesis fuisse comparata, ea eiusdem cathedrali ecclesiae ce­ dunt; secus dividi debent, aequis partibus, inter singulas ecclesias cathé­ drales, dummodo dioecesium reditus ne sint divisi, sed unam episcopalem mensam perpetuo constituant; si vero reditus divisi sint ac separati, divisio fiat inter singulas ecclesias cathédrales pro ratione fructuum quos in singulis dioecesibus Episcopus perceperit ac temporis quo eisdem praefuerit ‘. § 3. Episcopus obligatione tenetur inventarii sacrorum utensilium authentica forma conficiendi, in quo pro rei veritate quando acquisita sint, exprimat, distincteque describat si qua non ex ecclesiae reditibus ac 1 lullus III, motu propr « Cum sicut nobis », 26 iun. 1550, § 2; Urbanus VIII, const, α Aequum est », 19 iul. 1642: Benedictus XIV, const. < infer arduas », 22 apr. 1749, 5 1-9; Pius IX, litt. ap. α Quum illud », 1 lun. 1847, n. 1°, 3°. 2 Benedictus XIV, const. « Inter arduas », 22 apr. 1749, § 9; Pius IX, litt. ap. « Quum illud », 1 lun. 1847, n. 2°. 3 S. Plus V, const, α Romani Pontificis », 30 aug. 15G7, 5 1; Plus IX, litt. ap. « Quum illud », 1 iun. 1347, n. 3°; S. C. Ep. et Reg., Balneorrgien., 6 apr. 1622; S. C. C., Fulginaten., 27 mart. 1853; Hasten., 24 apr. 1S58, ad 2. * S. Plus V, const. « Romani Pontificis », 30 aug. 1567, $ 11; Plus IX, litt. ap. « Quum i/lwd », 1 lun. 1847, n. 4°-6°; S. C. C., Suessana ecu Catacen., 28 sept. 1709. 25 ian. 1710, ad 1; Trivieana seu Trlcaricen., 8 lun., 6 lui. 1726, ad 1-3; Acerrarum seu Matberanen. et Achcruntina, 18 dee. 1734. 15 lan. 1735; Carpen. et liutbicri., 22 lan. 1820, ad 2; Treicn , 30 aug. 1845. ‘ i - ■ ‘r -· < • ■ . -.’'r: i ·■ Liber Terttus · De Rebus 377 îil·.·»· ·· proventibus, sed ex propriis bonis vel ex donatione sibi facta compara­ verit; secus omnia reditibus ecclesiae comparata praesumuntur l. < ',*r. y Can. 1300. t· Quae in can. 1299 praescripta sunt, applicentur quoque clerico qui in aliqua ecclesia beneficium saeculare vel religiosum obtinuerit \ Can. 1301. § 1. S. R. E. Cardinalis, Episcopus residentialis aliique clerici bene­ ficiarii obligatione tenentur curandi testamento vel alio instrumento in forma iuris civilis valido ut canonica praescripta, de quibus in can. 12981300, debitum effectum etiam in foro civili sortiantur 1 *34. § 2. Quamobrem tempestive ac forma iure civili valida personam integrae famae designent ad normam can. 380, quae, adveniente ipsorum morte, non solum sacram supellectilem, sed etiam libros, documenta alia­ que quae ad ecclesiam pertinent et in eorum domo reperiuntur, occupet et cui debentur, remittat. Can. 1302. Rectores ecclesiarum aliique quibus credita sit cura sacrae supel­ lectilis, sedulo debent eiusdem conservationi et decori prospicere *. Can. 1303. § 1. Ecclesia cathedralis debet sacram supellectilem aliaque quae ad Missae sacrificium vel ad alias pontificales functiones necessaria sint, gratis Episcopo subministrare etiam privatim celebranti non solum in ecclesia cathedrali, sed in aliis quoque civitatis vel suburbii ecclesiis5. § 2. Si qua ecclesia paupertate laboret, potest Ordinarius permit’ tere ut a sacerdotibus qui in proprium commodum inibi celebrant, propter utensilia ceteraque ad Missae sacrificium necessaria, moderata stipes exigatur e. § 3. Episcopi, non autem Vicarii Capitularis aut Vicarii Generalis sine speciali mandato, est eandem stipem definire, et nemini, etiam reli­ giosis etsi exemptis, licet ea maiorem exigere. 1 Pius IX, litt. ap. α Quum illud », 1 lun. 1847, n. 3°. 3 S. Pius V, const, α Romani Pontificis », 30 aug. 1567, 5 1» U; Benedictus XIV, const. « Ad honorandam », 27 mart. 1752, § 27. 3 S. C. de Prop. Fide, decr. 15 dec. 1840. 4 C. 1, X, de officio custodis, I, 27; c. 2, X, de custodia Eucharistiae, chrismatis et aliorum sacramentorum, III, 44; c. 1, dc celebratione missarum et aliis divinis officiis, III, 14, in Clem.; Benedictus XIV, const, α Etsi pastoralis », 2G mali 1742, 5 VI, η. XX; ep. encycl. α Annus qui », 19 febr. 1749. § 1; Pius VI, encycl. « Inscrutabile », 25 dec. 1775, § 5; S. C. Ep. et Reg., ep. encycl. 9 febr. 1751; S. C. de Prop. Fide, decr. 13 apr. 1807, η. III; Caeremonlale Eplscopor., 1. I, c. VI, n. 2; Rituale Rom., tit. I, c. un., dc iis quae in administratione sacramentorum generaliter servanda sunt, n. 9; tit. IV, c. 1, de san­ ctissimo Eucharistiae sacramento, n. 6. 3 S. C. C., Vrbevetana, 19 lan., 9 febr. 1737, ad 1-3; Tiburtina, 17 dec. 1825, ad 1; S. R. C., Barbastren., 9 dec. 1634, ad 1; Vercellen., 14 mart. 1643, ad 4, 5. e S. C. C., Maceraten., 14 mail 1729, ad 1; Camerinen., 9 sept. 1741, ad 1. I »i » 378 : Codex lune Canonici § 4. Episcopus pro tota dioecesi eiusmodi stipem in dioecesana Sy­ K· nodo, si fieri possit, definiat, aut extra Synodum, audito Capitulo. Can. 1304. Benedictionem illius sacrae supellectilis quae ad normam legum liturgicarum benedici debet antequam ad usum sibi proprium adhibeatur, impertire possunt : 1. ’ S. R. E. Cardinales et Episcopi omnes; 2. ° Locorum Ordinarii, charactere episcopali carentes, pro ecclesiis et oratoriis proprii territorii; 3? Parochus pro ecclesiis et oratoriis in territorio suae paroeciae positis, et rectores ecclesiarum pro suis ecclesiis; 4. · Sacerdotes a loci Ordinario delegati, intra fines delegationis et iurisdictionis delegantis; 5.e Superiores religiosi, et sacerdotes eiusdem religionis ab ipsis delegati, pro propriis ecclesiis et oratoriis ac pro ecclesiis monialium sibi subiectarum .* Can. 1305. ·! ’ ■ a ■ r »« ,· ■ 10 1 -» § 1. Sacra supellex benedicta aut consecrata benedictionem aut con­ secrationem amittit : 1. ° Si tales laesiones vel mutationes subierit ut pristinam amiserit formam, et iam ad suos usus non habeatur idonea; 2. ® Si ad usus indecoros adhibita vel publicae venditioni expo­ sita fnerit § 2. Calix et patena non amittunt consecrationem ob consumptionem vel renovationem auraturae, salva tamen, priore in casu, gravi obliga­ tione rursum ea inaurandi. Can. 1306. § 1. Curandum ne calix cum patena et ante lotionem purificatoria, pallae et corporalia, quae adhibita fuere in sacrificio Missae, tangantur, nisi a clericis vel ab iis qui eorum custodiam habent 1*34. § 2. Purificatoria, pallae et corporalia, in Missae sacrificio adhi­ bita, ne tradantur lavanda laicis etiam religiosis, nisi prius abluta fue­ rint a clerico in maioribus ordinibus constituto; aqua autem primae lotionis mittatur in sacrarium vel, si hoc desit, in ignem “. 1 S. R. C., 18 aug. 1629; Cameracen., 13 mart. 1632; decr. 27 eept. 1659. n. 18, 19; Monti» Politiani, 18 sept. 1066; Uaegenalen., 30 Iul. 1689, ad 2; Tirasoncn., 16 mali 1744, ad 1-3; MecMlnicn., 31 aug. 1807. ad XI; Blcgcn., 16 mart. 1876; Imolen., 2 dec. 1881, ad II. a O. 43, D. I, de cone. s C. 25, 32, D. XXIII; c. 41-43, D. I. de corn,.; S. R. C., decr. 14 mart. 1906, η. II. IV, VI, VII; 23 nov. 1906. ad I. 4 C. 40, D. I, dc cons.: S. R. C.. AfoUnen., 12 sept. 1857. ad XXVI; Pontificale Rom., lit. De ordinations gubdiaconi. Liber Tertius - Do Rebus 379 TITULUS XIX. De voto et iureiurando. Caput I. De v o t o . Can. 1307. § 1. Votum, idest promissio deliberata ac libera Deo facta de bono possibili et meliore, ex virtute religionis impleri debet *. § 2. Nisi iure prohibeantur, omnes congruenti rationis usu pollen­ tes, sunt voti capaces 12*4. § 3. Votum metu gravi et iniusto emissum ipso iure nullum est Λ. 1* Can. 1308. § 1. Votum est publicum, si nomine Ecclesiae a legitimo Superiore ecclesiastico acceptetur; secus privatum. § 2. Sollemne, si ab Ecclesia uti tale fuerit agnitum; secus, simplex *. § 3. Reservatum, cuius dispensationem sola Sedes Apostolica con­ cedere potest5*. § 4. Personale, quo actio voventis promittitur; reale, quo promitti­ tur res aliqua; mixtum, quod personalis et realis naturam participat. Î Can. 1309. Vota privata Sedi Apostolicae reservata sunt tantummodo votum perfectae ac perpetuae castitatis et votum ingrediendi in religionem vo­ torum sollemnium, quae emissa fuerint absolute et post completum deci­ mum octavum aetatis annum °. Can. 1310. § 1. \rotum non obligat, ratione sui, nisi emittentem T. § 2. Voti realis obligatio transit ad heredes, item obligatio voti mLxti pro parte qua reale est.8. ç 1 C. 4, D. XXVII; c. 1, 3, C. XVII, q. 1; c. 5, C. XXII, q. 4; c. un„ C. XXXII, q. 8; c. 4, C. XXXIII, q. 5; c. 3, 10, 11, X, de voto et voti redemptione, III, 34; Cone. Trident., sess. XXIV, dc matrimonio, can. 9, 10; S. Poenit., 29 nov. 1842. 2 C. 1, 2, 6, C. XXXIII, q. 5; Cone. Trident., sess. VII, de baptismo, can. 9; S. Poenit., 29 nov. 1842, 2 C. G, X, de his, quae vi metusve causa fiunt, I, 40. 4 C. un., de voto et voti redemptione, III, 15, in VI°; Gregorius XIII, const. « Aacendente Domino », 25 mali 1584, J 18; Benedictus XIV, ep. encycl. « Inter praeteritos », 3 dec. 1749, § 41; S. O. Ep. et Reg., Vrbcvetana, 1 sept. 1854. 5 Benedictus XIV, ep. encycl. « Inter praeteritos », 3 dec. 1749, 4 41, 42. ° C. 5, de poenitentiis et remissionibus, V, 9, in Extmvng. com.; Benedictus XIV, ep. encycl. « Inter praeteritos », 3 dec. 1749, g 42; Lltt. encycl. α Benedictus Deus », 25 dec. 1750, J 4; S. C. de Prop. Fide (C. G ), 10 sept. 1634. τ C. 6, X, do raptoribus, incendiariis et violatoribus ecclesiarum, V, 17; S. R. C., 18 apr. 1643; Eporedien., 19 nov. 1650; Concordiae, 23 lun. 1703, ad 1. 5 C. 18, X, dc censibus, tractionibus et procurationibus. III, 39. .U » 380 Codex Iuris Canonici Can. 1311. Caput II. Cessat votum lapsu temporis ad finiendam obligationem appositi, mutatione substantiali materiae promissae, deficiente conditione a qua votum pendet aut eiusdem causa finali, irritatione, dispensatione, com mutatione \ Can. 1312. Dc iureiurando. § 1. Qui potestatem dominativam in voluntatem voventis legitime exercet, potest eius vota valide et, ex insta causa, etiam licite irrita red­ dere, ita ut nullo in casu obligatio postea reviviscat 3. § 2. Qui potestatem non quidem in voluntatem voventis, sed in voti materiam habet, potest voti obligationem tandiu suspendere, quandin voti adimplementum sibi praeiudicium afferat 3. Can. 1313. z’f « P Vota non reservata possunt iusta de causa dispensare, dummodo dispensatio ne laedat ius aliis quaesitum : 1. ® Loci Ordinarius quod attinet ad omnes suos subditos atque etiam peregrinos; 2. ® Superior religionis clericalis exemptae quod attinet ad perso­ nas quae can. 514, § 1, enumerantur; 3. ® Ii quibus ab Apostolica Sede delegata fuerit dispensandi po­ testas 4. Can. 1314. Opus voto non reservato promissum potest in melius vel in aequale bonum ab ipso vovente commutari; in minus vero bonum ab illo cui po­ testas est dispensandi ad normam can. 1313 s. Can. 1315. di- Liber Tertius · Do Rebus Vota ante professionem religiosam emissa suspenduntur, donec vo­ vens in religione permanserit e. » 1 C. 1, 2, 7-9. X, de toto et voti redemptione, III, 34; c. 5, X, qui cleric» vel voventes matrimonium contrahere possunt, IV, 6; Cone. Trident., sess. VII, de baptismo, can. 9; Benedictus XIV, ep. encycl. < Inter praeteritos », 3 dee. 1749, § 45 sq. 3 C. 2, C. XX, q. 4; c. 15, C. XXII, q. 5; c. 14, C. XXXII, q. 2. 3 C. 3, C. XXVII, q. 2; c. un., C. XXXII, q. 8; c. 1-3, 6, 11, C. XXXIII, q. 5; C. 13, X, dc sententia et re iudicata, II, 27; c. 11, X, dc conversione coniugatorum, III, 32; c. 6, X, do raptoribus, incendiariis et violatoribus ecclesiarum, V, 17; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Ep. Graeco-Rumen.), a. 1858. * C- 1. X, de voto et voti redemptione, III, 34; S. C. S. Off. (Novae Aureliae), 2 aug. 1876; S. O. de Prop. Fide (C. G.), 24 aug. 18S5. 3 C. 3, X, de iureiurando, II, 24; c. 4, X, do roto et coti redemptione, III, 34; Reg. 33, R. J., in VI°. • C. 5, de regularibus et transeuntibus ad religionem, III, 14, jn vi». 381 Can. 1316. § 1. Iusiurandum, idest invocatio Nominis divini in testem veritatis, praestari nequit, nisi in veritate, in indicio et in iustitia l. § 2. Iusiurandum quod canones exigunt vel admittunt, per procu­ ratorem praestari valide nequit. Can. 1317. § 1. Qui libere iurat se aliquid facturum, peculiari religionis obli­ gatione tenetur implendi quod iureiurando firmaverit2. § 2. Iusiurandum per vim aut metum gravem extortum valet, sed a Superiore ecclesiastico relaxari potest 3. § 3. Iusiurandum nec vi nec dolo praestitum quo quis privato bono aut favori renuntiat lege ipsi concesso, servandum est quoties non vergit in dispendium salutis aeternae 4. Can. 1318. § 1. lusiurandnm promissorium sequitur naturam et conditiones actus cui adiicitur 5. § 2. Si actui directe vergenti in damnum aliorum aut in praeiudicium boni publici vel salutis aeternae iusiurandum adiiciatur, nullam exinde actus consequitur firmitatem 6. 1 C. 1-4, 7, 9, 12-14, 10, 17, C. XXII, q. 1; c. 1-3, C. XXII, q. 2; c. 1, 3, 4, S, 11, 14. 15,18, 19, 22, 23, C. XXII, q. 4; c. 1-5, 9, 12, C. XXII, q. 5; c. 5, X, de testibus et attesta­ tionibus, II, 20; c. 2, 12, 13, 18, 26, X, de iureiurando, II, 24; c. 1, X, de his, quae fiunt a maiori parte capituli, III, 11; c. 15. X, dc censibus, exactionibus et procurationibus, III, 39; c. 1, de consuetudine, I, 4, in VI0; c. 1, de iureiurando, II, 11, in VI0; Innocentius III, ep. « Eius exemplo », 18 dee. 1208, Professio fldei XVnldensibus praescr.; loannes XXII, lltt. encycl. « Gloriosam Ecclesiam », 23 lan. 1318, § 18, 19, 24; Martlnus V (in Cone. Constantlen.), const, α Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 43, loannls Wlcleff, damn., art. 12-14, de quibus errorum Wlcleff et Husz suspecti interrogandi; Gregorius XIII, const, a Inter Apostolicas », 5 sept. 1584, § 1; Innocentius XII, const, α Ecclesiae Catholicae », 22 sept. 1695, § 1, 2; Clemens XI, const, a Unigenitus », 8 sept. 1713, prop. 101, Paschasii Quesnel, damn.; const, e Pastoralis officii », 28 aug 1718, § 4; Pius VI, const. « Auctorem fldei », 28 aug. 1794, prop. 75, Synodi Pistorien., damn.; Leo XII, const « Quo graviora », 13 mart 1825, § 14; S. C. S. Off., deer. 4 mart. 1079, prop. 24-28, damn.; (Portus Alolsll), l * aug. 1855; Instr, (pro Vlc. Ap. ad Gallas), 20 lun. 1866, ad 37. ï C. 1, C. XXII, q. 2; c. 8, 9, 17, 28, X, dc iureiurando, II, 24; c. 2, de pactis, I, 18. in VI°; c. 2, de iureiurando, II, 11, in VI°; Plus IX, ailocut. α Quibus quantisque », 20 apr. 1849; Syllabus errorum, prop. 64. a O. 22, C. XXII, q. 4; c. 8. 15, X, de iureiurando, II, 24. •i C. 8, 28. X, dc iureiurando, II, 24; c. 2, de iureiurando, II, 11, In VI°. * C. 25, X, dc iureiurando, II, 24; Reg. 42, 58, 69, R. J., in VI°; Cone Trident., sess. XXV, de regularibus. C. 16. « C. 1-4, 6, 8, 13, 15, 16, 18, 19, C, XXII, q. 4; c. 11, X, dc testibus cogendis rei non, Π, 21; c. 1, 2, 12, 13, 18, 19. 21, 27. 31, 33, X, de iureiurando, II, 24; c. 1, X. de his, quae flunt a maiori parte capituli, III, 11; c. 15. X, de censibus, exactionibus et procura- p Codex Iuris Canonici Can. 1319. Obligatio iureiurando promissorio inducta desinit: 1. ° Si remittatur ab eo in cuius commodum iusiurandum emissum fuerat; 2. ° Si res iurata substantialiter mutetur, aut, mutatis adiunctis, fiat sive mala sive omnino indifferens, aut denique maius bonum impediat; 3. ’ Deficiente causa finali aut conditione sub qua forte iusiuran­ dum datum sit; 4. ° Irritatione,dispensatione,commutatione, ad normam can.13201. Can. 1320. Qui irritare, dispensare, commutare possunt votum, eandem pote­ statem eademque ratione habent circa iusiurandum promissorium; sed si iurisiurandi dispensatio vergat in praeiudicium aliorum qui obligationem remittere recusent, una Apostolica Sedes potest iusiurandum dispensare propter necessitatem aut utilitatem Ecclesiae 3. ►i * ' Can. 1321. Iusiurandum stricte est interpretandum secundum ius et secundum intentionem iurantis, ant, si hic dolo agat, secundum intentionem illius cui iuratur 3. η· >» r PARS QÜARTA DE MAGISTERIO ECCLESIASTICO λ * Can. 1322. b ι· § 1. Christus Dominus fidei depositum Ecclesiae concredidit, ut ipsa, Spiritu Sancto iugiter assistente, doctrinam revelatam sancte custodiret et fideliter exponeret 4. tionibus, III, 39; c. -I, X, de homicidio voluntario vel casuali, V, 12; c. 1, de consuetudine, I, 4, in VI»; c. 1, de iureiurando, II, H, in VI»; Reg. 58, 69, R. J., in VI»; S. Pius V, const. « Durum nimis », 1 iun. 1570, $ 3; Gregorius XIII, const. « Inter Apostolicas », 5 sept. 1584: Innocentius XII, const. « Ecclesiae Catholicae », 22 sept. 1695, i 1. 2; Benedictus XIV, ep. encycl. « Nimiam licentiam », IS mail 1743, § 7. i C. 3, 23. 27, 29, X, de iureiurando, II, 24; Reg. 33, 75, R. J., in VI». a C. W, C. XXII, q. 4; c. 15, C. XXII, q. 5; c. 14. C. XXXII, q. 2; c. 19, X, de iureiu­ rando, II, 24; S. C. de Prop. Fide. Utt. (ad Vic. Ap. Tunkin. Orient.). 3 mali 1828. 3 C- 21, 25, 31, 35, X, de iureiurando, II, 24. 4 C. C. C. XXV, q. 1; Cone. Vatican., sess. Ill, c. II. de revelatione; e. IV, de fide et ratione; dc fide ct ratione, can. 2; sess. IV. c. IV, de Romani Pontificis infallibili magiste­ rio; Plus IV, const. « Zniunctum noôis », 13 nov. 1564, Professio fidei Trident.; Grego­ rius XIII, const. < Sanctissimus ». a. 1575, Professio fidei Graecis praescr.; Pius VI, const. « Auctorem fidei », 28 aug. 1704, prop. 1. 85, Synodi Plstorien., damn.; Gregorius XVI, ep. encycl. « Mirari vos », 15 aug. 1832; ep. encycl. < Commissum divinitus », 17 mail 1835; Plus IX. ep. encycl. « Qui pluribue », 9 nov. 18-16; ep. encycL « Nostis et Nobiscum », S dec. Liber Tertius - De Rebus 3«3 § 2. Ecclesiae, independenter a qualibet civili potestate, ius est et officium gentes omnes evangelicam doctrinam docendi : hanc vero rite ediscere veramque Dei Ecclesiam amplecti omnes divina lege tenentur \ Can. 1323. § 1. Fide divina et catholica ea omnia credenda sunt quae verbo Dei scripto vel tradito continentur et ab Ecclesia sive sollemni iudicio sive ordinario et universali magisterio tanquam divinitus revelata credenda proponuntur 2. r 1849; ep. λ Tuas libenter », 21 dee. 1803; ep. « Quum non sine », 14 iul. 1864; ep. « Inter gravissimas », 28 oct. 1870; ep. encycl. α Vix dum a Nobis », 7 mart. 1874; Leo XIII, ep. < Officio sanctissimo », 22 dec. 1887; litt. encycl. α Libertas », 20 lun. 1SSS; litt, encycl. « Sapientiae », 10 lan. 1890; litt. encycl. α Provident issim us Deus », IS nov. 1893; ep. encycl. « Satis cognitum », 29 lun. 1890; ep. α Testem », 22 lan. 1S99; S. C. S. Off., litt. 8 nov. 1865; decr. α Lamentabili », 4 iul. 1907, prop. 2-0, 22. 31, 59-62, damn. 1 C. 1, X. de summa Trinitate et fide catholica, I, 1; c. 3, X, de haereticis, V, 7; c. 1, de maioritate et obedientla, I, 8, In Extravag. com.; Cone. Vatican., sess. Ill, c. III, de fide: de fide, can. G; Innocentius III, ep. α Eius exemplo », 18 dec. 120S, Professio fidei Waldensibus praescr.; Clemens VI, ep. α Super quibusdam », 29 sept. 1351; Eugenius IV (In Cone. Florentin.), const α Cantate Domino », 4 febr. 1441, § 15; Pius IV, const. « Iniunctum nobis », 13 nov. 1564, Professio fidei Trident.; Gregorius XIII, const, α San­ ctissimus », a. 1575, Professio fidei Graecis praescr.; Benedictus XIV, ep. α Nuper ad Nos 9, 16 mart. 1743, Professio fidei Maronitis piaescr.; Pius VIII, litt. ap. σ Litteris altero », 25 mart. 1830; Gregorius XVI, ep. encycl. α Summo iugiter », 27 mali 1832; ep. encycl. < Mirari vos », 15 aug. 1S32; ep.·encycl. α Commissum divinitus », 17 mail 1S35; Plus IX, ep. encycl. α Qui pluribus ». 9 nov. 1840; allocut. « Ubi primum », 17 dec. 1847; ep. encycl. < Nostis et Nobiscum », 8 dec. 1849; litt. ap. σ Multiplices inter », 10 lun. 1851; allocut < Singulari quadam », 9 dec. 1854; ep. encycl· α Singulari quidem », 17 mart. 1856; allocut. e lamdudum cernimus », 18 mart. 1S61; allocut. a Maxima quidem », 9 iun. 1S62; ep. encycl. < Quanto conficiamur moerore », 10 aug. 1863; ep. α Quum non sine », 14 iul. 1864; Syl­ labus errorum, prop. 15-18, 21; ep. encycl. α Vix dum a Nobis », 7 mart. 1874; Leo XIII» ep. encycl. α Immortale Dei », 1 nov. 1885; ep. α Sicut acceptum », 29 apr. 18S9; litt. encycl. c Sapientiae », 10 ian. 1S90; ep. encycl. α Satis cognitum », 29 lun. 1896. — Vide etiam can. 737, § 1. 2 C. 3, 8, D. IX; c. 12, C. XXIV, q. 1; c. 2, de reliquiis ct veneratione sanctorum, III, 12, in Extravag. com.; Cone. Nicaen. II, actio VIII, de imaginibus, humanitate Christi, traditione: Cone. Trident., sess. IV, dc canonicis scripturis; de editione et usu sacrorum librorum; Cone. Vatican., sess. Ill, c. II, dc revelatione; c. III, de fide; c. IV». dc fide et ratione: de revelatione, can. 4; de fide, can. 6; de fide et ratione, can. 3; sess. IV, c IV, de Romani Pontificis infallibili magisterio: S. Innocentius 1, ep. « Consulenti tibi », 20 febr. 405, c. 7; Clemens VI, ep. α Super quibusdam », 29 sept. 1351; Eugenius IV (in Cone. Florentin.), const. « Cantate Domino ». 4 febr. 1441, § 0; Leo X, const, σ Exsurge Domine », 15 iun. 1520, errores 27, 29. 30, Martini Luther, damn.; Pius IV, const, a Iniun­ ctum nobis », 13 nov. 1564, Professio fidei Trident; Gregorius XIII, const, α Sanctissi­ mus », a. 1575, Professio fidei Graecis praescr.; Innocentius XI, const, α Exponi nobis », 2 dec. 1676; Benedictus XIV, ep. α Nuper ad Nos », 16 mart. 1743, Professio fidei Maronitis praescr.; Pius IX, litt. ap. α Multiplices inter », 10 iun. 1851; ep. « Tuas libenter », 21 dec. 18G3; Syllabus errorum, prop. 21; ep. « Inter gravissimas », 28 oct. 1870; Leo XIII, litt. SS1 Utt. encycl. « Sa­ encycl. « Libertas », 20 lun. 1888; ep. « Sicut acceptum », 29 apr. 18S9; pientiae », 10 ian. 1890; litt. encycl. α Providcntissimus Deus », 18 nov. 1S93; ep. encycl. < Satis cognitum », 29 ion. 1896: ep. encycl. « Caritatis studium », 25 iul. 1898; ep. e Te­ stem », 12 ian. 1899; litt. ap. e Vigilantiae », 30 oct. 1902; Plus X, litt encycl. « Pascendi», 8 sept. 1907; S. C. S. Off., Utt. 8 nov. 1S65; decr. « Lamentabili », 4 lui. 1907, prop. 2-7 21-24. 20. 27. 31. 61, damn.; S. C. de Prop. Fide, instr. 31 iul. 1902, n. 1, k. 7j Ί IP r.tfcl· j ■' •K •· Codex luris Canonici § 2. Sollemne huiusmodi iudicium pronuntiare proprium est tum Oecumenici Concilii tum Romani Pontificis ex cathedra loquentis § 3., Declarata seu definita dogmatice res nulla intelligitur, nisi id manifeste constiterit a. Can. 1324. *> Satis non est haereticam pravitatem devitare, sed oportet illos quo­ que errores diligenter fugere, qui ad illam plus minusve accedunt; quare omnes debent etiam constitutiones et decreta servare quibus pravae huiusmodi opiniones a Sancta Sede proscriptae et prohibitae sunt *. Ί Can. 1325. § 1. Fideles Christi fidem aperte profiteri tenentur quoties eorum silentium, tergiversatio aut ratio agendi secumferrent implicitam fidei negationem,contemptum religionis,iniuriamDei vel scandalum proximi4. - ’•r ·< Ur Μ tr > ·. I 2* X C. 1-3, D. XV; c. 6, D. XVI; c. 7, D. XIX; c. 12, 14, 15, C. XXIV, q. 1; c. un., de summa Trinitate et fide catholica, 1, 1, in Clem.; c. 2, de ^eliquiis et veneratione sancto­ rum, III, 12, in Extravag. com.; Conc. Vatican., sess. IV. c. IV, de Romani Pontificis infallibili magisterio; Benedictus XII, const. « Renedictus Deus », 29 ian. 1336; Clemens VI, ep. < Super Quibusdam », 29 sept. 1351; Mart inus V (lu Conc. Consta ntien.), const. « Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 6, de quo errorum WiclefT et Husz suspecti interrogandi; Eugenlus IV (in Conc. Florentin.), const. « Exultatc Deo », 22 nov. 1439, § 8; (in Conc. Florentin.), const. < Cantate Domino », 4 febr. 1441, $ 16-23; Leo X, const. « Exsurge Do­ mine », 15 iun. 1520, errores 27, 29. 30, Martini Luther, damn.; Plus IV, const. « Iniunctum nobis », 13 nov. 1564, Professio fidei Trident.; Gregorius XIII, const. Caput I. De catechetica institutione. Can. 1329. Proprium ac gravissimum officium, pastorum praesertim animarum, est catecheticam populi Christiani institutionem curare 2. Can. 1330. Debet parochus : 1. ° Statis temporibus, continenti per plures dies institutione, pue­ ros ad sacramenta poenitentiae et confirmationis rite suscipienda singulis annis praeparare; 2. ® Peculiari omnino studio, praesertim, si nihil obsit, Quadrage­ simae tempore, pueros sic instituere ut sancte Sancta, primum de altari libent .* Can. 1331. . Praeter puerorum institutionem de qua in can. 1330, parochus non omittat pueros, qui primam communionem recenter receperint, uberius ac perfectius catechismo excolere rfe ref.. c. 1; sess. XXIV, de ref., e. 4, 7; Benedictos XV, Utt. encycl. α Humani generi * », 15 iun. 1017; S. C. C.. Perueina. 10 febr. 1597; Pientina, 14 sept. 1748; S. C. de Prop. Fide (C. G.),28 nov. 1785. 1 C. 12, 13, X, de haereticis, V. 7; Cone. Trident., sess. XXIII, de ordine, can. 7; Innocentius ΠΙ, ep. « Eius exemplo ». 18 dec. 120S, Professio fidei Waldensibus praescr.; Martlnus V (in Cone. Constantlen), const, α Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 14, loan­ nls Wlcleff, damn., art. 17, 18. loannls Husz, damn., art. 38, de quo errorum Wicleff et Husz suspecti interrogandi; Gregorius XV, const. « Inscrutabili », 5 febr. 1622, J 3, 6; Cle­ mens XII, const. « Admonet Nos », 11 aug. 1735, § 1, 3; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § IS; Gregorius XVI. ep. encycl. α Mirari vos », 15 aug. 1S32; Be­ nedictus XV, litt. encycl. « Humani generis ». 15 iun. 1917; S. C. Ep. et Reg., Osttea., 21 nov. 1600; S. C. C., Sutrina, 8 maii 1688; Urbinaten., Ί iun. 1G98, ad 3; Ripana, 21 mail 1707, ad 1; Aquilana, 20 dec. 1738, ad 4; Firmana, 21 apr., 11 aug. 1742, ad 1; Feretrana, 18 iul. 1743, ad 1, 2. 2 Benedictus XIV, ep. encycl. « Etsi minime », 7 febr. 1742, § 2, 5; litt. encycl. « Cum religiosi ». 26 iun. 1754, § 4; Pius IX. ep. encycl. « Nostis et Nobiscum », 8 dec. 1849; ep. encycl. α Cum nuper », 20 lan. 1858; ep. a Quo graciera », 8 iul. 1S62; Leo XIII, ep. a In mezzo ·. 26 iun. 187S; Plus X, litt. encycl. a Acerbo nimis », 15 apr. 1905; litt. encycl. « Editae saepe », 26 maii 1910; S. G. de Prop. Fide (C. G.), 28 nov. 1785. — Vide etlam can. 1332. 3 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 7; Benedictus XIV, const. « Firmandis », 6 nov. 1744, 5 9; Pius X, litt. encycl. α Acerba nimis », 15 apr. 1905, η. II, III; S. C. C.. Cotonien., 9 aug. 1766,14 febr., 14 mart. 1767, ad XX; S. C. de Prop. Fide, Instr. 4 mail 1774. 4 Cone. Trident., sess. XXIV, dc ref., c. 4; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ubi pri­ mum », 8 dec. 1740. § 3; ep. encycl. < Elsi minime », 7 febr. 1742, § 5; const. < Firmandis » i ;■· ■■■ · 1 !*, Liber Tertius · De Rebus 3S7 Can. 1332. Diebus dominicis aliisque festis de praecepto, ea hora quae suo indicio magis apta sit ad populi frequentiam, debet insuper parochus catechismum fidelibus adultis, sermone ad eorum captum accommodato, explicare ‘. Can. 1333. § 1. Parochus in religiosa puerorum institutione potest, imo, si legi­ time sit impeditus, debet operam adhibere clericorum, in paroeciae ter­ ritorio degentium, aut etiam, si necesse sit, piorum laicorum, potissimum illorum qui in pium sodalitium doctrinae Christianae aliudve simile in paroecia erectum adscript! sint a. § 2. Presbyteri aliique clerici, nullo legitimo impedimento detenti, proprio parocho in hoc sanctissimo opere adiutores sunto, etiam sub poenis ab Ordinario infligendis 3. Can. 1334. Si, Ordinarii loci iudicio, religiosorum auxilium ad catechetlcam populi institutionem sit necessarium, Superiores religiosi, etiam exempti, ab eodem Ordinario requisiti, tenentur per se vel per suos subditos religiosos, sine tamen regularis disciplinae detrimento, illam populo tradere, praesertim in propriis ecclesiis. Can. 1335. Non solum parentes aliique qui parentum locum tenent, sed heri quoque ac patrini obligatione adstringuntur curandi ut omnes sibi subiecti vel commendati catechetica institutione erudiantur *. 0 nov. 1744, § 9; litt. encycl. a Cum religiosi d, 26 iun. 1754, § 4; Pius IX, ep. encycl. « Nostis ct Nobiscum », 8 dec. 1849; ep. encycl. σ Cum nuper », 20 ian. 1858; Leo XIII, ep. « In mezzo », 26 lun. 1878; Pius X. litt encycl. α Acerbo nimis », 15 apr. 1905, η. I; S. C. Consist., decr. e Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 1, n. 8°; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 21 sept. 1840, ad 2. 1 Cone. Trident., sess XXIV, de ref., c. 4, 7; Innocentius XIII, const, a Apostolici ministerii », 23 maii 1723, § 11; Benedictus XIII, const, α In supremo », 23 sept. 1724, § 9, 2S; const, α Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3; Benedictus XIV, ep. encycl. α Etsi mi­ nime », 7 febr. 1742, § 5. 8; litt- encycl. α Cum religiosi », 26 iun. 1754, § 4; Pius IX, ep. encycl. « Cum nuper », 20 ian. 1858; Pius X, litt. encycl. e Acerbo nimis », 15 apr. 1905, η. VI; S. C. Consist., decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 1, n. 8°; S. C. C., Nullius, 30 iul. 1591; Nullius Orbetelli» 28 apr. 1736, ad 1; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 28 nov. 1785; decr. 13 apr. 1807, η. XIX. 2 S. Pius V, const, α Ex debito », G oct. 1571, § 2; Benedictus XIV, ep. encycl. α Etsi minime », 7 febr. 1742, § 7; Leo XIII, ep. a In mezzo », 26 iun. 1878; Pius X, ep. « Opus e Catechismis », 8 dec. 1903; litt. encycl. Conc. Trident., sess. V, de ref., c. 2; sess. XXIV, de ref., c. 4. 3 C. 13, X. de haereticis, V, 7; Conc. Trident., sess. V, de ref., c. 2; sess. XXIV, de ref., c. 4; Gregorios XV, const. « Inscrutabili », 5 febr. 1622. § 3, 6; Clemens X, const. « Su­ perna », 21 iun. 1670, 8 1, 3; Clemens XII, const. α Admonet Nos », 11 aug. 1735, 5 1, 3; Benedictus XIV, const, a Ad militantis », 30 mart. 1742, | 18; Clemens XIII, const, a Inter multiplices », 11 dec. 1758. § 5-7; Pius X. motu propr. « Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910, η. 5°; S. C. Ep. et Reg., Ortien., 21 nov. 1600; Zayabrien., 14 dec. 1674; Pientina, 8 aug. 1760, ad 11; Instr. 31 iul. 1894, n. 7; S. C C., Vigilien., 24 mail 1601; Bracharen., 24 mail 1601. ad 2; Bituutina, 14 nov. 1626, ad 1; Senoncn.. 28 febr. 16W, ad 5; 16 dec. 1673; Theanen., 15 mail, 10 lun. 1728. 30 apr. 1729; Firmana, 21 apr.. 11 aug. 1742. ad 1; Olomuccn.. 7 lun.. 2 aug. 1755, ad 16. * Tæo Χ1Π. const. « Conditae a Christo ». S dec. 1900. $ 1, η. XI, $ 2, η. VIII. Liber Tertius - be Rebus 389 que ne revocent, praesertim una simul universis domus religiosae sa­ cerdotibus, firmo tamen praescripto can. 1340 *. § 2. Concionatoribus religiosis, ut facultate recepta uti liceat, opus est praeterea sui Superioris licentia ’. Can. 13-10. § 1. Graviter onerata eorum conscientia, loci Ordinarius vel Supe­ rior religiosus facultatem vel licentiam concionandi cuiquam ne conce­ dant, nisi prius constet de eius bonis moribus et de sufficienti doctrina per examen ad normam can. 877, § 1 1*3. § 2. Si, concessa facultate vel licentia, compererint necessarias do­ tes in contionatore desiderari, debent eam revocare; in dubio de doctrina, debent certis argumentis dubitationem excutere, novo etiam examine, si opus fuerit 4. § 3. Ob revocatam concionandi facultatem vel licentiam, datur re­ cursus, sed non in suspensive 5. Can. 1341. § 1. Sacerdotes extradioecesani sive saeculares sive religiosi ad con­ tionandum ne invitentur, nisi prius licentia ab Ordinario loci in quo concio habenda sit, obtenta fuerit; hic autem, nisi eorum idoneitatem aliunde compertam habeat, licentiam ne concedat, nisi prius bonum testi­ monium super contionatoris doctrina, pietate, moribus a proprio eiusdem Ordinario habuerit; qui, graviter onerata conscientia, secundum verita­ tem respondere tenetui 6. § 2. Licentiam tempestive petere debet parochus, si agatur de paroeciali ecclesia aliave eidem subiecta; rector ecclesiae, si de ecclesia parochi auctoritati non obnoxia; prima dignitas, de Capituli consensu, si de 1 Conc. Trident., sess. V, dc ref., c. 2; sess. XXIV, dc ref., c. 4; Clemens X, const. « Swpema », 21 iun. 1670, j 3; S. C. Ep. et lleg.. Ordinis SS. Trinitatis, 13 ian. 1610; Zagabrien., 14 dec. 1674; S. C. C., Jicdtolancn., mense lun. 1587, ad VI; Aquinaten., mense dec. 1587; Elboren., 24 iul. 1505; Andrien., 23 lan. 160S; Novarien., 5 febr. 1628; Brugen., 17 mail 1636; Belgii, 23 aug. 1636; Nullius. 21 iul. 1640, ad 2, 3; Senonen., 28 febr. 1654, ad 6. s Conc. Trident., sess. V, de ref., c. 2; sess. XXIV, dc ref., c. 4; Clemens X, const. « Superna », 21 iun. 1670, $ 1; Clemens XII, const. « Admonet Nos ». 11 aug. 1735, S 2, 3. ’ Cone. Trident., sess. V, dc ref., e. 2; sess. XXIV, de ref., c. 4; Leo X (in Conc. Lateranen. V), const. « Supernae Maiestatis », 10 dec. 1516, § 3; Clemens X, const, α Su­ perna », 21 iun. 1670, § 1, 3; Clemens XII, const. « Admonet Non », 11 aug. 1735, § 2, 3; Plus X, litt. encycl. α Picni 1'animu », 28 iul. 1906; motu propr. < P ’ ’Ui I · Can. 1344. § 1. Diebus dominicis ceterisque per annum festis de praecepto pro­ prium cuiusque parochi officium est, consueta homilia, praesertim intra Missam in qua maior soleat esse populi frequentia, verbum Dei populo nuntiare 4. § 2. Parochus huic obligationi nequit per alium habitualiter satisfa­ cere, nisi ob iustam causam ab Ordinario probatam e. 1 Pontificale Rom., tit. De ordinatione diaconi; tit. De ordinatione presbyteri. a Ο. 19, C. XVI, q. 1; c. 20, D. IV, de cons.; c. 12. 14, X. de haereticis, V, 7; c. 10, X, de poenitentiis et remissionibus, V, 38; Martinus V (in Cone. Constan tien.), const. « Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 37, de quo errorum Wlcleff et Husz suspecti interrogandi; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vie. Ap. Sntchuen.), 29 apr. 1784. SE ad 2. 3 S. C. C., Bobien., 16 mart. 1630, * C. 2, de sepulturis, III, 7, in Clem.; c. un., de iudiciis, II, 1, in Extravag. coin.; c. 2, de sepulturis, III, 6, in Extravag. com.; c. 1, de privilegiis, V, 7. in Extravag. com.; 8. C. Ep. et Reg.. Maccraten., 7 mart. 1579; S. C. C., Pacen., 26 apr. 1607; Adiacen., 15 mart 1625; Bituntina, 17 febr.. 2 mart. 1629; Torcellcn., 21 iun. 1(531; Brunduslna, 18 mart. 1615; Vrbinaten., 3 febr. 1652; S. R. C., Pharcn., 10 sept. 1667. 5 Cone. Trident., sess. V, dc ref.. c. 2; sess. XXII, dc sacrificio missae, c. S; sess. XXIV, de ref., c. 4. 7; Innocentius XIII. const. « Apostolici ministerii ». 23 maii 1723, 5 11; Benedictus XIII, const, a In supremo », 23 sept. 1724. § 9. 28; const, α Pastoralis officii », 27 mart. 1726, J 3; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ubi primum », 3 dec 1740. £ 3: ep. encycl. « EM minime », 7 febr. 1742, ξ .5; const. « Ad militantis ». 30 mart. 1742. δ 8ξ const. « Fir­ mandis », 6 nov. 1744. $ 9; litt. encycl. « Cum religiosi ». 26 iun. 1754, 5 4: Pius X. litt. encycl. « Acerbo ni rnis ». 15 apr. 1905, η. VI; 8. C. Consist., decr. σ Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 1, n. 8°; S. C. C., Barcinonen., 22 mart. 1591. ad 1; Nullius, 30 iul. 1591; Aquitana, 21 apr. 1640: Novarien., 10 inn.. 8 iul. 1724, ad 1. 2; Nullius Orbetelli, 28 apr. 1736. ad 1; Pientina, 14 sept. 1748; Pisana. 29 mart., 30 aug. 1817; Lunen.-Sarzancn., 16 aug., 20 sept. 1828, ad 1; Burgi 8. Domninl, 1 apr. 1S76; 8. C. de Prop. Fide (C. G.— Albaniae), IB apr. 1757. ad 2; (O. G.), 21 sept. 1840. ad 1; decr. 13 apr. 1807, η. XVIII. • Cone. Trident., «ese. XXIV. dc ref., c. 4; Innocentius XIII, const. « Apostolici mi, nlstcrll ». 23 mall 1723. $ 11: Benedictus XIII, const, a Tn supremo λ Liber Tertius - De Rebue 391 § 3. Potest Ordinarius permittere ut sollemnioribus quibusdam festis aut etiam, ex iusta causa, aliquibus diebus dominicis concio omittatur *. Can. 1345. Optaudum ut in Missis quae, fidelibus adstantibus, diebus festis de praecepto in omnibus ecclesiis vel oratoriis publicis celebrantur, brevis Evangelii aut alicuius partis doctrinae Christianae explanatio fiat; quod si loci Ordinarius id praeceperit, opportunis datis instructionibus, hac lege tenentur non solum sacerdotes e clero saeculari, sed etiam religiosi, exempti quoque, in suis ipsorum ecclesiis. Can. 1346. § 1. Curent locorum Ordinarii ut tempore Quadragesimae, itemque, si id expedire visum fuerit, tempore Adventus, in ecclesiis cathedralibus et paroecialibus sacrae conciones frequentius ad fideles habeantur 2. § 2. Canonici aliique de Capitulo huic concioni, si in propria ecclesia continuo post chorum habeatur, interesse tenentur, nisi iusto impedi­ mento detineantur; et illos Ordinarius, poenis quoque adhibitis, ad id adigere potest3. Can. 1347. § 1. In sacris concionibus exponenda in primis sunt quae fideles credere et facere ad salutem oportet 4. § 2. Divini verbi praecones abstineant profanis aut abstrusis argu­ mentis communem audientium captum excedentibus; et evangelicum mi nisterium non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis, non in pro­ fano inanis et ambitiosae eloquentiae apparatu et lenocinio, sed in H ■i ; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3: S. C. C., Barcinonen., 22 mart. 1591. ad 1; Aversana, 13 febr. 1639. 1 S. C. C., Burgi S. Domnini, 1 apr. 1876. 2 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 4; Plus X, litt. encycl. α Acerbo nimis », 15 apr. 19(5; S. C. Ep. et Reg., Maceratcn., 9 mart. 1593; S. C. C., Belgii, 19 dec. 1648. 3 S. C. C., Milevitana, 9 apr. 1707; S. R. C., Callien., 22 mart. 1653; Castellaneten., 1 oct. 1661; Pompeii Stabiae, 31 mart. 1703; Placentina, 10 dec. 1718, ad 4. * C. 1, de privilegiis, V, 7, in Extravag. com.; Cone. Trident., sess. V, de ref., c. 2; sess. XXIII, de ref., c. 14; sess. XXIV, dc ref., c. 4, 7; sess. XXV, de purgatorio; de invoca· tione, veneratione et reliquiis sanctorum, et sacris imaginibus; Leo X (In Cone. Lateranen. V), const. « Supernae Alaiestatis », 19 dec. 1516; Innocentius XIII, const, α Aposto­ lici ministerii », 23 mail 1723, § 5, 11; Benedictus XIII, const, α In supremo », 23 sept 1724. J 4, 9, 28; const, a Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3; Benedictus XIV, ep. encycl. α Ubi primum », 3 dec. 1710, § 3; ep. encycl. α Etsi minime », 7 febr. 1712, § 5; const. « Ad mili­ tantis », 30 mart. 1742, § 8; litt. encycl. α Cum religiosi p, 26 lun. 1754, § 4; Plus IX, ep. encycl. α Nostis et Nobiscum », 8 dec. 1S49; ep. encycl. « Singulari quidem », 17 mart. 1856; Leo XIII, ep. encycl. α Humanus genus », 20 apr 1884; Plus X, lltt. encycl. α Acerbo ni­ mii », 15 apr. 1905; litt. encycl. α Pieni Vanimo », 28 iul. 1906; lltt. encycl. < Editae saepe ». 26 maii 1910; motu propr. « Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910, n. 2°, 4°, 5°; Benedictus XV, lltt. encycl. « Humani generis », 15 lun. 1917; S. C. S. Off., instr. 10 mali 1S84, n. 5; S. C. Ep. et Reg., Instr. 31 lui. 18SH, n. 2. 4, 6. UM ; Codex Juris Canonici ostensione spiritus et virtutis exerceant, non semetipsos, sed Christum crucifixum praedicantes •I· absit, concionator errores aut scandala disseminet, § 3. Si, quod servetur praescriptum can. 2317; si haereses, in eum praeterea, ad nor­ mam iuris, agatur Can. 1348. Monendi et adhortandi diligenter fideles sunt ut sacris concionibus frequenter intersint 1*3. Caput III. De sacris missionibus. Can. 1349. § 1. Ordinarii advigilent ut, saltem decimo quoque anno, sacram, quam vocant, missionem, ad gregem sibi commissum habendam parochi curent 4. § 2. Parochus, etiam religiosus, in his missionibus instituendis man­ datis Ordinarii loci stare debet5. Can. 1350. § 1. Ordinarii locorum et parochi acatholicos, in suis dioecesibus et paroeciis degentes, commendatos sibi in Domino habeant e. a? £ i- », 1 O. 1, D. XLIII; Cone. Trident., sess. XXIV. de ref., c. 7; sess. XXV, de purgatorio; Leo X (in Cone. lateranen. V), const. * Supernae Maiestatis », 19 dec. 1516; Benedictus XIV, ep. encycl. « Etsi minime », 7 febr. 1742, § 5; Plus IX. ep. encycl. σ Qui pluribus », 9 nov. 1846; Pius X, litt. encycl. « Accrbo nimis », 15 apr. 1905; litt. encycl. a Pieni I’animo », 28 iul. 1906; litt. encycl. e Editae saepe », 26 mali 1910; motu propr. α Sacrorum antisti­ tum », 1 sept. 1910, n. 2°, 3°, 5°; Benedictus XV, litt. encycl. α Humani generis », 15 lun. 1917; S. C. S. Off., instr. 10 mall 1884, η. 5; S. C. Ep. et Reg., instr. 31 iul. 1894, n. 2, 3, 5, 6; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 18 oct. 1883, η. VIII; Instr, (ad Ep. Indlar. Orient.), 19 mart. 1893, η. I. 3 Cone. Trident, sess. V. de ref., c. 2; sess. XXIV, de ref., c. 4; Leo X (in Cone. La­ teranen. V), const. « Supernae llaiestatis », 19 dec. 1516, 5 5. 8. 4 C. 68, D. I, de cons.; Cone. Trident-, sess. XXIV, de ref., c. 4; S. C., de Prop. Fide (C. P. pro Sin. —-Chan-sl), 4 ian. 1798: litt. (ad Vlc. Ap. Bengal.). 30 lun. 1845. —Vide ctinm can. 467, } 2. ‘ Pius IX, ep. encycl. α Nostis et Nobiscum », 8 dec. 1849; ep. encycl. « Si»pnlari Qui­ dem », 17 mart. 1856; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vlc. Ap. Indlar. Orient.), 8 sept1869, n. 33. 4 8. C. Ep. et Reg., Senen., 23 lui. 1694. * C. 13, X, de haereticis. V, 7; Plus IX, ep. encycl. TITULUS XXI. De Seminariis. Can. 1352. Ecclesiae est ius proprium et exclusivum eos instituendi qui eccle­ siasticis ministeriis sese devovere cupiunt3. Can. 1353. Deut operam sacerdotes, praesertim parochi, ut pueros, qui indicia praebeant ecclesiasticae vocationis, peculiaribus curis a saeculi contagiis arceant, ad pietatem informent, primis litterarum studiis imbuant divi­ naeque in eis vocationis germen foveant4. Can. 1354. § 1. Unaquaeque dioecesis in loco convenienti ab Episcopo electo Seminarium seu collegium habeat in quo, pro modo facultatum et dioe­ cesis amplitudine, certus adolescentium numerus ad statum clericalem instituatur 5* 89. 1 Gregorius XV, const, α Inscrutabili », 22 iun. 1622, § 8; S. C. de Prop. Fide (C. P.), 5 dec. 1640; (C. G.), 11 ian. 1656. 2 C. 3, 5. D. XLV; c. 3, 42, X, dc baptismo et eius effectu, III, 42; c. 9, X, dc ludaeis et Sarracénie et eorum servis, V, G; Alexander VII, const. « Sacrosancti », 18 lan. 1658, § 2, η. XV; Clemens IX, const, a In excelsa », 13 sept. 1669, § 1, η. XV, § 3; Benedictus XIV, ep. α Postremo mense », 28 febr. 1747, n. 18, 37-40; ep. α Ad tuas », 8 aug. 174S; læo XIII, ep. encycl. α Immortale Dei », 1 nov. 1885; S. C. S. Off. (Cochinchin.), 12 sept. 1776; Rituale Rom., tit. II, c. 3, de baptismo adultorum, η. 1. — Vide etiam can 752; 754. 3 Gregorius XVI, ep. encycl. a Commissum divinitus », 17 mall 1835; Plus IX, allocut. < Quiftus luctuosissimis », 5 sept. 1851; allocut. α Acerbissimum », 27 sept. 1852; allocut. « Singulari quadam », 9 dee. 1854; allocut. a Nunquam fore », 15 dec. 1856; Syllabas erro­ rum, prop. 46; ep. encycl. α Etsi multa », 21 nov. 1873; Leo XIII, ep. a Iam pridem », 6 lan. 1886; ep. e Officio sanctissimo », 22 dec. 1SS7; Pius X, litt. encycl. « lamdudum », 24 mail 1911. * Leo XIII, litt. encycl. a Depuis le jour », 8 sept. 1899; S. C. Consist., litt. circulares 16 iul. 1912. 8 Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 18; Benedictus XIII, const. « Creditae No­ bis », 9 mail 1725, § 1; Benedictus XIV, ep. encycl. « Obi primum », 3 dee. 1740, g 2; const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 34; Pius VI, encycl. α Inscrutabile n, 25 dec. 1775, $ 1: Plus VII, const. « Ecclesia Christi ». 15 aug. 1801, $ 22; Plus IX, ep. encycl. σ Qui pluribus », 9 nov. 1S46; Leo XIII, ep. encycl. « Ad extremas Orientis », 24 iun. 1893; ep. « Litteras a vobis », 2 iul. 1894; S. C. Ep. et Reg., Feretrana, 9 iul. 1591; Syracusana, 20 aug. 1601; S. C. C., Feretrana, 27 mali 1591; Oxomen., 12 nov. 1592; Lucana, 21 lan. 1617, ad 2; Segobricen., 22 lui. 1634; Portugallien., 26 apr. 1687, ad 2; Terracinen. seu Setina. 24 aug. 1810: Sutrina, 22 nov. 1823, 21 febr. 1824; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vlc. Ap. Sin.), 18 oct. 1883 η. IV 1’ litt. encycl. (ad Ep. Indlar.), 28 nug. 1893. ! 394 Codjx Iuns Canonici § 2. Curandum ut in maioribus praesertim dioecesibus bina consti tuantur Seminaria : minus, scilicet, pro pueris litterarum scientia im­ buendis, maius pro alumnis philosophiae ac theologiae vacantibus § 3. Si constitui Seminarium dioecesanum nequeat, aut in constituto Seminario conveniens institutio, praesertim iu philosophicis ac theolo­ gicis disciplinis, desideretur, Episcopus alumnos in alienum Seminarium mittat, nisi Seminarium interdioecesanum vel regionale, auctoritate apostolica, constitutum fuerit *. Can. 1355. i !»; ■ 5? id * : Ï*' I 0’ : Pro constitutione Seminarii et alumnorum sustentatione, si proprii reditus deficiant, Episcopus potest : 1. · Parochos aliosve ecclesiarum etiam exemptarum rectores iubere ut statis temporibus in ecclesia ad hunc finem stipem exquirant; 2. ° Tributum seu taxam in sua dioecesi imperare; 3. ° Si haec non sufficiant, attribuere Seminario aliqua beneficia simplicia 3. Can. 1356. § 1. Tributo pro Seminario obnoxia sunt, quavis appellatione re· mota, reprobata qualibet contraria consuetudine et abrogato quolibet contrario privilegio, mensa episcopalis, omnia beneficia etiam regularia aut iurispatronatus, paroeciae aut quasi-paroeciae, quamvis alios redi­ tus, praeter fidelium oblationes, non habeant, domus hospitalis auctori­ tate ecclesiastica erecta, sodalitates canonice erectae et fabricae ecclesia­ rum, si suos reditus habeant, quaelibet religiosa domus, etsi exempta, nisi solis eleemosynis vivat aut in ea collegium discentium vel docentium ad commune Ecclesiae bonum promovendum actu habeatur 4. 1 Plus IX, ep. encycl. « Nostis et Nobiscuni », S dec·. 1849; Leo ΧΙΠ; lltt. encycl. < De­ puis le four », 8 sept. 1899; S. C. Consist., litt. circulares 16 lui. 1912, n. 1; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Sin.)» 18 oct. 1 a Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. IS; S. C. de Prop. Eide, instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 18 oct. 1883, η. IV, 3; lltt. encycl. (ad Ep. Indian), 28 aug. 1893. s Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 18; Benedictus XIII, const. « Creditae No­ bis », 9 mail 1725, § 2, 5; Benedictus XIV. const, α Ad militantis », 30 mart 1742, $ 34; S. C. Ep. et Reg., Rossanen., 15 mart. 1580; Syracusana, 20 aug. 1601; Taurinen., 15 mart. 1839, ad 4, 5; S. C. C., Cremoncn., a. 1581, ad VII; Caputaquen., mense aug. 1586, ad 1; Saler­ nitana, mense iul. 1589, ad 7; Albingancn.. 21 iun. 1596. ad 3; Samen.. 23 sept. 1596, ad 1; Cortoncn., 22 lan. 1628. 4 Cone. Trident., sess. XX11I, dc ref., c. 18: Benedictus XIII. const. « Creditae No­ bis », 9 mali 1725, $ 2; Benedictus XIV. const. · Ad militantis ». 30 mart. 1742, § 34; S. C. Ep. et Reg., Senogallien., 19 aug. 1578; Nepesina, lo nov. 1579; Caputaquen., 14 oct. 1586; Terracinen., 26 iul. 1593; Eugubina, 1 mart. 1805; S. C. C.. Panormitana, mense sept. 1585, ad 1; Civitatis Regalis in Indiis (Limanti). mense febr. 15S6, ad 32; Caputaquen., mense iul. 1586, ad 1: Hicrticen., mense mart. 15S7. ad 1; Messancn., mense dec. 1587; Audomaren., 30 mart. 1594; At rebat en., 9 sept. 1594; Beneventana, 13 sept. 1595; J/essanen., 2 aug. 1596. ad 2, 4, 5; Catanieu., 20 mart. 1597; Insulana. 29 lun. 1597: Derthusen., U aug. 1605; Si­ gnina, 18 nov. 162S; Sabincn.. 23 lun. 1640, ad 3, 4; Namien., 2 apr., 2S maii 1661; Forosempronien., 28 lan. 1662; Urbinaten., 10 mart. 1663, ad 13; Caputaquen., 29 aug. 1682, ad 1; Caesenaten.. 19 apr. 1704. 27 lun. 1705; Interamnen., 11 mali 1720: Veliterna, 24 apr. 1723; *· -»><·> Liber Tertius · De Rebus 395 § 2. Hoc tributum debet esse generale eiusdemque proportionis pro omnibus, maius vel minus secundum Seminarii necessitatem, sed quinas quotannis centesimas partes (5 %) reditus vectigalis non excedens, mi­ nuendum prout reditus Seminarii augentur x. § 3. Reditus tributo obnoxius is est qui, deductis oneribus et neces­ sariis expensis, supersit in anno; nec in eo reditu computari debent distributiones quotidianae, vel, si omnes beneficii fructus distributionibus constent, tertia earundem pars; nec fidelium oblationes, nec, si omnes pa­ roeciae reditus coalescant fidelium oblationibus, tertia earundem pars 2. μ Can. 1357. § 1. Episcopi est omnia et singula quae ad rectam Seminarii dioecesani administrationem, regimen, profectum necessaria et opportuna vi­ deantur, decernere, eaque ut fideliter observentur, curare, salvis prae­ scriptionibus a Sancta Sede pro casibus peculiaribus latis 3. § 2. Potissimum studeat Episcopus frequenter Seminarium ipse per se visitare, in institutionem quae alumnis traditur sive litterariam et scientificam sive ecclesiasticam sedulo vigilare, et de alumnorum indole, pietate, vocatione ac profectu pleniorem sibi comparare notitiam, maxime occasione sacrarum ordinationum 4. § 3. Unumquodque Seminarium suas leges habeat ab Episcopo ap­ probatas, in quibus quid agere, quid observare debeant, doceantur tum qui in eodem Seminario in spem Ecclesiae instituuntur, tum qui in horum institutionem operam suam impendunt. § 4. Seminarii interdioecesani vel regionalis regimen universum et administratio regitur normis a Sancta Sede statutis. Mileten., 6 dec. 1738; Asculana, 5 iul. 1749; Tranen., 14 maii, 17 dec. 1763, 14 ian. 1769, ad 1, 2; Romana, 24 iul. 1784; Massen., 17 dec. 1836, ad II; Spoletana, 11 iul. 1840, ad 2; Awlno, 28 mart. 1857. 1 Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 18; Benedictus XIII, const, α Creditae Nobis », 9 mali 1725, § 3; Benedictus XIV,,const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 34; S. C. Ep. et Reg., Eugubina, 1 mart. 1805. 2 Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 18; Benedictus XIV, const, œ Ad * militanti ». 30 mart. 1742, § 34; S. C. Ep. et Reg., Eugubina, 1 mart. 1805; S. O. C., Avenionen., mense apr. 1587; Abellinen., 15 ian. 1601, ad 3; Derthusen., 11 aug. 1605; Sabinen., 23 iun. 1640, ad 3; Caictana, 4 sept. 1677; Massen., 17 dec. 1836, ad VII, XI, XII. 3 Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 18; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ubi pri­ mum », 3 dec. 1740, § 2; const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 34; Plus VI, encycl. α Inscrutabile », 25 dec. 1775, § 4; Gregorius XVI, ep. encycl. a Commissum divinitus », 17 maii 1835; Pius IX. ep. encycl. « Qui pluribus », 9 nov. 1846; allocut. α Singulari quadam », 9 dec. 1854; allocut. a Nunquam fore », 15 dec. 1850; ep. encycl. a Cum nuper », 20 lan. 1858; ep. « Quo graviora », 8 iul. 1862; ep. encycl. a Maximae quidem », 18 aug. 1804; Syllabus errorum, prop. 46; Leo XIII, ep. encycl. « Etsi Nos », 15 febr. 1SS2; ep. a lampridem », 6 ian. 1886; ep. encycl. « Constanti Hungarorum », 2 sept. 1893; Pius X, ep. encycl. < E supremi », 4 oct. 1903; ep. « Sollicito », 5 mail 1905; S. C. Ep. et Reg., Mtt. circulares 2 oct. 1842, n. 7; instr, (ad Ep. Ilungariae), 28 maii 1896, η. II. < Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 18; Benedictus XIV, ep. encycl. α Ubi pri­ mum ». 3 dec. 1740, § 2; const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 34; Plus X. motu propr. < Praestantia Scripturae », 18 nov. 1907; motu propr. « Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910; S. C. Ep. et Reg., instr, (ad Ep. Hungarhte). 28 maii 1896, η. II; S. C. C.. Fip/evancw., 13 et 27 lan. 1714, nd 6, 7. I I 396 Codex Iuns Canonici Can. 135S. Curandum ut in quolibet Seminario adsint rector pro disciplina, magistri pro instructione, oeconomus pro curanda re familiari, a re­ ctore distinctus, duo saltem confessarii ordinarii et director spiritus Can. 1359. § 1. Dioecesanis Seminariis bini constituantur coetus deputatorum, alter pro disciplina, alter pro administratione bonorum temporalium *. § 2. Utrumque deputatorum coetum constituunt bini sacerdotes, ab Episcopo, audito Capitulo, electi; sed excluduntur Vicarius Generalia, familiares Episcopi, rector Seminarii, oeconomus, et confessarii or­ dinarii \ § 3. Munus deputatorum per sexennium durat, nec electi sine gravi causa amoveantur; sed rursus eligi poterunt 1234. § 4. Episcopus debet consilium deputatorum in negotiis maioris momenti petere5· Can. 1360. >' ’ § 1. Firmo praescripto can. 891, ad munus rectoris, directoris spi­ ritus, confessa riorum et magistrorum Seminarii eligantur sacerdotes non doctrina tantum, sed etiam virtutibus ac prudentia praestantes, qui verbo et exemplo alumnis prodesse possint 6. § 2. Rectori Seminarii in propriis muneribus implendis obtemperare omnes debent. 1 lîM ‘ * Hti 4* i; I· - · i 1 Pius X, litt. encycl. < Pteni Panimo », 28 iul. 1906; S. C. Ep. et Reg., iustr. (ad Ep. Hungariae), 28 mali 1896. η. II; S C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 18 oct. 1888, η. IV, 5. 2 Cone. Trident., sess. XXIII, dc ref., e. 18; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 34; S. C. C., lltt. encycl. 15 mart. 1897. 3 Cone. Trident., sess. XXIII. de ref., c. 1S; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 34; S. C. C., Ariminen., G sept. 1607, ad 1, 4; lltt. encycl. 15 mart. 1897. 1 S. C. C., Salernitana, mense lui. 1589. ad 1; Papicn., 7 iun. 1591; Sarzanen., 25 iun. 1639; Tricaricen., 24 mart. 1736. ad 3; Tudcrtina, 15 sept. 1792, ad I; Arborea., 31 mart. 1855, ad 2; litt. encycl. 15 mart. 1897. a Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 18; Benedictus XIII, const, α Creditae Na­ bis », 9 mali 1725, § 2; Benedictus XIV, const, e Ad militantis », 30 mart. 1742, S 34; S. C. Consist., lltt. circulares 16 iul. 1912, n. 9; S. C. C., Oscen., mense oct. 1585, ad 1, 2; Saler­ nitana, mense iul. 1589, ad 2, 3; Caurien., 5 oct. 1094; Nullius, 19 lan. 1595; Samen., 23 sept. 1596» ad 1; Cremoncn., 14 febr. 1609; Patavina. 11 ian. 1620: Fundana, 26 mart. 1689, ad 3; litt. encycl. 15 mart. 1897. 6 Cone. Trident., sess. XXIII, dc ref., c. 18; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ubi pri­ mum d, 3 dec. 1740, § 2; Pius IX. ep. encycl < Nostis et Nobiscum 9, 8 dee. 1849; ep. encycl. < Singulari quidem », 17 mart. 1856; ep. « Quo graviora », 8 iul. 1862; Leo XIII, ep. encycL « Quod multum », 22 aug. 1886; ep. encycl. « Pergrata Nobis », 14 sept. 1SS6: litt. encycl. α Providentissimus Deus », 18 nov. 1893; ep. encycl. « Caritatis providentiaeque », 19 mart. 1.894; ep. < Litteras a vobis », 2 iul. 1894; ep. encycl. « Fin dal principio », 8 dec. 1902; Plus X, litt. encycl. « Pient Vanimo », 28 iul. 1906; litt. encycl. α Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. e Sacrorum antistitum ». 1 sept. 1910, η. II; S. C. Ep. et Reg., Instr. (ad Ep. Hangariae), 28 mali 1896, η. II. Liber Tertius - Dc Rebus 397 Can. 1361. § 1. Praeter confessarios ordinarios, alii confessarii designentur ad quos libere alumni accedere possint. § 2. Si ii confessarii extra Seminarium degant, et alumnus aliquem eorum acciri postulet, illum rector arcessat, nullo modo petitionis ra­ tionem inquirens neque se aegre id ferre demonstrans; si in Seminario habitent, ipsos alumnus libere adire potest, salva Seminarii disciplina. § 3. Quando agitur de alumno ad ordines admittendo vel e Seminario expellendo, nunquam confessariorum votum exquiratur. Can. 1362. Reditus legati pro clericis instituendis tribui possunt alumnis in Seminarium sive maius sive minus rite receptis, licet nondum clericali tonsura initiatis, nisi aliud in tabulis fundationis expresse caveatur l. Can. 1363. § 1. In Seminarium ab Ordinario ne admittantur, nisi filii legitimi quorum indoles et voluntas spem afferant eos cum fructu ecclesiasticis ministeriis perpetuo inservituros 2. § 2. Antequam recipiantur, documenta exhibere debent de legitimitate natalium, de susceptis baptismate et confirmatione ac de vita et moribus. § 3. Dimissi ex aliis Seminariis vel ex aliqua religione ne admittan­ tur, nisi prius Episcopus etiam secreto a Superioribus aliisve notitias requisierit de causa dimissionis, ac de moribus, indole et ingenio dimis­ sorum, et certo compererit nihil in eis esse quod sacerdotali statui minus conveniat; quas notitias, veritati conformes, eorum conscientia graviter onerata, suppeditare Superiores debent ’. Can. 1364. In inferioribus Seminarii scholis : 1. ° Praecipuum locum obtineat religionis disciplina, quae, modo •I· singulorum ingenio et aetati accommodato, diligentissime explicetur; 2. ° Linguas praesertim latinam et patriam alumni accurate ad­ discant; 3. ° Ea in ceteris disciplinis institutio tradatur quae conveniat com­ muni omnium culturae et statui clericorum in regione ubi alumni sacrum ministerium exercere debent 4. 1 Plus X, litt. « La ristorazione ». 5 mali 1904. n. 2°. a Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 18; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ubi /irimum », 3 dec. 1740, § 1; const, e Ad militantis ο, 30 mart. 1742. S 34; Leo XIII, ep. « Officio sanctissimo », 22 dec. 1887; ep. encycl. e Fin dal principio v. 8 dec. 1902; S. C. Ep. et Reg., Utt. circulares 2 oct. 1842, n. 1; S. C. Consist., lltt. circulares 10 iul. 1912, n. 2; S. C. C., ullius, 16 lui., 13 aug. 1836; S. C. de Prop. Fide, Instr. (Malabar.», 2 lun. 1832, n. 1; Instr, (ad Vlc. Ap. Sin.), 18 oct. 18S3, η. IV, 1. 4. s S. C. C., decr. « Vetuit », 22 dec. 1905, n. 1, 4. « Cone. Trident., sess. XXIII. de ref.. c. 18; Benedictus XIII, const. « Creditae .Vo· Mi ». 9 mali 1725. § 10; Benedictus XIV. const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, $ 34; Plus IX. w. • 398 Codex Iuri3 Canonici Can. 1365. § 1. In philosophiam rationalem cum affinibus disciplinis alumni per integrum saltem biennium incumbant l. § 2. Cursus theologicus saltem integro quadriennio contineatur, et, praeter theologiam dogmaticam et moralem, complecti praesertim debet studium sacrae Scripturae, historiae ecclesiasticae, iuris canonici, liturgiae, sacrae eloquentiae et cantus ecclesiastici a. § 3. Habeantur etiam lectiones de theologia pastorali, additis practicis exercitationibus praesertim de ratione tradendi pueris aliisve catechismum, audiendi confessiones, visitandi infirmos, assistendi mori­ bundis 3. Can. 1366. ■ § 1. Ad magisterii munus in disciplinis philosophicis, theologicis et iuridicis, ii, ceteris paribus, indicio Episcopi et deputatorum Seminarii, praeferantur, qui laurea doctorali potiti sint in Universitate studiorum vel Facultate a Sancta Sede recognitis, aut, si agatur de religiosis, qui simile testimonium a suis Superioribus maioribus habeant *. § 2. Philosophiae rationalis ac theologiae studia et alumnorum in his disciplinis institutionem professores omnino pertractent ad Angelici Doctoris rationem, doctrinam et principia, eaque sancte teneant . * § 3. Curandum ut saltem sacrae Scripturae, theologiae dogmaticae, theologiae moralis, et historiae ecclesiasticae, totidem habeantur distincti magistri. 4 ; « ’4 •J « ♦1 t · ft’ ;· • Ί ;P r- / ep. encycl. « Singulari quidem », 17 mart. 1856; Leo XIII, ep. < Officio sanctissimo », 22 dec. 1887; litt. encycl. < Depuis le jour », 8 sept. 1S99; S. C. Consist., litt. circulares 16 lui. 1912, n. 8. 1 Leo XIII, ep. « Officio sanctissimo ». 22 dec. 1S87; litt. encycl. a Depuis le jour », 8 sept. 1899; S. C. Consist., litt. circulares 16 iul. 1912, n. 9. 2 Cone. Trident., sess. XXIII, ref., c. IS; Benedictus XIII. const. « Creditae No­ bis », 9 mali 1725, § 10; Benedictus XIV, const. < Ad militantis », 30 mart- 1742, § 34; ep. encycl. < Annua qui », 19 febr. 1749, § 2; Pius IX, ep. encycl. α Qui pluribus », 9 nov. 184$ ep. encycl. « Singulari quidem », 17 mart. 1856; ep. encycl, « Cum nuper », 20 lan. 185$ ep. « Quo graviora », 8 iul. 1862; Leo XIII, Mtt. encycl. LAbcr Tertius - De Rebus 401 Can. 1374. Pueri catholici scholas acatholicas, neutras, mixtas, quae nempe etiam acatholicis patent, ne frequentent. Solius autem Ordinarii loci est decernere, ad normam instructionum Sedis Apostolicae, in quibus rerum adiunctis et quibus adhibitis cautelis, ut periculum perversionis vitetur, tolerari possit ut eae scholae celebrentur *. Can. 1375. Ecclesiae est ius scholas cuiusvis disciplinae non solum elementarias, sed etiam medias et superiores condendi. Can. 1376. § 1. Canonica constitutio catholicae studiorum Universitatis vel Fa­ cultatis Sedi Apostolicae reservatur.1 23 . § 2. Universitas vel Facultas catholica, etiam religiosis familiis quibuslibet concredita, sua debet habere statuta a Sede Apostolica probata. Can. 1377. Gradus academicos qui effectus canonicos in Ecclesia habeant, nemo conferre potest, nisi ex facultate ab Apostolica Sede concessa ’. Can, 1378. lus est doctoribus rite creatis deferendi, extra sacras functiones, annulum etiam cum gemma, et biretum doctorale, firmo praeterea prae­ scripto sacrorum canonum, qui in collatione quorundam officiorum et beneficiorum ecclesiasticorum statuunt eos, ceteris paribus, iudicio Or­ dinarii, esse praeferendos, qui lauream vel licentiam obtinuerint4. r 1 Pius IX, ep. « Quum non sine », 14 lui. 1864; Leo XIII, allocut « Summi Pontifi­ catus », 20 aug. 1880; ep. encycl. « Nobilissima », 8 febr. 1884; ep. encycl. α Quod multum », 22 aug. 1886; ep. e Officio sanctissimo », 22 dec. 1S8T; ep. « Quae coniunctim », 23 mali 1892; ep. encycl. α Caritatis providentiaeque », 19 mart. 1S94; ep. α Litteras a vobis », 2 lui. 1894; ep. encycl. α Militantis Ecclesiae », 1 aug. 1S97; ep. encycl. α Affari eos », 8 dec. 1897; Plus X, litt. encycl. α Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. « Sacrorum antistitum s, 1 sept. 1910, η. II; S. C. S. Off., instr. 21 mart. 1866; instr, (ad Ep. Stat. Foeder. Americae Septentrion.), 24 nov. 1875; S. C. Ep. et Peg., instr. 21 lui. 1896; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Societ. Mission, ad Exteros), a. 1659; litt. encycl. (ad Ep. Hiberniae), 18 sept 1819; (C. P. pro Sin.), 19 lui. 1838; litt. (ad Archiep. Hiberniae), 16 ian. 1841; Instr, (ad Archiep. Hiber­ niae), 7 apr. 1S60; litt. encycl. (ad Ep. Orient), 20 mart. 1865; litt. encycl. (ad Ep. Angllae), 6 aug. 1867; instr. 25 apr. 1868; Instr, (ad Vic. Ap. Indiar. Orient.), 8 sept. 1869, n. 37; Instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 18 oct. 1883, η. XI, 4; litt. encycl. (ad Ep. Canad.), 14 mart. 1895. 2 Gregorius XVI, ep. a Maiori certo », 13 dec. 1833; Pius X, const. « Sapienti consilio », 29 iun. 1908, § I, n. 11°; Ordo servandus In S. Congregationibus, Tribunalibus, Offi­ ciis Romanae Curiae, 29 sept. 190S, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. XI, η. 2°, 4°. 3 Pius IX, allocut. e In consistoriali », 1 nov. 1850; Syllabus errorum, prop. 45; Plus X, const. « Sapienti consilio », 29 iun. 190S. § I, n. 11°; Ordo servandus In S. Congregatlbnlbus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art. XI, n. 2°. « Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 12; S. Plus V, const, α Quamvis », 1 iun. 1568, } 3; S. C. Ep. et Reg., Bovinen., 9 lan. 1601; S. C. C., Tragurien., 30 apr. 1650, ad 1; Maioricen., 13 febr. 1672, ad 2; S. R. C., Venusina, 7 dec. 1844, ad 1; Bahien. in Brasilia, 23 mall. 1846, ad 5; Senen., 30 iun. 1883, ad VII. Codex Iuris Canonici. ■ >■ 1Γ'.Ι·Λ4· 402 Codex Iuris Canonici Can. 1379. § 1. Si scholae catholicae ad normam can. 1373 sive elementariae sive mediae desint, curandum, praesertim a locorum Ordinariis, ut con­ dantur *. § 2. Itemque si publicae studiorum Universitates doctrina sensuque catholico imbutae non sint, optandum ut in natione vel regione Univer­ sitas catholica condatur a. § 3. Fideles ne omittant adiutricem operam pro viribus conferre in catholicas scholas condendas et sustentandas Can. 1380. Optandum ut locorum Ordinarii, pro sua prudentia, clericos, pie­ tate et ingenio praestantes, ad scholas mittant alicuius Universitatis aut Facultatis ab Ecclesia conditae vel approbatae, ut inibi studia praesertim philosophiae, theologiae ac iuris canonici perficiant et academicos gradus consequantur 4. Can. 1381. · T.Xf Μ § 1. Religiosa inventuris institutio in scholis quibuslibet auctoritati et inspectioni Ecclesiae subiicitur 5. § 2. Ordinariis locorum ius et officium est vigilandi ne in quibusvis scholis sui territorii quidqnam contra fidem vel bonos mores tradatur aut fiat6. f - 3/. I! ‘ » I l·’ 1 Leo XIII, const, e Romanos Pontifices », 8 mail 1881; ep. encycl. α Mobilissima », 8 febr. 1884; ep. « Officio sanctissimo », 22 dec. 18S7; lltt. encycl. α Sapientiae », 10 lan. 1890; ep. α Litteras a vobis », 2 iul. 1894; ep. encycl. < Militantis Ecclesiae », 1 aug. 1897; PlusX, lltt. encycl. < Editae saepe », 26 mali 1910; S. C. S. Off., Instr, (ad Ep. Stat. Foeder. Americae Septentrion.), 24 nov. 1875; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Societ. Mission, ad Exteros), a. 1659; lltt. encycl. i ad Ep. Hiberniae), 18 sept. 1819; instr. 23 nov. 1845, n. 8; lltt. encycl. (ad Ep. Orient.), 20 mart. 1865; instr, (ad Vic. Ap. Indiar. Orient.). 8 sept. 1869, n. 35, 37; instr, (ad Vie. Ap. Sin.), 18 oct. 18S3, η. XI, 1-3; instr, (ad Ep. Indiar. Orient.), 19 mart. 1893, η. VI; litt. encycl. (ad Ep. Indiar.), 28 aug. 1893; litt. encycl. (ad Ep. Canad.), 14 mart. 1895. 3 Leo XIII, ep. encycl. « Militantis Ecclesiae », 1 aug. 1897; S. C. de Prop. Fide (Hiberniae), 9 oct. 1847; (Hiberniae), 11 oct. 1848; instr, (ad Archiep. Hiberniae), 7 apr. 1S60; instr. 25 apr. 1S6S. 3 Leo XIII, ep. « Officio sanctissimo », 22 dec. 1887; lltt. encycl. e Sapientiae 10 ian. 1890; ep. encycl. α Constanti Uungarorum », 2 sept. 1893; ep. encycl. α Affari vos », 8 dec. 1897; S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Stat. Foeder. Americae Septentrion.), 24 nov. 1875; S. C. de Prop. Fide, Utt. encycl. (ad Ep. Canad.), 14 mart. 1895. 4 C. 5, X, de magistris, et ne aliquid exigatur pro licentia docendi, V, 5. * Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 2; Pius IX, ep. encycl. « Nostis et Nobiscum », 8 dec. 1849; aliocut. « In consistoriali », 1 nov. 1S50; aliocut. « Quibus luctuosissimis », 5 sept. 1851; ep. encycl. α Cum nuper », 20 lan. 1858; ep. i Quum non sine », 14 iul. 1864; ep. encycl. < Maximae quidem », 18 aug. 1S64; Syllabus errorum, prop. 45, 47; Leo XIII, const. < Romanos Pontifices », 8 mall ISSI; ep. encycl. e Nobilissima », 8 febr. 1884; ep. encycl. « Quod multum », 22 aug. 18S6: ep. « Officio sanctissimo », 22 dec. 1887; ep. encycl. < Coru/αηΗ Ilungarorum », 2 sept. 1893; S. C. C., Conimbricen., 18 aug., 1 sept. 1888. « Cone. Trident., sess. XXV, dc ref., c. 2; Plus ΓΧ. ep. encycl. « Nostis et Nobiscum », 8 dec. 1849; aliocut. « In consistoriali », 1 nov. 1S50; aliocut. α Quibus luctuosissimis », 5 sept. 1851; ep. encycl. < Cum nuper », 20 lan. 1858; aliocut. « Multis gravibusque », 17 dec. Uber TerHua - De Jlebua 403 § 3. Eisdem similiter ius est approbandi religionis magistros et libros; itemque, religionis morumque causa, exigendi ut tum magistri tum libri removeantur l. Can. 1382. Ordinarii locorum sive ipsi per se sive per aiios possunt quoque scholas quaslibet, oratoria, recreatoria, patronatus, etc., in iis quae reli­ giosam et moralem institutionem spectant, visitare; a qua visitatione quorumlibet religiosorum scholae exemptae non sunt, nisi agatur de scholis internis pro professis religionis exemptae 2. Can. 1383. In religiosa alumnorum alicuius collegii institutione servetur prae­ scriptum can. 891. TITULUS XXIII. De praevia censura librorum eorumque prohibitione. Can. 1384. § 1. Ecclesiae est ius exigendi ne libros, quos ipsa iudicio suo antea non recognoverit, fideles edant, et a quibusvis editos ex iusta causa prohi­ bendi 3. .§ 2. Quae sub hoc titulo de libris praescribuntur, publicationibus diariis, periodicis et aliis editis scriptis quibuslibet applicentur, nisi aliud constet. I860; ep. α Quum non sine », 14 iul. 1864; ep. encycl « Maximae quidem », 18 aug. 1864; Syllabus errorum, prop. 45, 47; aliocut. α Nunquam certe », 22 iun. 1868; ep. encycl. α Etsi multa d, 21 nov. 1873; Leo XIII, ep. encycl. α Humanum genus », 20 apr. 1884; ep. encycl. < Quod multum », 22 aug. 1886; ep. encycl. « Militantis Ecclesiae », 1 aug. 1897; ep. encycl. < Affari vos », S dee. 1897; const. « Conditae a Christo », S dec. 1900, § 2, η. X; S. C. S. Off., instr. 21 mart. 1866; instr, (ad Ep. lassien.), 22 aug. 1900; S. C. Ep. et Reg., litt. 14 mall 1872; S. C. C., 18 iul. 18S8; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Archlep. Hiberniae), 7 apr. 1860, n. 4; instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 18 oct. 1883, η. XI, 5. 1 Cone. Trident., sess. V, de ref., c. 1; Plus IX, ep. encycl. α Nostis ct Nobiscum », 8 dec. 1849; allocut. a In consistoriali », 1 nov. 1850; Syllabus errorum, prop. 45; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mall 1881; ep. encycl. « Constanti Hungarorum », 2 sept. 1S93; ep. encycl. « Caritatis providentiacque », 19 mart. 1894; ep. encycl. « Militantis Ec­ clesiae », 1 aug. 1897; ep. encycl. α Affari vos », 8 dec. 1897; S. C. S. Off., Instr. 21 mart. 1866; S. C. Ep. et Reg., instr, (ad Ep. Hungariae), 28 mail 1896, η. VI; S C. de Prop. Fide, Instr, (ad Archiep. Hiberniae), 7 apr. 1860, n. 1; instr. 25 apr. 1868; instr, (ad Vlc. Ap. Sin.), 18 oct. 1883, η. XI, 5, 6. a Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. S; Benedictus XIV, const. < Ad militantis », 30 mart. 1742, J 31; Pius IX, ep. encycl. a Cum nuper », 20 ian. 1858; Leo XIII, const. < Ro­ manos Pontifices », 8 maii 1881; ep. encycl. « Constanti Hungarorum », 2 sept 1893; const < Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 2, η. XI; S. C. Ep. et Reg., litt. 14 mall 1872; S. C. O., Conimbricen., 18 aug., 1 sept. 1888. 3 Plus X, litt encycl. « Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. « Sacrorum antistitum >, 1 sept. 1910, n. III. 4M Codex Iuris Canonici Caput I. De praevia librorum censura. n » f *1« H’ U »· »1 Can. 1385. § 1. Nisi censura ecclesiastica praecesserit, ne edantur etiam a laicis : 1. ” Libri sacrarum Scripturarum vel eorundem adnotationes et commentaria; 2. ® Libri qui divinas Scripturas, sacram theologiam, historiam ecclesiasticam, ius canonicum, theologiam naturalem, ethicen aliasve huiusmodi religiosas ac morales disciplinas spectant; libri ac libelli pre­ cum, devotionis vel doctrinae institutionisque religiosae, moralis, asceticae, mysticae aliiqne huiusmodi, quamvis ad fovendam pietatem con­ ducere videantur; at generaliter scripta in quibus aliquid sit quod religionis ac morum honestatis peculiariter intersit; 3. ® Imagines sacrae quovis modo imprimendae, sive preces adiun ctas habeant, sive sine illis edantur x. § 2. Licentiam edendi libros et imagines de quibus in § 1, dare potest vel loci Ordinarius proprius auctoris, vel Ordinarius loci in quo libri vel imagines publici iuris fiant, vel Ordinarius loci in quo imprimantur, ita tamen ut, si quis ex iis Ordinariis licentiam denegaverit, eam ab alio Ordinario petere auctor nequeat, nisi eundem certiorem fecerit de dene­ gata ab alio licentia § 3. Religiosi vero licentiam quoque sui Superioris maioris antea consequi debent Can. 1386. § 1. Vetantur clerici saeculares sine consensu suorum Ordinariorum, religiosi vero sine licentia sui Superioris maioris et Ordinarii loci, libros quoque, qui de rebus profanis tractent, edere, et in diariis, foliis vel libellis periodicis scribere vel eadem moderari *. 1 Cone. Trident., sess. IV, de editione et usu saccorum librorum; Urbanus VIII, const. « Coelestis Hierusalem », 5 iul. 1634, § 1, 2; Plus IX, ep. encycl. α Nostis et Nobiscum », 8 dec. 1849; const. « Apostolicae Sedis », 12 oct. I860, § IV, n. 4; Leo XIII, const. Plus X, litt. encycl. α Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. « Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910, η. IV. » Plus X, litt. encycl. « Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. « Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910, η. IV. Λ·Λ· =4 [Aber Tertius - De Rebus 407 Can. 1394. § 1. Licentia, qua Ordinarius potestatem edendi facit, in scriptis concedatur, in principio aut in line libri, folii vel imaginis imprimenda, expresso nomine concedentis itemque loco et tempore concessionis \ § 2. Si vero licentia deneganda videatur, roganti auctori, nisi gravis causa aliud exigat, rationes indicentur 1 2. Caput II. De prohibitione librorum. Can. 1395. § 1. Ius et officium libros ex iusta causa prohibendi competit non solum supremae auctoritati ecclesiasticae pro universa Ecclesia, sed pro suis subditis Conciliis quoque particularibus et locorum Ordinariis 3* 5. § 2. Ab hac prohibitione datur ad Sanctam Sedem recursus, non tamen in suspensivo § 3. Etiam Abbas monasterii sui iuris et supremus religionis cleri­ calis exemptae Moderator, cum suo Capitulo vel Consilio, potest libros ex iusta causa suis subditis prohibere; idemque, si periculum sit in mora, possunt alii Superiores maiores cum proprio Consilio, ea tamen lege ut rem quantocius deferant ad supremum Moderatorem. Can. 1396. Libri ab Apostolica Sede damnati ubique locorum et in quodeunque vertantur idioma prohibiti censeantur s. Can. 1397. § 1. Omnium fidelium est, maxime clericorum et in dignitate eccle­ siastica constitutorum eorumque qui doctrina praecellant, libros quos perniciosos indicaverint, ad locorum Ordinarios aut ad Apostolicam Se­ dem deferre; id autem peculiari titulo pertinet ad Legatos Sanctae Sedis, locorum Ordinarios, atque Rectores Universitatum catholicarum e. f-· 1 Cone. Trident., sess. IV, dc editione cl usu sacrorum librorum; Leo X (in Cone. Lateranen. V)r const. « Inter sollicitudines », 4 maii 1515, § 2; Leo XIII, const. « Officio­ rum ac munerum », 25 ian. 1897, n. 3G, 40; Plus X, litt. encycl. α Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. « Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910, η. IV; S. C. Indic., 9 maii 1912. 2 S. C. Indic., 3 sept. 1898. 3 Clemens XII, litt. ap. α Compertum », 24 aug. 1734, dub. XVI; litt. ap. « Concredita Nobis », 13 maii 1739; Benedictus XIV, const, a Omnium sollicitudinum », 12 sept. 1744, 5 14, dub. XVI, § 40; Gregorius XVI, ep. encycl. a Mirari cos », 15 aug. 1832; Leo XIII, const, a Officiorum ac munerum », 25 inn. 1897, n. 29; Pius X, allocut a Accogliamo », 15 apr. 1907; litt. encycl. a Pascendi », 8 sept. 1907; motu propr. « Sacrorum antistitum », 1 sept. 1910. η. Ill; S. C. Indic., 26 mart. 1825; litt. encycl. 2-1 aug. 1864. < S. C. Indic., litt. encycl. 24 aug. 1SG4. s Leo XIII, const, α Officiorum ac munerum », 25 ian. 1897, n. 45; S. C. Indic., litt. encycl. 24 aug. 1864. • Leo XIII, const. « Officiorum ac munerum », 25 lan. 1S97, n. 27; Pius X, allocut. σ Accogliamo ». 15 apr. 1907; Utt encycl. « Pascendi >, 8 sept. 1907; motu propr. < Sacro­ rum antistitum », 1 sept. 1910, n. III. p 408 Codex luris Canonici § 2. Expedit ut in pravorum librorum denuntiatione non solum libri inscriptio indicetur, sed etiam, quantum fieri potest, causae exponantur cur liber prohibendus existimetur x. § 3. Iis ad quos denuntiatio defertur, sanctum esto denuntiantium nomina secreta servare 12. § 4. Locorum Ordinarii per se aut, ubi opus fuerit, per sacerdotes idoneos vigilent in libros, qui in proprio territorio edantur aut venales prostent 3. § 5. Libros qui subtilius examen exigant vel de quibus ad salutarem effectum consequendum supremae auctoritatis sententia requiri videatur, ad Apostolicae Sedis indicium Ordinarii deferant 4*12 . 13 Can. 1398. § 1. Prohibitio librorum id efficit ut liber sine debita licentia nec edi, nec legi, nec retineri, nec vendi, nec in aliam linguam verti, nec ullo modo cum aliis communicari possits. § 2. Liber quoquo modo prohibitus rursus in lucem edi nequit, nisi, factis correctionibus, licentiam is dederit qui librum prohibuerat eiusve Superior vel successor ·. i >0 μ· i >·· IS· û* ot r ? Can. 1399. Ipso iure prohibentur : 1.’ Editiones textus originalis et antiquarum versionum catholica­ rum sacrae Scripturae, etiam Ecclesiae Orientalis, ab acatholicis qui1 Leo XIII. const. < Officiorum ac munerum », 25 lan. 1897, n. 28. - Benedictus XIV, const, α Sollicita ac provida », 9 iul. 1753, § 12; Leo XIII, const « Officiorum ac munerum », 25 lan. 1897, n. 28. 3 Clemens XIII, ep. encycl. « Christianae reipublicae », 25 nov. 1766, § 2; Plus IX, ep. encycl. α Cum nuper », 20 ian. 1858; Leo XIII, const, c Officiorum ac munerum », 25 ian. 1907, n. 29; Pins X. litt. encycl. Lcgionen., 5 dee. 1722, 30 lan., 6 mart., 10 et 24 apr. 1723, ad 1; Frisingen., 18 lun 1735.— Vide etiam can. 394, § 3. < Cone. Trident, sess. XXI, de ref., c. 5. 3 C. 9, X, dc his, quae fiunt a praelato sine consensu capituli, III, 10; Cone. Trident, eess. XIV, de ref., c. 9; sess. XXI, dc ref., c. 5; sess. XXIII, de ref., e. 18; sess. XXIV, de ref., c. 13» 15; sess. XXV, de ref., c. 9; Urbanus VIII, const. « Quamvis », 15 lui. 1642, J 1; Benedictus XIII, const α Creditae Nobis », 9 mali 1725, § 5; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1712, § 11; S C. Ep. et Reg., Tiburtina, 9 apr. 1588; S. O. C.» Caput­ aquen., mense aug. 15S6, ad 1; Frisingen., 14 iun. 1710; Frisingen., 18 lun. 1735; Forosempronien., 19 dee. 1801; Signina, 18 mart., 27 mail 1809; Asculana, 25 iun. 1836, ad 2; Lunen.· Xarsanen., 26 febr. 1848. Liber Tertius - Do Rebus 417 Can. 1425. § 1. Si a Sede Apostolica paroecia domui religiosae uniatur ad tem­ poralia tantum quod attinet, domus religiosa particeps fit solummodo fructuum paroeciae, et Superior religiosus sacerdotem e clero saeculari in eadem instituendum, assignata congrua portione, Ordinario loci prae­ sentare debet *. § 2. Sin autem pleno iure, paroecia fit religiosa, et Superior potest sacerdotem e sua religione ad curam animarum exercendam nominare, sed Ordinarii loci est eundem probare et instituere, eiusque iurisdictioni, correctioni et visitationi ipse subesse debet in iis rebus quae ad curam animarum pertinent, ad normam can. 631 2. Can. 1426. Propter canonicas causas de quibus in can. 1423, § 1, Ordinarii pos­ sunt quoque beneficii saecularis paroecialis sedem de alio in alium eius­ dem paroeciae locum transferre; alia autem beneficia, tunc solum cum ecclesia, in qua fundata erant, collapsa sit et restaurari nequeat, possunt in matrices vel alias ecclesias locorum eorundem seu vicinorum, erectis, si fieri possit, altaribus vel sacellis sub iisdem invocationibus, transferre cum omnibus emolumentis et oneribus priori ecclesiae adiunctis 3. 3 Can. 1427. § 1. Possunt etiam Ordinarii ex iusta et canonica causa paroecias quaslibet, invitis quoque earum rectoribus et sine populi consensu, divi­ dere, vicariam perpetuam vel novam paroeciam erigentes, aut earum ter­ ritorium dismembrare 4. § 2. Causa canonica ut divisio aut dismembratio paroeciae fieri pos­ sit, ea tantum est, si aut magna sit difficultas accedendi ad ecclesiam paroecialem, aut nimia sit paroecianorum multitudo, quorum bono spi­ rituali subveniri nequeat ad normam can. 476, § 1’. 1 C. 12, 31, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 1, X, de capellis monachorum et altorum religiosorum, III, 37; c. 3, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 1, de praebendis et dignitatibus, III, 4, lu VI°; c. un., de capellis monachorum, III, 18, In VI0; c. 1, de iure patronatus, III, 12, in Clem.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 7; S. C. C., Herbipolen., 27 apr. 1720, 17 sept. 1722, 16 lan. 1723; Constantien., 20 nov. 1734, ad 1; Spiren., 18 iul. 1761, ad 1, 2. a Vide etiam can. 456. 3 Cone. Trident., sess. XXI, dc ref., c. 7; Benedictus XIV, const, a Ad militant^ » 30 mart. 1742, $ 13; S. C. C., Namien., 24 mart. 1657, ad 1. ♦ C. 10, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 3, X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis. III, 4S; Cone. Trident., sess. XXI, de ref., c. 4; sess. XXIV, de ref., c. 13; Inno­ centius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mali 1723, § 14; Benedictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, § 11, 28; const, e Pastoralis officii », ZÏ mart. 1726, S 3; Bene­ dictus XIV, const, σ Ad militantis », 30 mart. 1742, 5 11, 16; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mail 1881; S. C. C., Rrixinen., 26 ian., 16 mart., 22 lun. 1743. s C. 3, X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis, III, 48; Cone. Trident, sees. XXI, de ref., c. 4; Innocentius XIII, const, a Apostolici ministerii », 23 mall 1723, § 14; Bene­ dictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, 5 11, 28; const, e Pastoralis officii », 2T mart. 1726, § 3; Benedictus XIV, const « Ad militantis », 30 mart. 1742, | 11; S. O. C., Codex Iuris Canonici. «8 Codex luria Canonici § 3. Paroeciam dividens, Ordinarius debet vicariae perpetuae aut paroeciae noviter erectae congruam portionem assignare, servato prae­ scripto can. 1500; quae, nisi aliunde haberi queat, desumi debet ex redi­ tibus ad ecclesiam matricem quoquo modo pertinentibus, dummodo suffi­ cientes reditus eidem matrici ecclesiae remaneant x. § 4. Si vicaria perpetua aut nova paroecia dotetur ex reditibus ec­ clesiae a qua dividitur, debet matrici honorem deferre modo et finibus ab Ordinario praestituendis; qui tamen vetatur baptismalem fontem matrici ipsi reservare 3. § 5. Divisa paroecia quae ad aliquam religionem iure spectat, vica­ ria perpetua aut paroecia noviter erecta non est religiosa; pariter divisa paroecia iuris patronatus, nova paroecia est liberae collationis Can. 1428. Ii' § 1. Locorum Ordinarii uniones, translationes, divisiones, dismembrationes beneficiorum ne faciant nisi per authenticam scripturam, au­ ditis Capitulo cathedrali et iis, si qui sint, quorum intersit, praesertim rectoribus ecclesiarum 4. § 2. Unio, translatio, divisio, dismembratio facta sine canonica causa irrita est H Μ rn* a· 5 / η?; Novarien., 29 apr. 1594; Nullius, 22 sept 1600; Lauden., 12 aug. 162S; Lrbinaten., 10 mart. 1663, ad 12; Neritonen., 21 iul. 1663, ad 2; lanuen., 16 ian. 1694, IS maii 1695; Syracusana, 19 lui. 1698, ad 1; Anglonen., 15 nov., 20 dec. 1704; Frequentina seu Abellinen., 27 mail 1713; Papien., 13 mart.» 10 apr. 1717; Imolen., S et 22 iun. 1720, 21 iun. 1721, ad 1; Derthonen., 14 et 28 ian. 1736, ad 1, 2; Asculana, 11 apr. 1739, ad 1; Cassanen., 3 et 17 dec. 1740, ad 1 et 22 iul. 1741; Mariuranen., 24 lan. 1739, 9 sept. 1741; Brixinen., 26 ian., 16 mart., 22 iun. 1743; Aquilana, 25 lan., 8 febr. 1744, ad 1; Nolana, 13 ian., 3 febr. 1753, 25 ian., 1 mart. 1755, 17 iul., 28 aug., IS sept. 175G, 12 febr. 1757; Firmana, 15 dec. 1759; Novarien., 23 nov., 14 dec. 17G5, 22 mart., 9 aug. 1766, ad II; Adrien., 18 dec. 1773, 22 ian. 1774; Verulana, 8 et 22 mali 1784; AncoHitane, 30 apr. 1S03, 17 aug. 1805; Forosempronicn., 26 mart. 1808; Ferraricn., 4 dec. 1816, 25 lan. 1817; Lunen.-Sarzantn., 12 iul. 1817; Firmana, 3 iul., 20 nov. 1819; Reatina, 20 sept. 1817, 19 nov 1818, 2 iun. 1821, ad 1; Sypontina, 14 mail, 11 iun. 1S25; Asculana, 30 iul. 1859; 14 aug. 1863, ad 1; Hipporegien., 23 aug., 20 sept. 1879; Syracusana, 28 mart. 1903; OS Taurincn., 21 ian. 1905, 27 iul. 1907. 1 C. 3, X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis, III. 48; Cone. Trident., sess. XXL de ref., c. 4; Innocentius XIII, const, α Apostolici ministerii », 23 maii 1723, § 14; Bene­ dictus XIII, const. < In supremo », 23 sept. 1724, § 11, 28; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, J H; S. C. C., Brixinen., 28 lan., 16 mart, 22 iun. 1743. 2 C. 3. X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis. III, 48; Cone. Trident-, sess. XXI. de ref., c. 4; S. C. C., Comen., 24 apr. 1880. 3 S. C. C., Brixinen., 28 lan., 16 mart., 22 iun. 1743; S. C. pro Neg. Eccles. Extraordln., 16 nov. 1S96. 4 C. 3, X. de ecclesiis aedificandis vel reparandis. III, 4S; Cone. Trident., sess. XXI. de ref., c. 7; sess. XXIV, de ref., c. 15; S. C. C.. Nullius. 22 sept. 1600; 27 maii 1617; Cremonen,, 13 ian. 1635; Crbinaten., 10 mart. 1663. ad 12; Neritonen., 21 iul. 1G63, ad 2; Mar­ turanen., 24 lan. 1739, 9 sept. 1741; Adrien., 18 dec. 1773. 22 ian. 1774; Asculana, 30 iul. 1859. e C. 26, X, dc praebendis ct dignitatibus. III, 5; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Supernae dispositionis », 5 mail 1514, 5 14; S. C. C., Amalphitana, 30 sept. 1724, ad 2: S. Marci, 3 et 24 mart. 1725; Avcrsana, 22 iul.. 23 aug. 1755; Veronen., 30 mail 1S46. Liber Tertius · De Rebue 419 § 3. Adversus decretum Ordinarii unientis, transferentis, dividentis aut dismembrantis beneficia, datur in devolutivo tantum recursus ad Sanctam Sedem \ Can. 1429. § 1. Beneficiis quibuslibet nequeunt Ordinarii locorum pensiones perpetuas aut temporarias imponere quae ad vitam pensionarii durent, sed possunt, dum beneficium conferunt, ex insta causa in ipso collationis actu exprimenda, eisdem imponere pensiones temporarias, quae durent ad vitam beneficiarii, salva huic congrua portione a. § 2. Beneficiis autem paroecjalibus non possunt, nisi in commodum parochi vel vicarii eiusdem paroeciae a munere abeuntis, imponere pen­ siones, quae tamen ne excedant tertiam partem reditus paroeciae, qui­ busvis deductis expensis et incertis reditibus ’. § 3. Pensiones beneficiis sive a Romano Pontifice sive ab aliis col­ latoribus impositae, cessant morte pensionarii, qui tamen nequit eas alie­ nare, nisi id expresse concessum sit 4. Can. 1430. § 1. Beneficia curata ab Ordinariis in non curata converti nequeunt, nec beneficia religiosa in saecularia, nec saecularia in religiosa 5. § 2. E contrario possunt beneficia simplicia ab Ordinariis locorum in curata converti, dummodo ne obstent conditiones a fundatore ex­ pressae. Caput III. De beneficiorum collatione. Can. 1431. Ius Romano Pontifici est beneficia in universa Ecclesia conferendi eorumque collationem sibimet reservandi ’. Can. 1432. § 1. Ad collationem beneficiorum vacantium, Cardinalis in proprio titulo vel diaconia et Ordinarius loci in proprio territorio habent inten­ tionem in iure fundatam T. 1 C. 3, X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis, III, 4S; Cone. Trident, sess. XXI, dc ref., c. 4, 5; sess. XXIV, de ref., c. 15; Innocentius XIII, const. « Apostolici ministerii », 23 mail 1723, § 14; Benedictus XIII, const. « In supremo », 23 sept. 1724, § 11, 28; const. « Pastoralis officii », 27 mart. 1726, § 3; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 11, 16, 34; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mail 1881. 2 C. 21, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 9, X, de his, quae fiunt a praelato sine consensu capituli, III, 10; c. un., de excessibus praelatorum, V, 6, in Clem.; Cone. Trident, sess. XXIV, de ref., c. 13; S. C. Ep. et Reg., Regien., 15 mart. 18S9. 3 C. 4, X, dc clerico aegrotante vel debilitato. Ill, 6. 4 S. C. Ep. et Reg., Romana, 12 mart. 1840. 3 Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 16. * C. 2, 14, de praebendis et dignitatibus, III, 4, In VIe; c. 1, ut lite pendente nihil innovetur, II, 5, in Clem.; Pius VI, const. « Super soliditate », 28 nov 1786, 5 4. 2 C. 37, C. VII, q. 1; c. 3, 4, C. X, q. 1; C. 11, 19, C. XVI. q. 7; C. 4, X, de renuncia­ tione, I, 9; c. 6, X, de exceptionibus, II, 25; c. 3, 6, X. de institutionibus, III, 7; c. 5, X, 430 Codex Iuris Canonici § 2. Conferre autem beneficia nequit Vicarius Generalis sine spe­ ciali mandato; Vicarius autem Capitularis nec paroecias vacantes, nisi ad normam can. 455, § 2, n. 3, neque alia beneficia perpetua liberae colla­ tionis *. § 3. Si Ordinarius intra semestre ab habita certa vacationis notitia beneficium non contulerit, huius collatio devolvitur ad Sedem Apostolicam, salvo praescripto can. 458. • ft Can. 1433. Coadiutores in beneficiis cum vel sine futura successione ab una Sede Apostolica constitui possunt, salvo tamen praescripto can. 475, 476 Can. 1434. Beneficia Sedi Apostolicae reservata ab inferioribus invalide con­ feruntur a. Can. 1435. n·' 5' ' û’ : »! · Ml { ?:·· -I V’ »1 § 1. Praeter omnia beneficia consistoria lia et omnes dignitates ec­ clesiarum cathedralium et collegiatarum ad normam can. 396, § 1, sunt reservata Sedi Apostolicae, quanquam vacanti, sola beneficia quae infra memorantur : 1. ° Omnia beneficia, etiam curata, quae vacaverint per obitum, promotionem, renuntiationem vel translationem S. R. E. Cardinalium, Legatorum Romani Pontificis, officialium maiorum Sacrarum Congrega­ tionum, Tribunalium et Officiorum Romanae Curiae et Familiarium, etiam honoris tantum, Summi Pontificis tempore vacationis beneficii; 2. ’ Quae, fundata extra Romanam Curiam, vacaverint per bene­ ficiarii obitum in ipsa Urbe; 3. ® Quae invalide ob simoniae vitium collata fuerint; 4. ® Denique beneficia quibus Romanus Pontifex per se vel per de­ legatum manus apposuit his qui sequuntur modis : si electionem ad bene­ ficium irritam declaraverit, vel vetuerit electores ad electionem procede concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; Cone. Trident., sess. XIV, de ref., c. 13; Gregorius XIV, const. « Sanctissimus », a. 1591, 5 1; Paulus V, const, e Senctüsimus », 22 oct 1609, § 1; S. C. Ep. et Reg., Tarentina, 30 dec. 1587; S. C. de Prop. Fide (O. G.), 18 dec. 1664. 1 C. 2, X, ne sede vacante aliquid innovetur, III, 9; c. 3, de officio vicarii, 1,13, In VIe; C. 3, de praebendis ct dignitatibus, III, 4, in VI®. 2 0. 6, X, de clerico aegrotante vel debilitato, III, G; c. 2, X, de concessione praeben­ dae et cclesiae non vacantis, III, 8; c. 2, dc praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI®; c. un., de clerico aegrotante vel debilitato, III, 5, in VI®; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 19; sess. XXV, de ref., c. 7. — Vide etiam can. 350, $ 1. 3 0. 2, 14, 34, dc praebendis ct dignitatibus, III, 4, in VI®; c. 1, 3, 13, 14, de prae­ bendis et dignitatibus, III, 2, in Extravag. com.; Pius IV, const. « Sanctissimus », 26 oct. 1560; S. Pius V, const. < In conferendis », 18 mart. 1567, § 6; Gregorius XIV, const. « SancCte^imue », a. 1591, δ 1; Clemens VIII, const, a Cum ob nonnullas », 10 apr. 1598, § 2; Paulus V, const. « Sanctwatmu» », 22 oct. 1G09, 5 1; Urbanus VIII, const. « Quamvij », 15 iul. 1642, S 1; S. C. Ep. et Reg., Papien., 14 aug. 1582. —fO-? Liber Tertius - Dc Rebus «1 dere; si renuntiationem admiserit; si beneficiarium promoverit, transtu­ lerit, beneficio privaverit; si beneficium in commendam dederit l. § 2. At nunquam sunt reservata, nisi id expresse dicatur, beneficia manualia aut iuris patronatus laicalis vel mixti. § 3. Quod attinet ad collationem beneficiorum quae Romae fundata sint, leges peculiares de eisdem vigentes serventur. Can. 1436. Beneficium ecclesiasticum clerico invito et provisionem non expresse acceptanti valide conferri nequit2. Can. 1437. Nemo potest beneficium sibi ipse conferre \ Can. 1138. Omnia beneficia saecularia ad vitam beneficiarii conferenda sunt, nisi aliud ferat vel lex fundationis, vel consuetudo immemorabilis vel peculiare indultum 4. Can. 1439. § 1. Nullus clericus habilis est ad acceptanda et retinenda sive in titulum sive in commendam perpetuam plura beneficia incompatibilia, ad normam can. 156 5. 1 C. 34, 39, C. VII, q. 1; c. 1-4, X, de translatione episcopi, I, 7; c. 3, 4, X, de sup­ plenda negligentia praelatorum, I, 10; c. 3, X, de officio legati, I, 30; c. 5, X, de clerico excommunicato, deposito, vel interdicto ministrante, V, 27; c. 4, de consuetudine, I, 4, in VI0; c. 18, 45, de electione et electi potestate, 1, 6, in VI0; c. 2, 3, 34, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI0; c. 5, de electione et electi potestate, I, 3, in Clem.; c. 1» ut lite pendente nihil innovetur, II, 5, in Clem.; c. un., de praebendis et dignitatibus, tit. Ill, in Extravag. Ioan. XXII; c. 4, de electione, I, 3, in Extravag. com.; c. 1, 3, 4, 13, de prae­ bendis et dignitatibus, III, 2, in Extravag. com.; Cone. Trident, sess. XXIV, de ref., c. 1; Alexander VI, const, α In eminenti », 13 apr. 1502, § 4; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const α Supernae dispositionis », 5 mail 1514, § 9; Paulus III, const « Sanctissimus d, 22 dec. 1534; const. « Sanctissimus », 18 maii 1543; lulius III, const. « Sanctissimus », 13 febr. 1553; Paulus IV, motu propr. e Inter caeteras », 27 nov. 1557, § 2; const a Cum ex apostolatus », 15 febr. 1559, § 4, 6; Pius IV, const α Romanum Pontificem », 17 oct 1564, 5 2, 5; S. Pius V, const, a Cum ex Apostolatus », 27 ian. 1567, § 1; const a Intolerabilis », 1 lun. 1569, 5 8; const, a Uodie », 14 nov. 1569, § 1; Sixtus V, const, a Cum sacrosanctam », 9 ian. 1589, § 3; Gregorius XIV, const, a Sanctissimus », a. 1591, 5 1; Clemens VIII, const « Cum ob nonnullas », 10 apr. 159S, § 2; Paulus V, const, α Sanctissimus », 22 oct 1609, 5 1; Alexander VII, const. « Cum novitcr », 8 apr. 1666; Benedictus XIII, const. < Apostolicae Ecclesiae », 2 mail 1725, § 1; Pius X, motu propr. a Inter multiplices », 21 febr. 1 44, 72; S. C. Ep. et Reg., Papien., 14 aug. 1582. a C. 17, dc praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI°. 3 C. 7, X, de institutionibus, III, 7; c. 15, X, de iure patronatus, III, 38; c. 3, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; c. 18, de praebendis ct dignitatibus, III, 4, in VI°. 4 C.5. C. XXI, q. 2; c. 3, X, de officio vicarii, I, 28; c. 4, X, de donationibus, III, 24; c. 9, X,de iure patronatus, ΠΙ, 38; c. 5, X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis, III, 48; c. un.,de capellis monachorum, III, 18, in VI°; S. R. C., Illerden., 15 nov. 1603. e C. 2, D. LXX; c. 3? C. X, q. 3; c. 20. C. XVI, q. 7; c. 1, 2, C. XXI, q. 1; C. 8, 27. 42, X, de rescriptis, I, 3; c. 54, X, de electione et electi potestate, I, G; c. 4, X, dc aetate ct qua- il Codex luhs Canonici § 2. Incompatibilia sunt non solum duo beneficia, quorum onera universa idem beneficiarius per se implere simul nequeat, sed etiam duo beneficia quorum alterutrum ad honestam ipsius sustentationem sufficiat1. Can. 1440. Beneficia ecclesiastica sine deminutione conferantur, salvo prae­ scripto can. 1429, §§ 1, 2 a. h? ; 'Î .·»· 3 I Z. H. ■ ·■ ! a» ■ vl ■ litato et ordine praeficiendorum, 1, 14; c. 1, 2, X, de officio vicarii, I, 2S; c. 3, X, de clerici * non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; c. 5, 7, 14. 15, IS, 2S, X, de praebendi * et dignitatibus, III, 5; c. 9, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, S; c. 1, X, de excessibus praelatorum ct subditorum, V, 31; c. 7, de rescriptis, I, 3, in VI * c. 1, de consuetudine, I, 4, In VI°; c. 15, de electione ct electi potestate, I, G, in VI0; c. 3, de officio ordinarii, I, 1G, in VI0; c. 19, 32, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI * c. un., de supplenda negligentia praelatorum, I, 5. Ln Clem.; c. 3, 6, de praebendis et digni, tatibus, III, 2, in Clem.; c. un., de praebendis et dignitatibus, tit III, in Extravag. Ioan. XXII; c. 2, dc officio iudicis ordinarii, I, 7, in Extravag. com.; c. 4, de praebendis et dignitatibus, III, 2, in Extravag. com.; Cone. Trident, sess. VII, de ref., c. 4, 5; sess. XXIV, de ref., c. 17; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const, α Supernae dispositionis », 5 mali 1514, 5 15; S. C. Ep. et Reg., Arimmen., 7 ian. 1579; Castcllaneten., 13 iun. 1589; Florentina, 6 sept. 1593; lanucn., 22 iul. 1596; S. C. C., Anconitana, 24 aug. 1709, 30 aug. 1710, ad 2; Bambcrgen., 30 sept. 1713, 2S apr. 1714, 23 febr. 1715; Neapolitana, 14 apr. 1725, ad 1; *Monti Falisci, 7 aug. 1841, ad 1; Comen., 14 dec. 1S50. — Vide etiam can. 460, § 1. 1 C. 3, C. X, q. 3; c. 54, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 2, X, de officio vi­ carii, I, 28; c. 3, X, de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; c. 5,7, 28, X, de praebendis ct dignitatibus, III, 5ç c. 9, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; c. 1, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; c. 1, de con­ suetudine, I, 4, in Vl°; c. 15, de electione et electi potestate, I, 6, in VI°; c. 3, de officio ordinarii, 1, 16, in VI°; c. 19, 32, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI0; c. un., de supplenda negligentia praelatorum, I, 5, in Clem.; c. 3, G, de praebendis et dignitatibus, III, 2, in Clem.; c. un., de praebendis et dignitatibus, Ut. Ill, in Extravag. Ioan. ΧΧΠ; c. 2, de officio iudicis ordinarii, I, 7, in Extravag. com.; e. 4, de praebendis et dignitatibus, III, 2, in Extravag. com.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 4, 5; sess. XXIV, de ref., c. 17; S. C. Ep. et Reg., Ariminen., Ί ian. 1579; Florentina, 6 sept. 1593; S. C. C., Viccn., 7 mali 1592; Aquitana, 14 aug. 1632, ad 1; Ferraricn., 27 ian., 3 mart 1703, ad 1 et 27 mart. 1707; Bo­ vinen., 1 iun. 1709, ad 1; Civitatis Plebis, 15 dec. 1708, 15 et 29 mart. 1710; Anconitana, 24 aug. 1709, 30 aug. 1710, ad 1; Bambergm., 30 sept. 1713. 28 apr. 1714, 23 febr. 1715; Casertana, 4 iul., 8 aug. 1716, ad 1; Polinianen., 19 iun. 1717; Bitecten., 21 nov., 16 dec. 1721, ad 1, 2; Luncn.-Sarzanen., 23 nov. 1723; Neapolitana, 14 apr. 1725, ad 1; Aquilana, 2 et 16 mail, 18 iul. 1733, ad 2; Colonien., 23 ian., 6 febr. 1734, ad 1; Bracaren., 17 apr. 1734; Augustana, 3 et 24 mart. 1736, ad 1; Panormitana, 30 mart., 13 apr. 1737; Senogallien., 16 maU, 6 iun. 1739; Comen., 14 dec. 1822, ad I; Lucana, 24 apr. 1S30, 14 mail 1S31, ad 1; Bononien., 26 febr., 2G mart. 1836; Ferrarien., 4 febr. 18-13. ad I-III. — Vide etiam can. 156, S 2; 460, $ 1. a O. 15, C. I, q. 3; c. 10, 30, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. un., X, ecclesiastica beneficia sine diminutione conferantur, III, 12; c. 15, X, de censibus, exactio­ nibus et procurationibus, III, 39; c. 3, X, ne praelati vices suas vel ecclesias sub annuo censu concedant, V, 4; c. 40, de electione et electi potestate, I, 6, in VI0; c. 9, de officio ordinarii, I, 16, in VI°; c. un., de supplenda negligentia praelatorum, I, 5, in Clem.; e 2, de electione et electi potestate, tit. I, in Extravag. Ioan. XXII; e. un., ne sede vacante aliquid innovetur, III, 3, In Extravag. com.; Cone. Trident, sess. XXIV, de ref., c. 14; Leo X (In Cone. Lateranen. V), const, α Supernae dispositionis », 5 mali 1514, § 11; S. Pius V, const, α Durum nimis », 1 iun. 1570, § 1-3; Innocentius XII, const, α Ecclesiae Catholicae >, 22 sept. 1695, § 3, 5; S. C. Ep. et Reg., Pistorien., 3 mart. 1579; S. C. C., Fundana, 21 aug., 25 sept. 1734. Liber Tertius - De Rebus 4Î3 Can. 1441. k Tanquam simoniacae reprobantur deductiones ex fructibus, com­ pensationes ac solutiones a clerico in actu provisionis faciendae, quae collatori, patrono aliisve cedant \ Can. 1442. Beneficia saecularia nonnisi clericis e clero saeculari conferenda sunt; religiosa sodalibus illius religionis, ad quam beneficia pertinent 2. Can. 1443. § 1. Nemo possessionem beneficii sibi collati aut propria auctoritate capiat, aut non emissa fidei professione, si agatur de beneficiis pro quibus haec fidei professio praescripta sit3. § 2. Si agatur de beneficiis non consistorialibus, missio in posses­ sionem, seu institutio corporalis, ad loci Ordinarium spectat, qui ad id alium ecclesiasticum virum delegare poterit \ 1 C. 1, 3-5, 7-9, 15, C. I, q. 3; c. G, X, do pactis, I, 35; c. un., X, ut ecclesiastica bene­ ficia sine diminutionc conferantur, III, 12; c. 15, X, de censibus, exactionibus et procura· tionibus, III, 39; c. 8, 9, 41, 44, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 2, de simonia, V, 1, in Extravag. corn.; c. un., de poenis, V, 8, In Extravag. com.; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 14; S. Pius V, const. < Durum ni­ mis », 1 iun. 1570, § 1-3; Innocentius XII, const, α Ecclesiae Catholicae », 22 sept. 1G95, § 3, 5; Clemens XIV, ep. encycl. α Decet quam maxime », 21 sept. 1769, § 9, 10; S. C. S. OfL, decr. 24 sept. 1G65, prop. 22, damn.; S. C. Ep. et Reg., Amerina, 25 ian. 1576; Aversana, 22 ian. 1591, ad 2; S. C. C., Polinianen., mense dec. 15S4; Avenionen., mense oct. 158G, ad 20; Leodicn. et Namurcen., 11 oct. 1592; Castcllancten., 3 febr. 1593; Aprutina, 12 sept. 1609; Aquilana, 27 apr. 1630, ad 3; Tudertina, 19 febr. 1633; Caesaraugustana, 19 nov. 1653; Troiana, 29 nov. 1G59; Brugen., 13 aug., 3 sept. 1729; Tudertina, 13 iun., 8 aug. 1744; Tricaricen., 16 maii, 11 iul., 12 sept. 1801; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Archiep. Hiberniae), 25 iun. 1791; S. R. C., Egitanien., 3 aug. 1602, ad 5. 2 C. 4, 5, C. XVIII, q. 2; c 27. 49, X, dc electione et electi potestate, I, 6; c. 10, X, de rebus ecclesiae alienandis vel non, III, 13; c. 24, 28, de electione et electi potestate, I, G, in VI0; c. 5, 32, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI0; c. 1, de electione et electi potestate, I, 3, in Clem.; c. un., de supplenda negligentia praelatorum, I, 5, in Clem.; c. 1, de statu monachorum vel canonicorum regularium, III, 10, in Clem.; c. un., de postula­ tione praelatorum, I, 2, in Extravag. com.; Cone. Trident., sess. XIV, de ref., c. 10, 11; sess. XXV, de regularibus, c. 21; Benedictus XIV, const. « Quod inscrutabili », 9 iul. 1745, i 14; const, α Cum nuper », 8 nov. 1751, § 1; S. C. Ep. et Reg., 31 ian. 1899; 21 febr. 1899; S. C. C., Elven, seu Portugallien., 15 iun. 1652; Neapolitana, 2 iun. 1663; Onesnen., 16 nov. 1669; Colonien., 9 febr. 1732; Constantien., 20 nov. 1734, ad 1; Recineten., 22 iun. 1743, ad 1; Marsorum, 28 ian., 18 febr. 1764; Placentina, 24 aug. 1850, 5 apr. 1851, 31 iul. 1852; S. O. de Religiosis, decr. 15 iun. 1909, n. 1°; declar. 5 apr. 1910; S. R. C., Illerden., 15 nov. 1603. 3 C. 4, X, de ren un datione, I, 9; c. 3, X, de institutionibus, III, 7; c. 5, X, de conces­ sione praebendae ct ecclesiae non vacantis, III, 8; c. 14, 15, X, dc iure patronatus, III, 38; c. 18, de praebendis et dignitatibus, III, 4, In VI0; Reg. 1, R. J., in VI°; S. C. Consist., 1 mart. 1911. < C. 11-13, 16, 17, 20, C. XVI, q. 7; c. 4, X, de renundatione, I, 9; c. 7, X, de officio archidiaconi, I, 23; c. 15, X, de officio et potestate iudide delegati, I, 29; c. 3, X, de insti­ tutionibus, III, 7; c. 4, X, dc iure patronatus, III, 38; Reg. 68, 72, R. J., In VI°; S. C. Ep. et Reg., Apamien., 14 apr. 1890. 424 Codex I uns Canonici Can. 1444. § 1. Missio in beneficii possessionem fiat secundum modum iure pe­ •P culiari praescriptum, vel legitima consuetudine receptum, nisi iusta ex •n seu ritu expresse in scriptis dispensaverit; causa Ordinarius ab eo modo quo in casu haec dispensatio locum tenet captae possessionis l. § 2. Loci Ordinarius praefiniat tempus intra quod possessio beneficii capi debeat; quo inutiliter praeterlapso, nisi iustum obstiterit impedi­ mentum, beneficium vacare declaret ad normam can. 188, n. 2 a. Can. 1445. Possessio beneficii etiam per procuratorem, speciale mandatum habentem, capi potest ’. Can. 1446. Si clericus qui beneficium possidet, probaverit se in eiusdem bene­ ficii possessione pacifice per integrum triennium fuisse bona fide, etsi forte cum titulo invalido, dummodo absit simonia, beneficium ex legitima praescriptione obtinet 1 *34. Can. 1447. ■:Jt ί» u' Ί »· : I . *■ *>* ' r I «· Qui beneficium postulat ab alio pacifice possessum, quod certo modo vacare contendat, debet in supplici libello exprimere nomen possessoris, tempus possessionis et causam specialem ex qua constet nullum posses­ sori in eo beneficio ius competere; beneficium autem postulanti conferri non potest, nisi prius causa in petitorio fuerit, ad normam iuris, definita *. Caput IV. De iure patronatus. Can. 1448. Ius patronatus est summa privilegiorum, cum quibusdam oneribus, quae ex Ecclesiae concessione competunt fundatoribus catholicis eccle­ siae, cappellae aut beneficii, vel etiam eis qui ab illis causam habent e. Can. 1449. Ius patronatus est : 1. ® Reale, vel personale, prout alicui rei cohaeret vel directe ad personam spectat; 2. ° Ecclesiasticum, laicale, mixtum, prout titulus, quo quis iure patronatus potitur, est ecclesiasticus, vel laicalis, vel mixtus; 1 S. C. Ep. et Reg., Linden,, 19 eept. 1862. 3 S. C. Ep. et Reg., Bobien., 28 nov. 1603. 3 C. 24, X, dc praebendis et dignitatibus. III, 5; Reg. 68, 72, R. J., In VI®. 4 C. un., dc sequestratione possessionum et fructuum, II. 6, In Clem. s C. 4, dc electione et electi potestate, I, 6, In VI<>; Paulus III, const, α Sanctissi­ mus s, 11 dec. 1541. § 3-5. • Cone. Trident., sess. XIV, de ref., c. 12; sess. XXV, de ref., c. 9. i Liber Tertius - Dc Rebus °3. Hereditarium, familiare, gentilitium, mixtum, prout transit ad heredes, vel ad eos qui de familia aut gente sunt fundatoris, vel ad eos qui simul sunt heredes et de familia vel gente fundatoris \ Can. 1450. § 1. Nullum patronatus ius ullo titulo constitui in posterum valide potest. § 2. Loci autem Ordinarius potest : 1. ° Fidelibus qui ex' toto vel ex parte ecclesias exstruxerint vel beneficia fundaverint, spiritualia suffragia, eorum liberalitati proportionata, concedere vel ad tempus vel etiam in perpetuum; 2. ° Fundationem beneficii admittere ea adiecta conditione, ut be­ neficium prima vice conferatur clerico fundatori vel alii clerico a funda­ tore designato. Can. 1451. § 1. Curent locorum Ordinarii ut patroni, loco iuris patronatus quo fruuntur aut saltem loco iuris praesentandi, spiritualia suffragia etiam perpetua pro se suisve acceptent. § 2, Si patroni id noluerint, eorum ius patronatus canonibus qui sequuntur, regatur. Can. 1452. Electiones ac praesentationes populares ad beneficia etiam paroecialia, sicubi vigent, tolerari tantum possunt, si populus clericum seligat inter tres ab Ordinario loci designatos. Can. 1453. § 1. Ius patronatus personale transmitti valide nequit ad infideles, publice apostatas, haereticos, schismaticos, adscriptos societatibus se­ cretis ab Ecclesia damnatis, nec ad quoslibet excommunicatos post sen­ tentiam declaratoriam vel condemnatoriam. § 2. Ut ad alios ius patronatus personale transmitti valide possit, requiritur consensus Ordinarii in scriptis datus, salvis legibus fundatio­ nis itemque praescripto can. 1470, § 1, n. 4 1 23. § 3. Si res, cui ius patronatus reale cohaeret, ad aliquam personam de qua in § 1 transeat, ius patronatus suspensum manet. Can. 1454. Nullum ius patronatus admittatur, nisi authenticis documentis aut aliis legitimis probationibus evincatur ’. 1 C. 3, 15, 25, 28, X, de iure patronatus, III, 38; c. 2, de iure patronatus, III, 12, Id Clem.; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 9. 3 C. 17, 23. X, de iure patronatus, III, 38; S. C. C., Vercellen., Z7 apr. 1709. ’ Cone. Trident., sess. XXV. de ref., c. 9; S. C. C., Thelesina. 7 iul. 1703, 9 aug. 1704; Firmana, 4 et 18 dec. 1762, 22 ian. 1763. «6 Can. 1455. Privilegia patronorum sunt : 1. ° Praesentandi clericum ad ecclesiam vacantem vel beneficium vacans; 2. ° Salva exsecutione onerum et honesta beneficiarii sustentatione, alimenta ex aequitate obtinendi ex ecclesiae vel beneficii reditibus, si qui supersint, quoties patronus ad inopiam nulla sua culpa redactus fuerit, etiamsi ipse iuri patronatus renuntiaverit in commodum Ecclesiae, vel pensio in limine fundationis ipsi patrono fuerit reservata, quae ad suble­ vandam eius inopiam non sufficiat; 3. ° Habendi, si ita ferant legitimae locorum consuetudines, in sui patronatus ecclesia stemma gentis vel familiae, praecedentiam ante ce­ teros laicos in processionibus vel similibus functionibus, digniorem sedem in ecclesia, sed extra presbyterium et sine baldachino Up * < .·*! L’:: 1Ü t' ûb )» IJ 4 i, * u T/<‘35 Codex Iuris Canonici h»: *· Can. 1456. Uxor per seipsam ius patronatus exercet, minores per parentes aut per tutores; quod si parentes vel tutores acatholici sint, ius patronatus interim suspensum manet ’. Can. 1457. Praesentatio, nullo iusto obstante impedimento, sive agatur de pa­ tronatu laicali sive de ecclesiastico et mixto, fieri debet, nisi brevius tempus lege fundationis vel legitima consuetudine praescriptum fuerit, saltem intra quatuor menses a die quo is, cui ius est instituendi, patro­ num certiorem fecerit de vacatione beneficii et de sacerdotibus qui in concursu fuerunt probati, si agatur de beneficio quod per concursum con­ ferri debet ’. Can. 1458. § 1. Si intra praescriptam tempus praesentatio facta non fuerit, ecclesia vel beneficium pro eo casu fit liberae collationis 4. i C. 6, C. XVI. q. 2; c. 29, 30, 32, 33, 37, 38, C. XVI, q. 7; c. 1. X, de vita et honestate clericorum, III, 1; c. 31, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 8, 14, 20, 21, 25. 30, 31, X, dc iure patronatus, III, 38; c. 3, X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis, III, 48; ■C. 1, de praebendis et dignitatibus, III, 4, lu VI®; c. un., de capellis monachorum, III, 18, In VI®; Cone, Trident., sess. XIV, de ref., c. 12; sees. XXIV, dc ref., c. 18; sess. XXV, de regularibus, c. 11; de ref., c. 9; S. Pius V, const. « In conferendis », 18 mart. 1567, § 1; Cle­ mens XIII, const. « Inter multiplices ». 11 dec. 1758. § 5-7; S. C. Ep. et Reg., Ordinis Ere­ mitarum S. Augustini seu Bononicn., 4 mart. 1864; S. C C., Olomuccn., 7 lun., 2 aug. 1755, ad 0; Venetiorum et Ceneten., 19 dec. 1840; Tolentinaten., 2S aug. 1847, 8 apr. 1848, ad 3; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 18 dec. 1G64; S. R. C., decr. gen. 13 mart. 16S8; Pontificale Rom., tlt. De ecclesiae dedicatione seu consecratione. 3 C. 16, X, de concessione praebendae ct ecclesiae non vacantis, III, 8. a C. 2, X, de supplenda negligentia praelatorum, I, 10; c. 3, 27, X, de iure patrona­ tus, III, 38; c. un., de iure patronatus, III. 19. In VI°; S. C. C., Civitatis Castelli, 17 dec. 1842. 4 C. 2, X, de supplenda negligentia praelatorum, I. 10; c. 3. 12, 27, X. de iure patro­ natus, III. 38; C. 3. X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis, III, 48; Reg. 25, R. J., In VI®; Paulus IV, const. « Postquam ». 20 iul. 1558, § 2; S. C. Ep. et Reg., Perusina, U ian. 1578; 8. O. O., Civitatis Castelli, 17 dee. 1842; Civitatis Plebis, 30 aug. 1851. Î1 Liber Tertius · De Rebus Ml § 2. Si vero lis, quae intra utile tempus dirimi nequeat, exoriatur sive circa ius praesentandi inter Ordinarium et patronum vel inter ipsos patronos, sive circa ius praelationis inter ipsos praesentatos, suspenda­ tur collatio usque ad iinem controversiae, et interim, si opus sit, oeco­ nomum ecclesiae vel beneficio vacanti Ordinarius praeficiat x. Can. 1459. § 1. Si plures singulares personae sint patroni, possunt tum pro se tum pro suis successoribus de alternis praesentationibus inter se convenire a. § 2. Ut autem haec conventio sit valida, accedat oportet Ordinarii consensus in scriptis datus, qui tamen semel praestitus nequit valide ab eodem Ordinario vel eius successoribus, patronis invitis, revocari. Can. 1460. § 1. Si ius patronatus collégialité!· exerceatur, ille praesentatus habeatur, qui maiorem suffragiorum numerum retulerit, ad normam can. 101, § 1; quod si, duobus scrutiniis sine effectu institutis, in tertio scrutinio plures maiorem prae ceteris, sed aequalem inter se suffragiorum numerum habuerint, ii omnes praesentati censeantur 1*3*9. § 2. Si ius patronatus penes singulares personas sit, quae inter se de alternis praesentationibus non convenerint, ille praesentatus habea­ tur, qui maiorem saltem relative suffragiorum numerum retulerit; et si plures eundem, maiorem quam ceteri, suffragiorum numerum habuerint, omnes censeantur praesentati *. § 3. Qui ex diversis titulis ius patronatus obtinet, tot habet in prae­ sentatione suffragia, quot titulos. § 4. Quilibet patronus, antequam praesentatio acceptetur, non unum tantum, sed plures praesentare potest, tum una simul tum etiam successive, intra tempus tamen praescriptum, modo illos ne excludat quos prius praesentavit s. Can. 1461. Nemo potest praesentare seipsum neque aliis patronis accedere ut suffragiorum numerum ad praesentationem necessarium pro se compleat . * Can. 1462. Si ecclesiae vel beneficio provideri debeat per concursum, patronus, etiam laicus, non potest praesentare, nisi clericum legitime ex concursu probatum T. 1 C. 4, X, de officio iudicis ordinarii, 1, 31; S. C. C., Jfantuana, 24 febr. 1720. > C. 2, de iure patronatus. III, 12, in Clem. s C. 0, X, de his, quae fiunt a praelato sine consensu capituli, III, 10. < C. 3, X, de iure patronatus, III, 38; S. C. C., Montis Falisci, 27 iul. 1850, ad 2; Fanen., 18 mart. 1854. s C. 24, X, de fure patronatus, III, 38; c. 2, de iure patronatus, III, 12, In Clem, « C. 15. 26, X, de iure patronatus, III, 38; S. C. Ep. et Reg., Nullius Piscien., 20 dee. 1613; S. C. C., Barcn., 21 nov. 1739. τ Cone. Trident., sess. XXIV. de ref., c. 18; Renedlctus XIV, ep. « Redditae Nobis », 9 apr. 1746. 428 Codex Iuris Canonici Can. 1463. Persona praesentata debet esse idonea, idest, ipso praesentationis vel saltem acceptationis die, qualitatibus omnibus praedita, quae iure seu communi seu peculiari vel lege fundationis requiruntur l. Can. 1464. § 1. Praesentatio fieri debet loci Ordinario, cuius est iudicare utrum idonea sit persona praesentata § 2. Ordinarius ad suum formandum indicium, debet ad normam can. 149 de persona praesentata diligenter inquirere et opportunas noti­ tias, etiam secretas, si opus fuerit, assumere. § 3. Ordinarius non cogitur patrono patefacere rationes cur perso­ nam praesentatam admittere non possit. Can. 1465. r!:; ί!<ι »♦ · ; b- 5 § 1. Si praesentatus non idoneus fuerit repertus, patronus, dum­ modo tempus utile ad praesentandum sua negligentia lapsum ne sit, potest alium intra tempus de quo in can. 1457 praesentare; sed si ne hic quidem idoneus repertus fuerit, ecclesia vel beneficium pro eo casu fit liberae collationis, nisi patronus vel praesentatus intra decem dies a significatione recusationis recursum a iudicio Ordinarii ad Sedem Apostolicam interposuerit; quo pendente, suspendatur collatio usque ad finem controversiae et interim, si opus sit, oeconomum ecclesiae vel bene­ ficio vacanti Ordinarius praeficiat *. § 2. Praesentatio, labe simoniaca infecta, est ipso iure irrita, et etiam institutionem forte subsecutam irritam reddit. Can. 1466. U* § 1. Legitime praesentatus, et idoneus repertus, acceptata praesen­ tatione, ius habet ad canonicam institutionem 1*34. 1 Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 13; sess. XXV, dc ref., e. 9; S. C. C., Sarsinaten., 27 nov. 1549; Lauretana, 16 dee. 1724; Fulginaten., 21 aug. 1802. — Vide etiam can. 459, § 2. 3 C. 6, C. XVI, q. 2; c. 31, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 3. X, de insti­ tutionibus, III, 7; c. 4, 5, 8, 10, 11, 13, IS, 20, 21. 24, 25, 29, 31, X, de iure patronatus, III, 38; c. 3, X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis, III, 48; c. 1, de praebendis et dignita­ tibus, III, 4, in VI0; c. 1, de institutionibus, III, 6, in VI°; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 13; sess. XIV, de ref., c. 12, 13; sess. XXIV, dc ref., c. 18; sess. XXV, de ref., c. 9; Clemens XIII, const, α Inter multiplices p, 11 dec. 1758, § 5-7; S. C. Ep. et Reg., Perusina, 11 ian. 1578; S. C. C., Constantien., 17 nov. 1629, N ad 4; Olomucen., 7 iun., 2 aug. 1755, ad G; Venetiorum et Ceneten., 19 dec. 1840; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 18 dec. 1664. 3 C. 4, X. de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 5, 2S, 29, X, de iure patronatus, III, 38; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 9; S. C. C., Praenestina, 1 febr. 1834. < O. 18, X, de iure patronatus, III, 38; c. un., de excessibus praelatorum, V, 6, in Clem.; Cone. Trident., sees. XXV, de ref., c. 9; S. C. O., Spoletana, 19 ian., 16 mart. 1737; Capuano, 26 febr. 1848. Liber Tertius · De Rebus 429 § 2. Ius concedendi canonicam institutionem proprium est Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis sine mandato speciali *. § 3. Si plures et omnes idonei praesentati sint, Ordinarius eligit quem magis idoneum in Domino iudicaverit2. * L r Can. 1467. Institutio canonica pro quolibet beneficio etiam non curato dari de­ bet, nullo iusto obstante impedimento, intra duos menses ex quo prae­ sentatio facta sit 3. Can. 1468. Si praesentatus ante canonicam institutionem renuntiaverit vel mor­ tuus fuerit, patronus rursus ius praesentandi habet. I Can. 1469. § 1. Onera seu officia patronorum sunt : 1. ® Ordinarium loci monere, si bona ecclesiae seu beneficii dilapi­ dari viderint, quin tamen se immisceant administration! eorundem bo­ norum; 2. ® Aedificare denuo ecclesiam collapsam aut reparationes, iudicio Ordinarii, necessarias in eadem facere, si ex titulo aedificationis ius pa­ tronatus habeant, et nisi onus aedificandae denuo vel reparandae ecclesiae aliis incumbat ad normam can. 1186; 3. ° Supplere reditus, si ex titulo dotationis ius patronatus prove­ niat, cum ecclesiae vel beneficii reditus ita defecerint, ut nequeat amplius vel cultus decenter in ecclesia exerceri, vel beneficium conferri .* § 2. Si ecclesia collapsa fuerit vel necessariis indigeat reparationi­ bus, aut si reditus defecerint ad normam § 1, nn. 2, 3, ius patronatus interim quiescit. § 3. Si patronus, intra tempus ab Ordinario sub poena cessationis patronatus praefiniendum, ecclesiam denuo aedificaverit vel restauraverit aut reditus auxerit, ius patronatus revigescit; secus ipso iure et sine ulla declaratione cessats. 1 C. 3, X, de institutionibus, III, 7; c. 4, 5, 8, 10, 11, 13, 20, 21, 24, 25, 29, 31, X, de iure patronatus, III, 38: c. 3, X, de ecclesiis aedificandis vel reparandis, III, 48; Cone. Tri­ dent., sess. VII, de ref., c. 13; sess. XIV, de ref., c. 12, 13; sess. XXIV, de ref., c. 18; sess. XXV, de ref., c. 9; S. C. C., Firmana, 30 sept. 1702; Tridentina, 19 ian., 16 mart. 1754. a C. 3, 24, X, de iure patronatus, III, 38. 3 S. Pius V, const, α In conferendis », 18 mart. 1567, $ 4. « C. 31, 32, C. XVI, q. 7; Cone. Trident., sess. XXI, dc ref., c. 7; sess. XXIV, de ref., c. 3; sess. XXV, de ref., c. 9: Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 10, 13; S. C. Ep. et Reg., Bririen., 18 iun. 1597; Conventualium, 1 lun. 1635; S. C. C., Ragusina, 3 aug. 1686; Spircn., 30 mail 1761, ad 1; Alatrina, 8 et 29 iul. 1775, ad 1, 2; Nul­ lius S. Martini, 12 sept. 1801, ad I; Tiburtina, 15 sept., 24 nov., 15 dec. 1827; Fanen., 10 lun. 1848. s Reg. 25, R. J., in VIe; c. 1, de iure patronatus, III, 12, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXI, de ref., C. 7; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, | 13; S. Ο. Bp. et Reg., Brixien., 18 lun. 1597; S. O. C., Ragueina, 3 aug. 1688; Nepesina, 19 lui. 1806. 430 J H4 •t ;· «r. Codex Iuris Canonici Can. 1470. § 1. Praeter casum de quo iu can. 1469, § 3, ius patronatus exstin­ guitur : 1. ° Si patronus iuri suo renuntiaverit; eius tamen renuntiatio ex integro fieri potest aut ex parte; nunquam vero potest aliis compatronis, si qui sint, damnum afferre; 2. ° Si Sancta Sedes ius patronatus revocaverit aut ipsam ecclesiam vel beneficium perpetuo suppresserit; 3. ° Si contra ius patronatus legitime praescriptum fuerit; 4. ® Si res, cui ius patronatus inhaeret, pereat, aut exstinguatur familia, gens, linea cui secundum tabulas fundationis reservatur; quo in altero casu nec ius patronatus hereditarium evadit, nec Ordinarius valide permittere poterit donationem iuris patronatus alii fieri; 5. ° Si, consentiente patrono, ecclesia vel beneficium uniatur alii liberae collationis, aut ecclesia fiat electiva vel regularis; 6. ° Si patronus ius patronatus simoniace in alium transferre atten­ taverit; si lapsus fuerit in apostasiam, haeresim aut schisma; si bona ac iura ecclesiae vel beneficii ininste usurpaverit aut detineat; si rectorem vel alium clericum ecclesiae servitio addictum aut beneficiarium per se vel per alios occiderit vel mutilaverit l. § 2. Propter crimina de quibus in § 1, n. 6, ius patronatus amittit solus patronus reus et, ob delictum postremo memoratum, eius quoque heredes 3. § 3. Ut ex delictis enumeratis in § 1, n. 6, patroni censeantur ius patronatus amisisse, requiritur et sufficit sententia declaratoria *. § 4. Censura aut infamia iuris innodati post sententiam condemnatoriam vel declaratoriam, usque dum censura vel infamia perdurant, ne­ queunt ius patronatus exercere eiusque privilegiis uti. Can. 1471. Si cui Sedes Apostolica sive in concordatis sive extra concordata indultum concesserit praesentandi ad ecclesiam vacantem vel ad bene­ ficium vacans, non inde ius patronatus oritur, et privilegium praesenta­ tionis strictam interpretationem pati oportet ex tenore indulti. ?·· Caput V. De iuribus et obligationibus beneficiariorum. Can. 1472. Quilibet beneficiarius, capta legitime beneficii possessione, omnibus iuribus fruitur tam temporalibus quam spiritualibus, quae beneficio adnexa sint 4. 1 C. e, 23, X, de iure patronatus, III, 38; c. 12, X, de poenis, V, 37; c. 2, de haereticis, V, 2. Id VI°; Conc. Trident-, sess. XXV, de ref., c. 9; S. C. C., Marsicana, 9 iun. 1708; Ti­ burtina, 27 lan. 1827, 20 lan. 1828; Fanen., 26 ian. 1833. 3 S. C. C., Verulana, 28 mali, IG iul. 1S53, 11 aug. 1855. 3 S. C. C., Verulana, 28 mall, 1G iul. 1853. 11 aug. 1855. * C. 3. X, de officio vicarii, I» 28; S. C. C.. Burgi S. Sepulcri, 29 apr. 1854 Liber Tertiua - De Rébus 431 Can. 1473. Etsi beneficiarius alia bona non beneficialia habeat, libere uti frui potest fructibus beneficialibus qui ad eius honestam sustentationem sint necessarii; obligatione autem tenetur impendendi superfluos pro paupe­ ribus aut piis causis, salvo praescripto can. 239, § 1, n. 19 l. Can. 1474. Si ad beneficium obtinendum susceptio alicuius ordinis requira­ tur, beneficiarius talem ordinem ante beneficii collationem iam receperit oportet 1 *3. Can. 1475. § 1. Beneficiarius tenetur peculiaria onera beneficio adnexa fideliter adimplere et praeterea canonicas horas quotidie recitare 3. § 2. Si, nullo legitimo detentus impedimento, obligationi recitandi horas canonicas non satisfecerit, fructus pro rata omissionis non facit suos, eosque fabricae ecclesiae aut Seminario dioecesano tradat vel in pauperes eroget 4. Can. 1476. § 1. Beneficiarius bona ad suum beneficium pertinentia, ut beneficii curator, administrare debet, ad normam iuris. § 2. Si negligens aliove modo in culpa fuerit, damna resarcire bene­ ficio debet, atque ad ea compensanda ab Ordinario loci compellendus est; et, si sit parochus, a paroecia amoveri poterit ad normam can. 2147 seqq. Can. 1477. § 1. Sumptus ordinario modo connexi cum bonorum beneficialium administratione et fructuum perceptione, a beneficiario ferendi sunt. § 2. Impensae pro extraordinariis domus beneficialis reparationibus, ab iis ferendae sunt quibus onus reficiendi beneficialem ecclesiam in­ cumbit, nisi fundationis tabulae aut legitimae conventiones et consue­ tudines aliud caveant. § 3. Minores reparationes quae ipsi incumbunt, beneficiarius quam­ primum perficiat, ne maiorum necessitas enascatur. Can. 1478. Ordinarius loci obligatione tenetur advigilandi etiam per vicarios foraneos ut beneficialia bona conserventur et rite administrentur. 1 C. 10, D. LXXXVI; c. 13, 24, C. XII, q. 1; c. 10, X, de vita et Jionestate clericorum, III, 1; c. 10, 30, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 44, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 1, 03 C. 29, de praebendis et dignitatibus, III, 4, in VI». 3 Leo X (in Conc. Lateranen. V), const. « Supernae dispositionis », 5 mali 1514, $ 38; 8. Pins V, const, a Ex proximo », 20 sept. 1571; S. C. S. Oft., decr. 24 sept. 1065, prop. 21, damn.; decr. 18 mart. 1666, prop. 35, damn.; decr. 4 mart. 1679, prop. 5-1, damn.; S. R. C., 11 inn. 1605, ad 1, 2; Cuscntina, 10 lui. 1677, ad 2; Marsorum. 12 nov. 1831, ad 40. « Leo X (In Conc. Lnternnen. V), const, σ Supernae dispositionis », 5 mall 1514, f 38; S. Plus V, const. « Ex proximo », 20 sept. 1571; S. C. S. Off., decr. 18 mart. 1666. prop. 33, damn. «2 Codex Iuris Canonici Can. 1479. In locatione bonorum beneficialium anticipatae solutiones ultra se­ mestre prohibentur sine licentia Ordinarii loci, qui in casibus extra­ ordinariis congruis praescriptionibus caveat ne talis locatio in damnum vergat loci pii aut successorum in beneficio \ Can. 1480. Annui reditus beneficii inter successorem et antecessorem eiusve heredes, in casu obitus, pro rata temporis quo beueficio uterque deservierit, distribuantur, omnibus proventibus et oneribus currentis anni computatis, nisi legitima consuetudo aut peculiaria statuta rite appro­ bata alium iustae compositionis modum induxerint s. Can. 1481. Deductis cuiuslibet generis expensis et salvo praescripto can. 472, n. 1, fructus beneficii vacantis pro altera dimidia parte accrescunt doti beneficii vel massae communi, pro altera cedunt fabricae ecclesiae seu sacrario, salva legitima consuetudine qua fructus omnes in bonum com­ mune dioeceseos erogentur Η» •ii! η Quod ad mediam annatam, quam vocant, attinet, ea, ubi viget, reti­ neatur, et peculiaria statuta ac laudabiles consuetudines in unaquaque regione circa eam vigentes serventur *. r>’ !î»! Hjl i- Can. 1483. § 1. Bona mensae episcopalis ab Episcopo diligenter administrentur. § 2. Domus episcopalis sarta tectaque conservetur et, si opus sit, restauretur et reparetur impensis eiusdem mensae, quoties huiusmodi onera ex peculiari titulo aliis non incumbant. .·· Μ 1 C. e, C. X, q. 2; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 11; Benedictus XIV, const « Universalis », 29 aug. 1741; S. C. Ep. et Reg., Cerlnioten., 30 oct. 1600; S. C. C., Ro­ mana, 2 mail 1043, ad 1, 2; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Patriarch. Armen.), 30 iul. 1867, n. 6. 2 C. 40, de electione et electi potestate, I, 6. In VI0; c. 9, de officio ordinarii, I. 16, In VI0; c. 2, de electione ct electi potestate, tit. I, in Extravag. Ioan. XXII; c. un., ne sede vacante aliquid innovetur, III, 3, in Extravag. com.; S. C. Ep. et Reg., Gravinen., 8 mail 1582; De Guamanga, 23 maii 1615; S. C. C., Fabrianen., 19 dec. 1S01. 3 C. 28, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 40, dd electione et electi potestate, I, 6, In VI0; c. 9, de officio ordinarii, I, 16, in VI°. * Cone. Trident., sess. XXIV, dc ref., c. 14; S. Pius V, const, α Durum nimis », 1 iun. 1570, 5 4 sq.; Innocentius XII, const, α Ecclesiae Catholicae », 22 sept. 1695, § 3, 5 sq.; Be­ nedictus XIII, const. « Pius et misericors », 28 apr. 1725; Benedictus XIV, const. « Ad hono­ randam », 27 mart. 1752, § 26; S. C. Ep. et Reg., Aversana, 22 ian. 1591, ad 2; S. C. C., Aquitana, 21 mail 1630, ad 3; Leodien,, 2 mali 1699, 5 apr. 1704; Cassanen., 3 dec. 1718; V♦ ai •i' K’ p’· I· u· » Can. 1489. § 1. Hospitalia, orphanotrophia aliaque similia instituta, ad opera religionis vel caritatis sive spiritualis sive temporalis destinata, possunt ab Ordinario loci erigi et per eius decretum persona iuridica in Ec­ clesia constitui. § 2. Loci Ordinarius haec instituta ne approbet, nisi finis fundatio­ nis utilis reapse sit, et talis constituta fuerit dos, quae, omnibus per­ pensis, sufficiat vel sufficiens fore prudenter praevideatur ad illum asse­ quendum. § 3. Horum institutorum administrare bona sui cuiusque rectoris est, secundum normas tabulae fundationis; hic vero iisdem obligationibus tenetur, iisdemque iuribus fruitnr, quibus administratores aliorum bo­ norum ecclesiasticorum 3. Can. 1490. § 1. In tabulis fundationis pius fundator accurate describat totam instituti constitutionem, finem, dotationem, administrationem et regi­ men, usum redituum et successionem in bona, casu exstinctionis ipsius instituti. § 2. Huiusmodi tabulae duplici exemplari conficiendae sunt, quorum alterum in archivo instituti, alterum in archivo Curiae reponatur. Can. 1491. § 1. Loci Ordinarius omnia huiusmodi instituta, etiam in personam moralem erecta et quovis modo exempta, visitare potest et debet 3. § 2. Imo licet in personam moralem non sint erecta et domui reli­ giosae concredita, si quidem agatur de domo religiosa iuris dioecesani, C. 5, X, de rerum permutatione, m, 19. C. 2, dc religiosis domibus, ut episcopo sint subtectae, III, 11, in Clem.; Conc. Tri­ sess. VII, de ref., c. 15; sess. XXV, de ref., c. 8; S. C. C., Na mien., 6 apr. 1514, 1693, ad 1, 2, et 8 febr., 28 mart. 1716. 3 C. 2. de religiosis domibus, ut episcopo sint sublectae, III, 11, in Clem.; Conc. Tri­ dent., sess. VII, de ref., c. 15; sess. XXII. de ref., c. 8; Benedictus XIV, const. « Ad mili­ tantis », 30 mart. 1742, 5 31; S. C. Ep. et Reg., Ripana. 14 maii 1841, ad 3; S. C- O., Lu­ cana, mense febr. 1586; Neapolitana (Congregationis Somasehae), 8 febr. 1601, ad 2; Cretnonen., 14 febr. 1609; Sutrina, 7 dec. 1715, ad I. II; Namien., 6 apr. 1574, 8 aug. 1693, ad 1, 2 et 8 febr., 28 mart. 1716, ad 1; Liparen., 9 mali, 6 Iun., 11 iul. 1750, ad 1; Fanen., 18 Iun. 1757, 4 mart. 1758; Pontificale Rom., tit. Ordo ad visitandas parochias. » 3 dent., 8 aug. bibcr Tertius - Dc Rebus 435 inrisdictioni Ordinarii loci penitus subduntur; si de domo religiosa iuris pontificii, episcopali vigilantiae subsunt quod spectat ad religionis ma­ gisteria, honestatem morum, exercitationes pietatis, sacrorum administrationem ‘. Can. 1492. § 1. Etiamsi fundatione, praescriptione aut privilegio apostolico pium institutum a iurisdictione et visitatione Ordinarii loci exemptum fuerit, ius tamen Ordinario est redditionem rationum exigendi, reprobata contraria consuetudine a. § 2. Si fundator velit administratores non teneri rationem Ordi­ nario loci reddere, fundatio ne acceptetur. Can. 1493. Ordinarius loci advigilet ut piae fidelium voluntates, in horum insti­ tutorum fundatione expressae, plene serventur ’. I Can. 1494. Sine venia Sedis Apostolicae haec instituta supprimi, uniri, vel in usus a fundatione alienos converti nequeunt, nisi in tabulis fundationis aliud caveatur *. PARS SEXTA DE BONIS ECCLESIAE TEMPORALIBUS Mi; ! Can. 1495. § 1. Ecclesia catholica et Apostolica Sedes nativum ius habent libere et independenter a civili potestate acquirendi, retinendi et administrandi bona temporalia ad fines sibi proprios prosequendos ’. 1 Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. S; Leo XIII, const. « Conditae a Christo », 8 dec. 1900, § 2, η. X. 2 Vide etiam can. 1525. 3 O. 3, X, de religiosis domibus, ut episcopo sint subtectae, III, 36; c. 2, dc religiosis domibus, ut episcopo sint sublectae, III, 11, in Olem.; Conc. Trident., sess. VII, de ref., c. 15; sess. XXII, de ref., c. 8; sees. XXV, de ref., c. 8; Benedictus XIV, const, α Ad mili­ tante », 30 mart. 1742, § 30, 31; S. C. C., Mcdiolanen., mense dec. 1587; Eugubina, 12 nov. , ad 4; Dcrthusen., 27 mail 1634, ad 5. < C. 4, X, de religiosis domibus, ut episcopo sint sublectae, III, 36; c. 2, de religiosis domibus, ut episcopo sint subicctae, III, 11, in Clem.; Conc. Trident., sess. VII, de ref., c. 15; sess. XXV, dc ref., c. 8; S. C. C., Acemen., 2 mali 1G93. 5 C. 1, D. XCVI; c. 59, C. XVI, q. 1; c. 12, X, de rebus ecclesiae alienandis vel noti, III, 13; Conc. Lateranen. I, can. 4; Martinus V (In Conc. Constantlen.), const. « Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 10, 16, 32, 33, 36, 39, 44, loannis Wlcleff, damn., art. 34-36, de quibus errorum Wlcleff et Husz suspecti interrogandi; Leo X (in Conc. Lateranen. V), const, α Supernae dispositionis », 5 mall 1514, § 39; Gregorius XVI, allocut. < Afflictas », 1 mart. 1841; Pius IX, allocut. « Quibus luctuosissimis », 5 sept. 1851; allocut. < Nunquam fore », 15 dec. 1856; allocut. « lamdudum cernimus », 18 mart- 1861; allocut. « Maxima qui­ dem », 9 iun. 1862; ep. encycl. α Incredibili », 17 sept. 1SG3; Syllabus errorum, prop. 26, 27V •' · I· 4 436 Codex luris Canonici § 2. Etiam ecclesiis singularibus aliisque personis moralibus quae ab ecclesiastica auctoritate in iuridicam personam erectae sint, ius est, ad normam sacrorum canonum, bona temporalia acquirendi, retinendi et administrandi l. Can. 1496. Ecclesiae ius quoque est, independens a civili potestate, exigendi a fidelibus quae ad cultum divinum, ad honestam clericorum aliorumque ministrorum sustentationem et ad reliquos fines sibi proprios sint ne cessaria 2. Can. 1497. § 1. Bona temporalia, sive corporalia, tum immobilia tum mobilia, sive incorporalia, quae vel ad Ecclesiam universam et ad Apostolicam Sedem vel ad aliam in Ecclesia personam moralem pertineant, sunt bona ecclesiastica J. § 2. Dicuntur sacraj quae consecratione vel benedictione ad divinum cultum destinata sunt; pretiosa, quibus notabilis valor sit, artis vel histo­ riae vel materiae causa. Can. 1498. In canonibus qui sequuntur, nomine Ecclesiae significatur non solum Ecclesia universa aut Sedes Apostolica, sed etiam quaelibet persona moralis in Ecclesia, nisi ex contextu sermonis vel ex natura rei aliud appareat. .1 » r ;i·. 1 Ίί : »ι Γ.ι i i 3 r TITULUS XXVII. De bonis ecclesiasticis acquirendis. p» F Can. 1499. § 1. Ecclesia acquirere bona temporalia potest omnibus iustis modis iuris sive naturalis sive positivi, quibus id aliis licet 4. allocut α Universus », 20 sept. 1S67; Pius X, ep. α Acre nefariumque », 14 mali 1905; ep. encycl. α Vehementer Nos », 11 febr. 1096; allocut. « Gravissimum », 21 febr. 1906; litt. encycl. < Une fois encore », G lan. 1907; litt. encycl. α lamdudum », 24 mail 1911. 1 C. 3, C. XII, q. 3; c. 1, de immunitate ecclesiarum, coemeteriorum et aliorum loco­ rum religiosorum, III, 23, In VI0; Plus IX, allocut. a Nunquam fore », 15 dec. 1856; ep. encycl. « Incredibili », 17 sept. 1863; ep. encycl. « Quanta cura », 8 dec. 1864. — Vide etiam can. 531; 691, ; L 1 C. 67, C. XVI, q. 1; c. 3, C. XVI, q. 2; c. 1, de decimis, primitiis et oblationibus, III, 13, In VI°; Cone. Trident., sess. XXI. de ref., c. 4, 7; sess. XXIV, de ref., c. 13; sess. XXV, de ref., c. 12; Innocentius III. ep. « Eius exemplo », 18 dec. 1208, Professio fidei XValdensibus praescr.; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 11, 13; Pius VI, const. « Auctorem fidei », 28 aug. 1794, prop. 54, Synodi Plstorien., damn.; Pius X, ep. < Acre nefariumque », 14 mali 1005; litt. encycl. α lamdudum », 24 mail 1911; S. C. C.. Marsorum, 16 apr. 1639; Carcassone»., 29 apr. 1911; S. C. de Prop. Fide (C. G. — Bardstown), 13 mall 1816, ad 2-4; instr, (ad Vic. Ap. Indlar. Orient.), 8 sept. 1S69, n. 23. » O. 13, X, de verborum significatione, V, 40; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Praef. Ap. Norveglae), 27 mail 1881. < Clemens XIII, const, a Alias ad Apostolatus », 30 lan. 1768, § 1, 5, 743._ Vide etigm can. 531. Liber Tertius - Dc Rebus Wi § 2. Dominium bonorum, sub suprema auctoritate Sedis Apostolicae, ad eam pertinet moralem personam, quae eadem bona legitime acquisiverit Can. 1500. Diviso territorio personae moralis ecclesiasticae ita ut vel illius pars alii personae morali uniatur, vel distincta persona moralis pro parte dismembrata erigatur, etiam bona communia quae in commodum totius territorii erant destinata, et aes alienum quod pro toto territorio con­ tractum fuerat, ab auctoritate ecclesiastica, cui divisio competat, cum debita proportione ex bono et aequo dividi debent, salvis piorum funda­ torum seu oblatorum voluntatibus, iuribus legitime quaesitis, ac legibus peculiaribus, quibus persona moralis regatur a. Can. 1501. Exstincta persona morali ecclesiastica, eius bona fiunt personae mo­ ralis ecclesiasticae immediate superioris, salvis semper fundatorum seu oblatorum voluntatibus, iuribus legitime quaesitis atque legibus peculia­ ribus quibus exstincta persona moralis regebatur. Can. 1502. Ad decimarum et primitiarum solutionem quod attinet, peculiaria statuta ac laudabiles consuetudines in unaquaque regione serventur ’. Can. 1503. Salvis praescriptis can. 621-624, vetantur privati tam clerici quam laici sine Sedis Apostolicae aut proprii Ordinarii et Ordinarii loci licen­ tia, in scriptis data, stipem cogere pro quolibet pio aut ecclesiastico instituto vel fine 4. Can. 1504. Omnes ecclesiae vel beneficia iurisdictioni Episcopi subiecta, itemque laicorum confraternitates, debent quotannis in signum sublectionis sol- illisit!?' J?' » C. 16, 19, C. XII, q. 1; c. 3, C. XII, q. 3; c. 5, C. XII, q. 5; c. 3, C. XVI, q. 6; c. 7, X, de constitutionibus, I, 2; c. 2, X, dc consuetudine, I, 4; c. 1, X, de in integrum restitutione, I, 41; c. 9, X, de probationibus, II, 19; c. un., de rebus ecclesiae non alienandis, III, 4, in Extravag. com.; Cone. Trident., sess. XXII, dc ref., c 11; Benedictus XIV, ep. α Cum cncpclicas », 24 mali 1754, § 4, 9; Pius IX, ep. encycl. « Quanta cura », 8 dec. 1SG4.— Vide etiam can. 531; 691, $ 1. 2 Vide etiam can. 1427, § 3. s C. 55-57, 66, 67, C. XVI, q. 1; c. 2, 3, C. XVI, q. 2; c. 1, 4, 5, C. XVI, q. 7; c. 5-7, 14, 18, 20-26, 32, 33, X, de decimis, primitiis et oblationibus, III, 30; c. 18, X, de censibus, exactionibus et procurationibus, III, 39; c. 1, de decimis, primitiis ct oblationibus, III, 13, in VI0; Cone. Trident., sess. XXIV, dc ref., c. 13; sess. XXV, dc ref., c. 12; Innocentius III, ep. α Eius exemplo », IS dec. 1208, Professio fidei Waldensibus praescr.; Martinus V (In Cone. Constantien.), const, α Inter cunctas », 22 febr 1418, art. 18, loannis Wlcleff, damn.; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const, α Dum intra », 19 dec. 1516, § 16; Clemens XIV, ep. encycl. « Decet quam maxime 21 sept. 1769, § 26, 27; S. C. C., Ariminen., 8 lun. 1619; Kpoletana, 16 et 30 mart. 1726, ad 1; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 2 lun. 1760; S. Poeni t., 4 mali 1897. 4 C. 2, de poenitentiis et remissionibus, V, 9, in Clem.; S. C. Ep. et Reg., Tarentina, 5 iun. 1593. 438 Codex luris Canonici vere Episcopo cathedraticum seu moderatam taxam determinandam ad normam can. 1507, § 1, nisi iam antiqua consuetudine fuerit determinata '. Can. 1505. Loci Ordinarius, praeter tributum pro Seminario, de quo in can. 1355, 1356, aut beneficialem pensionem de qua in can. 1429, potest, speciali dioecesis necessitate impellente, omnibus beneficiariis, sive saecularibus sive religiosis, extraordinariam et moderatam exactionem imponere ’. Can. 1506. Aliud tributum in bonum dioecesis vel pro patrono imponere eccle­ siis, beneficiis aliisque institutis ecclesiasticis, quanquam sibi subiectis, Ordinarius potest tantummodo in actu fundationis vel consecrationis; sed nullum imponi tributum potest super eleemosynis Missarum sive ma­ nualium sive fundatarum 1 *3. Μ» n' tI * b' i îi H ί· r < <· .« Can. 1507. § 1. Salvo praescripto can. 1056 et can. 1234, praefinire taxas pro variis actibus iurisdictionis voluntariae vel pro exsecutione rescriptorum Sedis Apostolicae vel occasione ministrationis Sacramentorum vel Sacramentalinm, in tota ecclesiastica provincia solvendas, est Concilii provin­ cialis aut conventus Episcoporum provinciae; sed nulla vi praefinitio eiusmodi pollet, nisi prius a Sede Apostolica approbata fuerit \ § 2. Ad taxas pro actibus iudicialibus quod spectat, servetur prae­ scriptum can. 1909. Can. 1508. Praescriptionem, tanquam acquirendi et se liberandi modum, prout est in legislatione civili respectivae nationis, Ecclesia pro bonis eccle­ siasticis recipit, salvo praescripto canonum qui sequuntur. Can. 1509. Praescriptioni obnoxia non sunt : 1. ° Quae sunt iuris divini sive naturalis sive positivi; 2. ° Quae obtineri possunt ex solo privilegio apostolico; HI PÎÎ 1 C. 1, 4-6, 8, 10. C. X, q. 3; c. 16, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 9, 20, X, de censibus, exactionibus et procurationibus, III, 39; S. C. Ep. et Reg., Senogallien., 30 aug. 1850; S. C. C., Cataccn., 21 mail 1644; Albinganen., 2 dee. 1644, ad 1-3; Samen., 16 mali, 27 iun. 1705, ad 5; Amalphitana, 5 sept. 1705, 26 febr. 1707, ad 1; Anglonen., 30 ian. 1723, ad 1; 5 oct. 1731, ad 5; Maceraten., S mali 1731; Asculana, 17 apr., 22 mail 1734, ad III; Firmana, 24 iul. 1734, ad I-III; Assisien., 18 dec. 1734, 15 ian. 1735; Perusina, 19 nov. 1735, ad 1; Bisacciorum, 1 et 15 mart. 1738, ad 2; Tolentina, 28 febr., 14 mart. 1739; Viterbien., 7 apr. 1742; Ferentina, 19 apr., 12 iul., 2 aug. 1760; Setina, 27 apr.. 18 maii 1765, ad 1; Aesina, 23 febr., 16 mart. 1771, ad 1, 2; Camerinen., 20 aug. 1774, 18 mart., 17 iun., S Iul. 1775; Anglonen. et Tursien., 31 iul. 1852; Aesina, 28 mart. 1857; Civitatis Castelli et Alatrina, 20 aug. 1917. 3 C. 6, X, dc censibus, exactionibus et procurationibus, III, 39; S. C. C., Gerunden., 27 febr. 1663, 26 ian., 9 febr., 22 mare. 1760. 3 C. 23, X, de iure patronatus, III, 3S; c. 3, 7. 9, 13, 15, X, de censibus, exactionibus et procurationibus, III, 39; c. un., de excessibus praelatorum, V, 6, in Clem. < S. C. Consist., 21 apr. 1910; S. C. C., decr. 10 iun. 1896. ad II s·*- Liber Tertius - De Rebus i 439 3. ° lura spiritualia, quorum laici non sunt capaces, si agatur de praescriptione in commodum laicorum; 4. ° Fines certi et indubii provinciarum ecclesiasticarum, dioece­ sium, paroeciarum, vicariatuum apostolicorum, praefecturarum apostolicarum, abbatiarum vel praelaturarum nullius; 5. ° Eleemosynae et onera Missarum; 6. ° Beneficium ecclesiasticum sine titulo; 7. ° Ius visitationis et obedientiae, ita ut subditi a nullo Praelato visitari possint et nulli Praelato iam subsint; 8. ° Solutio cathedratici l. Can. 1510. § 1. Res sacrae quae in dominio privatorum sunt, praescriptione acquiri a privatis personis possunt, quae tamen eas adhibere nequeunt ad profanos usus; si vero consecrationem vel benedictionem amiserint, libere acquiri possunt etiam ad usus profanos, non tamen sordidos. § 2. Res sacrae, quae in dominio privatorum non sunt, non a per­ sona privata, sed a persona morali ecclesiastica contra aliam personam moralem ecclesiasticam praescribi possunt. Can. 1511. § 1. Res immobiles, mobiles pretiosae, iura et actiones sive perso­ nales sive reales, quae pertinent ad Sedem Apostolicam, spatio centum annorum praescribuntur a. § 2. Quae ad aliam personam moralem ecclesiasticam, spatio tri­ ginta annorum s.1 *345 Can. 1512. Nulla valet praescriptio, nisi bona fide nitatur, non solum initio possessionis, sed toto possessionis tempore ad praescriptionem requisito *. Can. 1513. § 1. Qui ex iure naturae et ecclesiastico libere valet de suis bonis statuere, potest ad causas pias, sive per actum inter vivos sive per actum mortis causa, bona relinquere 5. 1 C. 5, C, C. XVI, q. 3; c. 4, X, dc consuetudine, I, 4; c. 7, 12, 16, X, de praescriptio­ nibus, II, 26; c. 4, X, de parochiis et alienis parochianis, III, 29; Benedictus XIV, ep. α De­ clarasti d, 16 mart. 1746; S. C. C., Bononien., 3 et 17 dec. 1718; Comaclen., 11 iul. 1818; Lu­ cana, 9 ian. 1825; Theanen., 17 iun. 1899, 27 apr. 1901. 3 C. 16, 17, C. XVI. q. 3; c. 13, 14, 17, X, de praescriptionibus, II, 26; c. 4, X, de con­ firmatione utili vel inutili, TI, 30; c. 2. de praescriptionibus, II, 13, in VI0; Honorius III, ep. α Sedis Apostolicae », 23 apr. 1221; Benedictus XIV. const. « Ad honorandam », 27 mart. 1752, { 30. 3 C. 9, 15, C. XVI. q. 3; c. 3, X, de praescriptionibus, II, 26. 4 C. 5, 8, 17, 19, 20, X, de praescriptionibus, II, 26; Reg. 2, 3, R. J., in VI°; Benedi­ ctus XIV, ep. α Urbem », 19 mart. 1752, § 23; S. C. Ep. et Reg., Panormitana seu Romana, 23 sept. 1836; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Sutchuen.), 5 apr. 1785. 5 Martinas V (in Cone. Constan tien.), const. « Inter cunctas », 22 febr. 1418. art 31-33, loannls Wicleft, tan.; Plus IX, ep. encycl. « Quanta cura », 8 dec. 1864. h Kt 444) Codex Iuris Canonici § 2. In ultimis voluntatibus in bonum Ecclesiae serventur, si fieri possit, sollemnitates iuris civilis; hae si omissae fuerint, heredes mo­ neantur ut testatoris voluntatem adimpleant x. -y Can. 1514. Voluntates fidelium facultates suas in pias causas donantium vel relinquentium, sive per actum inter vivos, sive per actum mortis causa, diligentissime impleantur etiam circa modum administrationis et eroga­ tionis bonorum, salvo praescripto can. 1515, § 3 ’. Can. 1515. § 1. Ordinarii omnium piarum voluntatum tam mortis causa quam inter vivos exsecutores sunt s. § 2. Hoc ex iure Ordinarii vigilare possunt, ac debent, etiam per visitationem, ut piae voluntates impleantur, et alii exsecutores delegati debent, perfuncti munere, illis reddere rationem *. § 3. Clausulae huic Ordinariorum iuri contrariae, ultimis volunta­ tibus adiectae, tanquam non appositae habeantur 3. Can. 1516. ■?> » 0 § 1. Clericus vel religiosus qui bona ad pias causas sive per actum inter vivos, sive ex testamento fiduciarie accepit, debet de sua fiducia Ordinarium certiorem reddere, eique omnia istiusmodi bona seu mobilia seu immobilia cum oneribus adiunctis indicare; quod si donator id ex­ presse et omnino prohibuerit, fiduciam ne acceptet ·. § 2. Ordinarius debet exigere ut bona fiduciaria in tuto collocentur et vigilare pro exsecutione piae voluntatis ad normam can. 1515 T.1 *349 1 C. 2, X, de consuetudine, 1. 4; c. 11, X, dc testamentis et ultimis voluntatibus, IU, 26; S. C. C., Sipntna, 20 dee. 1828; S. Poenlt., 10 ian. 1901. i C. 4, 9-11, C. XIII, q. 2; c. 4, C. XVII, q. 4; c. 3, 4, 6. 17, 19, X, de testamentis et ultimis voluntatibus, III, 20: c. 3, X, de successionibus ab intestato, III, 27; c. un., de testa­ mentis et ultimis voluntatibus, III, 6, in Clem.; c. 2, de religiosis domibus, ut episcopo sint sublectae, III, 11, in Clem.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 15; S. C. S. Off., decr. 18 mart. 1GG6, prop. 43, damn.; S. C. C., Venusina, 15 nov. 1704, ad 1-4; S. C. de Prop. Fide, instr, a 1807. 3 C. 3, 6, 17. X, de testamentis et ultimis voluntatibus, III, 26; Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 8; Benedictus XIV, const « Ad militantis o, 30 mart. 1742, § 30, 31; S. C. C., Oscen., mense oct. 15S9, ad 7; Civitatis Plebis, 16 iul. 1695; Favcntina, 29 inn. 1848, ad 2; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 13 ian. 1794. 4 C. 3, 6, 17, 19, X, de testamentis et ultimis voluntatibus, III, 26; e. un., de testa­ mentis et ultimis voluntatibus, III, 6, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXII, de ref., C. S; Benedictus XIV, const. < Ad militantis ». 30 mart. 1742, } 30, 31; Plus IX, ep. encycl. « Cum nuper », 20 lan. 1858; Leo XIII, const, α Conditae a Christo », 8 dee. 1900, 5 2, η. IX; S. C. C.. Asculana, 3 et 24 mart. 1725, ad G; Nullius Montis Cassini, 24 sept. 1729, 14 et 28 lan. 1730. » C. 17, X, de testamentis ct ultimis voluntatibus, III, 26; S. C. C., Civitatis Plebis, sa ad I. 10 iul. 1695; Bononien., 2 mart. 1839, • S. C. C., Bellovacen., 9 aug. 1900. r O. 17. 19. X, de testamentis et ultimis voluntatibus, III, 26; S. C. C., Bellovacen., 9 aug. 1909. i .'«μ Liber Tertius - De Rebus «1 § 3. Bonis fiduciariis alicui religioso commissis, si quidem bona sint attributa loci seu dioecesis ecclesiis, incolis aut piis causis iuvandis, Or­ dinarius de quo in §§ 1, 2, est loci Ordinarius; secus, est Ordinarius eius­ dem religiosi proprius. Can. 1517. § 1. Ultimarum voluntatum reductio, moderatio, commutatio, quae fieri ex iusta tantum et necessaria causa debent. Sedi Apostolicae reser­ vantur, nisi fundator hanc potestatem etiam Ordinario loci expresse concesserit x. § 2. Si tamen exsecutio onerum impositorum, ob imminutos reditus aliamve causam, nulla administratorum culpa, impossibilis evaserit, tunc Ordinarius quoque, auditis iis quorum interest, et servata, meliore quo fieri potest modo, fundatoris voluntate, poterit eadem onera aeque imminuere, excepta Missarum reductione quae semper Sedi Apostolicae unice competit a. TITULUS XXVIII. De bonis ecclesiasticis administrandis. Can. 1518. Romanus Pontifex est omnium bonorum ecclesiasticorum supremus administrator et dispensator s. Can. 1519. § 1. Loci Ordinarii est sedulo advigilare administration! omnium bonorum ecclesiasticorum quae in suo territorio sint nec ex eius iurisdictione fuerint subducta, salvis legitimis praescriptionibus, quae eidem potiora iura tribuant \ § 2. Habita ratione iurium, legitimarum consuetudinum et circum­ stantiarum, Ordinarii, opportune editis peculiaribus instructionibus 1 C. 14, C. XVI, q. 1; c. 2, de religiosis domibus, ut episcopo sint subiectae, III, 11, In Clem.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 15; sess. XXII, de ref., c. 6; S. C. Ep. et Reg., Caputaquen., 14 iun. 1595; S. C. C., Venusina, 15 nov. 1704, ad 1-4; Asten., 19 nov. 1718; S. C. de Prop. Fide, instr a. 1807. 2 Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 4, 8; Innoeentius XII, const, α Nuper », 23 dee. 1697, § 3-6,15, ad 1, 2, § 16, 17, 30; S. C. Ep. et Reg., Albanen., 30 lan. 1846; Romana, 16 sept. 1864, ad 2; S. C. C., Cremonen., mense iul 1586, ad 1, 2; Nicoteren., mense mart. 1587, ad 4; Uieracen., mense apr. 1587; Mediolanen., mense oct. 1587; Lauden., 30 mali 1591, ad 1; Fcrrarien., 3 mart. 1597; 8. Agathae Gothorum, 24 maii 1601; decr. 21 lun. 1625; Florentina, 15 dee. 1629; Lucen., 20 iun. 1682, ad 2; decr. 23 nov. 1697, ad 1, 2; Aprutina, 29 nov. 1704, 2 mali 1705, ad 1; Montis Politiani, 19 aug., 9 sept. 1724; Congregationis Passionis, 16 dec. 1S93, ad 1. 3 Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Supernae dispositionis », 5 maii 1514, § 39; Benedictus XIV, ep. σ Cum encyclicas », 24 mail 1754, § 4, 9. « C. 2, 3, 5-7, C. X, q. 1; c. 13, 24, C. XII, q. 1; c. 19, 32, C. XII, q. 2; c. 11, C. XVI, q. 7; Plus VII, litt. ap. α Non sine magno », 24 aug. 1822; Plus IX. ep. encycl. σ Cum nuper », 20 ian. 1858; Leo XIII, ep. encycl. « Constanti Hungarorum », 2 sept. 1893; S. C. de Prop. Fide (C. G, —Bardstown), 1 apr. 1816, ad 2, 3; Pontificale Rom., tit. Ordo ad visitandas parochias. U It .Z 442 Codex Iuris Canonici intra fines iuris communis, universum administrationis bonorum eccle­ siasticorum negotium ordinandum curent. Can. 1520. § 1. Ad hoc munus rite obeundum quilibet Ordinarius in sua civi­ tate episcopali Consilium instituat, quod constet praeside, qui est ipsemet Ordinarius, et duobus vel pluribus viris idoneis, iuris etiam civilis, quan­ tum fieri potest, peritis, ab ipso Ordinario, audito Capitulo, eligendis, nisi iure vel consuetudine peculiari iam alio aequivalenti modo legitime fuerit provisum *. § 2. Citra apostolicum indultum, ii a munere administratoris exclu­ duntur, qui cum Ordinario loci primo vel secundo consanguinitatis vel affinitatis gradu coniuncti sint. § 3. Loci Ordinarius in administrativis actibus maioris momenti Consilium administrationis audire ne praetermittat; huius tamen sodales votum habent tantum consnltivum, nisi iure communi in casibus specia­ liter expressis vel ex tabulis fundationis eorum consensus exigatur ’. § 4. Sodales huius Consilii iusiurandnm de munere bene ac fideliter adimplendo coram Ordinario emittant. e P Π F i 4-- L·· 'i Can. 1521. § 1. Praeter hoc dioecesanum Consilium administrationis, Ordina­ rius loci in administrationem bonorum quae ad aliquam ecclesiam vel locum pium pertinent et ex iure vel tabulis fundationis suum non habent administratorem, assumat viros providos, idoneos et boni testimonii, quibus, elapso triennio, alios sufficiat, nisi locorum circumstantiae aliud suadeant ’. § 2. Quod si laicis partes quaedam in administratione bonorum ec­ clesiasticorum vel ex legitimo fundationis seu erectionis titulo vel ex Ordinarii loci voluntate competant, nihilominus universa administratio nomine Ecclesiae fiat, ac salvo iure Ordinarii visitandi, exigendi rationes et praescribendi modum administrationis ♦. Can. 1522. Antequam administratores bonorum ecclesiasticorum, de quibus in can. 1521, suum munus ineant : 1. · Debent se bene et fideliter administraturos coram Ordinario loci vel vicario foraneo iureiurando cavere; 2. ° Fiat accuratum ac distinctum inventarium, ab omnibus subscri­ bendum, rerum immobilium, rerum mobilium pretiosarum aliarumve cum X C. 4, 5, D. LXXXIX; c. 21. 22, C. XVI. q. 7; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Indlnr. Orient.), 8 sept. 1S69. η. 27; instr, (ad Vic. Ap. Sin.). IS oct. 1883, η. XIV. 3 S. 0. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Indlar. Orient.), 8 sept. 1869. n. 27; instr, (ad Vic. Ap. Sin.), 18 oct. 1883, η. XIV. 3 C. 2, de religiosis domibus, ut episcopo sint subiectae, III, 11. in Clem.; Cone. Tri­ dent·, sess. VII, de ref., c. 15; sess. XXV. de ref., c. 8. 4 C. 2, de religiosis domibus, ut episcopo sint subiectae, III. 11, in Clem.; Cone. Tri­ dent., sess. VII, de ref., c. 15; sess. XXII, de ref., c. 9; sess. XXIV, de ref., c. 3; S. C. Ep. et Beg., Lucana, 11 febr. 1842, ad 1. 4 :: Liber Tertius - De Rebus descriptione atque aestimatione earundem; vel factum antea inventarium acceptetur, adnotatis rebus quae interim amissae vel acquisitae fuerint; ° Huius inventarii alterum exemplar conservetur in tabulario 3. administrationis, alterum in archivo Curiae; et in utroque quaelibet im­ mutatio adnotetur quam patrimonium subire contingat 1. » Can. 1523. Administratores bonorum ecclesiasticorum diligentia boni patrisfamilias suum munus implere tenentur; ac proinde debent : 1. ° Vigilare ne bona ecclesiastica suae curae concredita quoquo modo pereant aut detrimentum capiant; 2. ° Praescripta servare iuris tam canonici quam civilis, aut quae a fundatore vel donatore vel legitima auctoritate imposita sint; 3. ° Reditus bonorum ac proventus accurate et iusto tempore exi­ gere exactosque loco tuto servare et secundum fundatoris mentem aut statutas leges vel normas impendere; 4. ° Pecuniam ecclesiae, quae de expensis supersit et utiliter col­ locari potest, de consensu Ordinarii, in emolumentum ipsius ecclesiae occupare; 5. ° Accepti et expensi libros bene ordinatos habere; 6. ’ Documenta et instrumenta, quibus iura ecclesiae in bona ni­ tuntur, rite ordinare et in ecclesiae archivo vel armario convenienti et apto custodire; authentica vero eorum exemplaria, ubi commode fieri potest, in archivo vel armario Curiae deponere 1*3. l Can. 1524. Omnes, et praesertim clerici, religiosi ac rerum ecclesiasticarum administratores, in operum locatione debent assignare operariis hone­ stam iustamque mercedem; curare ut iidem pietati, idoneo temporis spa­ tio, vacent; nullo pacto eos abducere a domestica cura parsimoniaeque studio, neque plus eisdem imponere operis quam vires ferre queant neque id genus quod cum aetate sexuque dissideat 3. Can. 1525. § 1. Reprobata contraria consuetudine, administratores tam eccle­ siastici quam laici cuiusvis ecclesiae etiam cathedralis aut loci pii cano­ nice erecti aut confrateçpitatis singulis annis officio tenentur reddendi rationem administrationis Ordinario loci 4. 1 C. 20, 21, C. XII, q. 1; c. 23, C. XXII, q. 5; c. 5, X, de iureiurandu, II, 24; c. 2, de religiosis domibus, ut episcopo sint subiectae, III, 11, in Clem.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 15; S. C. C., Aliphana, 18 iul. 1705, ad 1; Senogallien., 8 iun., 13 lui. 17G5, ad VI. 3 C. 2, de religiosis domibus, ut episcopo sint subiectae, III, 11, in Clem.; Cone. Tri­ dent., sess. VII, de ref., c. 15; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1807; instr, (ad Patriarch, zlrmen.). 30 lui. 1867, n. 2, 5. 3 Leo XIII, ep. a Noi rendiamo », 14 mart. 1890; litt. encycl. « Rerum novarum », 15 mail 1891. < C. 11, C. X, q. 1; c. 1, C. X, q. 3; c. 31, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 2, de religiosis domibus, ut episcopo sint subiectae, III, 11, In Clem.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 15; sess. XXII, de ref., c. 9; Benedictus XIV, const, c Ad militantis », 30 mart. 1742, § 32; Plus VII, litt. ap. < Non sine magno », 24 aug. 1822; Leo XIII, const, α Romanos I if ft i· Ί$ι § 2. Si ex peculiari iure aliis ad id designatis ratio reddenda sit, tunc etiam Ordinarius loci vel eius delegatus cum his admittatur, ea lege ut aliter factae liberationes ipsis administratoribus minime suf­ fragentur l. Can. 1526. Administratores litem nomine ecclesiae ne inchoent vel contestentur, nisi licentiam obtinuerint scripto datam Ordinarii loci, aut saltem, si res urgeat, vicarii foranei, qui statim Ordinarium de concessa licentia certiorem reddere debet ’. Can. 1527. § 1. Nisi prius ab Ordinario loci facultatem impetraverint, scriptis dandam, administratores invalide actus ponunt qui ordinariae administrationis fines et modum excedant 3. § 2. Ecclesia non tenetur respondere de contractibus ab administra­ toribus sine licentia competentis Superioris initis, nisi quando et qua­ tenus in rem suam versum sit 4. Can. 1528. Etsi ad administrationem non teneantur titulo beneficii vel officii ecclesiastici, administratores qui munus expresse vel tacite susceptum arbitratu suo dimittunt ita ut damnum exinde ecclesiae obveniat, ad resti­ tutionem tenentur. Pontifices », 8 mali 1881; S. C. Ep. et Reg., Amalphitana, 6 aug. 13S5; Trevici, 2 lun. 1592; rjs Salernitana, 21 iul. 1617; Aliphana, 31 iul. 1637; ConventuaCastellancten., 14 nov. 1603; lium, 5 oct. 1646; Ripana, 14 mali 1841, ad 3; Camerinen., 18 febr. 1S42, ad 3; S. C. C., Bispalen., mense apr. 15S9, ad 1; Zamoren., ΖΊ mart. 1591, ad 1; Conchen., 11 lun. 1591; Arimincn., 29 aug. 1595; Guardien., 22 sept. 1600; Cremonen., 14 febr. 1609; 10 febr. 1624; Constantlen., 17 nov. 1G29, ad 6; Eugubina, 12 nov. 1633, ad 4; Derthusen., 27 mail 1634, ad 5; Leprien., 13 sept. 1636; Civitatis Urbaniae, 17 lui. 1638, ad 1; Forosempronien., 11 mart. 1662, ad 1; Potentina, 29 mali 1683, ad 4; Tarraconen., 10 iun. 16S4; Barcinonen., 1 apr. 1702, ad 3; Ferentina, 1 et 15 mart. 1704, ad 2; Lancianen., 20 sept. 1710, ad IX; Firmana, 7 lui., 4 aug. 1714, ad 3; Ripana, 16 et 30 mart. 1715, ad 2, 3; Sutrina, 7 dec. 1715, ad V, VI; Narnien., 6 apr. 1574, 8 aug. 1693, ad 1, 2 et S febr., 28 mart. 1716, ad 2; Caie t ana, 2 lui. 1718, ad 3; Aliphana, 3 et 17 dec. 1718, 18 mart. 1719, ad 1; Asculana, 3 et 24 mart. 1725, ad 5; Cusentina, 19 nov., 3 dec. 1729, ad 3, 4; Crcmonen., 9 sept., 12 dec. 1730, 5 apr. 1732, ad 6 et 8, 29 aug. 1733; luvenacen., 2 iun., 7 iul., 22 sept., 17 nov. 1736, ad 2; Comen., 6 et 27 iul. 1737, ad 1, 2; Nullius seu Nonant ulana, 13 et 27 iun. 1744, ad 12; Mileten., 28 ian., 6 mart., 17 lun., 15 iul. 1747, ad III; Liparen., 9 mail, 6 iun., 11 iul. 1750; Vasioncn., H aug. 1753, ad 4; Montis Alti, 14 dec. 1754, 25 ian., 10 mail 1755, ad VI; Fanen., 18 lun. 1757, 4 mart. 1758; Forolivien., 21 aug., 11 sept. 1784, ad XIX; Asculana, 21 iun., 12 iul. 1788, ad X et 17 ian., 7 febr. 1789; Suessana, 30 lui., 27 aug/1831, ad 3; Civitatis Castelli, 18 luJ. 1857; Pontis Curvi, 18 dec. 1S5S; Platien., IS nov. 1905; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 16 sept. 1771; decr. 13 apr. 1807, η. XV; instr, (ad Vie. Ap. Sin.), 18 oct. 18S3, η. XIV. 1 Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 9; Plus VII, litt. ap. a Non sine magno », 24 aug. 1822; S. C. C., Vaurien., mense mart. 1595; Liparen., 9 mall, 6 iun., H lui. 1750. 2 S. C. Ep. et Reg., Spoletana, 29 nov. 1850, ad 1; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 21 lui. 1856, art. 20, J. 3 S. C. C., Asculana, 21 lun.. 12 iul. 1788, ad VI, VII et 17 lan., 7 febr. 1789; S. C. de Prop. Fide (C, G.), 21 iul. 1S56. art. 20. 4 C. 1, X. dc deposito, III, 16; c. 2, X, de solutionibus, III, 23; Reg. 76, R. J., in VP. — Vide etlam cnn. 536, § 3. Liber Tertius - De Rebus TITULUS XXIX. Do contractibus Can. 1529. Quae ius civile in territorio statuit de contractibus tam in genere, quam in specie, sive nominatis sive innominatis, et de solutionibus, eadem iure canonico in materia ecclesiastica iisdem cum effectibus ser­ ventur, nisi iuri divino contraria sint aut aliud iure canonico caveatur L Can. 1530. § 1. Salvo praescripto can. 1281, § 1, ad alienandas res-ecclesiasticas immobiles aut mobiles, quae servando servari possunt, requiritur : 1. ° Aestimatio rei a probis peritis scripto facta; 2. ° Iusta causa, idest urgens necessitas, vel evidens utilitas Eccle­ siae, vel pietas; 3. ° Licentia legitimi Superioris, sine qua alienatio invalida est ’. § 2. Aliae quoque opportunae cautelae, ab ipsomet Superiore pro di­ versis adiunctis praescribendae, ne omittantur, ut Ecclesiae damnum vitetur. Can. 1531. § 1. Res alienari minore pretio non debet quam quod in aestimatione indicatur § 2. Alienatio fiat per publicam licitationem aut saltem nota redda­ tur, nisi aliud circumstantiae suadeant; et res ei concedatur qui, omnibus perpensis, plus obtulerit *. § 3. Pecunia ex alienatione percepta caute, tuto et utiliter in com­ modum Ecclesiae collocetur 5. 1 S. C. de Prop.Fide, decr. 15 dec. 1840. 2 C. 8, C. X, q. 2; c. 13-16, 18-20, 32, 35, 41, 51, 52, 70, C. XII, q. 2; c. 1, 5, C. XVII, q. 4; c. 7, X, de constitutionibus, I, 2; c. 1, 3, 8, 9, X, de his, quae fiunt a praelato sine consensu capituli, III, 10; c. 1, 5, 6, 8, 10, 12, X, de rebus ecclesiae alienandis vel non, III, 13; c. 6, X, de rerum permutatione, III, 19; c. 17, X, de decimis, primitiis et oblationibus, III, 30; c. 1, de rebus ecclesiae non alienandis, III, 9, in VI0; c. 1, de rebus ecclesiae non alienandis, III, 4, in Cleni.; c. un., de rebus ecclesiae non alienandis, III, 4, in Extravag. com.; S. C. S. Off. (Sutchuen.), 20 aug. 1778; (Ratisbonen.), 22 dec. 1880, ad V; S. C. Ep. et Reg., Ariminen., 7 ian. 1579; S. C. C., Mediolanen., 14 mart. 1682; Nullius Sublacen., 16 iun., 7 iul., 18 aug. 1781, 11 mail, 13 iul. 17S2; Asculana, 7 et 21 lun. 1788, ad I; Anconitana, 21 apr. 1792; Civitatis Castelli, 15 iun., 20 iul., 17 aug. 1793, ad I; S. C. de Prop. Fide (O. P. pro Sin. — Cochinchin.), 27 aug. 1832; lltt. (ad Vlc. Ap. Cochinchln.), 31 mart. 1836; instr, (ad Patriarch. Armen.), 30 iul. 1867, n. 1; instr. (ad Praef. Ap. Norveglae), 27 mail 1881.— Vide etiam can. 534, § 1. 3 S. C. de Prop.Flde, instr, (ad Patriarch. Armen.), 30 iul. 1867, n. 1. 1 Benedictus XIV, motu propr. a Esscndo », 23 nov. 1742, η. I, II; S. C. Ep. et Reg Nucerina, 23 lan. 1784; Aquacpendcn., 2 sept. 1793; decr. 18 mart. 1835; S. C. C., Ordinis 8. Francisci, 18 mart. 1719; Scnogallien., 24 aug. 1844; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Pa­ triarch. Armen.), 30 iul. 1S67, n. 1. 5 S. C. Ep. et Reg., Ajafeien., 4 oct. 1323; S. C. C., Nullius Sublacen., 16 iun., 7 iul., 18 aug. 1781, 11 mail, 13 iul. 1782; Asculana, 7 et 21 iun. 1788, ad II; Maccraten., 14 mart., I Codex Iuris Canonici Can. 1532. § 1. Legitimos Superior de quo in can. 1530, § 1, n. 3, est Sedes Apostolica, si agatur: 1. * De rebus pretiosis; 2. ® De rebus quae valorem excedunt triginta millium libellarum seu francorum x. § 2. Si vero agatur de rebus quae valorem non excedunt mille libel­ larum seu francorum, est loci Ordinarius, audito administrationis Con­ silio, nisi res minimi momenti sit, et cum eorum consensu quorum in­ terest *. § 3. Si denique de rebus quarum pretium continetur intra mille libellas et triginta millia libellarum seu francorum, est loci Ordinarius, dummodo accesserit consensus tum Capituli cathedralis, tum Consilii administrationis, tum eorum quorum interest ’. § 4. Si agatur de alienanda re divisibili, in petenda licentia aut con­ sensu pro alienatione exprimi debent partes antea alienatae; secus licen­ tia irrita est. Can. 1533. Sollemnitates ad normam can. 1530-1532 requiruntur non solum in alienatione proprie dicta, sed etiam in quolibet contractu quo conditio Ecclesiae peior fieri possit*. . I j· i»: fi* IP if Can. 1534. § 1. Ecclesiae competit actio personalis contra eum qui sine debitis sollemnitatibus bona ecclesiastica alienaverit et contra eius heredes; realis vero, si alienatio nulla fuerit, contra quemlibet possessorem, salvo iure emptoris contra male alienantem *. § 2. Contra invalidam rerum ecclesiasticarum alienationem agere possunt qui rem alienavit, eius Superior, utriusque successor in officio, tandem quilibet clericus illi ecclesiae adseriptus, quae damnum passa sit *. 4 apr. 1789, ad 2; Civitatis Castelli, 15 iun.. 20 iul., 17 aug. 1793, ad I; Senogallien., 24 aug. 1844; S. O. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Cochinchin.), 27 aug. 1832; Utt. (ad Vic. Ap. Cochinchin.), 31 mart. 1836; instr, (ad Patriarch. Armen.), 30 iul. 1867, n. 1, 5. 1 C. 13, C. XII, q. 2; c. 9, X, de his, quae fiunt a praelato sine consensu capituli, III, 10; S. C. Ep. et Peg., Ariminen., 7 ian. 1579. — Vide etiam can. 534, § 1. 2 S. C. Ep. et Reg., Pontis Curvi, 14 lun. 1788. - 3 C. 1, 3, 8, 9, X, de his, quae fiunt a praelato sine consensu capituli, III, 10; Pius IX, const, α Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, § IV, n. 3. 4 O. 2, X, de solutionibus, III, 23; c. 2, 3, 7, 9, X, de donationibus, III, 24; S. C. C., Paventina, 14 mall, 11 lun., 3 sept. 1825, 26 iun. 1830: S. C. de Religiosis, instr. 30 iul. 1909, n. I-VII; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Patriarch. Armen.), 30 iul. 1867; instr, (ad Praef. Ap. Norveglae), 27 mall 1881. ® C. 32. 35, C. XII, q. 2; C. 6, X, de rebus ecclesiae alienandis rel non. III, 13; C. 3, X, dc pignoribus ct aliis cautionibus, III, 21; Paulus IV, const. « Iniunctum nobis », 14 iul. 1555, 5 5. —Vide etiam can. 536, § 4. « C. 41, 42, C. XII, q. 2; c. 6, X, de rebus ecclesiae alienandis vel non, ΠΙ, 13; c. 2, X, de precariis, III, 14; c. 2, X, de rerum permutatione, III, 19; c. 2, X, de donationibus, III, 24. Liber Tertius · De Rebus 447 Can. 1535. ■ Praelati et rectores de bonis mobilibus suarum ecclesiarum donationes, praeterquam parvas et modicas secundum legitimam loci consuetu­ dinem, facere ne praesumant, nisi iusta interveniente causa remunerationisaut pietatis aut Christianae caritatis; secus donatio a successoribus revocari poterit x. . Can. 1536. § 1. Nisi contrarium probetur, praesumendum ea quae donantur rectoribus ecclesiarum, etiam religiosorum, esse ecclesiae donata 3. § 2. Donatio facta ecclesiae, ab eius rectore seu Superiore repudiari nequit sine licentia Ordinarii. § 3. Repudiata illegitime donatione, ob damna quae inde obvenerint actio datur restitutionis in integrum vel indemnitatis. § 4. Donatio ecclesiae facta et ab eadem legitime acceptata, propter ingratum Praelati vel rectoris animum revocari nequit. Can. 1537. Res sacrae ne commodentur ad usum qui earundem naturae repu­ gnet *. Can. 1538. § 1. Si ecclesiae bona, legitima interveniente causa, oppignoranda vel hypothecae nomine obliganda sint, vel agatur de aere alieno con­ trahendo, legitimus Superior, qui ad normam can. 1532 licentiam dare debet, exigat ut antea omnes, quorum interest, audiantur, et curet ut, cum primum fieri poterit, aes alienum solvatur *. § 2. Hac de causa annuae ratae ab eodem Ordinario praefiniantur quae exstinguendo debito sint destinatae s. Can. 1539. § 1. In venditione aut permutatione rerum sacrarum nulla ratio consecrationis vel benedictionis in pretii aestimatione habeatur ·. § 2. Administratores possunt titulos ad latorem, quos vocant,’com-, mutare in alios titulos magis aut saltem aeque tutos ac frugiferos, ex­ clusa qualibet commercii vel negotiationis specie, ac de consensu Ordi­ narii, dioecesani Consilii administrationis aliorumque quorum intersitT, 1 C. 7, C. X, q. 2; c. 23, 24, C. XII, q. 1; c. 19, C. XII, q. 2; c. 2, 7, 9, X, de donatio­ nibus, III, 24; c. 8, X, de testamentis et ultimis voluntatibus, III, 20; Reg. 76, R. J., In VI®. — Vide etiam can. 537. 2 C. 3, C. XII, q. 3; c. 15, X, de testamentis et ultimis voluntatibus, III, 26; Leo XIII,. const, α Romanos Pontifices t>, 8 mail 1881. 3 Reg. 51, R. J., in VI®. < C. 2, X, de solutionibus, III, 23; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Patriarch. Armen.), 30 lol. 1867, η. 4. 3 S. C. C., Romana, 5 apr., 17 maii 1851; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Patriarch. Armen.), 30 iul. 1867, n. 4. « Vide etiam can. 730. r S. C. C., Romana et aliarum, 17 febr. 1906, ad 2. î11 Codex I una Canonici Can. 1540. Bona ecclesiae immobilia propriis administratoribus eorumque coniunctis in primo aut secundo consanguinitatis vel affinitatis gradu non sunt vendenda aut locanda sine speciali Ordinarii loci licentia. Can. 1541. ■ί’ i< àIF i’ ■*' ? .· 1«· ' ··!< § 1. Contractus locationis alicuius fundi ecclesiastici ne fiant, nisi ad normam can. 1531, § 2; et in iis addantur semper conditiones de limi tibus custodiendis, de bona cultione, de rite solvendo canone, de oppor­ tuna cautela pro conditionibus implendis l. § 2. Pro locatione bonorum ecclesiasticorum, servato praescripto can. 1479 : 1. ° Si valor locationis excedat triginta millia libellarum seu franeorum et locatio sit ultra novennium, requiritur beneplacitum apostoli­ cum; si locatio non sit ultra novennium, servari debet praescriptum can. 1532, § 3; 2. ® Si valor contineatur intra mille libellas et triginta millia libel­ larum seu francorum et locatio sit ultra novennium, servari debet prae­ scriptum eiusdem can. 1532, § 3; si locatio non sit ultra novennium, prae­ scriptum eiusdem can. 1532, § 2; 3. ° Si valor non excedat mille libellas seu francos et locatio sit ultra novennium, servari debet idem praescriptum can. 1532, § 2; si locatio non sit ultra novennium, fieri potest a legitimis administratori­ bus, monito Ordinario. Can. 1542. § 1. In emphyteusi bonorum ecclesiasticorum emphyteuta nequit canonem redimere sine licentia legitimi Superioris ecclesiastici de quo in can. 1532; quod si redemerit, eam saltem pecuniae vim ecclesiae dare debet, quae canoni respondeat. § 2. Ab emphyteuta congrua exigatur cautio pro solutione canonis et conditionibus implendis; in ipso instrumento pacti emphyteutic! forum ecclesiasticum arbiter statuatur ad dirimendas controversias inter partes fortfe exorituras et expresse declaretur meliorationes solo cedere 2. Can. 1o43. Si res fungibilis ita alicui detur ut eius fiat et postea tantundem in eodem genere restituatur, nihil lucri, ratione ipsius contractus, percipi potest; sed in praestatione rei fungibilis non est per se illicitum de lucro legali pacisci, nisi constet ipsum esse immoderatum, aut etiam de lucro maiore, si iustus ac proportionatus titulus suffragetur 3. 1 S. C. Ep. et Reg., lanuen. et Parmen., 12 febr. 1597; S. C. de Prop Fide, instr, (ad Patriarch. Armen.), 30 lui. 1S67, η. 6. 3 C. 2, C. X, q. 2; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Patriarch. Armen.), 30 iul. 1S67, n. 3. 3 C. 6, 8, C. XIV, q. 4; Leo X (in Conc. Lateranen. V). const. « Inter multiplices », 4 mali 1515, δ 4: Benedictus XIV. ep. encycl. a VU pervenit ». 1 nov. 1745, $ 3, I-V. § 4; 8. C. S. Off. (Kentuky), 9 mali 1821, ad 2; S. C. de Prop. Fide, Instr, a. 1873. Liber Tertius · De Rebus «9 TITULUS XXX. Do piis fundationibus. Can. 1544. § 1. Nomine piarum fundationum significantur bona temporalia alicui personae morali in Ecclesia quoquo modo data, cum onere in perpetuum vel in diuturnum tempus ex reditibus annuis aliquas Missas celebrandi, vel alias praefinitas functiones ecclesiasticas explendi, aut nonnulla pietatis et caritatis opera peragendi. § 2. Fundatio, legitime acceptata, naturam induit contractus synallagmatici : do ut facias. Can. 1545. Loci Ordinarii est normas praescribere de dotis quantitate infra quam pia fundatio admitti nequeat et de eius fructibus rite distribuendis *. Can. 1546. § 1. Ut huiusmodi fundationes a persona morali acceptari possint, requiritur consensus Ordinarii loci, in scriptis datus, qui eum ne prae­ beat, antequam legitime compererit personam moralem tum novo oneri suscipiendo, tum antiquis iam susceptis satisfacere posse; maximeque caveat ut reditus omnino respondeant oneribus adiunctis secundum cuius­ que dioecesis morem *. § 2. In acceptatione, constitutione et administratione fundationis patronus ecclesiae nullum ius habet. Can. 1547. Pecunia et bona mobilia, dotationis nomine assignata, statim in loco tuto, ab eodem Ordinario designando, deponantur ad eum finem ut eadem pecunia vel bonorum mobilium pretium custodiantur et quamprimum caute et utiliter secundum prudens eiusdem Ordinarii arbitrium, auditis et iis quorum interest et dioecesano administrationis Consilio, collocen­ tur in commodum eiusdem fundationis cum expressa et individua men­ tione oneris 3. Can. 1548. § 1. Fundationes, etiam viva voce factae, scripto consignentur. § 2. Alterum tabularum exemplar in Curiae archivo, alterum in archivo personae moralis, ad quam fundatio spectat, tuto asservetur. 1 Innocentius XII, const. « Nuper », 23 dec. 1697, § 15, ad 5, § 16, 30; S. C. C., decr. 23 nov. 1697, ad 5. 3 Innocentius XII, const, α Nuper », 23 dec. 1697, § 7, 8, 16, 18, 30; S. C. C., decr. 21 iun. 1625; decr. 23 nov. 1697; Celsonen., 22 iul. 1741, ad 1; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 21 iul. 1856, art. 20, a. 3 Innocentius XII, const, α Nuper », 23 dec. 1697, § 7, 16, 30; S. C. C., decr. 21 lun. 1625; decr. 23 nov. 1697. Cedex luris Canonici. ♦4 ’ 450 Codex luria Canonici Can. 1549. § 1. Servatis praescriptis can. 1514-1517 et can. 1525, in qualibet ecclesia onerum ex piis fundationibus incumbentium tabella conficiatur quae apud rectorem in loco tuto conservetur l. § 2. Pariter praeter librum de quo in can. 843, § 1, alter liber reti­ neatur et apud rectorem servetur, in quo singula onera perpetua et tem­ poraria eorumque implementum et eleemosynae adnotentur, ut de iis omnibus exacta ratio Ordinario loci reddatur *. Can. 1550. Si agatur de piis fundationibus in ecclesiis, etiam paroecialibus, religiosorum exemptorum, iura et officia Ordinarii loci, de quibus in can. 1545-1549, exclusive competunt Superiori maiori 1 *3. Can. 1551. § 1. Reductio onerum quae pias fundationes gravant, uni Sedi Apo­ stolicae reservatur, nisi in tabulis fundationis aliud expresse caveatur, et salvo praescripto can. 1517, § 2. § 2. Indultum reducendi Missas fundatas non protenditur nec ad alias Missas ex contractu debitas nec ad alia onera piae fundationis 4. § 3. Indultum vero generale reducendi onera piarum fundationum ita intelligendum est, nisi aliud constet, ut indultarius potius alia onera, quam Missas reducat ’. i. ·.' i rr b» '!■ 'I Λ 1I r/. ‘i 1 Innocentius XII, const, e Vuper », 23 dec. 1697, § 18, 30; S. C. C., decr. 23 nov. 1697; decr. « Ut debita », 11 mali 1904; Caeremoniale Eplscopor., 1. I, c. VI, n. 4. 3 Innocentius XII, const. « Nuper ». 23 dec. 1697, 5 19, 30; S. C. C., decr. 23 nov. 1697; decr. « Ut debita », 11 maii 1904, n. 15. Innocentius XII, const, α Super ». 23 dec. 1697, § 7, 8, 16, 19, 30; S. C. C., decr. 21 iun. 1625; decr. 23 nov. 1697. < S. C. C., Neapolitana, 13 et 27 lan. 1703. ad 1; Veronen., 18 nov., 2 dec. 1713; Ro­ mana, 1 et 15 dec. 1714, ad 1-3; Bergvmrn., 19 iun., 10 iul. 1728, ad 1; Faventina, 27 febr. 1734,12 febr. 1735; Nolana, 28 febr., 14 mart. 1739; Novarien., 5 et 27 aug. 1780; Placentina, 14 sept., 23 nov. 1782, ad IV; Vallisoletana, 22 mail 1784; Placentina, 21 iul. 1792; Sutrina, 18 apr. 1795, ad 5; Senogallien., 23 apr. 1796; Turritana, 16 aug. 1806. > S. C. C., Crcmonen., mense lui. 1586. ad 3; Neapolitana, 26 apr. 1698, ad 1; Caeacnaten., 23 sept 1741; Parmen., 12 iul., 1G aug. 1794. Liber Quartus - De Processibus 451 LIBER QUARTUS DE PROCESSIBUS PARS PRIMA DE 1UDICIIS Can. 1552. § 1. Nomine indicii ecclesiastici intelligitur controversiae in re de qua Ecclesia ius habet cognoscendi, coram tribunali ecclesiastico, legi­ tima disceptatio et definitio *. § 2. Obiectum indicii sunt: 1. ® Personarum physicarum vel moraliom iura persequenda aut vindicanda, vel earundem personarum facta iuridica declaranda; et tunc indicium est contentiosum; 2. ° Delicta in ordine ad poenam infligendam vel declarandam; et tunc indicium est criminale. Can. 1553.’ § 1. Ecclesia iure proprio et exclusivo cognoscit : 1. ® De causis quae respiciunt res spirituales et spiritualibus adnexas; 2. ® De violatione legum ecclesiasticarum deque omnibus in quibus inest ratio peccati, quod attinet ad culpae definitionem et poenarum ec­ clesiasticarum irrogationem; 3. ® De omnibus causis sive contentiosis sive criminalibus quae respiciunt personas privilegio fori gaudentes ad normam can. 120, 614, 680 a. 1 C. 10, X, de verborum significatione, V, 40. 2 C. 3, 6, D. X; c. 34, X, de electione et electi potestate, I, G; c. 2, 3, 13, X, de iudiciis, II, 1; c. 3, X, de ordine cognitionum, II, 10; c. 9, X, qui filii sint legitimi, IV. 17; c. 15, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; c. 3, de foro competenti, II, 2, in VI·; c. 2, de iureiurando, II, 11. in VI°; c. 4, de immunitate ecclesiarum, coemeteriorum et aliorum locorum religiosorum, III, 23, In Vl°; c. 18, dc haereticis, V, 2, in VI·; c. 12, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI·: Clemens XI, const, α Ad plu­ rimas », 23 dec. 1713, § 6; const, a Ad Apostolatus », 7 sept. 1714, § 3; Gregorius XVI, allocut. « Afflictas », 1 mart. 1841; Plus IX, allocut. a In consistorial! », 1 nov. 1850; allocut. < Acerbissimum », 27 sept. 1852; allocut. « Nunquam fore », 15 dec. 1S56; ep. encycl. a Etsi multa », 21 nov. 1873; Leo XIII, ep. encycl. « Immortale Dei », 1 nov. 1885; S. C. C., Augustae Praetoriae, 23 iun. 1605; Boianen., 7 febr. 1637, ad 3; Milevitana, 28 febr. 1651, ad 2. —Vide etlam can. 1960; 1901; 2198. • i § 2. In causis in quibus tum Ecclesia tum civilis potestas aeque com­ petentes sunt, quaeque dicuntur mixti fori, est locus praeventioni *. Can. 1554. Actor, qui causas mixti fori ad iudicem ecclesiasticum deductas ad forum saeculare indicandas defert, congruis poenis puniri potest ad nor­ mam can. 2222 et privatur iure contra eandem personam de eadem re et de connexis causam agendi in foro ecclesiastico a. Can. 1555. * § 1. Tribunal Congregationis S. Officii suo more institutoque proce­ dit sibique propriam consuetudinem retinet; et etiam inferiora tribunalia, in causis quae ad S. Officii tribunal spectant, normas ab eodem traditas sequantur oportet § 2. Cetera tribunalia servare debent praescripta canonum qui se­ quuntur. § 3. In iudicio pro dimissione religiosorum serventur praescripta can. 654-668. SECTIO 1. De Iudiciis in genere. TITULUS I. De foro competenti. Can. 1556. Prima Sedes a nemine indicatur *. Can. 1557. § 1. Ipsius Romani Pontificis dumtaxat ius est iudicandi : 1. ° Eos qui supremum tenent populorum principatum horumque filios ac filias eosve quibus ius est proxime succedendi in principatum; 2. “ Patres Cardinales; 1 Reg. 54, R. J., in VI°; S. C. Ep. et Reg., Messanen., 5 dec. 1G00; instr. 29 nov. 1893, art. VI; S. O. O., Vieen., 19 apr. 1004, ad 4; lanuen., 18 mart. 1628; Reatina, 24 sept. 1CX. 2 Martinns V, const. « Ad reprimendas », 1 febr. 1428, § 3. 3 Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. VII, art I, η. 6°. ‘ C. 4, 5, 7, 9, D. XXI; c. 7, 10-12, 15, D. XCVI; c. 10, 13-17. C. IX, q. 3; c. 30, Ο. XVII, q. 4; c. 12, X, de iudiciis, II, 1; c. 1, de maioritate et obedientia, I, 8, in Extravag. com.; Cone. Constantinopolitan. IV. aetlo X, can. 21; Cone. Vatican., sess. IV, c. III, de vi et ratione primatus Romani Pontificis; S. Zosimus, ep. a Quamvis Patrum traditio », 21 mart. 418; S. Bonifacius I, ep. « Retro maioribus tuis », 11 mart. 422, c. 2; S. Leo IX, ep. « In terra pax hominibus », 2 sept. 1053, e. 11, 32; loannes XXII, const. « Licet », 23 oct. 1327, art. 3, errorum Marsllil Patavini et loannis de Janduno, damn.; Clemens VI, ep. « Super quibusdam », 29 sept. 1331; Paulus IV, const, a Cum ex apostolatus », 15 febr. 1559, § 1; 1-* 7 Liber Quartus - De Processibus 453 °3. Legatos Sedis Apostolicae, et in criminalibns Episcopos, etiam titulares l. § 2. Tribunalibus vero Sedis Apostolicae reservatur iudicare : 1. ® Episcopos residentiales in contentiosis, salvo praescripto can. 1572, § 2; 2. ’ Dioeceses aliasve personas morales ecclesiasticas quae Superio­ rem infra Romanum Pontificem non habent, uti religiones exemptas, Congregationes monasticas, etc. § 3. Alias causas quas Romanus Pontifex ad suum advocaverit in­ dicium, videt index quem ipsemet Romanus Pontifex designaverit Can. 1558. In causis de quibus in can. 1556, 1557, aliorum indicum incompe­ tentia est absoluta ’. Can. 1559. § 1. Nemo in prima instantia conveniri potest, nisi coram indice ecclesiastico qui competens sit ob unum ex titulis qui in can. 1560-1568 determinantur '. § 2. Incompetentia iudicis cui nullus ex his titulis suffragatur, dici­ tur relativa. § 3. Actor sequitur forum rei; quod si reus multiplex forum habeat, optio fori actori conceditur 5. Can. 1560. Forum necessarium habent : . 1.® Actiones de spolio, coram Ordinario loci rei sitae; ® Causae respicientes beneficium, quamvis non residentiale, co­ 2. ram Ordinario loci beneficii; Clemens XI, const. « Ad plurimas a, 23 dec. 1713, § 6; const. « Ad Apostolatus », 7 sept 1714, § 3; Pius IX, litt. ap. α Ad Apostolicae », 22 aug. 1S51; Syllabus errorum, prop. 41; const, e Apostolicae Sedis o, 12 oct. 1809, § I, n. 4, § VI, n. 1; Leo XIII, const, e Romanos Pontifices », 8 mail ISSI; allocut. « Mirandum sane », 1 lun. 1888; ep. encycl. α Satis cogni­ tum », 29 lun. 1896. — Vide etiam can. 228, § 2. 1 C. 10, 12, C. II, q. 6; c. 5-10, C. III, q. 0; c. 7, C. VI, q. 4; c. 20. C. VII, q. 1; c. 2, X, de translatione episcopi, I, 7; c. 16, de haereticis, V, 2, In VI°; c. 5, de privilegiis, V, 7, in VI0; c. 3, de haereticis, V, 3, in Extravag. coin.; Cone. Trident., ses. XIII, de ref., c. 8; sess. XXIV, de ref., c. 5; S. Leo IX, ep. « Cum ex venerabilium », 17 dec. 1053, § 4; Eugenlus IV, ep. « Non mediocri », a. 1439, § 14; Paulus IV, motu propr. e Cum saepius », 9 ian. 1556; Benedictus XIV, ep. « In postremo », 20 oct. 1756, § IS; Leo XIII, litt. encycl. < Sapientiae », 10 lan. 1890; S. C. Ep. et Reg., Larinen., 30 mal 1586; M onopolitana, 16 oct. 1627; S. C. C., Oxomen., 7 ian. 1623; Viennen., 16 mart. 1647; Pontificale Rom., tit. Ordo suspensionis, reconciliationis, depositionis, dispensationis, degradationis, et restitutionis sacrorum ordinum. 2 C. 7, C. VI, q. 4; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 20; Benedictus XIV, const. « Quamvis iusto », 30 apr. 1749. » C. 16, X, de maioritate et obedientia, I, 33; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 17. * C. 3, C. Ill, q- 6; c. 4, X, de foro competenti, Π, 2; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 14; sess. XIV, de ref., c. 5, 8; sess. XXIV, de ref., c. 20; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Regimini universalis », 4 mali 1515, § 8. s C. 16, C. III, q. 6; c. 15, 16, 45, C. XI, q. 1; c. 4-8, X, de foro competenti, II, 2. 454 .’f Codex Iuris Canonici 3·° Causae quae versantur circa admiuistrationem, coram Ordi­ nario loci ubi administratio gesta est; ° Causae quae respiciunt hereditates aut legata pia, coram Or­ 4. dinario loci domicilii testatoris, nisi agatur de mera exsecutione legati, quae videnda est secundum ordinarias competentiae normas x. Can. 1561. § 1. Ratione domicilii vel quasi-domicilii quilibet conveniri potest coram Ordinario loci a. § 2. Ordinarius autem domicilii vel quasi-domicilii iurisdictionem in subditum, quamvis absentem, habet 1 23. •Ii Can. 1562. § 1. Qui peregrinus est in Urbe, licet per breve tempus, potest in ipsa tanquam in proprio domicilio citari; sed ius habet revocandi domum, idest petendi ut ad proprium Ordinarium remittatur 4. § 2. Qui in Urbe ab anno commoratur, ius habet declinandi forum Ordinarii et instandi ut coram Urbis tribunalibus citetur. Can. 1563. t * • Λ Vagus proprium forum habet in loco ubi actu commoratur; religiosus in loco domus suae 5. Can. 1564. Ratione rei sitae pars conveniri potest coram Ordinario loci, ubi res litigiosa sita est, quoties actio in rem directa sit e. Can. 1565. § 1. Ratione contractus pars conveniri potest coram Ordinario loci in quo contractus initus est vel adimpleri debet T. § 2. In actu autem contractus permittitur contrahentibus, obliga­ tionis declarandae, urgendae vel implendae gratia, locum eligere, in quo etiam absentes citari et conveniri possint ’. 1 Cone. Trident, sess. XXIV, de ref., c. 20. 2 O. 14, Ο. III, q. 6; c. 1, C. IX, q. 2; c. 1, 17, 19, 20, X, de foro competenti, II, 2; c. 3, X, de parochiis et alienis parochianis, III, 29; c. 11, de rescriptis, I, 3, in VI®; Cone. Trident, sess. VII, de ref.. c. 14; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 41; S. O. Ep. et Reg., Lycien., 13 aug. 1613. 3 C. 3, X, dc dolo ct contumacia, II, 14. 4 C. 20, X, de foro competenti, II, 2. 3 C. 1. de privilegiis, V, 7, In VI°; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 14. c C. 3, 20, X, de foro competenti, II, 2; c. 1, de privilegiis, V, 7, Ln VI®; Cone. Trident., sees. VII, de ref., c. 14. r C. 17, 20. X, de foro competenti, II, 2; c. 1, de foro competenti, II, 2, Ln VI®; c. 1, de privilegiis, V, 7, In VI®; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 14; S. C. C., Milevitana, 19 aug. 1899. » C. 17, X. de foro competenti, II. 2; Reg. So, R. J., In VI®. Liber Quartus - De Processibus J Can. 1566. § 1. Ratione delicti reus forum sortitur in loco patrati delicti x. § 2. Licet post delictum reus e loco discesserit, iudex loci ius habet illum citandi ad comparendum, et sententiam in eum ferendi. Can. 1567. Ratione connexionis seu continentiae ab uno eodemque iudice cogno­ scendae sunt causae inter se connexae, nisi legis praescriptum obstet 1*3*8. Can. 15GS. Ratione praeventionis, cum duo vel plures iudices aeque compe­ tentes sunt, ei ius est causam cognoscendi qui prius citatione reum legi­ time convenit 3. il TITULUS II De variis tribunalium gradibus et speciebus Can. 1569. § 1. Ob primatum Romani Pontificis integrum est cuilibet fideli in toto orbe catholico causam suam sive contentiosam sive criminalem, in quovis iudicii gradu et in quovis litis statu, cognoscendam ad Sanctam Sedem deferre vel apud eandem introducere \ § 2. Recursus tamen ad Sedem Apostolicam interpositus non suspen­ dit, excluso casu appellationis, exercitium iurisdictionis in iudice qui causam iam cognoscere coepit; quique idcirco poterit indicium prosequi 1 C. 19, C. II, q. 1; c. 1, 2, 7, 18, C. III, q. 6; c. 7, C. III, q. 9; c. 4, 5, C. VI, q. 3; c. 13, 14, 20, X, de foro competenti, II, 2; c. 1, X, de raptoribus, incendiariis et violatoribus ecclesiarum, V, 17; Cone. Trident., sess. VI, de ref., c. 3; sess. VII, de ref., c. 14; sess. XIV, de ref., c. 5; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 42; S. C. Ep. et Reg., Aowten., 4 apr. 1617; S. C. C., Firmana, 13 apr., 3 aug. 1720. — Vide etiam can. 616, § 2. - C. 21, X, de officio ct potestate iudicis delegati, I, 29; c. 9, X, de in integrum resti­ tutione, I, 41; c. 21, X, dc iudiciis, II, 1; c. 3, X, de ordine cognitionum, II, 10; c. 1, X, de causa possessionis et proprietatis, II, 12; c. 1, X, de sequestratione possessionum et fru­ ctuum, II, 17; c. 38, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 5, 7, 9, X, qui filii sint legi­ timi, IV, 17; c. 3, 5, 7, X, de donationibus inter virum et uxorem, et dc dote post divortium restituenda, IV, 20; c. 3, de foro competenti, II, 2, in VI0; Reg. 42, 54, R. J., in VI0. 3 C. 19, X, de foro competenti, II, 2; c. 8, de officio et potestate iudicis delegati, I, 14, in VI°; S. C. Ep. et Reg., Messanen., 5 dee. 1600; S C. C., Milevitana, 19 aug. 1899. * C. 4-8, 10, 12, 15-17, 36. C. II, q. 6; c. 5, 6, 14, C. III, q. 6; c. 11. 16-19, Ο. IX, q. 3; c. 27, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 20, X, dc foro competenti, II, 2; c. 2, 3, X, de libelli oblatione, II, 3; c. 1, X, de dilationibus, II, 8; c. 8, 10, 11, X, de exceptio­ nibus, II, 25; c. 4, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 15, 47, 53, X, dc appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 3, dc privilegiis, V, 7, in Extravag. com.; Cone. Vatican., sess. IV, c. III, de vi et ratione primatus Romani Pontificis; Nicolaus I, ep. α Proposueramus quidem », a. 865; Professio fidei (in Cone. Lugdunen II) a Mlchaele Palaeologo Gregorio X, oblata, a. 1274; Plus VI, const. « Super soliditate 28 nov. 17S6, § 4; Pius IX, ep. e Non sine gravissimo », 24 febr. 1870; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mail 1881; litt. encycl. a Trans Oceanum », 18 apr. 1897, η. XIV, 1°. 456 Codex Iuris Canonici usque ad definitivam sententiam, nisi constiterit Sedem Apostolicam causam ad se advocasse Can. 1570. § 1. Exceptis causis Sedi Apostolicae reservatis aut ad eandem advo­ catis, ceterae omnes cognoscuntur a diversis tribunalibus, de quibus in can. 1572 seqq. *. § 2. Quodlibet tamen tribunal, quod attinet ad partium et testium examen aut citationem, documentorum vel rei controversae inspectio­ nem, decretorum intimationem aliaque huiusmodi, ius habet in auxilium vocandi aliud tribunal, quod normas pro singulis actibus iure prae­ scriptas servare debet Can. 1571. Qui causam vidit in uno indicii gradu, nequit eandem causam in alio iudicare 4. Capüt I. De tribunali ordinario primae instantiae. Art. I. — De ludice. i Can. 1572. I 1H ■■■■' !’* ii i’ ■; • t* 11? I I § 1. In unaquaque dioecesi et pro omnibus causis a iure expresse non exceptis, iudex primae instantiae est loci Ordinarius, qui iudiciariam potestatem exercere potest ipse per se, vel per alios, secundum tamen canones qui sequuntur s. § 2. Si vero agatur de iuribus aut bonis temporalibus Episcopi aut mensae vel Curiae dioecesanae, controversia dirimenda deferatur vel, Episcopo consentiente, ad dioecesanum tribunal collegiale quod constat officiali et duobus indicibus synodalibus antiquioribus, vel ad indicem immediate superiorem. 1 O. 11-13, 16, C. II, q. 6; c. 56, X, de appellationibus, recusationibus et relationi­ bus, II, 28; c. 1, X, de confirmatione utili vel inutili, II, 30. 3 Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 20; Plus X, const. « Sapienti consilio », 29 lun. 1908, J II, n. 2°; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 15. 3 C. 8, X. de testibus et attestationibus, II, 20; c. 3, X, de fideiussoribus, III, 22; S. C. S. Off., Instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. Ill, n. 15; S. C. Ep. et Reg., instr. 11 lun. 1880, n. 19; S. C. C., Instr. 22 aug. 1840; S. C. de Prop. Fide, instr, a. IS instr, a. 1883, n. 15; Regulae servandae in Indiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, I 14, n. 4, 5, $ 106, n. 3, { 110, 143; Regulae servandae in ludiclls apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 0 mart. 1912, art. 16. ♦ C. 35, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28. s Ο. 1, X, de officio iudicis ordinarii, 1, 31; c. 1. X, de foro competenti, II, 2; c. 7, de officio ordinarii, I, 16, in VI»; Conc. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 20; Leo X (In Conc. Lateranen. V), const. « Repimini universalis », 4 mail 1515, § 8; Benedictus XIV, const < Ad militantis », 30 mart. 1742, § 42; const. « Causarum », ιβ nov. 1747; S. C. C., Faventlna, mense oct. 1585; Civitatis Castellanae et Hortanae, 8 iun. 1624, ad V; Turritana et Algaren., 12 et 20 febr. 1707; Tolenlinaten., 5 sept 1711, ad 1. s? > . it* Liber Quartus - De Processibus 457 Can. 1573. § 1. Quilibet Episcopus tenetur officialem eligere cum potestate or­ dinaria indicandi, a Vicario Generali distinctum, nisi parvitas dioecesis aut paucitas negotiorum suadeat hoc officium ipsi Vicario Generali committi *. § 2. Officialis unum constituit tribunal cum Episcopo loci : sed ne­ quit indicare causas quas Episcopus sibi reservat ’. § 3. Officiali dari possunt adiutores, quibus nomen est vice-officialium. § 4. Tum officialis tum vice-officiales esse debent sacerdotes, inte­ grae famae, in iure canonico doctores vel ceteroqui periti, annos nati non minus triginta 3. § 5. Sunt amovibiles ad nutum Episcopi; vacante sede, a munere non cessant, nec a Vicario Capitulari amoveri possunt; adveniente autem novo Episcopo, indigent confirmatione 4. § 6. Qui Vicarius Generalis est idemque officialis, sede vacante, ces­ sat quidem a Vicarii, non autem ab officialis munere. § 7. Si officialis eligatur in Vicarium Capitularem, ipse novum no­ minat officialem. Can. 1574. § 1. In qualibet dioecesi presbyteri probatae vitae et in iure cano­ nico periti, etsi extradioecesani, non plures quam duodecim eligantur ut potestate ab Episcopo delegata in litibus indicandis partem habeant; qui­ bus nomen esto iudicum synodalium aut pro-synodalium, si extra Syno­ dum constituuntur 5. § 2. Quod ad eorum electionem, substitutionem, cessationem aut re­ motionem a munere attinet, serventur praescripta can. 385-388 6. § 3. Nomine iudicum synodalium in iure veniunt quoque indices prosynodales. £· Can. 1575. Unicus iudex in quolibet indicio duos assessores consulentes sibi adsciscere potest; quos tamen ex indicibus synodalibus eligere debet T. 1 C. 2, de officio vicarii, I, 13, in VI». a C. 2, de consuetudine, I, 4, in VI»; c. 2, de efficio vicarii, I, 13, in VI»; c. 4, dc officio et potestate iudicis delegati, I, 14, in VI»; c. 3, de appellationibus, II, 15, in VI»; Conc. Trident., sess. XXII, de ref., c. 7; S. C. Ep. et Reg., Aquinaten. et Pontis Curvi, 3 sept. 1788. s C. 1, X, de consanguinitate et affinitate, IV, 14. < C. 1, X, de regulis iuris, V, 41. e Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 10; Benedictus XTV, ep. encycl. e Qwmrto Paternae », 26 aug. 1741, § 2, 3, 5; S. C. de Prop. Fide, Instr, a. 1883, η. XII. e Conc. Trident., sess. XXV, de ref., c. 10; Benedictus XIV, ep. encycl. < Quamvis Paternae », 28 aug. 1741, $ 2, 3, 5. τ C. 11, de rescriptis, I, 3, in VI»; c. 20, de haereticis, V, 2, In VI». ■H 4I 458 irt I t fl V» ··. k P 1,1 / i : i' , i Codex Iuris Canonici Can. 1576. § 1. Reprobata contraria consuetudine et revocato quolibet contrario privilegio : 1. ° Causae contentiosae de vinculo sacrae ordinationis, et matri­ monii, vel de iuribus aut bonis temporalibus cathedralis ecclesiae; itemque criminales in quibus res est de privatione beneficii inamovibilis aut de irroganda vel declaranda excommunicatione, tribunali collegiali trium indicum reservantur; 2. ° Causae vero quibus agitur de delictis quae depositionis, priva­ tionis perpetuae habitus ecclesiastici, vel degradationis poenam impor­ tant, reservantur tribunali quinque indicum. § 2. Loci Ordinarius tribunali collegiali trium vel quinque indicum cognitionem committere potest etiam aliarum causarum, idque praeser­ tim faciat quando de causis agitur quae, attentis temporis, loci et per­ sonarum adiunctis et materia indicii, difficiliores et maioris momenti videantur. § 3. Duo vel quatuor indices qui una cum praeside tribunal colle­ giale constituunt, inter indices synodales Ordinarius, nisi pro sua pru­ dentia aliter opportunum existimaverit, eligat per turnum. Can. 1577. § 1. Tribunal collegiale collegialiter procedere debet, et ad maiorem suffragiorum partem sententias ferre \ § 2. Eidem praeest officialis vel vice officialis, cuius est processum dirigere, et decernere quae pro iustitiae administratione in causa quae agitur necessaria sunt. Can. 1578. Exceptis causis de quibus in can. 1572, § 2, Episcopus semper potest tribunali ipse per se praeesse; sed valde expedit ut causas, praesertim criminales et contentiosas gravis momenti, indicandas relinquat tribu­ nali ordinario, cui praesit officialis vel vice-officialis. Can. 1579. § 1. Si controversia sit inter religiosos exemptos eiusdem religionis clericalis, iudex primae instantiae, nisi aliud in constitutionibus cavea­ tur, est Superior provincialis, aut, si monasterium sit sui iuris, Abbas localis. § 2. Salvo diverso constitutionum praescripto, si res contentiosa agatur inter duas provincias, in prima instantia indicabit ipse per se vel per delegatum supremus religionis Moderator; si inter duo monasteria, supremus Moderator Congregationis monasticae. § 3. Si demum controversia enascatur inter religiosas personas phy­ sicas vel morales diversae religionis, aut etiam inter religiosos eiusdem 1 C. 13, X. . Art. I. — De Sacra Romana Rota. Can. 1598. § 1. Tribunal ordinarium a Sancta Sede constitutum pro appellatio­ nibus recipiendis est Sacra Rota Romana, quae est tribunal collegiale constans certo Auditorum numero cui praesidet Decanus, qui primus est inter pares x. § 2. Ii sacerdotes esse debent laurea doctorali in utroque saltem iure praediti ’. § 3. Auditorum electio Romano Pontifici reservatur 3. § 4. Sacra Rota ius dicit aut per singulos turnos trium Auditorum, aut videntibus omnibus, nisi aliter pro aliqua causa Summus Pontifex constituat ‘. Can. 1599. § 1. Sacra Rota iudicat : · In secunda instantia causas quae a quorumvis Ordinariorum 1. tribunalibus in primo gradu diiudicatae fuerint et ad Sanctam Sedem per appellationem legitimam deferantur; » Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap.. 29 lun. 1908, can. 1, § 1, can. 2, § 1. i Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 1, § 2. ’ Lex propria S. R· Rotae et Signaturae Ap.. 29 lun. 1908. can. 1, § i. ♦ Lex propria S R· Rotae et Signaturae Ap.. 29 lun. 1908, can. 1, § 1. Liber Quartus - De Processibus 463 Iu ultima instantia causas ab ipsa Sacra Rota et ab aliis qui­ busvis tribunalibus in secunda vel ulteriore instantia iam cognitas, quae iu rem indicatam non transierint *. § 2. Hoc tribunal indicat etiam in prima instantia causas de quibus in can. 1557, § 2 aliasve quas Romanus Pontifex sive motu proprio, sive ad instantiam partium ad suum tribunal advocaverit et Sacrae Rotae commiserit; easque, nisi aliud cautum sit in commissionis rescripto, Sa­ cra Rota iudicat quoque in secunda et tertia instantia ope turnorum qui sibi invicem succedunt a. Can. 1600. •rb» ■ Causae maiores penitus excluduntur ab ambitu competentiae huius tribunalis 1 *3. α Can. 1601. Contra Ordinariorum decreta non datur appellatio seu recursus ad Sacram Rotam; sed de eiusmodi recursibus exclusive cognoscunt Sacrae Congregationes 4. Art. II. — De Signatura Apostolica. Can. 1602. i Supremum Signaturae Apostolicae Tribunal constat nonnullis S. R. E. Cardinalibus, quorum unus Praefecti munere fungitur s. Can. 1603. § 1. Apostolica Signatura videt potestate ordinaria: ° De violatione secreti, ac de damnis ab Auditoribus Sacrae l. Rotae illatis eo quod actum nullum vel iniustum posuerint; 2. ° De exceptione suspicionis contra aliquem Sacrae Rotae Auditorem; 3. ° De querela nullitatis contra sententiam rotalem; 4. ° De expostulatione pro restitutione in integrum adversus rota­ lem sententiam quae in rem indicatam transierit; 5. ° De recursibus adversus sententias rotales in causis matrimo­ nialibus quas ad novum examen Sacra Rota admittere renuit; 6. ° De conflictu competentiae quem enasci contingat inter tribu­ nalia inferiora, ad normam can. 1612, § 2 °. 1 Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 14, § 2, 3. a S. C. Consist., Romana, 29 lan. 1909; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 14, { 1. 3 Pius X, const, α Sapienti consilio », 29 iun. 1908, § II, n. 2°; Lex propria S. R. Ro­ tae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 15. < Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 16. s Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 35. g Benedictus XV, chirographum « Attentis expositis », 28 lun. 1915; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 33, § 1, can. 37; Regulae servandae in Indiciis apud Snprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 1. ■ _· ! I I! 464 i •c * Codex luris Canonici § 2. Videt ex potestate delegata de petitionibus per supplices libellos ad Sanctissimum porrectis ad obtinendam causae commissionem apud Sacram Rotam *. Can. 1604. § 1. In causa criminali, de qua in can. 1603, § 1, n. 1, si forte locns sit indicio appellationis, hoc obtinetur penes ipsum Supremum Tribunal ’. § 2. In casu suspicionis, Apostolica Signatura definit utrum sit locus recusationi Auditoris, necne; quo facto, indicium ad Sacram Rotam re­ mittit, ut, secundum suas regulas ordinarias, procedat, Auditore, contra quem exceptio mota fuit, in suo turno manente vel excluso ’. § 3. In casu querelae nullitatis aut restitutionis in integrum aut recursus de quibus in can. 1603, § 1, nn. 3, 4, 5, de hoc tantum iudicat num sit nulla sententia rotalis, num locus sit restitutioni vel recursus sit admittendus; et nullitate declarata aut restitutione concessa vel admisso recursu, causam remittit ad Sacram Rotam, nisi Sanctissimus aliter pro­ viderit *. § 4. In examine supplicum libellorum Signatura, habitis opportu­ nis notitiis et auditis iis quorum interest, decernit utrum precibus an­ nuendum sit, necne ·. Can. 1605. § 1. Supremi Tribunalis Signaturae sententiae suam vim habent, quamvis rationes in facto et in iure non contineant. § 2. Nihilominus sive ad instantiam partis sive ex officio, si res postulet, Supremum Tribunal edicere potest ut praedictae rationes expo­ nantur secundum regulas Tribunalis proprias. Caput IV. De tribunali delegato. Can. 1606. Delegati iudices servare tenentur regulas statutas in can. 199-207, 209. Can. 1607. § 1. ludex a Sancta Sede delegatus uti potest ministris constitutis in Curia dioecesis in qua iudicare debet; sed potest etiam alios quoscun­ que maluerit eligere et assumere, nisi in delegationis rescripto aliud cautum sit. § 2. Iudices vero ab Ordinariis locorum delegati uti debent ministris Curiae dioecesanae, nisi Episcopus in aliquo peculiari casu ob gravem causam proprios et extraordinarios ministros constituendos decreverit. 1 Benedictus XV, chirographum « Attentis expositis », 28 iun. 1915. i Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 41, § 1. » Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 41, § 3. « Benedictus XV, chirographum « Attenti» expositis », 28 lun. 1915; Lex propria 8. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 41, § 3. » Benedictus XV, chirographum « Attentis expositis », 28 lun. 1915. Liber Quartus - De Processibus TITULUS III. De disciplina in tribunalibus servanda. f Caput I. Dc oflicio iudicum et tribunalis ministrorum. Can. 1608. ludex competens parti legitime requirenti suum ministerium ne recuset, firmo praescripto can. 1625, § 1 x. Can. 1609. § 1. ludex antequam aliquem ad suum trahat tribunal et indicatu­ rus sedeat, videat utrum ipse sit competens, necne *. § 2. Eodemque modo antequam aliquem ad agendum admittat, co­ gnoscere tenetur num is in indicio possit iure consistere. § 3. Non est tamen necesse ut de his referatur in actis. Can. 1610. § 1. Si exceptio proponatur contra iudicis competentiam, hac de re ipse index videre debet ’. § 2. In casu exceptionis de incompetentia relativa, si index se com­ petentem pronuntiet, eius decisio non admittit appellationem. § 3. Quod si iudex se incompetentem declaret, pars quae se grava­ tam reputat, potest intra decem dierum spatium appellationem ad supe­ rius tribunal interponere. Can. 1611. % ludex quovis in stadio causae se absolute incompetentem agnoscens, suam incompetentiam declarare tenetur. Can. 1612. § 1. Si inter duos pluresve iudices controversia oriatur quisnam eorum ad aliquod negotium competens sit, res definienda est a tribunali immediate superiore. § 2. Quod si iudices, inter quos exsistit competentiae conflictus, subsint distinctis tribunalibus superioribus, controversiae definitio re­ servatur tribunali superiori illius iudicis, coram quo actio primo promota est; si non habeant tribunal superius, conflictus dirimatur vel a Legato Sanctae Sedis, si adsit, vel ab Apostolica Signatura. t CaSt. 1613. § 1. Index cognoscendam ne suscipiat causam, in qua ratione con­ sanguinitatis vel affinitatis in quolibet gradu lineae rectae et in primo 1 ad eas i s C. 17, X, de iudiciis, II, 1; c. 8, X, de immunitate ecclesiarum, coemeterii, et rerum pertinentium. III, 49. C. 1, Ο. VI, q. 3. C. 38, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29. Codex Iuris Canonici. ■ Codex Iuris Canonici et secundo gradu lineae collateralis, vel ratione tutelae et curatelae, intimae vitae consuetudinis, magnae simultatis, vel lucri faciendi aut damni vitandi, aliquid ipsius intersit, vel in qua antea advocatum aut procuratorem egerit *. § 2. In iisdem rerum adiunctis ab officio suo abstinere debent iustitiae promoter et defensor vinculi. Can. 1614. § 1. Cum index, etsi competens, a parte recusatur ut suspectus, haec exceptio, si proponatur contra iudicem delegatum in causa unicum vel contra collegium vel maiorem delegatorum iudicum partem, definienda est a delegante; si contra unum vel alterum ex pluribus iudicibus dele­ gatis, etsi Collegii praesidem, a ceteris iudicibus delegatis et non suspe­ ctis; si contra Auditorem Sacrae Rotae, a Signatura Apostolica ad nor­ mam can. 1603, § 1, n. 2; si contra officialem, ab Episcopo; si contra auditorem, a indice principali 1*3. § 2. Si ipsemet Ordinarius sit index et contra ipsum exceptio suspi­ cionis opponatur, vel abstineat a indicando vel quaestionem suspicionis definiendam committat indici immediate superiori 3. § 3. Si exceptio suspicionis opponatur contra promotorem iustitiae, defensorem vinculi aut alios tribunalis administros, de hac exceptione videt praeses in tribunali collegiali vel ipse index, si unicus sit. c. 19. X, de iudlciis, II, 1; e. 10, X, de restitutione spoliatorum, II, 13. T C. 2, X, de ordine cognitionum, II, 10. s O. 2, 4, X, dc ordine cognitionum, II, 10; c. 10. X, de restitutione spoliatorum, II. 13. Liber Quartus · De Processibus 471 Caput III. De dilationum terminis et fatalibus. Can. 1634. § 1. Fatalia legis quae dicuntur, idest termini perimendis iuribus a lege constituti, prorogari non possunt § 2. Termini autem iudiciales et conventionales, ante eorum lapsum, poterunt, iusta intercedente causa, a iudice, auditis vel petentibus parti­ bus, prorogari § 3. Caveat tamen iudex ne nimis diuturna lis fiat ex prorogatione 1 *3. Can. 1635. Si dies, pro actu iudiciali indicta, sit feriata nec in decreto iudicis dicatur expresse tribunal vacaturum nihilominus causis cognoscendis, terminus intelligitur prorogatus ad primam sequentem diem non fe­ riatam. Caput IV. De loco et tempore iudicii. Can. 1636. Quamvis Episcopus in quolibet suae dioecesis loco, qui non sit exem­ ptus, ius habeat erigendi tribunal, nihilominus penes suam sedem aulam statuat, quae sit ordinarius iudiciorum locus : ibique Crucifixi imago emineat, et adsit Evangeliorum liber 4*. Can. 1637. Iudex e territorio suo vi expulsus vel a iurisdictione ibi exercenda impeditus, potest extra territorium iurisdictionem suam exercere et sen­ tentiam ferre, certiore tamen hac de re facto loci Ordinario 3. Can. 163S. § 1. In unaquaque dioecesi Ordinarius publico decreto dies et horas definiri curet, pro loci ac temporum adiunctis opportunas, quibus tri­ bunal adiri regulariter possit, et ab eo iustitiae administratio exigi 6. § 2. Iusta tamen de causa, et quoties periculum sit in mora, fas est fidelibus quovis tempore indicis ministerium in sui iuris vel boni publici tutelam invocare. 1 C. 4, de appellationibus, II, 12, in Clem. ï C. 1, 2, 4, C. III. q. 3; c. 24, 28, X, de officio ct potestate iudicis delegati, I, 29; c. 2, 4, X, de dilationibus, II, 8; c. 4, de appellationibus, II, 12, in Clem. 3 C. 5, 10, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 2, X, de sententia et re iudicata, II, 27; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 10. * C. 11, de rescriptis, I, 3, in VI°; c. 7, de officio ordinarii, I. 10, in VIe. s C. un., de foro competenti, II, 2, in Clem. * C. 24. X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29 Can. 1639. § 1. Dies festi de praecepto, et ultimi tres dies hebdomadae sanctae feriati habeantur; et in iis citationes intimare, audientias habere, partes et testes excutere, probationes assumere, decreta et sententias ferre, de­ nuntiare et exsequi vetitum est, nisi necessitas, Christiana caritas, aut bonum publicum aliud postulent *. § 2. Iudicis autem est in singulis casibus statuere et denuntiare, an et quae acta supra dictis diebus expleri debeant. Caput V. De personis ad disceptationem iudicialem admittendis et de modo confectionis et conservationis actorum. Can. 1640. § 1. Dum causae coram tribunali aguntur, extranei ab aula arcean­ tur et ii tantummodo adsint, quos ad processum expediendum iudex ne­ cessarios esse indicaverit *. § 2. Omnes, iudicio assistentes, qui reverentiae et obedientiae tri­ bunali debitae graviter defuerint, iudex, etiam illico et incontinenti si coram tribunali sedente in id quis peccaverit, potest censuris quoque aliisve congruis poenis ad officium reducere, advocatos praeterea et pro­ curatores etiam iure alias causas apud tribunalia ecclesiastica pertra­ ctandi privare ’. Can. 1641. Si alicui actui processuali interveniat persona linguae loci ignara et indices ac partes linguam huius personae propriam non intelligant. interpres adhibeatur iuratus, et a indice designatus, contra quem alter­ utra pars legitimam exceptionem non proposuerit. Can. 1612. § 1. Acta iudicialia, tum quae meritum quaestionis respiciunt, seu acta causae, ex gr., sententiae et cuiusque generis probationes, tum quae ad formam procedendi pertinent, seu acta processus, ex. gr., citationes, intimationes, etc., scripto redacta esse debent 4. § 2. Nisi insta causa aliud suadeat, quoad eius fieri potest, lingua latina redigantur; sed interrogationes et responsiones testium, aliaque similia, lingua vernacula confici debent s. 1 0.1-3, C. XV, q. 4; c. 1, D. Ill, de cons.; c. 1, 5, X, de feriis, II, 9; S. Pius V, const. < Cum primum », 1 apr. 15G6, § 7; Benedictus XIV, ep. encycl. « Ab eo tempore », 5 nov. 1745, 5 19. ’ Regulae servandae In Indiciis apud S. R Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 73. a C. H, X, de poenis, V, 37; Alexander VI, const. « In eminenti », 13 apr. 1502, j 4; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 190S, can. 30, n. 0»; Regulae servandae in indiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, f 77; Regulae servandae in iudiciis apud Snprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 26. 4 C. 11, X, de probationibus, II, 19. s S. C. C., instr. 22 aug. 1840. Liber Quartus - De Processibus 473 Can. 1643. § 1. Singula folia processus numerentur; et actuarii subscriptio cum sigillo tribunalis apponatur in unoquoque folio. § 2. Singulis actis completis vel interruptis seu ad aliam sessionem remissis, apponatur subscriptio actuarii et iudicis vel tribunalis praesidis. § 3. Quoties in actis iudicialibus partium aut testium subscriptio requiritur, si pars aut testis hanc facere nequeat vel nolit, id in ipsis actis adnotetur, simulque iudex et actuarius fidem faciant actum ipsum de verbo ad verbum parti aut testi perlectum fuisse, et partem aut testem vel non potuisse vel noluisse subscribere. Can. 1644. § 1. In casu appellationis, actorum exemplaria ad normam can. 1642, 1643 conscripta et in fasciculum religata, cum indice omnium actorum et documentorum et cum testificatione actuarii seu cancellarii de eorum fideli transcriptione et integritate, mittantur ad superius tribunal; si exemplaria sine gravi incommodo exscribi nequeant, mittantur cum op­ portunis cautelis acta ipsa originalia *. § 2. Si eo mittenda sint ubi vernacula lingua non sit cognita, acta ipsa in linguam latinam vertantur, adhibitis cautelis ut de fideli transla­ tione constet. § 3. Si acta debita forma et charactere confecta non fuerint, a indice superiore repelli possunt : quo in casu illi, quibus culpa imputanda est, acta suis impensis denuo conficere et mittere tenentur a. Can. 1645. § 1. Iudicio expleto, documenta partibus restitui debent, nisi in cri­ minalibus, bono publico ita exigente, iudex aliquod retinendum censnerit. § 2. Documenta omnia, quae apud tribunal manent, in archivo Cu­ riae deponantur sive publico sive secreto, prout eorum natura exigit. § 3. Notarii, actuarii et cancellarius sine iudicis mandato tradere prohibentur exemplar actorum iudicialium et documentorum quae sunt processui acquisita s. § 4. Anonymae epistolae quae nihil ad causae meritum conferunt, et etiam subscriptae quae sint certo calumniosae, destruantur. 1 C. 11, X, de probationibus, II, 19; c. 11, X, de testibus et attestationibus, II, 20; Cone. Trident., sess. XIII, de ref., c. 3; sess. XXIV, de ref., c. 20; Benedictus XIV, ep. encycl. « Cum illud », 14 oct. 1742, § 7; S. C. Ep. et Reg., Capuana, 2 lan. 1595; decr. IC oct. 1600, n. 11; decr. 18 dec. 1835; encycl. 1 aug. 1851; instr. 11 inn. 1880, η. 39; S. C. C., 27 mail 1591; Vercellen., 21 mart. 1042, ad 1; ep. 10 ian. 1721; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883. η. XXXIX; Regulae servandae in Indiciis apud Snprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 21. j C. 1, 2, X, de fido instrumentorum, II, 22. 3 S. C. Ep. et Reg., decr. 10 oct. 1600, n. 11. i Codex Iuris Canonici TITULUS IV. De partibus in causa. Caput I. Dc actore et de reo convento. Can. 1646. Quilibet potest in iudicio agere, nisi a sacris canonibus prohibeatur; reus autem legitime conventus respondere debet .* Can. 1617. Licet actor vel reus conventus procuratorem vel advocatum consti­ tuerit, semper tamen tenetur in iudicio ipsemet adesse ad praescriptum iuris vel iudicis ’. Can. 1648. r ·. Ï' » : ?! r :: b I K § 1. Pro minoribus et iis qui rationis usu destituti sunt, agere et respondere tenentor eorum parentes aut tutores vel curatores ’. § 2. Si iudex existimet ipsorum iura esse in conflictu cum iuribus parentum vel tutorum vel curatorum, aut ipsos tam longe distare a pa­ rentibus aut tutoribus vel curatoribus, ut hisce uti aut minime aut diffi­ culter liceat, tunc stent in iudicio per curatorem a indicé datum. § 3. Sed in causis spiritualibus et cum spiritualibus connexis, si minores usum rationis assecuti sint, agere et respondere queunt sine pa­ tris vel tutoris consensu; et quidem, si aetatem quatuordecim annorum expleverint, etiam per seipsos; secus per tutorem ab Ordinario datum, vel etiam per procuratorem a se, Ordinarii auctoritate, constitutum *. Nomine eorum de quibus in can. 100, § 3, stat in iudicio rector vel administrator, firmo praescripto can. 1653; in conflictu vero eorum iurimn cum iuribus rectoris vel administratoris, procurator ab Ordinario de· signatus ·. Can. 1650. Bonis interdicti, et ii qui minus firmae mentis sunt, stare in iudicio per se ipsi possunt tantummodo ut de propriis delictis respondeant, aut ad praescriptum iudicis : in ceteris agere et respondere debent per suos curatores. 1 C. 11, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1. a C. 15, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 1, de iudi­ ciis, II, 1, Ln VI°; Plus IV, const. < De salute gregis >, 4 sept. 1560, 5 3; S. C. Ep. et Reg., Q Vamplen., 20 nov. 1601; instr. U lun. 1S80, n. 21, 23; S. C. de Prop. Fide, instr a. 1SS3, 3 C. 14. C. II. q. 1; C. 3, de iudiciis, II. 1. In VI”. « C. 14. X. de restitutione spoliatorum, II, 13; e. 3. de iudiciis, II, 1, In VIe. 5 C. 21, X, de rescriptis, I, 3; c. Il», X, de iudiciis, II, 1; c. un., da statu regularium, III, 10, In VI». -I * Liber Quartus * De Processibus 475 Can. 1651. § 1. Ut curator ab auctoritate civili alicui datus a iudice ecclesia­ stico admittatur, debet accedere consensus Ordinarii proprii illius cui datus est. § 2. Ordinarius potest quoque alium curatorem constituere pro foro ecclesiastico, si, omnibus mature perpensis, id statuendum esse pru­ denter censuerit. Can. 1652. Religiosi sine Superiorum consensu non habent personam standi in iudicio, nisi in casibus qui sequuntur : 1. ° Si de vindicandis adversus religionem iuribus sibi ex profes­ sione quaesitis agatur; 2. ° Si ipsi extra claustra legitime morentur et iurium suorum tui­ tio urgeat; 3. ° Si contra ipsum Superiorem denuntiationem instituere velint l. Can. 1653. § 1. Ordinarii locorum possunt nomine ecclesiae cathedralis aut mensae episcopalis stare in iudicio; sed, ut licite agant, debent audire Capitulum cathédrale vel Consilium administrationis eorumve consen­ sum vel consilium habere, quando periculo vertitur pecuniae summa pro qua alienanda ad normam can. 1532, §§ 2, 3 eorundem consensus vel con­ silium requiritur. § 2. Beneficiarii omnes nomine beneficii possunt in iudicio agere aut respondere; quod tamen ut licite faciant, servare debent praescriptum can. 1526. § 3. Praelati ac Superiores Capitulorum, sodalitatum et quorumli­ bet collegiorum stare in iudicio nequeunt, nomine suae cuiusque commu­ nitatis, sine eiusdem consensu ad normam statutorum s. § 4. Adversus eos de quibus in §§ 1-3, si sine praescripto consensu aut consilio in iudicio egerint, piae causae aut communitati ius est ad refectionem damnorum J. § 5. In casu vero defectus vel negligentiae illius qui administratoris munere fungitur, potest ipse loci Ordinarius per se vel per alium stare in iudicio nomine personarum moralium quae sub eius iurisdictione sunt. § 6. Superiores religiosi nequeunt nomine suae communitatis stare in iudicio, nisi ad normam constitutionum. Can. 1654. § 1. Excommunicatis vitandis aut toleratis post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam permittitur ut per se ipsi agant tantum­ modo ad impugnandam iustitiam aut legitimitatem ipsius excommunica-1 2 1 C. 35, C. XVI, q. 1; c. 11, 2G, X, de accusationibus, inquisitionibus et denunciation^ bus, V, 1. 2 C. 21. X, de rescriptis, I, 3; c. 16, X, de iudiciis, II, 1. Codex Iuris Canonici tionis; per procuratorem, ad aliud quodvis animae suae praeiudicimu avertendum; in reliquis ab agendo repelluntur x. § 2. Alii excommunicati generatim stare in indicio queunt. Caput II. De procuratoribus ad lites ct advocatis. Can. 1655. § 1. In iudicio criminali reus aut a se electum aut a indice datum semper habere debet advocatum a. § 2. Etiam in iudicio contentioso, si agatur de minoribus aut de iudicio in quo bonum publicum vertitur, iudex parti carenti defensorem ex officio attribuat, aut, si casus ferat, parti etiam habenti alium adiungat § 3. Praeter hos casus pars libere potest advocatum et procurato rem constituere, sed potest quoque in iudicio per se ipsa agere et respon­ dere, nisi iudex procuratoris vel advocati ministerium necessarium existi­ maverit 4. § 4. At Episcopus, si quando in causa est, aliquem constituat, qui eins personam, procuratorio nomine, gerat 5. . Can. 1656. § 1. Unicum quisque potest eligere procuratorem, qui nequit alium sibimet substituere, nisi expressa facultas eidem facta fuerit G. I C. 5, 7, C. ΙΠ, q. 4; c. 6, C. III. q. 5; c. 1. 2, C. IV, q. 1; c. 2. C. IV, q. C; c. 4. 17, C. VI, q. 1; c. 15, X, de procuratoribus, I, 38; c. 7, X, de iudiciis, II, 1; c. 2, 5, 8, 11, 12. X, de exceptionibus, II, 25; c. 20, X, de accusationibus, inquisitionibus ct denuntiationibus, V, 1; c. 40, X, de sententia excommunicationis, V. 39; c. 1, de rescriptis, I, 3, in VI0; c. 1. dc exceptionibus, II, 12, in Vl°; c. 2. 14, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°; c. un., de exceptionibus, II, 10, in Clem.; Martinos V (in Cone. Constantien.), const. < Ad evitanda », a. 1418. 3 8. C. Ep. et Reg., instr. 11 lun. ISSO, n. 30, 31; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883. η. XXX, XXXI; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 109, n. 2. ’ C. 1, X, de officio iudicie, 1, 32; c. 2, X, de in integrum restitutione, I, 41; c. 14, X. de iudiciis, II, 1; c. 3, de iudiciis, Π, 1, in VI°; Regulae servandae in iudiciis apud S. R Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, J 123, n. 2. ·* C. 3, C. V, q. 3; C. 1, 5. 7, S, 10, 15, X, de procuratoribus, I, 38; c. 1, X, dc syndico, I. 39; C. 2, X, de in integrum restitutione, I, 41; c. 7, 14, X, de iudiciis, II, 1; C. 15, 10, X. do accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 1, de electione et electi po­ testate, I, 0, in VI°; c. 1, 3, de iudiciie, II, 1, in VI°; c. 1, de appellationibus, II, 15, in VI°; Reg. 08, 72, R. J., in VIe; S. C. Ep. et Reg., Camplen., 20 nov. 1001; instr 11 iun. 1880, n. 21, 23, 30; S. C. de Prop. Fide, instr. a. 1883. η. XXI, XXIII, XXX; Lex propria S. R. Ro­ tae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 18, $ 1; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 39-41. e C. 3, C. V. q. 3; c. 6. X. de iuramento calumniae, II, 7; Cone. Trident., sess. XIII. de re/., c. 0; sess. XXIV, de ref., c. 5; Pius IV, const, e De salute gregis », 4 sept. 1500, § 3. « C. 1, 3, de procuratoribus, I, 19. in VI°. ·<· ·· ‘ r* * ... · Liber Quartus · De Processibus 477 § 2. Quod si, iusta causa suadente, plures ab eodem deputentur, hi ita constituantur, ut detur inter ipsos locus praeventioni \ § 3. Advocati autem plures simul constitui queunt 4. Utrumque munus, procuratoris et advocati, etiam in eadem causa et pro eodem cliente eadem persona exercere potest 3. Can. 1657. § 1. Procurator et advocatus esse debent catholici, aetate maiores, bonae famae; acatholicus non admittitur, nisi per exceptionem et ex ne­ cessitate *. § 2. Advocatus debet praeterea esse doctor vel alioqui vere peritus, saltem in iure canonico 5. § 3. Religiosus admitti potest, nisi aliud in constitutionibus cavea­ tur, in causis tantum in quibus vertitur utilitas suae religionis, de licen­ tia tamen Superioris °. Can. 3658. § 1. Quilibet pro lubitu a parte potest eligi et deputari procurator, dummodo secundum praecedentem canonem idoneus sit, quin opus sit ut Ordinarii approbatio antecesserit 7. § 2. Advocatus autem, ut ad patrocinium admittatur, indiget ap­ probatione Ordinarii, quae aut generalis sit ad omnes causas aut spe­ cialis pro certa causa 8. § 3. In iudicio coram Sanctae Sedis delegato, ipsius delegati est approbare et admittere advocatum, quo pars uti se velle ostenderit. § 4. Procurator et advocatus, in causis quae ad normam can. 1579, §§ 1, 2 aguntur in religionis tribunali, eligendi sunt ex eadem religione et ante patrocinii susceptionem approbandi ab eo, qui partes iudicis in causa agit; in causis vero quae ad normam eiusdem canonis § 3 apud tribunal Ordinarii loci pertractantur, admitti potest etiam religioni extraneus ·. i C. 14, X, dc procuratoribus, 1, 38; c. 6, de procuratoribus, I, 19, in VIe; Reg. 54, R. J., in VI». » Reg. 20, R. J., in VIe. 3 C. 4, de procuratoribus, I, 19, in VIO. 4 C. 1, 2, C. III, q. 7; c. 3, C. V, q. 3; c. 7, D. I, de pocnit.; c. 10, X, de procurato­ ribus, I, 38; c. 5, X, de in integrum restitutione, I, 41; c. 5, X, ut lite non contestata non procedatur ad testium receptionem vel ad sententiam definitivam, II, 6; c. 10, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 7, X, de probationibus, Π, 19; c. 34, X, de testibus et attestationi­ bus, II, 20; c. 16, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 13, X, de haereticis, V, 7; c. 1, de procuratoribus, I, 19, In VI; c. un., de poenis, tit XII, in Extravag. Ioan. XXII; Pau­ lus IV, const. « Cum ex apostolatus », 15 febr. 1559, § 5; S. C. Ep. et Reg., instr. 11 iun. 1880, n. 30; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. XXX. 3 Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 44, § 2. e C. 35, C. XVI, q. 1; c. 2, X, de postulando, I, 37; c. 3, de procuratoribus, I, 10, in Clem. τ C. 14, X, de procuratoribus, I, 38; c. 1, 5, de procuratoribus, I, 19, In VI°. 8 S. C. Ep. et Reg., instr. 11 lun. 1880, n. 30; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. XXX. 9 C. 35, C. XVI, q- 1; c. 2, X, de postulando, I, 37; c. 3, de procuratoribus, I, 10, in Clem. HI IP Mr » il· ii!» I(H ;·< 478 Codex Iuns Canonici Can. 1659. § 1. Procurator ne prius a iudice admittatur quam speciale man­ datum ad lites scriptum, etiam in calce ipsius citationis, mandantis subscriptione munitum, et locum, diem, mensem et annum referens, apud tribunal deposuerit l. § 2. Quod si mandans scribere nesciat, hoc ipsum ex scriptura conste'. necesse est, et parochus vel notarius Curiae vel duo testes, loco man­ dantis, mandatum subsignent. Can. 1660. Mandatum procurationis asservari debet in actis causae. i % . r> W· ' g ί! -· .' «» <· ·· :·■>· »? : •i I Can. 1661. Advocatus, ut causae patrocinium suscipiat, habeat uecesse est a parte vel a iudice commissionem ad instar mandati procuratorii, de qaa in actis constare debet a. Can. 1662. Nisi speciale mandatum habuerit, procurator non potest renuntiare actioni, instantiae vel actis iudicialibus, nec transigere, pacisci, compro­ mittere in arbitros, deferre aut referre iusiurandum, et generatim ea agere pro quibus ius requirit mandatum speciale 3. Can. 1663. Tum procurator tum advocatus possunt a iudice, dato decreto, re­ pelli sive ex officio sive ad instantiam partis, iusta tamen de causa. Can. 1664. § 1. Advocati et procuratores possunt ab eo a quo constituti sunt, removeri, salva obligatione solvendi honoraria ipsis debita; verum ut remotio effectum sortiatur, necesse est ut ipsis intimetur, et, si lis iam contestata fuerit, index et adversa pars certiores facti sint de remotione1*4. § 2. Lata definitiva sententia, ius et officium appellandi, si mandans non renuat, procuratori manet a. 1 C. 2S, X, de rescriptis, I, 3; c. 13, X, de renunciatione, I, 9; c. 1, 9, 12. X, de pro­ curatoribus, I, 38; c. 1, 38, de electione et electi potestate, I. 6, In VI®; e. 4, de procurato­ ribus, I, 19, In VI®; c. 1, de appellationibus, II, 15, in VI»; Regulae servandae In iudicils apud S. R. Rotae Tribunal. 4 aug. 1910. $ 4; Regulae servandae In iudicils apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal. 6 mart. 1912, art. 12, c. ’ Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 18, § 3. ’ C. 7, X, dc in integrum restitutione, I, 41; c. 9, X, de arbitris, I, 43; C. G9. X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 2S; c. 4, 5, de procuratoribus, I, 19, in VI®; Reg. 81, R J-, In VI»; Regulae servandae in indiciis apud S. R. Rotae Trlbuna.1, 4 aug. 1910, § 149, n. 3. —Vide etiam can. 1740, $ 2. ■» C. 33, X, do rescriptis, I, 3; c. 3. 4, C, 8. 13, X, de procuratoribus, I, 38; c. 1, X, de regulis iuris, V. 41; c. 2, 8, de procuratoribus, I, 19, In VI»; S. C. Ep. et Reg., Αηαρηίησ, mUl 13 sept. 1801; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, Appendix, cap. Ill; Regulae servandae in iudicils apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 0 mart. 1912, art. 60. e C. 11, 14, X, de procuratoribus, I, 38. Liber Quartus - Dc Processibus 479 Can. 1665. § 1. Vetatur uterque emere litem, aut sibi de immodico emolumento vel rei litigiosae parte vindicata pacisci *. § 2. Quae si fecerint, nulla est pactio, et a iudice vel ab Ordinario poterunt poena pecuniaria mulctari; advocatus praeterea tum ab officio suspendi, tum etiam, si recidivus sit, destitui et titulo privari 2. Can. 1666. Advocati ac procuratores qui ob dona aut pollicitationes aut quam­ libet aliam rationem suum officium prodiderint, ab officio repellantur, et, praeter damnorum refectionem, mulcta pecuniaria aliisve congruis poenis plectantur ’. 4 ; !.· TITULUS V. De actionibus et exceptionibus. Can. 1667. Quodlibet ius non solum actione munitur, nisi aliud expresse cautum sit, sed etiam exceptione, quae semper competit et est suapte natura perpetua 4. Can. 1668. $ La i § 1. Qui ad rem sibi vindicandam, seu ad ius suum in iudicio per­ sequendum titulo agit iuris auctoritate subnixo, actione dimicat quae petitoria dicitur s. § 2. Si vero rei possessionem vel iuris quasi-possessionem postulat, eius actio possessoria vocatur 6. S ■ Can. 1669. § 1. Actor pluribus simul actionibus, quae tamen secum ipsae non confligant, sive de eadem re, sive de diversis, reum convenire potest, si aditi tribunalis competentiam non egrediantur. § 2. Reus non prohibetur pluribus exceptionibus etiam contrariis uti. i C. 2, C. III, q. 7; c. 2, X, de alienatione iudicii mutandi causa facta, I, 42; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 Iun. 190S, can. 45, § 3. i Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 45, § 3. 3 C. 2, C. III, q. 7; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 45, § 3, can. 46; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Cu­ riae, 29 iun. 1908, Pars I, Normae communes, cap. IX, n. 13°, 14°; Regulae servandae in indiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 28, n. 3; Regulae servandae in iudicils apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 41. 4 S. C. Ep. et Reg., Lublinen., 8 mart. 1S9S. — Vide etiam can. 1698, { 2. 3 C. 3, 7, X, de causa possessionis et proprietatis, II, 12; c. 3, X, dc probationibus, II, 19. 6 C. 3, 5, 7, X, de causa possessionis et proprietatis, II, 12; c. 3, X, de probationibus, II, 19. £ : « I 480 Codex Iuris Canonici Can. 1670. § 1. Actor potest una instantia cumulare actiones possessorias et peti­ torias, nisi spolii exceptio ex adverso opponatur § 2. Pariter fas est reo convento in petitorio, actorem reconvenire in possessorio; et viceversa, nisi res sit de spolio Can. 1671. § 1. Item fas est actori, antequam conclusum fuerit in causa, ab insti­ tuto iudicio petitorio regredi ad possessorium adipiscendae vel recupe­ randae § 2. Imo ex iusta causa iudex etiam post conclusionem in causa, sed ante sententiam definitivam, hunc regressum permittere potest. § 3. Iudicis est, attentis partium allegationibus, aut utramque quae­ stionem unica sententia definire, aut prius uni, postea alteri satisfacere, prouti magis expedire ipsi videatur ad celeriorem et pleniorem iurium tuitionem *. J P Caput I. r /’i .· ■ βt ëi’ >·■τ’· •Si> »b Ü ?■ <·.» l·1 ■ ' j ; «r :·3 ; De rei sequestratione et inhibitione exercitii iuris. I •I Can. 1672. § 1. Qui ostenderit super aliqua re ab alio detenta ius se habere sibique damnum imminere nisi res ipsa custodienda tradatur, ius habet obti­ nendi a iudice eiusdem rei sequestrationem s. § 2. In similibus rerum adiunctis obtinere potest ut iuris exercitium alicui inhibeatur. § 3. Sequestratio rei et inhibitio exercitii iuris a iudice decerni potest ex officio, instante praesertim promotore iustitiae aut defensore vinculi, quoties bonum publicum id postulare videatur ‘. I O. 4, X, de ordine cognitionum, II, 10; c. 2, X, de causa possessionis et proprietatis, II, 12; c. un., de causa possessionis ct proprietatis, II, 3, in Clem. 3 C. 21, X, de iudiciis, II, 1; c. 3, 4, X, de causa possessionis et proprietatis, II, 12; c. 1, X, de restitutione spoliatorum, II, 13; c. 3, X, de probationibus, II, 19; c. un., de causa possessionis et proprietatis, II, 3, ln Clem. 3 C. 5, X. de causa possessionis et proprietatis, II, 12; c. 36, X, de testibus et attesta­ tionibus, II, 20; c. un., de causa possessionis ei proprietatis, II, 3, in Clem. 4 C. 2, 4, 6, X, dc causa possessionis et proprietatis, II, 12; c. 30, X, de testibus et attestationibus, II, 20. s C. 26, C. II, q. 6; c. 2. 3, X, de sequestratione possessionum et fructuum, II, 17; c. 7. X, dc donationibus inter virum et uxorem, et de dote post divortium restituenda, IV, 20: Regulae servandae in indiciis apud S. B.‘Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § S5, n. 1. o C. 2, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 2, 3, X, de sequestratione possessionum et fructuum, II, li; c. 14, X, dc probationibus, II, 19; c. un., de sequestratione possessionum ct fructuum, II, G, in Clem.; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal 4 aug. 1910, I 98, n. 1. Liber Quarius · Dc Processibus 481 Can. 1673. § 1. Ad crediti quoque securitatem sequestratio rei admittitur, dum­ modo de creditoris iure liquido constet et servata norma de qua in can. 1923, § 1. § 2. Sequestratio extenditur etiam ad res debitoris quae depositi causa aut quolibet alio titulo apud alias personas reperiantur. Can. 1674. Sequestratio rei et suspensio exercitii iuris decerni nullatenus pos­ sunt, si damnum quod timetur, possit aliter reparari et idonea cautio de eo reparando offeratur x. Can. 1675. § 1. Ad custodiam rei sequestrationi subiectae idonea persona, pro­ ponentibus partibus, a iudice designetur, quae sequester dicitur; si partes inter se dissentiant, index ex officio sequestrem deligat 1 2. § 2. Sequester in re custodienda, curanda et servanda non minorem diligentiam adhibere debet quam suis adhibet rebus, eamque postea, cui iudex decreverit, reddere tenetur cum omni causa 3. § 3. Iudex congruam decernat mercedem sequestri, si eam petat. Caput II. De actionibus ex novi operis nuntiatione et damno infecto. Can. 1676. § I. Qui ex aliquo novo opere damnum timet suae rei obventurum, potest illud iudici nuntiare ut opus interrumpatur, donee utriusque partis iura, iudicis sententia, definiantur 4. § 2. Is cui intimata fuerit prohibitio, continuo ab opere cessare de­ bet, sed, dummodo idonee caveat se in pristinum omnia restituturum si absoluto iudicio victus discesserit, poterit a iudice continuationem eius­ dem impetrare 5. § 3. Nuntianti novum opus ad ius suum demonstrandum duo menses praefiniuntur; qui ex iusta et necessaria causa a iudice, audita altera parte, prorogari vel reduci poterunt 6. I Can. 1677. Si vetus opus magna ex parte immutetur, idem ius esto quod de novo opere can. 1676 constitutum est 7. ’ ;·· ·’ < I Can. 1681. Qui actum posuit nullitatis vitio infectum, tenetur de damnis et ex­ pensis erga partem laesam a. Can. 16S2. Nullitas actus a iudice declarari non potest ex officio, nisi aut pu­ blice id intersit, aut agatur de pauperibus vel de minoribus aliisve qui minorum iure censentur. Can. 1683. Index inferior de confirmatione, a Romano Pontifice actui vel instru­ mento adiecta, videre non potest, nisi Apostolicae Sedis praecesserit man­ datum ’. Caput IV. De actionibus rescissoriis et de restitutione in integrum. Can. 1681. § 1. Si quis motus metu gravi iniuste incusso, vel dolo circumventus actum posuerit vel contractum inierit qui ipso iure non sit nullus, pote­ rit, metu vel dolo probato, obtinere actus vel contractus rescissionem actione quae vocatur rescissoria *. 1*4 1 C. 42, G. XII. q- 2; c. 2-1, X, de his, quae vi metuere causa Jiunt, I, 40. s Vide etiam can. 1625, § 1. s C. 1, 2, X, de confirmatione utili vel inutili, n, 30; c. un., de probationibus, U, 7, in Clem. 4 C. 1, 2, 4. 6. 7. X. de his, quae vi mctusve causa fiunt, I, 40; e. 8, X, de in integrum restitutione, I, 41; c. 2, X. de arbitris. I, 43; c. 17, X, de conversione coniugatorum, III. 32. Liber Quartus - De Processibus 483 § 2. Eadem actione intra biennium uti potest, qui gravem ex con­ tractu laesionem ultra dimidium ex errore passus est. Can. 1685. Institui haec actio potest : 1. ° Contra eum qui metum intulit aut dolum patravit, quamvis ipse non in suum, sed in alterius commodum talia peregerit; 2. ° Contra quemlibet malae fidei et etiam bonae fidei possessorem, qui res metu vel dolo extortas possidet, salvo iure regressus contra quem­ libet usque ad ipsum metus vel doli auctorem. Can. 1686. Si is qui metum intulit aut dolum patravit, urgeat actus vel contra­ ctus exsecutionem, parti laesae seu deceptae competit exceptio metus vel doli. Can. 1687. § 1. Minoribus vel minorum iure fruentibus graviter laesis eorumque heredibus et successoribus, ad laesionem reparandam ex negotio seu actu valido rescindibili, praeter alia ordinaria remedia, suppetit remedium extraordinarium restitutionis in integrum \ § 2. Hoc beneficium maioribus quoque conceditur quos deficit rescis­ soria actio aut aliud ordinarium remedium, dummodo iustam subesse cau­ sam et laesionem sibi imputandam non esse probaverint 2. Can. 1688. § 1. Restitutio in integrum peti debet ab ordinario iudice, qui com­ petens est respectu illius, contra quem petitur, intra quadriennium ab adepta maioritate computandum, si agatur de minoribus, a die laesionis factae et cessati impedimenti, si de maioribus aut personis moralibus 3. § 2. Minoribus vel minorum iure fruentibus restitutio concedi potest a iudice etiam ex officio, audito vel instante promotore iustitiae. Can. 1689. Restitutio in integrum id efficit ut omnia revocentur in pristinum, idest restituantur in statum quo erant ante laesionem, salvis iuribus quae alii, bona fide, ante petitam restitutionem quaesiverint 4.1* 1 C. 1-3, 5, 7, 8, X, de in integrum restitutione, I, 41; c. 11, X, de rebus ecclesiae alienandis vel non, III, 13; c. 2, X, de precariis, III, 14 a C. 4, X, de in integrum restitutione, I, 41. ’ C. 8, 0, X, de in integrum restitutione, I, 41; c. 1, 2, de restitutione in integrum, I, 21, Ln VI°; c. un., de restitutione in integrum, I, 11, Jn Clem. « C. 11, X, de rebus ecclesiae alienandis vel non, III, 13. in Codex Iuris Canonici Caput V De mutuis petitionibus seu de actionibus reconventionalibus. Can. 1690. § 1. Actio quam reus coram eodem iudice in eodem iudicio instituit contra actorem ad submovendam vel minuendam eius petitionem, dicitur recon ventio § 2. Reconventio reconvention is non admittitur. Can. 1691. Actio reconventionalis locum habere potest in omnibus causis conten­ tiosis, exceptis causis spolii; in criminalibus vero non admittitur, nisi ad normam can. 2218, § 3 Can. 1692. Proponenda est indici coram quo actio principalis instituta est, licet ad unam causam dumtaxat delegato vel alioquin incompetent!, nisi sit absolute incompetens ’. Caput VT. De actionibus seu remediis possessoriis. 5’ tc Can. 1693. Qui ad possessionem alicuius rei adipiscendam, vel ad alicuius iuris exercitium obtinendum munitur titulo legitimo, petere potest, ut ia rei possessionem vel iuris exercitium immittatur ‘. Can. 1694. Non solum possessio, sed etiam simplex detentio praestat, ad normam canonum qui sequuntur, actionem vel exceptionem possessoriam 5. J Can. 1695. § 1. Qui annum integrum in possessione rei vel in quasi-possessione iuris manserit, si molestiam patiatur quominus suam possessionem vel quasi-possessionem retineat, habet actionem retinendae possessionis *. § 2. Haec actio non admittitur nisi intra annum ab illata molestia adversus molestiae auctorem ut a molestiis desistat. I O. 6. X. de arbitris. I, 43; c. 1. 2, X, de mutuis petitionibus, II, 4; c. 2, X, de ordine cognitionum, II, 10; C. 3. X, de probationibus, II, 19; c. 3, de rescriptis, I, 3, in VI°; C. 2, de verborum significatione, V, 11, in Clem. s C. 4, X, dc ordine cognitionum, II, 10. ■> C. 21. X. de iudiciis, 11, 1; c. 1, X, de mutuis petitionibus. II. 4; c. 3, de rescriptis, I, 3, in VT»; Reg. 42, B. J., in VI». 3 « C. 3. X. ut Utc non contestata non procedatur ad testium receptionem rei ad sen­ tentiam definitivam, II, 6. 5 C. 5, X. de causa possessionis et proprietatis, II. 12; c. 6. X, de institutionibus, 111,7. a O. 3, X, dc probationibus, II, 19. [Abcr Quarius · Dh Processibus Can. 1696. § 1. Etiam qui vi, clam vel precario possidet, actione retinendae pos­ sessionis uti potest adversus quemlibet deturbatorem : non autem contra personam a qua ipse rem vi ve) clam surripuit aut precario accepit \ § 2. In causis quae ad bonum publicum spectant, iustitiae promotori ius est opponendi vitium possessionis adversus eum qui vi, clam vel pre­ cario possidet. Can. 1697. I § 1. Si inter duos controversia oriatur uter eorum possideat, ille in possessione praeferendus est qui intra annum frequentiores et potiores possessionis actus exercuit 1*3. § 2. In dubio iudex possessionem pro indiviso utrique parti attribuat. § 3. Si rei vel iuris indoles aut contentionum et rixarum periculum non patiantur ut litigantibus pro indiviso possessio interim attribuatur, iudex rem apud sequestrem deponi, aut iuris quasi-possessionem suspendi iubeat usque ad iudicii petitorii exitum. Can. 1698. § 1. Qui vi aut clam quoquo modo a possessione rei vel quasi-possessione iuris deiectus est, adversus quemlibet spolii auctorem vel rei deten­ torem habet actionem recuperandae possessionis vel de spolio et spolii exceptionem 3. § 2. Haec actio non admittitur praeterlapso anno postquam spolium passus rei notitiam habuit; exceptio, contra, perpetua est. Can. 1699. § 1. Spoliatus adversus spoliantem excipiens et probans spolium, non tenetur respondere, nisi prius fuerit in suam possessionem restitutus 4. § 2. Spoliatus ut in possessionem restituatur, nil aliud probare debet, nisi spoliationem ipsam ’. § 3. Sed si in restitutione rei vel exercitii iuris aliquod occurrat periculum (ex. gr., saevitiarum, cum vir contra uxorem postulat restitu­ tionem coniugalis consortii), iudex, ad instantiam partis vel promotoris iustitiae, pro diversis personarum causarumve adiunctis decernat aut i 1 C. 12, X, de restitutione spoliatorum, II, 13. 3 C. 3, 9, X, de probationibus, II, 19; c. 6, X, de institutionibus, III, 7. 3 C. 11, 15, X, de iudiciis, II. 1; c. 2, X, de ordine cognitionum, II, 10; c. 2, 3, 5-8, 10, 11, 15, 17-19, X, de restitutione spoliatorum, II, 13; c. 14, X, de sepulturis, III, 28; c. 1. de restitutione spoliatorum, II, 15, in VI°; c. nn., de causa possessionis et proprietatis, II, 3, in Clem. ‘ C. 1-6, C. II, q. 2; c. 1-4, C. Ill, q. 1; c. 10, X, de procuratoribus, I, 38; c. 4, X, dc ordine cognitionum, II, 10; c. 1-3, 5-7, 10, 13, 19, X, de restitutione spoliatorum, II, 13; c. 51, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 14, X, de u»uri«, V. 19. s C. 4, X, de causa possessionis et proprietatis, II, 12; c. 11, 17, 18, X, de restitutione spoliatorum, II, 13. 486 Codex Iuris Canonici restitutionem suspendi, aut rem vel personam apud sequestrem custodiri, κ· donec causa petitorio iudicio definiatur l. Can. 1700. Indicia possessoria absolvenda sunt, citata dumtaxat adversa parte in iudiciis retinendae vel recuperandae; citatis vero omnibus iis quorum interest, in iudiciis adipiscendae. Caput VII. De exstinctione actionum. Can. 1701. In contentiosis actiones tum reales tum personales exstinguuntur praescriptione ad normam can. 1508-1512; actiones autem de statu perso­ narum nunquam exstinguuntur. Can. 1702. Omnis criminalis actio perimitur morte rei, condonatione legitimae potestatis, et lapsu temporis utilis ad actionem criminalem proponendam1. Jl ii $ ! Μ *1 Can. 1703. Firmo praescripto can. 1555, § 1 de delictis Sacrae Congregationi S. Officii reservatis, tempus utile ad actionem criminalem proponendam est triennium, nisi agatur : 1. ° De actione iniuriarum, quae uno anno perimitur; 2. ° De actione ob delicta qualificata contra VI et VII divinum praeceptum, quae quinquennio perimitur; 3. ® De actionibus ob simoniam vel homicidium, contra quae actio criminalis decennio perdurat s. Can. 1704. Sublata per praescriptionem actione criminali : 1. ° Non est hoc ipso sublata actio contentiosa, forte ex delicto orta, ad damna sarcienda; 2. ° Ordinarius remediis can. 2222, § 2 statutis uti adhuc potest 1*345. Can. 1705. § 1. Praescriptio in contentiosis currit ex quo actio primum potuit iure proponi; in criminalibus, a die patrati delicti. § 2. Si delictum habeat tractum, ut vocant, successivum, non currit praescriptio, nisi a die qua delicti tractus cessaverit ®. 1 Ο. 8, 13, X, de restitutione spoliatorum, II, 13; c. 14, X. de probationibus, II, 19; c. 14, X, de sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref. matrim., c. 6. > C. 14. X, de accusationibus. inquisitionibus et denunciationibus, V. 1. 3 S. C. Ep. et Reg., Forolivien., 7 mali 1830; Lublinen., 8 mart 1808. t C. 5. X, de raptoribus, incendiariis et violatoribus ecclesiarum, V, 17; c. 9. X de usuris, V, 19: S. C. Ep. et Reg.. Lublinen., 8 mart. 1898. 5 8. C. Ep. et Reg., Lublincn., 8 mart. 1898. .. . Liber (Juartui - De Processible 487 § 3. In delicto habituali vel continuato praescriptio non decurrit uisi post ultimum actum; et conventus ob aliquem criminosum actum non praescriptum, tenetur de antiquioribus, qui cum eodem actu connectuntur, etiamsi singulatim sumpti ob praescriptionem excluderentur. TITULUS VI. De causae introductione. Caput I. De libello litis introductorio. Can. 1706. Qui aliquem convenire vult, debet libellum competenti indici exhi­ bere, in quo controversiae obiectum proponatur, et ministerium iudicis ad deducta iura persequenda expostuletur l. ■ Can. 1707. § 1. Qui scribere nescit, aut legitime impeditur quominus libellum exhibeat, oretenus petitionem suam coram tribunali proponere potest. § 2. Item in causis facilioris investigationis et minoris momenti ac propterea cito expediendis, iudicis arbitrio relinquitur petitionis admissio oretenus sibi facta 3. § 3. In utroque tamen casu index notarium iubeat scriptis actum redigere qui actori legendus est et ab eo probandus 3. Can. 1708. Libellus quo lis introducitur debet : 1. ° Exprimere coram quo indice causa introducatur, quid petatur, et a quo petatur; 2. ° Indicare, generatim saltem, quo iure innitatur actor ad com­ probanda ea quae allegantur et asseruntur ; 3. ° Subscribi ab actore vel eius procuratore, appositis die, mense et anno, nec non loco in quo actor vel eius procurator habitant, aut resi­ dere se dixerint actorum recipiendorum gratia 4. Can. 1709. § 1. ludex vel tribunal, postquam viderit et rem esse suae compe­ tentiae et actori legitimam personam esse standi in iudicio, debet quan1 C. 17, C. II, q. 1; c. 6, X, de iudiciis. II, 1; c. 1, 3, X, de libelli oblatione. II, 3; c. 3, de sententia et re iudicata, II. 14, in VI»; c. 2, de verborum significatione, V, 11, in Clem.; Regulae servandae in iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 inart. 1912, : C 2,de verborum significatione, V, 11, in Clem. t C. 2,de verborum significatione, V, 11. ln Clem. i C. 6.X, de iudiciis, II. 1; c. 1-3, X, de libelli oblatione, II. 3; c. 3, de «en ten lia ct re iudicata, II, 11, in VI». ■ K 7k < < ■ Codex Iuris Canonici tocius libellum aut admittere aut reiicere, adiectis in hoc altero casa reiectionis causis x. § 2. Si iudicis decreto libellus reiectus fuerit ob vitia quae emendari possunt, actor novum libellum rite confectum potest eidem iudici demio ·Ι· si iudex emendatum libellum reiecerit, novae reiectionis exhibere; quod rationes exponere debet a. § 3. Adversus libelli reiectionem integrum semper est parti intra tempus utile decem dierum recursum interponere ad superius tribunal: a quo, audita parte, et promotore iustitiae aut vinculi defensore, quae­ stio reiectionis expeditissime definienda est. Can. 1710. Si iudex continuo mense ab exhibito libello decretum non ediderit quo libellum admittit vel reiicit ad normam can. 1709, pars cuius interest instare potest ut iudex suo munere fungatur; quod si nihilominus indes sileat, lapsis quinque diebus a facta instantia, poterit recursum ad Ordi­ narium loci, si ipse iudex non sit, vel ad superius tribunal interponerent vel iudex ad definiendam causam adigatur vel alius in eius locum sub­ rogetur s. Caput II. De citatione et denuntiatione actorum iudicialium. r •F h· i Can. 1711. § 1. Libello vel orali petitione admissa, locus est vocationi in ins seu citationi alterius partis ‘. § 2. Quod si partes litigantes sponte coram indice se sistant ad cau­ sam agendam, opus non est citatione, sed actuarius significet in actis par­ tes sponte sua iudicio adfuisse ·. X J! ■·; I. àM Can. 1712. § 1. Citatio fit a iudice, et libello litis introductori© inscribitur aut adiungitnr ·. § 2. Denuntiatur antem reo, et, si sint plures, singulis 7. 1 C. 2, X, de sententia et re iudicata, II, 27; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 10. a O. 15, X, de indiciis, II, 1. s Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 20. * C. 2, 4, 11-13, C. III, q. 9; c. 1. X, de causa possessionis et proprietatis, II, 12; c. 1, de appellationibus, II, 12, in Clem.; c. 2. dc verborum siffniflcatione, V, 11, in Clem.; S. C. Ep. et Reg., Instr. 11 inn. 1880. n. 21; S. C. C., Aibintmilien., 18 lan. 1746; S. C. de Prop. Fide, Instr, a. 1S83, η. XXI; Regulae servandae In iudlcUs apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 16, 17. n. 1; Regulae servandae In iudicUs apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 13. » Reg. 31, R. J-, in VI°; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 18, § 1; Regulae servandae in indiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 5. • C. 11. x. dc probationibus, II, 19; Regulae servandae in indiciis apud Suprem. Si­ gnaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 29. ϊ Regulae servandae In IudlcUs apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 19 n. 2; Regulae servandae In Indiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 33 Liber Quartus - bc Processibus 489 § 3. Debet insuper actori nota fieri, ut statuta die et hora ipse quo­ que coram iudice se sistat. Can. 1713. Si lis moveatur ei qui non habet liberam administrationem rerum, de quibus disceptatur, citatio denuntianda est ei qui ipsius nomine indi­ cium suscipere tenetur ad normam can. 1648-1654. Can. 1714. Quaelibet citatio est peremptoria; nec iteretur necesse est, nisi in casu de quo in can. 1845, § 2 ‘. Can. 1715. § 1. Citatio denuntietur per schedam, quae praeceptum iudicis parti conventae factum ad comparendum exprimat, idest a quo iudice, ob quam causam saltem verbis generalibus indicatam, quo actore, reus, nomine et cognomine rite designatus, conveniatur; nec non locum, et tempus, idest annum, mensem, diem et horam ad comparendum praefixam perspicue indicet a. § 2. Citatio, sigillo tribunalis munita, subscribenda est a iudice vel ab eius auditore et a notario 1 *3. ■■ -I Î Can. 1716. Citatio duplici scheda conficiatur, quarum altera remittatur reo con­ vento, altera asservetur in actis 4*. Can. 1717. ί I § 1. Citationis scheda, si fieri poterit, per Curiae cursorem tradenda est ipsi convento ubicunque is invenitur 8. § 2. Ad hoc cursor etiam fines alterius dioecesis ingredi potest, si iudex id expedire censuerit et eidem cursori mandaverit. § 3. Si cursor personam conventam non invenerit in loco ubi commo­ ratur, relinquere poterit citatoriam schedam alicui de eius familia aut famulatu, si hic eam recipere paratus sit ac spondeat se reo convento 1 C. 24, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 2. X, de dilationibus, II, S; c. 6, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. un., de foro competenti, II, 2, in Clem.; Regulae servandae In iudlcUs apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 26, 2S; Regulae servandae In ludlcils apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 19. » C. 4, C. III, q. 3; c. 34, 35, 43, X, de rescriptis, I, 3; c. 2, X, de dilationibus, II, 8; c. 2, ut lite pendente nihil innovetur, II, 5, In Clem.; S. C. Ep. et Reg., Lnstr. 11 lun. ISSO, n. 14, 22, 23; S. C. de Prop. Fide, lnstr. a. 18S3, η. XIV, XXII, XXIII; Regulae servandae in ludlcils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 18, n. 1, 3; Regulae servandae in indiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 13. 3 Regulae servandae in ludlcils apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912. art. 14. * Regulae servandae In ludlcils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 19, n. 1. s S. C. Ep. et Reg., lnstr. 11 lun. 1880, n. 14; S. O. de Prop. Fide, lnstr. a. 1883. P xjy· Regulae servandae in ludlcils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, f 24, n. 1; Regulae servandae in ludlclis apud Snprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 16. I ?:· 490 Codex Iuris Canonici quamprimum schedam acceptam traditurum; siu minus eam ad iudicem referat, ut transmittatur ad normam can. 1719, 1720 l. Can. 1718. Reus qui citatoriam schedam recipere recuset, legitime citatus ha beatur *. Can. 1719. Si ob distantiam vel aliam causam difficulter per cursorem tradi pos­ sit reo convento scheda citatoria, poterit iussu iudicis transmitti per tabel­ larios publicos, dummodo commendata et cum syngrapha receptionis, vel alio modo qui secundum locorum leges et conditiones tutissimus sit Can. 1720. § 1. Quoties, diligenti inquisitione peracta, adhuc ignoratur ubi com­ moretur reus, locus est citationi per edictum 1 *4. •* II § 2. Hoc autem fit affigendo per cursorem ad fores Curiae schedam citationis ad modum edicti per tempus prudenti iudicis arbitrio determi­ nandum et in aliqua publica ephemeride eam inserendo; si vero utrumque fieri nequeat, alterutrum sufficiet 5. ? kt Μ h·' Can. 1721. a* W * . U ût ? ’ i'·; L· sl k .1 § 1. Cursor, cum in manu rei conventi citationis schedam relinquit, debet eam subsignare, adnotatis die et hora qua reo tradita est 6. § 2. Idem peragat si eam relinquat in manibus alicuius de familia aut famulatu rei conventi, addito insuper nomine personae cui schedam tradidit T. § 3. Si citatio fiat per edictum, cursor in edicti calce signet qua die et hora edictum affixum ad fores Curiae fuerit et quandiu affixum man­ serit. § 4. Si reus receptionem schedae recuset, cursor schedam ipsam sub­ signatam, addita die et hora recusationis, iudici remittat. P· Μ 1 C. 3, X, de dolo et contumacia, II, 14. s C. 5, X, ut lite non contestata non procedatur ad testium receptionem vel ad sen­ tentiam definitivam, II, 6; c. un., de dolo et contumacia, II, 3, in Extravag. com. s S. C. Ep. et Reg., instr. 11 lun. 18S0, n. 14; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. XIV; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 24, n. 3; Regulae servandae in Iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 16. ‘ C. 10, X, de dolo et contumacia, Π, 14; c. 11. X, de clericis non residentibus in ec­ clesia vel praebenda, III, 4; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 24. n. 4; Regulae servandae in Iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 16. s C. 10, X, de dolo et conlumacia, II, 14; c. H, X, de clericis non residentibus in ec­ clesia cel praebenda, III, 4; c. 1, dc iudicile, II, 1, in Clem.; c. un., de foro competenti, II, 2, in Clem.; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 24, n. 4. Regulae servandae In Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 25; Regulae servandae in Iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 16. • Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug 1910, S 25. * Liber Quartuï - De Processibus 491 Can. 1722. § 1. Cursor quae peregit ad iudicem referat in scriptis manu propria subsignatis, quae in actis serventur § 2. Si per tabellariorum officium citatio transmittatur, asservetur in actis fides eiusdem officii a. Can. 1723. Si scheda citatoria non referat quae in can. 1715 praescribuntur aut non fuerit legitime intimata, nullius momenti sunt tum citatio tum acta processus. Can. 1724. Regulae superius statutae pro rei citatione, ceteris quoque indicii actibus, pro diversa tamen eorum natura, accommodandae et applicandae sunt, ut decretorum vel sententiarum denuntiationi aliisque huiusmodi. ·ι· Can. 1725. Cum citatio legitime peracta fuerit aut partes sponte in indicium ve­ neri ut : 1. ° Res desinit esse integra; 2. ° Causa fit propria illius iudicis aut tribunalis, coram quo actio instituta est ; 3. ° In indicé delegato firma redditur iurisdictio ita ut non exspiret resoluto iure delegantis; 4. ° Interrumpitur praescriptio, nisi aliud cautum sit, ad normam can. 1508; 5. ° Lis pendere incipit; et ideo statim locum habet principium : (dite pendente., nihil innovetur » ’. TITULUS VII. De litis contestatione. Can. 1726. Obiectum seu materia indicii constituitur ipsa litis contestatione, seu formali conventi contradictione petitioni actoris, facta animo litigandi coram iudice 4. 1 Regulae servandae In iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 25. » Regulae servandae In iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 24, n. 3; Regulae servandae in iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, C mart. 1912, art. 10. s C. 50, C. XI, q. 1; c. 19, 20, 30, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 10, X, de officio legati, I, 30; c. 5. X, ut lite non contestata non procedatur ad testium receptionem vel ad sententiam definitivam, II, 0; c. 1-4, X, ut lite pendente nihil innovetur, II, 1G; c. 9, 30, X, de appellationibus, recusationibus ct relationibus, II, 2S; c, 2, ut lite pen­ dente nihil innovetur, II, 5, in Clem. —Vide etiam can. 15G8. « C. 54. X. de electione et electi potestate, I, G; c. 2, X, de officio iudicis, I, 32; c. 1, X, de litis contestatione, II, 5; c. 6, X, dc luramento calumniae, II, 7; c. 30, X. de verborum significatione, V, 40; c. 2, de litis contestatione, Π, 3. in VI». i< 492 Codex luris Canonici Can. 1727. Ad litis contestationem nulla necessaria est sollemnitas, sed sufficit ut partibus coram indice vel eius delegato comparentibus, in actis inse­ ratur petitio actoris et contradictio conventi, unde constet qua de re aga­ tur seu quinam sint controversiae termini x. I ■ Μ* ' u» ί< '· r W s Kc ’ ι*ί ·■; Η’ ' ' »■i’ μ Can. 1728. In causis tamen implicatioribus, in quibus petitio actoris nec perspi­ cua sit nec simplex vel contradictio conventi difficultatibus scateat, iudex, ex officio aut ad instantiam actoris vel conventi, partes citet ad rite defi­ niendos controversiae articulos, idest ad causae dubia, ut dicitur, con­ cordanda s. Can. 1729. § 1. Si die dubiis concordandis praestituta, pars in ius vocata non comparent nec iustam absentiae excusationem alleget, contumax decla­ II retur, et dubiorum formula statuatur ex officio, parte, quae praesens fuerit, id postulante. Parti autem contumaci statim id notum fiat ex officio ut quas velit exceptiones contra dubiorum seu articulorum formu­ lam possit proponere et a contumacia se purgare, intra tempus quod indici congruum videatur *. § 2. Partibus praesentibus et in formula dnbiorum seu articulorum concordibus, si iudex, quod ad se attinet, nihil excipiendum putaverit, eius rei fiat mentio in decreto quo formula firmatur 4. § 3. Si vero partes dissentiant aut earum conclusiones indici non probentur, iudex ipse controversiam dirimat decreto s. § 4. Dubiorum seu articulorum formula semel statuta mutari non potest, nisi novo decreto, ex gravi causa, ad instantiam partis, vel promotoris iustitiae, vel defensoris vinculi, audita utraque vel altera parte eiusque rationibus perpensis e. Can. 1730. Antequam litis contestatio locum habuerit, index ad testium aliarumve probationum receptionem ne procedat, nisi in casu contumaciae. 1 C. 1, X, de Uti * contestatione, II, 5. 3 C. 24, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; C. 2, de ver­ borum significatione, V, 11, In Clem.; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 23; Regulae servandae In iudlcUs apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, } 19, n. 1; Regulae servandae In ludlclls apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 29, 80, 33. s Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 24, § 1; Regulae ser­ vandae in indiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 26, n. 4. § 29, n. 1; Regulae servandae in indiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 35. * Lex propria S. R- Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908. can 24, § 2; Regulae ser­ vandae In ludlclls apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 12, n. 2, 3, § 32, n. 1. s Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 24, § 3; Regulae ser­ vandae in ludlclls apud S. R- Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 32, n. 2, 3; Regulae servandae in ludlclls apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 35. • Reg. 21, 33, R. J-, in VIe; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 24, S 4; Regulae servandae In Indiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 33; Regulae servandae in ludlclls apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart 1912, art. 38. Liber Quartus · De Processibus 493 aut nisi testium depositionem recipere oporteat, ne ipsa ob probabilem testis mortem, ob discessum eiusdem vel ob aliam iustam causam recipi postea nequeat, aut difficulter possit L Can, 1731. Lite contestata : 1. ° Haud licet actori libellum mutare, nisi, reo consentiente, iudex, iustis de causis, censeat mutationem esse admittendam, salva semper reo compensatione damnorum et expensarum, si quae debeatur. Libellus non censetur mutatus, si coarctetur aut mutetur probationis modus; si mi­ nuantur aut petitio aut accessoria petitionis; si facti adiuncta in libello pridem posita ita illustrentur, compleantur aut emendentur, ut contro­ versiae obiectum idem remaneat; si in locum rei petatur pretium, foenus aut aliquid aequivalens; 2. · Iudex congruum tempus partibus praestituat probationibus proponendis et explendis; quod quidem poterit, instantibus partibus, ar­ bitrio suo prorogare, dummodo ne lis, ultra quam aequum sit, pro­ trahatur; 3. ° Possessor rei alienae desinit esse bonae fidei; quapropter damna­ tus rem restituere, non solum rem ipsam, sed et rei fructus a litis con­ testatae tempore restituere tenetur et damna praeterea sarcire, si qua secuta fuerint a. TITULUS VIII. De litis instantia. Can. 1732. Instantiae initium fit litis contestatione; finis autem omnibus modis, quibus iudicium terminatur, sed et antea non solum interrumpi, verum etiam finiri potest sive peremptione sive renuntiatione. Can. 1733. Si pars litigans moriatur aut statum mutet aut cesset ab officio cuius ratione agit : l.° Causa nondum conclusa, instantia interrumpitur, donec heres defuncti aut successor litem instauret; 1 C. 19, X, de iudiciis II, 1; c. 1, 2, 4, 5, X, ut lite non contestata non procedatur ad testium receptionem vel ad sententiam definitivam, II, 6; c. 3, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 2, 34, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 4, X, de confirmatione utili vel inutili, II, 30; c. 7, X, de iniuriis et damno dato, V, 36. s C. G, 8, C. III, q. 9; c. 5, X, ut lite non contestata non procedatur ad testium re­ ceptionem vel ad sententiam definitivam, II, G; c. 2, 3, X, dc dilationibus, II, 8; e. 24, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 31, X, de simonia, et nc aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; Reg. 21, 33, R. J., In VI0; c. 2, de verborum significatione, V, H, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXV, dc ref., c. 10; Regulae servandae in ludlclls apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 66, n. 1; Regulae servandae in Indiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art 87. ’k ί. 494 Codex Iuris Canonici °2. Causa conclusa, instantia non interrumpitur, sed iudex proce­ dere debet ad ulteriora, citato procuratore, si adsit, secus defuncti herede vel successore. Can. 1734. Si controvertatur cuinam ex clericis litigantibus ius sit ad benefi­ cium, et alter, lite pendente, moriatur, aut beneficio renuntiet, instantia non interrumpitur, sed contra superstitem eam prosequitur promoter iustitiae qui pro beneficii aut ecclesiae libertate dimicet, nisi beneficium sit liberae collationis Ordinarii et hic praeferat causam ut victam su­ perstiti adiudicare *. Can. 1735. * Procuratore aut curatore a munere cessante, tandiu interrupta ma­ net instantia, quandiu pars aut ii ad quos pertinet novum procuratorem vel curatorem nominaverint aut per se ipsi in posterum agere se velle pro­ fessi fuerint. Can. 1736. Si nullus actus processualis, quin aliquod obstet impedimentum, po­ natur in tribunali primae instantiae per biennium aut in gradu appel­ lationis per annum, instantia perimitur, et in altero casu sententia per appellationem oppugnata transit in rem indicatam 1 *3. n Can. 1737. Peremptio obtinet ipso iure et adversus omnes, minores quoque aliosve minoribus aequiparatos, eaque ex officio etiam excipi debet, salvo iure regressus ad indemnitatem adversus tutores, administratores, pro­ curatores qui culpa se canuisse non probaverint. I»; p» ii & ! d. Can. 1738. Peremptio exstinguit acta processus, non vero acta causae; imo haec vim habere possunt etiam in alia instantia, dummodo ea inter easdem personas et super eadem re intercedat; sed ad extraneos quod attinet, non aliam vim obtinent, nisi documentorum Can. 1739. In cusu peremptionis, quas quisque ex litigatoribus fecerit, has ipse ferat expensas perempti indicii. Can. 1740. § 1. In quolibet statu et gradu iudicii potest actor instantiae renun­ tiare; item tum actor tum reus possunt processus actis renuntiare sive omnibus sive nonnullis tantum 4. 1 C. 1, ut lite pendente nihil innovetur, II, 5, In Clem. a C. 4, 5, 8, 14. 57, 09, X. de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; Reg. 25, R. J-, In VI°; C. 3, (5, 7, de appellationibus, II, 12, in Clem.; Lex propria S. R- Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 33. § 1. 3 C. 15, X, de probationibus, II, 19. * Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 34, § 1; Regulae ser­ vandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910. $ 219, n. 1 t,- Liber Quartus · De Processibus 495 § 2. Renuntiatio ut valeat, peragenda est in scriptis, et a parte vel ab eius procuratore, speciali tamen mandato munito, debet subscribi, alteri parti communicari, ab eaque acceptari, vel saltem non impugnari, et a iudice admitti x. Can. 1741. Admissa, pro actis quibus renuntiatum est, eosdem parit effectus ac peremptio instantiae : et obligat renuntiantem ad solvendas expensas actorum, quibus renuntiatum fuit TITULUS IX. De interrogationibus partibus in iudicio faciendis. Can. 1742. § 1. ludex ad eruendam veritatem facti quod publice interest ut extra dubium ponatur, debet partes interrogare. § 2. In aliis casibus potest unum ex contendentibus interrogare non solum ad instantiam alterius partis, sed etiam ex officio, quoties agitur de illustranda probatione adducta 1*3*. § 3. Interrogatio partium fieri a iudice potest in quovis stadio indicii ante conclusionem in causa; post conclusionem in causa servetur prae­ scriptum can. 1861. Can. 1743. § 1. Indici legitime interroganti partes respondere tenentur et fateri· veritatem, nisi agatur de delicto ab ipsis commisso 1. § 2. Si pars legitime interrogata respondere recuset, quanti facienda sit haec recusatio, utrum iusta sit, an confessioni aequiparanda, necne, indicis est aestimare. § 3. Pars, quae respondere debet, si illegitime respondere recusa­ verit aut si postquam responderit mendax reperta fuerit, puniatur, ad tempus a iudice pro rerum adiunctis definiendum remotione ab actibus legitimis ecclesiasticis; et si ante responsionem iusiurandum de veritate dicenda praestiterit, laicus interdicto personali, clericus suspensione plectatur 5. 1 C. 11, X, de procuratoribus, I, 3S; c. 4, de procuratoribus, I, 19, in VI·; Reg. 81, R. J., in VI°; Lex propria S. R Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 34, § 1; Regulaeservandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 219, n. 2, 4, 5. ï Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 34, S 2; Regulae ser­ vandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 219, n. 6, § 223. s Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 140, 146, n. 5. < Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal. 4 aug. 1910, 8 139. 5 c o c III q 10; C. 1-3, S, C. V, q. 6; c. 15, X, de temporibus ordinationum ct qualitate ordinandorum, I, U; C. 5, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 33, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 1, 2, X, de calumniatoribus, V, 2. 496 Codex Juri* Canonici Can. 1744. lusiurandum de veritate dicenda in causis criminalibus nequit index accusato deferre; in contentiosis, quoties bonum publicum in causa est, debet illud a partibus exigere; in aliis, potest pro sua prudentia *. Can. 1745. § 1. Tum actor tum reus invicem, tum etiam promoter iustitiae et defensor vinculi possunt indici exhibere articulos, seu quaesita, super quibus pars interrogetur, quaeque vulgo positiones dicuntur ’. § 2. In positionibus exarandis, admittendis et parti proponendis regulae cum proportione serventur quae in can. 1773-1781 statutae sunt’. 4 i Can. 1746. Ad iusiurandum praestandum vel interrogationibus respondendum partes personaliter coram iudice se sistere debent, exceptis iis de quibus in can. 1770, § 2, nn. 1, 2. TITULUS X. De probationibus. Can. 1747. Non indigent probatione : 1. ° Facta notoria, ad normam can. 2197, nn. 2, 3; 2. ° Quae ab ipsa lege praesumuntur; 3. ° Facta ab uno ex contendentibus asserta et ab altero admissa, nisi a iure vel a iudice probatio nihilominus exigatur 4. i b i’ V t ■ Can. 1748. § 1. Onus probandi incumbit ei qui asserits. § 2. Actore non probante, reus absolvitur s. * 1Î '' 1 C. 1, de iuramento calumniae, II, 4, In VI°; c. 2, de testibus et attestationibus, Π, 10, in VI»; S. C. C., instr. 22 aug. 1840; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal. 4 aug. 1910, $ 109, n. 1. ’ S. C. C., instr. 22 aug. 1840; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 138, 146, n. 1. » S. C. C., instr. 22 aug. 1840; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tri­ bunal, 4 aug. 1910, § 144. 145, n. 2. ‘ C. 15-17, 21, C. II. q. 1; c. 23, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 3, X, de testibus cogendis vel non, II, 21; c. 21, X, de iurciurando, II, 24; c. 24, X, dc appellationi­ bus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 8, X, de cohabitatione clericorum et mulierum, III, 2; c. 3, X, de eo, qui cognovit consanguineam uxoris suae vel sponsae, IV, 13; C. 9, X, dc accusationibus, inquisitionibus et denuncialionibus, V, 1; C. 11, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur rei promittatur, V, 3; c. 15, X, de purgatione canonica, V, 34; C. 1, de censibus, exactionibus et procurationibus, III, 20, in VI°; S. C. de Prop. Fide, instr. (ad Vic. Ap. Cocblnchln.), 2G aug. 1775. » C. 3, C- IV, q. 2 et 3; c. 1, C. VI, q. 5; c. 23, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 5, X, de renunclatione, I, 9; c. 14. X. de fide instrumentorum, II, 22; c. 4, X, de solutio­ nibus, III, 23; C. 3, X. de successionibus ab intestato, III. 27; c. 1, de exceptionibus, II, 12, In VI»; c. 1, de praescriptionibus, II, 13, in VI"; c. 7, de privilegiis, V, 7, in VI»; c. 2, 12, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, In VI». « c. 75, C. XI. q. 3; c. 31. C. XXIII. q. 4; c. 6, C. XXIV, q. 3; c. 15. X. de iudiciis, II, 1; c. 3. X. de causa possessionis ct proprietatis, II, 12; c. 3, 5, 8, X, de probationibus. ai i Can. 1749. Probationes quae ad moras iudicio nectendas postulari videntur, ceu examen testis longe dissiti, aut cuius domicilium nescitur, vel cognitio documenti quod cito haberi non potest, index ne admittat, nisi hae pro­ bationes necessariae videantur quia ceterae deficiant aut satis non sint *. Caput I. De confessione partium. Can. 1750. Assertio de aliquo facto, in scriptis aut oretenus ab una parte contra se et pro adversario coram iudice, sive sponte, sive iudice interrogante peracta, dicitur confessio iudicialis a. Can. 1751. Si agatur de negotio aliquo privato et in causa non sit bonum pu­ blicum, confessio iudicialis unius partis, dummodo libere et considerate facta, relevat alteram ab onere probandi3. Can. 1752. Pars, aliquid confessa in iudicio, non potest contra confessionem suam venire, nisi aut in continenti hoc faciat, aut probet confessionem ipsam vel carere conditionibus in can. 1750 expressis vel errori facti esse adscribendam 4. Can. 1753. Confessio sive scriptis, sive oretenus, ipsimet adversario aut aliis extra indicium facta, dicitur extraiudicialis : eaque in iudicium deducta, iudicis est, perpensis omnibus rerum adiunctis, aestimare quanti fa­ cienda sit s. II, 19; c. 6, X, de fide instrumentorum, II, 22; c. 36, X, de iureiurando, II, 24; c. 6, X, de exceptionibus, II, 25; c. 26, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. un., X, ut ecclesiastica beneficia sine diminutions conferantur, III, 12; c. 3, X, de successionibus ab intestato, III, 27; c. 3, X, de co, qui cognovit consanguineam uxoris suae vel sponsae, IV, 13; C. 12, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 8, X, de clerico excommu­ nicato, deposito, vel idterdicto ministrante, V, 27; c. 11, X, de excessibus praelatorum ct subditorum, V, 31; c. 3, de sentenia et re iudicata, II, 14, In Vl°; Reg. 11, 65, R. J., in VI°. 1 C. 5, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 29, X, dc testibus et attestationibus, II, 20; c. 2, dc verborum significatione, V, 11, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 10; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 27, § 4. a C. 20, C. II, q. 5; c. 4, X, de iudiciis, II, 1; c. 2, X, de confessis, II, 18; c. 14, X, de fide instrumentorum, II, 22; c. 10, X, de cohabitatione clericorum ct mulierum, III, 2; c. 11, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; Bene­ dictus XIV, ep. encycl. α Ex omnibus x>, 16 oct. 1756, § 4. 3 C. 1, C. XV, q. 6; c. 6, X, de renuntiatione, I, 9; c. 5, X, dc eo, qui cognovit consan­ guineam uxoris suae vel sponsae, IV, 13; c. 15, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1. 4 C. 3, X, de confessis, II, 18. e C. 10, X, de probationibus, II, 19; c. 15, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 1, dc accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1, In VI0. Codex Iuris Canonici. 31 |l ;| Caput II. De testibus et attestationibus. Can. 1754. Probatio per testes in quibuslibet causis admittitur, sub indicis ta­ men moderatione, secundum modum praefinitum in canonibus qui se­ quuntur x. Can. 1755. § 1. Testes iudici legitime interroganti respondere et veritatem fateri debent *. § 2. Salvo praescripto can. 1757, § 3, n. 2, ab hac obligatione exi­ muntur : 1. ° Parochi aliique sacerdotes quod attinet ad ea quae ipsis mani­ festata sunt ratione sacri ministerii extra sacra mentalem confessionem; civitatum magistratus, medici, obstetrices, advocati, notarii aliique qui ad secretum officii etiam ratione praestiti consilii tenentur, quod attinet ad negotia huic secreto obnoxia; 2. ° Qui ex testificatione sua sibi vel consanguineis vel affinibus in quolibet gradu lineae rectae et in primo gradu lineae collateralis, infa­ miam, periculosas vexationes, aliave mala valde gravia obventura timent3. § 3. Testes iudici legitime interroganti scienter falsum affirmantes aut verum occultantes puniantur ad normam can. 1743, § 3; eademque poena mnictentur omnes, qui testem vel peritum donis, pollicitationibus aut alio quovis modo inducere praesumpserint ad falsum testimonium dicendum aut ad veritatem occultandam *. Art. I. — Qui testes esse possint. Can. 1756. Omnes possunt esse testes, nisi expresse a iure repellantur vel in totum vel ex parte ’. Can. 1757. § 1. Ut non idonei repelluntur a testimonio ferendo impuberes et mente debiles ·. § 2. Ut suspecti : ° Excommunicati, periurii, infames, post sententiam declaratol. riam vel condemnatoriam; 1 C. 13, X, de probationibus, II, 19. » C. 1, C. IV, q. 4; c. 7, X, de teetibue et attestationibus, II, 20; c. 1-3, 0, 8-11, X, de testibus cogendis rel non, II, 21. 3 C. 3, X, dc testibus cogendis vcl non, II, 21. Q. 1; C. 17, X, dc temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, H; c. 9, 45, X, de testibus ct attestationibus, II, 20; Cone. Trident., sess. XIII, de ref., c. 7. 5 0.1, X, dc testibus et attestationibus, II, 20. • C. 1, 3, C. IV, q. 2 et 3. "ί·2 - Liber Quartus - De Processibus 499 2. ° Qui ita abiectis sunt moribus ut fide digni non habeantur; 3. ° Publici gravesque partis inimici .* § 3. Ut incapaces : 1. ° Qui partes sunt in causa, aut partium vice funguntur, veluti tutor in causa pupilli, Superior aut administrator in causa suae com­ munitatis aut piae causae, cuius nomine in iudicio consistit, iudex eiusve assistentes, advocatus aliique qui partibus in eadem causa assi­ stunt vel astiterunt; 2. ° Sacerdotes, quod attinet ad ea omnia quae ipsis ex confessione sacramentali innotuerunt, etsi a vinculo sigilli soluti sint; imo audita a quovis et quoquo modo occasione confessionis ne ut indicium quidem veritatis recipi possunt; 3. ’ Coniux in causa sui coniugis, consanguineus et affinis in causa consanguinei vel affinis, in quolibet gradu lineae rectae et in primo gradu collateralis, nisi agatur de causis quae ad statum civilem aut religiosum personae spectant, cuius notitia aliunde haberi nequeat, et bonum pu­ blicum exigat ut habeatur i*3. Can. 1758. Non idonei et suspecti audiri poterunt ex decreto indicis, quo id expedire declaretur; sed eorum testimonium valebit tantummodo ut indi­ cium et probationis adminiculum, et generatim iniurati audiantur 3. Art. II. — A quibus, quomodo, et quot testes induci et qui excludi possint. Can. 1759. § 1. Testes a partibus inducuntur 4. § 2. Possunt quoque induci a promotore iustitiae et defensore vin­ culi, si id ad causam intersit 5. i C. 7, G. II, q. 1; c. 24 , 39, G. II, q. 7; c. 1, 2, 4-6, 9-11, C. III, q. 4; c. 2-4, 6, 9, 13, G. III, q. 5; c. 3, C. IV, q. 2 et 3; c. 6, 17, 18, C. VI, q. 1; c. 78, C. XI, q. 3; c. 7, 14, C. XXII, q. 5; c. 9, 47, 54, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 7, X, de testibus cogendis vel non, II, 21; c. 1, X, de exceptionibus, II, 25; c. 22, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 19, X, de accusationibus, inquisitionibus et denunciationlbus, V, 1; c. 32, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 13, X, de haereticis, V, 7; c. 10, X, dc verborum significatione, V, 40; c. 8, de haereticis, V, 2, in VI0; c. un., de poenis, tit. XII, in Extravag. Ioan. XXII; Cone. Trident., sess. XIII, de ref., c. 7; Martinus V (in Cone. Constantien.), const. « Ad evitanda d, a. 1418; Paulus IV, const, a Cum ex apostolatus », 15 febr. 1559, § 5; S. C. C., Fratielawien., 9 aug. 1890. J C. 12, C. Ill, q, 5; c. 18, O. Ill, q. 9; c. 3, G. IV, q. 2 et 3; c. 1, 2, C. IV, q. 4; c. 78, C. XI, q. 3; c. 2, C. XXXV, q. 6; c. 6, 22, 24 , 40, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 3, X, qui matrimonium accusare possunt, vel contra illud testificari, IV, 18; c. 13, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; c. 3, dc testibus et attestationibus, II, 10; in VI0. — Vide etiam can. 1974. 3 C. 14-16, C. XXII, q. 5; c. 22, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 5, 8, de haere­ ticis, V, 2, in VT°; Regulae servandae in iudiciis apud S- R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, < C. 3, X, dc probationibus. II, 19; c. 34, 35, 37, 4G, X, dc testibus et attestationibus, II, 20; S. C. C., instr. 22 aug. 1340. s Regulae servandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 114, n. 3. — Vide etiam can. 1969, n. 3. ii . i H i Codex iuris Canonici 500 Liber Quarius - De Processibus § 3. Sed ipse index, quoties agatur de minoribus aliisve qui mino­ ribus aequiparantur, et generatim quoties publicum bonum id exigat, potest testes ex officio inducere x. § 4. Pars, quae testem induxit, potest eius examini renunciare; sed adversarius postulare potest ut, hac non obstante renuntiatione, testis examini subiiciatur. Can. 1760. § 1. Si quis sponte comparent testimonii reddendi gratia, index poterit eius testimonium admittere vel repellere prout expedire censuerit1. § 2. Debet autem testem, qui se sponte obtulerit, repellere cum com­ parera sibi videatur moras iudicio nectendi causa vel iustitiae et veri­ tati quoquo modo officiendi. Can. 1761. § 1. Cum probatio per testes postulatur, eorum nomina et domici­ lium tribunali indicentur; praeterea exhibeantur positiones seu articuli argumentorum super quibus testes sint interrogandi \ § 2. Si ne intra diem quidem peremptorium a iudice praestitutum, obtemperatum fuerit, postulatio deserta censetur. H -. Can. 1762. 501 § 4. Reprobatio testis fieri debet intra triduum postquam testium nomina cum parte communicata fuerunt, nec postea facta admittatur, nisi a parte demonstretur vel saltem iuramento affirmetur defectum testis antea sibi notum non fuisse *. § 5. Index autem reprobationis discussionem in finem litis reservet, nisi contra testem stet praesumptio iuris, aut defectus sit notorius vel statim ac facile probari possit vel postea probari nequeat ’. Can. 1765. Citatio testium fit ministerio iudicis, decreto interveniente, et inti­ manda est testibus ad normam can. 1715-1723 3. £3 Can. 1766. § 1. Testis rite citatus parere debet aut causam suae absentiae iudici notam facere ‘. § 2. Testis inobediens, qui nempe sine legitima causa non comparait, aut, etsi comparait, renuit respondere vel iusiurandum praestare vel attestationi subscribere, a iudice potest congruis poenis coerceri et insu­ per mulctari pro rata damni quod ex eius inobedientia partibus obveniat5. ludici ius et obligatio est nimiam multitudinem testium refrenandi1*4. Art. III. — De iureiurando testium. Can. 1763. u j!. ■·" υ Partes debent sibi invicem nota facere testium nomina antequam eorum examen inchoetur, aut, si id, prudenti iudicis existimatione, fieri sine gravi difficultate nequeat, saltem ante testificationum publicationem5*. , î( ·.< ·. Can. 1764. § 1. Testes debent ex officio excludi, si iudici liquido constet eos a testimonio ferendo prohiberi, salvo praescripto can. 1758. § 2. Ast etiam, postulante adversario, testes excludendi sunt, si iusta exclusionis causa demonstretur, quae exclusio dicitur reprobatio personae testis e. § 3. Pars nequit reprobare personam testis quem ipsa induxit, nisi nova reprobationis causa supervenerit, quamvis possit eius dicta re­ probare. 1 C. IS, X, de testibus el attestationibus, II, 20; c. 2, 3, X, de testibus cogendis tel non, Π, 21. — Vide etiam can. 1075, 5 1. a C. B, G. IV, q. 2 et 3; Regulae servandae in iudicils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1010, S IIS. a Regulae servandae In ludlcUs apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 114, n. 3. i C. 36, 37, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 2, de verborum significatione, V, U, In Clem. s C. 24, X. de accusationibus. inguisi/ionibus et denuncûitionibus, V, 1. Ie C. 3. C. IV, q. 2 et 3; c. 2, X, de ordine cognitionum, n, io; c yi 54 χ de et attestationibus, II. 20; c. 1, X. de exceptionibus, II, 25; c. 2, de testibus et attestationibus, II, 10. In VI». Can. 1767. § 1. Testis, antequam testimonium edat, iusiurandum praestare debet de tota ac sola veritate dicenda, salvo praescripto can. 1758 °. § 2. Partes earumve procuratores praestationi iurisiurandi testium assistere possunt, salvo praescripto can. 1763. § 3. Testibus, si de iure partium mere privato agatur, poterit iusiu­ randum, utraque parte consentiente, remitti 7. § 4. Sed etiam cum iusiurandum a teste non exigitur, iudex testem commonefaciat gravis obligationis, qua semper tenetur, veritatem dicendi. 1 C. 31, X, de testibus et attestationibus, II, 20. 3 C. 3, C. IV, q. 2 et 3; c. 7, X, de testibus cogendis vel non, II, 21; c. 1, X, de exceptionibus, II, 25. 3 S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. II, η. 9; S. C. de Prop. Fide, Instr, a. 1883, n. 9. ·» C. 7, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 1-3, 5, 6, 8-11, X, de testibus cogen­ dis vel non, II, 21. s C. 1-6, 8-11, X, de testibus cogendis vel non, II, 21; Regulae servandae in ludlcUs apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 114, n. 4. • C. 7, C. II, q. 1; c. 20, C. III, q. 9; c. 3, C. IV, q. 2 et 3; C. 5, 17 , 29, 39, 47, 51, X, de testibus et attestationibus, II, 20; C. 1, X, de coneanguiniiofe er affinitate, IV, 14; C. 31, X, dc simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; S.C. Ep. et Reg., Instr. 11 lun. 1880, n. 18; S. C. C., instr. 22 aug. 1840; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. XVIII; Regulae servandae in iudicils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 114, n. 2. 3 C. 39, X, de testibus et attestationibus, II, 20. ■ k It « i 502 Uber Quartus - De Processibus Codex Iuris Canonici Can. 1768. Testes, tametsi iusiuraudum praestiterint de veritate dicenda, pote­ runt nihilominus pro prudenti iudicis arbitrio, absoluto examiue, adigi ad iusiurandum de veritate dictorum sive circa omnes positionum ar­ ticulos sive circa aliquos tantum, quoties gravitas negotii et editae testi­ ficationis adiuncta id postulare videantur x. ι Can. 1769. Testes adigi etiam iureiurando possunt ad secretum servandum circa propositas interrogationes dataque interrogationibus responsa, usque dum acta et allegata publici iuris fiant; imo etiam perpetuo ad normam can. 1623, § 3 a. Art. IV. — Be testium examine. 4 Μι 1 ' ‘. ft y.· ·■; ?· vi Can. 1770. § 1. Testes sunt examini subiiciendi in ipsa tribunalis sede. § 2. Ab hac generali regula excipiuntur : 1. ® S. R. E. Cardinales, Episcopi et personae illustres quae suae civitatis iure eximuntur ab obligatione comparendi coram iudice testifi­ candi causa : ii omnes eligere ipsi possunt locum ubi testificentur, de quo indicem certiorem facere debent; 2. ® Qui morbo aliove corporis vel animi impedimento aut condi­ tione vitae, uti moniales, tribunalis sedem adire nequeunt; ii domi au­ diendi sunt; 3. ® Qui extra dioecesim degentes, in dioecesim reverti et ad tribu­ nalis sedem accedere sine gravi incommodo nequeunt; ii audiendi sunt a tribunali loci in quo commorantur ad normam can. 1570, § 2, secundum interrogationes et instructiones a causae, iudice transmissas; 4. ® Qui in dioecesi quidem commorantur, sed in locis ita dissitis a tribunalis sede, ut sine gravibus impensis neque ipsi indicem adire, neque a iudice adiri possint. Hoc in casu iudex debet propiorem aliquem sacerdotem dignum et idoneum deputare, ut cum assistentia alicuius, qui actuarii munere fungatur, examen horum testium perficiat, trans­ missis pariter eidem interrogationibus faciendis, datisque opportunis instructionibus Can. 1771. Examini testium partes assistere nequeunt, nisi iudex eas admitten­ das censuerit ‘. 503 Can. 1772. § 1. Testes seorsim singuli examinandi sunt \ § 2. Prudenti tamen iudicis arbitrio relinquitur post edita testimo­ nia testes inter se aut cum parte conferre, seu, vulgo, confrontare § 3. Id autem fieri poterit si haec omnia simul concurrant, scilicet : 1. ® Si testes inter se aut cum parte in re gravi et causae substan­ tiam attingente dissentiant; 2. ® Si nulla alia facilior ad veritatem detegendam suppetat via; 3. ® Si scandali vel dissidiorum periculum non sit ex collatione per­ timescendum. Can. 1773. § 1. Examen fit a iudice, vel ab eius delegato aut auditore, cui as­ sistat oportet notarius 3. § 2. Iu examine interrogationes non ab alio quam a iudice vel ab eo qui iudicis locum tenet, testibus deferendae sunt. Quapropter si partes, vel promoter iustitiae, vel defensor vinculi examini intersint et novas interrogationes testi faciendas habeant, has non testi, sed iudici vel eius locum tenenti proponere debent, ut eas ipse deferat4. Can. 1774. Testis primo interrogari debet non modo de generalibus personae adiunctis, hoc est, de nomine, cognomine, origine, aetate, religione, con­ ditione, domicilio, sed etiam quae ipsi cum partibus in causa sit neces­ situdo; deinde deferendae sunt interrogationes quae causam ipsam respiciunt et sciscitandum unde et quomodo ea quae asserit, habeat cognita s. Can. 1775. Interrogationes breves sunto, non plura simul complectentes, non captiosae, non subdolae, non suggerentes responsionem, remotae a cuius­ vis offensione et pertinentes ad causam quae agitur. Can. 1776. § 1. Interrogationes non sunt cum testibus antea communicandae °. § 2. Attamen si ea quae testificanda sunt ita a memoria sint remota, i C. 52, X, de testibus et attestationibus, II, 20; Benedictas XIV, ep. « SolliciiHdini », 1 oct. 1745, § 7; S. C. S. Off., instr, a. 1858; instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. Ill, n. 13; S. C. Ep. et Reg., instr. 11 iun. 18S0, n. 17; S. O. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. XVII; Instr, a. 1883, n. 13; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, » Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 114. n. 9. 3 C. 11, X, de probationibus, II, 19; c. 11, de haereticis, V, 2, in VIe; S. C. S. Off., instr, a. 1S58; Instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. Ill, n. 13; instr. 20 lui. 1890; 8. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, n. 13; Regulae servandae In iudiciis apud B. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 114, n. 7. t Vide etiam can. 1968, n. 1. 5 C 7. C. Π, q. 1; c. 15-17, C. III. q. 9; c. 3, C. IV, q. 2 et 3; c. 37, 47, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 2, de testibus et attestationibus, II, 10, In VIe. 6 Regulae servandae ln iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 114, n. 8. 1 C. 5, X. t/e testibus ct attestationibus, II, 20: Regulae servandae ln iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 114, n. 2. s Regulae servandae ln ludlcUs apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 114, n. 2. s C. 8. 34. X. de testibus ct attestationibus, II, 20: c. 3, X. de fldeiussoribus, III, 22; c. 2, de iudiciis. II, 1, ln VIe; S. O S. Off.. Instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883. tit. ΙΠ, η. 15; S. Ο. Ep. et Reg.. Instr. 11 lun. 1880. n. 19; S. C. C., instr. 22 aug. 1840- S C de Prop. Fide, Instr, a. 1883. η. XIX; Instr, a. 1883, n. 15. ’ * Regulae servandae in ludicUs apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug 1910, § 114 n 6 ■■ ’ .. t a .V 5(4 Codex luris Canonici ut nisi prius recolantur, certo affirmari nequeant, poterit index non­ nulla testem praemonere, si id sine periculo fieri posse censeat. Can. 1777. Testes oretenus testimonium dicant, et scriptum ne legant, nisi de calculo et rationibus agatur; tunc enim adnotatioues, quas secum attu­ lerunt, poterunt consulere x. Can. 1778. Responsio ex continenti redigenda est scripto ab actuario non solum quod attinet ad substantiam, sed etiam ad ipsa editi testimonii verba, nisi iudex, attenta causae exiguitate, satis habeat unam depositionis substantiam referri ’. Can. 1779. Actuarius in actis mentionem faciat de praestito, remisso aut recu­ sato inreiurando, de partium aliorumque praesentia, de interrogationi­ bus ex officio additis et generatim de omnibus memoria dignis quae forte acciderint, cum testes excutiebantur ’. Can. 1780. h ΙώΛ;*! ’ r ?! f?? JT• r» ··« § 1. Testi, antequam ab auditorio discedat, debent legi quae actua­ rius de iis quae ipse viva voce testatus est, scripto redegit, data eidem testi facultate addendi, supprimendi, corrigendi, variandi *. § 2. Denique actui subscribere debent testis, iudex et notarius s. Can. 1781. Testes, quamvis iam excussi, poterunt, parte postulante aut ex offi­ cio, antequam acta seu testificationes publici iuris fiant, denuo ad exa­ m tamen men vocari, si iudex id necessarium vel utile ducat, dummodo omnis collusionis vel corruptelae absit periculum ’. 1 C. 15, C. III, q. 0: Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 114, n. 8. » C. 11, X, de probationibus, II, 19; c. 43. 53, X, de testibus et attestationibus, II, 20; C. 31, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur cel promittatur, V, 3; C. 11, de haereticis, V, 2, in VI®; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 114, n. 7. 3 C. 11. X, de probationibus, II, 19. * C. 7, X, de testibus cogendis vel non, II, 21; S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. III. n. 14; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1SS3, n. 14; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, g 114, n. 10. IH s S. C. S. Off., instr, a. 1«58: instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tlt. Ill, η. 14; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 18S3, η 14; Regulae servandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 nug. 1910, 5 114, n. 10. « C. 37, X. de testibus et attestationibus, II, 20. Liber Quartus ~ De Processibus ύ05 Art. V. — De testimoniorum evulgatione eorumque reprobatione. Can. 1782. § 1. Cum partes aut earum procuratores examini non interfuerunt, testimonia statim post absolutum omnium testium examen poterunt, decreto iudicis, evulgari x. § 2. Sed poterit iudex differre testimoniorum evulgationem in tem­ pus quo cetera probationum capitula fuerint absoluta, si id e re existimet. Can. 1783. Post testificationum evulgationem : 1. ° Cessat facultas reprobandi testis personam, excepto casu de quo in can. 17G4, § 4; 2. ° Sed est ius reprobandi testes sive quod attinet ad modum exa­ minis, cum scilicet obiiciuntur regulae iuris in examine peragendo ne­ glectae, sive quod attinet ad testificationes ipsas, cum nempe testimonia impugnantur de falso aut de variatione, contradictione, obscuritate, de­ fectu scientiae et similibus 1 *3. Can. 1784. Reprobationem iudex decreto suo reiiciat, si eam futili inniti fun­ damento aut ad retardandum indicium factam animadvertat 3. Can. 1785. Si indicium reprobationis admittatur, iudex brevem terminum parti postulanti praestituat ad probandam reprobationem, et deinde procedat uti in aliis incidentibus causis 4. Can. 1786. Post evulgatas testificationes, testes iam auditi denuo super iisdem articulis ne interrogentur, neque novi testes admittantur, nisi caute et ex gravi ratione in causis quae nunquam transeunt in rem indicatam; ex gravissima ratione in ceteris; et in quolibet casu omni fraudis et subornationis periculo remoto, altera parte audita, et requisito voto promotoris iustitiae vel defensoris vinculi, si hi iudicio intersint; quae omnia iudex decrero suo definiat 5. 1 C. 24, 26, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; C. 31, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; Regulae ser­ vandae In Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 115, 116. i C. 9, X, dc probationibus, II, 19; c. 31, X. de testibus et attestationibus, II. 20; Re­ gulae servandae In indiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 nug. 1910, § 115. 3 C. 49, X, 1 Si testes inter se discrepent, iudex perpendat utrum edita ab eis testi­ monia sibi invicem adversentur, an sint dumtaxat diversa vel adminiculativa. Can. 1791. § 1. Unius testis depositio plenam fidem non facit, nisi sit testis qualificatus qui deponat de rebus ex officio gestis 3. § 2. Si sub iuramenti fide duae vel tres personae, omni exceptione maiores, sibi firmiter cohaerentes, de aliqua re vel facto in indicio testifi1 C. 3, C. IV, q. 2 et 3; c. 11, de rescriptis, I, 3, In VI0; Regulae servandae in ludiclls apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 114, n. 11. 1 C. 7, C. II, q. 1; e. 3, C. IV. q. 2 et 3; c. 32, X, de electione et electi potestate I, 6; c. 9, X, de probationibus, II. 19; e. 10, 22, 23, 27, 32, 37, 47, X, de testibus et attestationi­ bus, II, 20; C. 13, X, de praescriptionibus, II, 26; e. 7, X, de consanguinitate et affinitate, IV, 14; c. 10, X, de verborum significatione, V, 40; Gregorius XV, const. « Universi », 30 aug. 1622. J 5; S. C. S- Off., instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, S» tit. Ill n 16' S. C. de Prop. Fide, Instr, a. 1883, n. 16. 3 C. 8, c. XXXIII, q. 2; c. 10, 23. 28. 47, X, de testibus et attestationibus II 20; <·. 13, X, de praescriptionibus, II, 26. ii, λγ, Liber Quartus - De Processibus 507 ceutur de scientia propria, sufficiens probatio habetur; nisi in aliqua causa iudex ob maximam negotii gravitatem, vel ob indicia quae aliquod du­ bium de veritate rei assertae ingerunt, necessariam censeat pleniorem probationem l. Caput III. De peritis. Can. 1792. Peritorum opera utendum est quoties ex iuris vel iudicis praescripto eorum examen et votum requiritur ad factum aliquod comprobandum vel ad veram alicuius rei naturam dignoscendam 2. Can. 1793. § 1. Iudicis est peritos eligere vel designare ’. § 2. Hanc designationem in causis mere privatis iudex facere potest rogatu utriusque partis vel etiam alterutrius, altera tamen consentiente; in causis vero bonum publicum respicientibus, audito promotore iusti­ tiae aut vinculi defensore *. § 3. Prudenti iudicis arbitrio relinquitur unum pluresve peritos eligere pro causae natura et rei difficultate, nisi lex ipsa numerum peri­ torum praefiniat s. Can. 1794. Peritorum est peritiam suam ad veritatis et iustitiae leges exigere, neque falsum affirmando neque verum occultando; in quo si deliquerint, puniantur ad normam can. 1743, § 3. Can. 1795. § 1. Ad periti munus, ceteris paribus, deligantur, qui competentis magistratus auctoritate idonei fuerint comprobati. § 2. Qui a testimonio ferendo excluduntur ad normam can. 1757, ne ad peritorum quidem officium assumi possunt. Can. 1796. § 1. Easdem ob causas quibus testes, possunt et periti recusari 6. § 2. Iudex suo decreto edicat utrum sit admittenda recusatio, necne, et, recusatione admissa, in locum periti recusati alium sufficiat. 1 C. 32, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 24, 47, X, de testibus et attestatio­ nibus, II, 20. » C. 14, X, de probationibus, II, 19; c. 6, 7, X, de frigidis, et maleflciatis, et impo­ tentia coeundi, IV, 15; S. C. S. Off., instr, a. 1S58; instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. VI, art. 5; S. C. C., instr. 22 aug 1840; Regulae servandae in ludiclls apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 164. s S. C. C., Instr. 22 aug. 1840; Regulae servandae in ludiclls apud S. R. Rotae Tri­ bunal, 4 aug. 1910, § 120. ‘ Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal» 4 aug. 1910, J 120, 121, s Regulae servandae in ludiclls apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 122. s C. 14, Xf dc probationibus, II, 19. » -Jr Can. 1797. § 1. Periti demandatum munus suscipere censentur praestatione iurisiurandi de munere fideliter implendo § 2. Partes non solum interesse possunt iurisiurandi praestationi, sed etiam exsecutioni muneris perito demandati, nisi aliud rei natura vel honestas exigat aut lex vel iudex statuat a. Can. 179S. Post iusiurandum praestitum, si periti intra praefinitum tempus mandato non paruerint aut sine insta causa exsecutionem defugiant, tenentur damnorum. Can. 1799. § 1. Iudex, attentis iis quae a litigantibus forte deducantur, omnia et singula capita decreto suo definiat circa quae periti opera versari debeat ’. § 2. Tempus intra quod examen perficiendum est et votum proferen­ dum, si necessarium vel opportunum indici videatur, potest ab ipso indicé praefiniri et etiam, auditis partibus, prorogari. Can. 1800. ·? 4 I? J £ i Liber Quartus - De Processibus Codex Juris Canonici 508 § 1. Si dubitetur quis scriptum aliquod exaraverit, iudex praeter scripturam quaestioni obnoxiam assignet peritis, proponentibus partibus, scripturas cum quibus illa comparari et conferri debeat § 2. Si de scripturis, quae sint inter se comparandae, partes dissen­ tiant, iudex seligat, comparationis gratia, eas, quas pars ipsa alias reco­ gnovit, aut quas qui accusatur auctor scripturae controversae, scripsit ut persona publica et in archivis aut alio publico tabulario custodiuntur; aut eius subscriptiones quas ex fide notarii vel personae publicae constet coram ipsis fuisse exaratas. § 3. Quod si scripturae a partibus et a iudice pro comparatione desi­ gnatae, peritorum iudicio, investigationi non sufficiant, et is cui scriptura controversa tribuitur, in vivis sit, iudex ad instantiam partis aut etiam ex officio eum citet, ut manu propria coram iudice vel eius delegato scri­ bat quidquid periti, iudex ipse, eiusve delegatus dictaturi sint. § 4. Recusatio scribendi, non probata legitima recusationis causa, habetur ut confessio genuinitatis scripturae controversae in praeiudicium recusantis. Can. 1801. § 1. Periti votum suum vel in scriptis proferre possunt, vel oretenus coram iudice; sed si ore proferatur, statim in scriptis redigi debet a no­ tario et a peritis subscribi. • Regulae Regulae ·■» Regulae ‘ Regulae servandaein iudiciis servandaeIn Iudiciis servandaeln Iudiciis servandaeln iudiciis apud apud apud apud S. S. S. S. R. Rotae Tribunal, 4 aug 1910 S 129 R. Rotae Tribunal 4 aug 19io’ S 12fi R. Rotae Tribunal 4 aug 191Ô β m R. Rotae Tribunal, 4 aug imn ’Aw o· Ivlvj x luZ· 509 § 2. Peritus autem, praesertim si sententiam suam in scriptis pro­ tulerit, accersiri potest a iudice ut explicationes, quae ulterius necessa­ riae videantur, suppeditet. § 3. Periti debent indicare perspicue qua via et ratione processerint in explendo munere sibi demandato et quibus potissimum argumentis sen­ tentia ab ipsis prolata nitatur. Can. 1802. Periti suam quisque relationem a ceteris distinctam conficiant, nisi, lege non contradicente, iudex unam a singulis subscribendam fieri iubeat; quod si fiat, sententiarum discrimina, si qua fuerint, diligenter adnotentur l. Can. 1803. § 1. Si periti inter se discrepent, licet iudici aut peritioris suffra­ gium super relatis a primis peritis exquirere aut novos de integro peritos adhibere *. § 2. Eadem facultas iudici est quoties periti post electionem in suspi­ cionem inciderint vel impares atque non idonei muneri perspecti fuerint ’. Can. 1804. § 1. Iudex non peritorum tantum conclusiones, etsi concordes, sed cetera quoque causae adiuncta attente perpendat *. § 2. Cum reddit rationes decidendi, exprimere debet quibus motus argumentis peritorum conclusiones aut admiserit aut reiecerit. Can. 1805. Peritorum expensas et honoraria iudex, receptam uniuscuiusque loci consuetudinem prae oculis habens, ex bono et aequo taxare debet, salvo iure recursus ad normam can. 1913, § 1 5. Caput IV. De accessu et recognitione iudiciali. Can. 1806. Si ad controversiae locum iudex accedere atque ipsam rem contro­ versam inspicere necessarium existimet, decreto id praestituat, quo ea quae in accessu praestanda sint, auditis partibus, summatim describate. 1 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 125. 2 Regulae servandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5134. 3 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, J 133. < Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 136. s Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 130. e C. 9, X. de praescriptionibus, II, 26; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, J 165, n. 1. § 166. i* * r »·.- βημΗ 510 Codex Iuris Canonici Can. 1807. Iudex recognitionem peragere potest vel ipse per se vel per audito­ rem aut iudicem delegatum \ Can. 1808. § 1. Iudex, rem vel locum recognoscens, peritos adhibere potest, si ipsorum opera necessaria vel utilis videatur a. § 2. Si periti adhibeantur, serventur, quantum fieri potest, quae praescripta sunt can. 1793-1805 3. Can. 1809. Si iurgii vel perturbationis periculum pertimescendum iudici videa­ tur, poterit ipse prohibere ne partes vel earum advocati iudiciali recogni­ tioni intersint *. Can. 1810. Index testes, vel ex officio accitos vel a partibus ante recognitionem rite productos, potest in ipso iudiciali accessu examini subiicere, si id fit expedire videatur ad pleniorem probationem aut ad removenda dubia ob quae recognitio decerni debuit. r *•1 11 r’l ·.■ Η ψί • ί’ ni I Can. 1811. § 1. Notarius diligenter curet ut constet ex actis qua die et hora recognitio facta sit, quae personae interfuerint, quae, recognitione du­ rante, aut dicta aut peracta aut a iudice decreta sint5. § 2. Peractae recognitionis instrumenta tum iudex tum notarius sub­ scribant 6. Caput V. Dc probatione per instrumenta. i-· Art. L — De natura et fide instrumentorum. I Can. 1812. In quolibet indicii genere admittitur probatio per documenta tum publica tum privata. Can. 1813. § 1. Praecipua documenta publica ecclesiastica haec sunt : ° Acta Summi Pontificis et Curiae Romanae et Ordinariorum in l. exercitio suorum munerum authentica forma exarata, itemque attesta­ tiones authenticae de iisdem actibus datae ab illis vel eorum notariis; ’ Regulae servandae in IudlcUs apud S. R Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 172. a Regulae servandae In ludlcils apud S. R. Rotae Tribunal. 4 aug. 1910, § 167, η. 1. 3 Regulae servandae in iudlcUs apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 167, 170. * Regulae servandae in ludlcils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 169. s Regulae servandae in Indiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 171. « Regulae servandae in ludlcils apud S. R. Rotae Tribunal. 4 aug. 1910, § 171. r-z/. « - Liber Quartus - Dc Processibus 511 2. ° Instrumenta a notariis ecclesiasticis confecta; 3. ° Acta iudicialia ecclesiastica; 4. ° Inscriptiones baptismi, confirmationis, ordinationis, professio­ nis religiosae, matrimonii, mortis, quae habentur in regestis Curiae vel paroeciae, vel religionis, et attestationes scriptae ex iisdem desumptae et a parochis, vel Ordinariis, vel notariis ecclesiasticis confectae aut earum exemplaria authentica x. § 2. Documenta publica civilia ea sunt quae secundum uniuscuius­ que loci leges talia iure censentur a. § 3. Litterae, contractus, testamenta et scripta quaelibet a privatis confecta, privatorum documentorum numero habentur. Can. 181-1. Documenta publica sive ecclesiastica sive civilia genuina praesumun­ tur, donec contrarium evidentibus argumentis evincatur 1 *3. Can. 1815. Recognitio aut impugnatio scripturae proponi potest in iudicio tum incidenter, tum ad instar causae principalis 4. Can. 1816. Documenta publica fidem faciunt de iis quae directe et principaliter in eisdem affirmantur. Can. 1817. Documentum privatum, sive agnitum a parte sive recognitum a iu­ dice, probat adversus auctorem vel subscriptorem et causam ab eis habentes, perinde ac confessio extra indicium facta; sed per se non habet vim probandi adversus extraneos. Can. 1818. Si abrasa, correcta, interpolata ali ove vitio documenta, infecta demon­ strentur, iudicis est aestimare an et quanti huiusmodi documenta fa­ cienda sint *. Art. II. — De productione documentorum et actione ad exhibendum. Can. 1819. Documenta vim probandi in iudicio non habent, nisi originalia sint aut in exemplari authentico exhibita et penes tribunalis cancellariam deposita, exceptis documentis quae publici iuris sunt, ceu leges rite pro­ mulgatae e. 1 C. 7, 11, 13, 15, X, dc probationibus, II, 19; c. 41, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 2, 15, 16, X, de fide instrumentorum, II, 22; c. 4, X, dc confirmatione utili vel inutili, II, 30; S. C. C., decr. a Ne temere », 2 aug. 1907, art. IX. 3 C- 9, X, dc fide instrumentorum, II, 22. 3 C. 5, 7, 11, X, dc probationibus, II, 19; c. 2. 3, S, 10, 14, X, de fide instrumentorum, II. 22; c. U, X, de praesumptionibus, II, 23; C. 13, X, dc praescriptionibus, II, 26. < C. 6, X, dc exceptionibus, II, 25. s C. 3, G, 11, X, de fide instrumentorum, II, 22; c. 7, X, dc reliffiosis domibus, ut episcopo sint sublectae, III, 36; c. 5, 6, 9, X, de crimine falsi, V, 20. « C. 1, 2, IG, X, dc fide instrumentorum, II, 22. 512 Codex luris Canonici Can. 1820. Documenta in forma authentica sunt exhibenda et in indicio depo­ nenda, ut a iudice et ab adversario examinari possint l. Can. 1S21. § 1. Si dubium excitetur utrum fideliter exscriptum sit exemplar, an non, iudex ad instantiam partis vel etiam ex officio decernere potest, ut ipsum documentum exhibeatur, unde exemplar est desumptum. § 2. Si id fieri aut minime aut valde difficulter possit, iudex potest auditorem delegare aut loci Ordinarium rogare pro examine et collatione documenti, praescribens quibus de articulis et quemadmodum fieri debeat collatio; collationi vero utraque pars assistere potest. Can. 1822. Documenta communia quaeve de communi agunt negotio, ut testa­ menta et instrumenta quae respiciunt successiones, bonorum partitiones, contractus aliaque huiusmodi de quibus lis est inter partes, quilibet ex litigantibus potest postulare ut in iure exhibeantur ab ea parte quae illa possidere dicitur 2. £5 Λ Can. 1823. ■ ί·: μι ΪΗ ί i •j ■” >Ικ ί· § 1. Nemo tamen exhibere tenetur documenta, etsi communia, quae communicari nequeunt sine periculo damni ad normam can. 1755, § 2, n. 2 aut sine periculo violationis secreti servandi 3. κ· § 2. Attamen si qua saltem documenti particula, quam produci in­ tersit, describi possit, et in exemplari exhiberi sine memoratis incommo­ dis, iudex decernere potest ut eadem exhibeatur. Can. 1824. § 1. Si pars exhibere recuset documentum de iure producendum, quod ipsa fertur possidere, iudex, altera parte postulante, auditoque, si opus sit, promotore iustitiae vel vinculi defensore, interlocutoria senten­ ·τ· eiusdem documenti exhibitio facienda sit. tia statuat, an et quomodo § 2. Parte parere recusante, iudicis est aestimare quanti haec recu­ satio facienda sit. § 3. Quod si pars documentum apud se esse neget, iudex poterit eam examini subiicere et ad iusiurandum de ea re praestandum adigere. 1 C. 7, de privilegiis, V, 7, In VI°. 2 C. 5, 12. X, dc fide instrumentorum, II. 22. 3 C. 1 X, de probationibus, II, 19. fy Liber Quartus - De Processibus 513 Caput VI. De praesumptionibus. Can. 1825. § 1. Praesumptio est rei incertae probabilis coniectura; eaque alia est iuris, quae ab ipsa lege statuitur; alia hominis, quae a iudice coniicitur x. § 2. Praesumptio iuris alia est iuris simpliciter, alia iuris et de iure1 2. Can. 1826. Contra praesumptionem iuris simpliciter admittitur probatio tum directa tum indirecta; contra praesumptionem iuris et de iure, tantum indirecta, hoc est contra factum quod est praesumptionis fundamentum 3. Can. 1827. Qui habet pro se iuris praesumptionem, liberatur ab onere probandi, quod recidit in partem adversam; qua non probante, sententia ferri debet in favorem partis pro qua stat praesumptio 4. Can. 1828. Praesumptiones, quae non statuuntur a iure, iudex ne coniiciat, nisi ex facto certo et determinato, quod cum eo, de quo controversia est, directe cohaereat 5. Caput VII. De iureiurando partium. Can. 1829. Si habeatur semiplena tantum probatio nec alia probationis adiumenta iam supersint et iudex aut iubeat aut admittat iusiurandum ad probationes supplendas, hoc iusiurandum dicitur suppletorium 6. 1 C. 9, C. VI, q. 1; c. 5, X, de renunciatione, I, 9; c. 2, 6, X, de restitutione spolia­ torum, II, 13; C. 1-9, 12, 15, 16, X, de praesumptionibus, II, 23; c. 13, 15, 16, X, de senten­ tia et re iudicata, II, 27; c. 3, X, de presbytero non baptizato, III, 43; c. 6, X, de despon­ satione impuberum, IV, 2; c. 8, X, de crimine falsi, V, 20; c. 2, de restitutione spoliatorum, 11, 5, in VI°; c. 6, de appellationibus, II, 15, in VI°; c. 7, de haereticis, V, 2, in VI0; c. 12, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, In VI0; Reg. 8, R. J., in VI°. 2 C. 5, 6, X, dc renunciatione, I, 9; c. 2, 6, X, de restitutione spoliatorum, II, 13; C. 4, 12, 16, X, de praesumptionibus, II, 23; c. 13, 15, 16, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 3, X, de presbytero non baptizato, III, 43; c. 8, X, de crimine falsi, V, 20; c. G, dc appel­ lationibus, II, 15, Ln VI0; c. 7, de haereticis, V, 2, in VI0; c. 12, de sententia excommunica­ tionis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI0. 3 C. 5, 6, X, de renunciatione, I, 9; c. 2, X, de restitutione spoliatorum, II, 13; c. 16, X, de praesumptionibus, II, 23; c. 3, X, de presbytero non baptizato, III, 43; c. un., dc proba­ tionibus, II, 7, in Clem. < C. 4, X, de probationibus, II, 19; c. 10, IG, X, de praesumptionibus, II, 23; c. 36, X, de iureiurando, II, 24; c. 2, de restitutione spoliatorum, II, 5, in VI°; c. 12, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI0. 5 C. 13, 14, X, de praesumptionibus, II, 23. e C. 2, X, de probationibus, II, 19; c. 13, X, de praesumptionibus, II, 23; C. 32, X, de iureiurando, II, 24; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 155. Codex Iuris Canonici. 514 Codex luris Canonici Can. 1830. § 1. Huic iuriiurando vel maxime locus est cum adiuncta, quae civi­ lem vel religiosum personae statum respiciunt, aliter comperiri nequeunt. § 2. Sed eodem abstineat iudex tum in causis criminalibus, tum in contentiosis, si de iure vel re magni pretii agatur aut de facto nimii mo­ menti, aut si ius, res, factum non sit proprium personae cui iusiurandum esset deferendum x. § 3. Deferri autem hoc iusiurandum potest sive ex officio, sive ad in­ stantiam alterius partis, vel promotoris iustitiae, vel defensoris vinculi, si iudicio intersint 1*3. § 4. Regulariter deferatur ei qui pleniores habet probationes *. § 5. ludicis tamen est decreto definire an et quando adiuncta concur­ rant, cur iusiurandum suppletorium deferri debeat. -i « i· I : » K <>■.. j μ b- ιι ■ $ · Κ;Λ l· Can. 1831. § 1. Pars cui iusiurandum suppletorium defertur in rebus quae ad eius statum civilem vel religiosum non pertinent, potest ex iusta causa illud recusare vel in adversarium referre 4. § 2. Quanti autem haec recusatio facienda sit, utrum iusta sit, an potius confessioni aequiparanda, iudicis est aestimare 5. § 3. Iusiurandum suppletorium. ab una parte praestitum, potest ab altera impugnari ·. Can. 1832. Si de iure ad damni reparationem constet, sed quantitas damni aesti­ mari certe non possit, index potest parti quae damnum passa est, iusiu­ randum deferre, quod aestimatorium dicitur T. Can. 1ê55 In deferendo iureiurando aestimatorio : 1. ’ Index a parte, quae damnum passa est, petat ut sub iurisiu­ randi sanctitate designet res sibi ablatas vel dolo perditas, earumque pretium et valorem secundum probabilem suam aestimationem exprimat; 2. ® Si taxatio indici nimia videatur, eam ad aequitatem reducat, prae oculis habens omnia indicia et argumenta usu comprobata, adhibitis etiam, si opus sit, peritis, quo magis veritati et iustitiae consulatur ’. Can. 1834. § 1. Non solum ante initam litem partes convenire possunt ut contro­ versia per iusiurandum ab alterutra praestandum transigendo dirimatur, 1 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 156. a Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 155, n. 1. 3 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 157. • C. 36, X, de iureiurando, II, 24. « Regulae servAndae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 158. • Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal. 4 aug. 1910, § 159. t C. 7, X, dc his, quae vi mctusvc causa fiunt, I, 40; c. 32, X, de iureiurando, II. 24; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 160-162. • C. 7, X, de his, quae vi metusve causa fiunt, I, 40. η i' •'Â-o'iv-· Liber Quartus - De Processibus 515 eed pendente quoque lite et in quolibet eius momento et statu, altera pars potest, iudice probante, alteri iusiurandum deferre, ea conditione ut quae­ stio sive principalis sive incidens, secundum iusiurandum decisa ha­ beatur ‘. § 2. Iusiurandum huiusmodi dicitur decisorium. Can. 1835. Decisorium iusiurandum deferri nequit, nisi : 1. ” De re, in qua cessio et transactio admittitur, et quae pro liti­ gantium personis non sit nimii momenti seu pretii; 2. ° Ab eo qui cedere aut transigere potest; 3. * Ei, qui cedere vel transigere valet, quique pariter pro se non habeat plenam probationem; 4. ° De mera notitia facti aut de facto, quod proprium sit illius, cui iusiurandum defertur a. Can. 1836. § 1. Hoc iusiurandum potest a parte, a qua delatum est, revocari quousque praestitum non fuerit, et ab altera parte acceptari et praestari, vel minus, aut referri in adversarium 3. § 2. Praestito iureiurando, quaestio secundum iuratam formulam finita est, perinde ac si cessio aut transactio iudicialis intercessisset. § 3. Si iusiurandum recusetur nec referatur in adversarium, indicis est aestimare quanti facienda sit recusatio, utrum iustis innitatur causis an potius confessioni sit aequiparanda 4. § 4. Si in adversarium referatur, hic debet illud praestare, secus causa cadit. § 5. Ut iusiurandum in adversarium referri possit, eaedem illae con­ currant conditiones necesse est, quae ad illud deferendum requiruntur, atque idem intercedat indicis ministerium. TITULUS XI. De causis incidentibus. Can. 1837. Causa incidens habetur, quoties, incepto saltem per citationem iudi­ cio, ab una ex partibus aut a promotore iustitiae vel vinculi defensore, si iudicio intersint, quaestio proponitur quae, tametsi libello, quo lis introducitur, non contineatur expresse, nihilominus ita ad causam perti­ net ut resolvi plerumque debeat ante quaestionem principalem. 1 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 149, η. 1, 2. 2 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug, 1910, § 150. * Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 152, η. 1. < C. 36, X, de iureiurando, II, 24; Regulae servandae In iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, i 152, n. 2, § 154. ’ι* —i* S-U-J,—— 516 Codex Iuris Canonici Can. 1838. Causa incidens proponitur vel oretenus vel per libellum, indicato nexu qui intercedit inter ipsam et causam principalem, et servatis, quoad eius fieri poterit, regulis can. 1706-1725 statutis ‘. ♦. ··*·V. 5 C. 12, X, de procuratoribus, I, 38; c. 2, 5. β, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 3, X, de eo, qui mittitur in possessionem causa rei servandae, II, 15; c. 26, 44 , 64, X, do appel­ lationibus, recusationibus et relationibus, Π, 28; c. 1, de dolo et contumacia, II, 6, In VI*; c. 1. dc appellationibus, II, 15, in VI*; Regulae servandae in iudicils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 3 145. Liber Quartus - De Processibus 519 Caput II. De interventu tertii in causa. Can. 1852. § 1. Is cuius interest, admitti potest ad interveniendum in causa in qualibet litis instantia l. § 2. Sed ut admittatur, debet ante conclusionem in causa libellum iudici exhibere, in quo breviter de iure interveniendi ipsuip edoceat ’. § 3. Qui intervenit in causa, admittendus est in eo statu in quo causa reperitur, assignato eidem brevi ac peremptorio termino ad pro­ bationes suas exhibendas, si causa ad periodum probatoriam pervenerit3* . Can. 1853. Si tertii interventus appareat necessarius, iudex ad instantiam partis vel etiam ex officio debet interventum in causa iubere *. Caput III. De attentatis lite pendente. Can. 1854. Attentatum est quidquid, lite pendente, aut altera pars adversus alte­ ram aut ipse iudex adversus alterutram vel utramque partem innovat, parte dissentiente et in eius praeiudicium; sive innovatio respiciat litis materiam, salvo tamen praescripto can. 1672, 1673, sive respiciat ter­ minos partibus a iure vel a iudice assignatos ad ponendos certos actus iudiciales 5* . CaxN. 1855. § 1. Attentata sunt ipso iure nulla °. § 2. Idcirco parti ex attentato laesae competit actio ad obtinendam declarationem nullitatis. 7. 1 Ο. 25, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 2, ut lite pendente nihil innovetur, II, 8, In VI0; Regulae servandae in iudicils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 97, 3 C. 38, X, do testibuB et attestationibus, II, 20. 3 C. 38, X, de testibus et attestationibus, II, 20; e. 2, ut lite pendente nihil innovetur, II, 8, in VI». ‘ Regulae servandae in iudicils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 07, n. 1, 2. 3 C. 19, X, de iudicils, II, 1. • C. 50, G. XI, q. 1; c. 12, 18, 22, X, de rescriptis, I, 3; c. 10, 19, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 1-5, X, ut lite pendente nihil innovetur, II, 16; c. 10, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 1, 16. 23, 40, 48, 49, 52, 55, 66, 67, X, de appellationibus, recusa­ tionibus et relationibus, II, 28; c. un., X, de clericis peregrinantibus, II, 29; c. 4. X, de sponsa duorum, IV, 4; c. 12, 26, X, de accusationibus, inquisitionibus et dcnunciationibus, V, 1; c. 1, 2, ut lite pendente nihil innovetur, II, 8, in VIe; e. 3, de appellationibus, II, 15, in VI»; Reg. 26, M, R. J., in VI»; e. 3, de privilegiis, V, 7, in Extravng. com.; Cone. Tri­ dent., sess. XXII, de ref., c. 7; S. C. C., Piscicn., 24 mart., 21 iul. 1753, ad 5-8. τ C. 36, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 17, 23, 48, X, de appella­ tionibus, recusationibus et relationibus, II, 2$; c. 7, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI»; S. C. C., Oritana, 20 aug., 24 sept. 1735, ad 1. !} 520 Codex luris Canonici § 3. Actio haec instituenda est coram ipso iudice causae principalis; quod si ob attentatum pars laesa indicem suspectum habeat, exceptionem suspicionis potest opponere, in qua procedendum est ad normam can. 1615 *. Can. 1S56. § 1. Pendente quaestione de attentato, cursus causae principalis regulariter suspenditur, sed si indici opportunius videatur, quaestio de attentato potest una cum causa principali pertractari et resolvi. § 2. Quaestiones de attentatis expeditissime sunt pertractandae et decreto iudicis definiendae, auditis partibus et promotore iustitiae vel defensore vinculi, si hi indicio intersint. Can. 1857. § 1. Demonstrato attentato, iudex decernere debet eius revocatio­ nem seu purgationem a. § 2. Quod si attentatum vi vel dolo patratum sit, qui illud commisit, tenetur etiam de damnis erga partem laesam ’. I ?·■ TITULUS XII. De processus publicatione, de conclusione in causa et de causae discussione. Can. 1858. Ante causae discussionem et sententiam omnes probationes quae sunt in actis et quae adhuc secretae permanserunt, sunt publicandae 4. t .i Can. 1859. Concessa partibus earumque advocatis facultate acta processualia inspiciendi petendique eorum exemplar, intelligitur facta publicatio processus s. Can. 1860. § 1. Expletis omnibus quae ad probationes producendas pertinent, Η· ad conclusionem in causa deveniendum est e. 1 C. 17, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28. » C. 4, X, de restitutione spoliatorum, II, 13; c. 1, X, de sequestratione possessionum et fructuum, II, 17; c. un., X, de clericis peregrinantibus, II, 29; c. 26, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 7, de appellationibus, II, 15, in VI°; S. C. C.. Constantien,, 24 nov. 1734, ad 2; Oritana, 20 aug., 24 sept. 1735, ad 1. 3 C. 2, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 4, X, ut lite pendente nihil innovetur, II, 16; C. 1, X, de sequestratione possessionum et fructuum, II, 17. < O. 24, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; C. 31, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3. 5 S. C. Ep. et Reg., instr. 11 iun. ISSO. n. 22, 23, 32; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1S83, η. XXII, XXIII, XXXII. e S. C. S. OfT., in«tr. (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1SS3, tit. III, n. 22; S. C. de Prop. Fide, instr. a. 1883, n. 22; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 27, t 1, 2; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 51. Liber Quartus - Dc Processibus 521 § 2. Haec conclusio habetur quoties aut partes a iudice interrogatae declarent se nihil aliud deducendum habere, aut utile proponendis proba­ tionibus tempus a iudice praestitutum elapsum sit, aut iudex declaret se satis instructam causam habere \ § 3. De peracta conclusione in causa, quocunque modo ea acciderit, iudex decretum ferat ’. Can. 1861. § 1. Post conclusionem in causa novae probationes inhibentur, nisi agatur de causis quae nunquam transeunt in rem indicatam aut de docu­ mentis nunc primum repertis, aut de testibus qui antea ob legitimum impedimentum tempore utili induci non potuerunt ’. § 2. Si novas probationes admittendas censeat, id decernat iudex, audita altera parte, cui congruum tempus concedat ut novas probationes cognoscere et se defendere possit; aliter indicium nullius est momenti *. Can. 1862. § 1. Facta conclusione in causa, iudex, pro suo prudenti arbitrio, partibus congruum temporis spatium praestituat ad defensiones suas seu allegationes sive per se sive per advocatum exhibendas 5. § 2. Hic terminus prorogari a iudice potest instante una parte, au­ dita altera; vel etiam coarctari, utraque consentiente °. Can. 1863. § 1. Defensio in scriptis est conficienda, et regulariter tot exempla­ ribus conscribenda quot sunt indices, ut singula singulis iudicibus pos­ sint exemplaria distribui 7. § 2. Sed etiam promotori iustitiae et defensori vinculi, si iudicio intersint, debet exemplar tradi; praeterea partes inter se exemplaria commutare debent s. 4 1 C. 11, C. XXX, q. 5; S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. Ill, n. 22, tit. IV, n. 24; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 18S3, n. 22, 24; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 27, § 4; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Ro­ tae Tribunal, 4 aug. 1910, § 54. 3 S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. Ill, n. 22; S. C. de Prop. Fide, Instr, a. 1883, n. 22. 3 C. 5, X, de causa possessionis ct proprietatis, II, 12; c. G, X, de probationibus, II, 19; c. 17, 25, 29, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 9, X, de fide instrumentorum, II, 22; c. 4, X, de exceptionibus, II, 25; c. 20, X, dc sententia et re indicata, II, 27; S. O. C., instr. 22 aug. 1840; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 27, § 3; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910. § 51, 52, 70. 4 Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 27, § 3; Regulae ser­ vandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 52. s Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 44, a, b, § 46, n. 1, $ 47, 49. e Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908. can. 28; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910. § 55, 56. 7 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 46, n. 2, Regulae servandae in iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 41. e Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 46, n. 2, 3, § 48 65 66 n. 4; Regulae servandae ln iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 45. ’· *χ· Codex luris Canonici § 3. Tribunalis praeses, quoties pro suo prudenti arbitrio necessa­ rium censeat, et sine nimio partium gravamine fieri animadvertat, man­ dare potest ut defensio typis imprimatur una cum documentis principa­ libus in fasciculo coniungendis, qui actorum et documentorum summa­ rium continet x. § 4. Quo in casu iubeat ne quidquam imprimatur, nisi prius exhi­ bito manuscripto et venia illud publicandi obtenta; praeterea sedulo ca­ veat de secreto, si quod sit in causa servandum a. Can. 1864. Iudicis et in tribunali collegiali praesidis est moderari, pro sua pru­ dentia, nimiam defensionum extensionem, nisi de hoc peculiari tribunalis lege sit cautum s. Can. 1865. § 1. Communicatis vicissim inter partes defensionum scripturis, utrique parti responsiones exhibere liceat, intra breve tempus a iudice praestitutum, et servatis regulis et cautelis de quibus in can. 1863,1864 ‘. § 2. Hoc ius partibus semel tantum esto, nisi iudici gravi ex causa iterum videatur concedendum; tunc autem concessio, uni parti facta, alteri quoque data censeatur s. Can. 1866. ? i. <· v. « •i μ ■ r1 ur >·· m : <Λ § 1. Informationes, uti vocant, orales, quibus videlicet advocati iudicem de adiunctis iuris et facti causam respicientibus instruere satagunt, prohibentur ·. § 2. Admittitur tamen moderata disputatio coram iudice pro tribu­ K· nali sedente ad aliquid illustrandum, si, alterutra vel utraque parte postulante, index eam utilem censeat atque admittat T. § 3. Ad disputationem obtinendam partes exhibere debent in scriptis quaestionum capita cum altera parte discutienda, paucis verbis expressa; 1 Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 26; Regulae servandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 45. » I>ex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 29, | 3; Regulae ser­ vandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 61; Regulae servandae In ludiclls apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 41, 44. 3 Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 Iun. 1908, can. 29, § 1, 2; Regulae servandae In Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 50, n. 1, § 58, 59, n. 2. ‘ Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 27, § 3; Regulae ser­ vandae In Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 50, n. 1. « Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 50, n. 1. • Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 30; Regulae ser­ vandae In Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 67, n. 1; Regulae servandae In ludlcUs apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 52. τ C. 15. X, de testibus ct attestationibus. II, 20; Lex propriaS. R. Rotaeet Signa­ turae Ap.. 29 iun. 1908. can. 30; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, I 67 . 68, 71. n. 2-4, } 72, n. 2; Regulae servandae In Iudiciis apud Suprem. Si­ gnaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 23, 49. ί* 9 iv Liber Quartus - De Processibus iudicis autem est ea cum partibus hinc inde communicare, ac diem et horam disputationi assignare et disputationem ipsam moderari l. § 4. Disputationi assistat unus ex notariis tribunalis ad hoc ut, si in­ dex praecipiat aut pars postulet et iudex consentiat, possit de disceptatis, confessis aut conclusis, scripto ad tramitem iuris ex continenti referre 1 23. Can. 1867. In causis contentiosis, si partes parare sibi tempore utili defensionem negligant, aut se remittant iudicis scientiae et conscientiae, iudex, si ex actis et probatis rem habeat plane perspectam, poterit statim sententiam pronuntiare ’. TITULUS XIII. De sententia. Can. 1868. § 1. Legitima pronuntiatio qua iudex causam a litigantibus propo­ sitam et iudiciali modo pertractatam definit, sententia est : eaque interlocutoria dicitur, si dirimat incidentem causam; definitiva, si princi­ palem 4* . § 2. Ceterae iudicis pronuntiationes decreta vocantur Can. 1869. § 1. Ad pronuntiationem cuiuslibet sententiae requiritur in iudicis animo moralis certitudo circa rem sententia definiendam e. § 2. Hanc certitudinem iudex haurire debet ex actis et probatis T. § 3. Probationes autem aestimare iudex debet ex sua conscientia, nisi lex aliquid expresse statuat de efficacia alicuius probationis 8. 1 S. C. Ep. et Reg., instr. 11 inn. ISSO, n. 32; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. XXXII; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1008, can. 30, η. 1», 3°, 4°; Regulae servandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 72, n. 2, § 75; Regulae servandae in Iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 23, 25, 49, 50. J Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 30, n. 5»; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 70; Regulae servandae in iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 25, 51. 3 C. 6, X, dc renuntiatione, I, 9. ‘ Regulae servandae In iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1010, § 79, n. 3. « C. 88, C. XI, q. 3; Regulae servandae In Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 79, n. 3. e C. 1-3, 5, 10-13, 18, 20, G. II, Q. 1; c. 74, C. XI, q. 3; S. C. Ep. et Reg., Instr. 11 lun. 1880, n. 16; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 18S3, η. XVI. t C. 11, C. XXX, q. 5; c. 6, X, dc renuntiatione, I, 9; C. 4, 10, X, de iudiciis, II, 1; c. 1, de sententia et re iudicata, II, 14, In VI»; c. 2, de verborum significatione, V, U, in Clem. 3 C. 3, C. IV. q. 2 et 3; c. 62, C. XI, q. 3; c. 1, X, de constitutionibus, I, 2; c. G, X, de renuntiatione, I, 9; c. 3, 5, 9, X, de probationibus, II, 19; c. 27, 32, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 1, de sententia et re iudicata, II, 14, In VI»; Reg. 12. R. J., In VI»; c. un., de probationibus, II, 7, In Clem.; S. Plus V, const, e Intolerabilis », 1 lun. 1569, § 4, 6; Gregorius XV, const. « Universi », 30 aug. 1622, $ 5; S- C. Ep. et Reg., instr. 11 lun. 1880, n. 16; S. C. de Prop. Fide, instr, a li Μ· § 4. Iudex qui eam certitudinem efformare sibi non potuit, pronun­ tiet non constare de iure actoris et reum dimittat, nisi agatur de causa favorabili, quo in casu pro ipsa pronuntiandum est, et salvo praescripto can. 1697, § 2 *. Can. 1870. Sententia ferri a iudice debet, expleta causae disceptatione: et si causa sit implicatior et contentionum vel documentorum mole difficilior, interponi potest congruum temporis intervallum *. Can. 1871. § 1. In tribunali collegiali, qua die et hora indices ad deliberandum conveniant, collegii praeses constituat; et nisi peculiaris causa aliud sua­ deat, in ipsa tribunalis sede conventus habeatur ’. § 2. Assignata conventui die. singuli indices scriptas afferent con­ clusiones suas in merito causae, et rationes tam in facto quam in iure, quibus ad conclusionem suam venerint : quae conclusiones actis causae adiungantur, secreto servandae 4. § 3. Prolatis ex ordine, secundum praecedentiam, ita tamen ut sem­ per a causae ponente seu relatore initium fiat, singulorum conclusio­ nibus, habeatur moderata discussio sub tribunalis praesidis ductu, praesertim ut constabiliatur quid statuendum sit in parte dispositiva sententiae ’. § 4. In discussione autem fas unicuique est a pristina sua conclu­ sione recedere e. § 5. Quod si indices in prima discussione ad hanc sententiam deve­ nire aut nolint aut nequeant, differri poterit decisio ad novum conven­ tum; qui tamen ultra hebdomadam comperendinari non debet T. Can. 1872. Si unicus sit iudex, ipsius tantum est sententiam exarare; in tribunali vero collegiali servetur praescriptum can. 1584. 9 Can. 1873. § 1. Sententia debet : ° Definire controversiam coram tribunali agitatam; hoc est reum l. absolvere vel condemnare quod attinet ad petitiones vel accusationes 1 C. 75, C. XI, q. 3; c. 3, X, de probationibus, II, 19; c. 20, X, dc sententia et re iudi­ cata, II, 27; Reg. 11, 65, R. J., In VI°; S. C. S. Off., decr. 24 sept. 1665, prop. 26, damn. « S. C. Ep. et Reg., instr. 11 iun. 1880, n. 35; S. C. C., instr. 22 aug. 1840; S. O. de Prop. Fide, instr. a. 1883, η. XXXV. 3 Lex propria 3. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 Iun. 1908, can. 31, § 1; Regulae ser­ vandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 177, n. 1. < Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 31, J 2; Regulae ser­ vandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 177, n. 2. s Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 178, n. 1. e Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun 1908, can. 31, S 2; Regulae ser­ vandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal. 4 aug. 1910, 5 ITS, n. 2. î Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908. can. 31, § 4; Regulae ser­ vandae In iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal. 4 aug. 1910, § 178, n. 3, 4. iv. Liber Quartus · Do Processibus I adversus eum prolatas, data singulis dubiis, seu controversiae articulis, congrua responsione; 2. ° Determinare (saltem quatenus fas sit et materia patiatur), quid pars damnata dare, facere, praestare, aut pati debeat, aut a quo abstinere; itemque quo modo, loco vel tempore obligatio implenda sit; 3. ° Continere rationes seu motiva quae dicuntur, tam in facto quam in iure, quibus dispositiva sententiae pars innititur; 4. ° Statuere de litis expensis l. § 2. In tribunali collegiali motiva ab extensore desumantur ex iis quae singuli iudices in discussione attulerunt, nisi ab ipsa iudicum maiore parte praefinitum fuerit quaenam sint motiva proferenda *. Can. 1874. § 1. Sententia ferri debet, divino Nomine ab initio semper invocato ’. § 2. Dein exprimat oportet ex ordine qui sit iudex aut tribunal; qui sit actor, reus, procurator, nominibus et domicilio rite designatis, promotor iustitiae, defensor vinculi, si partem in indicio habuerint 1*34*7. § 3. Referre postea debet breviter facti speciem cum partium con­ clusionibus s. § 4. Hisce subsequatur pars dispositiva sententiae, praemissis ra­ tionibus quibus innititur ®. § 5. Claudatur cum indicatione diei et loci in quibus exarata est et cum subscriptione indicis vel omnium indicum, si plures fuerint, et notarii T. Can. 1875. Regulae superius positae locum habent potissimum in proferenda sententia definitiva; sed applicantur etiam, quantum diversa res patitur, in proferenda interlocutoria. 1 C. 41, C. II, q. G; c. 6, X, de sententia et re iudicata, Π, 27; c. 24, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 31, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 2, de verborum significatione, V, 11, in Clem.; S. C. Ep. et Reg., instr. 11 iun. 1880, n. 35; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 18S3, η. XXXV; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 32, § 3; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 181, 184; Regulae servandae In Iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, G mart. 1012, art. 55. « Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 187. 3 C. 1, de sententia et re iudicata, II, 14, in VI0. 4 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 181, n. 1, a. s C. 2, de verborum significatione, V, 11, in Clem.; Regulae servandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 181, n. 1, b; Regulae servandae in Iudiciis apud Su­ prem. Signaturae Ap. Tribunal, G mart. 1912, art. 55. » e C. 15, X, de verborum significatione, V, 40; S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, Ut. IV, η. 24; S. C. de Prop. Fide, Instr, a. 1883, n. 24; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 190S, can. 32, § 3; Regulae servandae in iudiciis apud 3. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 181, η. 1, c, d. 7 Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, can. 32, g 4; Regulae ser­ vandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 181, η. 1, e, f, $ 188, η. 1; Regulae servandae in iudiciis apud Sup rem. Signaturae Ap. Tribunal, G mart. 1012, .11 i! ?" .?·£- Codex Iuris Canonici Can. 1876. Sententia, hac ratione redacta, quamprimum publicetur ’. Can. 1877. Publicatio sententiae fieri potest tribus modis, vel citando partes ad audiendam sententiae lectionem sollemniter factam a iudice pro tribunali sedente; vel partibus denuntiando sententiam esse penes cancellarium tribunalis, unaque facultatem ipsis fieri eandem legendi et eiusdem exem­ plar petendi; vel tandem, ubi usus viget, sententiae exemplar transmit­ tendo ad partes per publicos tabellarios ad normam can. 1719 *. TITULUS XIV. De iuris remediis contra sententiam. Can. 1878. § 1. Si agatur de errore materiali qui inciderit vel in transcribenda parte dispositiva sententiae vel in referendis factis aut partium petitio­ nibus aut in ponendis calculis, errorem corrigere valet ipse iudex 1*3. § 2. Iudex ad hanc correctionem deveniat edito decreto ad instan­ tiam partis, nisi pars altera refragetur *. § 3. Si altera pars refragetur, quaestio incidens ad normam can. 1840, § 3 decreto definiatur; et decretum ad calcem sententiae cor­ rectae referatur. « :i> n ki Caput I. De appellatione. Can. 1879. Pars quae aliqua sententia se gravatam putat, itemque promotor iustitiae et defensor vinculi in causis in quibus interfuerunt, ius habent a sententia appellandi, idest provocandi ab inferiore iudice qui senten­ tiam tulit, ad superiorem, salvo praescripto can. 1880 s. 1 Regulae servandae In ludiclls apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 56. 1 C. 7, C. II, q. 1; c. 4, 5, de sententia et re iudicata, II, 14, in VI0; c. 2, de verborum significatione, V, 11, in Clem.; S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. IV, η. 24; S. C. Ep. et Reg., instr. 11 lun. 1880, n. 36; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. XXXVI; instr, a. 1883, n. 24; Regulae servandae in iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 54. 3 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 174, n. 2. < Regulae servandae In iudiciis ainid S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 174, n. 2. • C. 1. 9, 20, C. II. q. 6; c. 16. X. de electione et electi potestate, I, 6; c. 27, X, dc officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 14. X, de procuratoribus, I, 38; c. 19, X, de iureiurando, II, 24; c. 5» 10, 11. X, dc exceptionibus, II, 25; c. 11, 12, 15, 38, 53, X, de appel­ lationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; Cone. Trident., sess. XIII, de ref., c. 2; sess. XXIV, de ref., c. 20; S. C. Ep. et Reg., decr. 16 oct. 1600, n. 3; instr. 11 iun. 1880. n. 36; S. C. de Prop. Fide. Instr, a. 1SS3, η. XXXVI. Liber Quartus - De Processibus 527 Can. 1880. Non est locus appellationi : 1. · A sententia ipsius Summi Pontificis vel Signaturae Apostolicae; 2. · A sententia iudicis qui a Sancta Sede delegatus est ad viden­ dam causam cum clausula « appellatione remota »; 3.° A sententia vitio anilitatis infecta; A sententia quae in rem indicatam transiit; 5. ° A definitiva quae iureiurando litis decisorio innixa est; 6. ° A iudicis decreto vel a sententia interlocutoria, quae non habeat vim definitivae, nisi cumuletur cum appellatione a sententia défi nitiva; 7. ° A sententia in causa pro qua ius cavet expeditissime rem essedefiniendam; 8. ° A sententia contra contumacem, qui a contumacia se non purgaverit; 9. ° A sententia lata contra eum qui in scriptis expresse professua est se appellationi renuntiare Can. 1881. Appellatio interponi debet coram iudice a quo sententia prolata est intra decem dies a notitia publicationis sententiae a. 1 C. 41, G. II, q. 6; c. 10, 16, 17, G. IX, q. 3; c. 1, 18, X, de rescriptis, I, 3; c. 15, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 8, 13, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 5, 6, X, de pactis, I, 35; c. 2, X, dc mutuis petitionibus, II, 4; c. 34, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 4, 5, 8, 9, 12, 14, 41, 53, 71, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 11, X, de usuris, V, 19; c. 2, de dolo et contumacia, II, 6, In VI0; Cone. Trident., sess. XIII, de ref., c. 1; sess. XXIV, de ref., c. 20; Cone. Vatican., sess. IV, c. III, de vi et ratione primatus Romani Pontificis; S. Zoslmus, ep. « Quamvis Patrum traditio », 21 mart. 418; S. Bonifaclus I, ep. « Retro maioribus tuis », 11 mart. 422, c. 2; S. Leo IX, ep. « In terra pax hominibus », 2 sept. 1053, c. 11, 32; Clemens VI, ep. « Super quibusdam », 29 sept. 1351; Tins II, const. « Exsecrabilis », 18 ian. 1459, § 2; Iulius II, const. « Suscepti regiminis », 1 iul. 1509; Leo X (In Cone. Lateranen. V), const. « Regimini universalis », 4 mali 1515, § 8; Pius IV, const. « De salute gregis », 4 sept. 1560, § 6; Be­ nedictus XIV, const, e Ad militantis », 30 mart. 1742, § 5, 43; Pius IX, lltt. ap. α Ad Aposto­ licae », 22 aug. 1851; Syllabus errorum, prop. 41; const. « Apostolicae Sedis v, 12 oct. 1869, I I, n. 4, § VI, n. 1; Leo XIII, const. « Romanos Pontifices », 8 mail 1881; S. C. C., Civi­ tatis Regalis in Indiis (Limana), mense febr. 1586, ad 2, 4, 5; Comen., 5 apr. 1592; Arianen., 28 apr. 1635, ad 7; Sardiniae. 3 et 24 apr., 15 mali 1700, ad 2, 3, G, 8, 11; Hegulae servandae in Iudiciis apud S. R. Rotae'Tribunal, 4 aug. 1910, § 95, η. 1, § 149, η. 1. » C. 24, 28, C. II, q. 6; c. 15, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 59, 61, 73, X, do appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 2S; c. 3, 7, de appellationibus, II, 15, In VI0; c. 1, de appellationibus, II, 12, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXII, dc ref., c. 7; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, 5 43; ep. encycl. « Cum illud », 14 dee. 1742, § 7; S. C. Ep. et Reg., decr 16 oct. 1600, n. 3; decr. 18 dee. 1835; instr. 11 lun. 1880, n. 36-38; S. C. C., ep. 10 lan. 1721; S. C. de Prop. Fide, Instr, n. 1883, η. XXXVIXXXVIII; Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 190S, can. 33, § 2. Appendix, cap. IV, n. 5; Regulae servandae In ludiclls apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, i 82, ■ 528 Codex Iuris Canonici · ■ Λ Liber Quartus - Dc Processibus Can. 1887. Can. 1882. § 1. Appellatio fieri potest oretenus coram iudice pro tribunali se­ dente, si publice sententia legatur, statimque ab actuario scriptis redi­ genda est x. § 2. Aliter facienda est in scriptis, salvo casu de quo in can. 1707 *. Can. 1883. Appellatio prosequenda est coram iudice ad quem dirigitur intra mensem ab eius interpositione, nisi iudex a quo longius tempus ad eam prosequendam parti praestituerit Can. 1884. § 1. Ad prosequendam appellationem requiritur et sufficit ut pars ministerium invocet iudicis superioris ad impugnatae sententiae emen­ dationem, adiuncto exemplari huius sententiae et libelli appellatorii quem iudici inferiori exhibuerat 1*34*. § 2. Quod si pars exemplar impugnatae sententiae intra utile tem­ pus a tribunali a quo obtinere nequeat, interim termini non decurrunt et impedimentum significandum est iudici appellationis, qui indicem α quo praecepto obstringat officio suo quamprimum satisfaciendi s. fi 'ît ί» » ·. r *ο Γ •. · .tl i " il ν·. ‘1 •ί ·■' •-Î F*· Can. 1885. § 1. Si casus de quo in can. 1733 contigerit intra terminum ad ap­ pellandum utilem sed antequam appellatio interposita sit, sententia de­ bet iis quorum interest denuntiari eisque concessi intelliguntur termini a iure statuti a die denuntiationis computandi. § 2. Si contigerit postquam fuerit appellatum, appellatio interpo­ sita eisdem denuntietur, in quorum favorem a die denuntiationis denuo currere incipit tempus utile ad appellationem prosequendam e. Can. 1886. Inutiliter elapsis fatalibus appellatoriis sive coram iudice a quo, sive coram iudice ad quem, deserta censetur appellatio 7. 1 C. U, X, de probationibus, II, 19; c. 34, 59, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 2S; c. 1, de appellationibus, Π, 15, in VP. a C. 31, C. II, q. 6; c. 4, 10, de electione et electi potestate, I, 6, in VI°; c. 1, 9, de appellationibus, Π, 15, in VI0. 3 6. 3, O. Ill, q. 6; c. 13, 14, 2S, 33, 44, 50, 57, 61, X, de appellationibus, recusationi­ bus et relationibus, II, 28; c. 1, 2, dc appellationibus, II, 12, in Clem.; Cone. Trident·, sess. XIII, de ref., c. 3; sess. XXIV, de ref., c. 20. < C. 2, 18, 38, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 1, de appellationibus, H, 15, in VI0; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 20; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 44; Regulae servandae ln iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 235, n. 2, 3; Regulae servandae in iudiciis apud Suprem. Signa­ turae Ap. Tribunal, 6 mart- 1912, art. 12, a. « Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 20; Benedictus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, 5 44; S. C. Ep. et Reg., decr. 16 oct. 1600, n. 6. e Reg. 46, R. J., in Vl°. 7 O. 24, C. II, q. 6; c. 4 , 5, 8, 14 , 26, 33, 39, 61, X, dc appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 1, 6, de appellationibus, II, 15, ln VI°; c. 14, de sententia excom- 529 § 1. Appellatio facta ab actore prodest etiam reo, et vicissim ‘. § 2. Si interponatur ab una parte super aliquo sententiae capite, pars adversa, etsi fatalia appellationis fuerint transacta, potest super aliis capitibus incidenter appellare; idque facere potest etiam sub con­ ditione recedendi, si prior pars ab instantia recesserit. § 3. Si sententia plura capita contineat, et appellans quaedam tan­ tummodo capita impugnet, cetera capita exclusa habeantur; si nullum determinavit caput, appellatio praesumitur facta contra omnia capita =. Can. 1888. Si unus ex pluribus correis aut actoribus sententiam impugnet, im­ pugnatio censetur ab omnibus facta, quoties res petita sit individua aut obligatio solidalis; expensas vero iudiciales ille tantum sustinere debet qui appellavit, si iudex appellationis primam sententiam confirmaverit Can. 1889. § 1. Appellatio in suspensivo exsecutionem appellatae sententiae suspendit ac propterea in suo robore permanet principium : « lite pen­ dente nihil innovetur » : appellatio autem in devolutivo tantum, non suspendit exsecutionem sententiae, licet lis adhuc pendeat circa meritum causae 4. § 2. Omnis appellatio est in suspensivo, nisi aliud in iure expresse caveatur, firmo praescripto can. 1917, § 2 ’. Can. 1890. Interposita appellatione tribunal a quo debet ad indicem ad quem actorum causae authenticum exemplar vel ipsamet originalia acta causae transmittere ad normam can. 1644. municattonie, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI0; Reg. 25, R. J., in VI0; c. 2, de appel­ lationibus, II, 12, in Clem.; S. C. Ep. et Reg., instr. 11 lun. ISSO, n. 41; S. O. O., Hieracen., 24 iul., 14 aug. 1824; S. O. de Prop. Fide, instr, a. 1883, n. XLI; Regulae servandae ln ludlclis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 236, n. 2. 1 C. 26, 44, 57, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; Regulae servandae ln iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 233, η. 1. - C. 24, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28. 3 C. 41, C. II, q. 6; c. 72, X, dc appellationibus, recusationibus et relationibus, II. 2S; Regulae servandae ln iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 233, n. 2. * C. 12, C. II, q. 1; c. 2, 31, C. II, q. G; c. 19, X, de iudiciis, II, 1; c. 10, X, de resti­ tutione spoliatorum, II, 13; c. 19, X. de iureiurando, II, 24; c. 10, X, de exceptionibus, II, 25; c. 1, 16, 34 , 37 , 40, 49, 52, 55, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 12, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 3, X, de novi operis nunciatione, V, 32; c. 4, 6, 7, de appellationibus, II, 15, in VI°; Cone. Trident., sess. XXII, de ref., c. 7; S. C. Ep. et Reg., decr. 16 oct. 1600. n. 5, 6; S. C. O., Piscien., 24 mart., 21 iul. 1753, ad 5-8. 5 C. 28, X, dc officio ct potestate iudicis delegati, I, 29; c. 19, X, de iureiurando, II, 24; c. 55, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; S. C. Ep. et Reg., decr. 16 oct. 1600. n. 8; Regulae servandae ln Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 227.—Vide etiam can. 2243, § 1. Codex Iuris Canonici. 3* .»··« Coder Iuris Canonici Can. 1891. § 1. In gradu appellationis non potest admitti nova petendi causa, ne per modum quidem utilis cumulationis; ideoque litis contestatio in eo tantum versari potest ut prior sententia vel confirmetur, vel refor­ metur sive ex toto sive ex parte ’. § 2. Sed novis exhibitis documentis et novis probationibus poterit causa instrui, servatis regulis traditis in can. 1786, 1861 s. Capot II. De querela nullitatis contra sententiam. Can. 1892. Sententia vitio insanabilis nullitatis laborat, quando : 1. ° Lata est a iudice absolute incompétente vel in tribunali collé­ gial! a non legitimo iudicum numero contra praescriptum can. 1576, § 1; 2. ° Lata est inter partes, quarum altera saltem non habet perso­ nam standi in indicio; 3. ® Quis nomine alterius egit sine legitimo mandato 3. * Can. 1893. Nullitas de qua in can. 1S92 proponi potest pei’ modum exceptionis in perpetuum, per modum vero actionis coram iudice qui sententiam tulit intra triginta annos a die publicationis sententiae. Can. 1894. Sententia vitio sanabilis nullitatis laborat, quando : · Legitima defuit citatio: 1. 2? Motivis seu rationibus decidendi est destituta, salvo praescripto can. 1605; 3. ° Subscriptionibus caret iure praescriptis; 4. ° Non refert indicationem anni, mensis, diei et loci quo pro­ lata fuit 4. 1 C. 5, dc appellationibus, 11, 12, in Clem.; Regulae servandae In iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 230. ’ C. 15, X, dc probationibus, II, 19; c. 17, 46, X, de testibus et attestationibus, II. 20; c. 4, de electione et electi potestate, I, 6, in VI * c. 2, de testibus, II, 8, in Clem.; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 230, n. 2. 3 c. 41, C. II, q, 6; c. 22, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 1, 3, 4, X, dc procuratoribus, I, 38; c. 4, de sententia et re iudicata, II, 14. in VI®; Regulae servandae In Iudiciis apud Suprein. Signaturae Λρ. Tribunal, G mart. 1912, art. 4, c. » C. 2, 4, H. 12, C. III, q. 9; c. 10, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 3, X, ne sede cacante aliquid innovetur. III, 9; S. C. C., Lucana, 2 et 1G dec. 1719; Albintimilien., 18 iun. 1746; Tranen., 29 lan. 1859: Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 32, $ 3; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 182; Regulae servandae in iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, arx. 4. a, art. 5. Liber Quartus - De Processibus 531 Can. 1895. Querela nullitatis in casibus de quibus in can. 1894, proponi potest vel una cum appellatione intra decendium, vel seorsim et unice qua querela intra tres menses a die publicationis sententiae coram iudice qui sententiam tulit. Can. 1896. Si pars vereatur ne iudex, qui sententiam, querela nullitatis impu­ gnatam, tulit, praeoccupatum animum habeat et proinde eum suspectum merito existimet, exigere potest ut alius iudex, sed in eadem iudicii sede, in eius locum subrogetur ad normam can. 1615. Can. 1897. § 1. Querelam nullitatis interponere possunt nedum partes, quae se gravatas putant, sed etiam promotor iustitiae aut defensor vinculi, quo­ ties iudicio interfuerunt *. § 2. Imo ipse iudex potest ex officio sententiam nullam a se latam retractare et emendare intra terminos ad agendum supra statutos ’. Caput III. Dc oppositione tertii. Can. 1898. Si sententiae definitivae praescriptum iura aliorum offendat, hi habent remedium extraordinarium quod oppositio tertii dicitur, vi cuius qui ex sententia suorum iurium laesionem verentur, possunt sententiam ipsam ante eius exsecutionem impugnare eique se opponere ’. w Can. 1899. § 1. Oppositio fieri potest ad recurrentis arbitrium sive postulando revisionem sententiae ab ipso iudice qui eam tulit, sive appellando ad iudicem superiorem 4. § 2. In utroque casu oppositor probare debet ius suum revera esse laesum aut probabiliter laedendum 5. § 3. Laesio autem oriri debet ex ipsa sententia quatenus aut ipsa sit causa laesionis, aut, si exsecutioni mandetur, oppositorem gravi praeiudicio sit affectura 6. 1 C. 7, X, de testibus ct attestationibus. II, 20; Regulae servandae in iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 3, 8. 2 C. 9, X, de testibus et attestationibus, II. 20. 3 C. 38. X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 17, 25, X, dc sentenia ct re iudieata, II, 27; Regulae servandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 232. < C. 38, X, de testibus ct attestationibus, II, 20; c. 17, X, de sententia ct re iudicata, II, 27. s C. 38, X, de testibus et attestationibus, II, 20. C. 38, X, de testibus et attestationibus. II, 20; c. 17, X, de sententia ct re iudicata. II, 27; c. 2, ut lite pendente nihil innovetur, II, 8, In VI». i ■ § 4. Si neutrum probetur, iudex, non obstante tertii oppositione, sententiae exsecutionem decernat. Can. 1900. Admissa instantia, si oppositor agere velit in gradu appellationis, tenetur legibus pro appellatione statutis; si coram ipso iudice qui sen­ tentiam tulit, regulae servandae sunt pro causis incidentibus datae. Can. 1901. Causa ab oppositore victa, sententia antea lata mutanda est a iudice, secundum oppositoris instantiam. TITULUS XV. De re indicata et de restitutione in integrum. Can. 1902. Res iudicata habetur : 1. ° Duplici sententia conformi; 2. ° Sententia intra utile tempus non appellata; aut quae, licet ap­ pellata coram iudice a quo, deserta fuit coram iudice ad quem; 3. ° Sententia definitiva unica, a qua non datur appellatio ad nor­ mam can. 1880 x. Can. 1903. Nunquam transeunt in rem indicatam causae de statu personarum; sed ex duplici sententia conformi in his causis consequitur, ut ulterior propositio non debeat admitti, nisi novis prolatis iisdemque gravibus argumentis vel documentis *. Can. 1904. § 1. Res indicata praesumptione iuris et de iure habetur vera et iusta nec impugnari directe potest 1*3. § 2. Facit ius inter partes et dat exceptionem ad impediendam novam eiusdem causae introductionem 4. Can. 1905. § 1. Adversus sententiam contra quam non suppetat ordinarium re­ medium appellationis aut querelae nullitatis, datur remedium extraordi­ narium restitutionis in integrum intra fines can. 1687, 1688, dummodo de evidenti iniustitia rei indicatae manifesto constet5. 1 C. 32, X, de electione et electi potentate, I, G; c. 13, 15, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 4, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28. —Vide etiam can. 1736. a Vide etiam can. 1989. 3 C. 6, C. VI. q. 4; c. 11, X. de arbitris, I. 43; c. 13, 16, X, de sententia et re tudicata, Π, 27. * C. 16, X, dc sententia et re iudicata, II, 27. s O. 2, 5, X, de in integrum restitutione, I, 41; S. C. C., De Yucatan, 27 lui. 1908. ad 1; Regulae servandae In ludlcils apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart, 1912, art. 9. Liber Quartus - De Processibus § 2. De iniustitia autem manifesto constare non censetur, nisi : 1. ’ Sententia documentis innitatur, quae postea fuerint falsa de­ prehensa; 2. ° Postea detecta fuerint documenta, quae facta nova et contra­ riam decisionem exigentia peremptorie probent; 3. ® Sententia ex dolo partis prolata fuerit in damnum alterius; 4. ® Legis praescriptum evidenter neglectum fuerit x. Can. 1906. Ad restitutionem in integrum concedendam competens est iudex qui sententiam tulit, nisi ea petatur ex neglecto a iudice praescripto legis; quo in casu eam concedit tribunal appellationis. Can. 1907. § 1. Petitio restitutionis in integrum sententiae exsecutionem non­ dum inceptam suspendit. § 2. Si tamen suspicio sit ex probabilibus indiciis petitionem factam esse ad moras exsecutioni nectendas, iudex decernere potest ut sententia exsecutioni demandetur, assignata tamen restitutionem petenti idonea cautione ut, si restituatur in integrum, indemnis fiat 1*3. TITULUS XVI. De expensis iudicialibus et gratuito patrocinio. Caput I. De expensis iudicialibus. Can. 1908. In causis contentiosis possunt partes adigi ad aliquid solvendum, titulo expensarum iudicialium, nisi ab hoc onere eximantur ad normam can. 1914-1916 3. Can. 1909. t § 1. Concilii provincialis, vel conventus Episcoporum est taxarum notulam ac regulam statuere in qua praefiniatur quid partes debeant pro expensis iudicialibus; quae sit retributio pro advocatorum et procu­ ratorum opera a partibus solvenda; quae mercedis mensura pro versio1 C. 41, C. II. q. 6; c. 3. X. de consuetudine, I. 4; c. 51, X, de electione et clccti po­ testate, I, 6; c. 2, X, de procuratoribus, 1, 38; c. 2, X, ut lite non contestata non procedatur ad testium receptionem vel ad sententiam definitivam, II, 6; c. 5, X, de feriis, II, 9; c. 1, 8, 9, 18, 24, X, de sententia et re indicata, II, 27; c. 15, X, de purgatione canonica, V, 34; c. 5, de sententia et re iudicata, II, 14, In VI* Reg. Gl, R. J., in VIe; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 43; S. C. C., Prcmislien., 18 iun., 20 aug. 1887, ad 1; Regulae servandae in ludlcils ajmd Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 4, d, e. » C. 6, X, de in integrum restitutione, I, 41. a Regulae servandae in ludlcils apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 184; Regulae servandae in indiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 57. 534 Codex luris Canonici nibns et transcriptionibus; pro his examinandis et fide facienda de earum fidelitate; itemque pro exscribendis ex archivo documentis. § 2. Potest autem iudex pro suo prudenti arbitrio exigere ut pecu­ nia pro iudicialibus expensis, pro indemnitate testium, pro honorariis peritorum debita a parte quae petit vel, si iudex ex officio agat, ab actore, antea deponatur penes tribunalis cancellarium aut saltem congrua cautio praestetur pecuniam deinde solutum iri x. Can. 1910. § 1. Victus victori iudiciales expensas regulariter reficere tenetur tum in causa principali tum in incidenti a. § 2. Si actor vel reus temere litigaverit, etiam ad damnorum refe­ ctionem damnari debet3. Can. 1911. Si actor vel reus partialiter tantum succubuerit, aut lis agitata fuerit inter consanguineos vel affines, aut de quaestione valde ardua actum fuerit, aut quacunque alia iusta et gravi de causa, poterit iudex pro suo prudenti arbitrio ex toto vel ex parte inter litigantes expensas compensare; idque debet exprimere in ipso sententiae tenore 4. Can. 1912. j !V ’’ ··’ i G I ·· ) • IÇ I *l Si plures sint in causa qui condemnationem ad expensas mereantur, iudex eos damnet in solidum, si agatur de obligatione solidali; aliter pro rata. Can. 1913. § 1. A pronuntiatione circa expensas non datur distincta appellatio; sed pars quae se gravatam putat, oppositionem intra decem dies facere potest coram eodem iudice : qui de hac re cognoscere denuo poterit, et taxationem emendare ac moderari. § 2. Appellatio a sententia circa causam principalem secumfert ap­ pellationem a pronuntiatione circa expensas. 1 Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, Appendix, cap. I, n. 7; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 31; Regulae ser­ vandae In Iudiciis apud Suprem. Signaturae Ap. Tribunal, 6 mart. 1912, art. 37, 39. • C. 12, X, de rescriptu, I, 3; c. 17, X, de maioritate et obedientia, I, 33; c. 5, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 30, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 23. X, de accu­ sationibus, inquisitionibus et denunciationibus, V, 1; c. 4, X, dc poenis, V, 37; Regulae ser­ vandae in Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910. § 185, n. 1, 5. — Vide etiam can. 1351. § 1. s C. 1, de electione et electi potestate, I, 6, In VI®; c. 1, dc restitutione spoliatorum, II, 5, In VI0; c. 1, de exceptionibus, II, 12, in VI®. i S. C. Ep. et Reg., Nepesina, 14 tebr. 1845; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 185, n. 2-4, § 186. Liber Quartus - De Processibus Capüt II. Dc gratuito patrocinio, aut expensarum iudicialium deminutione. Can. 1914. Pauperes, si in totum impares sint expensis iudicialibus sustinendis, ius habent ad gratuitum patrocinium; si ex parte tantum, ad expensarum deminutionem 1. Can. 1915. § 1. Qui exemptionem ab expensis vel earum deminutionem assequi vult, eam a iudice postulare debet, dato supplici libello, aliatisque docu­ mentis quibus quae conditio sit postulantis quaeve eius rei familiaris copia demonstret; praeterea probare debet se non futilem neque temera­ riam causam agere a. § 2. Iudex postulationem nec admittat nec reiiciat, nisi requisitis, si opus sit, notitiis etiam secretis quibus statum rei familiaris ipsius postulantis compertum habere possit auditoque promotore iustitiae; imo concessam potest etiam revocare., si in decursu processus assertam pau­ pertatem non adesse compertum habuerit 3. Can. 1916. § 1. Ad gratuitum pauperum patrocinium iudex in singulis causis eligat aliquem ex advocatis in suo foro approbatum, qui ab hoc munere explendo, nisi ex causa indici probata, sese subducere nequit, secus a iudice congrua poena, etiam suspensionis ab officio, plecti potest 4. § 2. Deficientibus advocatis, iudex Ordinarium loci roget ut aliam idoneam personam, si opus sit, designet ad pauperis patrocinium susci­ piendum. TITULUS XVII. De exsecutione sententiae. Can. 1917. § 1. Sententia quae transiit in rem indicatam, exsecutioni mandari potest. § 2. Iudex tamen potest sententiae, quae nondum transiit in rem indicatam, provisoriam exsecutionem iubere : l.° Si agatnr de provisionibus seu praestationibus ad necessariam sustentationem ordinatis; 1 Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908. Appendix, cap. IV, u. 1, 2; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, -1 aug 1910, § 207. ’ Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, Appendix, cap. IV, n. 3; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, S 208, 212. 3 Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 lun. 1908, Appendix, cap. IV, n. 4. * Lex propria S. R. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 45, J 2, Appendix, cap. IV, n. 6· Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, $ 207, 536 - Codex luris Canonici 2.° Si alia gravis urgeat necessitas, ita tamen ut, concessa provisoria exsecutione, per cautiones, fideiiussiones aut pignora satis consul­ tum sit indemnitati alterius partis casu quo exsecutio revocanda sit *. i Can. 191S. Non antea exsecutioni locus esse poterit, quam exsecutorium indicis decretum habeatur, quo scilicet edicatur sententiam ipsam exsecutioni mandari debere; quod decretum pro diversa causarum natura vel in ipso sententiae tenore includatur vel separatim edatur. Can. 1919. Si sententiae exsecutio praeviam rationum redditionem exigat, causa incidens habetur, ab illo ipso iudice, servatis de iure servandis, deci­ denda, qui tulit sententiam exsecutioni mandandam. Can. 1920. S 5Ï, « M q H * in ·.·■ u •s ? § 1. Sententiam exsecutioni mandare debet per se vel per alium Or­ dinarius loci in quo sententia primi gradus lata est *. § 2. Quod si hic renuat vel negligat, parte cuius interest instante vel etiam ex officio, exsecutio spectat ad iudicem appellationis. § 3. Inter religiosos exsecutio sententiae spectat ad Superiorem, qui definitivam sententiam tulit aut indicem delegavit. Liber Quartus - De Processibus 537 § 3. Index potest terminum praescriptum vel reducere vel pro­ trahere. ita tamen ut neque infra bimestre coarctetur, neque semestre excedat l. Can. 1923. § 1. In exsecutione peragenda exsecutor caveat ut quam minimum damnato noceatur, eaque de causa incipiat exsecutionem a distrahendis rebus quae minus ei necessariae sunt, salvis semper quae eius victui vel industriae deserviunt; et si agatur de clerico, salva honesta eiusdem su­ stentatione ad normam can. 122. § 2. Ad exsecutionem privationis beneficii iudex ne procedat contra clericum qui Sanctam Sedem adierit; sed si agatur de beneficio, cui adnexa sit animarum cura, Ordinarius provideat per designationem vi­ carii substituti a. Can. 1924. Exsecutor utatur prius monitis et praeceptis erga reluctantem; ad poenas autem spirituales et ad censuras ne deveniat, nisi ex necessitate et gradatim ’. SECTIO II. De peculiaribus normis in certis quibusdam iudiciis servandis. Can. 1921. § 1. Exsecutor, nisi quid eius arbitrio in ipso sententiae tenore fuerit permissum, debet sententiam ipsam, secundum obvium verborum sensum, exsecutioni mandare. § 2. Licet ei videre de exceptionibus circa modum et vim exsecutio­ nis, non autem de merito causae; quod si habeat aliunde compertum sen­ tentiam esse manifeste iniustam, abstineat ab exsecutione, et partem ad eum qui exsecutionem commisit, remittat 1*3. Can. 1922. § 1. Quod attinet ad reales actiones, adindicata actori re aliqua, haec actori tradenda est statim ac res iudicata habetur 4. § 2. Qu vero attinet ad actiones personales, cnm reus damnatus est ad rem mobilem praestandam, vel ad solvendam pecuniam, vel ad aliud dandum aut faciendum, quadrimestre conceditur pro implenda obligatione ·. 1 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, 5 84. * C. 7, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; S. C. Ep. et Reg., decr. 18 dee. 1835, n. 3, 13. 3 C. 28, X, de officio ct potestate iudicis delegati, I, 29; c. 5, X, de sententia et re iudicata, II, 27. 4 c. 0, X, de sententia et re iudicata, II, 27. s C. 15, X, de sententia et re iudicata, II, 27. TITULUS XVIII. De modis evitandi iudicium contentiosum. Caput I. De transactione. Can. 1925. § 1. Cum valde optandum sit ut lites inter fideles evitentur, iudex exhortationes adhibeat, ut cum aliqua contentiosa controversia quae pri­ vatum eorum bonum respiciat. ei proponitur indicii forma dirimenda, per transactionem, si qua concordiae spes affulgeat, lis componatur 4. § 2. Huic officio iudex satisfacere poterit sive antequam partes in iudicium vocentur, sive cum primum iudicio steterint, sive denique quo­ cunque tempore et efficacius et opportunius id tentari posse existi­ maverit 5. 1 C. 15, X, de sententia ct re iudicata, II, 27. 2 C. un., X, de clericis peregrinantibus, II, 29; Conc. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 1. 3 C. 7, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; Conc. Trident., sess. XXV, de ref., c. 3; S. C. C., Taurinen., 29 aug. 1592; Regulae servandae In Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 80. ♦ G. 11, X, de transactionibus, I, 36; c. 1, X. de mutuis petitionibus, II, 4. s C. 1, X, de mutuis petitionibus, II, 4; Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Ro­ tae Tribunal, 4 aug. 1910, § 38. 538 Codex Iuris Canonici § 3. Convenit tamen dignitati indicantis ne ipse per se, regulariter saltem, hoc negotium suscipiat tractandum, sed ut illud alicui sacerdoti, praesertim ex indicibus synodalibus, committat. Can. 1926. In transactione serventur normae statutae a legibus civilibus loci in quo transactio initur. nisi iuri divino vel ecclesiastico adversentur et salvo praescripto canonum qui sequuntur. Can. 1927. :· ii ii ’ * ;< a ii! « d F § 1. Transactio fieri valide nequit sive in causa criminali, sive in contentiosa in qua agitur vel de matrimonio dissolvendo, vel de materia beneficiaria, cum de ipso beneficii titulo disceptatur, nisi legitima ac­ cedat auctoritas, nec de rebus spiritualibus quotiescumque interveniat solutio rei temporalis § 2. Sed si quaestio fiat de bonis temporalibus ecclesiasticis et de iis rebus quae, etsi spiritualibus sunt adnexae, seorsum tamen a spiri­ tualibus considerari queunt, transactio fieri potest, servatis tamen, si materia id postulet, sollemnitatibus a iure statutis pro alienatione rerum ecclesiasticarum J. Can. 1928. § 1. Effectus transactionis ad exitum feliciter perductae dicitur compositio seu concordia. § 2. Expensarum, quas transactio postulaverit, nisi aliud expresse cautum sit, utraque pars dimidium solvat. Caput II. Dc compromisso in arbitros. Can. 1929. 3 Ad evitandas iudiciales contentiones, partes possunt quoque inire conventionem, qua controversia committatur iudicio unius vel plurium qui ad normam iuris quaestionem dirimant, vel de bono et aequo nego­ tium pertractent et transigant; illi arbitri, isti arbitrators proprio no­ mine appellantur. Can. 1930. Praescripta can. 1926, 1927 etiam compromisso in arbitros appli­ centur ’. 1 O. 4, X, de pactis, I, 35; c 4, 7, 9-11, X, de transactionibus, I, 36; c. 1, 2, X, de col­ lusione detegenda, V, 22; S. C. C., Camerinen., 23 apr 1796. ’ C. 2, 5, 8, X, de transactionibus, I, 36; S. C. C., Poloniae. 17 iun. 1645; Theatina, 5 apr. 1704; Fanen., 4 et 18 mart. 1719, ad 1; Sorana, 20 dec. 1721, 17 lan., 7 et 18 febr., 14 mart. 1722; Callien., 13 aug. 1S21, 21 lan. 1826. 3 C. 21, X, de electione et electi potestate, I, 6; c. 9, X, de in integrum restitutione, I, 41; c. 21, X. dc praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 9, X, de rerum permutatione, III, 19. Liber Quartus - Dc Processibus 539 Can. 1931. Prohibentur ab arbitri munere valide gerendo laici in causis eccle­ siasticis, excommunicati et infames post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam; religiosi vero munus arbitri ne suscipiant sine venia Superioris ‘. Can. 1932. Si nec in transactionem nec in compromissum in arbitros vel arbitratores partes consentire velint, controversia dirimenda erit per formale iudicium ad normam Sectionis Primae. TITULUS XIX. De iudicio criminali. Can. 1933. § 1. Delicta quae cadunt sub criminali iudicio sunt delicta publica. § 2. Excipiuntur delicta plectenda sanctionibus poenalibus de qui­ bus in can. 216S-2194. § 3. In delictis mixti fori Ordinarii regulariter ne procedant cum reus laicus est et civilis magistratus, in reum animadvertens, publico bono satis consulit. § 4. Poenitentia, remedium poenale, excommunicatio, suspensio, in­ terdictum, dummodo delictum certum sit, infligi possunt etiam per mo­ dum praecepti extra iudicium. Caput I. De accusatoria actione et denuntiatione. Can. 1934. Actio seu accusatio criminalis uni promotori iustitiae, ceteris omni­ bus exclusis, reservatur 123. Can. 1935. § 1. Quilibet tamen fidelium semper potest delictum alterius denun­ tiare ad satisfactionem petendam vel damnum sibi resarciendum, vel etiam studio iustitiae ad alicuius scandali vel mali reparationem *. § 2. Imo obligatio denuntiationis urget quotiescumque ad id quis adi­ gitur sive lege vel peculiari legitimo praecepto, sive ex ipsa naturali lege ob fidei vel religionis periculum vel aliud imminens publicum malum *. 1 C. 35, C. XVI, q. 1; c. 4, 8, 9, X, de arbitris, I, 43; c. 2, 3, X, de iudiciis, II, 1. 3 Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 39. 3 C. 13, X, de iudiciis, II, 1; c. 14, X, dc testibus ct attestationibus, II, 20; c. 3, 7, 31, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus erigatur vel promittatur, V, 3. i C. 6, D. LXXXI; c. un., X, de scrutinio in ordine faciendo, I, 12; c. 13, X, dc haereticis, V, 7; c. 16, dc haereticis, V, 2, in VI0; Benedictus XIV, const. « Sacramentum Poeni- F Γ Codex Iuris Canonici Can. 1936. Denuntiatio scriptis a denuntiante subsignatis vel oretenus fieri debet loci Ordinario, vel cancellario Curiae vel vicariis foraneis vel pa­ rochis, a quibus tamen, si viva voce facta fuerit, scriptis est consignanda et statim ad Ordinarium deferenda ‘. Can. 1937. Qui delictum denuntiat debet promotori iustitiae adiumenta suppe­ ditare ad eiusdem delicti probationem ’. Can. 1938. § 1. In causa iniuriarum aut diffamationis, ut actio criminalis in­ stituatur, requiritur praevia denuntiatio aut querela partis laesae. § 2. Sed si agatur de iniuria aut diffamatione gravi, clerico vel reli­ gioso, praesertim in dignitate constituto, illata, aut quam clericus vel religiosus alii intulerit, actio criminalis institui potest etiam ex officio. Caput II. De inquisitione. Can. 1939. *·. :· μ ■ ' 4 H § 1. Si delictum nec notorium sit nec omnino certum, sed innotuerit sive ex rumore et publica fama, sive ex denuntiatione, sive ex querela damni, sive ex inquisitione generali ab Ordinario facta, sive alia quavis ratione, antequam quis citetur ad respondendum de delicto, inquisitio specialis est praemittenda ut constet an et quo fundamento innitatur imputatio § 2. Huic regulae locus est sive agatur de irroganda poena vindicativa vel censura, sive de ferenda sententia declaratoria poenae vel cen­ surae in quam quis inciderit. tenttac », 1 iun. 1741, $ 2; const. « Apostolici muneris », 8 febr. 1745, § 2; Pius IX, const, c Apostolicae Sedis », 12 ocL 1869, § IV, n. 4; S. C. S. Off., 22 ian. 1727; G mart. 1839; litt. 20 mali 1842; instr. 20 febr. 1866; instr, (ad Vic. Ap. Myssurlen.), 1 febr. 1870, n. 3; 19 apr. 1893, ad 2; 15 mail 1901; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Cocbinchln.), 26 aug. 1775. 1 C. 6, D. LXXXI; c. 16, X. de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; S. O. S. Off., 15 mall 1901. > Regulae servandae ln Iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 41, n. 1. 3 C. 13, C. II, q. 1; c. 46, C. II, q. 7; c. un., X, ut ecclesiastica beneficia sine dimi­ nutions conferantur, III, 12; c. 19, 21, 24, 26, 27, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 31, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 10, X, de purgatione canonica, V, 34; c. 1, de censibus, exactionibus ct procurationibus, III, 20, ln Vl°; c. 1, dc accusationibus, inquisitionibus et denuntiatio­ nibus, V, 1, in VI·; S. C. S. Off., instr. 6 aug. 1897, n. 1, 3, 5; S. C. Ep. et Reg., Instr. 11 lun. le80, n. 5. 11; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Cochlnchin.), 26 aug. 1775; Lostr. a. 1883, η. V, XI. Liber Quartus - De Processibus 541 Can. 1940. Haec inquisitio, quamvis ab ipso loci Ordinario peragi possit, ex gene­ rali tamen regula committenda est alicui ex iudicibus synodalibus, nisi eidem Ordinario ex peculiari ratione alii committenda videatur l. Can. 1941. § 1. Inquisitor delegetur non ad universitatem causarum, sed toties quoties et ad unam causam a. § 2. Inquisitor tenetur iisdem obligationibus quibus indices ordi­ narii, ac praesertim praestare debet iusiurandum de secreto servando deque officio fideliter implendo et abstinere ab accipiendis muneribus ad normam can. 1G21-1624 123*. § 3. Inquisitor nequit in eadem causa iudicem agere *. Can. 1942. § 1. Prudenti Ordinarii indicio committitur statuere quandonam ea, quae praesto sunt argumenta, sufficiant ad inquisitionem instituendam s. § 2. Nihili faciendae sunt denuntiationes quae ab inimico manifesto, aut ab homine vili et indigno proveniunt, vel anonymae iis adiunctis iisque aliis elementis carentes, quae accusationem forte probabilem reddant 6. Can. 1943. Inquisitio secreta semper esse debet, et cautissime ducenda, ne rumor delicti diffundatur, neve bonum cuiusquam nomen in discrimen vocetur 7. Can. 1944. § 1. Ad finem suum assequendum potest inquisitor aliquos, quos de re edoctos censeat, ad se accire et interrogare sub iureiurando veri­ tatis dicendae et secreti servandi 8. 1 S. C. S. Off., instr. 20 febr. 1866, n. 8; instr. 6 aug. 1897, n. 5, 6; S. C. Ep. et Reg., instr. 11 iun. 1880, n. 12; S. C. de Prop. Eide, instr, a. 18S3, η. XII. 2 S. C. S. Off., instr. 6 aug. 1897, n. 6. s S. C. S. Off., instr. 20 febr. 1866, n. 6; instr. 6 aug. 1897, n. 5, 6, 8; S. C. de Prop. Eide, instr, a. 1883, η. XVIII. * Regulae servandae in iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 102. s S. C. S. Off., instr. 6 aug. 1897, n. 1, 3, 5. e C. 15, 17, C. II, q. 7; c. 13, 19-21, 24, X, de accusationibus, inquisitionibus et de­ nunciationibus, V, 1; c. 31, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel pro­ mittatur, V, 3; S. C. S. Off., Instr. 20 febr. 1866, n. 6, 10; instr. 0 aug. 1897, n. 1; S. O. Ep. et Reg., Ariminen., 1 dec. 1579; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vic. Ap. Cocbinchln.), 26 aug. 1775. i C. 24, X, de accusationibus, inquisitionibus et denunciationibus, V, 1; S. C. Ep. et Reg., Ariminen., 1 dec. 1579. » C. 5, X ut lite non contestata non procedatur ad testium receptionem vel ad sen­ tentiam definitivam, II, 6; c. 19, X. de accusationibus, inquisitionibus et denunciationibus, V 1; Benedictus XIV, const. « Sacramentum Poenitentiae », 1 lun. 1741, $ 1; const. « Apostolid muneris », 8 febr. 1742, ξ 2; S. C. S. Off., instr. 6 aug. 1897, n. 5, 7; S. C. Ep. et Reg., Instr. 11 iun. 1880, n. 15, 17-20; S. C. de Prop. Fide, Instr, a. 1883. η. XV, XVII-XX. • 1 Codex luria Canonici § 2. In eorum examine servet inquisitor, quantum fieri potest et natura inquisitionis patitur, regulas statutas in can. 1770-1781 *. Can. 1945. Inquisitor, antequam inquisitionem claudat, potest promotoris iusti­ tiae consilium exquirere quoties in aliquam difficultatem inciderit, et cum eo acta communicare. Can. 1946. § 1. Expleta inquisitione, inquisitor, addito suffragio suo, omnia referat ad Ordinarium. § 2. Ordinarius vel de eius speciali mandato officialis suo decreto iubeat ut : 1. ® Si appareat denuntiationem solido fundamento esse destitu­ tam, id declaretur in actis et acta ipsa in secreto Curiae archivo repo­ nantur; 2. ° Si indicia criminis habeantur, sed nondum sufficientia ad accu­ satoriam actionem instituendam, acta in eodem archivo serventur et invi­ giletur interim moribus imputati, qui pro prudenti Ordinarii indicio erit opportune super re audiendus, et, si casus ferat, monendus ad normam can. 2307; 3. ° Si deniqne certa vel saltem probabilia et sufficientia ad accu­ sationem instituendam argumenta praesto sint, citetur reus ad comparendum et procedatur ad ulteriora ad normam canonum qui sequuntur. Caput III. De correptione delinquentis. Can. 1047. Si reus interrogatus delictum confiteatur, Ordinarius, loco crimina­ lis indicii, utatur correptione iudiciali si eidem locus sit. Can. 1948. Correptio iudicialis locum habere nequit : 1. ’ In delictis quae poenam secumferunt excommunicationis spe­ cialissimo vel speciali modo Sedi Apostolicae reservatae, aut privationis beneficii, infamiae, depositionis aut degradationis; 2. " Quando agitur de ferenda sententia declaratoria poenae vindicativae vel censurae in quam quis inciderit; 3. ° Quando Ordinarius existimet eam non sufficere reparationi scan­ dali et restitutioni iustitiae. Can. 1949. § 1. Correptioni locus esse potest semel et iterum, non autem tertio contra eundem reum. 1 C. 11, X, de probationibus, II. 19; c. 11, de haereticis, V, 2, in VI°; S. C. S. Off., Instr. 6 aug. 1897. n. 5; S. C. Ep. et Reg., instr. 11 lun. ISSO. n. 12; S. C. de Prop. Fide. Instr. a. 1883, η. XII. Liber Quartus · Dc Processibus § 2. Quare si post alteram correptionem reus idem delictum commi­ serit, criminale indicium instrui aut inceptum continuari debet ad nor­ mam can. 1954 seqq. Can. 1950. Intra fines can. 1947,1948 potest correptio ab Ordinario adhiberi non solum antequam gradus fiat ad formale iudicium, sed etiam eo incepto ante conclusionem in causa; ac tunc quidem iudicium suspenditur, nisi tamen prosequendum idcirco sit quia correptio in irritum cesserit. Can. 1951. § 1. Correptio adhiberi etiam potest, cum interposita fuit querela damni ex delicto. § 2. Quo in casu Ordinarius potest de bono et aequo, partibus con­ sentientibus, videre et dirimere quaestionem de damno. § 3. Sed si censuerit quaestionem de damno difficulter de bono et aequo posse definiri, licet ipsi, remissa ordini iudiciario solutione huius quaestionis, per correptionem consulere reparationi scandali et emenda­ tioni delinquentis. Can. 1952. § 1. Correptio iudicialis, praeter monita salutaria, debet plerumque coniuncta habere quaedam opportuna remedia, aut poenitentiarum vel piorum operum praescriptionem, quae valeant ad publicam reparationem laesae iustitiae aut scandali x. § 2. Salutaria remedia, poenitentiae, pia opera reo praescribenda, mitiora et leviora esse debent iis, quae in criminali indicio per sententiam condemnatoriam ipsi infligi possent et deberent. Can. 1953. Correptio censetur inutiliter adhibita, si reus remedia, poenitentias et pia opera sibi praescripta non acceptat aut acceptata non exsequatur. Caput IV. De instructione processus criminalis et de rei constitutione. Can. 1954. Si correptio iudicialis vel insufficiens sit ad reparationem scandali et restitutionem iustitiae, vel adhiberi nequeat quia reus delictum denegat, vel inutiliter adhibita fuerit, Episcopus, aut officialis, de eius speciali mandato, praecipiat ut acta inquisitionis tradantur promotori iustitiae 3. Can. 1955. Promotor statim conficiat accusationis libellum eumque exhibeat iudici secundum normas in Sectione Prima statutas. 1 S. C. Ep. et Reg., Instr. 11 iun. 1880, n. 4; S. C. de Prop. Fide, Instr, a. 1883, η. IV. 3 C. 1, 2, C. XV, q. 5: S. C. Ep. et Reg., instr. 11 lun. ISSO, n. 15, 1G, 33; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. XV, XVI, XXXIII. Codex Iuris Canonici Can. 1956. « In delictis gravioribus, si Ordinarius censeat cum fidelium offensione II imputatum ministrare sacris aut officio aliquo spirituali ecclesiastico vel pio fungi aut ad sacram Synaxim publice accedere, potest, audito pro motore iustitiae, eum a sacro ministerio, ab illorum officiorum exercitio, vel etiam a publica sacrae Synaxis participatione prohibere ad normam Can. 1957. 7 Pariter si iudex censeat accusatum posse testibus timorem incutere aut eos subornare, aut alio modo iustitiae cursum impedire, potest, audito promotore iustitiae, decreto suo mandare, ut ille ad tempus deserat oppi­ dum vel paroeciam quandam, vel etiam ut secedat in praefinitum locum ibique sub peculiari vigilantia maneat. Can. 1958. Decreta de quibus in can. 1956, 1957 ferri nequeunt, nisi reo citato et comparente vel contumace, sive post primam eius auditionem seu consti­ tutum, sive postea in decursu processus; et contra eadem non datur iuris remedium. Can. 1959. fi »'· > ■■ ‘ I In reliquis serventur regulae in Sectione Prima huius Libri traditae et in inflictione poenarum sanctiones in Libro Quinto statutae. TITULUS XX. De causis matrimonialibus. I 1 h%i Ï»f 14 ■·· ! Caput I. De foro competenti. Can. 1960. Causae matrimoniales inter baptizatos iure proprio et exclusivo ad indicem ecclesiasticum spectant x. Can. 1961. Causae de effectibus matrimonii mere civilibus, si principaliter agan­ tur, pertinent ad civilem magistratum ad normam can. 1016; sed si inci1 Cone. Trident, sess. XXIV, de matrimonio, can. 12; Pins VII, breve ad Archlep. Moguntln., 8 oct. 1803; Plus IX, litt. ap. < Ad Apostolicae », 22 aug. 1851; ep. e La lettera v, 9 sept. 1852; allocut. « Acerbissimum », 27 sept. 1852; Syllabus errorum, prop. 74; allocut. « Nunquam certe », 22 lun. 1S68; Leo XIII, ep. encycl. α Immortale Dei », 1 nov. 1885; S. C. 8. Off., instr, (ad Praef. Mission. Martlnlcae etc.), 6 lui. 1817; Instr, (ad Ep. Rituum Orient), a. 1883; 25 iun. 1885; decr. 27 mail 1886, ad I, II; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. 1. Liber Quartus - De Processibus 54â deuter et accessorie, possunt etiam a iudice ecclesiastico ex propria pote­ state cognosci ac definiri ‘. Can. 1962. Causas matrimoniales ad eos spectantes de quibus in can. 1557, § 1, n. 1, illa Sacra Congregatio vel illud Tribunal aut specialis ea· Commis­ sio exclusive cognoscet, cui eas toties quoties Summus Pontifex delega­ verit; causas dispensationis super matrimonio rato et non consummato, Sacra Congregatio de disciplina Sacramentorum; causas vero quae refe­ runtur ad privilegium Paulinum, Sacra Congregatio S. Officii ’. Can. 1963. § 1. Quare nullus iudex inferior potest processum in causis dispen­ sationis super rato instruere, nisi Sedes Apostolica facultatem eidem fecerit. § 2. Si tamen iudex competens auctoritate propria indicium pere­ gerit de matrimonio nullo ex capite impotentiae et ex eo, non impotentiae, sed nondum consummati matrimonii emerserit probatio, omnia acta ad Sacram Congregationem transmittantur, quae iis uti poterit ad senten­ tiam super rato et non consummato ferendam 1 23. Can. 1964. In aliis causis matrimonialibus iudex competens est iudex loci in quo matrimonium celebratum est aut in quo pars conventa vel, si una sit acatholica, pars catholica domicilium vel quasi-domicilium habet 4. Can. 1965. Si matrimonium accusatur ex defectu consensus, curet ante omnia iudex ut monitionibus opportunis partem, cuius consensus deesse affir­ matur, ad consensum renovandum inducat; si ex defectu formae substan­ tialis vel ex impedimento dirimenti quod dispensari potest et solet, par­ tes inducere studeat ad consensum in forma legitima renovandum vel ad dispensationem petendam. 1 C. 1, 5, 7, X, qui filii sint leyitimi, IV, 17; c. 3, 5, 7, X, de donationibus inter virum et uxorem, et de dote post divortium restituenda, IV, 20; Reg. 42, R. J., In VI0; Leo XIII, ep. encycl. α Immortale Dei », 1 nov. 1885; S. O. de Trop. Fide, Instr. a. 1883, η. 1. 2 Benedictus XIV, const. « Dei miseratione », 3 nov. 1741, g 15; Pius X, const. « Sa­ pienti consilio », 29 iun. 1908, § I, n. 1°, 5, n. 3°, 2, 3; S. C. S. Off., 11 aug. 1859; instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. VI, art. 4, n. 45; S. C. Consist., Romana, 29 ian. 1909; S. C. de Sacramentis, decr. 7 mart. 1910; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, n. 45.— Vide etiam can. 19S5. 3 S. C. S. Off., instr, a. 185S; instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a 1883, tit. VI, art. 5; instr. (Myssur.)» 6 aug. 1890, n. 7. •t O. 12, X, dc excessibus praelatorum el subditorum, V, 31; S. C. S. Off., 30 iun. 1892; (Colonlen.), 23 iun. 1903; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, n. 2. Codex Imie Canonici. * I 5/ Codej? luris Canonici Caput II. De tribunali constituendo. Can. 1966. Firmo praescripto can. 1576, § 1, n. 1, unicus est iudex instructor in inquisitione pro dispensatione super matrimonio rato et non consum­ mato. Can. 1967. Sive agatur de nullitate matrimonii, sive de probandis inconsummatione et causis ad dispensandum super rato, citari debet defensor vinculi matrimonialis, ad normam can. 1586 x. Can. 1968. d » ;· f· 4 « i ji ■ 5 fΉ U 7r Defensoris vinculi est : 1. ° Examini partium, testium et peritorum adesse; exhibere iudici interrogatoria clausa et obsignata, in actu examinis a iudice aperienda, et partibus aut testibus proponenda; novas interrogationes, ab examine emergentes, iudici suggerere; 2. ° Articulos a partibus propositos perpendere, eisque, quatenus opus sit, contradicere; documenta a partibus exhibita recognoscere; 3. ° Animadversiones contra matrimonii nullitatpm ac probationes pro validitate aut pro consummatione matrimonii scribere et allegare, eaque omnia deducere, quae ad matrimonium tuendiTm utilia censuerit .* Can. 1969. Defensori vinculi ius esto : 1. ° Semper et quolibet causae momento acta processus, etsi non­ dum publicati, invisere; novos terminos ad scripta perficienda flagitare, prudenti iudicis arbitrio prorogandos; 2. ° De omnibus probationibus vel allegationibus ita certiorem fieri, ut contradicendi facultate nti possit; 3. ° Petere ut alii testes inducantur vel iidem iterum examini subiiciantur, processu etiam absoluto vel publicato, novasque animadversiones edere; 4. ’ Exigere ut alia acta, quae ipse suggesserit, conficiantur, nisi tribunal unanimi suffragio dissentiat ·. 1 Benedictus XIV, const, α Dei miseratione », 3 nov. 1741, § 6, 7, 10. > Benedictus XIV, const. « Dei miseratione », 3 nov. 1741, § 6, 10; S. C. S. Off., Instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, Ut. II. η. 11, tit. Ill, η. 21, tit. V, n. 2S; S. C. C., instr. 22 aug. 1840; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, η. 11. 21, 28; Regulae servandae In iudiciis apud S. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910. § 114. n. 3, 5, 12. § 137. n. 3. 3 Benedictus XI V„ const. « Dei miseratione », 3 nov. 1741, | 6, 10; S. C. S. Off.. Instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. II. η. 10. 11, tit. III. n. 23; S. C. C., Instr. 22 aug. 1810; 8. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883. n. 10. 11, 23: Regulae servandae In iudiciis apud 8. R. Rotae Tribunal, 4 aug. 1910, § 114, n. 3. Liber Quartus - De Processibus Caput III. De iure accusandi matrimonium et postulandi dispensationem super rato. Can. 1970. Tribunal collegiale nullam causam matrimonialem cognoscere vel definire potest, nisi regularis accusatio vel iure facta petitio praecesserit *. Can. 1971. § 1. Habiles ad accusandum sunt : 1. ° Coniuges, in omnibus causis separationis et nullitatis, nisi ipsi fuerint impedimenti causa; 2. ° Promoter iustitiae in impedimentis natura sua publicis .* § 2. Reliqui omnes, etsi consanguinei, non habent ius matrimonia accusandi, sed tantummodo nullitatem matrimonii Ordinario vel promotori iustitiae denuntiandi ’. Can. 1972. Matrimonium, quod, utroque coniuge vivente, non fuerit accusatum, post mortem alterutrius vel utriusque coniugis ita praesumitur validum fuisse, ut contra hanc praesumptionem non admittatur probatio, nisi incidenter oriatur quaestio *. Can. 1973. Soli coniuges ius habent petendi dispensationem super matrimonio rato et non consummato. Caput IV. De probationibus. Art. I. — De testibus. Can. 1974. Consanguinei et affines de quibus in can. 1757, § 3, n. 3, habentur testes habiles in causis suorum propinquorum 1*45. Can. 1975. § 1. In causis impotentiae vel inconsummationis, nisi de impotentia vel inconsummatione aliunde certo constet, debet uterque coniux testes, qui septimae manus audiunt, inducere, sanguine aut affinitate sibi 1 S. C. S. Off., instr, (nd Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. I, n. 3; S. 0. de Proj> Fide, instr, a. 1883, n. 3. » C. 3, X. dc divortiis, IV, 19. a S. C. S. Off., instr, (nd Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. I, n. 3; S. C. de Prop. Fide, instr, a. 1883, n. 3. 4 C. 7, 11, X, qui flllii Sint legitimi, IV. 17. s C. 2, C. XXXV, q. 6; c. 5, 22, X. dc testibus ct attestationibus, II, 20; c. 3, X, qui matrimonium accusare possunt, cel contra illud testificari, IV, 18; S. C. S. Off., instr, (ad Ep. Rituum Orient.), a. 1883, tit. VI. art. 5. { Codex Iuris Canonici coniunctos, sin minus vicinos bonae famae, aut alioquin de re edoctos, qui iurare possint de ipsorum coniugum probitate, et praesertim de veracitate circa rem in controversiam deductam; quibus iudex ad normam can. 1759, § 3 alios testes potest ex officio adiungere *. § 2. Testimonium septimae manus est argumentum credibilitatis K· robur addit depositionibus coniugum; sed vim plenae probationis quod non obtinet, nisi aliis adminiculis aut argumentis fulciatur *. Art. II. — De inspectione corporali. Can. 1976. £ In causis impotentiae aut inconsummationis requiritur inspectio cor­ poris utriusque vel alterutrius coniugis per peritos facienda, nisi ex adiunctis inutilis evidenter hppareat 1*3. Can. 1977. * ti fi! i 7' j’ /4 uft. #·.··< In peritis eligendis, praeter normas in can. 1792-1805 datas, serventur praescripta canonum qui sequuntur. Can. 1978. Ad periti munus ne admittantur qui coniuges privatim inspexerint circa factum cui innititur petitio declarationis nullitatis vel inconsum­ mati onis; licet tamen hos tanquam testes inducere. Can. 1979. »· § 1. Ad inspiciendum virum, duo periti medici ex officio deputari debent *. § 2. Ad mulierem vero inspiciendam duae obstetrices, quae legiti­ mum peritiae testimonium habeant, ex officio designentur; nisi maluerit mulier a duobus medicis ex officio pariter designandis inspici vel id Or­ dinarius necessarium habuerit *. § 3. Corporalis mulieris inspectio fieri debet, servatis plene Chri­ stianae modestiae regulis et adstante semper honesta matrona ex officio designanda e. 1 C. 2, C. XXXIII, q. 1; c. 5, ", X, 1 '» · Q Quamvis actio instituta fuerit non super ipsamet sacrae ordinationis nullitate, sed super obligationibus tantum ex ipsa sacra ordinatione ex­ surgentibus, nihilominus clericus est ad cautelam ab exercitio ordinum prohibendus. Can. 1998. ity1" § 1. Ut clericus liber sit ab obligationibus quae a vinculo ordina­ tionis manant, requiruntur duae sententiae conformes. ·:· ad appellationem attinet, in his causis serventur prae­ § 2. Quod scripta can. 1986-1989 de causis matrimonialibus. •W'T 1 Pius X, const. « Sapienti coneillo ». 29 iun. 1908, S I, n. 3». 3; Ordo servandus in 8. Congregationibus, Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae. 29 sept. 1908, Pars II, Nor­ mae peculiares, cap. VII. art. Ill, η. 11°. b. Liber Quartus - De Processibus PARS SECUNDA DE CAUSIS BEATIFICATIONIS SERVORUM BEI i ET CANONIZATIONIS BEATORUM Can. 1999. § 1. Causae beatificationis Servorum Dei et canonizationis Beato­ rum uuius Sanctae Sedis iudicio reservantur l. § 2. Ad normam can. 253, § 3 una Sacrorum Rituum Congregatio iu his causis competens est. § 3. Ordinarii locorum, iure proprio, possunt ea tantum quae in ca­ nonibus qui sequuntur eisdem expresse demandantur. Can. 2000. § 1. Causae huiusmodi duplici possunt procedere via, scilicet vel ordinaria non cultus vel extraordinaria casus excepti seu cultus. § 2. Per ordinariam viam proceditur, quando, antequam ad discus­ sionem super virtutibus deveniatur, probari intenditur nullum publicum cultum Servo Dei fuisse praestitum vel, si quando per abusum praestitus fuerit, sublatum fuisse; per extraordinariam vero cum probari intenditur aliquem Dei Servum in possessione publici et ecclesiastici cultus versari. •II. Can. 2001. § 1. Causae martyrum sive procedant per viam ordinariam sive per extraordinariam non sunt cumulandae, sed unaquaeque singillatim tractanda est, nisi agatur de martyribus qui in eadem persecutione eodemque loco passi sunt. § 2. Id extendi quoque debet ad distinctos processus et discussiones quae in iis causis fieri praescribuntur inde a causae introductione usque ad finem. Can. 2002. In canonibus qui sequuntur, nomine Ordinarii non intelligitur Vica­ rius Generalis, nisi habuerit mandatum speciale ’. 2 C. 1, X, de reliquiis et veneratione sanctorum, III, 45; Clewens VI, ep. < Super qui­ busdam », 29 sept. 1351; Urbanus VIII, const, α Coelestis Hierusalem », 5 iul. 1G34, j 1, 2; Benedictus XIV, const. « Ad Sepulcra », 23 nov. 1741; const. « Inter conspicuos », 29 aug. 1744, § 14; ep. « lampridem », 2S febr. 1747, n. G; const. « Quamvis iusto », 30 apr. 1749, I 12; ep. « Beatus Andreas », 22 febr 1755, § 21; S. C. S. Off., decr. 13 mart. 1G25, | 1; decr. 30 oct. 1G25; S. R. C·. instr. a. 1878. □ S. R. C., Htt. encycl. 12 mart. 1G3I } ! ili 554· Codex Iuris Canonici TITULUS XXII. De nonnullis personis quae in his processibus partem habent. Caput 1. De Actore et Postulatore. Can. 2Û03. § 1. Quivis fidelis vel legitimus Christifidelium coetus ius habet pe­ tendi ut causa apud tribunal competens instruatur. § 2. Si petitio a legitima et competente Ecclesiae auctoritate admissa fuerit, eo ipso petenti ius est causam legitime promovendi et ad exitum perducendi. § 3. Loci Ordinarius potest sive ex officio sive ad instantiam causam beatificationis instruere x. Can. 2004. § 1. Actor potest agere vel per se vel per procuratorem ad hoc legi­ time constitutum; mulieres nonnisi per procuratorem. § 2. Qui apud tribunal competens causam pertractat dicitur po­ stulator. § 3. Postulator, sive proprio sive alieno nomine agat, debet esse sacerdos vel saecularis vel religiosus, in Urbe fixam habens sedem Can. 2005. Singuli pro singulis causis postulatores admittuntur : nec alii quam causae postulatori competit ius substituendi sibi per legitimum manda­ tum alios qui vice-postulatores dicuntur ’. Can. 2006. § 1. Tum postulator tum vice-postulatores, si ex alius mandato cau­ sam agant, antequam ad munus suum exercendum admittantur, debent mandatum tribunali exhibere. § 2. Mandatum postulatoris exactum sit ad normam can. 1659 neque censeatur legitimum nisi cum fuerit a Sacra Congregatione admissum et in eiusdem actis inscriptum: mandatum vero vice-postulatorum debet recognosci et admitti a tribunali in quo munus suum exercent. JJ. Ad postulatoris officium pertinet : 1. ° Agere causam apud indices competentes; » 2. ° Necessarios sumptus facere; sed pecunia a fidelibus ad causae expensas collecta administrari debet ad normam instructionum Sedis Apostolicae; 1 Urbanus VIII. const. « Coelestis Hierusalem ». 5 iul. 1634, S 1. 2; Clemens IX. const. « Speculatores », IR sept. 1669: Benedictus XIV, ep. « Sollicitudini », 1 oct. 1746, 5 5; S. R C., litt. encycl. 12 mart. 16.31-, 15 oct. UWS. 5 1. n. I* decr. 10 dee. 1868: instr, a. 1878. « S. R. C„ decr. 21 dec. 1893. s S. R. C.. decr. 21 dec. 1R93. ' \Jr » Liber Quartus - De Processibus 3. ° Nomina testium et documenta tribunali exhibere; 4. ° Conficere et exhibere promoted. fidei articulos, super quibus testes in processibus debeant interrogari. Can. 2008. Mandatum postulatoris, si postulator nomine alius agat, finem habet iisdem de causis quibus ad normam iuris mandatum aliorum procurato­ rum exstinguitur. Caput II. De Cardinali Relatore, Promotoribus fidei et Sub-promotoribus. Can. 2009. § 1. In causis, quae agitantur apud Sacram Congregationem, rela­ torem seu ponentem agat unus e Patribus Cardinalibus eidem Congre­ gationi adseriptis, a Romano Pontifice designatus. § 2. Eius officium est causae sibi demandatae peculiare studium im­ pendere et in plenaria seu ordinaria congregatione ea omnia referre, quae sive in favorem causae sive contra eam facere videntur. Can. 2010. § 1. Ad ius tuendum in quolibet processu partem habere debet pro motor fidei, qui semper citari debet ad normam can. 1587. § 2. Fidei promoter apud Sacram Congregationem dicitur Promotor generalis fidei, et Assessor Sacrae Congregationis qui eidem assistit, dici­ tur Sub-promotor generalis fidei. Can. 2011. § 1. Promotor fidei, extra Sacram Congregationem, constitui potest vel ad omnes causas vel ad aliquam causam particularem. § 2. Promotor fidei generalis et Sub-promotor generalis a Romano Pontifice eliguntur; promotor fidei apud Ordinariorum tribunal, si qui­ dem agatur de processu apostolico, nominatur a Promotore generali et tunc nomen sub-promotoris habet; secus nominetur ab Ordinario ante edictum de quo in can. 2043. Can. 2012. § 1. Promotoris fidei est concinnare interrogatoria sobria, mere histo­ rica, quae non eo spectent ut certam quandam responsionem ab interro­ gato eliciant, quaeque apta sint ad veritatem eruendam etiam super arti­ culis a postulatore propositis, eaque indicibus exhibere sub secreti obligatione. § 2. Est praeterea eiusdem promotoris instare ut testes ex officio citentur et opportunas promovere exceptiones; sed iudex potest testes, etiam promotore fidei non instante aut renuente, ipso tamen monite, ex officio arcessere. i ■ . Codex Iuris Canonici Caput III. De notario, cancellario et advocatis. Can. 2013. § 1. Processibus sive apostolicis sive ab Ordinario loci iure proprio instruendis assistere debet notarius seu actuarius. § 2. Notarius apud Sacram Congregationem debet esse e numero Pro· tonotariorum participantium *. Can. 2014. Religiosi fungi valide nequeunt munere notarii, nisi ex necessitate; in causis autem propriae religionis semper excluduntur a. Can. 2015. i In processibus ab Ordinario loci instruendis extra Urbem, notarii munere fungi potest ipsemet Curiae notarius; in Urbe notarii munere fungatur Protonotarius Sacrae Congregationis, eoque absente, notarius Vicariatus Urbis. Can. 2016. ; i * 'F r; ; i; ? r?';’ Notario dari potest adiutor seu, ut aiunt, adiunctus qui ei auxilium praestet in conferendis transumptis cum actis originalibus, et exemplari­ bus cum documentis quae ex autographis in bibliothecis, tabulariis, etc., servatis transcribantur. Can. 2017. Notarius adiunctus et cancellarius Sacrae Congregationis debent esse sacerdotes, integrae famae et omni exceptione maiores; cancellarius vero sit praeterea laurea in iure canonico donatus. Can. 2018. Advocati et procuratores in causis beatificationis et canonizationis apud Sacram Congregationem debent esse potiti laurea in iure canonico et saltem licentia in sacra theologia, et fecerint oportet tirocinium penes aliquem ex advocatis Sacrae eiusdem Congregationis vel penes ipsum fidei Sub-promotorem generalem; pro advocatis insuper requiritur legiti­ mus titulus advocati rotalis ’. 1 Pius X, motu propr. e Inter multiplices ». 21 febr. 190G, n. 23. 24. ’ S. It. C., decr. 10 lui. 18W. ’ Benedictus XIV, const. « Inter conspicuos », 29 aug 1744, § 14, 15; S. R. C., decr. 15 oct. 1078, i 1, n. 12·: Lex propria S. It. Rotae et Signaturae Ap., 29 iun. 1908, can. 44, i 1; Ordo serrandus in S. Congregationibus, Tribunalibus. Officiis Romanae Curiae, 29 lun. 1908, Pars I, Normae communes, cap. VII. n. 3·. Liber Quartus - De Processibus iK>t TITULUS XXIII. De probationibus in his processibus adhibendis. Caput I. De probationibus generation. Can. 2019. In his causis probationes debent esse omnino plenae; nec aliae sunt admittendae, nisi quae ex testibus et ex documentis eruantur x. Can. 2020. § 1. Ad probandum nunquam Servo Dei cultum fuisse praestitum, quatuor saltem testes sunt necessarii. § 2. Ad probandam famam virtutum, martyrii ac miraculorum, octo saltem testes requiruntur, qui singulares esse possunt singularitate, ut aiunt, adminiculativa; praeterea duo saltem testes ex officio vocandi sunt. § 3. Ad probandas virtutes vel martyrium, requiruntur testes de visu et contestes : historica monumenta adminiculum tantum praestare possunt. § 4. Si habeantur in processu apostolico testes ex auditu a viden­ tibus et in informative testes de visu, possunt ii omnes coniungi in linea probationis a. § 5. Si vero adsint in informative) testes de visu et in apostolico testes tantummodo ex auditu auditus, hi habent vim adminiculi, magis vel mi­ nus gravis pro prudenti iudicum aestimatione; et tunc tantum ad ulte­ riora, idest ad miraculorum disceptationem, procedi potest, cum ex horum omnium testium coniunctione talis habeatur probatio quae viro prudenti de re gravi indicaturo fidem factura sit et auctoritatem 3. § 6. In causis tamen antiquis per viam non cultus procedentibus, in quibus deficiunt oculati testes vel ex auditu a videntibus, et in causis procedentibus per viam casus excepti, virtutes et martyrium probari poterunt per testes ex auditu atque ex publica fama, quae annulatam, uti aiunt, traditionem ex auditu constituat, et per documenta coaeva vel monumenta uti authentica recognita *. § 7. Denique miracula semper probanda sunt per testes de visu et contestes ’. Can. 2021. Cultus immemorabilis probatur per authentica monumenta, quae constitutioni Urbanianae, an. 1634 promulgatae, centum annorum spatio 1 S. R. C., decr. 28 mart. 1733. i Benedictus XIV, decr. α Cum ex relatione ·, 17 iul. 1744. J 1, 2. ,i Benedictus XIV, decr. « Cum ex relatione », 17 iul. 1744, § 3. * Benedictus XIV, decr. « Cum ex relatione », 17 iul. 1744, j 4; S. R. C., deer. 28 apr 1741; decr. 26 aug. 1813, d. II. e S. R- C., decr. 23 apr. 1741. 558 Codex Iuris Canonici antecedant vel illo saeculo perdurante sint edita, dummodo facta refe rant quae saltem centum ante annos contigerint una cum populi tradi­ tione nunquam interrupta. Can. 2022. Longissimi temporis cultus a Sede Apostolica permissus per docu­ menta coaeva probatur. Caput II. De tentibus et peritis. Can. 2023. In processibus beatificationis omnes Ch ristifideles, salvo praescripto can. 2027, § 2, n. 1, tenentur, licet non vocati, ea in Ecclesiae notitiam perferre, quae contra virtutem aut miracula aut martyrium Servi Dei facere ipsis videantur x. Can. 2021. Tanquam testes vocandi in primis sunt a promotore fidei, etsi a postulatore non inducti, ii omnes qui cum Servo Dei familiaritatem vel consuetudinem habuerunt. Can. 2025. i v.·;: i/ r < * ■ * »■ ΛΑn § 1. Omnes de quibus in can. 2023, 2024, nisi iam tanquam testes se inductos sciverint, dare litteras debent ad proprium Ordinarium, quibus utrum consuetudinem cum Servo Dei habuerint, an aliquod factum pecu­ liare aperiendum cognoscant et quodnam illud sit, breviter exponant^ Ordinarius vero has litteras promotori fidei transmittendas curet. § 2. Religiosi vel religiosae litteras eiusmodi, sigillo clausas, imme­ diate et directe ad Ordinarium aut fidei promotorem transmittant, vel confessario tradant qui illas quamprimum ad Ordinarium vel promoto­ rem fidei deferendas curet. § 3. Illitterati rem parocho exponant, qui ad Ordinarium vel pro­ motorem fidei eam referat. Can. 2026. Superiores religiosi gravi obligatione tenentur curandi ut omnes subditi, qui debent, accedant ad deponendum, quos tamen nec directe nec indirecte impellant ad testandum in unum potius quam in alium sensum. Can. 2027. § 1. Admittuntur ut testes consanguinei, affines, familiares, haere­ tici quoque et infideles. § 2. Admitti nequeunt : Confessarius ad normam can. 1757. § 3, n. 2; 1 S. R. C., tlecr. 2C aug. 1913, η. I. Liber Quartus - De Proccbsibus 558 2. ° Postulator, advocatus aut procurator in causa, durante mu­ nere; si vero munus penitus dimiserint, admittuntur, sed adminiculum tantum suppeditare possunt; 3. ° Qui munere iudicis aliquando in causa functi sunt. Can. 2028. § 1. Medici a curatione, quicunque ii sint, cum de miraculis agitur, tanquam testes sunt inducendi. § 2. Quod si renuerint se tribunali sistere, curet index ut saltem scriptam et iuratam relationem de morbo eiusque processu conficiant actis inserendam, vel eorum sententia per interpositam personam exci­ piatur, deinde examini subjiciendam. Can. 2029. Testes in sua testificatione propriae scientiae causam reddere debent circa ea quae asserunt; secus etorum testimonium nihili faciendum est. Can. 2030. Ad probandam famam sanctitatis vel martyrii Send Dei qui perti­ nuerit ad aliquam religionem, dimidia saltem pars testium debent esse extranei. Can. 2031. Cum peritorum opera est necessaria : 1. ° Periti sint saltem duo, quorum alter alteri sit ignotus, salvo praescripto n. 4; 2. ° Deputentur a tribunali per maiorem suffragiorum partem, au­ dito fidei promotore, vel, si penes Sacram Congregationem operam suam praestare debeant, a Cardinali Ponente, audito fidei generali Promotore; semper autem excludi debent qui in causa testis munere functi sunt; 3. ° Postulator certior ne fiat quinam periti fuerint designati; et ipsimet periti de sua designatione secretum servent; 4. ° Periti seorsim singuli ad peritiam deveniant, nisi ex iusta causa iudex, assentiente promotore fidei, permittat ut ii simul peritiam insti­ tuant; 5. ° Singuli relationem peritiae a se confectae scripto tradant: sed deinde seorsim interrogentur, etsi peritiam simul confecerint Caput III. De documentis processui inserendis. Can. 2032. § 1. Documenta, quibus postulator innititur, integra exhibenda sunt tribunali. § 2. Sed alia quoque documenta poterit a postulatore tribunal exi­ gere, quae ad veritatem detegendam conferre eidem tribunali videantur. i S. R- C., deCT· 26 ang‘ η. IV. ύβο Coder luris Canonici Can. 2033. § 1. Testimonia extraiudicialia scripto consignata sive ab iis quos postulator in processu interrogari curaverit circa virtutes et martyrium Servi Dei, sive ab aliis quos postulator interrogandos proposuerit, etsi in processibus afferantur, recenseri tamen nequeunt inter documenta quae in iudicio de Servi Dei sanctitate vel martyrio vim probativam habent x. § 2. Nec elogia funebria et necrologia illico post mortem Servi Dei exarata vel typis edita legitimam probationem constituunt. § 3. Multoque minus testimonia virorum quamvis illustrium circa virtutes et opera Servi Dei non sponte, sed amicorum precibus, eo adhuc vivente, scripto tradita. Can. 2034. Qui documenta exhibent, debent declarare eorum originem et autheuticitatem a. Can. 2035. § 1. Historiae non habent vim documentorum, nisi documentis in­ nixae in processu exhibitis. § 2. Si qui magnae auctoritatis viri his documentis usi sint eaque probaverint, eorum testimonium afferri debet tantum ad confirmandam documentorum anthenticitatem et auctoritatem. 'i c'.. « »'■ ; ; • X· Can. 2036. § 1. Documenta historica sive manu scripta, sive typis impressa, quibus postulator Servi Dei virtutes aut cultus eidem praestiti antiqui­ tatem eiusque non interruptam continuationem probare intendit, inse­ rantur in processum et cum ipso transmittantur ad Sacram Congrega­ tionem et a viris peritis examinentur 3. § 2. At si quod ex his in bibliotheca vel tabulario asservetur, unde deduci nequeat, eius exemplar scriptum vel photographiée redditum exhi­ beatur cum testificatione scripto reddita a notario tribunalis de eius authenticitate. § 3. Si ne id quidem fieri possit, res deferatur ad Sacram Congregationem, quae peritos designet ut ea recognoscant ubi asservantur. TITULUS XXIV. De processu beatifleationLs Servorum Dei per viam non cultus. Can. 2037. § 1. Personae quae in processu, sive a locorum Ordinariis iure pro­ prio sive a delegatis Sedis Apostolicae instruendo, partem habent, sci­ licet indices, promoter fidei ac sub-promotores, notarius et adiunctus 1 S. R. C-, decr. 12 mart. 1631; decr. 15 oct. 1678, § 1, n. 90. 3 C. 1. 2, X, de fide instrumentorum, II, 22. 3 8. R. C.. decr. 26 aug. 1913, η. IV. biber Qtiarlus ■ De Processibus DOI debent, initio uniuscuiusque processus, secundum formulam a Sacra Con­ gregatione praescriptam, iusiurandum praestare de munere fideliter adimplendo, de secreto servando usque ad processus publicationem et de donis cuiusvis generis non accipiendis *. § 2. Ordinarius, etsi partes iudicis non agat, tenetur tamen prae­ stare iusiurandum de secreto servando. § 3. Praeterquam quod de secreto servando, iurare praeterea debent testes, nemine excepto aut dispensato, de veritate dicenda, antequam interrogentur, de veritate dictorum, post factam interrogationem; periti, interpretes, revisores et scriba, de munere bene adimplendo, antequam peritiam, conversionem de uno sermone in alium, revisionem, transcri­ ptionem peragant; de munere bene adimpleto, post peractam peritiam, conversionem, transcriptionem, revisionem. Etiam cursor seu nuntius & ΛIl iusiurandum praestet de officio fideliter obeundo a. § 4. Postulatores ac vice-postulatores praestare debent iusiurandum calumniae, idest iurent se veritatem per totum processum dicturos nul­ laque fraude usuros. § 5. Penes Sacram Congregationem, quod ad iusiurandum attinet, servetur lex eiusdem propria. Caput I. De processibus a loci Ordinario iure proprio instruendis. Can. 2038. § 1. Ad introductionem causae beatificationis Servi Dei, a Sede Apo­ stolica obtinendam, debet prius iure constare de puritate doctrinae in eius scriptis, de eiusdem fama sanctitatis, virtutum et miraculorum vel martyrii, de absentia cuiuslibet obstaculi quod peremptorium videatur; mox vero de cultu publico eidem non praestito 3. § 2. Quare ad preces postulatoris Ordinarius, si petitionem admit­ tendam esse existimaverit, debet : Scripta Servi Dei perquirere; 2. ° Processum informativum instruere super fama sanctitatis, virtutum in genere vel martyrii, causae martyrii et miraculorum; 3. ° Processum instruere super non cultu 4. Can. 2039. § 1. Ad haec competens est Ordinarius loci in quo Servus Dei su premum diem obiit, aut miracula contigerunt; qui tamen non debet ipse per se iudicium instruere, si sit de gente Servi Dei s1 8. R. C., decr. 15 oct. 1078, § 1, n. 3°, § 3. 3 Benedictus XIV, ep. α Sollicitudini », 1 oct. 1745, j 7; S. R. C, decr. 15 oct. 1678. I 1, n. 3°, 4o, 14®, 5 4. 3 Benedictus XIV, ep. « Sollicitudini », 1 oct. 1745, § 5; S. R. C., litt. encycl. 13 mart. 1631; instr, a. 1878. < Benedictus XIV, ep. α Sollicitudini », 1 oct. 1745, J 5; S. R. C.. litt. encycl. 12 mart. 1631; instr, a. 1878. 5 S. R. C-, instr. a. 1878. Codex Iuris Canonici. 562 Codex luriê Canonici § 2. Cum antiquus exstat processus super fama sanctitatis vel mar­ tyrii ante annos triginta confectus, sed causa, antequam a Sede Aposto­ lica obtineret legitimam introductionem, qualibet de causa fuerit inter­ missa, ad eosdem Ordinarios eorumve successores pertinet processum informativum conficere super continuatione famae sanctitatis vel martyrii. Can. 2040. § 1. Tribunal constare debet praeside, qui est ipsemet Ordinarius per se vel per sacerdotem ad hoc delegatum, et in hoc altero casu duobus aliis indicibus ab eodem £1 Ordinario eligendis inter indices synodales l. § 2. Ordinarius per decretum designet tribunalis praesidem, sive hoc munus sibi reservet, sive delegatum cum duobus aliis indicibus nominet; eodemque decreto nominet fidei promotorem et notarium a. Can. 2041. § 1. Sessiones tribunalis pro excipiendo iureiurando et examine te­ stium habeantur diurno, quoad fieri potest, tempore et in loco sacro. § 2. Post unamquamque sessionem acta causae claudi et iudicis si­ gillo obsignari debent, non aperienda, nisi in sequenti sessione, postquam iudex sigillum integrum et intactum recognoverit; si sigillum integrum et intactum non inveniatur, iudex rem deferat ad Sacram Congregationem ’. Art. I. — De perquisitions scriptorum Servi Dei. Can. 2042. Nomine scriptorum veniunt non m io opera inedita Servi Dei, sed etiam quae iam typis fuerint impressa; item conciones, epistolae, diaria, autobiographiae, quidquid denique vel ipse per se, vel aliena mann exaraverit. Can. 2043. § 1. Ordinarius per publicum edictum in singulis paroeciis, si fieri potest, vulgandum vel alio opportuniore modo scripta Servi Dei ab omni­ bus penes quos exstent ad tribunal deferri iubeat, et praescripta can. 2023-2025 in memoriam revocet atque urgeat. § 2. Si vero agatur de causa Servi Dei ad religionem aliquam per­ tinentis, vulgari praeterea debet edictum in singulis eiusdem religionis domibus; et Superiores gravi obligatione tenentur curandi ut haec publi­ catio fiat, habita expressa mentione praescripti can. 2025, § 2, itemque ut omnes subditi qui habeant, scripta remittant. § 3. Munus est promotoris fidei instare ut edictum publicetur etiam in aliis locis ubi spes sit fore ut aliquis inveniatur qui scriptum aliqu •II penes se habeat. » S. R. C., litt. encycl. 12 mart. 1031. » Plus X. motu propr. < Inter multiplices », 21 febr. 1905, n. 23, 24. 46, 71. s 8. R. C., decr. 15 oct. 1678, $ 1. n. 3°. Liber Quartus - Dc Processibus 563 Can. 2044. § 1. Ordinarius non solum ad instantiam postulatoris, sed etiam ex officio scripta Servi Dei diligenter perquirat \ § 2. Quando scripta in aliena dioecesi reperiuntur, iudex roget Or­ dinarium illius dioecesis, ut ea ipse perquirat ad normam iuris et ad se una cum actis transmittat. Can. 2045. § 1. Si qui ex possessoribus autographa retinere cupiant, horum apographum authenticum ipse notarius conficiendum curet, ad Sacram Congregationem una cum processu transmittendum. § 2. Quod attinet ad scripta in bibliotheca aut tabulario asservata, standum praescripto can. 2036, 2, 3. « Can. 2046. Notarius diligenter describat tum scriptorum numerum et qualita­ tem, tum acta omnia perquisitionis ipsorum; quae acta debent praeterea ab Ordinario vel ab eius delegato et promotore fidei subscribi ac Ordinarii sigillo muniri. Can. 2047. § 1. Postulator iusiurandum coram Ordinario emittat de scripto­ rum perquisitione a se diligenter facienda, et postea de eadem diligenter peracta. § 2. Si agatur de Serva Dei quae ad aliquam religionem pertinuerit, suprema religionis Moderatrix vel Antistita monasterii iusiurandum pa­ riter praestet se diligentem scriptorum perquisitionem peregisse, omnia quae possidebat Servae Dei scripta tradidisse, neque sibi constare ali­ quam ex suis subditis aliasve personas eiusdem Servae Dei scripta adhuc retinere. Can. 2048. Si agatur de causa alicuius martyris, perquisitio scriptorum fieri etiam potest post signatam commissionem introductionis causae apud Sacram Congregationem, secundum instructiones a Promotore generali fidei ea de re dandas. Art. II. — De processu informativo. Can. 2049. Processus informativus per Ordinarios instruitur; et si inchoatus non fuerit intra triginta annos a morte Servi Dei, ut ad ulteriora procedi possit, probari debet nullam in casu fraudem vel dolum aut culpabilem negligentiam adfuisse. Can. 2050. § 1. In testium excussione super fama sanctitatis, martyrii et mi­ raculorum serventur praescripta can. 2019, 2020. i Benedictas XIV, ep. e Sollicitudini n, 1 oct. 17-45, g 5. Codex Iuris Canonici § 2. Non est necesse ut constet in specie de virtutibus, martyrio, miraculis, sed sufficit ut probetur fama in genere, spontanea, non arte aut diligentia humana procurata, orta ab honestis et gravibus personis, continua, in dies aucta et vigens in praesenti apud maiorem partem populi l. § 3. Praemissis generalibus quaestionibus ad normam can. 1774, testibus quaestio in primis a iudice proponatur quid nempe de vita, vir­ tutibus, miraculis aut martyrio Servi Dei ad eorum notitiam pervenerit et quomodo haec noverint et an sciant de eisdem esse publicam famam, et deinde interrogandi sunt super interrogatoriis a promotore fidei con­ fectis et super articulis a postulatore exhibitis 3. Can. 2051. Absolvi nequit processus informativus, nisi prius promoter fidei omnes ad se remissas litteras, de quibus in can. 2025, expenderit eique constiterit examinatos fuisse eos de quibus in can. 2023-2025. Can. 2052. Tribunal cum iudicaverit probationes omnes sive per testium exa­ men sive per documentorum exhibitionem fuisse collectas et scripta omnia Servi Dei, quae haberi poterant, in actis esse, audito promotore fidei, moneat postulatorem ut, si alia habeat, offerat intra certum tem poris spatium, quo elapso, processui finis imponitur. Can. 2053. lubente iudice et non contradicente promotore fidei, notarius publi­ cet processum; qui scribae a tribunali designato transcribendus tradatur. Can. 2054. Exemplar processus, seu. ut aiunt, transumptum, sicut acta arche­ typa, manu transcribantur 3. Can. 2055. Absoluto transumpto, fiat eius collatio cum archetypo a notario et ab eius adiuncto. praesentibus uno ex iudicibus et promotore fidei; qua collatione expleta, ad authenticitatem transumpti probandam tum nota­ rius tum iudex et promoter fidei subscriptione sua et sigillo transum­ ptum communiant. Can. 2056. § 1. Absoluta collatione, archetypum clauditur et sigillis munitur in archivo Curiae diligenter asservandum et nunquam aperiendum sine ve­ nia Sedis Apostolicae 4. > a 3 i S. S. S. S. R. R. R. R. C.. C., C., C., lltt. encycl. 12 mart. 1631. Instr. a. 1878. decr. 8 apr. 1889, η. II. litt. encycl. 12 mart. 1(131; decr. 8 apr. 1889, η. II. Λ··:.G'.·' Liber Quartus - Dc Processibus 565 § 2. Transumptum vero clauditur et obsignatur sigillo Ordinarii atque hac de re notarius instrumentum in duplici exemplari conficit, alterum Romam transmittendum, alterum in archivo Curiae asservan­ dum l. .Abt. 111. — De processu super n&n cultu. CaX. 2057. Tribunal praeter testes inductos a postulatore, duos alios ex officio inducat omnesque interroget num Servo Dei cultus publicus fuerit un­ quam praestitus. Can. 2058. Tribunal adeat praeterea et diligenter inspiciat sepulcrum Servi Dei, cubiculum in quo habitavit vel obiit, et si qua sint alia loca ubi cultus signa adesse merito quis suspicari possit. • K & t Ji t! , · i ► • Can. 2059. Si in processus decursu non levia habeantur indicia cultus interea Servo Dei praestiti, munus esto promotoris fidei instare ut ulterior inqui­ sitio hac de re peragatur. Can. 2060. « Tribunal debet sententia definire utrum cultus Servo Dei fuerit prae­ stitus, necne. 3 •5 Art. IV. — De transmissione processus scriptorum Servi Dei, processus informativi et de non cultu ad Sacram Congregationem. Can. 2061. Ordinarius statim ac expleverit perquisitionem scriptorum, ea Ro­ mam una cum processiculo mittat diligentiarum, idest cum iuridica rela­ tione diligentiarum quibus in perquirendis scriptis usus est. Can. 2062. Si post perquisitionem scriptorum Servi Dei alia in decursu causae reperiantur, ea statim ad Sacram Congregationem transmittenda sunt, nec ad ulteriora procedi potest, nisi prius revisa fuerint. Can. 2063. § 1. Transumptum processus informativi Ordinarius postulatori tradat ad Sacram Congregationem transmittendum. § 2. Una cum transumpto mittat quoque litteras tum indicum ad Sacram Congregationem tum promotoris fidei ad Promotorem fidei gene­ ralem, ut Sacra Congregatio certior fiat tum de fide testibus praestanda tum de omnibus actis legitime absolutis. 1 S. R. C., ntt. encycl. 12 mart. 1031. Va ■ (Jodes iuris Canon ici Liber Quartus - De Processibus § 3. Transmittat quoque Ordinarius descriptionem formae sigilli, quo transumptum obsignavit, vel eiusdem sigilli exemplar. Can. 2070. 566 Can, 2064. Item Ordinarius expletum processum de non cultu ad Sacram Con­ gregationem per postulatorem transmittat. Caput II. De causae introductione apud Sacram Congregationem. Art. I. — De revisione scriptor uni. Can. 2065. Statim ac scripta Servi Dei Romam transmissa fuerint, sunt illa quidem examini subiicienda; sed Sacra Congregatio debet opportune inve­ stigare utrum, praeter exhibita, alia quoque Servi Dei scripta sive a pri­ vatis custodita sive in publicis archivis consignata exstent \ Can. 2066. § 1. Revisores scriptorum in singulis causis deligantur a Cardinali Ponente, audito Promotore generali fidei; eorumque nomina secreto ser­ ventur. § 2. Ad hoc munus adsciscantur sacerdotes qui laurea saltem in theologia vel, si religiosi fuerint, aequivalenti titulo sint donati. Can. 2067. § 1. Scripta Servi Dei tradantur a secretario revisoribus ad id mu­ nus adscitis ita ut singulorum scriptorum examen fiat a duobus reviso­ ribus, quorum alter alteri sit ignotus. § 2. Nihil obstat, si scriptorum Servi Dei numerus ingens sit, quo­ minus ea in plures partes dividantur, quarum unaquaeque distinctis re­ visoribus tradatur. Can. 2068. r >1 a?·! I» § 1. Indicium revisorum debet referre num in scriptis aliquid habea­ tur quod fidei ac bonis moribus adversetur, et edocere generali quadam ratione quaenam indoles, quinam virtutum habitus vel defectus ex scri­ ptis appareant propria fuisse Servi Dei. § 2. Hoc indicium revisores scripto proferant, argumentis et ratio­ nibus suffultum. Can. 2069. Si quando iudicia revisorum discrepent, designetur ad normam can. 2066 tertius revisor, qui munus suum eodem modo expleat. 1 S. R. C., decr. 26 uuç. 1913. n. III. I Promotor generalis fidei obiectiones ex scriptis Servi Dei ac reviso­ rum iudicio desumptas, si quas habeat. Patribus Cardinalibus discutien­ das proponat. Can. 2071. Si quid in scriptis Servi Dei fidei non omnino consonum contineri certo fuerit demonstratum aut aliquid habeatur quod in praesenti fide­ lium offensioni esse possit, Romanus Pontifex, audito Patrum Cardina­ lium voto et perpensis omnibus casus circumstantiis, decidit num ad ulteriora procedi possit. Can. 2072. Favorabile Romani Pontificis iudicium non secumfert scriptorum approbationem, neque impedit quominus Promotor generalis fidei et con­ sultores possint aut debeant in discussione virtutum obiectiones ex scri­ ptis Servi Dei desumptas proponere. Art. II. — De discussions processus in for mativi. Can. 2073. Processus informativus ab Ordinario confectus et Romam transmis­ sus, postquam sigillorum integritas recognita fuerit a Protonotario Sa­ crae Congregationis, si nihil obstet, accedente Romani Pontificis speciali decreto, aperiatur coram Cardinali Praefecto Sacrae Congregationis qui ernn cancellario transcribendum committatx. Can. 2074. Cardinalis Ponens curet ut, si opus sit, per interpretem probatum versio processus in Urbe fiat, quae postea révisons examini subiiciatur 2. Can. 2075. Transumptum processus ab Ordinario missum in tabulario Sacrae Congregationis asservetur; eiusque exemplar a cancellario ad iuris prae­ scriptum recognitum postulatori tradatur ’. Can. 2076. § 1. /Ydvocatus et procurator transumpti vel, si plura sint, omnium transumptorum summarium conficiant et informationem quae summario adnectatur. § 2. Summario addi debet fides Sub-promotoris generalis fidei testantis summarium ipsum concordare cum actis Sacrae Congregationi exhibitis. ’ S. R. C., instr, a. 1878; decr. 8 apr. 1 SS s S. R. C., decr. 15 oct. 1678, $ 1, n. 4°; decr. S apr. 1889, η. I. a S. R. C., decr. 15 oct. 1678, § 1, n. 5°. II 1· i 568 Codex Iuris Canonici Can. 2077. Litterae postulatoriae, quibus personae insigniores in dignitate sive ecclesiastica sive civili constitutae vel personae morales expostulant a Summo Pontifice ut causae beatificationis alicuius Servi Dei manus ap­ ponatur, utiliter exhibentur, dummodo sponte et ex propria scientia datae sint *. Can. 2078. Si, scriptis perpensis, decretum fuerit ad ulteriora procedi posse, Pro­ motor generalis fidei obiectiones suas exaret contra causae introductio­ nem, quibus respondeat advocatus causae. Can. 2079. § 1. Fidei Promotor generalis obiectionibus ab ipso pro causae in­ troductione concinnandis praemittat sobriam et perspicuam synopsim, quae Servi Dei vitam exhibeat *. § 2. Ad hanc synopsim conscribendam adhibeat non modo documenta in summario relata, sed etiam alia, si qua sint, opportune consulenda Can. 2080. Obiectiones et responsiones breviter et perspicue, scholastica fere me­ thodo, secundum veteres Sacrae Congregationis consuetudines, exarentur. Can. 2081. Informationes orales non solum ad indicés, sed etiam ad eos omnes qui suffragium ferre debent, tam in isto iudicio quam in ceteris, quae secutura sunt, prohibentur. Can. 2082. Indicium circa valorem processus informativi ab Ordinario instructi, circa famam sanctitatis ' vel martyrii et circa absentiam cuiuslibet obstaculi peremptorii profertur a Patribus Cardinalibus in comitiis ordi­ nariis, Cardinali Ponente referente ac proponente dubium : an signanda sit commissio introductionis causae in casu et ad effectum de quo agitur. Can. 2083. § 1. Si Patrum Cardinalium iudicium fuerit favorabile, proponatur Sanctissimo ut signet, si placeat, commissionem introductionis causae. § 2. Si Sanctissimus commissionem signaverit, Secretarius Sacrae Congregationis hac de re decretum conficiat et publici iuris faciat. Can. 2084. § 1. Edito decreto introductionis causae, Ordinarii nihil ultra circa eam agere possunt sine expressa licentia Sacrae Congregationis. I S. 11. C., decr. 15 oct. 1678. § 1. n. 7«; Instr, a. 1878. a 8. R. C., decr. 26 aug. 1913, η. VI. s S R. C., decr. 26 aug. 1913, η. VI. Liber Quartus - Dc Processibus 569 § 2. Servum Dei, cuius causa introducta tantum est, venerabilis titulo decorari prohibitum est; et caveant postulatores ne occasione intro­ ductionis causae quidquam fiat in honorem Servi Dei, quod publicum cultum redoleat *. Art. III. — De discussione processus super non cultu. Can. 2085. Signata commissione introductionis causae, a Patribus Cardinalibus in comitiis ordinariis particularibus discutiendum est dubium num con­ firmanda sit sententia de non cultu ab Ordinario prolata. Si sententia Patrum Cardinalium cultum praestitum fuisse edixerit, eorundem Pa­ trum arbitrio, omnibus circumstantiis attentis, causa suspendatur quousque omnia signa vetiti cultus remota fuerint, et haec obedientia ad certum tempus, ab ipsis Patribus statuendum, fuerit praestita. Can. 2086. § 1. Si Ordinarius processum super non cultu nondum confecerit ante causae introductionem, ad eundem processum deveniendum est au­ ctoritate apostolica. § 2. Ad hunc finem fidei Promotor generalis interrogatoria exaret quae una cum litteris remissorialibus, de quibus in can. 2087 seqq., a Sacra Congregatione expediuntur ad indices ab ipsa designatos. § 3. Quando agitur de martyribus, in quorum causa Ordinarius omi­ serit processum super non cultu instruere ante causae intr uctionem. litteris remissorialibus ad conficiendum processum super martyrio et causa martyrii addatur commissio ad colligendas probationes super non cultu una cum peculiaribus interrogatoriis a fidei Promotore generali propositis. Caput III. De processibus apostolicis. Art. I. — De processu apostolico instruendo. Can. 2087. § 1. Edito decreto de non cultu, impetrentur a Summo Pontifice et expediantur a Cardinali Praefecto litterae remissoriales, quas vocant, ad instruendum processum apostolicum tum super fama sanctitatis, mira­ culorum aut martyrii, tum super virtutibus et miraculis in specie vel super martyrio eiusdemque causa § 2. Hi duo processus distincte fiant; sed primus omitti potest, si Cardinali Praefecto et Promotori fidei generali nec necessarium nec op­ portunum videatur de continuatione famae iterum inquirere. 1 S. R. C., decr. 2fl aug. 1013. s Benedictus XIV. const. « Ad universae n, 3 sept. 17445. 570 Codex Iuris Canonici § 3. Signata commissione et nondum edito decreto de non cultu, si periculum sit ne quidam oculati testes interim deficiant, concedantur statim litterae remissoriales ad instruendum processum apostolicum su­ per virtutibus et miraculis in specie vel super martyrio eiusdemque causa, ne pereant probationes. Can. 2088. § 1. Litterae remissoriales dentur ad quinque saltem indices, in ec­ clesiastica dignitate, si fieri potest, constitutos. § 2. Si inter indices cooptatus fuerit Ordinarius, ipse praesidem agat; secus praeses ab ipsa Sacra Congregatione designatur; expedit autem ut saltem praeses non sit idem ille qui praefuit in informativo processu L § 3. Si agatur de processu super miraculis, nominetur praeterea unus saltem peritus, qui sessionibus tribunalis adsit et iudicem rogare possit nt necessarias interrogationes testibus proponat ad maiorem asse­ quendam verborum rernmque claritatem. Can. 2089. Litteris remissorialibus addantur peculiares litterae Promotoris ge­ neralis fidei, quibus duos sub-promotores designet qui eius nomine pro­ cessui adsint. Can. 2090. Interrogatoria conficiantur a Promotore generali fidei super obiectionibus in causae introductione agitatis et super testimoniis receptis in processu informativo ad normam can. 2050, itemque super extraiudicialibus informationibus, quas ipse exquirendas existimaverit, adhibita quoque opera periti, si de miraculis agatur. Can. 2091. § 1. Litterae remissoriales tradantur causae postulatori qui eas ad delegatum praesidem tribunalis transmittendas curet. § 2. Una simul mittantur ad aliquem ex sub-promotoribus, clausa et non aperienda nisi in actu examinis, interrogatoria, super quibus qui inducentur testes, sint interrogandi. Can. 2092. Indices delegati, antequam muneris obeundi initium faciant. Ordi­ nario ostendant litteras delegationis, qui debet eisdem praestare auxilium auctoritatis suae. Can. 2093. § 1. Receptis litteris remissorialibus, praeses tribunalis curet quan­ tocius tribunal convocare et nunquam hanc convocationem differat ultra trimestre, nisi iustum intercedat impedimentum, de quo tamen intra idem tempus Sacram Congregationem monere ne omittat. 1 S. R. C., decr. gen. 22 dee. ISTO, η. II. Liber Quarius - Dc Processibus 571 § 2. Tribunal in ipsa prima sessione eligat notarium, eius adiunctum, peritum, si casus ferat, et cursorem, ac de eiusmodi electione fidem faciat notarius Curiae. Can. 2094. Quamvis omnes, ad quos remissoriales litterae datae sunt, adesse possint singulis processus apostolici sessionibus, ad validitatem tamen sufficit ut adsint praeses cum duobus indicibus vel, ipso annuente et absente, tres alii indices, item que unus ex sub-promotoribus fidei, nota­ rius vel adiunctus. Can. 2095. Processus saltem intra biennium, computandum a die aperitionis lit­ terarum. absolvendus est; quo biennio elapso, cum processus continuari nequeat sine venia Apostolicae Sedis, Sacra Congregatio moneatur de impedimentis ob quae apostolicum mandatum non fuerit ad exitum per­ ductum. Can. 2096. . Antequam absolvatur processus apostolicus super virtutibus in spe­ cie, fiat a tribunali recognitio iuridica exuviarum Servi Dei secundum praescripta litterarum remissorialium. Can. 2097. § 1. In transcriptione, collatione et Romam transmissione exempla­ ns actorum originalium serventur quae supra can. 2054-2056, 2063 pro informativo processu praescripta sunt. § 2. Processus exhibeatur, aperiatur et transcribatur apud Sacram Congregationem ad normam can. 2073-2075. Art. II. — De processus apostolici validitate diiudicanda. Can. 2098. Processu apostolico ad Sacram Congregationem remisso, in primis de eiusdem processus validitate constare debet, simulque ad examen revo­ cetur validitas processus informativi. Can. 2099. Quare ante disceptationem paretur a causae advocato positio, quae constet : 1. ’ Informatione qua, productis documentis ad rem necessariis in processu contentis, omnia in eo ad normam iuris peracta fuisse demon­ stretur; 2. ° Animadversionibus Promotoris generalis fidei contra validita­ tem, cum responsionibus advocati, utrisque ad normam can. 2080 exaratis x. » S. n. C., decr. 12 mail 1897, η. Π. IV. Codex Iuris Canonici Can. 2100. § 1. Pro diiudicanda validitate processus habeatur congregatio, prae­ sentibus Cardinali Sacrae Congregationis Praefecto. Cardinali Ponente et aliis tribus eiusdem Sacrae Congregationis Cardinalibus ab ipso Ro­ mano Pontifice electis, necnon Secretario. Protonotario Apostolico, Pro motore generali fidei et Sub-promotore. § 2. In congregatione, referente Cardinali Ponente, praelati supradicti suum votum proferunt; et Promotor generalis fidei obiectiones, si quas habet, proponit. o § 3. His omnibus discussis, Patres Cardinales indicium ferant; quod si fuerit favorabile et a Summo Pontifice confirmatum, decretum de pro­ cessus validitate fiat. Art. III. — De indicio super heroicitate virtutum in specie vel super martyrio eiusque causa. Can. 2101. Disceptatio virtutum non ante quinquaginta annos a morte Servi Dei inchoanda est. Can. 2102. Tribus congregationibus disceptatur de Servi Dei virtutum heroici­ tate vel de eius martyrio eiusque causa; scilicet in antepraeparatoria, praeparatoria et generali. Can. 2103. § 1. Praelati officiales et consultores in qualibet congregatione suf­ fragia scripto proferunt. § 2. Postquam omnes praelati et consultores suffragium suum pro­ tulerint tum in congregatione antepraeparatoria tum in praeparatoria, singuli poterunt iterum declarare, antequam dimittatur congregatio, se a suffragio iam lato recedere. § 3. Conclusiones singulorum suffragiorum scripto mandentur a Se­ cretario et secretae serventur; ipsa vero scripta suffragia Promotori ge­ nerali fidei tradantur. Can. 2104. In causis confessorum discuti debet dubium : an constet de virtu­ tibus theologalibus Fide, Spe, Caritate tum in Deum tum in proximum, necnon de cardinalibus Prudentia, lustitia, Temperantia, Fortitudine, earumque adnexis in gradu heroico in casu et ad effectum de quo agitur; in causis vero martyrum : an constet de martyrio eiusque causa et de signis seu miraculis in casu et ad effectum de quo agitur. Can. 2105. Congregatio antepraeparatoria habetur coram Cardinali Ponente una cum praelatis officialibus et consultoribus. [Aber Quartan - De P r00699 i but 573 Can. 2106. Pro congregatione antepraeparatoria paretur positio quae constet : 1. · Summario ex processu originali desumpto, quod ita conficiatur ut testimonia et documenta integra producantur; 2. ’ Advocati scriptura, qua ex dictis in summario vita et heroicitas virtutum Servi Dei, vel martyrium eiusque causa paucis illustrentur, omnino et diligentissime distinctis iis, quae tanquam argumenta ad pro­ bationem afferuntur et iis quae adducuntur potius tanquam adminiculum et auxilium probationis; 3.° Synopsi Promotoris generalis fidei de qua in can. 2079; Animadversionibus Promotoris generalis fidei et responsionibus advocati; 5.° Votis quae a revisoribus super scriptis Servi Dei conscri­ pta sunt \ Can. 2107. Ne fiat gradus a congregatione antepraeparatoria ad praeparatoriam quando duae ex tribus adstantium partibus negativum protulerint suf­ fragium, nisi, re a Cardinali Praefecto ad Romanum Pontificem delata, is aliter faciendum duxerit. Can. 2108. Congregatio praeparatoria habetur ab omnibus Patribus Cardina­ libus Sacrae Congregationis, assistentibus praelatis officialibus et con­ sultoribus. Can. 2109. Positio pro congregatione praeparatoria confletur : 1. ° Difficultatibus Promotoris generalis fidei; 2. ° Difficultatibus quae a consultoribus in suis suffragiis propo­ sitae fuerint, si Promotori generali non spernendae videantur; 3. ° Responsionibus advocati; 4. ° Documentis nuper repertis sive pro causa sive contra causam, cum summariis additionalibus sive ad impugnationem sive ad defen­ sionem a. Can. 2110. § 1. In congregatione praeparatoria Patres Cardinales, auditis con­ sultoribus, decernunt num ad ulteriora procedi possit. § 2. Secretario et Promotori generali fidei, etiam si rogati non fue­ rint, licet semper interloqui quo magis et quaestio fiat perspicua et facta illustrentur. Can. 2111. Post discussionem res Summo Pontifici deferatur a Cardinali Prae­ fecto qui Sanctissimum certiorem faciat non solum de exitu discussionis, sed etiam de praecipuis rationibus quae hinc inde allatae sunt. : i S. R. C., decr. 12 mail 1897. η. II IV; decr. 2C aug. 1913, n. □ S. R. C-, decr. 12 mail 1897. η. II: decr. 2β aug. 1913, η. VI. I* ■ --Λ * Codex Iuris Canonici Can. 2112. Congregatio generalis habetur coram Sanctissimo, assistentibus Pa­ tribus Cardinalibus Sacrae Congregationis, praelatis officialibus et con­ sultoribus. Can. 2113. Pro congregatione generali paratur novissima positio ad normam can. 2109, cui adiicienda est brevis relatio ex officio confecta eorum omnium quae in causa eousqne acta sunt, nempe factum concordatum. Can. 2114. In congregatione generali indicium an constet de heroicitate virtu­ tum Servi Dei vel de martyrio eiusque causa, ipsi Summo Pontifici re­ servatur, consultores vero, praelati officiales et Patres Cardinales votum tantum consultivum ferunt. Can. 2115. * ' § 1. Mandante Sanctissimo, exaretur a Secretario Sacrae Congre­ gationis decretum, quo, nomine Summi Pontificis, authentice declaretur Servi Dei virtutes omnes in grado heroico vel martyrium bene esse pro­ £1 decretum publicetur tempore et modo a Sanctissimo prae­ bata : quod scribendis. § 2. Publicato hoc decreto, Servus Dei nuncupari potest venera bilis; qui tamen titulus nullam publici cultus permissionem importat \ Art. IV. — De iudicio super Ser ri Dei miraculis in specie. Can. 2116. § 1. Praeter virtutum heroicitatem aut martyrium, ad beatificatio­ nem Servi Dei requiruntur miracula eius intercessione patrata ’. § 2. Verum, si de martyre agatur et evidenter constet de martyrio et causa martyrii tum materialiter tum formaliter spectati, sed deficiant miracula, Sacrae Congregationis est decidere an signa in casu sufficiant et, iis deficientibus, an supplicandum sit Sanctissimo pro dispensatione a signis in casu. Can. 2117. Ad beatificationem Servorum Dei requiruntur duo tantum miracula, si testes oculati in utroque processu tum informativo tum apostolico pro­ bationem virtutum confecerint, vel si testes, in processu apostolico ex­ cussi, fuerint saltem ex auditu a videntibus; tria, si testes fuerint oculati in processu informativo et de auditu auditus in processu apostolico; qua­ tuor, si in utroque processu de virtutibus constiterit per solos testes tra­ ditionis et per documenta 3. S. R. C., decr. 26 aug. 1913. S. R 0.» decr. 23 apr. 1741. 3 Benedictus XIV, decr. ■ Cum cx relatione », 17 lui. 1744, f 2. 3; ep. α Beatus An­ dreas τ>, 22 febr. 1755, § 7; S. R. C., decr. 23 apr. 1741. [,ibcr Quartus - Dc Processibus όΤο Can. 2118. § 1. Ad probationem miraculorum duo periti ex officio inducendi sunt initio discussionis; et si ambo fuerint concordes in reiiciendo mi­ raculo, ad ulteriora ne procedatur. § 2. Cum saepissime in discussione miraculorum agatur de sana­ tione ab aliquo morbo diiudicanda, periti esse debent in re medica vel chirurgica celebriores, imo, cum fieri potest, ii eligantur, qui in morbis, de quibus in proposito miraculo agitur, dignoscendis et curandis singu­ lari peritia sint praediti. Can. 2119. Vota peritorum, breviter sed dilucide conscripta rationibusque fulta, haec duo contineant, scilicet : 1. ° Utrum, si de sanatione agatur, is qui eam consecutus dicitur, vere sanus haberi debeat; 2. ° Utrum factum, tanquam miraculum propositum, per naturae leges explicari possit, necne l. Can. 2120. Miracula discutienda sunt in tribus congregationibus eodem plane modo qui supra pro virtutum heroicitate statutus est; discussioni vero in una eademque congregatione, excepta generali coram Sanctissimo, nunquam plura quam duo miracula subiiciantur. Can. 2121. Positio pro congregatione antepraeparatoria constare debet : 1. ° Informatione ab advocato conscripta; 2. ° Summario depositionum testium; 3. ° Duobus votis quae circa unumquodque miraculum pro veritate a peritis conscripta fuerint; 4. ° Obiectionibns Promotoris generalis fidei; 5. ° Responsionibus advocati. Can. 2122. § 1. Pro congregatione praeparatoria positio confletur quemadmo­ dum in can. 2109 statutum est, addito voto peritorum ad normam § 2. § 2. Si in congregatione antepraeparatoria duo periti fuerint con« cordes in affirmando miraculo, tunc unus tantum pro congregatione prae­ paratoria designetur peritus; si unus tantum peritus pro miraculo ste­ terit, tunc duo novi periti ex officio nominentur. § 3. Patribus Cardinalibus eiusdem Sacrae Congregationis semper ius esto plores, quam praescripti sunt, peritos designare, si hoc neces­ sarium in casu indicaverint. § 4. Licet tamen causae advocato auxilium adhibere alicuius periti in suis responsionibus concinnandis, excluso voto, uti aiunt, ad oppor­ tunitatem. i S. R. O., decr. 15 oct. 1678, § 1, n. 14°. 516 Codex luris Canonici Can. 2123. Pro congregatione generali serventur praescripta can. 2113, 2114. Can. 2124. § 1. Post decretum approbationis miraculorum uova fieri debet co­ ram Summo Pontifice disceptatio super dubio : An tuto procedi possit ad beatificationem Servi Dei. § 2. De hac, audita consultorum et Patrum Cardinalium sententia, Pontifex decernit, qui, cum voluerit, decretum hac de re conficiendum et promulgandum iubet. TITULUS XXV. De processu beatificationis Servorum Dei per viam cultus seu casus excepti. Can. 2125. § 1. Pro Servis Dei, qui post pontificatum Alexandri III et ante tempus a constitutione Urbaniana praefixum ex tolerantia cultum habue­ runt, peti potest positiva approbatio Romani Pontificis. § 2. Ad hoc autem requiritur processus ad normam canonum qui sequuntur. Can. 2126. Ordiuarius competens ad hunc processum instruendum est Ordina­ rius loci ubi cultus praestatur vel documenta cultus reperiuntur, salvo iure praeventionis si istinsm m 1 Ordinarii plures sint. Can. 2127. Ad preces postulatoris Ordinarius debet : 1. ° Scripta Servi Dei perquirere; 2. ° Processum instruere super fama sanctitatis vitae, virtutum vel martyrii et miraculorum, quo respondeatur quaestionibus : an in loco sit constans et communis fama et persuasio de sancta Servi Dei in terris conversatione vel de eius martyrio et martyrii causa necnon de miraculis ad eius intercessionem patratis; an ibidem de praesenti vigeat ipsius Servi Dei cultus et quibus obsequiis Servus Dei honoretur x. Can. 2128. His omnibus ad Sacram Congregationem transmissis ad normam can. 2661-2063. dubium : An signanda sit commissio introductionis causae in congregatione ordinaria discussioni Patrum Cardinalium subiicitur, referente Cardinali Ponente ’. 1 S. R. C., decr. gen. 22 dec. 1870. η. I; decr. 11 ηοτ 1912. n. 1. » S. R. C.. decr. 11 nov. 1012. η. 1. Liber Quartus - Dc Processibus 577 Can. 2129. Signata commissione, expediantur litterae remissoriales ad viros ab ipsa Sacra Congregatione designatos, ut ad tramitem iuris processus apostolicus instruatur super casu excepto et sententia a iudice delegato feratur l. Can. 2130. Ex processu probari debet tum cultus initium tum non interrupta eius continuatio usque ad sententiam delegati iudicis 2. Can. 2131. Processu ad Sacram Congregationem transmisso et aperto parataque a causae advocato positione cum animadversionibus Promotoris gene­ ralis fidei et responsionibus ipsius patroni, in ordinaria congregatione proponatur dubium : An confirmanda sit sententia iudicis delegati vel an ita constet de casu excepto ut ad ulteriora procedi possit 1*3*56. I Can. 2132. A Confirmatio sententiae iudicis delegati ex parte Romani Pontificis eam solam vim habet, ut probet factum immemorabilis cultus Servo Dei praestiti et usque ad sententiam perseverantis. Can. 2133. Si sententia super casu excepto favorabilis fuerit et a Summo Pon­ tifice approbata, expediantur litterae remissoriales ad conficiendum pro­ cessum super virtutibus vel super martyrio eiusque causa secundum diversitatem causarum; et serventur praescripta can. 2087-2115 *. Can. 2134. Edito decreto de facto cultus immemorabilis et de heroicitate virtu­ tum vel de martyrio, Servus Dei habendus est aequipollenter beatificor tus, si eiusdem cultus confirmatio per decretum Romani Pontificis ac­ cesserit s. Can. 2135. Λ Servis Dei aequipollenter beatificatis iidem concedi possunt actus publici cultus, quibus honorari consueverunt formaliter beatificati *. 1 a 3 * 5 6 S. R. C., decr. 11 nov. 1912, n. 1. S. R.C., decr. 10 dec. 1868; decr. gen. 22 dec. 1870, η. I; decr. U nov. 1812, n. 2. S. R.C., decr. 11 nov. 1912, n. 1. S. R.C., decr. 11 nov. 1912, n. 4. S. R.C., decr. 11 nov. 1912, n. 5. Vide etiam can. 1277. Codex Iuris Canonici, 37 i t Si Codex Juris Canonici TITULUS XXVI. Be Beatorum canonizatione. Can. 2136. Nemo potest alicuius canonizationem petere aut in eius honorem certos actus cultus a Sacra Congregatione impetrare nisi prius consti­ terit Servum Dei, de quo agitur, inter Beatos vel formaliter vel aequi­ pollenter relatum esse. Can. 2137. § 1. Ut Sacrae Congregationi de formali aut aequipollenti beatificatione in casu constet, authenticum documentum exhibendum est. § 2. Si documentum huiusmodi non habeatur, legitimus processus est instituendus ad probandum factum positivae permissionis cultus ex parte Romani Pontificis. § 3. Processu absoluto, edatur in ordinaria congregatione sententia approbationi Romani Pontificis subiicienda. ■κι u-:a § 1. ΑΛ canonizationem Beatorum qui formaLiter beatificati sunt, requiritur approbatio duorum miraculorum, quae supervenerint post for­ malem beatificationem *. § 2. Ad canonizationem vero Beatorum, qui aequipollenter fuerunt beatificati, requiritor approbatio trium miraculorum, quae post aequipollentem beatificationem patrata sint *. i-r if i- Can. 2139. § 1. Cum aliquod miraculum ad intercessionem alicuius Beati pa­ tratum dicitur, Sacra Congregatio ad instantiam postulatoris decretum edit, si id Sanctissimo placuerit, de resumenda causa et de novis pro­ cessibus instruendis secundum nonnas in superioribus canonibus traditas. § 2. Probata validitate processuum, discussio de novis miraculis regitur iisdem legibus quae superius statutae sunt can. 2116-2124. Can. 2140. * Post haec omnia, Romanus Pontifex, auditis votis Patrum Cardina­ lium et consultorum, si et quando opportunum indicaverit, decretum fert, quo decernit tuto procedi posse ad sollemnem Beati canonizationem. Can. 2141. Sollemnis Beatorum canonizatio, postquam in Consistorio decreta fuerit, fit servatis ritibus et sollemnitatibus in Romana Curia receptis I Benedictus XIV. decr. α Cum ex relatione ». 17 iul. 1744. § 2. 3; S. R. C., decr. 23 apr. 1741. a S. R. C.. decr. 11 nov. 1912, n. 7. 3 Benedictus XIV. const. < Ad Sepulcra ». 23 nov. 1741. § 1-5; const. « Ad Itomorandam », 27 mart. 1752, § 20. Liber Quartus - De Processibus 579 PARS TERTIA DE MODO PROCEDENDI IN NONNULLIS EXPEDIENDIS NEGOTIIS VEL SANCTIONIBUS POENALIBUS APPLICANDIS Can. 2142. In processibus de quibus infra, adhibeatur semper notarius, qui scripto consignet acta quae ab omnibus subscribi debent et in archivo servari x. Can. 2143. § 1. Quoties monitiones praescribuntur, hae fieri debent vel oretenus coram cancellario aliove officiali Curiae aut duobus testibus, vel per epi­ stolam ad normam can. 1719 a. ·s § 2. Peractae monitionis eiusque tenoris documentum authenticum in actis servetur 1 23. § 3. Qui impedit quominus monitio ad se perveniat, habeatur pro monito. Can. 2144. § 1. Examinatores et consultores ac notarius debent, interposito ab initio processus iureiurando, servare secretum circa omnia quae ratione sui muneris noverint ac praesertim circa documenta occulta, discepta­ tiones in consilio habitas, suffragiorum numerum ac motiva 4. § 2. Si huic praescripto minime paruerint, non solum a munere amoveri debent, sed alia etiam condigna poena ab Ordinario, servatis servandis, plecti poterunt; ac praeterea damna, si qua inde secuta sint, sarcire tenentur ·. Can. 2145. § 1. In iis processibus summarie procedendum est; at duo vel tres testes sive ex officio arcessiti sive a parte inducti audiri non prohibentur, nisi Ordinarius, auditis parochis consultoribus seu examinatoribus, existi­ maverit partes eos inducere ad moras nectendas ·. § 2. Testes et periti, nisi iurati, ne admittantur. 1 S. C. Consist., decr. 2 S. C. Consist., decr. 2 S. C. Consist., decr. i S. C. Consist., decr. decr. 15 febr. 1912. s S. C. Consist., decr. e S. C. Consist., decr. « Maxima α Maxima « Maxima « Maxima cura cura cura cura », », », », 20 20 20 20 aug. aug. aug. aug. 1910, 1910, 1910, 1910, can. can. can. can. 10,§ 1. 1. 1. 7, § 1; 3 oct. 1910, ad 12; « Maxima cura d, 20 aug. 1910, can. 7, § 2. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 15, 5 2-4. ei- fli' LL' -c. -1. Codex luria Canonici Can. 2146. § 1. A definitivo decreto unicum datur iuris remedium, idest re­ cursus ad Sedem Apostolicum x. § 2. Quo in casu ad Sanctam Sedem omnia acta processus transmit­ tenda sunt. § 3. Pendente recursu, Ordinarius paroeciam vel beneficium quo cle­ ricus privatus sit, alii stabiliter conferre valide nequit. TITULUS XXVII. De modo procedendi in remotione parochorum inamovibilium. Can. 2147. r .it • « · § 1. Parochus inamovibilis a sua paroecia amoveri potest ob causam, quae ipsius ministerium, etiam citra gravem suam culpam, noxium aut saltem inefficax reddit ’. § 2. Hae causae sunt praesertim quae sequuntur : 1. · Imperitia vel permanens infirmitas mentis aut corporis, quae parochum suis muneribus rite obeundis imparem reddit, si, iudicio Or­ dinarii, per vicarium adiutorem bono animarum provideri nequeat ad normam can. 475; 2. ® Odium plebis, quamvis iniustum et non universale, dummodo tale sit, quod utile parochi ministerium impediat, nec brevi cessaturum praevideatur; 3. ® Bonae existimationis amissio penes probos et graves viros, sive haec oriatur ex levi vivendi ratione parochi, sive ex antiquo eius crimine quod nuper detectum eximatur iam poena ob praescriptionem, sive ex facto familiarium et consanguineorum quibuscum parochus vivit nisi per eorum discessum bonae parochi famae sit satis provisum; 4. ® Probabile crimen occultum, parocho imputatum, ex quo Ordi­ narius prudenter praevidet magnam in posterum oriri posse fidelium offensionem; 5. ® Mala rerum temporalium administratio cum gravi ecclesiae aut beneficii damno, quoties huic malo remedium afferri nequeat sive aufe­ rendo administrationem parocho, sive alio modo, quamvis aliunde paro­ chus spirituale ministerium utiliter exerceat ’. 1 Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, $ 23; S. C. C., Sagonen., 21 iun. 1CX. s C. 38, C. XVI, q. 7; Cone. Trident., sess. XXI, de ref., c. 6; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, | 12; S. C. Consist., decr. « Maxima cura », 20 aug. 1910; B. C. O.» Pharen., 14 mali 1859. 3 C. 4, X. de clerico aegrotante vel debilitato, III, 6; Benedictus XIV, const. « Ad miJitantU », 30 mart. 1742, § 12, 25; S. C. Ep. et Reg., Alton., 15 oct. 1601; Novarien., 12 lan. 1604; Tiburtina, 20 lun. 1831; Lublinen., 8 mart. 1898; S. C. Consist., decr. « Maxima cura », 20 aug. 1010, can. 1; S. C. C.. Placentina, 22 nov., 6 dec. 1727; Eistetten., 21 lui., Liber Quartus - Dc Processibus 581 Can. 2148. § 1. Quoties, prudenti Ordinarii iudicio, in unam ex causis de quibus in can. 2147 parochus incidisse videatur, ipsemet Ordinarius, auditis duobus examinatoribus et veritate gravitateque causae cum eis discussa, parochum scripto vel ©retenus ad paroeciae renuntiationem intra certum tempus faciendam invitet, nisi agatur de parocho vitio mentis laborante *. § 2. Invitatio, ut acta valeant, continere debet causam quae Ordi­ narium movet et argumenta quibus ipsa innititur ’. Can. 2149. § 1. Si parochus intra praestitutos dies nec renuntiet nec dilationem postulet neque causas ad amotionem invocatas oppugnet, Ordinarius, postquam constiterit et invitationem ad renuntiandum, rite factam, pa­ rocho innotuisse et ipsum quominus responderet legitime impeditum non fuisse, eum statim a paroecia amoveat, quin teneatur praescripto can. 2154 3. § 2. Quod si non constet de superius indicatis duobus adiunctis, Or­ dinarius opportune provideat aut iterando invitationem ad renuntiandum aut prorogando tempus utile ad respondendum 4. Can. 2150. § 1. Si parochus paroeciae renuntiet, Ordinarius paroeciam ex rennntiatione vacantem declaret s. § 2. Potest vero parochus, loco causae ab Ordinario invocatae, aliam ad renuntiandum afferre sibi minus molestam vel minus gravem, dum­ modo vera et honesta sit. ex. gr., ut obsequatur Ordinarii desideriis ·. § 3. Renuntiatio fieri potest non solum pure et simpliciter, sed etiam sub conditione, dummodo haec ab Ordinario legitime acceptari possit et reapse acceptetur, et firmo praescripto can. 186 T. Can. 2151. Parochus, si oppugnare velit causam adductam in invitatione, potest dilationem ad probationes afferendas postulare, quam Ordinarius pro suo prudenti arbitrio concedere potest, dummodo ne sit cessura in de­ trimentum animarum 8. i Ii î 11 aug., 22 sept. 1742; Sed un en., 29 iul., 19 aug., 9 sept. 1775; Taurinen., 7 iul. 1855;Achcrun· tina, 31 mart., 22 sept. 1855; Coionien,, 26 apr., 5 iul. 1856; Limburgen., 27 iun., 19 dec. 1857; Herbipolen., 22 dec. 1860; Albien., 1 sept. 1883, 19 lan. 1884; Premislien., 18 lun., 20 aug. 1887; Spalaten., 14 dec. 1895, 25 lui. 1896; S. C. de Prop. Fide, 10 ian. 1757. 1 S. C, Consist., decr. a Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 2, 3, 8, 9, 10, § 1, 3. 3 S. C. Consist., decr. σ Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 10, S 2, 3, can. 11. 3 S. C. Consist., decr. a Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 10, § 4, can. 14, § 1. 4 S. C. Consist., decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 14, 5 2. 5 S. C. Consist., decr. ά Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 13, § 3. e S. C. Consist., decr. c Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 13, § 2. 7 S. C. Consist., decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 13, $ 1. a S. C. Consist., decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 12, 15, $ 1. 582 Codex Iuris Canonici Can. 2152. § 1. Rationes a parocho contra invitationem adductas Ordinarius, ut valide agat, auditis iisdem examinatoribus de quibus in can. 2148, § 1, perpendat, approbet aut reiiciat l. § 2. Decisio, sive affirmativa fuerit sive negativa, parocho signifi­ cetur decreto Can. 2153. § 1. Contra decrctum amotionis potest parochus intra decem dies recnrsum interponere apud eundem Ordinarium, qui, ne invalide agat, debet, auditis duobus parochis consultoribus, novas allegationes ab eodem parocho intra decem dies ab interposito recursu producendas, simul cum rationibus primo allatis, examinare, approbare aut reiicere 3. § 2. Parochus potest eos testes inducere ad normam can. 2145, § 1, quos prima vice se inducere non potuisse probaverit. § 3. Decisio decreto nota parocho fiat. Can. 2151. § 1. Amoto parocho Ordinarius, examinatoribus vel parochis con­ sultoribus, qui partem habuerunt in amotione decernenda, in consilium adscitis, pro viribus consulat sive translatione ad aliam paroeciam vel assignatione alius officii aut beneficii, si ad haec idoneus sit, sive pen­ sione, prout casus ferat et adiuncta permittant 4§ 2. Ceteris paribus, in provisione favendum magis renuntianti quam amoto Can. 2155. Negotium novae provisionis parochi amoti potest Ordinarius sive ipso amotionis decreto sive postea, quamprimum tamen, expedire ·. Can. 2156. § 1. Sacerdos a paroecia amotus debet quamprimum liberam relin­ quere paroecialem domum, et omnia quae ad paroeciam pertinent novo parocho vel oeconomo ab Ordinario interim deputato tradere T. § 2. Si autem de infirmo agatur qui e paroeciali domo sine incom­ ιΤι modo nequit alio transferri, Ordinarius eidem relinquat eius usum etiam exclusivnm, eadem necessitate durante ·. » S. C. Consist., decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 19. 3 S. O. Consist., decr. « Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 20, 21. 3 S. C. Consist., decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 22-25. < S.C. Consist., decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 20, 27. § 1, 2; S. C. C., Elstettcn., 21 iul., 11 aug., 22 sept. 1742; flcrbipolen., 22 dec. 1860; Concordien., 20 febr. 1897. * S. C.Consist., decr. αIfaxima cura », 20 aug. 1910, can. 27, § 3. • S. 0.Consist., decr. « Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 28. r S. C.Consist., decr. α Maxima cura », 20 aug. 1910. can. 29, § 1 » S. C.Consist., decr. « Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 29. § 2. -·· ■ -·Λ· ·.· Liber Quartus · De Processibus 1 583 TITULUS XXVIII. De modo procedendi in remotione parochorum amovibilium. Can. 2157. § 1. Parochus quoque amovibilis a sua paroecia amoveri potest ex iusta et gravi causa ad normam can. 2147 x. § 2. Ad parochos religiosos quod attinet, servetur praescriptum can. 454, § 5. Can. 2158. Si Ordinarius aliquam ex his causis adesse existimaverit, parochum paterne moneat atque hortetur ut paroeciae renuntiet, causam indicans, quae paroeciale ipsius ministerium fidelibus noxium aut saltem inefficax reddit. Can. 2159. Firmo praescripto can. 2149, si parochus renuat, rationes in scriptis reddat, quas Ordinarius, ut valide procedat, perpendere debet una cum duobus examinatoribus. Can. 2160. Si, auditis examinatoribus, Ordinarius allatas rationes legitimas non indicaverit, paternas iteret hortationes ad parochum, comminata amo­ tione, si intra congruum definitum tempus paroeciam sponte non dimittat. Can. 2161. § 1. Expleto praefinito tempore, quod pro sua prudentia prorogare potest, Ordinarius decretum amotionis emittat. § 2. Parocho autem renuntianti aut amoto providere tenetur ad nor­ mam can. 2154-2156. TITULUS XXIX. ii De modo procedendi in translatione parochorum. Can. 2162. Si bonum animarum postulet ut parochus a sua, quam utiliter regit, ad aliam paroeciam transferatur, Ordinarius eidem translationem pro­ ponat ac suadeat ut eidem pro Dei atque animarum amore consentiat*. Can. 2163. § 1. Parochum inamovibilem Ordinarius invitum transferre nequit, nisi speciales facultates a Sede Apostolica obtinuerit 123. § 2. Parochus vero amovibilis, si paroecia ad quam non sit ordinis nimio inferioris, etiam invitus transferri potest, servatis tamen prae scriptis canonum qui sequuntur 4. 1 S. C. Ep. et Reg., Rhcmen., 3 iul. 18C8; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 28 mart. 18S7. 2 C. 37, 39, C. VII, q. 1; c. 5, X, de rerum permutatione, III, 19. s S. C. C., Annecien., 22 mart. 1873. i S. C. Ep. et Reg., Ithemen., 3 iul. 1S6S; S. C. C., Helen., 21 mart, 1868; Firoduncn., 23 mart. 1878; Vencten., 24 apr., 29 mali ISSO; S. Dionysii seu Reunionis, 11 dee. ISSO; Dinien., 27 mart. 1SS6; Nanceyen., 1 sept. 1894; Gratianopolitana, 26 ian. 1895. *·>■* ·· 581 Codex Juris Canonici Can. 2164. Si parochus consilio ac suasionibus Ordinarii non obsequatur, ra­ tiones in scriptis exponat. Can. 2165. Ordinarius, si, non obstantibus allatis causis, iudicet a proposito non esse recedendum, debet, ut valide agat, super eisdem causis audire duos parochos consultores, et cum eisdem perpendere adiuncta in quibus ver­ satur tum paroecia a qua tum paroecia ad quam, et rationes quae transla­ tionis utilitatem aut necessitatem suadent. Can. 2166. Si, auditis parochis, Ordinarius translationem peragendam censeat, paternas exhortationes iteret ut parochus voluntati sui Superioris mo­ rem gerat. Can. 2167. « o1* § 1. His peractis, si parochus adhuc renuat et Ordinarius adhuc putet translationem esse faciendam, parocho praecipiat ut intra certum tempus ad novam se conferat paroeciam, eidem in scriptis significans, elapso praefinito tempore, paroeciam, quam in praesens obtinet, ipso facto vacaturam esse. § 2. Hoc tempore inutiliter transacto, paroeciam vacantem declaret. TITULUS XXX. De modo procedendi contra clericos non residentes. Can. 2168. » pj Ut h L ·· § 1. Parochum, canonicum aliumve clericum, qui residentiae legem, qua ratione beneficii tenetur, negligat, Ordinarius moneat, et interim, si agatur de parocho, eiusdem impensis provideat ne salus animarum detrimentum patiatur x. § 2. In monitione Ordinarius recolat poenas quas incurrunt clerici non residentes itemque praescriptum can. 188, n. 8, et clerico significet ut intra congruum tempus ab eodem Ordinario definiendum residentiam instauret. Can. 2169. Si intra praestitutum terminum clericus nec residentiam instauret nec absentiae causas afferat, Ordinarius, servato praescripto can. 2149, declaret paroeciam aliudve beneficium vacare 1 C. 28. X, de appellationibus, recusationibus ct relationibus, II, 28; C. 16, X, de cle­ ricis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; Conc. Trident., sess. VI, de ref., c. 2; sess. XXIII, de ref., c. 1. » C. 28, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 4, 8, 10, U, 17, X, do clericis non residentibus in ecclesia tel praebenda, ΙΠ, 4; s. C. C., Vercellen., 15 dec. 1686, ad 1; Tridentina, 3 et 24 sept.. 3 dec. 1728; Cusentina, 17 nov., 1 'dee. 1736. Liber Quartus - De Processibus 585 Can. 2170. Si clericus residentiam instauret, Ordinarius, non modo debet, si absentia illegitima fuerit, ei infligere privationem fructuum pro tempore absentiae, de qua in can. 2381, sed potest etiam, si casus ferat, pro gra­ vitate culpae eum congrue punire ‘. Can. 2171. Si clericus residentiam non instauret, sed absentiae causas afferat, Ordinarius, accitis duobus examinatoribus et institutis, si opus fuerit, opportunis investigationibus, videre debet num causae sint legitimae. Can. 2172. Si, auditis examinatoribus, Ordinarius censeat adductas causas non esse legitimas, rursus clerico praefigat terminum intra quem redire debet, salva semper privatione fructuum pro tempore absentiae. Can. 2173. Si parochus amovibilis intra praescriptum tempus non redierit, Or­ dinarius statim procedere potest ad paroeciae privationem; si redierit, Ordinarius det ei praeceptum ne rursus discedat sine scripta sua licentia sub poena privationis paroeciae ipso facto incurrenda. Can. 2174. § 1. Si clericus, qui beneficium inamovibile obtinet, residentiam non instauret, sed novas alleget deductiones, Ordinarius eas cum eisdem exa­ minatoribus ad examen revocet ad normam can. 2171. § 2. Si nec ipsae legitimae habitae fuerint, posthabitis quibusvis aliis deductionibus, Ordinarius clerico praecipiat ut intra tempus praescriptum vel iterum praescribendum redeat sub poena privationis beneficii ipso facto incurrenda ’. § 3. Si non redeat, Ordinarius eum beneficio privatum declaret; si redeat, Ordinarius idem det praeceptum de quo in can. 2173 1 *3. Can. 2175. Neutro in casu Ordinarius beneficium vacare declaret, nisi post­ quam, perpensis una cum examinatoribus discessus rationibus quas cle­ ricus forte allegaverit, eiusdem Ordinarii licentiam in scriptis ab eodem clerico peti potuisse constiterit. 1 S. C. C., Marsicana, 25 iun., 10 iul. 1712. a Conc. Trident-, sess. XXIII, de ref., c. 1; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, § 14. 3 C. 11, X, de clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda, III, 4; Conc. Tri­ dent., sess. XXIII, de ref., c. 1; Benedictus XIV, const. « Ad militantis », 30 mart. 1742, $ 14. i; »< Liber Quartus - De Processibus Codex Iuris Canonici TITULUS XXXI. TITULUS XXXII. De modo procedendi contra parochum in adimplendis paroecialibue officiis negligentem. De modo procedendi contra clericos concubinarios. Can. 2176. Can. 2182. Ordinarius clericum qui contra praescriptum can. 133 mulierem suspectam secum habeat aut quoquo modo frequentet, moneat ut eam dimittat vel ab eadem frequentanda sese abstineat, comminatis poenis in clericos concubinarios can. 2359 statutis ‘. Parochum qui officia paroecialia de quibus in can. 467, § 1, 468, § 1, 1178, 1330-1332, 13-14, graviter neglexerit aut violaverit, Episcopus mo­ neat, iu memoriam eius revocans et strictam obligationem qua eius con­ scientia oneratur et poenas in haec delicta iure statutas ‘. Can. 2177. Si clericus neque praecepto pareat, neque respondeat, Ordinarius, postquam sibi constiterit id clericum praestare potuisse : 1. · Eum suspendat a divinis; 2. ° Parochum praeterea statim paroecia privet; 3. ® Clericum vero qui aliud beneficium sine animarum cura habet, si, exacto bimestri tempore a suspensione, sese non emendaverit, privet dimidia parte fructuum beneficii; post alios tres menses, omnibus bene­ ficii fructibus; post alios tres menses, ipsomet beneficio a. !1 • r< «L· A Can. 2183. Si parochus sese non emendaverit, Episcopus eum corripiat et aliqua congrua poena pro gravitate culpae puniat, postquam, auditis duobus examinatoribus et facta parocho sese defendendi facultate, probatum indicaverit praedicta paroecialia officia etiam atque etiam per notabile tempus in re gravis momenti praetermissa aut violata fuisse et eorundem omissiones aut violationes nulla insta causa excusari. Can. 2184. Can. 2178. Si clericus non obediat, sed causas excusationis adducat, Ordinarius debet super eisdem audire duos examinatores. Si et correptio et punitio in irritum cesserint, Ordinarius, probata, ad normam can. 2183, perseverante ac culpabili officiorum paroecialium omissione vel violatione in re gravi, parochum amovibilem sua paroecia statim privare potest; parochum vero inamovibilem beneficii fructibus, pauperibus ab Ordinario distribuendis, pro gravitate culpae in totum vel ex parte privet. Can. 2185. Can. 2179. Si, auditis examinatoribus. Ordinarius existimaverit allatas causas non esse legitimas, id clerico quamprimum significet eique det formale praeceptum ut intra breve tempus a se definiendum pareat. Mala voluntate persistente ac probata, ut supra, Ordinarius etiam parochum inamovibilem e sua paroecia removeat. Can. 2180. Parochum amovibilem inobedientem Ordinarius statim ad normam can. 2177 coercere potest; si vero agatur de clerico qui, beneficium inamovibile obtinens, non paret, sed novas allegat deductiones, Ordinarius eas ad examen revocet ad normam can. 2178. TITULUS XXXIII. De modo procedendi in suspensione ex informata conscientia infligenda. T. Can. 2181. Si ne eae quidem indicentur legitimae, Ordinarius clerico rursus praecipiat ut intra congruum tempus mandato obtemperet; quo tempore inutiliter transacto, procedat ad normam can. 2177 ’. 1 C. 22, D. LXXXI; c. 2-4. 6. X, dc cohabitatione clericorum ct mulierum, III, 2; Cone. Trident., sess. XXI, de ref., c. G: sess. XXV, de ref., c. 14; Benedictus XIV, const. œ Ad militantis », 30 mart. 1742, § 12, 25; S. C. Consist., decr. 0 id B I'r § 1. Nulla poena infligi potest, nisi certo constet delictum commis­ sum fuisse et non esse legitime praescriptum 4. § 2. Licet id legitime constet, si agatur de infligenda censura, reus reprehendatur ac moneatur ut a contumacia recedat ad normam can. 2242, 1 C. 1, 2, X, de delictis puerorum, V, 23; c. GO, X, dc sententia excommunicatio­ nis, V» 39. > C. S, D. L; c. 6, 8, C. I, q. 1; c. 22, C. XI, q. 1; c. 21, C. XII, q. 2; c. 5, C. XVII, q. 4; c. 1, X, de officio et potestate iudicis delegati, I, 29; c. 0, X, de homicidio voluntario vel casuali, V, 12; c. 2, X, de raptoribus, incendiariis ct violatoribus ecclesiarum, V, 17; C. 5, X, dc poenis, V, 37; c. 29, 47, X, dc sententia excommunicationis, V, 39; c. 3, de im­ munitate ecclesiarum, coemeteriorum et aliorum locorum religiosorum, III, 23, in VI0; c. 2,12, 15,18, de haereticis, V, 2, in VP; c. 1, dc homicidio, V, 4, in VIe; c. 5, de poenis, V, 9, in VIe; c. 23, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, H, in VIe; c. 1, dc poenis, V, 8, in Clem.; c. 2, de simonia, V, 1, In Extiavag. coin.; c. 1. de sententia excommunicationis, V, 10, in Extravug. cum.; Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 18; Sixtus V, const. « Effracnatam », 29 oct. 1588. § 7. — Vide etiam can. 2331, § 2; 2338, § 3; 2342, η. 1, 2; 234G; 2347; 2350, § 1; 2351, § 1; 2362; 2371; 2388; 2392; 2394, n. 3. 3 C. 8, X, de consuetudine, 1, 4; c. IG. X, de electione ct electi potestate, I, G; c. 13, X, dc appellationibus, recusationibus ct relationibus, II, 2S; c. 10, X, dc cohabitatione cleri­ corum et mulierum, III, 2. < C. 1, H, C. II, q. 1; e. 76. C. XI, q. 3; c. 1, 2, C. XV, q. 5; c. G, C. XXIV, q. 3; c. 10, C. XXX, q. 5; c. 4, 10, X, de iudiciis, II, 1; e. 20, X, de appellationibus, recusatio­ nibus ct relationibus, II, 28; c. 12, 24, X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntia­ tionibus, V, 1; c. 2, X, de calumniatoribus, V, 2; c. 11, 30, 31. X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 15, X, de purgatione canonica, V, 34; c. 22, 35, X, de eenlentia excommunicationis, V. 39; Reg. 23, R. J., in VIe; c. 3, de censi­ bus, exactionibus ct procurationibus, III, 13, in Clem.; c. 2, de poenis, V, 8, In Clem.; c. un., de poenU, V, 8, in Extravag. com.; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Cochinchin.), 26 aug. 1775. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 605 § 3, dato, si prudenti eiusdem iudicis vel Superioris arbitrio casus id ferat, congruo ad resipiscentiam tempore; contumacia persistente, cen­ sura infligi potest l. Can. 2234. Qui plura delicta commisit, non modo gravius puniri, sed si, pru­ denti iudicis arbitrio, res id ferat, subiici etiam debet vigilantiae vel alii remedio poenali a. Delictum frustratum aut conatus delicti, nisi tanquam distincta de­ licta lege plectantur, possunt congrua poena pro gravitate puniri, salvo praescripto can. 2213, § 3 TITULUS VII. De poenarum remissione Can. 2236. § 1. Remissio poenae sive per absolutionem, si agatur de censuris, sive per dispensationem, si de poenis vindicativis, concedi tantum potest ab eo qui poenam tulit, vel ab eius competente Superiore aut successore, vel ab eo cui haec potestas commissa est 4. 1 C. 15, C. XXIV, q. 3; c. 11, X, de constitutionibus, I, 2; c. 2G, 61, X, de appellatio­ nibus, recusationibus et relationibus, II, 28; e. 14, X, de vita et honestate clericorum, III, 1; c. 48, X, de sententia excommunicationis, V. 39; c. 5, 9, 13, de sententia excommu­ nicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI0; Conc. Trident., sess. XXV, de ref,, c. 3. 2 C. 2, C. XV, q. 8; c. 42, 43, C. XXIII, q. 5; c. 10, X, de indiciis, II, 1; c. 13, X, dc vita et honestate clericorum, III, 1; c. 2-4, X, de clerico excommunicato, deposito, vel in­ terdicto ministrante, V, 27; c. 8, de haereticis, V, 2, in VI°; Conc. Trident., sess. XXV, de ref., c. 14; S. Pius V, const, α Cum primum », 1 apr. 1566, § S. — Vide etiam can. 2208, 5 2. 3 C. 3, X, de clerico percussore, V, 25. i C. 14, 16, 21-24 , 28, 29, 31, D. L; c. 11, C. II, q. 1; c. 11, 17, 19, C. IX, q. 3; c. 40, 108, C. XI, q. 3; c. S4, D. I, de poenit.: c. 8, C. XXXV, q. 9; c. 13, 15, X, de temporibus ordinationum ct qualitate ordinandorum, I, 11; c. 4, X, de officio legati, I, 30; c. 11, 20, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 33, X, dc testibus ct attestationibus, II, 20; c. 9, X, de exceptionibus, II, 25; c. 4, X, dc clericis coniugatis, III, 3; c. 1, X, qui clerici vel vo­ ventes matrimonium contrahere possunt, IV, 6; c. 24, 45, X, de simonia, et nc aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 2, X, dc schismaticis ct ordinatis ab cis, V, 8; c. 4, 10, 11, 20, 20, 29, 37. 39, 40, 58, X, dc sententia excommunicationis, V, 39; c. 1, X, dc regulis iuris, V, 41; c. un., de maioritate et obedientia, I, 17, in VI0; c. 3, de immuni­ tate ecclesiarum, coemeteriorum et aliorum locorum religiosorum, III, 23, in VI°; c. 7, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, In VI°; Reg. 46, 68, 72, R. J., in VI°; c. 3, de privilegiis, V, 7, in Extra va g. com.; c. 3, 5, dc poenitentiis et remis­ sionibus, V, 9, in Extravag. com.;c. 1, de sententia excommunicationis, V, 10, in Extravag. com.; Conc. Trident., sess. XIV, dc ref., c. 1; sess. XXIV, dc ref., c. 6; Benedictus XIV, ep. encycl. « Demandatam >, 24 dec. 1743, § 12; Pius IX, const. « Apostolicac Sedis », 12 oct. 1869; S. C. Ep. et Reg., decr. 16 oct. 1600, n. 12, 13; Pontificale Rom., tit. Ordo suspensionis, reconciliationis, depositionis, dispensationis, degradationis, et restitutionis sacrorum ordinum: tit. Ordo excommunicandi et absolvendi. — Vide etiam can. 882; i J Πi iH. 606 Codex Iuris Canonici § 2. Qui potest a lege eximere, potest quoque poenam legi adnexam remittere. § 3. Index qui ex officio applicat poenam a Superiore constitutam, eam semel applicatam remittere nequit. Can. 2237. § 1. In casibus publicis potest Ordinarius poenas latae sententiae iure communi statutas remittere, exceptis : ° Casibus ad forum contentiosum deductis; l. 2.° Censuris Sedi Apostolicae reservatis; ° Poenis inhabilitatis ad beneficia, officia, dignitates, munera in 3. Ecclesia, vocem activam et passivam eorumve privationis, suspensionis perpetuae, infamiae iuris, privationis iuris patronatus et privilegii seu gratiae a Sede Apostolica concessae .* § 2. In casibus vero occultis, firmo praescripto can. 2254 et 2290, potest Ordinarius poenas latae sententiae iure communi statutas per se vel per alium remittere, exceptis censuris specialissimo vel speciali modo Sedi Apostolicae reservatis *. I i ' ·< *K * 1 ; i Lir Poenae remissio, vi aut metu gravi extorta, ipso iure irrita est ’. Can. 2239. I > 11 § 1. Poena valide remitti potest praesenti vel absenti, absolute vel sub conditione, in foro externo vel interno tantum. § 2. Licet poena etiam oretenus remitti possit, si tamen scripto inflicta fuerit, expedit ut etiam eius remissio scriptis concedatur. Can. 2240. Ad praescriptionem actionis poenalis quod attinet, servetur dispo­ sitio can. 1703. 1 C. 4, X» de iudiciis, II, 1; c. 2, X, de raptoribus, incendiariis et violatoribus eccle­ siarum, V, 17; c. 2, X, de sententia excommunicationis, V, 39; Pontificale Rom,, tit. Ordo suspensionis, reconciliationis, depositionis, dispensationis, degradationis, et restitutionis sacrorum ordinum. * C. 4, X. de crimine falsi, V, 20; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 6; Pius IX, const, α Apostolicae Sedis x>, 12 oct. 1869; S. C. S. Off., decr. 27 iun. 1866; S. C. C., Camenecen., 4 dec. 1632; •5* S. Poenit., 5 dec. 1S73. 3 C. 5, X, de regulis iuris, V, 41; c. un., dc iis, quae vi metusve causa fiunt, I, 20, in VI0; Reg. G4, R. J., in VI®. _____________ Liber Quintus - De Delictis et Poenis 607 SECTIO II. De poenis in specie TITULUS VIII. Ue poenis medicinalibus seu de censuris. Caput I. Dc censuris in genere. Can. 2241. § 1. Censura est poena qua homo baptizatus, delinquens et contu­ max, quibusdam bonis spiritualibus vel spiritualibus adnexis privatur, donec, a contumacia recedens, absolvatur *. § 2. Censurae, praesertim latae sententiae, maxime excommunicatio, ne infligantur, nisi sobrie et magna cum circumspectione a. Can. 2242. § 1. Censura punitur tantummodo delictum externum, grave, con­ summatum, cum contumacia coniunctum; potest autem ferri censura etiam in delinquentes ignotos 123. § 2. Si agatur de censuris ferendae sententiae, contumax est qui, non obstantibus monitionibus de quibus in can. 2233, § 2, a delicto non de­ sistit vel patrati delicti poenitentiam cum debita damnorum et scandali reparatione agere detrectat; ad incurrendam vero censuram latae senten­ tiae sufficit transgressio legis vel praecepti cui sit adnexa latae sententiae poena, nisi reus legitima causa ab hac excusetur 4. 1 C. un., de consanguinitate et affinitate, IV, in Clem.; c. 1, de poenis, V, 8, in Clem.; S. C. S. Off., decr. 18 mart. 1666, prop. 44, damn.; Pontificale Rom., tit Ordo excommu­ nicandi ct absolvendi. 2 C. 18, C. II, q. 1; c. 8, 41, 42, C. XI, q. 3; c. 27. C. XXIII, q. 4; c. 17, X, de exces­ sibus praelatorum ct subditorum, V, 31; c. 48, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 1, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°; Cone. Tri­ dent., sess. XXV, de ref., c. 3; S. C. S. Off., instr. 13 iul. 1916, n. 5; S. C. Ep. et Reg., Montis Pelusii, 15 maii 1590; S. C. C., Salisburgcn., 11 maii 1709; Ugentina, 14 mart. 1716; Larinen., 26 ian., 10 mail, 9 et 30 aug. 1732, ad 12; Civitatis Plebis, 15 dec. 1736, 19 lan. 1737, 29 mart. 1738, ad 3; Polymniancn., 26 mart., 30 apr. 1746, ad XV; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 18 aug. 1760; Utt. (ad Vic. Ap. Malacen.), 30 sept. 184S. 3 C. 2, C. V, q. 1; c. 22, 41, 42, C. XI, q. 3; c. 7, X, dc electione et electi potestate, I, 6; c. 2, X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 10, X, de iudiciis, II, 1; c. 25, X, de appel­ lationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 4, X, de crimine falsi, V, 20; c. 1, 3, 4, 16, 23, 24, 32, 54, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 2, de constitutionibus, I, 2, in VI0; c. 15, de sententia excommunicationis, suspensionis ct interdicti, V, 11, in VI0; Reg. 15, 23, R. J., in VI0; c un., de furtis, V, 5, in Extravag. com.; Cone. Trident.w sess. XXV, de ref., c. 3. 4 C. 10, X, de iudiciis, II, 1; c. 26, X, de appellationibus, recusationibus ct relatio­ nibus, II, 28; c. 9, 15, 29, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 5, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, In VI°. z- J I Codex Iuris Canonici § 3. Contumaciam desiisse dicendum est, cum reum vere delicti commissi poenituerit et simul ipse congruam satisfactionem pro damnis et scandalo dederit aut saltem serio promiserit; iudicare autem utrum poenitentia vera sit, satisfactio congrua aut eiusdem promissio seria, necne, illius est, a quo censurae absolutio petitur Can. 2243. § 1. Censurae inflictae per sententiam iudicialem, statim ac latae fuerint, exsecutionem secumferunt, nec ab eis datur appellatio, nisi in devolutivo; item a censuris ad modum praecepti inflictis datur recursus, sed in devolutivo tantum 1*34. § 2. Appellatio vero vel recursus a sententia iudiciali vel praecepto comminante censuras etiam latae sententiae nondum contractas, nec sen­ tentiam aut praeceptum nec censuras suspendunt, si agatur de re in qua ius non admittit appellationem vel recursum etiam cum effectu suspen­ sivo; secus censuras suspendunt, firma tamen obligatione servandi id quod sententia aut praecepto mandatur, nisi reus appellationem vel re­ cursum interposuerit non a sola poena, sed ab ipsa quoque sententia vel praecepto 3. Can. 2244. isl l v ■ ■ •v · § 1. Non solum diversae, sed etiam eiusdem speciei censura potest in eodem subiecto multiplicari *. § 2. Censura latae sententiae multiplicatur : 1. · Si diversa delicta, quorum singula censuram secumferunt, eadem vel distincta actione committantur; 2. ° Si idem delictum, censura punitum, pluries repetatur ita ut plura sint delicta distincta; 3. ® Si delictum, diversis censuris a distinctis Superioribus puni­ tum, semel aut pluries committatur .* 1 C. U, X, de constitutionibus, I. 2; c. S. X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 25, X, dc appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; c. 24, X, dc simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 9, 10, 13, 15, 28-30, 48, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 1, de decimis, primitiis et oblationibus, III, 8, in Clem.; S. C. Ep. et Reg., decr. 16 oct. 1600, n. 12, 13; Pontificale Rom., tit. Ordo excommunicandi et absolvendi; Rituale Rom., tit. III, c. 3, de absolutione ab excommunicatione in foro exte­ riori, n. 2. i C. 4, 27, C. XI, q. 3: c. G, C. XXIV, q. 3; c. 7, 8, 13. X, de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 5, X, de exceptionibus, II. 25; c. 37, 43, 53, X, dc appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 2S; c. 40, 4S, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 1, 2, 20. dc sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°; Benedictus XIV. const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, § 8, 14 , 36, 45; S. C. de Prop. Fide, instr. 20 oct. 1884, n. 11. 12. a C. 16. 40. X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; Benedi­ ctus XIV, const, α Ad militantis », 30 mart. 1742, J 8, 14, 36; S. C. C., 15 sept. 1625; Comen.. 19 aug., 9 sept. 1702, 1 mart. 1704, ad 1; Piscien., 24 mart., 21 iul. 1753, ad 5-8. 4 C. 1, X, dc poenis, V, 37. b C. 27, 42, X. de sententia excommunicationis, V. 39: C 2, de sententia excommunl· cationis, suspensionis et interdicti, V, 10, in Clem. Liber Quintus · De Delictis et Poenis 609 § 3. Censura ab homine multiplicatur, si plura praecepta vel plures sententiae vel plures dictinctae partes eiusdem praecepti aut sententiae suam quaeque censuram infligant. Can. 2245. § 1. Censurae aliae sunt reservatae, aliae non reservatae l. § 2. Censura ab homine est reservata ei qui censuram inflixit aut sententiam tulit, eiusve Superiori competenti, vel successori aut dele­ gato; ex censuris vero a iure reservatis aliae sunt reservatae Ordinario, aliae Apostolicae Sedi a. § 3. E reservatis Apostolicae Sedi aliae sunt reservatae simpliciter, aliae speciali modo, aliae specialissimo modo. § 4. Censura latae sententiae non est reservata, nisi in lege vel prae­ cepto id expresse dicatur; et in dubio sive iuris sive facti reservatio non urget ’. Can. 2246. 3 I t : ·. ‘ i ·.· i HI I fl I I I I § 1. Ne reservetur censura, nisi attenta peculiari gravitate delicto­ rum et necessitate aptius providendi disciplinae ecclesiasticae et me­ dendi conscientiis fidelium 4. § 2. Reservatio strictam recipit interpretationem 5. § 3. Reservatio censurae impedientis receptionem Sacramentorum importat reservationem peccati cui censura adnexa est; verum si quis a censura excusatur vel ab eadem fuit absolutus, reservatio peccati penitus cessat °. Can. 2247. § 1. Si censura Sedi Apostolicae reservata sit, Ordinarius nequit aliam censuram sibi reservatam in idem delictum ferre 7. § 2. Reservatio censurae in particulari territorio vim suam extra illius territorii fines non exserit, etiamsi censuratus ad absolutionem obtinendam e territorio egrediatur; censura vero ab homine est ubique locorum reservata ita ut censuratus nullibi absolvi sine debitis faculta­ tibus possit 8. 1 C. 29, 32, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 3, de poenitentiis et remis­ sionibus, V, 9, in Extravag. com. s C. 11, X, dc officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 29, X, de sententia excommunicatio­ nis, V, 39; c. 7, de scnteiittu excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°; Cone. Trident., sess. XIV, de ref., c. 1; Rituale Rom., tit. Ill, c. 1, de sacramento poeni­ tentiae, n. 4. 3 Reg. 15, 30, 49, R. J., In VI°. ί Cone. Trident., sess. XIV, de poenitentia, c. 7; Benedictus XIV, ep. encycl. « A quo primum », 14 lun. 1751, § 8; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vic. Ap. Sutchuen.), 6 iun. 1817, n. 4. s Reg. 15, 49, R. J., in VI0. e C. 1, de privilcffiis, V, 7, in Extravag. com. r Reg. 54, R. J-, in VI0; S. C. S. OfT., instr. 13 lui. 1916, η. 4; S. C. Ep. et Beg.. 26 nov. 1602. s C. 11, x. de officio iudicis ordinarii, I, 31. Codex Iuris Canonici. - 14 ··' *. *, 610 Codex Iuris Canonici § 3. Si confessarius, ignorans reservationem, poenitentem a censura ac peccato absolvat, absolutio censurae valet, dummodo ne sit censura ab homine aut censura specialissimo modo Sedi Apostolicae reservata ’. Can. 2248. § 1. Quaelibet censura, semel contracta, tollitur tantum legitima absolutione 1*34*. § 2. Absolutio denegari nequit cum primum delinquens a contu­ macia recesserit ad normam can. 2242, § 3; a censura autem absolvens, potest, si res ferat, pro patrato delicto congruam vindicativam poenam vel poenitentiam infligere 3. § 3. Censura, per absolutionem sublata, non reviviscit, nisi in casu quo onus impositum sub poena reincidentiae impletum non fuerit \ Can. 2249. § 1. Si quis pluribus censuris detineatur, potest ab una absolvi, ce­ teris minime absolutis. § 2. Petens absolutionem, debet casus omnes indicare, secus abso­ lutio valet tantum pro casu expresso; quod si absolutio, quamvis parti­ cularis petitio facta sit, fuerit generalis, valet quoque pro reticitis bona fide, excepta censura specialissimo modo Sedi Apostolicae reservata, non autem pro reticitis mala fide ·. *hfr r.iji' 4 i•o kL ' z · ■; § 1. Si agatur de censura quae non impedit Sacramentorum receptio­ nem, censuratus, rite dispositus et a contumacia recedens, potest absolvi a peccatis, firma censura. § 2. Si vero agatur de censura quae impedit Sacramentorum rece­ ptionem, censuratus nequit absolvi a peccatis, nisi prius a censura abso­ lutus fuerit8. § 3. Absolutio censurae in foro sacramentali continetur in consueta forma absolutionis peccatorum in libris ritualibus praescripta; in foro 1 S. C. S. Off., 11 mail 1S92. 1 C. 6, X. de officio iudicis ordinarii. I, 31; c. 15, 2S. 30, 38, 41, 58, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c 4. de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 10, in Clem.; Clemens XIII, const. < Inexhaustum s, 3 sept. 1762, § 5; S. C. S. Off., decr. 18 mart. 1666, prop. 44, damn.; Pontificale Rom., tit. Ordo suspensionis, reconciliationis, depositionis, dispensationis, degradationis, et restitutionis sacrorum ordinum.—Vide etiam can. 2236, § 1. 3 C. 107, C. XI, q. 3; c. 32. C. XXIII, q. 8; c. 11, X, de constitutionibus, I, 2; C. 25, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II. 28; c. 24, X, de simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 11, de haereticis, V, 2, in VI°; c. 2, dc sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, In VI®; Reg. 4, 5, R. J., In VI®; c. 1, de poenis, V, 8, ln Clem.; S. C. Ep. et Reg., Milete n., 4 aug. 1579; decr. 16 oct. 1600, n. 13; Anglonen., 22 aug. 1727. 4 C. 8, X. de officio iudicis ordinarii, I, 31; c. 22, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V. 11, in VI0; c. 1, de poenis, V, 8, In Clem.; S. C. Ep. et Reg., decr. 16 oct. 1600, n. 13.—-Vide etiam can. 2252; 2254, § 1, 3. « C. 27, 42. X, de sententia excommunicationis, V, 39. e 3. C. S. Off. (S. Hyacinthi), 7 mart. 1883. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 611 non sacramentali quolibet modo dari potest, sed ad excommunicationis absolutionem regulariter formam adhiberi convenit in eisdem libris tra­ ditam *. Can. 2251. Si absolutio censurae detur in foro externo, utrumque forum afficit; si in interno, absolutus, remoto scandalo, potest uti talem se habere etiam in actibus fori externi; sed, nisi concessio absolutionis probetur aut saltem legitime praesumatur in foro externo, censura potest a Su­ perioribus fori externi, quibus reus parere debet, urgeri, donec absolutio in eodem foro habita fuerit 1*3. Can. 2252. Qui in periculo mortis constituti, a sacerdote, specialis facultatis experte, receperunt absolutionem ab aliqua censura ab homine vel a cen­ sura specialissimo modo Sedi Apostolicae reservata, tenentur, postquam convaluerint, obligatione recurrendi, sub poena reincidentiae, ad illum qui censuram tulit, si agatur de censura ab homine; ad S. Poenitentiariam vel ad Episcopum alium ve facultate praeditum, ad normam can. 2254, § 1, si de censura a iure; eorumque mandatis parendi 3. Can. 2253. Extra mortis periculum possunt absolvere : 1. ° A censura non reservata, in foro sacramentali quilibet confes­ sarius; extra forum sacramentale quicunque iurisdictionem in foro ex­ terno habeat in reum; 2. ° A censura ab homine, ille, cui censura reservata est ad nor­ mam can. 2245, § 2; ipse autem potest absolutionem concedere, etiamsi reus alio domicilium vel quasi-domicilium transtulerit; 3. ° A censura a iure reservata, ille qui censuram constituit vel cui reservata est, eorumque successores aut competentes Superiores aut de­ legati. Quare a censura reservata Episcopo vel Ordinario, quilibet Ordi1 C. IBS, C. XI, , 3 dec. 1749, § 48. 2 C. 1, de usuris, V, 5, in VI0; c. 5, 1G, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°; Reg. 15, 30, 49, R. J., in VI0; Cone. Trident., sess. VII, dc ref., c. 10; sess. XXIII, dc ref., c. 10; 1'ius IX, const, a Apostolicae Sedis », 12 oct. 18G9, 5 V, n. 1. 3 C. 13, X, de haereticis, V, 7. i C. 12-14, D. XVIII; c. 12, C. III, q. 4; c. 3, 21, 27. 32, 37, 107, C. XI, q. 3; c. 2, X, de exceptionibus, II. 25; c. 13, X, qui filii sint legitimi, IV, 17; c. 40, 59, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 20, X, de verborum significatione, V, 40; c. 1, dc sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°; c. 1, de privilegiis, V, 7, In £·>! l· ί· 614 Codex luris Canonici § 2. Dicitur quoque anathema, praesertim si cum sollemnitatibus infligatur quae in Pontificali Romano describuntur \ Can. 2258. § 1. Excommunicati alii sunt vitandi, alii tolerati 2. § 2. Nemo est vitandus, nisi fuerit nominatim a Sede Apostolica excommunicatus, excommunicatio fuerit publice denuntiata et in decreto vel sententia expresse dicatur ipsum vitari debere, salvo praescripto can. 2343, § 1, n. 1 ’. Can. 2259. § 1. Excommunicatus quilibet caret iure assistendi divinis officiis, non tamen praedicationi verbi Dei *. § 2. Si passive assistat toleratus, non est necesse ut expellatur; si vitandus, expellendus est, aut, si expelli nequeat, ab officio cessandum, dummodo O id fieri possit sine gravi incommodo; ab assistentia vero activa, quae aliquam secumferat participationem in celebrandis divinis officiis, repellatur non solum vitandus, sed etiam quilibet post sententiam decla­ ratoriam vel condemnatoriam aut alioquin notorie excommunicatusJ. *· »* Can. 2260. § 1. Nec potest excommunicatus Sacramenta recipere; imo post sen­ tentiam declaratoriam aut condemnatoriam nec Sacramentalia 6. § 2. Quod attinet ad ecclesiasticam sepulturam, servetur praescri­ ptum can. 1210, § 1, n. 2. f, » Extravag. com.; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 3; Benedictus XIV, ep. encycl. α Inter praeteritos », 3 dec. 1749» $ 48; Pius VI, const. « Auctorem fidei », 28 aug. 1794, prop. 46, Synodi PIstorien., damn. i C. 106, C. XI, q. 3; c. 1, de poenis, V, 8, in Clem.; Pontificale Eom., tlt. Ordo excom­ municandi et absolvendi. 3 C. 12, C. III, q. 4; c. 13, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28; Martlnus V (in Cone. Constantlen.), const, α Ad evitanda », a. 1418; S. C. de Prop. Fide, instr, (ad Vlc. Ap. Sutchuen.), 29 apr. 1784. 3 Reg. 15, 49, R. J., In VI°; Martlnus V (in Cone. Constantlen.), const. « Ad evi­ tanda », a. 1418. 4 C. 67, D. I, de cons.; c. 31, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 24, 25, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. H, X, de poenitentiis et remissioni­ bus, V, 38; c. 43, 57, X, dc sententia excommunicationis, V, 39; c. 17, X, de verborum signi­ ficatione, V, 40; c. 8, 11, de privilegiis, V, 7, in VI0; c. 24, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V. 11, in VI°; c. 2, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 10, in Clem.; Plus IX. const, a Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, § II, n. 17, § VI, n. 2; S. C. S. Off., instr, (ad Ordinarios Imperii Brasil.), 2 lui. 1878; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vlc. Ap. Sutchuen.), 29 apr. 1784. s C. 7, Ο. XI, q. 3; c. 2, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V. 10, In Clem.; S. C. de Prop. Fide, Instr, (ad Vlc. Ap. Sutchuen.), 29 apr. 1784. • C. 32, 59, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 24, de sententia excommu­ nicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°; c. 1, dc privilegiis, V, 7, In Extravag. com.; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 3; Plus IX, const. « Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, 5 VI, n. 2; S. C. S. Off., 27 lun. 1838; (Angllue et Hiberniae), 2 Iul. 1845; S. C. de Prop. Fide, instr. 4 mali 1774; instr, (ad Vlc. Ap. Sutchuen.), 29 apr. 1784; Pontificale Rom., tlt. De confirmandis; tlt. De ordinibus conferendis; Rituale Rom., tit. V, c. 1, de sacramento extremae unctionis, n. 8. — Vide etiam can. 855, § 1. · Liber Quintus - De Delictis et Poenis 61 Can. 2261. § 1. Prohibetur excommunicatus licite Sacramenta et Sacramentalia conficere et ministrare, salvis exceptionibus quae sequuntur x. § 2. Fideles, salvo praescripto § 3, possunt ex qualibet iusta causa ab excommunicato Sacramenta et Sacramentalia petere, maxime si alii ministri desint, et tunc excommunicatus requisitus potest eadem mini­ strare neque ulla tenetur obligatione causam a requirente percontandi § 3. Sed ab excommunicatis vitandis necnon ab aliis excommuni­ catis, postquam intercessit sententia condemnatoria aut declaratoria, fideles in solo mortis periculo possunt petere tum absolutionem sacramentalem ad normam can. 882, 2252, tum etiam, si alii desint ministri, cetera Sacramenta et Sacramentalia 1*3. Can. 2262. § 1. Excommunicatus non fit particeps indulgentiarum, suffragio­ rum, publicarum Ecclesiae precum 45 . § 2. Non prohibentur tamen : 1. ° Fideles privatim pro eo orare; 2. ° Sacerdotes Missam privatim ac remoto scandalo pro eo appli­ care; sed, si sit vitandus, pro eius conversione tantum s. Can. 2263. Removetur excommunicatus ab actibus legitimis ecclesiasticis intra fines suis in locis iure definitos; nequit in causis ecclesiasticis agere, nisi ad normam can. 1654; prohibetur ecclesiasticis officiis seu muneribus fungi, concessisque antea ab Ecclesia privilegiis frui 6. Can. 2264. Actus iurisdictionis tam fori externi quam fori interni positus ab excommunicato est illicitus; et, si lata fuerit sententia condemnatoria vel 1 C. 6, 7, 109, C. XI, q. 3; c. 2, X, de ordinatis ab episcopo, qui renuntiavit episco­ patui, I, 13; c. 8, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 16, X, dc appellationibus, recusatio­ nibus ct relationibus, II, 28; c. 3-6, X, de clerico excommunicato, deposito, vel interdicto ministrante, V, 27; Pius IX, const, e Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, g V, n. 6; Missa le Rom., tlt. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. VIII, de defectibus dispositionis animae, n. 1, 5. 3 Martlnus V (in Cone. Constantlen.), const. « Ad evitanda », a. 1418. 3 C. 6, D. XXXII; Martlnus V (in Cone. Constantlen.), const. « Ad evitanda », a. 1418. < C. 8, X, de haereticis, V, 7; c. 28, 38, X, de sententia excommunicationis, V, 39; Leo X, const. « Exsurge Domine », 15 lun. 1520, error 23, Martini Luther, damn.; S. C. de Prop. Fide (C. G.), 3 aug. 1818; Rituale Rom., tit. V, c. 6, Ritus benedictionis apostolicae in articulo mortis, n. 1 5 S. C. S. Off., 19 apr. 1837. o C. 37, C. XXIV. q. 1; c. 7, X, dc probationibus, II, 19; c. 24, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 13, X, de haereticis, V, 7; c. 10, de officio et potestate iudicis delegati, I, 14, in VI0; c. 14, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11. in VI0; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin. — Sutchuen.). 26 sept. 1821. λ 616 Codex Iuris Canonici declaratoria, etiam invalidus, salvo praescripto can. 2261, § 3; secus validus, imo etiam licitus, si a fidelibus petitus sit ad normam mem can. 2261, § 2 \ Can. 2265. § 1. Quilibet excommunicatus : 1. ° Prohibetur iure eligendi, praesentandi, nominandi; 2. ’ Nequit consequi dignitates, officia, beneficia, pensiones eccle­ siasticas aliudve munus in Ecclesia; 3. ° Promoveri nequit ad ordines 1 *3. § 2. Actus tamen positus contra praescriptum § 1, nn. 1, 2, non est nullus, nisi positus fuerit ab excommunicato vitando vel ab alio excom­ municato post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam; quod si haec sententia lata fuerit, excommunicatus nequit praeterea gratiam ullam pontificiam valide consequi, nisi in pontificio rescripto mentio de excommunicatione fiat *. Can. 2266. Post sententiam condemnatoriam vel declaratoriam excommunicatus manet privatus fructibus dignitatis, officii, beneficii, pensionis, muneris, si quod habeat in Ecclesia; et vitandus ipsamet dignitate, officio, bene­ ficio, pensione, munere *. Can. 2267. Communionem in profanis cum excommunicato vitando fideles vitare debent, nisi agatur de coniuge. parentibus, liberis, famulis, subditis, et generatim nisi rationabilis causa excuset5. r r ' '3 £ h'4 $ d Art. Π. — De interdicto. Can. 2268. § 1. Interdictum est censura qua fideles, in communione Ecclesiae permanentes, prohibentur sacris quae in canonibus, qui sequuntur, enu­ merantur ·. η >■ 1 C. 4, 35, 36, C. XXIV, q. 1; c. 24, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 13, X, dc haereticis, V, 7; c. 1, de officio vicarii, I, 13, in VI°; c. 10, de officio et potestate iudici* delegati, 1,14, in VI0; Paulus IV, const, a Cum ex apostolatus », 15 febr. 1559, § 5. — Vide etiam can. 1 3 C. 26, X, de rescriptis, I, 3; c. 23, 53, X, dc appellationibus, recusationibus et rela­ tionibus, II, 28; c. 7, 8, X, de clerico excommunicato, deposito, vel interdicto ministrante, V, 27; c. 32, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. un., ne sede vacante aliquid innovetur, III, 8, in VI°.— Vide etiam can. 167, § 1, n. 3, S 2; 1470, § 4. 3 C. 26, X, dc rescriptis, I, 3; c. 1, de rescriptis, 1, 3, in VI0; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribunalibus, Officiis Romanae Curiae. 29 sept. 1908, Pars II, Nor­ mae peculiares, cap. Ill, η. 6°. 4 Ο. 53, X, de appellationibus, recusationibus et relationibus, II, 28. 4 C. 103, 110, C. XI» q. 3; c. 29-31, 34, X, de sententia excommunicaionis, V, 39; c 14, dc lententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°; Martlnus V (in Cone. Constnntlen.), const, α Ad evitanda », a. 1418; S. C. S. Off., 2 aug. 1893. e C. 20. X» dc verborum significatione, V, 40; Benedictus XIV, ep. encycl. α Inter praeteritos », 3 dee. 1749, 5 48. Liber Quintus - De Deliciis et Poenis 617 § 2. Prohibitio fit vel directe per interdictum personale, cum per­ sonis ipsis usus eorum bonorum interdicitur; vel indirecte per interdi­ ctum locale, cum certis in locis eorundem dispensatio vel perceptio vetatur ‘. Can. 2269. § 1. Generale interdictum tam locale in territorium dioecesis, reipublicae, quam personale in populum dioecesis, reipublicae, ferri tantum potest a Sede Apostolica vel de eius mandato; interdictum vero generale in paroeciam vel paroeciae populum, et particulare sive locale sive per­ sonale, etiam Episcopus ferre potesta. § 2. Interdictum personale sequitur personas ubique; locale non ur­ get extra locum interdictum, sed in loco interdicto omnes etiam exteri aut exempti, excluso speciali privilegio, illud servare debent 3. Can. 2270. § 1. Interdictum locale sive generale sive particulare non vetat mo­ nentibus Sacramenta et Sacramentalia, servatis servandis, ministrare, sed prohibet in loco quodlibet divinum officium vel sacrum ritum, salvis exceptionibus de quibus in § 2 huius canonis et in can. 2271, 2272 4. § 2. In die Nativitatis Domini, Paschatis, Pentecostes, sanctissimi Corporis Christi et Beatae Mariae Virginis in caelum assumptae inter­ dictum locale suspenditur, et prohibetur tantum collatio ordinum et sollemnis nuptiarum benedictio *. Can. 2271. Si interdictum fuerit locale generale et interdicti decreto aliud non caveatur expresse : 1. ° Permittitur clericis, dummodo non sint ipsi personaliter inter­ dicti, omnia divina officia et sacros ritus in quacunque ecclesia aut ora­ torio privatim obire, ianuis clausis, voce submissa et campanis non pul­ satis; 2. ° In ecclesia vero cathedrali, ecclesiis paroecialibus vel in eccle­ sia quae unica sit in oppido, in iisque solis, permittuntur unius Missae 1 C. 16, 17, 24, de sententia excommunicationis, suspensionis d interdicti, V, 11, in VI *». 3 C. 2, de sententia excommunicationis, V, 10, in Extravag. com. 3 C. 24, X, de privilegiis ct excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 17, X, de verborum significatione, V, 40; c. 4, 8, 11, de privilegiis, V, 7, in VI°; c. 16, 18, 24, dc sententia excommunicationis, suspensionis d interdidi, V, 11, in VI°; c. 1, de sententia excommu­ nicationi, suspensionis et interdicti, V, 10, in Clem.; Cone. Trident., sess. XXV, de regu­ laribus, c. 12; Benedictus XIV, const, e Ad militantis », 30 mart. 1742, 5 Τ’. 4 C. H. X, de sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; c. H, X, de poenitentiis et * remis sionibus, V, 38; c. 43, 57, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 17-19, 24, dc sen­ tentia excommunicationis, suspensionis ct interdicti, V, H, in VI°; Mlssale Rom., tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. VIII, de defectibus dispositionis animae, n. 5. 3 C. 24, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdidi, V, 11, Ln VI·; Martlnus V, const. « Ineffabile >, 26 mali 1429, § 3. 1 celebratio, asservatio sanctissimi Sacramenti, administratio baptismatis, Eucharistiae, poenitentiae, assistentia matrimoniis, exclusa benedictione nuptiali, mortuorum exsequiae, vetita tamen quavis sollemnitate, bene­ dictio aquae baptismatis et sacrorum oleorum, praedicatio verbi Dei. In his tamen sacris functionibus prohibetur cantus et pompa in sacra supel­ lectili et sonitus campanarum, organorum, aliorumve instrumentorum musicalium; sacrum autem Viaticum ad infirmos privatim deferatur l. Can. 2272. § 1. In interdicto locali particulari, si interdictum fuerit altare vel sacellum alicuius ecclesiae, nullum sacrum officium seu sacer ritus in eisdem celebretur. § 2. Si interdictum fuerit coemeterium, fidelium quidem cadavera sepeliri ibidem possunt, sed sine ullo ecclesiastico ritu. § 3. Si latum fuerit in certam ecclesiam vel oratorium : 1. ® Si ecclesia fuerit capitularis nec interdictum sit Capitulum, valet praescriptum can. 2271, n. 1, nisi interdicti decretum praecipiat Missam conventualem celebrari et horas canonicas recitari in alia ecclesia aut oratorio; 2. ° Si fuerit paroecialis, servetur praescriptum cit. can. 2271, n. 2, nisi interdicti decretum aliam ecclesiam pro interdicti tempore eidem substituat. Can. 2273. Interdicta civitate, interdicta quoque manent loca accessoria etiam exempta et ipsa ecclesia cathedralis; interdicta ecclesia, interdicta sunt sacella contigua, non vero coemeterium; interdicto sacello, non est inter­ dicta integra ecclesia nec, interdicto coemeterio, interdicta est ecclesia ipsi contigua, sed interdicta sunt omnia oratoria in coemeterio erecta 2. Can. 2274. § 1. Si communitas seu collegium delictum perpetraverit, interdi­ ctum ferri potest vel in singulas personas delinquentes, vel in communi­ tatem, uti talem, vel in personas delinquentes et in communitatem. § 2. Si primum, servetur praescriptum can. 2275. 1 C. 5, X, de consuetudine, l, 4; c. 11, X, dc sponsalibus et matrimoniis, IV, 1; C. 25, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 11, X, de poenitentiis et remissioni­ bus, V, 3S; c. 43, 57, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 17, X, de verborum signi­ ficatione, V, 40; c. 19, 24, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, In VI»; c. 2, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 10, in Clem.; C. 2, de sententia excommunicationis, V, 10, in Extravag. com.; Rituale Rom., tit. IL, c. 1, do sacramento baptismi rite administrando, n. 27; tit. VI, c. 2, Quibus non lioct dare ec­ clesiasticam sepulturam, n 2. a C. 17, dc sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V 11 in VI»· Reg. 35, 42. 80, R. J., in VI»; c. 2, de sententia excommunicationis, suspensionis et inter­ dicti, V, 10. in Clem. Liber Quintus · De Delictis et Poenis 619 § 3. Si alterum, communitas seu collegium nequit ius ullum spiri­ tuale exercere quod ei competat l. § 4. Si tertium, effectus cumulantur. Can. 2275. Personaliter interdicti : 1. ° Nequeunt divina officia celebrare eisve, excepta praedicatione verbi Dei, assistere; passive assistentes non est necesse ut expellantur; sed ab assistentia activa, quae aliquam secumferat participationem in divinis officiis celebrandis, repellantur interdicti post latam sententiam condemnatoriam vel declaratoriam, aut alioquin notorie interdicti; 2. ° Prohibentur Sacramenta et Sacramentalia ministrare, conficere et recipere, ad normam can. 2260, § 1, 2261; 3. ° Praescripto can. 2265 etiam ipsi adstringuntur; 4. ° Carent sepultura ecclesiastica ad normam can. 1240, § 1, n. 2 1*3. Can. 2276. Qui interdicto locali vel interdicto in communitatem seu collegium subest, quin eidem causam dederit, nec alia censura prohibeatur, potest, si sit rite dispositus, Sacramenta recipere, ad normam canonum praece­ dentium, sine absolutione ab interdicto aliave satisfactione 3. Can. 2277. Interdictum ab ingressu ecclesiae secumfert prohibitionem ne quis in ecclesia divina officia celebret vel eisdem assistat aut ecclesiasticam sepulturam habeat; si autem assistat, non est necesse ut expellatur, nec, si sepeliatur, oportet ut cadaver amoveatur 4. Art. III. — De suspensione. Can. 2278. § 1. Suspensio est censura qua clericus officio vel beneficio vel utro­ que prohibetur s. § 2. Etiam suspensionis effectus separari queunt; sed, nisi aliud constet, in suspensione generaliter lata comprehenduntur omnes effectus 1 C. 16, X, de electione et electi potestate, I, 6. a C. 31, X, de praebendis et dignitatibus, III, 5; c. 3, 4, X, de clerico excommuni­ cato, deposito, vel interdicto ministrante, V, 27; c. 25, X, de privilegiis et excessibus pri­ vilegiatorum, V, 33; c. 11, X, de poenitentiis et remissionibus, V, 38; c. 43, 57, X, de sen­ tentia excommunicationis, V, 39; c. 17, X, do verborum significatione, V, 40; c. 8, 11, de privilegiis, V, 7, In VI°; c. 16, 24, de sententia excommunicationis, suspensionis et inter­ dicti, V, 11, in VI0; c. 2, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 10, in Clem.; Martlnus V (in Cone. Constantlen.), const. « Ad evitanda », a. 1418; Pius. IX, const, a Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, § V, n. 6; S. C. de Prop. Fide, Lnstr. 4 maii 1774; (C. P. pro Sin.), 21 ian. 1789, ad 2; Pontificale Boni., tlt De confirmandis; tlt. De ordi­ nibus conferendis. — Vide etiam can. 1G7, § 1, n. 3, § 2; 855, § 1; 1470. § 4. 3 C. 24, de sententia excommunicationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI0. * C. 12, X, de poenitentiis ct remissionibus, V, 3S; c. 20, do sententia excommuni­ cationis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°. 3 C. 20, X, dc verborum significatione, V, 40; Benedictus XIV. ep. encycl. « Inter praeteritos », 3 dec. 1749, § 48; S. C. de Prop. Fide, lnstr. 20 oct. 1884, η. 1. Coacx luns Canonici qui in canonibus huius articuli enumerantur; contra, in suspensione ab officio vel a beneficio omnes tantum effectus alterutrius speciei. Can. 2279. t » •;p • ’ i § 1. Suspensio ab officio simpliciter, nulla adiecta limitatione, vetat omnem actum tum potestatis ordinis et iurisdictionis, tum etiam merae administrationis ex officio competentis, excepta administratione bonorum proprii beneficiix. § 2. Suspensio : 1. " A iurisdictione generatim, vetat omnem actum potestatis iuris­ dictionis pro utroque foro tam ordinariae quam delegatae; 2. ° A divinis, omnem aetnm potestatis ordinis quam quis sive per sacram ordinationem sive per privilegium obtinet; 3. ’ Ab ordinibus, omnem actum potestatis ordinis receptae per ordinationem; 4. ° A sacris ordinibus, omnem actum potestatis ordinis receptae per ordinationem in sacris; 5. ° A certo et definito ordine exercendo, omnem actum ordinis desi­ gnati; suspensus autem prohibetur insuper eundem ordinem conferre et superiorem recipere receptnmqne post suspensionem exercere; 6. ° A certo et definito ordine conferendo, ipsum ordinem conferre, non vero inferiorem nec superiorem; 7. ® A certo et definito ministerio, ex. gr., audiendi confessiones, vel officio, ex. gr., cum cura animarum, omnem actum eiusdem ministerii vel officii; 8. ® Ab ordine pontificali, omnem actum potestatis ordinis epi­ scopalis; 9. ® A pontificalibus, exercitium actuum pontificalium, ad normam can. 337, § 2. Can. 2280. i· r. § 1. Suspensio a beneficio privat fructibus beneficii, excepta habita­ tione in aedibus beneficialibus, non autem iure administrandi bona beneficialia, nisi decretum vel sententia suspensionis ipsam administrandi potestatem suspenso expresse adimat et alii tribuat 1 *3. § 2. Si, quamvis censura obstet, beneficiarius fructus percipiat, fru­ ctus restituere debet et ad hanc restitutionem cogi potest canonicis quo­ que, si opus sit, sanctionibus. Can. 2281. Suspensio generaliter lata vel snspensio ab officio aut a beneficio afficit omnia officia aut beneficia, quae clericus habet in dioecesi Supe­ rioris suspendentis, nisi aliud appareat ’. 1 C. 13, X. dc cita ct honestate clericorum, III, i. ’ C. 44. X. de electione ct electi potestate, I. 6; e. 8, X, de dolo et contumacia II w c. 2, de rebus ecclesiae non alienandis, III, 9, in VI·. ' r r 3 O. 37. 40, dc electione ct electi potestate, I, Q, [n yp» Liber Quintus - De Delictis et Poenis 641 Can. 2282. Loci Ordinarius nequit clericum suspendere a determinato officio vel beneficio quod in aliena dioecesi reperiatur; sed suspensio latae senten­ tiae, iure communi irrogata, afficit omnia officia vel beneficia in quacun­ que dioecesi possideantur. Can. 2283. Quae de excommunicatione can. 2265 statuuntur, etiam suspensioni sunt applicanda x. Can. 2284. Si incursa fuerit censura suspensionis quae vetat administrationem Sacramentorum et Sacramentalium, servetur praescriptum can. 2261; si censura suspensionis quae prohibet actum iurisdictionis in foro seu in­ terno seu externo, actus est invalidus, ex. gr., absolutio sacramentalis, si lata sit sententia condemnatoria vel declaratoria, aut Superior expresse declaret se ipsam iurisdictionis potestatem revocare; secus est illicitus tantum, nisi a fidelibus petitus fuerit ad normam mem. can. 2261, § 2 2. Can. 2285. § 1. Si communitas seu collegium clericorum delictum commisei-it, suspensio ferri potest vel in singulas personas delinquentes vel in com­ munitatem, uti talem, vel in personas delinquentes et communitatem *. § 2. Si primum, serventur huius articuli canones. § 3. Si alterum, communitas prohibetur exercitio iurium spiritua­ lium quae ipsi, uti communitati, competunt '. § 4. Si tertium, effectus cumulantur. • 1 C. 8, X, de consuetudine, I, 4; c. 26, X, de electione et electi potestate, I, Gç c. 8, X, de aetate et qualitate et ordine praeficiendorum, I, 14; c. 5, X, de concessione praebendae et ecclesiae non vacantis, III, 8; c. un., ne sede vacante aliquid innovetur, III, 8, In VI0; Cone. Trident., sess. XIV, de ref., c. 1; Ordo servandus in S. Congregationibus, Tribuna­ libus, Officiis Romanae Curiae, 29 sept. 1908, Pars II, Normae peculiares, cap. Ill, n. 6°; Pontificale Rom., tit. De ordinibus conferendis; tit Ordo suspensionis, reconciliationis, depositionis, dispensationis, degradationis, et restitutionis sacrorum ordinum. — Vide etiam can. 1G7, § 1, n. 3, § 2; 1470, § 4. 2 C. 8, X, de dolo et contumacia, II, 14; c. 2, 9, X, de clerico excommunicato, depo­ sito, vel interdicto ministrante, V, 27; c. 11, X, de privilegiis et excessibus privilegiatorum, V, 33; c. 1, de sententia et re iudicata, II, 14, in VI0; c. 1, de sententia excommunicatio­ nis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI°; Martinus V (in Cone. Constantlen.), const « Adi evitanda », a. 1418; Plus IX, const, α Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, 5 V, n. 6; S. C. C., Fossancn., 10 ian. 1665, ad 1; Vercellen., 17 febr. 1674; S. C. de Prop. Fide (C. P. pro Sin.), 21 ian. 1789, ad 2; Missale Rom., tit. De defectibus in celebratione missarum occurrentibus, c. VIII, de defectibus dispositionis animae, η. 1, 5; Pontificale Rom., tit Ordo suspensionis, reconciliationis, depositionis, dispensationis, degradationis, et restitu­ tionis sacrorum ordinum. 3 C. 40, de electione et electi potestate, 1, 6, in VI°; c. un., ne sede vacante aliquid Innovetur, III, 8, in VI°. 4 C. 16, X, de electione et electi potestate, I, 6; e. un., ne sede vacante aliquid inno­ vetur, III, 8, in VI°. Codex Iuris Canonici ;· .· TITULUS IX. ί ·> De poenis vindicativis. Can. 2286. Poenae vindicativae illae sunt, quae directe ad delicti expiationem tendunt ita ut earum remissio e cessatione contumaciae delinquentis non pendeat. Ab inflictis poenis vindicativis datur appellatio seu recursus in suspensivo, nisi aliud expresse in iure caveatur. Can. 2288. Exceptis poenis degradationis, depositionis, privationis officii aut beneficii, et nisi urgeat necessitas reparandi scandalum, prudentiae .indi­ cis remittitur, si reus talis sit ut prima vice post vitam laudabiliter peractam deliquerit, poenae ordinariae per sententiam condemnatoriam inflictae exsecutionem suspendere, ea tamen conditione ut, si reus intra proximum triennium aliud delictum eiusdem vel alterius generis commi­ serit, poenam utrique delicto debitam luat. <· *4 ; Μι Poena vindicativa finitur eius expiatione vel dispensatione ab eo concessa qui legitimam habeat dispensandi potestatem ad normam 8W< \ can. 2236 Can. 2290. § 1. In casibus occultis nrgentioribus, si ex observatione poenae vindicativae latae sententiae, reus seipsum proderet cum infamia et scan­ dalo, quilibet confessarius potest in foro sacramentali obligationem ser­ vandae poenae suspendere, iniuncto onere recurrendi saltem intra mensem per epistolam et per confessarium, si id fieri possit sine gravi incommodo, reticito nomine, ad S. Poenitentiariam vel ad Episcopum facultate praeditum et standi eius mandatis. § 2. Et si in aliquo casu extraordinario hic recursus sit impossibilis, tunc ipsemet confessarius potest dispensationem concedere ad normam can. 2254, § 3. Caput I. De poenis vindicativis communibus. Can. 2291. Poenae vindicativae quae omnes fideles pro delictorum gravitate affi­ cere possunt, in Ecclesia praesertim sunt : l.° Interdictum locale et interdictum in communitatem seu colle- ■ I 1 I 1 Pontificale Rom., tit. Ordo suspensionis, reconciliationis, depositionis dispensationis, degradationis, et restitutionis sacrorum ordinum. 1 •I ··*: Liber Quintus - De Delictis et Poenis 623 gium in perpetuum vel ad tempus praefinitum vel ad beneplacitum Su­ perioris; 2.* Interdictum ab ingressu ecclesiae in perpetuum vel ad tempus praefinitum vel ad beneplacitum Superioris; 3. ° Poenalis translatio vel suppressio sedis episcopalis vel paroecialis; 4. ° Infamia iuris; 5. ° Privatio sepulturae ecclesiasticae, ad normam can. 1240, § 1; 6. ° Privatio Sacramentalium; 7. ° Privatio vel suspensio ad tempus pensionis quae ab Ecclesia vel ex bonis Ecclesiae solvitur, vel alius iuris seu privilegii ecclesiastici; 8. ° Remotio ab actibus legitimis ecclesiasticis exercendis; 9. ° Inhabilitas ad gratias ecclesiasticas aut munia in Ecclesia quae statum clericalem non requirant, vel ad gradus academicos auctoritate ecclesiastica consequendos; 10. ° Privatio vel suspensio ad tempus muneris, facultatis vel gra­ tiae iam obtentae; 11. ° Privatio iuris praecedentiae vel vocis activae et passivae vel iuris ferendi titulos honoris, vestem, insignia, quae Ecclesia concesserit; 12. ° Mulcta pecuniaria. I Can. 2292. Poenalis suppressio aut translatio sedis episcopalis est Romano Pon­ tifici reservata; sedis autem paroecialis, a locorum Ordinariis decerni nequit, nisi cum consilio Capituli Can. 2293. § 1. Infamia est vel iuris vel facti 2. § 2. Infamia iuris illa est quae casibus iure communi expressis sta­ tuitur 3. § 3. Infamia facti contrahitur, quando quis, ob patratum delictum vel ob pravos mores, bonam existimationem apud fideles probos et graves amisit, de quo iudicium spectat ad Ordinarium 4. § 4. Neutra afficit delinquentis consanguineos aut affines, firmo prae­ scripto can. 2147, § 2, n. 3 5. Can. 2294. § 1. Qui infamia iuris laborat, non solum est irregularis ad normam can. 984, n. 5, sed insuper est inhabilis ad obtinenda beneficia, pensiones, C. 25, C. XXV, q. 2; c. 9, X, de haereticis, V, 7. 3 C. 2, C. III, q. 7. C. 9, C. III, q. 5; c. 2, C. III, q. 7; c. 17, C. VI, q. 1. C. 9, C. III, q. 5; c. 2, C. III, q. 7; c. 2, 3, 17, C. VI, q. 1; c. 17, X, de temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum, I, 11; c. 54, X, de testibus et attestationibus, II, 20; c. 4, 21, X, de accusationibus, inquisitionibus et denunciationibus, V, 1; S. O. C., Agrigentina, 12 dec. 1767, 16 et 30 ian. 176S; Beneventana, 18 nov. 1769. 3 O. 4, D. LVI; c. 5-7, 10, C. I, q. 4; c. 1, C. XXIV, q. 3; Reg. 15, 22, R. J., in VI·; S. C. S. Off., 3 febr. 1898, ad 1; S. C. C., Aqwen., 26 nov. 1650. i I fl I Ή r.r ■ i I Liber Quintus - Dc Delictis et Poenis 624 Codex luris Canonici officia et dignitates ecclesiasticas, ad actus legitimos ecclesiasticos per­ ficiendos, ad exercitium iuris aut muneris ecclesiastici, et tandem arceri debet a ministerio in sacris functionibus exercendo l. § 2. Qui laborat infamia facti, repelli debet tum a recipiendis ordi­ nibus ad normam can. 987, n. 7, dignitatibus, beneficiis, officiis ecclesia­ sticis, tum ab exercendo sacro ministerio et ab actibus legitimis eccle­ siasticis 3. Can. 2295. Caput II. De peculiaribus clericorum poenis vindicativis. -■· Infamia iuris desinit sola dispensatione a Sede Apostolica concessa; infamia facti cum bona existimatio apud fideles probos et graves, omni­ bus perpensis adiunctis et praesertim diuturna rei emendatione, fuerit, prudenti Ordinarii iudicio, recuperata Can. 2296. § 1. Si agatur de rebus ad quas assequendas capacitas iure com­ muni statuitur, inhabilitatis poenam infligere una Sedes Apostolica potest. § 2. lura iam quaesita non amittuntur ob supervenientem inhabilitatem, nisi huic addatur poena privationis *. Can. 2297. Muletas pecuniarias iure communi inflictas, quarum erogatio non sit eodem iure praefinita, aliasque iure peculiari statutas vel statuendas, Ordinarii locorum erogare debent in pios usus, non vero in commodum mensae episcopalis aut capitularis s. ψ! J a * ‘•’.‘i > C. 1, C. III, q. 7; c. 13, X, de haereticis, V, 7; Reg. 87, R. J., in VI°; c. un., de poenis, tlt. XII, in Extravag. Ioan. XXII; Paulus IV, const. « Cum ex apostolatus », 15 febr. 1559, § 5; S. C. C., Posnanien., 2 aug. 1755; S. Angeli in Vado, 22 sept., 1 dec. 1855, 26 apr., 22 nov. 1856, 14 febr. 1857; Pontificale Rom., tlt. De ordinibus conferendis,— Vide etiam can. 167, $ 1, n. 3, $ 2; 373, § 4; 765, n 2; 766, n. 2; 795, n. 2; 796, n. 3; 1470, § 4; 1589, 5 1; 1657, $ 13 C. 1, C. III, q. 7; c. 4. X, de accusationibus, inquisitionibus et denuntiationibus, V, 1; c. 13, X, dc simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur, V, 3; c. 11, X, de excessibus praelatorum et subditorum, V, 31; Reg. 87, R. J., in VI0; S. C. C., Aovorien., 1 oct. 1661; .Mediolanen. seu Alexandrina, 2S nov. 1693; Elboren., 9 febr., 16 mart. 1737, ad 1; Pontificale Rom., tlt. De confirmandis; tlt. De ordinibus conferendis. — Vide etiam can. 373, $ 4; 766, n. 2; 796. n. 3,1589. & 1; 1657, J 1. ’ C. 4, 14, D. LVI; c. 4, C. XXXV, q. 6; c. 23, X, de sententia et re iudicata, II, 27; c. 10, X, de purgatione canonica, V, 34; Plus IX, ep. encycl. « Levate », 27 oct. 1867; S. C. C., Lavellana seu Romana, 8 iun., 6 lui. 1726; Spoletana, 19 lan., 16 mart. 1737; Elboren., 9 febr., 16 mart. 1737, ad 1; Salernitana, 9 febr. 1760; Beneventana, 6 aug. 1763; Terulen., 3 iul. 1762, 27 aug., 24 sept. 1763; Agrigentina, 12 dec. 1767, 16 et 30 lan. 1768; Sabinen., 20 mail, 17 lun. 1786; Nulliua Montis Virginis, 16 febr., 5 apr. 1788; 8. Miniati, 20 mart. 1830; Ferrarien., 25 ian. 1S51, ad 2. 4 Reg. 15. 49, R. J.. Iu VI°. » C. 2, X, de poenis, V, 37; Cone. Trident., sess. XXV, de ref., c. 3, 14; S. Pius V, const. » Cum primum », 1 apr. 1566, $ 15; Benedictus XIV, const. elagl), 3 aug. 1639, ad 2; S. C. Ep. et Reg., 28 nov. 1602; S. C. C., Mediolanen,, 2 dec. 1719, ad 2; Callien., 16 mali 1733; Balneoregien,, 20 aug., 17 sept. 1757. * C. 18, 24, C. XI, q. 1; c. 1, X, de maledicis, V, 26; c. 11, de sententia excommunica­ tionis, suspensionis et interdicti, V, 11, in VI®; c. 1, de privilegiis ct excessibus privilegia­ torum, V. 7, in Clem.; c. 3, 5, de poenitentiis et remissionibus, V, 9, in Extravag. com. I IS Vi , 610 -, Codex Iuris Canonici Liber Quintus - De Deliciis et Poenis Can. 2345. Usurpantes vel detinentes per se vel per alios bona aut iura ad Ec­ clesiam Romanam pertinentia, subiaceant excommunicationi latae sen­ tentiae speciali modo Sedi Apostolicae reservatae; et si clerici fuerint, praeterea dignitatibus, beneficiis, officiis, pensionibus priventur atque inhabiles ad eadem declarentur *. Can. 2346. Si quis bona ecclesiastica cuiuslibet generis, sive mobilia sive immo­ bilia, sive corporalia sive incorporalia, per se vel per alios in proprios usus convertere et usurpare praesumpserit aut impedire ne eorundem fructus seu reditus ab iis, ad quos iure pertinent, percipiantur, excom­ municationi tandin subiaceat, quandiu bona ipsa integre restituerit, praedictum impedimentum removerit, ac deinde a Sede Apostolica abso­ lutionem impetraverit; quod si eiusdem ecclesiae seu bonorum patronus fuerit, etiam iure patronatus eo ipso privatus exsistat; clericus vero, hoc delictum committens vel in eodem consentiens, privetur praeterea bene­ ficiis quibuslibet, ad alia quaelibet inhabilis efficiatur et a suorum ordi­ num exsecutione, etiam post integram satisfactionem et absolutionem, sui Ordinarii arbitrio suspendatur *. r Ï pi e, r hi 1 C. 3, 5, de poenitentiis et remissionibus, V, 9, in Extravag. com.; Clemens VI, const. < Etsi solertem », 21 lui. 1346, 5 5; Leo X, const. Inter graves », 25 mali 1515, § 3 sq.; Pius IV, const. < Pastoralis officii », 3 apr. 1560; S. Pius V, const, α Admonet nos », 29 mart. 1567, § 3; Gregorius XIII, const. < Inter caetera », 26 ink 1572; Sixtus V, a Quanta Aposto­ licae », 18 mart. 1586; Gregorius XIV, const. « Romanus Pontifex », 19 dec. 1590; Innocen­ tius IX, const. < Quae ab hac », 4 nov. 1591, § 3; Clemens VIII, const, a Ad Romani », 14 febr. 1592, § 4; Paulus V, const. < Inter caetera », 30 dec. 1605, § 5; Urbanus VIII, const. « Sacrosancti », 30 sept. 1623, $ 3; Innocentius X, const, a In supremo », 15 nov. 1644, § 1; Pius IX, allocuL < Ad gravissimum », 20 iun. 1859; allocut. <κ Maximo animi », 26 sept. 1859; litt. ap. < Cum Catholica Ecclesia », 26 mart. 1860; ep. encycl. « Quanta cura >, 8 dec. 1864; const, a Apostolicae Sedis », 12 oct. 1869, § I, n. 12; ep. encycl. a Respicientes », 1 nov. 1870. a C. 6, D. XXXII; c. 17, C. VI, q. 1; c. 14, 15, C. X, q. 1; c. 1-6, 10, 17, 18, 21, 22, 24, 33, C. XII, q. 2; c. U, C. XIII, q. 2; c. 57, C. XVI, q. 1; c. 18, 25, 31, C. XVI, q. 7; a 6, 12, 13, 1G, 21, C. XVII, q. 4; c. 5, C. XIX, q. 3; c. 16, X, de foro competenti, II, 2; c. 2, X, de rebus ec­ clesiae alienandis vel non, III, 13; c. 15, 19, X, de decimis, primitiis et oblationibus, III, 30; c. 4, 21, 23, X, de iure patronatus, III, 38; c. 12, X, de poenis, V, 37; c. 22, X, de sententia excommunicationis, V, 39; c. 12, 13, 40, de electione et electi potestate, I, 6, in VI0; c. 9, de officio ordinarii, 1,16, in VI0; c. 2, de rebus ecclesiae non alienandis, III, 9, in VI0; c. 3, de immunitate ecclesiarum, coemeteriorum et aliorum locorum religiosorum, III, 23, in VI0; c. un., de sequestratione possessionum et fructuum, II, 6, in Clem.; c. 1, de decimis, pri­ mitiis et oblationibus, III, 8, in Clem.; c. 2, de religiosis domibus, ut episcopo sint subiectae, III, 11, in Clem.; c. 2, de electione et electi potestate, tit. I, in Extravag. Ioan. ΧΧΠ; c. un., ne sede vacante aliquid innovetur, III, 3, in Extravag. com.; c. un., de furtis, V, 5, in Ex­ travag. com.; Cone. Trident., sess. VII, de ref., c. 15; sess. XXII, de ref., c. 11; sess. XXV, de ref., c. 9, 12; S. Leo IX, ep. a Quia Auctore Deo », a. 1051, § 4; Martlnus V (in Cone. Constantlen.), const, α Inter cunctas », 22 febr. 1418, art. 35, de quo errorum Wicleff et Husz suspecti interrogandi; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Supernae dispositionis », 5 mali 1514, S 39; (in Cone. Lateranen. V), const. « Regimini universalis », 4 mali 1515, 5 11; Benedictus XIV, ep. < Cum encyclicas », 24 mali 1754, § 3; Gregorios XVI alio- & 641 Can. 2347. Firma nullitate actus et obligatione, etiam per censuram urgenda, restituendi bona illegitime acquisita ac reparandi damna forte illata, qui bona ecclesiastica alienare praesumpserit aut in iis alienandis consensum praebere contra praescripta can. 534, § 1, et can. 1532 : 1. ° Si agatur de re cuius pretium non excedit mille libellas, con­ gruis poenis a legitimo Superiore ecclesiastico puniatur; 2. ° Si agatur de re cuius pretium sit supra mille, sed infra triginta millia libellarum, privetur patronus iure patronatus; administrator, mu­ nere administratoris; Superior vel oeconomus religiosus, proprio officio et habilitate ad cetera officia, praeter alias congruas poenas a Superio­ ribus infligendas; Ordinarius vero aliique clerici, officium, beneficium, dignitatem, munus in Ecclesia obtinentes, solvant duplum favore eccle­ siae vel piae causae laesae; ceteri clerici suspendantur ad tempus ab Or­ dinario definiendum; 3. ° Quod si beneplacitum apostolicum, in memoratis canonibus praescriptum, fuerit scienter praetermissum, omnes quovis modo reos sive dando sive recipiendo sive consensum praebendo, manet praeterea excommunicatio latae sententiae nemini reservata x. ♦ Can. 2348. Qui legatum vel donationem ad causas pias sive actu inter vivos sive testamento, etiam per fiduciam, obtinuerit et implere negligat, ab Ordi­ nario, etiam per censuram, ad id cogatur 2. ! Can. 2349. Recusantes praestationes legitime debitas ad normam can. 463, § 1, 1507, prudenti arbitrio Ordinarii puniantur, donec satisfecerint ’. cut. α Afflictas », 1 mart. 1841; Pius IX, allocuL « Acerbissimum », 27 sept. 1852; allocuL α Probe memineritis », 22 ian. 1855; allocuL « Cum saepe », 26 iul. 1855; allocuL α Nunquam fore », 15 dec. 1S56; ep. encycl. α Incredibili », 17 sepL 1863; ep. encycl. α Quanta cura », 8 dec. 1864; allocut. « Universus », 20 sept. 1867; const. « Apostolicae Sedis », 12 oct. 1S69, $ I, n. U; allocut. § 1. Servato praescripto can. 1240, § 1, n. 4, duellum perpetrantes aut simpliciter ad illud provocantes vel ipsum acceptantes vel quamlibet operam aut favorem praebentes, nec non de industria spectantes illudque permittentes vel quantum in ipsis est non prohibentes, cuiuscunque digni­ tatis sint, subsunt ipso facto excommunicationi Sedi Apostolicae simpli­ citer reservatae 1*3. § 2. Ipsi vero duellantes et qui eorum patrini vocantur, sunt prae­ terea ipso facto infames ·. Can. 2352. Excommunicatione nemini reservata ipso facto plectuntur omnes, qualibet etiam dignitate fulgentes, qui quoquo modo cogant sive virum 1 C. 20, C. II, q. 5; c. 5, 20, X, dc homicidio voluntario vel casuali, V, 12; Sixtus V, const. < Efjraenatam », 29 oct. 1588; Gregorius XIV, const. eo X (In Cone, lateranen. V), const, a Regimini universalis », 4 mali 1515, 5 11; Paulus IV, const, a Incumbentia », 1 nov. 1557, § 2, 8 sq.; Clemens XI, const. < In supremo », 24 aug. 1709, 5 3; Plus VI, ep. encycl. a Charitas », 13 apr. 1791, § 22; Plus IX, const, a Apostolicae Sedis », 12 oct. 1809. $ V, n. 1; const, e Romanus Pontifex », 28 aug. 1873; ep. encycl. a Etsi multa », 21 nov. 1873; ep. a Quod nunquam », 5 febr. 1875; S. O. C., decr. 30 apr. 1873, η. I, II. s C. 7, C. II, q. 1; c. 4, C. III, q. 2; c. 40, 43, C. VII, q. 1; c. 1, 6, 7, X, de conces­ sione praebendae et ecclesiae non cacantis, III. 8; c. 3, de privilegiis. V, 7, in Extravag. com.; Paulus III, const. < Sanctissimus », 11 dec. 1541, § 4. < C. 54. X. de electione et electi potestate, I, 6; c. 28. X, de praebendis et dignitati­ bus, III, 5; c. 32, de praebendis et dignitatibus. III. 4, in VI»; c. un., de praebendis et J Liber Quintus - De Delictis ct Poenis 651 Can. 2397. Si quis ad dignitatem cardinalitiam promotus, iusiurandum, de quo in can. 234, emittere recusaverit, ipso facto cardinalitia dignitate pri­ vatus perpetuo maneat x. Can. 2398. Si quis ad episcopatum promotus, contra praescriptum can. 333 intra tres menses consecrationem suscipere neglexerit, fructus non facit suos, fabricae ecclesiae cathedralis applicandos; et si postea in eadem negli­ gentia per totidem menses perstiterit, episcopatu privatus ipso iure manet ’. Can. 2399. Clerici maiores, munus a proprio Ordinario sibi commissum, sine eiusdem Ordinarii licentia, deserere praesumentes, suspendantur a divi­ nis ad tempus ab Ordinario secundum diversos casus praefiniendum ’. Can. 2400. Clericus qui in manus laicorum officium, beneficium aut dignitatem ecclesiasticam resignare praesumpserit, ipso facto in suspensionem a di­ vinis incurrit ‘. Can. 2401. Si quis in detinendo officio, beneficio, dignitate, non obstante legi­ tima privatione aut remotione, persistat, aut ne ea dimittat, moras ille­ gitime nectat, ea, praemissa monitione, deserere cogatur per suspensio­ nem a divinis aliasve poenas, depositione, si res ferat, non exclusas. Can. 2402. Abbas vel Praelatus nullius qui contra praescriptum can. 322, § 2, benedictionem non receperit, est ipso facto a iurisdictione suspensus. dignitatibus, tit. Ill, in Extravag. Ioan. XXII; c. 2, dc officio iudicis ordinarii, I, 7, in Extravag. com.; c. 4, de praebendis ct dignitatibus, III, 2, in Extravag. com.; Cone. Tri­ dent., sess. VII, dc ref., c. 4; sess. XXIV, de ref., c. 17; Leo X (in Cone. Lateranen. V), const. « Supernae dispositionis », 5 mail 1514, § 15; S. C. C-, Aquilana, 14 aug. 1032, ad 1; Hispalen., 14 aug. 1G32; Lcodien., 14 aug. 1032. 1 Sixtus V, const. « Postquam », 3 dee. 1586, $ 19. a C. 2, D. LXXV; c. 1, D. C; Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 2. 3 C. 24, C. VII, q. 1; c. 4, X, dc renunciatione, I, 9; Cone. Trident., sess. XXIII, de ref., c. 10; S. C. C.. Tinen., 15 mart. 1025; Amerina, 8 maii, 17 iul. 1750, ad 2; Tolosana, 9 maii 18S4, ad 1, 2; Parmen., 17 ian. 1880, ad 1, 2. ‘ C. 8, X. de renunciatione, I, 9. e C. 4, X, dc renunciatione, I, 9; c. 5, 0, 9, X, de concessione praebendae ct ecclesiae non vacantis, III, 8; c. un., dc praebendis et dignitatibus, tit. Ill, in Extravag. Ioan. XXII; c. 4, de praebendis ct dignitatibus, III, 2. in Extravag. com.; Leo X (in Cone. Latera­ nen. V), const. « Supernae dispositionis », 5 mali 1514, 5 15; S. C Consist., decr. « Maxima cura », 20 aug. 1910, can. 18, $ 1, can. 29, § 1. Coder Iuris Canonici. i aj · : æ» 658 ■ -n· ■ Codex luria Canonici Liber Quintus - De Delictis et Poenis Can. 2403. Qui contra praescriptum can. 1406 fidei professionem sine iusto im­ pedimento emittere negligat, moneatur, praefinito quoque congruo ter­ mino; quo transacto, contumax, etiam per privationem officii, beneficii, dignitatis, muneris, puniatur; nec interim beneficii, officii, dignitatis, muneris fructus facit suos x. TITULUS XIX. De abusu potestatis vel officii ecclesiastici. Can. 2404. Abusus potestatis ecclesiasticae, prudenti legitimi Superioris arbi­ trio, pro gravitate culpae puniatur, salvo praescripto canonum qui cer­ tam poenam in aliquos abusus statuunt 1*3. Can, 2405. is?(r ■ it?) i- i·· Vicarius Capitularis aliive omnes tam de Capitulo, quam extranei, qui documentum quodlibet ad Curiam episcopalem pertinens sive per se sive per alium subtraxerint vel destruxerint vel celaverint vel substan­ tialiter immutaverint, incurrunt ipso facto in excommunicationem Sedi Apostolicae simpliciter reservatam, et ab Ordinario etiam privatione officii, beneficii, plecti poterunt. Can. 2406. § 1. Quicunque officio tenetur acta vel documenta seu libros Curia­ rum ecclesiasticarum vel libros paroeciales conficiendi, conscribendi aut conservandi, si ea falsare, adulterare, destruere vel occultare praesumpse­ rit, suo officio privetur aliisve gravibus poenis ab Ordinario pro modo culpae puniatur3. § 2. Qui vero acta, documenta vel libros hos legitime petenti exscri­ bere, transmittere seu exhibere dolose detrectaverit aliove quovis modo officium suum prodiderit, privatione officii vel suspensione ab eodem et mulcta ad arbitrium Ordinarii pro gravitate casus puniri potest 4. 659 omissionem officio suo contrariam inducere tentaverit, congrua poena plectatur et ad reparanda damna, si qua illata sint, compellatur. Can. 2408. Taxas consuetas et legitime approbatas ad normam can. 1507, au­ gentes aut ultra eas aliquid exigentes, gravi mulcta pecuniaria coercean­ tur, et recidivi ab officio suspendantur vel removeantur pro culpae gra­ vitate, praeter obligationem restituendi quod iniuste perceperint. Can. 2409. Vicarius Capitularis concedens litteras dimissorias pro ordinatione contra praescriptum can. 958, § 1, n. 3, ipso facto subiacet suspensioni a divinis Can. 2410. Superiores religiosi qui, contra praescriptum can. 965-967, subditos suos ad Episcopum alienum ordinandos remittere praesumpserint, ipso facto suspensi sunt per mensem a Missae celebratione 2. Can. 2411. Superiores religiosi qui candidatum non idoneum contra praescri­ ptum can. 542, aut sine requisitis litteris testimonialibus contra prae­ scriptum can. 544, ad novitiatum receperint, vel ad professionem contra praescriptum can. 571, § 2 admiserint, pro gravitate culpae puniantur, non exclusa officii privatione 3. Can. 2412. Religiosarum etiam exemptarum Antistitae pro gravitate culpae, non exclusa, si res ferat, officii privatione, ab Ordinario loci puniantur : 1. ° Si contra praescriptum can. 549 dotes puellarum receptarum quoquo modo impendere praesumpserint, salva semper obligatione de qua in can. 551. 2. ° Si contra praescriptum can. 552 omiserint Ordinarium loci certiorem facere de proxima alicuius admissione ad novitiatum vel ad professionem .* Can. 2413. i' Can. 2407. Qui Curiae officiales seu administros quosvis ecclesiasticos, iudices, advocatos vel procuratores donis aut pollicitationibus ad actionem vel § 1. Antistitae quae post indictam visitationem religiosas in aliam domum, Visitatore non consentiente, transtulerint, itemque religiosae 1 C. 1, D. C; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 12; sess. XXV, de ref., e. 2; Plus IV. const. « Iniunclum nobis », 13 nov. 1504, § 1; S. C. C., Nullius, Tt apr. 1595; Civitaten., 2 sept. 1599, ad 2; Cathacen., 26 lan., 9 febr. 1726, ad 4; Tirasonen., 20 apr., 11 mail 1782. ad 2; decr. 20 lan. 1S77; S. C. de Prop. Fide, 10 lan. 1S75; decr. 16 lui. 187S. 3 C. 11. C. II. q. 1: c. 3, X. de poenis, V, 37; c. 2, de censibus, exactionibus et procu­ rationibus. III. 20. in VI»; Cone. Trident., sess. XXIV, de ref., c. 3. s C. 33. 40, C. XII. q. 2. 4 C. 33, 40, C. XII. q. 2; Cone. Trident., sess. XXIV. de ref., c. 20; Benedictus XIV, const. < Ad militantis », ·>0 mart. 1742, 5 44; const, α Ad honorandam », 27 mart 1752 § 15 1 Cone. Trident., sess. XXIII, dc ref., c. 10. 2 Benedictus XIV, const. « Impositi Nobis », 27 febr. 1747; S. C. C., decr. 15 mart. 1596; Caputaquen., 28 ian., 11 febr. 1708, ad 2; Brixien., 28 nov., 12 dec. 1733, ad III-V. 3 C. 16, X, de regularibus et transeuntibus ad religionem, III, 31; c. 2, de regularibus et transeuntibus ad religionem, III, 14, in VI°; Clemens VIII, const. « Cum ad regularem ». 19 mart. 1603, § 22; S. C. C., decr. 21 sept. 1624, § 1, 13; S. C. super Statu Regularium, decr. a Romani Pontifices ». 25 ian. 1848, η. III. < Cone. Trident., sess. XXV, de regularibus, c. 17; S. C. Ep. et Reg., Calaguritana, 20 nov. ISIS; Camcrinen., 15 iun. 1S30; S. C. C., Brundusina, 13 febr. 1610; S. C. de Reli­ giosis, instr. 30 lui. 1909, η. XII, XIV. 660 Codex luriv Canonici •I· omnes, sive Antistitae sive subditae, quae per se vel per alios, directe vel indirecte, religiosas induxerint ut interrogatae a Visitatore taceant vel veritatem quoquo modo dissimulent aut non sincere exponant, vel eisdem, ob responsa quae Visitatori dederint, molestiam, sub quovis praetextu, attulerint, inhabiles ad officia assequenda, quae aliarum regimen secumferunt, a Visitatore declarentur et Antistitae officio, quo funguntur, pri­ ventur. § 2. Quae in superiore paragraphe praescripta sunt, etiam virorum religionibus applicentur l. Can. 2414. Antistita quae contra praescriptum can. 521, § 3, 522, 523 se gesserit, a loci Ordinario moneatur; si iterum deliquerit, ab eodem officii priva­ tione puniatur, illico tamen certiore facta Sacra Congregatione de Re­ ligiosis 3. 1 C. 4, de officio ordinarii, I, 16. in 1’1°. 3 S. C. de Religiosis, decr. 3 febr. 1913, n. H. iD* Finis. -i DOCUMENTA Docum. I. Constitutio Pii PP. X t Vacante Sede Apostolica 25 Decembris 1904. Vacante Sede Apostolica, illud gravissimum sanctissimumque est, sum­ mum dominici gregis pastorem et caput, ad catholicam Ecclesiam provide solerterque regendam, eligere, qui in beati Petri locum succedens, Christi lesu in terris personam gerat. Quod cum intelligerent Romani Pontifices De­ cessores Nostri, eo quavis aetate vigilem curam sedulamque cogitationem con­ tulerunt ut ille modus et ordo in eligendo adhiberetur, qui rei gravitati aptius congruentiusque responderet. Quh de causa plures ex re et tempore ab iis sapientissimae editae sunt leges ut negotium ipsum rite, legitime expediteque absolveretur : quas inter principem obtinent locum Constitutiones a Pio FV, Gregorio XV et Clemente XII opportune sancitae. Verum, decursu aetatum, factum est ut hae de Romano eligendo Ponti­ fice indictae ac promulgatae leges seusim multiplici varioque numero auge­ rentur: nonnullae etiam, temporum rationibus hominumque moribus mutatis, obsoletae evaderent : ita ut haud exigui laboris esse videatur discernere quae­ nam in Summo Pastore eligendo servanda sint. Nos igitur, hoc incommodum praevertere volentes, quae de Romano Pon­ tifice eligendo a Decessoribus Nostris decreta sunt, omnia in unam Constitu­ tionem digerere opportunum duximus, integris, quantum fieri potuit, servatis ipsis priorum Constitutionum praescriptis, quin etiam verbis (licet haud sem­ per uniformi stilo respondentibus), quae veneranda vetustas sancivit, non­ nullis tamen mutatis, prouti opportunius Nobis visum est. Itaque, re diu ac mature perpensa, certa scientia et proprio motu, de Apostolicae Nostrae potestatis plenitudine, hanc Constitutionem, quae per­ petuo in futurum vigeat, edere statuimus, qua Sacrum Cardinalium Colle­ gium, Romana. Petri Sede vacante, atque in Romano Pontifice eligendo unice utatur, eamque vim legis habere solam decernimus, abrogatis Constitutionibus ac Decretis omnibus et singulis a Romanis Pontificibus hac de re editis, etiam in Conciliis generalibus promulgatis et in corpore iuris conclusis: excepta tamen Nostra Constitutione « Commissum Nolis », diei xx mensis lanuarii labentis anni, de civili Veto seu Exclusiva, uti vocant, in electione Summi Pontificis, et Constitutione « Praedecessores Nostri » cum Instructione (vulgo Regolamento) adiecta, a fel. rec. Leone XIII die xxiv mensis Maii mdccclxxxii data pro extraordinariis perturbatisque temporum adiunctis, quam in futu­ rum quoque, ubi in iisdem Sedes Apostolica· conditionibus versetur, praeter ea quibus hac Constitutione derogatum est, vigere integram volumus. Ii Codex luris Canonici Documenta Cardinalium partis, in aliud tempus differri non valeat, S. Collegium, item iuxta maioris partis sententiam, de opportuno remedio disponere potest et debet *. TITULUS I. De Sede Apostolica 663 vacante. Caput II. Caput I. Dc Cardinalium Congregationibus. De potestate S. Collegii Cardinalium, Sede Apostolica vacante. H? Η A • /* ,.4w 1. Sedis Apostolicae vacatione durante, S. Collegium Cardinalium in iis, quae ad Pontilicem Maximum dum viveret pertinebant, nullam omnino pote­ statem aut iurisdictionem habeat, neque gratiam, neque iustitiam faciendi, aut factam per Pontificem mortuum executioni demandandi; sed ea omnia futuro Pontifici reservare teneatur l. Itaque irritum et inane esse decernimus quidquid potestatis aut iurisdictionis ad Romanum, dum vivit, Pontificem pertinentis (nisi quatenus in hac Nostra Constitutione expresse permittatur) coetus ipse Cardinalium duxerit (eadem vacante Ecclesia) exercendum a. 2. Item praecipimus, ne S. Cardinalium Collegium de iuribus Sedis Apo­ stolicae Romanaeque Ecclesiae quomodolibqjt disponere valeat, neque in quo­ piam iuribus eiusdem sive directe detrahere attentet, sive indirecte per conniventiae speciem, seu per dissimulationem facinorum adversus eadem iura, etiam post obitum Pontificis seu vacationis tempore, perpetratorum, attentare videatur; immo volumus ut omnium virium contentione eadem custodire et defendere debeat ’. 3. Leges a Romanis Pontificibus latae, per coetum Cardinalium Romanae Ecclesiae, ipsa vacante, corrigi, vel immutari nullo modo possunt, nec quicquam eis detrahi sive addi, vel dispensari quomodolibet circa ipsas seu aliquam earum partem. Quod potissimum valet de Constitutionibus pontificiis, ad or­ dinandum negotium electionis Romani Pontificis latis .* 4. Si quae tamen dubia exoriantur circa sensum praescriptionum, quae hac Nostra Constitutione continentur, vel etiam circa rationem, iuxta quam ad usum ea traduci debeat, sive super quovis alio Nostrae huius Constitutionis capite, edicimus ac decernimus unice penes Sacrum Cardinalium Collegium potestatem esse super his ferendi sententiam: quam in rem eidem S. Cardina­ lium Collegio plenam tribuimus facultatem, qua hanc Nostram Constitutionem interpretari ac dubia declarare valeant. Qua quidem in re, quemadmodum in reliquis, de quibus ad Nostrae huius Constitutionis tramites, excepto ipso ele­ ctionis actu, deliberari contingat, satis omnino erit si maior congregatorum Cardinalium pars in eamdem sententiam consentiat s. 5. Pariter in casu nrgentis negotii, quod, ex voto maioris congregatorum ’ Pii IV Const. « Τη eligendis », vir Idne Oct. 1562. § 6; Clem. XII Const. < Apostolat™ officium », iv Non. Oct. 1732, § 6. ’ Clem. V in Cone. Viennensi, cap. 2 « .Ve Romani » in pr. de elect. I. 3 in Clem ’ Leonis XIII Const. < Praedecessores Nostri », 24 Maii 188?. ‘ Clem. V cap. 2 < Ne Πο,ηαηί. in pr. de elect. I. 3 in Gem.; Greg. XV Const. . Memi Patris ». χνιι kal. Decembr. 1621, § 20. * Leonis XIII Const. < Praedecessores Nostri ». 6. Tempore Sedis vacantis duplex habeatur Cardiualium Congregatio, altera generalis, sive totius Collegii, altera particularis, constans tribus Car­ dinalibus antiquioribus, uno ex quoque Ordine, cum Camerario, quorum offi­ cium tertia die post Conclavis ingressum omnino exspirat, in eorumque locum tres alii sequentes iu Ordine quolibet tertio die una cum eodem Camerario succedunt 3. 7. Volumus ut in dictis Congregationibus particularibus, quae sive ante, sive post coeptum Conclave haberi poterunt, levioris dumtaxat momenti, ac in dies seu passim occurrentia negotia expediantur. Si quid vero gravioris momenti atque indaginis fuerit, id omne ad Congregationem generalem, seu ad S. Collegium Cardinalium deferatur. Ac ulterius, quae in una Congrega­ tione particulari decreta, resoluta, vel denegata fuerint, in alia revocari, mu­ tari, aut concedi nequeant, sed id faciendi ius habeat ipsa tantum Congregatio generalis per pluralitatem suffragiorum ’. 8. Suffragia in Cardinalium Congregationibus, cum de rebus gravioris momenti agatur, non ore, sed suffragiis secretis dentur. 9. Inter generales Congregationes singulari mentione dignae sunt quae ante ingressum in Conclave habentur, eaedemque Congregationes praeparato­ riae appellari possunt. 10. Congregationes generales praeparatoriae quotidie omnino locum habere debent a die obitus Pontificis usque ad diem quo Conclave Cardinales ingrediuntur, etiam diebus, quibus exsequiae defuncti Pontificis persolvun­ tur, idque eo consilio fiat ut liberum sit tum Cardinali Camerario sententiam S. Collegii exquirere atque cum ipso quae necessaria vel opportuna indicaverit, communicare, tum singulis Cardinalibus sententiam suam circa occurrentia negotia aperire, in rebus dubiis explicationes sciscitari, et opportuna pro­ ponere. 11. In memoratis Congregationibus generalibus haec praecipue negotia expedienda sunt * : a) In primis Congregationibus integre legendae erunt tum praesens haec, quum superius memoratae Constitutiones « Commissum Notiis » de civili Veto seu Exclusive, uti vocant, in electione Summi Pontificis, a Nobis edita, et Leonis XIII « Praedecessores Nostri » cum adiecta Instructione : iisdemque perlectis, iusiurandum ab omnibus Cardinalibus praesentibus iuxta praescri- L· 1 Greg. X, in gener, cone. Lugdun. cap. 3 « Ubi periculum », § 1 do elect. I» 6 in Sext.; Pii IV Const. « Τη eligendis », § 6. 1 Clem. XII Const. « Apostolatus officium », § 7; Pii IV Const. « Τη eligendis », §§ 7 et 8. 1 Clem. XII Const. * Apostolatus officium», § 7. Clem. ΧΠ Chirografb « Avendo Noi », 24 Dec. 1732, n. 17. ni! 664 Documenta Codex Iuris Canonici g) Nominentur singulares duorum vel trium Cardinalium coetus, vulgo Commissiones : a) pro inquisitione de qualitatibus Conclavistarum eorumque approbatione l, itemque pro eorum designatione, qui Conclavi inservire debeant; β) pro constructioue et clausura Conclavis, ac pro cellarum dispositione *. /i) Proponantur atque approbentur expensae Conclavis. i) Epistolae Imperatorum, Regum aliorumque civitatum Moderatorum, item Nuntiorum relationes, omniaque alia, quae S. Collegii interesse possint, cum ipso communicentur. fc) Perlegantur, si quae sint, documenta a defuncto Pontifice Sacro Car­ dinalium Collegio relicta. l) Frangantur Annulus Piscatoris et Plumbum Cancellariae Aposto­ licae. Pro-Datarius autem vel Sub-Datarius, et Secretarius Brevium vel eius Substitutus supplicationes gratiarum, quae penes ipsos sunt, sub sigillo clausas Sacro Collegio tradant. m) Cellae Conclavis Cardinalibus sorte distribuantur s. ptam formulam [*] praestandum. Quod iusiurandum pariter emittere tenentur omnes alii Cardinales, qui serius ad locum electionis pervenerint, sive nondum sive iam inceptis Comitiis. δ) Cardinales quam cito ea omnia decernere ac disponere debent, quae ad Conclave inchoandum urgentiora sunt. c) Constituendus est dies, hora ac modus, quo corpus defuncti Ponti­ ficis transferatur. d) Item Cardinales omnia opportune paranda curabunt, ut diebus sta­ tutis Pontificiae exsequiae solvantur. e) Deputentur duo viri ecclesiastici, qui orationes « De Pontifice de­ functo » et « De eligendo Pontifice » recitare debeant. f) Constituatur dies, quo, si ab ipsis petatur, tum Legatis civilium Re­ giminum tum Equitibus Ordinis Hierosolymitani S. Collegium conveniendi aditus detur. Praedicti autem Legati nonnisi simul congregati admittantur, neque singulis facultas in posterum concedatur S. Collegium adeundi. ·: ·. i v.p •'i M ‘I [’] Formula iorisiurandi ab Emis ac Rmis S. R. E. Cardinalibus praestandi: < Nos Episcopi, Presbyteri et Diaconi S. B. E. Cardinales promittimus, vovemus et iuramus, inviolabiliter et ad unguem omnes et singulos Nos esse observaturos contenta omnia in Constitutione Summi Pontificis Pii'Decimi De Sede Apostolica vacante et de Romani Pontificis electione, quae incipit < Vacante Sede Apostolica », data die vigesima quinta Decembris anno millesimo nongentesimo quarto; necnon in Constitutionibus « Com­ missum Nobis» de civili Veto seu Exclusiva, uti vocant, in electione Sumini Pohtificis, ab eodem Pio Decimo data die vigesima lanuarii eiusdem anni millesimi nongentesimi quarti, ac Leonis XIII « Praedecessores Nostri » cum adiecta Instructione, data die vige­ sima quarta Maii anno millesimo octingentesimo octogesimo secundo. Item promittimus, vovemus. et iuramus. quod quilibet ex Nobis in Romanum Pontificem, Deo sic disponente, erit assumptus, iura etiam temporalia, praesertim de civili Bomani Pontificis principatu, libertalemque Sanctae Sedis integre ac strenue adserere et vindicare nunquam desistet, atque eamdem hanc promissionem et iusiurandum, post eius ad Summi Pontificatus fasti­ gium assumptionem, rursus praestabit. « Praecipue autem promittimus et iuramus. sub poenis in praedicta Pii Decimi Con­ stitutione « Vacante Sede Apostobca » statutis. Nos accuratissime et quoad omnes, etiam familiares seu Conclavistas nostros, secretum esse servaturos in iis omnibus, quae ad electionem Bomani Pontificis quomodolibet pertinent, et in iis quae in Conclavi seu m loco electionis aguntur, neque secretum praefatum quoquomodo violaturos, sive ipso Con­ clavi durante, sive etiam post novi Pontificis electionem, nisi peculiaris facultas aut expressa dispensatio ab eodem futuro Pontifice Nobis tributa fuerit; itemque nullo modo a quavis civili potestate, quovis praetextu, munus proponendi Veto sive Exclusivan^ etiam sub forma simplicis desiderii, esse recepturos, ipsum ve hoc \reto, qualibet ratione Nobis cognitum, patefacturos, sive universo Cardinalium Collegio simul congregato, sive singulis purpuratis Patribus, sive scripto, sive ore, sive directo ac proxime, sive oblique ac per alios, sive ante Conclave sive ipso perdurante; nullique interventui, intercessioni, aliive cuilibet modo, quo laicae potestates cuiuslibet gradus et ordinis voluerint sese in Pontificis electione immiscere, auxilium vel favorem praestituros ». Hanc formulam Cardinalis Decanus coram omnibus Cardinalibus iubeat a Praefecto Cae­ remoniarum elata voce legi. Deinde singuli Cardinales dicent: « Et l^go N. Cardinalis N. spondeo, voveo, ac iuro ». Et imponentes utramque manum super Evangelium, adiungent: < Sio me Deus adiuvet et haec Sancta Dei Evangelia ». 665 Caput III. De nonnullis peculiaribus officiis, Sede Apostolica vacante. I 12. S. R. E. Camerarii et Poenitentiarii Maioris officia non cessant per obitum Pontificis 4. 13. Si autem contingat alterius vel etiam utriusque officii vacatio ante novi Pontificis electionem, tunc Congregatio generalis triduo post secutam vacationem alterutrius ex praefatis officiis habeatur, ac vota seu suffragia Cardinalium simul congregatorum pro deputatione illius, qui Camerarii vel Poenitentiarii Maioris vices suppleat usque ad electionem novi Pontificis, ex­ quirantur, denturque per schedulas secretas, a Magistris Caeremoniarum etiam ab infirmis Cardinalibus colligendas, ac coram tribus Cardinalibus eo tempore in ordine Prioribus, praesentibus eisdem Caeremoniarum Magistris atque S. Collegii Secretario, aperiendas; isque deputatus habeatur, in quem pars relative maior votorum seu suffragiorum praefatorum convenerit, ac sic deputato facultates omnes, quas ipse Camerarius vel Poenitentiarius Maior exercere poterat, quamdiu Sedes vacaverit, attribuimus s. Quod si forsan vota paria fuerint, ille deputatus habeatur, qui fuerit ordine dignior, vel, si eiusdem ordinis, senior. 14. Cardinali Camerario, vacante Sede Apostolica, incumbit cura et admi­ nistratio bonorum ac iurium temporalium ipsius S. Sedis, adsistentibus ei in suo officio Cardinalibus eo tempore in ordine Prioribus seu Capitibus Ordinum, et praehabitis semel pro levioribus, ac semper pro gravioribus negotiis suf1 Pii IV Const. « In eligendis », § 17. ’ Pii TV Const. « In eligendis », § 15;Clem. XII Const. < Apostolatusofficium », § 10. 1 Pii IV Const. « In eligendis », § 13. 4 Clem. V cap.2 « Ne Bomani », § 1 deelect. 1, 3 in Clem.; PiiIV Const. < Ineligendis », § 9; Clem. ΧΠ Const. « Apostolatus officium », § 15. • Clem. V cap. 2 « Ne Bomani », § 1 de elect. I, 3 in Clem.; Clem. XU Const. < Jjpoafo latus officium», § 15; Bened. XIV Const. « In Apostolicae ». Idibus Apr. 1714, § 4. I 6(H) I' r H Documenta Codex lune Canonici fragiis S. Collegii. Hinc Cardinalis Camerarius, statim ac a Sacri Palatii Apo­ stolici Praefecto nuncium de Pontificis obitu acceperit, ad Apostolicum Pa­ latium perget, ut ipsius possessionem capiat ac eius regimen exerceat. Eiusdem Camerarii erit Pontificis mortem iure recognoscere atque authenticum mortis actum conficere; statuere, auditis Cardinalibus Capitibus Ordinum, modum ad conservationem corporis defuncti Pontificis pro temporum conditionibus magis convenientem et aptum (nisi forte Pontifex ipse vivens suam hac de re volun tatem manifestaverit); privatis eiusdem Pontificis aedibus sigilla apponere; ipsius obitum cum Cardinali in Urbe Vicario communicare, qui de re Populum Romanum singulari Edicto edocebit; eaque omuia, nomine et consensu S. Col­ legii, curare, quae ad iura Apostolicae Sedis tuenda et ad ipsius administrationem recte gerendam rerum temporumque adiuncta suadebunt *. 15. Cardinalis autem Sacri Collegii Decani erit, vix dum ab eodem Sacri Palatii Apostolici Praefecto de Pontificis morte fuerit edoctus, ceteris Cardi­ nalibus vacationem Sedis Apostolicae significare, eosque ad Palatium Aposto­ licum advocare 2. 16. Pocnitentiarius ifaior eiusque officiales, Sede vacante, ea facere et expedire valeant, quae a fel. rec. Benedicto XIV constituta ac definita sunt ’. 17. Vicecanccllarii S. R. E.. Prodatarii ♦. Secretarii Brevium officia per obitum R. Pontificis omnino exspirant. 18. Item per obitum Pontificis cessat munus Cardinalis Secretarii Status, eoque munere. Sede vacante, fungitur Praelatus <8. Collegii Secretanus. Quod si hoc officium vacare contingat, eiusdem S. Collegii erit, aliquem ad illud, quamdiu scilicet Sedes Apostolica vacaverit, per pluralitatem suffragiorum deputare. 19. E contra Cardinalis in ürbe Vicarii officium et iurisdictio non exspi­ rant morte Romani Pontificis. Quod si ipsum Vicarium Urbis, Sede vacante, e vivis decedere contigerit, ne Christifideles Urbis eiusque Districtus aliquod inde accipiant in spiritualibus detrimentum, tunc exsistens Vicesgerens dicti Vicarii, quamdiu Sedes vacaverit, omnes et singulas habebit facultates, aucto­ ritatem et potestatem, quae eidem Vicario pro exercitio officii Vicariatus quomodolibet competebant, quasque Pontifex ipse, occurrente vacatione Vicaria­ tus Sede plena. Vicesgerenti praedicto quandoque per aliquod tempus, donec scilicet successorem Vicarium deputaverit, attribuere solet 5. 20. Item Legatorum, Nuntiorum ac Delegatorum Apostolicorum officium et potestas non cessant Sede vacante. 21. Probe autem scientes eo maxime tempore, cum de creando Pontifice agitur, divinam opem per assiduas preces, aliaque Christianae pietatis et cari­ tatis opera impensius expetendam, ac promereri satagendum esse; ideo sicuti magnopere commendamus, ita quoqne retineri volumus laudabilem morem huc usque observatum, ut defuncti Pontificis Eleemosynarius id muneris exercere pergat cum debita S. Collegio Cardinalium subiectione et ab eo dependentia. * Cfr. « Itegolameiito », Leonis XIII, nn. 3-6. 1 Cfr. « llcgolamento », Leonis ΧΙΠ, nn. 7-8. ■ Const. < Pastor bonus ». Idibus Apr. 17 U, 51-55. * Pii IV Const. « hi eligendis »t § 11. * Clem. XU Const. « Aposlolatus officium », § 17. 667 donec novus Pontifex eligatur, utque eadem pecuniae vis in subventionem eorumdem pauperum et egenorum Sede vacante per ipsum Eleemosynarium dispensetur ac erogetur, quae vivente Pontifice distribui solet, ad quem effe­ ctum consueta mandata a tribus Cardinalibus eo tempore in Ordine Prioribus, seu deputatis expediantur ». Caput IV. De Sacris Romanis Congregationibus earumque facultatibus Sede Apostolica vacante. I 1 22. Circa facultates Sacrarum Romanarum Congregationum, Sede va­ cante, hae, quae sequuntur, normae ab omnibus servandae sunt, non obstan­ tibus privilegiis quibusvis. 23. Sacrae Congregationes, eadem Sede vacante, nullam potestatem habent in iis, quae Sede plena facere et expedire non possunt nisi facto verto cum SSmo, vel ex audientia SSmi, vel vigore specialium et extraordinariarum fa­ cultatum, quae a Romano Pontifice earumdem Congregationum Praefectis vel Secretariis concedi solent. 24. Facultates vero quae ipsis per Litteras apostolicae attributae sunt, et proinde tamquam ordinariae atque ipsarum Congregationum propriae censen­ tur, eae morte Romani Pontificis non exstinguuntur. 25. Volumus tamen ut bis facultatibus ordinariis Sacrae Congregationes solummodo in iis gratiis concedendis, quae minoris momenti sunt, libere, pro rei opportunitate, utantur. In iis vero expediendis definiendisque negotiis quae graviora vel controversa esse videntur, illud statuimus, ut, si res talis sit, quae in aliud tempus differri valeat, futuro Pontifici reservetur omnino: sin autem nullam admittat moram, tunc S. Collegio concedimus ut committere possit negotium Praefecto et aliquot aliis Cardinalibus eius Congregationis, ad quam Pontifex illud examinandum verisimiliter commisisset, qui, negotio accurate discusso, ea desuper decernere possint, per modum tamen provisionis, donec eligatur Pontifex, quae, iuxta datam sibi a Domino prudentiam, iuribus et rationibus ecclesiasticis custodiendis ac tuendis apta et consentanea censuerint2. Caput V. De exsequiis Romani Pontificis. 26. Romano Pontifice vita functo, Cardinales exsequias pro eius anima de more per novem continuos dies persolvent, nisi forte in illis novem diebus aliquod festum ex praecipuis et magnis incidat, propter cuius observantiam exsequiae intermittendae videantur, tunc enim in numero quidem novem die­ rum exsequiarum intermissarum dies computantur 3. Tribus vero postremis diebus solemniori ritu exsequias celebrabunt; et ultima earumdem exsequia­ rum die a viro ecclesiastico ad hoc deputato habebitur oratio « de Pontifice defuncto ». ' Clem. XII Const. < Apostolatus officium », § 25. * Clem. XII Const. « Apostolatus officium », § 18. ’ Cfr. Caeremoniale Oreg. XV « Decet Romanum », iv Idus Mart.-1G31. TITULUS II. De electione Romani Pontificis. Caput I. De electoribus Romani Pontificis. 27. Ius eligendi Romanum Pontificem ad S. R. E. Cardinales unice et privative pertinet, excluso prorsus atque remoto quolibet cuiuspiam alterius Ecclesiasticae dignitatis, aut laicae potestatis cuiuslibet gradus et ordinis in­ terventu ‘. 28. Si quando contingat ut Romanus Pontifex decedat, perdurante cele­ bratione alicuius Concilii generalis, sive Romae illud habeatur, sive in alio quovis orbis terrarum loco, electio novi Pontificis ab uno S. R. E. Cardinalium Collegio semjier et exclusive fieri debet, minime vero ab ipso Concilio, atque etiam omnino exclusis ab eadem electione peragenda quibuslibet aliis personis cuiusvis, licet ipsius Concilii, auctoritate forte deputandis, praeter Cardinales praedictos. Quin imo, ut in eiusmodi electione memorati Cardinales, omni prorsus impedimento submoto et quavis perturbationum et dissidiorum occa­ sione sublata, liberius et expeditius procedere queant, ipsum Concilium in quibuslibet statu et terminis exsistat, statim ab accepto certo nuntio demortui Pontificis, suspensum ipso iure intelligi debet, adeo ut, nulla prorsus interiecta mora, cessare statim debeat a quibuslibet conventibus, congregationi­ bus et sessionibus, et a quibusvis decretis seu canonibus conficiendis, nec ob quamlibet causam, etiamsi gravissima et speciali mentione digna videatur, ulterius progredi, donec novus Pontifex canonice electus illud réassurai et continuari i usserit 2. 29. Nullus Cardinalium, cuiuslibet excommunicationis, suspensionis, in­ terdicti aut alius ecclesiastici impedimenti praetextu vel causa a Summi Pon­ tificis electione activa et passiva excludi ullo modo potest; quas quidem cen­ suras et excommunicationes ad effectum huiusmodi electionis tantum, illis alias in suo robore permansuris, suspendimus 3. 30. Postquam aliquis S. R. E. Cardinalis in Consistorio creatus fuit, is statim vocem et ius eligendi Pontificem habet, et consequenter etiamsi cardinalitius galerus nondum illi traditus sit, neqne os clausum, vel si clausum fuerit, nondum tamen apertum sit. Etenim huiusmodi claudendi oris ritus ad praecipuam Cardinalium facultatem, quae circa Summi Pontificis electio­ nem versatur, non pertinet, sed caeremonia quaedam est, ea de causa intro­ ducta, ut Cardinales, antequam in Consistoriis et Congregationibus suffragium ferant, de modestia, quae ab ipsis in his et aliis actibus adhiberi debet, quodam­ modo admoneantur .* * Pii IX Const. « In hac sublimi», x kal. Sept. 1871 et « Consulturi», 10 Oct. 1877; Leonis ΧΠΙ Const. « Praedecessores Nostri .* ’ Pii IX Const. « Cum Romanis Pomiflcihus ». pridie Nonas Decembris 1869. « Clem. V cap. 2 « .Ve Romani », § V de elect. I, 3 in Clem.; Pii IV Const. « In eligendis », § 29; Greg. XV Const. < Artemi Patris *9 § 22. ♦ Pii V decretum die 26 Ian. 1571; Caeremoniale Greg. XV. § Porro Documenta 669 31. Cardinales canonice depositi, vel qui dignitati cardinalitiae, consen­ tiente Romano Pontifice, renuntiaverunt, nullum ius ad electionem habent. Inuno, Sede vacante, nec potest S. Collegium restituere et habilitare Cardi­ nales per Papam privatos seu depositos, ne quidem ad vocem l. 32. Statuimus etiam et declaramus, quod si forte aliquis Cardinalis sal­ tem in Diaconatus ordine constitutus non fuerit, is nullatenus ad eligendum * admitti debeat 1 2* , nisi certo et indubitato privilegio Pontificio munitus sit ·. 33. Item statuimus, ut cum Pontificem de hac vita migrare contigerit, praesentes Cardinales expectare debeant absentes per decem tantummodo dies, quibus exsequiae defuncti Pontificis celebrantur; quibus elapsis, statim Con­ clave ingredi et ad electionis negotium procedere tenentur 4. 34. Si tamen Cardinales absentes supervenerint, re integra, id est ante­ quam eidem Ecclesiae sit de Pastore provisum, in eodem negotio, in illo statu, in quo ipsum invenerint, admittantur 4. 35. Omnibus autem Cardinalibus in virtute sanctae obedientiae praeci­ pimus et mandamus, ut, postquam per Cardinalem Decanum, vel ipso impe­ dito, per alium Cardinalem, de vacatione Sedis Apostolicae certiores facti, atque ad novi Pontificis electionem advocati fuerint, nisi legitimo impedi­ mento detineantur, indictionis litteris obtemperare, et ad locum eisdem desi­ gnatum pro perficienda Pontificis electione statim se conferre debeant ·. 36. Si quis vero forte Conclave intrare noluerit, vel ingressus, absque manifesta infirmitatis causa, iuramento medicorum et a maiori parte Cardi­ nalium approbata, exiverit; tunc, ipso minime requisito, nec in eiusdem ele­ ctionis negotio ulterius admittendo, per alios ad eligendum Summum Pontifi­ cem libere procedatur. Si vero, infirmitate superveniente, aliquem eorum e Conclavi exire contingat, ipsa etiam infirmitate durante, poterit, eius suffragio non requisito, ad electionem procedi; sed si ad Conclave, post sanitatem sibi redditam, seu ante, redire voluerit, rursus admittatur T. 37. Cardinales omnes et singuli, valetudine non impediti, cum tertio pul­ sata per loca solita conclavis campanula fuerit, ad scrutinium convenire de­ bent; cui legi si quis non obtemperaverit, latae sententiae excommunicationis poenam incurrat .* Caput II. e De Conclavistis ac de aliis in Conclavi partem habentibus. 38. Quilibet Cardinalis in Conclavi duobus servientibus clericis, vel laicis, vel uno clerico et uno laico, contentus sit; infirmis autem et graviter affectis, a maiore parte S. Collegii, vel a Cardinali Camerario una simul cum Cardi1 Bonif. VIII cap un. dc schismatic. V, 3 in Sext.; Pii IX Litt. « Quamquam », 29 Sept. 1867. 1 Pii IV Const. « In eligendis », § 25; Sixt. VConst. «Postquam verus », niNon. Dec. 1586, §6. 1 Cfr. Caeremoniale Greg. XV, § Porro. 4 Greg. X cap. 3 « Ubi periculum », § 1 de elect. I, 6 in Sext.; Pii IV Const. « In eli­ gendis », §§ 2, 3, 5. ’ Greg. X cap. 3 < Ubi periculum », § 1 de elect. I, 6 in Sext. • Leonis XIII Const. « Praedecessores Nostri». ’ Greg. X cap-3 « Ubi periculum », § 1 de electA, 6 in Sext.; Pii IV Const. « In eligendis », §4. * Greg. XV Const. « Aeterni Patris », § 17. Ç ! Documenta nalibus Capitibus Ordinum, de consensu maioris partis S. Collegii, tertios indulgeri potest 1. 39. Conclavistae Praelati esse non possunt, neque consanguinei vel affines in primo et secundo gradu Cardinalium, etiamsi expensis eorum viverent, aut eiusdem Ordinis seu Congregationis religiosae. Et de qualitatibus Conclavi­ starum, Cardinales deputati ante Conclavis ingressum diligenter inquisitio­ nem habere, et eos approbare, ac post ingressum denno diligenter inquirere debent3. 40. Conclavistae iusiurandum, quod ab ipsis iuxta statutam formam *[j edi debet, serio ac religiose, pro rei gravitate, praestent. Quam ob rem S. R. E. Camerarii erit cavere, ut ab ipsis praedictum iusiurandum saltem una vel altera die ante ingressum in Conclave emittatur, postquam unusquisque eornm eiusdem inrisiurandi momentum ac formulae sententiam probe intellexerit. 41. Conclavistae vero, et quicumque alii servientes, e Conclavi, ex causa infirmitatis manifestae et notabilis a medicis iuramento probatae, et de con1 Pii IV Const, « In eligendis », § 16. ’ Pii IV Const. « In eligendis », § 17. [’] Formula iurisiurandi a Magistris Caeremoniarum atque ab omnibus aliis Conclavistis ecclesiasticis praestandi, una vel altera die ante ingressum n Conclave, coram Caeremoniarum Praefecto vel S. Collegii Secretario ad rem deputatis: « Ego_____________________________________________________ —----------------- — constituitis coram te .... ___________________ __ ________ ____________ _________ —lactis per me SS. Dei Euangeliis coram me positis, iuro et promitto me inviolabile serva­ turum esse secretum in omnibus et singulis, quae de novi Pontificis electione deque iis, quae in Conclavi seu in loco electionis aguntur, quovis modo cognoverim, adeo ut nec directe, nec imi i recte, nque nutu, neque verbo, neque scriptis, vel alias quomodolibet, ipsum mihi violare liceat, et hoc nedum sub poena excommunicationis latae sententiae, futuro Pontifici speciali modo reservatae, privative etiam quoad S. Poenitentiariam, sed etiam sub poena privationis cuiuscumque beneficii, pensionis, officii vel muneris ipso facto incurrendae in casu transgressionis. Quod secretum accuratissime ac religiose ser· “bo etiam post peractam novi Pontificis electionem, nisi ab eodem Pontifice peculiaris facultas aut expressa dispensatio mihi concessa fuerit. Sic me Deus adiuvet et haec sancta Dei Evangelia. quae propriis manibus tango ». Formola del giuramento per i Conclavist! ed altri inservienti laid: flO stando dinnanzi a ..... toccando colle mie proprie mani i Sonti Evangel i. giuro e promette che ossercero un inviolabile e rigoroso segreto su tutte e singole quelle cose, le quali in qualunque modo venissi a conoscere, riguardanti la elezione del nuovo Pontefice e cio cite avverrà nel Conclave o nel luogo della elezione, e che non violera in alcun modo questo segreto. nè direttamenle. nd indirettamente, nê con parole, né con scritti, nd con segni, o in altra qualsiasi guisa; e cio non solo sotto pena di scomunica, riservata in modo speciale al futuro Pontefice, ad esclusione anche della Sacra Penitemieria, e da incorrersi senz'altra dichiarazione col solo fat to della violaziono del giurato segreto, ma anche sotto dllre pene anche gravissime da infliggermisi dalla stessa Santità Sua in caso di irasgrestions. Il segreto io giuro e prometto che manterrô coscienziosamente anche dopo avvenuta Velezione del nuovo Pontefice. a meno che non mi venga cià C0„CPSS,, ,lal „ictle8imo Poiltefi(e una espressa e speciale facoltd. . Cosl Dio mi aiuli e questi Sonti Eeangeli. che tocco colle mie mani ». -_ , , - - . - i. r ----- ■----- 671 sensu deputatorum, quorum etiam conscientiam oneramus, et non aliter exi­ turi, nullo modo reverti possunt; sed eorum loco, alii eodem prorsus tempore, quo infirmi exibunt, ingrediantur *. 42. Item si aliquem Cardinalem in Conclavi vita fungi accidat, ipsius Conclavistae statim e Conclavi exire debent, neque ad alterius Cardinalis famulatum in eodem Conclavi assumi poterunt 2. 43. Sacri Palatii Apostolici Sacri sta quoque cum uno vel pluribus (ad S. Collegii arbitrium) Clericis coadiutoribus in officio Sacristae, itemque Ma­ gistri Caeremoniarum non plures quam sex Conclave ingrediantur, muneribus quae ad ipsos pertinent vacaturi. Adsit praeterea unus S. Collegii Secretarius tantum, unus Religiosus pro confessionibus excipiendis, duo Medici, unus Chirurgus, unus Aromatarius cum uno aut duobus servientibus, qui omnes a maiori parte Cardinalium vel a Cardinali Camerario una simul cum Cardina­ libus Capitibus Ordinum, de consensu maioris partis Cardinalium, erunt eli­ gendi; aliique Conclavis utilitati atque commoditati servientes, qui tamen plures esse non debent quam quod necessitas postulaverit s. Caput III. De ingressu in Conclave *. 44. Exsequiis defuncti Pontificis (ut supra) persolutis, et interim Con clavi opportune praeparato, Cardinales in Basilicam Sancti Petri, vel aliopro temporis et loci opportunitate conveniunt, ubi per Decanum Sacri Collegii,, vel eo impedito per alium ex antiquioribus Cardinalibus, Missa de Spiritu • Sancto celebratur, et in fine per aliquem Praelatum aut alium virum eccle­ siasticum doctum habeatur oratio, qua moneantur, ut, sepositis omnibus pri­ vatis affectibus, solum Deum prae oculis habentes, Sanctae Romanae et uni­ versali Ecclesiae de Pastore sufficienti et idoneo providere, omni qua possunt brevitate et diligentia curent. 45. Re divina peracta, statim, vel, si Patribus potius libuerit, vespere, fit ingressus in Conclave. Clericus Caeremoniarum capit Crucem Papalem, et procedit: quem Cardinales sequuntur, Episcopi primum, deinde Presbyteri, postremo Diaconi cum suis cappis violaceis: Crucem praecedunt Familiares Cardinalium, et immediate Cautores Hymnum Veni Creator Spiritus cantan­ tes: post Cardinales sequuntur Praelati, atque ita ordine procedentes, Con­ clave ingrediuntur, et cum ad Cappellam pervenerint, Cardinalium Decanus apud Altare dicit orationem Deus qui corda fidelium; qua finita, tum praesens quum etiam memoratae Constitutiones « Commissum Nobis » de civili Veto, et Leonis XIII « Praedecessores Nostri n (praetermissis iis. quae nonnisi res iam peractas respiciunt) iterum leguntur; ac iusiurandum. iuxta superlus praescriptam formam, ab omnibus Cardinalibus rursus emittitur. Deinde Cardinales post brevem sermonem habitum per Decanum, quo eos convenien’ Pii IV Const. · In eligendis », § 24. ‘ Clem. XII Chirogr. « Avendo noi », n. 16. » Pii IV Const. < In eligendis », § 18; Clem. XII Const. « Apostolalus officium», § 13. ‘ Cfr. Caeremoniale Greg. XV. 672 Ill (1 ? Codex Iuris Canonici tibus verbis ad electionis negotium rite et recte peragendum hortatur, ad cellas sorte inter eos distributas divertunt. Interim Officiales Conclavis et alii in Conclavi servientes iuramenta iuxta praescriptas formulas praestant coram Caeremoniarum Praefecto vel S. Col­ legii Secretario, ad rem deputatis a Cardinali Camerario, coram quo antea et ab ipsis iusiurandum emittendum est. Pariter hac eadem die, qua fit ingressu» in Conclave, Praelatus Pontificiae Domui praepositus et Marescallus Concla­ vis iusiurandum emittere debent iuxta statutas formulas coram Cardinali De­ cano, praesentibus omnibus Cardinalibus, idemque praestant Praelati, quibus Conclavis custodia concreditur. 46. Tandem, postquam ter, iussu Cardinalis Decani, campanula personata fuerit, exclusis omnibus, qui in Conclavi remanere non debent, ipsum Conclave intus et extra claudatur, et claves S. R. E. Camerario ac Magistro Caeremo­ niarum et Praelatis custodibus Conclavis iuxta solitum assignentur. Deinde accensis fanalibus, tres Cardinales Capita Ordinum et Camera­ rius, una cum Magistro Caeremoniarum latebras et angulos omnes Conclavis diligenter perquirant, ne quis ex iis, qui esse in Conclavi prohibentur, intus remanserit. In Conclavi autem esse possunt Familiares Cardinalium et alii Officiales et Ministri Conclavis, quos superius recensuimus; omnium autem istorum Conclavistarum recognitio fieri debet, ne quis inter illos forte sit es iis, qui in Conclavi esse non possunt : quae recognitio ut certius fiat, iubentur Conclavistae omnes intrare Cappellam, et postea singillatim recensentur. r t: ·· •t Caput IV. «> jv r De clausura Conclavis, ac de secreto servando in iis omnibus quae in Conclavi aguntur. 'h ; jλ υ H 47. Electio Summi Pontificis fieri debet in Conclavi, et eo clauso x, sublata tamen nullitate electionis a Gregorio XV (vel alio quovis decreto pontificio) hac de re statuta. 48. Tenentur quoque Cardinales pro tempore deputati, per se vel per alios, cellas Cardinalium et alia Conclavis loca saepius visitare et diligenter per­ quirere, ne Conclavis clausura ullo modo violetur. Et si quid tale deprehen­ sum fuerit, auctores e Conclavi expellantur et gravibus poenis futuri Ponti­ ficis arbitrio plectantur 49. Clauso Conclavi, nulli ad colloquium cum Cardinalibus vel aliis in Conclavi partem habentibus admittantur, nisi praesentibus Praelatis, quibns Conclavis custodia concreditur, et nisi voce et idiomate intelligibili loquantur. Et si quis forte (quod absit) clam ipsum Conclave ingrediatur, omni honore, gradu, atque officio et beneficio ipso facto privatus existât 3. 50. Volumus item ut epistolae, aut cuiusvis generis scripta, etiam typis edita, tum ad eos, qui in Conclavi sunt (non exceptis ipsis S. R. E. Cardina­ ’ Greg. X cap. 3 « Ubi periculum », § 1 de elect. I, 6 in Sext.; Greg. XV Const. « Aeterni Patris », § t. * Pii IV Const. « In eligendis », § 15. > iGreg. X cap. 3 « Ubi periculum », § 1 de ject. 6 in . p.. gendis », § 19. Documenta 673 libus), tum praesertim e Conclavi ad eos, qui foris sunt, mitti nullatenus pos­ sint, nisi prius omnia et singula S. Collegii Secretarii, ac simul Praelatorum, qui ad custodiam Conclavis deputati sunt, examini atque inspectioni subiiciantur. Absolute autem omnibus interdicimus, ne ephemerides quotidianae vel periodicae extra Conclave mittantur. Qui vero contra fecerint, poenae excom­ municationis latae sententiae subiaceant l. 51. Praeterea, uti iam in supra relatis, tam pro S. R. E. Cardinalibus quam pro Couclavistis, iurisiurandi formulis expressum est, severe praecipi­ mus et mandamus ut ab omnibus in Conclavi partem habentibus secretum religiosissime servetur in iis omnibus, quae ad electionem Romani Pontificis pertineant, et in iis quae in Conclavi, seu in loco electionis agantur. Hinc quaecumque directe vel indirecte secretum violare quomodolibet poterunt, sive verba, sive scripta, sive signa, aut alia quaevis, omnia vitare et cavere omnino tenentur s; ita ut hanc legem violantes excommunicationem ipso facto incur­ rant, a qua, sicut ab alia quavis et contra quoslibet in hac Constitutione im­ posita et irrogata, seu infra imponenda et irroganda poena excommunicatio­ nis, a uullo, ne a Maiori quidem Poenitentiario, cuiuslibet facultatis vigore, praeterquam a Romano Pontifice, nisi in mortis articulo, absolvi possint 52. Specialiter autem, sub eiusdem excommunicationis poena, Cardinales prohibemus, ne suis Familiaribus seu Couclavistis vel aliis quibusvis ea pan­ dant, quae scrutinium directe vel indirecte respiciunt, itemque quae in Car­ dinalium Congregationibus sive ante Conclave sive ipso durante habitis acta vel decreta sint. 53. Insuper praecipimus, graviter onerata ipsorum conscientia, S. R. E. Cardinalibus ut secretum huiusmodi servetur etiam post peractam novi Pon­ tificis electionem, neque ullo modo ipsum violari liceat, nisi ab eodem Ponti­ fice peculiaris ad hoc facultas aut expressa dispensatio concessa fuerit. Quod praeceptum extendi volumus ad alios omnes, qui in Conclavi partem habue­ runt, si quid forte, bona vel mala fide, de iis, quae in Conclavi gesta sint, cognoverint. Caput V. De forma electionis *. 54. Mane sequenti, post clausum praecedenti nocte Conclave, ac post solitum campauulae sonum, conveniunt Cardinales in eo praesentes, qui infir­ mitate non sunt impediti, induti super vestem crocea aut mozzeta violacea (quibus vestibus uti debent quandocumque aliquid collegialiter agendum est), ad designatum Sacellum, et ibi celebrata consueta Missa, et facta Cardina­ lium Communione, ac postea, recitato Hymno Veni Creator Spiritus cum ora­ tione de Spiritu Sancto, statim ad negotium electionis procedere debent, quod quidem uno tantum ex tribus, qui infra exponuntur, modis sive formis pera­ gendum est, alioquin electio nullitatis vitio subiacet. * Greg. X cap. 3 « Ü7>i periculum », § 1 de elect. 1. 6 in Sext.; Pii IV Const. < In eli· gendis », § 50: Clem. ΧΠ Const. < Apostolatus officium », § 11. « Greg. XV Const. « Aeterni Patris», § 20. * Greg. XV Const. « Aeterni Pair is », § 19. * Ctr. Caeremoniale Greg. XV. Codex Iuris Canonici. ; i Il ·. I I .i i ■ : F * ‘i i;> ’p3 Documenta Codex Iuris Canonici 674 ■ ■ - -------- ------- ------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------ ------- _ - ___ 675 . 55. Primus modus est, qui quasi per inspirationem vocatur, quaudo sci· licet omnes Cardinales, quasi alliati Spiritu Sancto, aliquem unanimiter et viva voce Summum Pontificem proclamant; circa quem modum infrascripta notanda sunt. Primum, haec forma electionis adhiberi potest solum in Conclavi, et eo clauso. Secundo, debet fieri electio secundum hanc formam ab omnibus et singulis Cardinalibus in Conclavi praesentibus, etiam iis, qui ob infirmitatem in cellis detinentur. Tertio, communiter, et nemine eorum dissentiente. Quarto, nullo praecedente de persona speciali tractatu, per verbum « eligo » intelligibile voce prolatum, aut scripto expressum, si voce non possit proferri. Exem­ plum autem huius, potest esse huiusmodi. Si quis e Patribus, clauso Conclavi, nullo, ut praefertur, praecedente speciali tractatu, diceret: Reverendissimi Domini, perspecta singulari virtute et probitate Reverendissimi D. N., indica­ rem illum eligendum esse in Summum Pontificem, et ex nunc ego ipsum eligo in Papam. Deinde hoc audito, si ceteri Patres, nemine excepto, sequentes primi sententiam eodem verbo « eligo » intelligibili voce prolato, aut si non potest, in scriptis expresso, enmdem N., de quo nullus specialis tractatus praecessit, communiter eligerent, ipse N. esset canonice electus et verus Papa secundum hanc electionis formam, quae dicitur per inspirationem. 56. Secundus modus est per compromissum, quando scilicet Cardinales ad electionem per hanc formam seu viam procedere volentes, committerent aliquibus ex Patribus eligendi potestatem, ut vice omnium Ecclesiae Catho­ CHI licae provideant de Pastore, cuius formae praxis debet esse huiusmodi. Primo omnes et singuli Cardinales in Conclavi clauso praesentes, nemine eorum dis­ sentiente, in aliquos ex Patribus (i. e. in tres vel quinque vel septem, non in minorem vel maiorem numerum) compromissum faciunt, exempli gratia in hanc formam : « In nomine Domini Amen. Anno etc. mense etc. die etc. Nos Episcopi, Presbyteri et Diaconi S. R. E. Cardinales omnes et singuli in Con­ clavi existantes, videlicet N. N. (et singillatim omnes nominentur Cardinales) elegimus, et eligimus per viam procedere compromissi, et unanimiter et con­ corditer, nemine discrepante, eligimus compromissarios N. N. et N. Cardi­ nales etc., quibus damus plenariam facultatem et potestatem providendi S. R. E. de Pastore sub hac forma videlicet ». (Hic necesse erit, ut Cardinales Compromittentes exprimant modum et formam, secundum quam Compromis­ sarii debent eligere, et secundum quam electus debet censeri verus et legitimas Papa, ut puta si electi sint tres Compromissarii, declarandum est an ad hoc ut electio sit valida, prius proponere debeant Sacro Collegio personam ab ipsis nominandam ad Pontificatum, an vero absolute debeant electionem peragere: an omnes tres debeant convenire in unam personam; an vero sufficiat, qnod duo in unam concordent, et an debeant nominare aliquem de Collegio, vel etiam aliquem extra Collegium, et alia his similia). His autem, vel aliis simi­ libus expressis, addi compromisso debet tempus, ad quod usque volunt Car­ dinales potestatem Compromissarios habere eligendi, et postea subiunguntur haec verba : « Et promittimus nos illum pro Romano Pontifice habituros, quem DD. Compromissarii secundum formam praedictam duxerint eligendum », vel alia ad formam Compromissariis praescriptam accommodata. Secundo, completo huiusmodi mandato, Compromissarii ad partem in aliquo loco separato et clauso se conferunt, et de electione facienda tractant, et debet inter eos praemitti protestatio, quod per quamcumque prolationem verborum suum dare consensum non intelligunt, nisi in scriptis illum expresse ponant. Et haec protestatio necessaria est inter Compromissarios, ut verbis humanis et reverentialibus inter se, sine praeiudicio, uti possint. Tertio, facta per Compromissarios electione secundum formam eis prae­ scriptam, et in Conclavi promulgata·, electus per huiusmodi viam compro­ missi, est canonicus et verus Papa. 57. Tertius et ordinarius modus, seu forma electionis Romani Pontificis est, quae vocatur per scrutinium. Qua in re plenissime confirmamus et reno­ vamus legem iam a Praedecessoribus Nostris sapienter inductam ac per plura deinde saecula semper religiosissime servatam, qua nempe statutum est ut ille tantummodo Romanus Pontifex habendus sit, in quem duae saltem ex tribus partibus Cardinalium in Conclavi praesentium per secreta schedularum suf­ fragia convenerint x. Numerus autem suffragiorum duarum ex tribus partibus Cardinalium in Conclavi praesentium, ut electio per viam scrutinii valida sit, ita est censen­ dus ut in duabus tertiis partibus suffragium electi non numeretur, nec quis­ quam, sive scrutinii sive compromissi via procedatur, seipsum eligere, seu suffragium sibi dare ullatenus possit : electi tamen persona, si in Conclavi sit, debeat in numerum Cardinalium computari a. 58. Scrutinii autem ritus continet tres actiones: alteram, quae antescrutinium, alteram, quae scrutinium, et tertiam, quae postscrutinium appellari potest. 59. Antescrutinii actus sunt quinque, videlicet: praeparatio schedula­ rum; extractio Scrutatorum, Deputa torum pro votis infirmorum et Recogni­ torum per sortem; scriptio schedularum; earum complicatio; obsignatio earumdem. 60. Schedularum praeparatio et distributio ad Magistros Caeremoniarum pertinet, qui eas impressas, ubi fieri poterit, alioquin unius manu scriptas secundum formam inferius describendam accipient, et singulis Cardinalibus saltem duas vel tres distribuent. 61. Forma autem schedulae, quoad eius figuram attinet, erit altera parte longior, hoc est plus longa, quam lata·. Circa ea vero, quae in eisdem schedulis contenta sunt, in anteriori eius parte, quae brevitatis gratia facies nominari potest, tria comprehendi debent. Primo in superiori parte secundum eius lati­ tudinem, duo haec verba Ego Card, cum tanta ad invicem distantia ut inter ipsa, nomen proprium Cardinalis eligentis scribi possit, et paulo inferius bina signa, parvorum hemiciclorum instar confecta, ad loca sigillorum indicanda. Secundo, in medio continere debet haec verba: Eligo in Summum Pontificem Reverendissimum Dominum meum D. Cardi­ nalem ................ Tertio, in parte inferiori, alia bina signa, uti supra hemiciclorum instar confecta, ad loca sigillorum similiter demonstranda. • _ - ' Alex. ΠΙ in Concil. Later, cap. 6 < Licet de vitanda », de elect. 1. 6; Greg. XV Const. « Aeterni Patris », § 1. ’ Greg. XV Const. « Aeterni Patris », § 2. 676 Codex Iuris Canonici In exteriori autem parte schedularum, quae tergum nominari potest, duo sunt imprimendi limbi ex illis, quos ad ornatum librorum impressores adhi­ bent, et vulgari vocabulo fregi nuncupant, quorum primum circa sui medium continet hoc verbum, Nomen, impressum secundum longitudinem ipsius limbi; alterum vero continet hoc verbum, Signa, similiter impressum, ut praecedens. Hi autem limbi excogitati sunt ad obscurandum diaphanum paginarum, ne scilicet ad lumen, nomina et signa eligentium conspici possint; ubi vero im· pressoris copia non fuerit, limborum defectus lineis suppleri poterit Sed haec fient clariora per infra positas figuras schedularum. Documenta 677 EXEMPLUM FACIEI Schedulae scrutinii. Card. Ego (locus primae plicaturae) (locus secundae plicaturae) : < I i : Eligo in Summum Pontificem R. D. £ meum D. Card. J? ■ Ί • . » μ/ ·; (/ociis secundae plicaturae) (locus primae plicaturae) Codex Iuris Canonici Documenta Schedulae scrutinii. n k; r 679 62. Secundus actus antescrutinii est extractio Scrutatorum, Deputato­ rum pro votis infirmorum, et Recognitorum: quae extractio, antequam ad scrutinium procedatur, sorte facienda est, hoc modo. In uno sacculo, aut vase, publice ponantur tot schedulae, vel si magis placet, spherulae ligneae palam numeratae, quot sunt Cardinales praesentes in Conclavi, cum eorum nomini­ bus: deinde per ultimum Diaconum extrahantur primo Scrutatores tres, postea tres Deputati pro votis infirmorum, qui brevitatis gratia Infirmarii ap­ pellari possunt, ac tandem Recognitores, de quorum omnium officio inferius suo loco scribetur. Quod si in extractione Scrutatorum, Infirmariorum et Re­ cognitorum, extracti fuerint Cardinales, qui ob infirmitatem aliudve impedi­ mentum muneribus praedictis satisfacere non possint, alii non impediti, loco illorum, extrahantur. Peracta vero extractione, schedulae, seu spherulae eorum, qui extracti fuerunt, in sacculum, seu in vas iterum coniiciantur. 63. Tertius actus antescrutinii est schedularum scriptio, quae ab uno­ quoque Cardinali fiet hoc modo. Primo in superiori parte, in spatio inter verba Ego Card, scribet proprium nomen; deinde in secunda parte nomen illius, quem eligit, charactere tamen, quantum fieri potest, alterato, ne manus scri­ bentis cognosci possit; et caveat ne plura nomina in schedula scribat; quia suffragium esset nullum. In tertia vero parte signa, videlicet numerum ali­ quem. et dictum aliquod Scripturae, seu verbum, aut aliquid huiusmodi, ut in exemplo pro faciliori intelligentia oculis subiecto, videre est. Lhi ? 1 i Codex [uris Canonici EXEMPLUM Schedulae scrutinii scriptae. Documenta 681 64. Quartus actus antescrutinii est schedularum complicatio, quae ut expeditius peragi a Cardinalibus valeat, poterit a Caeremoniarum Magistris, cum eas praeparant, lien in hunc, qui sequitur modum. Binae fient plicaturae ex utraque parte cuiusque schedulae, ita ut nomen eligentis et signa cum fue­ rint scripta, maneant tecta ex utraque parte a limbis; deinde quod reliquum est ita complicetur ut schedula fere ad latitudinem pollicis redigatur, prout ex complicata schedula, quae hic exempli gratia ponitur, conspici potest. Ego Bonifacius Card. Gaietanus. EXEMPLUM Λ Schedulae plicatae. (locus primae plicaturae) . . (locus secundae plicaturae). n q 4 t Eligo in Summum Pontificem R. D. meum D. Card. Baronium. '“«i ft (locus secundae plicaturae) (locus primae plicaturae) 18. Gloria in excelsis Deo. Ceterum Magistri Caeremoniarum schedulas, non complicatas ut supra, sed explicatas, Cardinalibus distribuent, et Cardinales easdem, postquam ut supra scripserint, complicabunt iuxta plicaturas a Magistris Caeremoniarum paratas. Secretarius autem S. Collegii et Magistri Caeremoniarum debent ab aula discedere, antequam Cardinales nomen eligendi in schedulis scribere coepe­ rint, ita ut tempore scrutinii Cardinales soli in Cappella remaneant. Porro, post eorum egressum ex aula, ultimi Cardinalis ordinis Diacono­ rum erit ostium Cappellae claudere : ac generatim ipsum, quotiescumque opus fuerit, aperire et claudere, exempli gratia, quum Cardinales Infirmarii ad vota infirmorum colligenda pergunt ac postea quum ad Cappellam redeunt, vel ob quamcumque aliam necessitatem. 65. Quintus et postremus actus antescrutinii est schedularum obsignatio, quae ab unoquoque Cardinali facienda erit in tergo schedularum cum cera rubra et sigillo ad hoc parato. Porro sigillum non debet esse solitum Cardi­ nalis, sed aliud, et secrete habitum, et ita simplex ut facile notari possit. > 682 Π £ . /· ι/Ρ. WJ 's V'i P / Codex Iuris Canonici veluti si in sigillo sculpantur aut tres numeri, aut tres litterae et numeri, vel una tantum imago. Haec de antescrutinio sufficiant; ceterum, quod attinet ad Cardinales in­ firmos, aut aliter impeditos, inferius suo loco dicetur. 66. Sequitur secunda actio, quae nomine scrutinii appellata fuit. Octo sunt huius actionis actus, videlicet: delatio schedulae, iurameuti praestatio, positio schedulae in calicem, schedularum mixtio, earum numeratio, scrutinii publicatio, schedularum in filum insertio, earum depositio seorsum. 67. Delatio schedulae, et duo sequentes actus, qui melius simul descri­ buntur ob eorum connexionem, hoc modo fient. Quilibet Cardinalis propriam schedulam, postquam illam scripserit, obsignaverit et complicaverit, duobus primis digitis sumet, ac elevata manu palam deferet ad Altare, peues quod stant Scrutatores, et in quo est calix magnus ad recipiendas schedulas pa­ ratus et patena coopertus; ibique genuflectens, aliquantulum orabit: deinde surgens, alta et intelligibili voce, iurabit in hanc formam, quae in tabella super Altari posita descripta habetur : Testor Christum Dominum, qui me indicaturus est, me eligere, quem se­ cundum Deum indico eligi debere. Post haec schedulam in patenam ponet, et per patenam mittet in calicem; quo facto inclinabit se ad Altare, et ad suum locum revertetur. 68. Haec servanda erunt si Cardinalis ad Altare pergere possit; nam si ob infirmam valetudinem non possit, et praesens in Cappella sit, ultimus Scru­ tator ad eum accedet; et Cardinalis infirmus, postquam schedulam in loco suo secrete, ut supra dictum est, confecerit, praevio iuramento praedicto, ipsam obsignatam et complicatam eidem Scrutatori tradet, qui eam palam deferet ad /Vitare, et sine oratione et iuramento in patenam ponet, et per eam in ca­ licem mittet. 69. Si vero aliqui Cardinales infirmi sint in suis cellis, tres Cardinales Infirmarii, ut supra extracti, ad eos accedent cum capsula altitudine unius palmi, in cuius superiori parte sit rima, seu foramen, eius magnitudinis, ut per illud schedula complicata possit per suam latitudinem intus capsulam transmitti; quam capsulam antequam Scrutatores Infirmariis tradant, palam aperient, ut ceteri Cardinales possint eam inanem et vacuam conspicere, deinde claudent, et elavem ponent super Altare; deinde Infirmarii cum capsula clausa, et cum parvo disco sufficientes schedulas continentes, ad unumquem­ que eorum accedent; et infirmi acceptas ex disco schedulas secrete scribent, obsignabunt et complicabunt, et praevio iam dicto iuramento in capsulam per rimam mittent; quod si infirmi scribere non possint, sive aliquis ex tribus Car­ dinalibus Infirmariis, sive alius ex ordine tamen clericali, eorum arbitrio de­ ligendus, praestito de secreto servando in manibus Infirmariorum iuramento, praedicta faciet : atque hi advertere debent quod non solum iuramenti vinculo tenentur servare secretum, sed etiam in excommunicationem latae sententiae, si contrafecerint. incurrent. His peractis, Infirmarii ad Cappellam revertentur cum capsula, quam Scrutatores aperient, et schedulas in ea contentas palam numerabunt: et tot repertas, quot sunt infirmi, ponent singillatim in pate­ nam, et per patenam simul omnes in calicem. Ne autem nimis in longum protrahatur scrutinii actio, Infirmarii pote- Documenta 683 ruut proprias schedulas post Decanum conficere et in calicem ponere, deinde duui ceteri Cardinales scrutinium agunt, ad infirmos pergere ad accipienda eorum suffragia eo modo, quo proxime ante dictum est. 70. Quartus actus scrutinii est schedularum permixtio, quae fiet per pri­ mum Scrutatorem, calice in quo ipsae schedulae positae fuerunt, patena coo­ perto, pluries agitato. 71. Quintus actus est numeratio schedularum, quae palam fiet per ulti­ mum Scrutatorem, capiendo singillatim unamquamque schedulam ex calice, eamque ponendo in alium, qui ad hoc paratus sit, calicem vacuum. Quod si numerus schedularum non respondeat numero Cardinalium, omnes combu­ rendae sunt, et iterum, idest secunda vice, ad suffragia statim est devenien­ dum. Si vero numerus schedularum numero Cardinalium respondeat, prose­ quendi sunt alii actus scrutinii. 72. Sextus actus est publicatio scrutinii, quae per Scrutatores, qui sedent ad mensam ante Altare positam, fiet hoc modo. Primus Scrutator accipiet unam schedulam, eamque intactis sigillis explicabit, et viso in ea schedula electi nomine, eam tradet secundo Scrutatori, qui pariter, eodem electi no­ mine perspecto, eamdem tradet tertio, qui illam alta et intelligibili voce per­ leget, ut omnes Cardinales praesentes notare possint suffragium in folio im­ presso, quod penes se habebunt cum nominibus omnium Cardinalium : notabit autem iuxta nomen Cardinalis ex schedula recitati. Idem faciendum erit de ceteris schedulis in calice positis, usque ad ultimam. Quod si in scrutinii pu­ blicatione inveniant Scrutatores duas schedulas ita complicatas ut ab uno tantum datas fuisse appareat, si quidem unus et idem in utraque electus fuerit, schedulae praedictae habebuntur et notabuntur pro uno suffragio, si vero diversi fuerint nominati, neutrum suffragium validum erit; scrutinium tamen neutro casu vitiatur. Ceterum suffragia praedicta, finita scrutinii publica­ tione, a Scrutatoribus iuxta nomina Cardinalium, qui ea obtinuerunt, in unam summam redigentur, vel in separato folio notabuntur, hoc modo: Reveren­ dissimus D. Cardinalis A habet suffragia 20, et Reverendissimus D. Cardi­ nalis B habet suffragia 15, et sic de aliis; quod fit ne Cardinales, cum opus est, cogantur semper numerare suffragia, quae iuxta nomina Cardinalium notarunt. 73. Septimus actus scrutinii est schedularum in filum insertio, quae ut sche­ dulae ipsae cautius conservari possint excogitata fuit. Haec autem insertio fiet per ultimum Scrutatorem, inserendo schedulam unamquamque, postquam eam perlegerit, acu cum filo ad hunc effectum parato, in loco, ubi est verbum Eligo. 74. Octavus et postremus scrutinii actus est depositio schedularum seor­ sum, quae similiter fiet per ultimum Scrutatorem, qui, finita insertione omnium schedularum iu filum, capita fili nodo iunget, et schedulas omnes ita colligatas in alium calicem vacuum, vel in mensa seorsum ponet. 75. Sequitur tertia et postrema actio, quae postscrutinium appellata· fuit, cuius actus tres sunt, videlicet : numeratio suffragiorum, eorum recognitio, ct schedularum combustio. Primus itaque actus est numeratio suffragiorum, quae fiet per Scrutatores semper, sive secuta sit electio, sive non : et si quidem secuta non sit electio, ut sciatur, quod in eo scrutinio non habetur Papa: si vero secuta sit, ut constet de canonica Pontificis electione. Fiet autem haec numeratio suffragio- < ι · H ili .* Codex luris Canonici i; , ;■ d *>· 2Λ l · •Ï rum hoc modo. Scrutatores in unam summam redigent suffragia, quae quilibet nominatus in Pontificem obtinuit et si invenerint nullum ex nominatis ad duae tertias partes suffragiorum pervenisse, non habetur Papa in illo scrutinio; si vero invenerint aliquem ex nominatis duas tantum partes suffragiorum obti­ nuisse, aperient electi schedulam (quam ex sigillis et signis ab ipso electo hoc in casu manifestandis cognoscent), etiam in ea parte, in qua est nomen eligen­ tis; et si quidem ex ea apparuerit electum alii suffragatum fuisse, electio eius erit canonica; si vero constiterit sibi suffragium dedisse, eius electio nulla erit ob defectum unius suffragii. Secundus actus postscrutinii est recognitio, quae per Recognitores, sive secuta sit electio, sive non, fiet inspiciendo tam schedulas scrutinii, quam suf­ fragiorum annotationes factas per Scrutatores, ut per huiusmodi recognitio­ nem constare possit an Scrutatores sincere et fideliter muneri suo satisfecerint. Tertius, et postremus actus postscrutinii est combustio omnium schedu­ larum, quae semper et palam per Scrutatores, adiuvantibus Magistris Caere moniarum, fiet, ac statim post recognitionem, sive electio sit secuta, sive non. Si tamen secundum scrutinium, iuxta ea quae inferius praescribentur, pera­ gendum sit, tunc combustio schedularum primi scrutinii nonnisi in fine una cum schedulis secundi scrutinii facienda erit. 76. In Praedecessorum Nostrorum, ac praecipue Gregorii XV, Constitu­ tionibus, ad expeditiorem electionem habendam statutum fuerat ut, scrutinio publicato, si electio per consensum duarum partium in eo facta non fuerit, statim antequam ad alios actus deveniretur, Cardinales possent, semel in quo­ libet scrutinio, accedere alicui ex illis, qui in eodem scrutinio saltem unum suffragium validum obtinuissent, dummodo is non esset, qui ab ipsomet Car­ dinali fuerat in scrutinio nominatus. Cum tamen huiusmodi forma accessus non parum esset ad exequendum difficilis, praesertim quoad ea, quae schedu­ larum inspectionem, aperitionem et collationem spectabant, Nos et huic in­ commodo occurrere et nihilominus optatae electionis accelerationi nullimode officere cupientes, statuimus ac praescribimus ut loco ipsius accessus, semel tam mane quam vespere, post completum iuxta huc usque exposita scrutinium, si quidem in eo secuta non sit electio, Cardinales statim ad novum scrutinium peragendum procedere debeant, in quo rursus suffragia sua ferant, iis, quae in primo scrutinio lata sunt, minime computatis. Volumus autem ut in hoc secundo scrutinio iidem ac in primo ritus serventur, ita tamen ut Cardinales non teneantur novum emittere iusiurandum. neque novos eligere Scrutatores, Infirmarios et Recognitores, sed quae in primo scrutinio quoad haec praestita sunt, sine renovatione valeant etiam pro secundo. 77. Et haec omnia, quae de scrutinii ritibus sunt exposita, servanda erunt diligenter a Cardinalibus in omnibus scrutiniis, quae singulis diebus peragi debent mane post solitam Missam, et Hymnum Veni Creator Spiritus cum oratione de Spiritn Sancto, et prima quidem tantum die post Cardinalium sacram peractam Communionem; et post meridiem hora opportuna, pariter post Hymnum Veni Creator Spiritus et orationem de Spiritu Sancto 78. Quod si electio aliter celebrata fnerit, quam in scrutinio per secreta schedularum suffragia duarum ex tribus partibus Cardinalium in Conclavi 1 Greg. XV Const. « Alterni Patris », § 17. Documenta 685 praesentium, electi suffragio uou computato; vel per viam compromissi ab omnibus Cardinalibus similiter in Conclavi praesentibus, nemine dissentiente, initi et ita ut nemo seipsum elegerit: vel quasi per inspirationem, nullo prae­ cedente de persona speciali tractatu, omnium pariter Cardinalium praesentium in Conclavi, communiter, nemine itidem dissentiente, per verbum « eligo » intelligibili voce prolatum aut scripto, si voce non potuerit, expressum; nulla sit et invalida eo ipso absque ulla declaratione, et ita electo nullum ius tribuat Caput VI. De iis, quae servanda vel vitanda sunt in electione Romani Pontificis. 79. Simoniae crimen, tam divino quam humano iure detestabile, in ele ctione Romani Pontificis omnino sicut reprobatum esse constat, ita et Nos reprobamus atque damnamus 2, huiusque criminis reos poena excommunica­ tionis latae sententiae innodamus; sublata tamen irritatione electionis simoniacae, quam Deus avertat, a Iulio II (vel alio qualicumque decreto pontificio) statuta, ut praetextus amputetur impugnandi valorem electionis Romani Pontificis. 80. Item sub excommunicationis poena prohibemus ne quis, etiamsi Cardinalatus honore fulgeat, vivente Romano Pontifice et eo inconsulto, tractare de ipsius Successoris electione, aut aliquod suffragium polliceri, vel hac de causa privatis conventiculis factis aliquid deliberare et decernere praesumat s. 81. Quae autem in memorata Nostra Constitutione « Commissum Nolis » de civili Veto seu Exclusive, uti vocant, in electione Summi Pontificis edixi­ mus et sanximus, hic omni ex parte atque integre reuovantes, confirmata esse volumus. Quamobrem iterum in virtute sanctae obedientiae, sub intermina­ tione divini indicii et poena excommunicationis latae sententiae, omnes et singulos S. R. E. Cardinales, tam praesentes quam futuros, pariterque Secre­ tarium S. Collegii Cardinalium aliosque omnes in Conclavi partem habentes, prohibemus ne, quovis praetextu, a quavis civili potestate munus recipiant Veto sive Exclusivam, etiam sub forma simplicis desiderii, proponendi, ipsumve hoc Veto, qualibet ratione sibi cognitum, patefaciant sive universo Cardinalium Collegio simul congregato sive singulis purpuratis Patribus, sive scripto, sive ore, sive directo ac proxime, sive oblique ac per alios, sive ante Conclave sive ipso perdurante. Quam prohibitionem extendi volumus ad omnes interventus, intercessiones aliosque modos quoslibet, quibus laicae potestates cuiuslibet gradus et ordinis voluerint sese in Pontificis electione immiscere. 82. Cardinales praeterea abstineant ab omnibus pactionibus, conventioni­ bus, promissionibus aliisque qnibuscumque obligationibus, quibus adstringi possint ad suffragium alicui vel aliquibus dandum vel non dandum; quae omnia et singula, si de facto intervenerint, etiam iuramento adiecto, nulla et irrita, neque ad eorum observantiam quemquam teneri decernimus, et contra facientes 1 Greg. XV Consi. « Aeterni Patris ». § 19. ’ Iulii II Const. « Cum tam divino», xix kal. Febr. 1505. « Symmachus Papa in Synod. Rom. c. 2 D. 79; Pauli IV Const. « Cum secundum Apostolum », xvn kal. lanuar. 1558. 686 ex nunc excommunicationis poena innodamus. Tractatus tamen pro electione habendos, Sede vacante, vetare non intelligimus ‘. 83. Pariter interdicimus ne Cardinales, antequam ad electionem deve­ niant, capitula conficiant, seu quaedam communi consensu statuant, ad quo­ rum observantiam sese adstringant, si ad Pontificatum assumantur; quae item, si de facto intervenerint, etiam iuramento adiecto, nulla et irrita decla­ ramus 3. 84. Iisdem denique, quibus Decessores Nostri, vocibus, S. R. E. Cardi­ nales vehementer hortamur ut in eligendo Pontifice, nulla propensione animi vel aversione ducti, nullius inclinati gratia aut obsequio, non intercessione in saeculo potentium, non vi vel metu vel aura populari moti, sed unice Dei glo­ riam et Ecclesiae bonum prae oculis habentes, in eum sua vota conferant, quem universali Ecclesiae fructuose utiliterque gubernandae prae ceteris idoneum in Domino indicaverint s. 85. Cum vero fideles non tam humanae industriae subsidiis, etsi sollicitae, inniti debeant, quam in humilis devotaeque orationis instantia sperare, huic adiicimus sanctioni, ut in omnibus civitatibus, ceterisque locis saltem insi­ gnioribus, ubi primum de Pontificis obitu nuncium pervenerit, a Clero et po­ pulo, solemnibus pro eo exsequiis celebratis, singulis diebus (donec Romanae Ecclesiae de suo Pastore fuerit provisum) humiles assiduaeque preces fundan­ tur ad Dominum, ut Ipse, qui concordiam facit in sublimibus suis, sic efficiat eorumdem Cardinalium corda in eligendo concordia, ut provisio celeris, una­ nimis et utilis (prout animarum salus exigit, et totius orbis requirit utilitas! ex ipsorum unanimitate sequatur. Et ne tam salubre praesentis sanctionis edictum, ignorantiae negligi praetextu contingat, praecipimus ut Patriarchae, Archiepiscopi, Episcopi et alii Ecclesiarum Praelati, ceterique, quibus officium est enuntiare verbum Dei, Clerum et populum, propter hoc specialiter fre quentius congregandos, in suis sermonibus ad supplicum precum suffragia pro celeri et felici exitu tanti negotii frequentanda solerter excitent, et ipsis eadem auctoritate non solum orationum frequentiam, sed observantiam (prout cir­ cumstantiae pensandae suaserint) ieiuniorum hortentur .* 86. Electum vero haeredem et Successorem Nostrum rogamus, ne muneris arduitate deterritus ah eodem subeundo se retrahat, at potius divinae volun­ tatis consilio humiliter se subiiciat: nam Deus qui imponit onus, manum etiam Ipse supponet, ne ei ferendo sit impar; is enim qui oneris est auctor. Ipse est administrationis adiutor; et ne sub magnitudine gratiae succumbat infirmus, dabit virtutem qui contulit dignitatem 5. U?·* ..n ■ ·’ X',4 ♦ ' Codex Iuris Canonici i ii- * Greg. X cap. 3 « Ubi periculum », § 4, de elect. I, 6 in Sext.; Pii IV Const. « In eli­ gendis*, § 2C; Greg. XV Const. « Aeterni Patrie*, § 18. * Pii IV Const. « In eligendis », § 3; Greg. XV Const. - Aeterni Patris », § 18. * Greg. X cap. 3 « Ubi periculum », § i de elect. I. 6 in Sext.; Pii IV Const. » In eli­ gendis », § 26;Greg. XV Const. « Aeterni Patris*, § 23; Clem. XII Const. « Apostolatus officium*, § 5; pii IX Const. « Licet per Apostolicae*, vi Idus Septembr. 1874; Leonis ΧΠΙ Const. .Praedecessores Nostri *: Pii X Const. .Commissum Nobis*. ‘ Greg- X cap. 3 « Ubi periculum *, § 5, de elect. I, 6 in Sext. * Leonis XIII Const. » Praedecessores Nostri ». T.' V·.' ' '. '*· Vi·-’· '»·. * Χτ· ■:?' ^-2'3 r ΎΛ-···/·;·^ i 687 Documenta Caput VII. De acceptatione et proclamations electionis, neo non de consecratione et coronatione novi Pontificis. 87. Post electionem canonice factam consensus electi per Cardinalem De­ canum nomine totius S. Collegii requiratur \ 88. Hoc consensu praestito intra terminum, quatenus opus sit, prudenti arbitrio Cardinalium per maiorem votorum numerum determinandum, illico electus est verus Papa, atque actu plenam absolutamque iurisdictionem supra totum orbem acquirit et exercere potest. Hinc, si quis litteras super negotiis quibuscumque confectas, quae a Romano Pontifice ante coronationem suam emanaverint, audeat impugnare, excommunicationis sententia innodamus 89. Deinde populo expectanti novus Romanus Pontifex a Priore Diaco­ norum publicatur s. 90. Quod si electus nondum sit Presbyter vel Episcopus, a Decano Col­ legii Cardinalium ordinabitur et consecrabitur 4. 91. Tandem per Decanum Cardinalem Diaconum coronatur 5. Haec igitur, tota rei causa graviter considerata, atque etiam Decessorum Nostrorum exemplis permoti, statuimus et praescribimus, decernentes prae­ sentes bas Litteras et in eis contenta quaecumque, etiam ex eo quod quilibet in praemissis ius vel interesse habentes, vel habere praetendentes quomodolibet illis non consenserint, nec ad ea vocati sive auditi fuerint, aut ex qui­ buslibet aliis causis, impugnari minime posse, sed easdem semper ac perpetuo· firmas, validas et efticaces existere et fore, suosque plenarios et integros effe­ ctus sortiri et obtinere, ac iis ad quos spectat et pro tempore spectabit suffra­ gari, et ah eis respective et inviolabiliter observari debere, ac irritum et inane, si secus super his a quocumque, quavis auctoritate, scienter vel ignoranterF contigerit attentari. Volumus etiam Nostras has Litteras legi coram omnibus in primis Con­ gregationibus post obitum Pontificis haberi solitis, ut supra (n. 11, a); rursus post ingressum in Conclave, ut supra (n. 45); item cum quis ad purpurae hono­ rem fuerit evectus, interposito sacramento de religiose retinendis iis, quae in. praesenti Constitutione decreta sunt. Non obstantibus, quatenus opus sit, per Romanos Pontifices Praedeces­ sores Nostros editis Constitutionibus et ordinationibus Apostolicis, quas omnes, et singulas abrogatas, ut supra, declaramus, ceterisque etiam individua ac specialissima mentione et derogatione dignis contrariis quibuscumque. Nulli ergo hominum liceat hanc paginam Nostrae constitutionis, ordina­ tionis, abrogationis, mandati, innodationis, admonitionis, inhibitionis, prae­ cepti, voluntatis infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc ' Caeremoniale Rom., lib. I, tit. I, De Conclavi et Electione Papae, § it. ’ Clem. V, cap. 4, de sent, excomm.. V, 10 in Extravag. comm. 1 Caeremoniale Rom., lib. I. tit. I, De Conclavi et Electione Pupae. § 35. ‘ Caerem. Rom., lib. I, tit. II, De ordin. et consecrat, novi Pontificis. § 13. * Caerem. Rom., lib. I, tit. II, De ordin. et consecrat, novi Pontificis. § 18. *«· - 1 Codex Iuris Canonici attentare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei, et beatorum Petri et Pauli Apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Romae apud Sanctum Petrum anno Incarnationis Dominicae mil­ lesimo nongentesimo quarto, die vigesima quinta Decembris, Christo lesu in terris nascenti sacra, Pontificatus Nostri anno secundo. PIVS PP. X Docum. 11. Constitutio Pii PP. X < Commissum Nobis >, 20 lanuarii 1904. »■ r bf t/ u Commissum Nobis, Deo sic disponente, universae Ecclesiae regendae mu­ nus serio admonet ut pro viribus caveamus, ne ex alienae potestatis incursu ea libertas quidquam detrimenti capiat, qua Christus in commune bonum ipsam donavit, quamque tot evangelii praecones, tot sanctissimi antistites, tot illustres Decessores Nostri verbo, scriptis, effuso etiam sanguine propugna­ runt. Quorum exemplis et auctoritate permoti, ubi primum hanc Petri Cathe­ dram, licet impares, ascendimus, Apostolici officii Nostri esse duximus in id maxime incumbere, ut vita Ecclesiae libere omnino explicetur, omni externo interventu remoto, prout ipsam evolvi divinus Institutor voluit, atque excelsa eius missio omnino requirit. lam, si qua est in Ecclesiae vita functio quae huiusmodi libertatem po­ stulet maxime, illa profecto censenda talis, quae in Romani Pontificis electione versatur, siquidem salus, non unius membri, sed totius corporis agitur, cum de capite consulitur x. Huic plenae libertati in Summo Pastore eligendo opponitur in primis civile illud Veto, a supremis nonnullarum civitatum rectoribus haud semel prolatum, quo tentatur aditum ad Supremum Pontificatum alicui praecludere. Id si aliquoties accidit, Apostolicae tamen Sedi probatum est nunquam. Quin etiam Romani Pontifices, in iis quae de habendo Conclavi constituerunt, nihil paene maiore contentione studiove conati sunt, quam ut externae cuiusvis potestatis interventum a sacro Cardinalium Senatu ad Pontificem eligendum vocato propulsarent. Rem plane declarant Constitutiones « In eligendis » Pii IV; - « Aeterni Patris » Gregorii XV; - « Apostolatus officium » Clemen­ tis XII; in primisque Pii IX. « In hac sublimi » - « Licet per Apostolicae n et « Consulturi ». Verum, quandoquidem et experientia docuerit, hactenus constituta ad impediendum civile Veto, seu Exclusitam non ita votis respondisse, et ob mu­ tata temporum adiuncta huiusmodi civilis potestatis immixtio nostra aetate multo videatur magis omni rationis et aequitatis fundamento destituta, idcirco Nos, pro Apostolico Nobis commisso munere, et Praedecessorum Nostrorum vestigiis inhaerentes, re mature deliberata, certa scientia et proprio motu, civile Veto, sive Exclusitam. quam dicunt, etiam sub forma simplicis desi­ derii, itemque omnes inters entus, intercessiones quaslibet omnino reprobamus, edicentes licere nemini, ne supremis quidem civitatum moderatoribus, quovis ’ Greg. XV Const. « .deferni Patris » in prooem. Documenta e«9 praetextu se interponere aut ingerere in gravi negotio electionis Romani Pontificis. Quamobrem in virtute sanctae obedientiae, sub interminatione divini in­ dicii et poena excommunicationis latae sententiae speciali modo reservatae futuro Pontifici, omnes et singulos S. R. E. Cardinales, tam praesentes quam futuros, pariterque Secretarium S. Collegii Cardinalium aliosque omnes in Conclavi partem habentes, prohibemus, ne, quovis praetextu, a quavis civili potestate munus recipiant Veto sive Exclusivam, etiam snb forma simplicis desiderii, proponendi, ipsumve hoc Veto, qualibet ratione sibi cognitum, pate­ faciant sive universo Cardinalium Collegio simul congregato, sive singulis purpuratis Patribus, sive scripto, sive ore, sive directo ac proxime, sive obli­ que ac per alios. Quam prohibitionem extendi volumus ad memoratos omnes interventus, intercessiones aliosque modos quoslibet, quibus laicae potestates cuiuslibet gradus et ordinis voluerint sese in Pontificis electione immiscere. Iisdem denique, quibus Decessores Nostri, vocibus, S. R. E. Cardinales vehementer hortamur, ut in eligendo Pontifice, Principum saecularium inter­ cessionibus ceterisquc mundanis respectibus minime attentis *, sed unice Dei gloriam et Ecclesiae bonum prae oculis habentes, in eum sua vota conferant quem universali Ecclesiae fructuose utiliterque gubernandae prae ceteris ido­ neum in Domino judicaverint. Volumus etiam Nostras has Litteras una cum aliis id genus Constitutionibus legi coram omnibus in prima Congregatione post obitum Pontificis haberi solita; rursus post ingressum in Conclave; item cum quis ad purpurae honorem fuerit evectus, interposito sacramento de reli­ giose retinendis iis, quae in praesenti Constitutione decreta sunt. Contrariis quibuscumque, etiam speciali vel specialissima mentione di­ gnis, minime obstantibus. Nulli ergo hominum liceat hanc paginam Nostrae inhibitionis, mandati, declarationis, innodationis, voluntatis, admonitionis, hortationis, praecepti infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attentare prae­ sumpserit. indignationem Omnipotentis Dei, et Sanctorum Petri et Pauli Apo­ stolorum Eius se noverit incursurum. Datum Romae apud Sanctum Petrum anno Incarnationis Dominicae mil­ lesimo nongentesimo quarto, die xx lanuarii, Pontificatus Nostri anno primo. PIVS PP. X Docum. III. Constitutio Leonis PP. XIII « Praedecessores Nostri », cum adiecta Instructione, 24 Maii 1882. Praedecessores Nostri pro supremi Apostolatus officio sollicita cura et singulari studio continenter prospexerunt, ut Romanorum Pontificum electio­ nes, a quibus pax, unitas et status Ecclesiae tantopere pendet, ordinatim et regulariter fierent; et plura pro temporum adiunctis, ut eae celeriter, libere et expedite ad exitum deducerentur, sapienter invenerunt et decreverunt. Haec ' Pii IV Const. « Jn eligendis », § 26; Clem. XII Const. < Apostokitiis officium ». § 5. Codro» Iuris Canonici. ■ Codex iuris Canonici 690 r η y P *7 ♦ * >0 •y autem sollicitudo et vigilans eorum cura praecipue euituit cum bellorum mo­ tus, aut perturbati rerum publicarum ordiues suspicionem iniicerent, ue quae pro Romano Pontifice eligendo sacra, comitia haberi deberent, vel per apertam vim libertate destituerentur, vel alia quavis ratione electio deturbaretur, aut distineretur, aut alia eidem expediendae impedimenta obiicerentur. Siquidem tunc consentaneum visum diiudicatumque est impendenti malo extraordinariis occurrere remediis, quae adiunctorum gravitas e re magis esse suaderet, ut pericula propulsarentur, quibus pax et unitas ipsa Ecclesiae in discrimen adducebatur. Huius vero peculiaris sollicitudinis monumenta praecipue sup­ petunt Romani Pontifices, qui inde a superiore saeculo Ecclesiae clavum te­ nuere in tam misera rerum conversione ac perturbatione, qua haec praesertim Apostolica Sedes oppugnata est, tum hostilium copiarum irruptione, tum internarum seditionum motibus, tum etiam usurpatione civilis principatus, qui ad liberum et independens spirituale Ecclesiae regimen, Deo sic provi­ dente, constitutus fuit: quo tempore Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinales aut Urbe expulsi, aut in diversa loca deportati sunt; ipsi autem Romani Pon­ tifices impio ausu a propria sede abrepti, in exilium acti, aut etiam in car­ cerem detrusi ac detenti sunt. Ipsi enim quamvis tot tantisque iactarentur tempestatum fluctibus, nihil tamen antiquius habuere, quam, ut futuri Pon­ tificis electionem in tuto ponerent, tum iis quae in eam rem Romanorum Pon­ tificum Constitutionibus sancita aut consuetudinibus invecta fuerant oppor­ tune derogando, cum alia pro rerum adiunctis sapienter constituendo quibus electio celerius et facilius expediri absolvique posset. At vero ut pro sua aetate Praedecessores Nostri, ita Nos immo vero eo magis devinctos et obstrictos ipsi sentimus debito consulendi certae et expe­ ditae Successoris Nostri electioni, quo saeviores perspicimus ingruere adversus Christi Ecclesiam tempestatum aestus et acriores hostium in dies experimur conatus et impetus adversus hanc Sanctam Sedem; quo magis sus deque omnia versa· et perturbatos videmus publicos rerum ordines, ita ut anxius haereat animus et pavida mens incerta maneat quid demum futura tempora porten­ dant. Quamvis itaque Dei promissionibus confisi, cuius in humilitate cordis Nostri punquam desistimus implorare opem, certa fulciamur spe fore ut etiam in praesenti discrimine suo omnipotenti praesidio Ecclesiae Sponsae suae Ipse adsit; nihilominus perpendentes hinc caducum et labilem humanae vitae flu­ xum, inde autem multiplices obices qui aut electioni Nostri Successoris inter­ cedere, aut eidem moram afferre queant, sive Nos supremum diem hic Romae claudere contingat in eadem in qua nunc versamur conditione, sub hostili do­ minatione constitutos et undique innumeris impeditos insidiis; sive tum Nobis, tum Sacro Cardinalium Collegio graviora adhuc experiri ac perpeti accidat: sive demum exilii iter arripere cogamur, ibique ex mortalis huius vitae aerum­ nis ad aeternam pacem Nos vocare Deo libuerit; conveniens et necessarium indicavimus ea constituere quae pro casuum varietate, quibus praevertere humano consilio licuit, in electione Nostri Successoris servari deberent. Inhaerentes itaque Praedecessorum Nostrorum vestigiis, implorato prius coe­ lesti lumine et exquisito consilio peculiaris Congregationis Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalium, certa scientia et proprio motu de plenitudine Aposto­ licae potestatis haec qnae sequuntur decernimus. w:. ' '· ·’· - ■> · • * * · **>· Documenta 691 Ius iamdiu firmatum et praescriptum eligendi Romanum Pontificem Suc­ cessorem Nostrum ad Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinales unice et priva­ tive pertinere declaramus et edicimus et, quatenus opus sit, hac Nostra Con­ stitutione approbamus et confirmamus, excluso prorsus atque remoto quolibet cuiuspiam alterius ecclesiasticae dignitatis, aut laicae potestatis cuiuslibet gradus et ordinis interventu, quovis quaesito colore aut praetextu etiam sup­ plendi munus et vices Cardinalium, casu quo iidem per orbem dispersi aut deportati aut alio quolibet obstaculo praepediantur comitia habere pro cano­ nica Successoris Nostri electione. Quam in rem Constitutionem f. r. Pii IX Decessoris Nostri quae incipit « Cum Romanis Pontificibus » die rv Decem­ bris MDCCcLxix datam confirmamus et renovamus, üt autem magis adhuc cau­ tum sit, ne alienus quis electioni quamvis extrinsece tantum sese interponat et immisceat, nominatim derogamus Constitutionibus Gregorii X in Concilio Lugdunensi « Ubi periculum », Clementis V in Concilio Viennensi « Ne Ro­ mani » et Pii IV « In eligendis » pro ea parte qua civilibus aut politicis ma­ gistratibus civitatis, in qua Romani Pontificis electio sit celebranda, vel etiam Praelatis, Rectoribus, Officialibus Urbis, Principum Oratoribus, aliis quibus­ vis potestatem tribuunt, ut praescriptiones pro electione praefata, faciant observari. Derogamus etiam iis regulis et praescriptionibus quae per Apostolicas Romanorum Pontificum Constitutiones, etiam in Generalibus Conciliis editas, aut alioqui speciali mentione dignas, praefinitae sunt circa electionis tempus et locum, circa Conclave eiusque clausuram aliasque minoris momenti res, ut sunt sollemnitates et caeremoniae quae adhiberi consueverunt, nominatim circa custodiam Conclavis, circa suppeditationem rerum ad victum aliosque vitae usus pertinentium, item circa personarum, quas in Conclave suscipi oporteat, qualitates et numerum, qui tamen consuetum non excedat, aliaque huiusmodi; quas utrum omnes vel aliquas servari aut missas fieri oporteat, quod maior pars congregatorum Cardinalium suffragium tulerit, ius erit. Maioris item partis congregatorum Cardinalium erit decernere utrum, nulla interiecta mora, et ante nonum a Nostro obitu diem electio celebrari, aut etiam si publicae rei status perturbatio, vel alia gravis causa intercedat, comitiorum tempus in lon­ gius protrahi oporteat; quo postremo in casu penes eosdem Cardinales erit pari modo potestas leges circa clausuram Conclavis aliasque praescriptiones, ut supra, moderandi aut etiam relaxandi. Qua ex re Cardinales omnes a iu­ risiurandi religione, qua supradictas Praedecessorum Nostrorum Constitutio­ nes servare promittunt, absolvimus et absolutos fore declaramus, non solum in praedictis illarum praescriptionibus ad comitiorum tempus et locum atque ad Conclave eiusque clausuram spectantibus, verum etiam in aliis minoris momenti caeremoniis et sollemnitatibus, si quae harum observatio rei exitum retardare possit. In ceteris tamen quae celeri, quam summopere optamus, novi Pontificis electioni non officiant, maxime autem in rebus cum clausula electio­ nem aliter factam irritante praescriptis, praeter ea scilicet quibus a Nobis derogatum est, Constitutiones ipsas observandas mandamus. Etsi vero amplam illam facultatem Collegio Cardinalium concesserimus, praesertim quoad tempus et locum electionis futuri Romani Pontificis, nihil tamen innovatum esse declaramus, sive quantum ad generalem canonum san i H Coder Iuris Canonici 1 w<’l VI ·.-. A Ψ4 h’! i/ i? ctionem, ne Sede vacante aliquid innovetur; sive quantum ad speciales Con­ stitutiones quibus cautum est, ne in Collegium Cardinalium ea potestas et iurisdictio transeat, quae ad Pontificem dum viveret pertinebat; ne Collegium de iuribus Sedis Apostolicae Romanaeque Ecclesiae quomodolibet disponere valeat, neque in qnopiam iuribus eiusdem sive directe detrahere attentet, sive indirecte per conniventiae speciem, seu per dissimulationem facinorum adver­ sus ea iura perpetratorum, attentare videatur, immo omnium virium conten­ tione eadem custodire et defendere debeat. Dnm autem ad propositum finem expeditius assequendum, materialem Conclavis seu loci clausuram relaxari permittimus, obligationem tamen secreti servandi in iis omnibus, quae ad electionem Romani Pontificis pertinent, et in iis quae in Conclavi, seu in loco electionis aguntur, haudquaquam relaxa­ mus. Itaque eo modo et forma, ac sub poenis a Decessorum Nostrorum Consti­ tutionibus indictis, praecipimus iterum et mandamus, ut secretum istud ac­ curatissime servetnr atque ab aliis servari curetur, et quidem eo cautius et arctius, quo gravior se prodit temporum difficultas. Quolibet item loco et quibusvis in adiunctis electionem celebrari conti­ gerit, non aliter legitima et valida ea erit, quam si numerus Cardinalium, qui ad eam convenerint, dimidium Cardinalium omnino pro tempore existentium, plus uno saltem, excedat; quem tamen numerum si deinceps minui accidat, sive quod aliquem ex Cardinalibus, qui ad comitia convenerint, mors praeve­ niat, aut morbus opprimat, sive alia qualibet ex causa, impedimento id minime esse debebit, quominus Cardinales reliqui inceptum opus prosequi et electio­ nem legitime et valide absolvere queant. Electum vero legitimum Beati Petri Successorem et Nostrum verumque Romanum Pontificem agnosci haberique decernimus in quem secretis per schedulas suffragiis duae ex tribus congrega­ torum Cardinalium partes in scrutinio, sive in scrutinio et accessu convene­ rint; sin autem per inspirationem vel per compromissum electio fiat, eadem per Cardinales, ut supra, congregatos, servata consueta forma canonica, per­ fici debebit. His universim praestitutis quae in Nostri Successoris electione, quovis loco et quibusvis in adiunctis eadem celebretur servari oporteat, necessarium duximus quaedam speciatim adiicere quae pro casuum qui occurrant varietate servari debeant. Mandamus itaque et decernimus, si Nos in hac Urbe Roma vita fungi accidat, ut Cardinales, qui tum praesentes in Curia erunt, vix dum Nos diem contigerit clausisse supremum, antequam vel ipsae exequiae in suf­ fragium animae Nostrae persolvantur (aliis Cardinalibus etiam de latere Le­ gatis aut ex alia qualibet causa, etiam cum venia vel mandato Nostro absen­ tibus, per praescriptum decem dierum spatium minime expectatis) huius Urbis, rerum ac temporum circumstantiis serio perpensis, deliberent an in eadem Urbe, vel extra eam comitia pro novo Pontifice eligendo haberi debeant. Ea autem deliberatio plenum effectum sortiatur in quam maior Cardinalium tunc praesentium pars consenserit. Quod si Cardinalibus congregatis insuper visum fuerit, nulla interiecta mora, novi Pontificis electionem ad exitum adduci, praesente, ut aiunt, cadavere, liberum erit, servatis quae servanda supra praecipimus, electionem novi Pontificis vel in primo ipso conventu perficere. Insuper, ut omnis amoveatur cunctationis et perturbationum occasio, quoad Documenta 693 Pontificias exequias praecipimus consuetum praetermitti apparatum a Consti­ tutionibus et consuetudine invectum, easque a Cardinalibus peragi modesto ritu ac forma in Palatii Vaticani Cappella, si Nos extremum diem ibi claudere voutigerit. Volumus tamen omnino et mandamus, si Cardinales comitia pro electione hic in Urbe aut alibi in Italia habenda esse duxerint, ut in casu cuiusvis iniuriae Conclavis loco vel personis illatae, quae maioris partis con­ gregatorum Cardinalium iudicio electioni libertatem adimat, omne illico abrumpatur electionis incoeptum, comitia dissolvantur et ad tutiorem sedem transferantur extra. Italiam. Demum animo perpendentes afflictum statum in quem res Sanctae Sedis adductae sunt hostilis dominationis causa, sub qua eiusdem civilis principatus et ipsa haec Urbs Roma constituta reperitur, ne vacationis tempore dignitas et rationes eiusdem Sanctae huius Sedis adhuc detrimenta ulterius capiant, et etiam ut Sacro Cardinalium Collegio certa suppetat via qua tricis et diflicultatibus, quas casus ferat, sese expedire queat, peculiari Instructione, quam huic Constitutioni adiicimus, normam et regulam praefinire sategimus, ad cuius praescriptum se conformare, prout casus tu­ lerit, Cardinales debeant. Cum autem ea sit temporum iniquitas, ut merito timendum sit, ne in­ valescens hostium nostrorum in dies oppressio et audacia, vel in deterius ruens rerum publicarum status, Nos ex hac Urbe exulatum abire cogat, vel etiam hinc abducamur vi, et extra Romanam Curiam exinde mors Nos praeveniat; decernimus atque mandamus, ut in hoc casu ex eo extra Curiam loco, ubi Nos omnipotens Deus ex hac vita migrare voluerit, Cardinalis quicumque adsit, aut si phires erunt, eorum dignior, nempe non qui creatione, sed iure ceteris anteit, aut, iis omnibus absentibus, Nuntius Apostolicus et, in eius defectu, loci Ordinarius, aut Praelatus, vel alius quispiam ecclesiastica dignitate insi­ gnitus, quam celeriter de Pontificis morte Cardinalem Sacri Collegii Decanum aliosque Cardinales, de quorum sede sit edoctus, certiores faciat, ut statim ad comitia peragenda se praeparent. Cardinalis Decanus, vel ipso impedito, Cardinalis dignitate potior, vix dum huiusmodi uuncium acceperit, vel quovis alio modo Apostolicae Sedis vacationem certo exploratam habuerit, una cum tribus antiquioribus Cardinalibus ex unoquoque Ordine et cum Cardinali Sanctae Romanae Ecclesiae Camerario, si una simul erunt, vel, ipsis absen­ tibus, cum aliis quibusvis Cardinalibus, vel demum ipse solus, si reliqui omnino absint, locum alicuius regionis, quaecumque demum ea sit. eligant, qui ad habenda comitia magis opportunus videbitur. Hinc nulla interiecta mora, idem Cardinalis Decanus, vel. ipso impedito, alins Cardinalis, ut supra, ceteris Cardinalibus vacationem Sedis Apostolicae significet, eosque ad novi Ponti­ ficis electionem advocet, ac de loco certiores faciat in quo illam peragi delibe­ ratum fuit. Omnibus autem Cardinalibus in virtute sanctae obedientiae prae­ cipimus et mandamus, ut, nisi legitimo impedimento detenti fuerint, indi­ ctionis litteris obtemperare, atque ad locum eisdem designatum pro perfi­ cienda Pontificis electione statim se conferre debeant. Ceterum in quemcumque locum Cardinales, ut supra, convenerint, omnino legitima, canonica atque valida erit habenda novi Pontificis electio, dummodo ea impleta fuerint quae ad validam electionem efficiendam requiruntur, iis exceptis quibus Nos ex­ presse derogavimus. Quae quidem omnia, proportione servata, etiam ad casum ■ c t Codex Iuris Canonici 694 Ii • * a <:■ ? •r t accommodari transferrique debebunt quo, quamvis Nos bic Romae accidat diem supremum obire, Sacro tamen Cardinalium Collegio, invalescente sedi­ tionum publicaeque perturbationis tumultu, hostium oppressione et insecta­ tionibus hac illae j>er orbem violenter disperso, comitia pro novi Pontificis electione Romae haberi nequeant. Quoniam vero Christus Beatum Petrum dispensatione mirabili in domi­ nam gentium Romam direxit, qui ibi, sicut doctrinae virtute sublimis emicuit, ita sanguinis gloriosa effusione decoratus conquiescit praecipimus et man­ damus ut Cardinales in primo quem habituri fuerint generali conventu pro novi Pontificis electione iureiurando spondeant sese omne studium et omnem diligentiam collaturos ut Pontificia Sedes Romam restituatur, vix dum obice-s et impedimenta amota fuerint, quae illam alio transferre coegerint. Etsi autem in bonam spem erigamur fore, ut Successor Noster meliori­ bus fruatur temporibus et in suprema hac Petri Cathedra din sedeat, tamen ut contrario etiam provideamus eventui, motu item proprio ac de Aposto­ licae potestatis plenitudine omnia qnae in hisce litteris sancita et constituta sunt pro comitiis prima post mortem Nostram vice futuris, extendimus, ac pari modo decernimus pro altera electione post Successoris Nostri obitum perficienda, si nimirum, nulla de his nova lege edita, Successor Noster de­ cesserit. Si quae vero dubia exoriantur circa sensum praescriptionum, quae hac Nostra Constitutione continentur, vel etiam utrum, aut qua ratione ad usum et praxim eadem deduci debeat, sive super quocumque alio Nostrae huius Constitutionis capite, edicimus et decernimus unice penes Sacrum Cardina­ lium Collegium potestatem esse super his ferre sententiam; quam in rem ipsis Cardinalibus plenam tribuimus facultatem, qua hanc Nostram Constitutionem interpretari ac dubia declarare valeant. Qua quidem in re, quemadmodum in reliquis, de quibus ad Nostrae huius Constitutionis tramites, excepto ipso electionis actu, deliberare contingat, satis omnino erit, si maior congregato­ rum Cardinalium pars, ut supra declaratum est, in eamdem sententiam con­ sentiat. Mandamus autem ut hae Apostolicae Litterae voluntatis Nostrae te­ stes quamprimum post mortem Nostram, et, si per adiuncta liceat, ipso etiam obitus Nostri die, in prima generali praesentium Cardinalium Congregatione e vestigio et extra ordinem indicenda, per integrum recitentur. Id autem im­ pedimento minime erit quominus antea, si per tempus licuerit, nec aliae inter­ cedant difficultates, earumdem lectio peragatur in Congregatione Capitum Or­ dinum, quum haec locum habebit. Nos interim Deo et Patri per Unigenitum Filium eius lesum Christum redemptorem hominum animam Nostram commendantes, ut ex huius vitae aerumnis ereptam in caelestem patriam suscipiat. Venerabiles Fratres Nostros Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinales, quibus. Nobis corpore solutis, erit vita superstes, per viscera misericordiae Tesu Christi obsecramus et obtesta­ mur. ut mutua animorum concordia pt voluntatum conspiratione in hoc omnia sua studia, omnia consilia conferant, ne Petri Navis tot tantisque iactata flu­ ctibus gubernatore diu caveat. Cogitent animoque perpendant, vacante Apo­ stolica Sede, tunc maxime nutare Ecclesiae statum: nam si gregi pastoris cura 1 S. Qelasius Ï, Ep- 't. Documenta (595 defuerit, facile laqueos insidiatoris occurrit *. Cogitent Ecclesiae hostibus vix quidpiam optabilius et opportunius accidere posse, quam Romani Pontificis electionem in longius distrahi, aut etiam perturbari. Nam si Papa Urbis vo­ catur io dubium, Episcopatus iam videbitur, non Episcopus vacillare 2. Ite­ rum vero obsecramus et obtestamur Fratres Nostros Cardinales, ut nulla propensione animi vel aversione commoti, nullius inclinati gratia aut obsequio, nou intercessione in saeculo potentium moti, sed unice Dei gloriam et Eccle­ siae bonum prae oculis habentes in eum sua vota conferant quem animi prae­ stantia et religionis zelo eminere prospexerint, quique mysticae Navis fortiter sapienterque clavum regere et ingruentium hostium impetus frangere sit po­ tens; alioqui sciant districtissimo Dei iudicio poenas laturos, si sua culpa et negligentia in tanto rerum discrimine et celeri et optima novi Pontificis ele­ ctione afflicto Ecclesiae statui consulere neglexerint. Electum vero haeredem et Successorem Nostrum, cui toto cordis affectu precamur a Domino, ut locum nostrum felicius occupet, rogamus ne muneris arduitate deterritus ab eodem subeundo se retrahat, at potius divinae voluntatis consilio humiliter se subiiciat, nam Deus qui imponit onus, manum etiam Ipse supponet, ne ei ferendo ait impar; is enim qui oneris est auctor, Ipse est administrationis adiutor; et ne sub magnitudine gratiae succumbat infirmus, dabit virtutem qui contulit dignitatem ’. Haec igitur periculis nostrorum temporum totaque rei causa graviter con­ siderata, ac etiam Decessorum Nostrorum Pii VI, Pii VII, Gregorii XVI et Pii IX exemplis permoti statuimus, praescribimus, iudulgemus, decernentes praesentes Litteras et in eis contenta quaecumque, etiam ex eo quod quilibet in praemissis ius vel interesse habentes, seu habere praetendentes quomodolibet illis non consenserint, nec ad ea vocati sive auditi fuerint, aut ex qui­ buslibet aliis causis, impugnari minime posse, sed easdem semper ac perpetuo firmas, validas et efficaces existere et fore, suosque plenarios et integros effe­ ctus sortiri et obtinere ac iis, ad quos spectat et pro tempore spectabit suf­ fragari et ab eis respective et inviolabiliter observari debere, ac irritum et inane, si secus super his a quocumque quavis auctoritate, scienter vel igno­ ranter, contigerit attentari. Non obstantibus, quatenus opus sit, de iure quae­ sito non tollendo aliisque Nostris et Cancellariae Apostolicae regulis, itemque tam per Alexandrum III. Gregorium X, Clementem V, Pium IV, Gregorium XV, Clementem XII, aliosque Romanos Pontifices Praedecessores No­ stros. quam etiam per Nos de Romani Pontificis electione editis Constitutio­ nibus et ordinationibus Apostolicis. quarum tenores praesentibus, tamquam plene et sufficienter ac de verbo ad verbum insertos habentes, iisdem omnibus et singulis ad praemissorum dumtaxat effectum, illis quoad reliqua in iis con­ tenta in suo valore permansuris, latissime et plenissime derogamus, ceterisque etiam individua ac specialissima mentione et derogatione dignis contrariis quibuscumque. Volumus insuper nt praesentium Litterarum transumptis seu exemplis etiam impressis, manu alicuius Notarii Apostolici subscriptis et sigillo munitis personae in ecclesiastica dignitate constitutae eadem prorsus 1 S. Gregorius M., lib. I, Ep. 80. ’ S. Avitus Viennensis, Ep· 31 ad Symmachum. ’ S Leo Magnus, Serm. 2, de Natali eiusdem, η. 1. S? < - G96 <·. Codex lurin Canonici fides habeatur quae ipsis praesentibus adhiberetur si forent exhibitae ve) ostensae. Nulli ergo hominum liceat hanc paginam Nostrae permissionis, di­ spensationis, facultatis, ordinationis, decreti, mandati, voluntatis, deroga­ tionis infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem Omnipotentis Dei ac Beatorum Petri et Pauli Apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Romae apud S. Petrum anno Incarnationis Dominicae mdccclxxxii die xxiv Maii Pontificatus Nostri Anno quinto. LEO PP. XIII INSTRUCTIO A Sacro Cardinalium Collegio observanda vacante Sede Apostolica donec extraordinaria conditio perduret in qua nunc ipsa versatur. ri À w Ί* 1. - Vacante Apostolica Sede, Sacrum Cardinalium Collegium eodem modo se gerat quo se exhibuit eo ipso die cum Roma occupata est. Quapropter a) Cardinales sive singillatim, sive collective ab omni communicatione cum quavis civili auctoritate abstineant: δ) privato more se vestiant et incedant, veluti huc usque ah iis servatum est: c) sacra munera, quae eorum dignitatis sunt, haud publice obeant. 2. - Sacri Palatii Apostolici Praefectus Cardinalem S. R. E. Camerarium opportune moneat ut ipse se ad Vaticanas Aedes conferat. 3. - Cardinalis Camerarius, statim ac ab eodem Sacri Palatii Apostolici Praefecto nuncium de Pontificis obitu acceperit, eo pergit ut summi imperii actu ipsius Palatii possessionem capiat, illudque nunquam derelinquat, ibique omnes officii sui partes expleat. 4. - Cum Cardinalis Camerarius unica auctoritas sit quae legitime obi­ tum Pontificis cognoscere possit, de obitu ipso authenticam attestationem exarabit. 5. · Sigilla aedibus privatis defuncti Pontificis unice a Cardinali Came­ rario apponentur, idque ad servanda iura tum Sanctae Sedis, quum cuiuslibet privati hominis. Quaevis huius praecepti violatio haberi debebit tamquam vis contra S. Collegii libertatem et summam Sanctae Romanae Ecclesiae pote­ statem illata. 6. - Idem Cardinalis Camerarius mortem Pontificis Cardinali Vicario si­ gnificabit, ut hic de re Populum Romanum edoceat pnblico edicto, quo ipsemet Cardinalis Vicarius enunciabit rem sibi a legitima auctoritate fuisse communicatam, scilicet a Cardinali S. R. E. Camerario, et iusta funebria in Basilica Vaticana esse persolvenda a Capitulo S. Petri. 7. - Pariter opportune Sacri Palatii Apostolici Praefectus moneat Sacri Collegii Cardinalem Decanum, qui collegas axi Vaticanas Aedes advocet. 8. - Cardinatis Decanns in hoc advocationis nuncio, quod ex Aedibus Va­ ticanis expresse dabitur. Sacro Collegio significabit ut accedant iuxta praeçcripta articuli primi harum regularum. ί Documenta 697 9. - Statim ac Sancta Sedes vacaverit, illico Apostolici Palatii portae clauduntur. Nemo ingredi poterit nisi ex venia Cardinalis Camerarii. Verum novendialibus peractis, exterior accessus ad Musaea et Bibliothecam iterum pateat, ut omnes ea loca visitare possint, veluti huc usque factum est: clau­ datur tamen si S. Sedis hostes hac concessione uti velint tamquam praetextu quo sibi aperiant aditum in alias Aedium Vaticanarum partes. 10. · Si quis ad Vaticanarum Aedium portas armatus ipse aut cum manu hominum armis instructorum accedat eo consilio ut S. Palatium invadat, portae uon aperiantur, sed potius sinatur ut ab invasore evertantur. 11. - Si contigerit ut aliquis a Gubernio aut a Municipio missus ad S. Pa­ latium accedat, satelles, qui tunc in statione erit, petet ab eo quisnam sit et qua de causa venerit : responsio autem accepta ad Cardinalem Camerarium deferetur, qui pro temporis adiunctis rem aget. 12. - Si aliqua auctoritas vel politica vel civilis expetiverit loqui cum Cardinali Decano aut Cardinali Camerario, is petenti satisfaciet. Verum in loco iam antea ad rem expresse constituto personam illam excipiet : locus tamen distinctus erit a ceteris Cardinalium habitationibus, neque ulla Apo­ stolici Palatii in parte situs, ubi excipere solet ceteros omnes, quibus quolibet titulo ius competit ut ad eius praesentiam admittantur. Ad praedictum locum exteriori Musaeorum via accedetur. At Camerarius aut quivis alius eum exci­ pere recusabit, qui forte declarasset se eo consilio velle in Apostolicum Pa­ latium ingredi ut summae potestatis et imperii actus ederet, aut Vaticanarum Aedium quavis parte potiretur aut quolibet modo Sanctae Sedis iura violaret. 13. - Si forte contingat ut italicum Gubernium opem et auxilium suum Sacro Collegio offerat, distinguendum est an haec auxilii oblatio scriptis vel potius ore fiat, scilicet accessione cuiusdam legati ab eodem Gubernio missi, ad Cardinalem Decanum aut ad Cardinalem Camerarium. In priori casu, Cardinalis Decanus nihil respondebit praedictae commu­ nicationi, sed diplomaticum Coetum Legatorum, qui apud Apostolicam Sedem sunt, litteris opportune datis exorabit ut Gubernio Romam nunc occupanti nuncient a) Sacrum Collegium, iuramentorum, quibus adstrictum est, memor nullam mutationem inducere posse illi rerum conditioni, quam defunctus Pon­ •«ί· ­ tifex reliquit atque ipsum S. Collegium integram Successori eius transmit tere debet, b) Itaque nullam communicationem Sacrum Collegium cum Gu­ bernio habere posse, quocum defunctus Pontifex minime communicabat, c) Ce­ terum in iis, quae spectant interiorem S. Palatii partem, nullum auxilium opus esse: in iis vero, quae ad tranquillitatem exteriorem pertinent, quoniam S. Collegium Urbem non regit, nihil respondere posse. In altero casu autem, si quis ab italico Gubernio missus peteret loqui cum Cardinali Camerario aut cum Cardinali Decano, hic eodem modo excipiet eum ac supra ostensum est ad articulum 12 atque oblata occasione utetur ut easdem declarationes et protestationes edat, de quibus supra in priori casu dictum est, ubi dirigendae essent protestationis litterae ad Coetum Diplo­ maticum. In quolibet casu vero nulli alteri e S. Collegii Membris has visitationes et communicationes licebit excipere nomine eorum qui nunc gubernant, sed eas deferet ad Cardinales Ordinis Capita ant ad Cardinalem Camerarium: By. I Λ ■ I 698 r r ■ i ■·) P1 i I* Co deλ Iuris Canonici π idque eo consilio fiat ut in illis difficilibus rerum adiunctis integra servetur unitas auctoritatis, actionis et directionis. 14. - Si foris violentiae actus fiant ea mente ut perturbationes excitentur atque hinc praetextus sumantur in S. Palatium penetrandi, S. Collegium necessarias cautiones adhibebit, ac de re Diplomaticum Coetum certiorem fa­ ciet, ut tranquillitas componatur et Cardinalibus restituatur libertas. 15. - Si quis conetur Bibliotheca potiri, Musaeis, Archivis aut qualibet alia S. Palatii parte, claudantur portae, sinatur ut evertantur ac, debita pn>testatione a Cardinali Camerario emissa, solemnibus litteris de re Diplomaticus Coetus certior fiat. 16. - Debitae protestationes pariter edantur si quis conetur armis exuere S. Palatii excubias, atque earum loco italicos milites ponere. 17. - Omnes Congregationes tum particulares Capitum Ordinis, cum generales totius S. Collegii, haberi debebunt in Palatio Vaticano. 18. - Cardinales in coetum collecti ut primam Congregationem habeant, opportune consulant Conclavi celebrando. 19. - S. Collegium, attentis locis quae in promptu fuerint, expensisque adhibitis quo minori mensura possibile erit, de Conclavistarum admissione deliberabit, ac simul de numero Caeremoniarum magistrorum, famulorum aliorumque qui ad Conclave admitti solent. 20. - Quum constituta iuramenta S. Collegium praestiturum erit, tunc ipsum omnes protestationes iterabit a defuncto Pontifice pro iuribus, legibus et bonis S. Sedis et Ecclesiae tuendis editas, quin tamen omittat de re Diplo­ maticum Coetum certiorem facere. 21. - Pontificis mors tum Pontificiis Legatis, quum Cardinalibus, qui Romae non adfuerint quando ipse Pontifex obiit, subito nunciabitur tele­ grammate, quo, post significatam mortem, adjicientur haec verba : « reliqua per epistolas ». Prima Congregatione habita, idem nuncium iterum dabitur per commendatas litteras, sigillisque munitas, ut iisdem locus et tempus si­ gnificentur, quibus Conclave habebitur. 22. - In prima congregatione, quam Ordinis Capita cum Cardinali Ca­ merario habebunt, omnes communicationes ex more ad Gubernia mittentur, idest mittentur ad omnia Gubernia, etiam ad ea quibuscum S. Sedes diplomaticaa communicationes forte non habeat, etsi hae communicationes vel nunquam intercesserint vel interruptae fuerint, dummodo haec Gubernia re­ cognita iam sint a Summo Pontifice defuncto. Hac via et ratione impedietur quominus nuncium ab Apostolica Serie iis omnibus Principibus detur, quos ipsa nunc haud rite cognoscit. 23. - Cum nihil a S. Collegio (veluti supra ad articulum primum harum Instructionum constitutum fuit) vacante Apostolica Sede innovandum sit in ea rerum conditione, quam Pontifex moriens reliquit, nullo modo eorum Sta­ tuum legatos ei excipere fas erit, qui diplomaticas relationes cum Apostolica Sede disruperint, etsi hi Status excipi ultro petant. 24. - Defuncti Pontificis corpus pontificalibus vestibus, quo citius fieri potest, induatur, ac privatim scala interiori ad S. Petri Basilicam deferatur in sanctissimi Sacramenti sacellum. Ibi, absolutione data, exponetur, quatuor Documenta 699 e Pontificia Militum Nobilium cohorte cadaver custodientibus, cancelloque clauso. 25. - S. Collegium, nisi aliter pontificiis singularibus placitis circa se­ pulcri locum et sepeliendi morem fuerit constitutum, rem aget iuxta oppor­ tunas normas et consuetudines, quae semper in vigore fuerunt, quantum tem­ porum conditiones permittant. Tumulatio praesentibus Cardinalibus fiet, clausis innuis. 26. - Praeter exsequias, quae publice in Basilica S. Petri peragentur, alias privatim Cardinales persolvent in Syxtino Sacello, Praelatorum conventu eorumque qui iure ad Sacella Pontificia et Cardinalicia invitandi sunt. 27. - Acta, vacante Apostolica Sede, exaranda unus Clericus Camerae (qui tunc etiam Protonotarii Apostolici munere fungetur) et Notarius Camerae Apostolicae simul scriptis consignent. 28. - Cardinalis Camerarii erit eas omnes innovationes inducere, quae pro re nata necessariae fuerint, ut congruenter apteque nonnullas administra­ tionis partes custodire ac tueri possit, quae iam singulis Camerae Praelatis concredi solent. 29. - Pariter Cardinali Camerario curae erit ut victus Cardinalibus pro­ videatur et ministretur in ipsis Vaticanis aedibus. Idem Cardinalis invigilabit ne in hac et omni alia occasione, quae com­ municationes cum personis ad Conclave non pertinentibus spectet, ullo un­ quam modo sanctiones rigidissimae frangantur quae constitutae fuerunt ne quis a Conclavi cum externis communicet. 30. - Quod si in prima Congregatione Generali S. Collegium constituerit Conclave extra Italiam celebrare, id Cardinalibus, qui in Curia non adsint, subito nuncietur. 31. - In eodem nuncio certus locus, et tempus, quo simul conveniant, significetur. 32. - Pariter Cardinales Ordinis Capita rem Diplomatic© Coetui nuncient, eumque invitent ut sequatur S. Collegium in locum pergens, quem ipsum S. Collegium elegerit : quo cum pervenerit, eas rationes et consilia in agendo adhibebit, quas magis idoneas utilioresque reputaverit. Docum. IV. Constitutio Benedicti PP. XIV « Cum illud », 14 Decembris 1742. Cum illud semper plurimum formidaverit Ecclesia Catholica, ne indignis quibusque, et extra sacerdotale meritum constitutis, cura animarum, et Do­ minici gregis custodia crederetur; quia totius familiae status, et ordo nutat, si quod requiritur in corpore, non invenitur in capite : Hinc canonicis san­ ctionibus, ac praesertim Sanctae Tridentinae Synodi Decretis provide consul­ turn est, regimen ecclesiarum parochialium iis esse committendum, quorum omnis aetas a puerilibus exordiis ad perfectiores annos per disciplinae eccle­ siasticae stipendia ita cucurrisset, ut de illorum supra alios provectione, ac potiori doctrinae, morum, ac diuturni laboris suffragio, nefas esset dnbitare. • 1 1 1 700 r r n Λ v 'i ’* VI • - Î *< I J :: Codex Iuris Canonici Quia vero perniciosa apud plurimos opinio sensim invaluit, Tridentini De­ cretis non praescriptam esse dignioris electionem; sed caveri tantummodo, ne indignis ecclesiae paroehiales, aliaque beneticia, quibus cura imminet anima­ rum, conferrentur; san. mem. Innocentius XI Praedecessor Noster erroneam doctrinam a vera, et sincera Patrum mente longius deflectentem damnavit, et edocuit, quam prudens, ac diligens esse debeat Pastoralis officii dispensatio. § 1. Ad tramites idcirco eiusdem Sanctae Synodi, usu receptum est, occurrente parochialis ecclesiae vacatione, quae libere ab Ordinario confe­ renda sit, concursum institui, ut, habita in eo de cuiuslibet aetate, moribus, doctrina, et sufficientia, solerti inquisitione, Episcopus eligat quem caeteris magis idoneum indicaverit. § 2. At quia contingere quandoque potest, quod favore, vel gratia, vel minus aequo indicio, minus digni dignioribus praeponantur, san. me. Pius V 11» Noster Praedecessor, ne quid in huiusmodi electione esset inordinatum, atque praeposterum, edita saluberrima Constitutione, licere voluit iniuste in con­ cursu reiectis. interposita ad Metropolitanum, vel Episcopum viciniorem, vel Sedem quandoque Apostolicam appellatione, praeelectum ad novum examen provocare, et ecclesiam alteri non rite collatam, novo facto meritorum pe­ riculo. si ita ius esset, vindicare. Et ne frivolae appellationis diffugio locus esset, provide ibidem cautum est; dictae appellationi in devolutivo tantum deferri oportere, non suspensa, aut quoquo modo retardata praeelecto ab Or­ dinario parochialis ecclesiae possessione. § 3. Consultissimae huiusmodi leges eum in finem institutae, ne in tanti momenti re imperiti magistris, novi antiquis, rudes praeferantur emeritis, violatae sunt hominum fraude et malitia, ipsa medela vulnus exasperantium. Saepissime enim reiecti ab Ordinario, dictae Constitutionis obtentu, in vocem appellationis facile prorumpere, et. minus legitima concurrente causa, electos ab Episcopo ad novum examen provocare consueverant; illosque praeterea, relicta gregis, et ecclesiae custodia, longum iter arripere, et diuturni laboris, temporis, et pecuniae impensa exhaustos, litem in secunda, tertia, et ulteriori quandoque instantia sustinere cogebant. § 4. Quin etiam experientia compertum est. magno iustitiae detrimento litem ipsam absolvi. Quandoquidem ii. qui examini se subiecerant, atque in primaevo concursu, utpote legitimarum institutionum nescii, reiecti fuerant, mi longa postmodum decurrente lite, sedulam litteris ex industria navantes ope­ ram, praeferri aliis merebantur, et acerbe succensebant Episcopo, indici qui­ dem adeptae, non autem adipiscendae peritiae, per ininriam se fuisse reiectos. § 5. Hinc apud bene moratos homines, et iustitiae vindices, frequens que­ relarum occasio: quibus sedandis cum Congregatio Concilii Tridentini inter­ pres omne studium, diligentiamque conferret; Nobis, qui Secretarii munere fungebamur, mandatum est. ut sermone, typis postea vulgato, rem sedulo expendere, ingruentis mali originem, et apta eidem avertendo remedia inve­ stigare pro viribus niteremur. Sensus hac de re Nostros explicantes, vitio potissimum laborare comperuimns praxim examinis oretenus habiti, nec scri­ ptis consignati : electi siquidem ad curam animarum ab Ordinario collatore, et ad iteratum examen coram alio iudice provocati, ius legitimae collationis tueri non poterant certo, ac permanenti testimonio iam probatae idoneitatis; Documenta 701 «xi a novi examinis alea, subeunda coram iudice appellationis, gestarum rerum prorsus ignaro, tota res pendere videbatur. Quocirca gravi iustitiae detrimento recepta iu foro erat opinio, provocari posse ad alium iudicem, nullo exhibito indebitae reiectionis documento. Quod quidem cum a sacrorum canonum ceusura longius aberraret, facile huic corruptelae occurri posse ceusuimus, si certa primum, et apte disposita habendi examinis forma praescri­ beretur; si quaestiones examinatis propositae, et consentaneae illorum respon­ siones, totaque rei gestae series in scriptis redigeretur; et si acta demum totius concursus ad iudicem appellationis integra asportarentur. § 6. Inita a Nobis consilii ratio non solum arrisit Congregationi, illam die 16 Novembris 1720 ratam habenti; sed etiam Pontificii indicii accessione roborata fuit a Clemeute XI ecclesiasticae disciplinae vindice, et assertore eximio. Utque locorum Ordinarii ea omnia filiali, quo par erat, obsequio, et diligentia exequerentur, iis datae sunt die 10 lanuarii 1721 opportunae litte­ rae nostro calamo exaratae, eiusdemque Pontificis sensu, et oraculo compro­ batae, quarum tenorem, etsi alias praelo commissum, et insertum in Bullario dicti Clementis Praedecessoris Nostri, congrue hic duximus referendum. § 7. Reverendissime Domine uti Frater. Quo parochiales ecclesiae dignio­ ribus personis gubernandae traderentur, statuit, ut notum est, Sacrosancta Tridentina Synodus sess. 24, cap. 18, ut, vacante ecclesia parochiali, indice­ retur, et fieret concursus; ac, postquam concurrentes ab Episcopo, vel eius Vioario Generali, atque ab Examinatoribus Synodalibus saltem tribus, examinati, et approbati essent, Episcopus eum eligeret, quem aetate, moribus, doctrina, prudentia, aliisque rebus ad vacantem ecclesiam gubernandam necessariis, et opportunis, digniorem cacteris, magisque idoneum iudicaret. Adiecitque ad hanc Concilii sanctionem validius confirmandam, re, et nomine sanctissimus Pontifex Pius V, quod, si unquam Episcopus minus habilem, postpositis magis idoneis, elegisset, possent ii, qui reiecti essent, a mala ciusmodi electione ad Metropolitanum, vel, si ipse eligens Metropolitanus, aut exemptus foret, ad viciniorem Ordinarium, ut Sedis Apostolicae Delegatum, vel alias ad ipsam Sedem Apostolicam appellare, ac praeelectum ad novum examen coram ipso appellationis iudice, et eius Examinatoribus, provocare; ea tamen cautione, ut appellatio non in suspensive, sed in devolutivo esse deberet; quemadmodum in eius Constitutione, quae trigesima tertia est, latius cavetur; concludendo, quod, constito de prions eligentis irrationabili iudicio, eoque revocato, parochialis ecclesia magis idoneo conferatur. Cum autem neque Concilii Decreto, neque Pontificis Bulla examinis in concursu peragendi forma. seu methodus ulla certa, ac peculiaris servanda proponatur; difficile dictu est, quanta examinum, aliorum alibi diversitas, extiterit, atque hinc occasio querelarum. Nam alicubi, cum non eaedem omnibus quaestiones, non Udem casus propositi fuissent: erant identidem, qui, vel in iudicio, vel extra conquererentur, sibi quidem postpositis difficiliores, praeelecto autem faciliores ad solvendum quaestiones obtigisse. Alibi vero eaedem quidem omnibus quaestiones propositae fuerunt, sed neque hac, neque datae a concurrentibus responsiones, scripto, seu litteris consignabantur. Cumque postmodum, nec raro contingeret, ut e postpositis quispiam, iure Bullae supradictae, novum ad examen coram iudice appellationis. eiusque examinatoribus. ■ II l Codex Iuris Canonici ,■ i . J it ’ vj i Μ electum provocaret: 8. Congregatio usque ab anno 1603 considerans gravamen non alia ratione, quam novo examine, probari posse; provocationem ad novum examen censuit admittendam, gravamine nec dum probato, et requisitis tan­ tummodo probationibus in subsequenti iudicio: in quo, probato, per novum examen appellantis, gravamine quoad doctrinam, probanda superest eiusdem prae iam electo in reliquis ad regendam ecclesiam requisitis praestantia, ut de maiori alterutrius ad parochialis ecclesiae gubernium idoneitate sententia ferri possit: cum non continuo, si quis est doctior, is etiam aptior, seu magis idoneus ad id regimen habeatur, vel etiam habendus sit. Quam Sacrae Congre­ gationis sententiam scriptores, et tribunalia laudarunt. Aliis demum in dioece­ sibus laudabilis invaluit consuetudo, ut eaedem omnibus quaestiones, iidetnque casus proponantur; ac (n, i lunii 1741. Sacramentum Poenitentiae, quam secundam, post naufragium deperditae gratiae, tabulam sancti Patres apte nuncuparunt, Nos licet immerentes ad universi dominici gregis curam superna dispositione vocati, omne studium, et pastoralem sollicitudinem adhibere tenemur, ne quod post amissam ba' ptismi innocentiam datum est diyina benignitate perfugium, per daemonum fraudem, et hominum Dei beneficiis perverse utentium malitiam, naufragis ac miseris peccatoribus luctuosum evadat exitium; et quod in salutem, et cu­ rationem animarum, a Deo, qui dives est in misericordia, institutum est, exeerabili scelestorum quorumdam sacerdotum improbitate, in earum perni­ ciem, atque interitum vertatur. § 1. Dudum quidem a fel. record. Gregorio Papa XV Praedecessore Nostro per suas litteras in forma Brevium sub datum Romae apud Sanctam Mariam Maiorem die xxx Augusti mdcxxii, Pontificatus sui anno secundo, sapienter provisum fuit contra quoscumque sacerdotes audiendis confessionibus depu­ tatos, ad turpia et inhonesta sollicitantes; et deinceps successivis temporibus, ad earum litterarum interpretationem ac declarationem, plura subinde a Con­ gregatione Venerabilium Fratrum Nostrorum Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalium adversus haereticam pravitatem generalium Inquisitorum sub die xi mensis Februarii Anno Domini mdcizxi, prodierunt decreta, et a rec. mem. Alexandro PP. VII pariter praedecessore Nostro in Congregatione Ge­ nerali Sanctae Romanae Universalis Inquisitionis die xxiv Septembris mpclxv coram eo habita, inter alias ab Evangelica veritate, et sanctorum Patrum doctrina alienas et dissonas propositiones, sexta videlicet, et septima, huc revocandae, damnatae, et prohibitae fuerunt. Nos itaque'mature perpendentes quanti momenti sit ad aeternam animarum salutem ea ubique exacte obser­ vari, et quanti ad infirmas oves curandas, et decorem Sanctae Ecclesiae Dei retinendum, intersit, ne aliqui sacerdotes Poenitentiae Sacramento nefarie abutentes, poenitentibns pro curatione vulnus, pro pane lapidem, pro pisce serpentem, pro medicina venenum porrigant, sed animo secum recolentes, se a Christo Domino praesides, et indices animarum constitutos, ea sanctitate, quae sublimitati ac dignitati muneris convenit, tam venerandum Sacramen­ tum administrent: Motu proprio, et ex certa scientia, ac matura deliberatione Nostra, praefatas litteras hniusmodi, ac omnia, et singula decreta praedicta ad illarum interpretationem et declarationem emanata. Apostolica auctori- * · ’ V. -- 710 f. » ?>. I ‘ t 4*f ■ H 4 Codex luris Canonici tate tenore praesentium approbamus et continuamus, illisque omnibus et sin­ gulis inviolabilis Apostolicae tirmitatis robur adiicimus; atque etiam, qua­ tenus opus sit, denuo committimus et mandamus omnibus haereticae pravi­ tatis Inquisitoribus, et locorum Ordinariis omnium regnorum, provinciarum, civitatum, dominiorum, et locorum universi Orbis Christiani, in suis respe­ ctive dioecesibus, ut diligenter, omnique humano respectu postposito, inqui­ rant, et procedant contra omnes, et singulos sacerdotes tam saeculares, quam regulares quomodolibet exemptos, ac Sedi Apostolicae immediate subiectos, quorumcumque Ordinum, Institutorum, Societatum, et Congregationum, et cuiuscumque dignitatis, et praeeminentiae, aut quovis privilegio, et induito munitos, qui aliquem poenitentem, quaecumque persona illa sit, vel in actu sacramentalis confessionis vel ante, vel immediate post confessionem, vel occasione, aut praetextu confessionis, vel etiam extra occasionem confessionis in confessionali, sive in alio loco ad confessiones audiendas destinato, aut electo, cum simulatione audiendi ibidem confessionem, ad inhonesta, et turpia sollicitare, vel provocare, sive verbis, sive signis, sive nutibus, sive tactu, sive per scripturam, aut tunc aut post legendam, tentaverint, aut cum eis illi­ citos, et inhonestos sermones, vel tractatus temerario ausu habuerint; et quos in aliquo ex huiusmodi nefariis excessibus culpabiles repererint, in êos pro criminum qualitate et circumstantiis, severe animadvertant, per condi­ gnas poenas, iuxta memoratam Gregorii Praedecessoris Nostri constitutio­ nem, quam hic de verbo ad verbum pro inserta haberi volumus : dantes etiam, si opus sit, et rursus concedentes facultatem, ne delictum tam enorme, et Ec­ clesiae Dei iniuriosum, remaneat, ob probationum defectum, impunitum, iam alias in praefata constitutione tributam, procedendi cum testibus etiam sin­ gularibus, dummodo praesumptiones, indicia et alia adminicula concurrant. § 2. Meminerint praeterea omnes et singuli sacerdotes ad confessiones audiendas constituti, teneri se ac obligari, suos poenitentes, quos noverint fuisse ab aliis, ut supra, sollicitatos, sedulo monere, iuxta occurrentium ca­ suum circumstantias, de obligatione denunciandi Inquisitoribus, sive loco­ rum Ordinariis praedictis, personam, quae sollicitationem commiserit, etiamsi sacerdos sit, qui iurisdictione ad absolutionem valide impertiendam careat. aut sollicitatio inter confessarium. et poenitentem mutua fuerit, sive sollici­ tationi poenitens consenserit, sive consensum minime praestiterit, vel longum tempus post ipsam sollicitationem iam effluxerit, aut sollicitatio a confessario. non prn se ipso, sed pro alia- persona peracta fuerit. Caveant insuper diligen­ ter confessarii, ne poenitentibus. quos noverint iam ab alio sollicitatos, sacramentalem absolutionem impertiant, nisi prius denunciationem praedictam ad effectum perducentes, delinquentem indicaverint competenti iudici, vel sal­ tem se, cum primum poterunt, delaturos spondeant ac promittant. § 3. Et quoniam improbi quidem homines reperiuntur, qui vel odio, vel ira, vel alia indigna causa commoti, vel aliorum impiis suasionibus, aut pro­ missis. aut blanditiis, aut minis, aut alio quovis modo incitati, tremendo Dei indicio posthabito, et. Ecclesiae auctoritate contempta, innoxios sacerdotes apud ecclesiasticos indices falso sollicitationis insimulant : ut igitur tam ne­ faria audacia, et tam detestabile facinus metu magnitudinis poenae coercea­ tur. quaecumque persona, quae exsecrabili huiusmodi flagitio se inquinaverit Documenta 711 vel per se ipsam innocentes confessarios impie calumniando, vel sceleste procurando, ut id ab aliis fiat, a quocumque sacerdote quovis privilegio, au­ ctoritate, et dignitate munito, praeterquam a Nobis, Nostrisque Successoribus, nisi in fine vitae, et excepto mortis articulo, spe absolutionis obtinendae, quam Nobis et Successoribus praedictis reservamus, perpetuo careat. § 4. Demum magnopere cupientes a sacerdotalis indicii, et sacri tribu­ nalis sanctitate omnem turpitudinis occasionem, et Sacramentorum contem­ ptum, et Ecclesiae iuiuriam longe submovere, et tam exitiosa huiusmodi mala prorsus eliminare, et quantum in Domino possumus, animarum periculis oc­ currere, quas sacrilegi quidam, daemonis potius, quam Dei ministri, loco eas per Sacramentum Creatori suo ac nostro reconciliandi, maiori peccatorum mole onerantes, in profundum iniquitatis barathrum uefarie submergunt, non­ nullorum Venerabilium Fratrum Nostrorum Sanctae Romanae Ecclesiae Car­ dinalium, et aliquorum in theologia Magistrorum consilio desuper adhibito, accedentibus quoque iteratis plurium Episcoporum supplicationibus, hac Nostra in perpetuum valitura sanctione, quemadmodum a pluribus Episcopis per synodales suas constitutiones iam factum esse novimus, omnibus et sin­ gulis sacerdotibus, tam saecularibus quam regularibus cuiuscumque Ordinis, ac dignitatis, tametsi alioquin ad confessiones excipiendas approbatis, et quovis privilegio et induito, etiam speciali expressione, et specialissima nota et mentione digno suffultis, auctoritate Apostolica, et Nostrae potestatis plenitudine interdicimus et prohibemus, ne aliquis eorum, extra casum ex­ tremae necessitatis, nimirum in ipsius mortis articulo, et deficiente tunc quo­ cumque alio sacerdote qui confessarii munus obire possit, confessionem sacramentalem personae complicis in peccato turpi atque inhonesto, contra sextum Decalogi praeceptum commisso, excipere audeat, sublata propterea illi ipso iure quacumque auctoritate et iurisdictione ad qualemcumque per­ sonam ab huiusmodi culpa absolvendam: adeo quidem, ut absolutio, si quam impertierit, nulla atque irrita omnino sit, tanquam impertita· a sacerdote, qui iurisdictione ac facultate ad valide absolvendum necessaria privatus existit, quam ei per praesentes has Nostras adimere intendimus; et nihilominus, si quis confessarius secus facere ausus fuerit, maioris quoque excommunica­ tionis poenam, a qua absolvendi potestatem Nobis solis, Nostrisque Successo­ ribus dumtaxat reservamus, ipso facto incurrat. § 5. Declarantes etiam, et decernentes, quod nec etiam in vim cuiuscum­ que lubilaei, aut etiam Bullae, quae appellatur Cruciatae Sanctae, aut alte­ rius cuiuslibet indulti, confessionem dicti complicis huiusmodi quisquam va­ leat excipere,eique sacramentalem absolutionem elargiri; cum ad hunc effectum, et in hoc casu, nullus confessarius. utpote qui in huiusmodi peccati, et poenitentis genere, iurisdictione, ut praefertur, careat, et absolvendi facultate a Nobis privatus existât, habendus sit pro confessorio legitimo, et approbato. Non obstantibus Constitutionibus, et Ordinationibus Apostolicis, praesertim quae nuncupantur Cruciatae Sanctae, vel lubilaei Universalis et plenarii, necnon quibusvis Ecclesiarum, et monasteriorum, et Ordinum quorumlibet, quorum ipsi sacerdotes fuerint, etiam iuramento, confirmatione Apostolica, vel quavis firmitate alia roboratis, statutis, et consuetudinibus, privilegiis qnoque. induitis, et Litteris Apostolicis. sub quibuscumque tenoribus et for- > c ϊόΚ-·: ϊ Documenta 713 Codex luria Canonici * •,s * * ·1 mis, ac cum quibusvis clausulis, et decretis, etiam motu proprio, aut alias quomodolibet concessis, etiam iteratis vicibus approbatis, et innovatis; quibus omnibus, eorum tenores praesentibus pro expressis habentes, hac vice dum­ taxat specialiter et expresse derogamus, ceterisque contrariis quibuscumque. § 6. ^rolumus demum ac praecipimus, ut omnes locorum Ordinarii, tam praesentes quam futuri pro tempore existeutes, in approbatione confessario· rom, tam praedictam Constitutionem Gregorii Praedecessoris, quam praesen­ tem hanc Nostram, ab omnibus sacerdotibus approbandis attente legi et ac­ curate observari curent, moneantque eos in Domino atque hortentur, ut sacrum ministerium ipsorum fidei commissum summa animi innocentia, morom puritate, indicii integritate peragant, exhibeautque semetipsos ut mini­ stros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Memores praeterea sint se locum tenere, ac vices obire summi atque aeterni Sacerdotis, qui sanctus, innocens, impollutus, per Spiritum Sanctum semetipsum obtulit immaculatum Deo, ut emundaret conscientiam nostram ab operibus mortuis, ad serviendum Deo viventi : sedulo igitur studeant diligenterque caveant, ne quaerentibus et pulsantibus eorum culpa caelum claudatur; ne deperditae oves ad ovile do­ minicum redire properantes, eorum manibus ferarum dentibus dilaniandae tradantur, ne prodigi filii egentes et saucii ad coelestem Patrem revertentes, nefaria eorum improbitate, gravioribus peccatorum vulneribus, dum adhuc in via sunt, confodiantur. § 7. Ut autem praesentes Litterae ad omnium notitiam facilius deveniant, et nemo illarum ignorantiam allegare valeat, volumus illas seu earum exempla ad valvas Ecclesiae Lateranensis, et Basilicae Principis Apostolorum, necnon Cancellariae Apostolicae. Curiaeque Generalis in Monte Citatorio, ac in Acie Campi Florae de Urbe, ut moris est, affigi et publicari, sicque publicatas et affixas, omnes et singulos, quos illae concernunt, perinde arctare et afficere, ac si unicuique eorum nominatim et personaliter intimatae fuissent: utque ipsarom praesentium Litterarum transumptis seu exemplis, etiam impressis, manu alicuius Notarii publici subscriptis, et sigillo alicuius personae in ec­ clesiastica dignitate constitutae munitis, eadem prorsus fides, tam in iudicio quam extra illud, ubique adhibeatur, quae ipsis praesentibus adhiberetur, si forent exhibitae vel ostensae. § 8. Nulli ergo omnino hominum liceat paginam hanc Nostrae voluntatis, sanctionis, praecepti, mandati et derogationis infringere, vel ei ausu teme­ rario contraire. Si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem Omnipotentis Dei, ac BB. Petri et Pauli Apostolorum eius se noverit incur­ surum. Datum Romae apud S. Mariam Maiorem Anno Incarnationis Domi­ nicae millesimo septingentesimo quadragesimo primo, Kalendis lunii, Pon­ tificatus Nostri Anno I. X. Sub-Datarïus. Pro D. Card. Passioneo Caietanus Amatus. L*. Docum. VI. Ex Constitutione Pauli PP. 111 « Altitudo », i lunii 1537· ....... Sane cum sicut, nou sine grandi et spirituali mentis nostrae laetitia, accepimus, quamplures incolae occidentalis et meridionalis Indiae, licet divi­ nae sint legis expertes, S. Spiritu tamen coopérante, illustrati, errores, quos hactenus observarunt, penitus ab eorum mentibus et cordibus abiecerint, ac fidei catholicae veritatem et S. Ecclesiae unitatem amplecti, et secundum ritum eiusdem Romanae Ecclesiae vivere desiderent et proponant...... Super eorum vero matrimoniis hoc observandum decernimus, ut qui ante conversionem plures iuxta eorum mores habebant uxores, et non recordantur quam primo acceperint, conversi ad fidem, unam ex illis accipiant, quam voluerint, ut cum ea matrimonium contrahant per verba de praesenti, ut moris est; qui vero recordantur quam primo acceperint, aliis dimissis, eam retineant. Ac eis con­ cedimus, ut coniuncti etiam in tertio gradu tam consanguineitatis, quam affinitatis, non excludantur a matrimoniis contrahendis donec huic S. Sedi super hoc aliud visum fuerit statuendum.... Docum. VII. Constitutio S. Pii PP. V c Romani Pontificis », 2 Augusti 1571. Romani Pontificis aequa et circumspecta providentia, ne ea quae pro salubri Indorum noviter ad fidem conversorum directione sanciri debent et terminari, alicuius haesitationis scrupulo subiaceant, declarationibus et aliis opportunis consuevit providere remediis. Cum itaque, sicut accepimus, Indis in sua infidelitate manentibus plures permittantur uxores, quas ipsi etiam levissimis de causis repudiant, hinc factum est quod recipientibus baptismum permissum sit permanere cum ea uxore, quae simul eum marito baptizata existit; et quia saepeuumero contingit illam non esse primam coniugem, unde tam ministri quam Episcopi gravissimis scrupulis torquentur, existimantes illud non esse verum matrimonium; sed quia durissimum esset separare eos ab uxoribus, cum quibus ipsi Indi baptismum susceperunt, maxime quia difficil­ limum foret primam coniugem reperire: ideo Nos, statui dictorum Indorum paterno affectu benigne consulere, atque ipsos Episcopos et ministros ab huiusmodi scrupulis eximere volentes, motu proprio et ex certa scientia Nostra, ac apostolicae potestatis plenitudine, ut Indi, sic ut praemittitur baptizati. et in futurum baptizandi, cum uxore, quae cum ipsis fuerit baptizata et bapti­ zabitur, remanere valeant, tanquam cum uxore legitima, aliis dimissis, npostolica auctoritate, tenore praesentium, declaramus, matrimoniumque huiusmodi inter eos legitime consistere etc. Codex Iuris Canonici Docum. VIII. Constitutio Gregorii PP. XIII * Populis », 25 lanuarii 1585. Populis ac nationibus nuper ex gentilitatis errore ad fidem catholicam conversis expedit indulgere circa libertatem contrahendi matrimonia, ne homi­ nes, continentiae servandae minime assueti, propterea minus libenter in fide persistant, et alios illorum exemplo ab eius perceptione deterreant. Quoniam igitur saepe contingit multos utriusque sed praecipue virilis sexus infideles, post contracta gentili ritu matrimonia, ex Angola, Aethiopia, Brasilia, et aliis Indicis regionibus, ab hostibus captos, a patriis finibus et propriis coningibus in remotissimas regiones exterminari, adeo ut tam ipsi, captivique qui in patria remanent, si postea ad fidem convertantur, coniuges infideles tam longo locorum intervallo disiunctos, an sine contumelia Creatoris secum cohabitare velint, ut par est, monere nequeant, vel quia interdum ad hostiles et barbaras provincias ne nuntiis quidem accessus pateat, vel quia ignorent prorsus in quas regiones fuerint transvecti, vel quia itineris longitudo magnam afferat difficultatem : idcirco Nos, attendentes huiusmodi connubia inter infideles con­ tracta, vera quidem, non tamen adeo rata censeri, ut necessitate suadente dissolvi non possint, talium gentium infirmitatem paterna pietate miserati, universis et singulis dictorum locorum Ordinariis et parochis, et presbyteris Societatis lesu ad confessiones audiendas ab eiusdem Societatis Superioribus approbatis et ad dictas regiones pro tempore missis vel in illis admissis, plenam auctoritate Apostolica, tenore praesentium, concedimus facultatem dispensandi cum quibuscumque utriusque sexus Christifidelibus incolis dicta­ rum regionum et serius ad fidem conversis qui ante baptisma susceptum matrimonium contraxerunt, ut eorum quilibet, superstite coniuge infideli, et eius consensu minime requisito, aut responso non expectato, matrimonia cum quovis fideli alterius etiam ritus contrahere et in facie Ecclesiae solemnizare, et in eis postea carnali copula consummatis quoad vixerint remanere licite valeant : dummodo constet etiam summarie et extraiudicialiter, coniugem, ut praefertur, absentem moneri legitime non posse, aut monitum intra tempus in eadem monitione praefixum suam voluntatem non significasse; quae quidem matrimonia, etiamsi postea innotuerit coniuges priores infideles suam volun­ tatem iuste impeditos declarare non potuisse, et ad fidem etiam tempore transacti secundi matrimonii conversos fuis.se, nihilominus rescindi nunquam debere, sed valida et firma, prolemque inde suscipiendam legitimam fore decernimus. Non obstantibus etc. INDEX ANALYTICO-ALPHABETICUS Abbates: nullius: quinam, 319 § 1; qualitates, 320 §2; nominatio, institutio, confirmatio, 320 § 1, 991 § 3; electio, 321; benedictio, 322 §2, 2102; nomina in iure, 198 § 1, 215 § 2; possessio capienda, 322 § 1, cf. 2394; iura et privilegia, 323 § 1: quod attinet ad Sacramenta, 782 § 3, 957, 958 § 1 n. 4, 959; ad Concilia, 223 § 1 n. 3, 282 § 1, 285, 286 § 1, cf. 292; ad alia, 120 § 2, cf. 2341, 323 § 3, 325, 914, 916; obligationes, 323 § 1, 1406 § 1 n. 3 § 2, cf. 2403; funus, 1205 § 2, 1219 § 2, cf. 1230. — regula res de regimine: benedictio, 625; iura et privilegia quod attinet ad Conci­ lia, 223 § 1 n. 4, 358 § 1 n. 8; ad ordines, 964 n. 1; ad alia, 625. Abbatiae nullius: erectio, circumscriptio, divi­ sio, unio, suppressio, 215 § 1 ; quo iure re­ guntur, 215 § 2, 319 § 2; capitulum, 324; sede vacante vel impedita, 327. Abiuratlo requirenda ab apostatis, etc., 2314 Accusatio: criminalis: reservatur promotori iustitiae, 1934. — matrimonii vide Causae matrimoniales. — ordinationis vide Causae contra sacram ordinationem. Acta: causae: exstinctio, 1738; circa dispensa­ tionem super rato, 1985. — Conciliorum: promulgatio, 291, 304 §2. — Curiae: vis, 1813 § 1 n. 1. — electionis: confectio, subscriptio, 171 § 5. — inquisitionis : custodia in archivo, 1946 § 2 nn. 1, 2; traditio promotori iustitiae, 1954. — iudicialia: redactio, 1642, 1643; tempus confectionis, 1639, cf. 1635; vis, 1593, 1813 § 1 n. 3; custodia in archivo, 1645 § 2; exemplaris traditio, 1645 § 3; nuliitas. 1585 § 1,1587; in causis matrimonialibus, 1969 n. 4, 1985; transmissio, 16-44, 1884, — processus: exstinctio, 1738; nuliitas, 1723; peremptio, 1740; informativi in causis San­ Abortum procurantes : poenae, 2350 § 1; irre­ ctorum, 2054-2056; in perquisitione scripto­ gularitas, 985 n. 4. I rum, 2046; in causis matrimonialibus, 1969 Abrogatio legis, 22; impedimentorum matri­ n. 1; in nonnullis negotiis et sanctionibus monialium, 1040. poenalibus, 2142, 2146 §2; in dimissione Absentes: adscriptio associationibus piis, 693 religiosorum exemptorum a votis perpe­ §3. tuis, 666. Absolutio: a censuris vide Abiuratlo, Censura. — Bomani Pontificis: munus scribendi, 264. — complicis: invaliditas, illiceitas, 884; poe­ — Sedis Apostolicae: Commentarium officiale nae, 2367. I s«; S. Sedis, 9; poenae impedientium, 2333. — sacramen tal is: denegatio, dilatio, 886; stante Actio: 1511, 1667, 1669 § 1. censura, 2250; formula, 885; minister, 872, — ex attentato: 1855 §§ 2, 3. 881,882, 2284; poenae, 2322 n. 1, 2366, 2367. I — civilis: ex delicto, 1701, 1704. 1705, 2210. Abstinentia vide Dies abstinentiae, Lex absti­ I — criminalis: 1702, cf. 1555 § 1, 1934, 1938. nentiae. — de damno infecto: 1678. Abusus: potestatis ecclesiasticae, 2ÏO4-2414; — ex null itate sententiae: 1893, cf. 1895. auctoritatis vel officii ad delictum patran­ — ad obtinendam declarationem nullitatis actus: 1679-1683, 1855 §§ 2, 3. dum, 2207 § 2; in ecclesiastica disciplina impediendi, 274 n. 4, 336 § 2; privilegii, — ex nunciatione novi operis: 1676, 1677. — contra sacram ordinationem: 1997. 78; religiosorum exemptorum, 617. Acatbollcl: commendatio pastoribus eccles., — personalis: 1534 § 1, 1922 §2. 1350 § 1 ; quibus prohibeantur, 542 n. 1, — petitoria: 1668 § 1. cf. 2411, 693 § 1, 987 n. 1, 1657 § 1; ma- — poenalis: 1703, 2210, 2210. trimonium, 1099 § 2; Sacramentalia, 1149, — possessoria : 1668 § 2, 1693-1700. — realis: 1564, 1922 § 1. 1152. w Vccessus Judicialis vide Recognitio iudtciahs. I — reconventionalis : 1 -1693. 716 Act-Adm Codex luris Canonici [Actio]: — recuperandae possessionis seu de spolio: 1560 n. 1, 1633 § 3. 1698, 1699. — rescissoria: 1684-1685. — retinendae possessionis: 1695-1696. — de statu personarum: 1701. Ador: quinam, 1646, 1654, 2263; citatio, 1712 § 3; com pari tio personalis, 1647; contuma­ cia, 1849-1851 ; forum adeundum, 1559 §3; libellus proponendus. 1706-1710; articuli, 1745 § 1; actiones, 1669 § 1; renuntiatio instantiae, 1740, 1741; aditio fori saecula­ ris, 1554. Actuarius: assumptio, 1585 §2; officium, 171 § 5, 1643, 1645 § 3, 1778-1780, 2013 § 1; vide Notarius, Tribunalis ministri. ! Actus: validitas ex errore, 1(4; ex vi aut metu, 103; nullitas, 1679-1682, cf. 1855 § 2. — collegiales: 101 § 1. — legitimi ecclesiastici: quinam. 765 n. 2, 766 n. 2, 795 n. 2, 2256 n. 2; quibus prohibendi, 2294 § 2, 2315, 2350 § 2. 2357 § 2; quibus prohibiti, 2353, 2263. 2375, 2385. « Ad beneplacitum nostrum»: vis formulae, 183 r Y. r • V’ I I π r IS Adm-Apt [AdmJnlstratores] : 3, 4; quaedam prohibita, 316 § 8; cessatio muneris, 318. — bonorum ecclesiasticorum: officium, 1523, 1527, 1539 § 2; quaedam prohibita, 1526, 1540; obligationes quod attinet ad onera Missarum, 837-841; ad lites agendas, 1526; ad operarios, 1524; ad reddendas rationes, 1525; quoad indicia, 1521, km 1653, 1757 §3 n. 1, 1795 § 2 η. I; refectio damnorum, 1528. Adnotatlo: collati baptismi: ΤΠ-779. — coi latae confirmationis: 798-800. — celebrati matrimonii, 1103, vel eius decla­ ratae nullitatis, 1988. — mortis: 1238. — peractae ordinationis: 1010, 1011. — emissae professionis religiosae: 576 §1 Adnotatlones aliae in libro baptizatorum fa­ ciendae, 470 § 2. Adoptio: reddit matrimonium illicitum, IO, invalidum, 1080. Adscriptio: clericorum alicui dioecesi vel reli­ gioni, 111-117; fidelium associationibus piis, 693-695. Adspirantes: 5-44, cf. 2411; vide Postulatus. Àdinncti notariis: officium, 2016, 2017, 2055; Adulterium: impedimentum matrimonii, 1075 electio, 3093 2; iusiurandum, 2037 1; n. 1, 2; ius coniugis innocentis, 1129; poe­ praesentia, 2091·. nae, 2357 § 2, 2359 §2. Administratio: bonorum beneficialium vide Adulti vide Baptismus. Beneficiarii. — bonorum ecclesiasticorum: quinam supre­ Advena: quinam, 91. mus administrator, 1518; administratores Advocati: quinam, 1657, 1658 §4; clerici, 139 §3; commissio sen mandatum, 1661; appro­ immediati quinam, 262, 691 § 1; 1489 § 3; batio, 1658; improbatio seu non admissio, 1519-1521 (vide Consilium ad minisiratio­ 1663; ofllcium. 1862. 1866; secretum, 1755 nis, Consilium fabricae), 1545, 1517; quod­ § 2 n. 1; quaedam prohibita, 1665, 1757 nam eorum officium (vide Administrato­ § 3 n. 1, cf. 1755 § 2 n. 1, 1866 § 1; neces­ res); vigilantia Ordinarii, 535, 1478, 1519, sitas, 1655; pluralitas, 1656 §3; gratuitum 1521; poenae usurpantium, detinentium, patrocinium, 1916; poenae, 1666. 1916 §1, 2315, 2316; forum, 1560 n. 3. 2407; remotio, 16(44. — honorum laicalium prohibita clericis sine — in causis Sanctorum: quinam. 2018; offi­ licentia Ordinarii, 139 §3. cium, 2076, 2078. 2106 § 2, 2109 n. 3, 2121 — bonorum mensae episcopalis: sede plena, n. 1, 2122 § 4, 2131; testificatio, 2027 § 2. 1483,1572 § 2, sede vacante, 442. — honorum religiosorum: facienda ad nor­ Aediculae coemeteriales: quid, 1190; Missae, 1194, 1202 § 2; interdictae, 2273. mam constitutionum, 532 § 1, 676 § 2; quinam expensas faciunt aut ordinarios Aedificatio ecclesiae: 1164; consensus Ordina­ rii, 1162. cf. 1676 § 2, 1677. actus administrationls, 532 §2; an requi­ ratur aliquando consensus Ordinarii loci Aes alienum vide Debita. pro collocatione pecuniae aut collocationis Aetas: ad leges mere ecclesiasticas, 12; ad abstinentiam vel ieiunium, 1254; ad maiomutatione, 533; quid quoad debita con­ ritatem, 88 § 1; ad pubertatem, 88 § 2: tracta vel contrahenda, 536; vigilantia Or­ dinarii loci et Superioris regularis, 535; ad matrimonium, 1067; ad novitiatum, quid quoad hoc de religioso ad dignita­ n. 1, 555 § 1 n. 1; ad professionem, tem extra religionem evecto, 628. 573 § 1 n. 1, 573; ad munus: Episcopi, — pecuniae pro causis Sanctorum, facienda 331 § 1 n. 2; Vicarii Capitularis, 434 § 1: a postulatore secundum instructiones Se­ V icarii Generalis, 367 § 1; Superioris ma­ dis Apost., 2007 n.2. ioris vel Antistitae, 504; magistri novitioAdministratores: admissio ad ordines, 987 rum eiusque socii, 559 §§ 1, 2; canonici n. 3. poenitentiarii, 399 § 1; confessarii religio­ — Apostolici: constitutio. 248 § 2, 312; pos­ num, 524 § 1; officialis vel vice-officialis. sessio capienda, 313; iura et officia, 198 § 4; patrini, 766 n. 1, 796 n. 3; ad § 1, 282 S 1, 286 § 1, cf. 292, 314, 315. 379 sacramentum confirmationis, 788; poeni- T*-*. Aet-Ant Index αηαΙι/tico-alphabeHcua ■ Aetas] : tontiae, 90ό; ad ordines maiores, 975, 2374; in ordine ad delictum, 220-4*· ad poenas, Affines: in causis matrimonialibus affinium, 1974; in causis Sanctorum, 2027 § 1; in aliis causis, 1755 §2 n.2; in ordine ad bona eccl., 1520 § 2, 1510; infamia, 2293 § 4. Affinitas: fundamentum, 97 § 1; extensio, 97 § 2; computatio, 97 § 3; multiplicatio, 1077 §2; impedimentum matrimonii, 10-42 §2 n. 2, 1077, 1990; in causis judicialibus, 1613. Aggregatio vide Arebiconfratemitatcs. Alienatio bonorum ecclesiasticorum: validitas, invaliditas, 534. 1530; quomodo facienda, 534 § 1, 1531 § 2, 1532, 1533; effectus, 1534, 2347; poenae, 2347 n. 3. Altare: qualitates, 822 § 1, 1199, 1202; conse­ cratio, 823 § 2, 1165 §5, 1200; custodia et ornatus, 1268; titulus, 1201. — fixum seu immobile: sensu liturgico quod, 1197 § 1 η. 1, 1198 §§ 1, 2, 4; necessitas, 1197 §2; consecratio, 323 §2; amissio con­ secrationis, 1200 §§ 1-3. — mobile, sensu liturgico quod, 1197 § 1 n. 2; quale debeat esse, 1198 §§ 1, 3,4; conse­ crationis necessitas, 1199 § 1, minister, 1199 §2, amissio, 1200 § 1-3. — papale: 823 § 3. — portafile: privilegium, 822 §§ 2, 3, 239 § 1 n. 7. — privilegiatum: indultum, 239 § 1 n. 10, 916, 917; indicatio, 918 § 1; eleemosyna non augenda pro Missa in eo celebrata 918 § 2. Alumni vide Rectores collegiorum. — Seminarii: admissio, 1363; pietatis exerci­ tia, 1367; studia, 1364, 1365, cf. 1369 §§ 2, 3; commoratio extra Seminarium, 972 § 1, cf. 1370; funera, 1222, 1368; dimissio, 1371. Amentes assimilantur infantibus, 88 § 3; do­ micilium, 93 § 1; delictum, 2201; poenae, 2218 § 2, 2229 § 2; baptismus, 745 § 2 η. 1, 754 1-3; patrini, 765 η. 1, 795 η. 1; irre­ gularitas, 984 n. 3; electiones, 167 § 1 η. 1; vide Usus rationis. Amissio: bonae existimationis: 2147 § 2, n. 3, cf. 2157. — officii ecclesiastici : 183-195. Amotio: 183 § 1; vide Remotio. Anathema: quid, 2257. Annulus: delatio ex parte clerici, 136 § 9; praelati, 325; doctoris, 1378; in Missae ce­ lebratione, 811 § 2; defuncti Cardinalis, * 1298 § 1, Episcopi residentialis, 1299 § 1. Annus: quid importet in iure. 32 §2. i Antlmensia: non licet super his Missas cele­ brare, 823 § 2. Antistitae: electio, 506 §§ 2-4; obligationes et inra: quod attinet ad novitiarum admis­ sionem et professionem, 552 § 1, cf. 2-412 | Ant-Arch 717 Antistitae] : n. 2; ad clausuram, 600 n. 4, cf. 604; ad collocutionem ad crates, 605; ad confessio­ nes subditarum, 521 § 3, 522, 523, cf. 2414; ad dotes religiosarum, 547, 549-551, cf. 2412 η. 1; ad collocationem pecuniae, 533 § 1 n. 1-3; ad egressum sororum e domo, 607; ad perquisitionem scriptorum in causis I Sanctorum, 2047 § 2; poenae, 2412-2414. , Apostatae: a fide: quinam, 1325 § 2; iuspaI tronatus, 1453 § 1; matrimonium, 1065; ! collatio ordinum, 2372; sepultura eccleI siastica, 1210 § 1 η. 1, cf. 1241, 2339; reliI giosi, 646 § 1 η. 1; poenae, 2314 § 1 η. 1, 2 § 2. — a religione: qui, 614 §§ 1, 2; obligatio Ordi­ nariorum et Superiorum religiosorum eos I requirendi et reducendi, 645 § 2: poenae, 2385. i Apparitores: officium, 1591-1593; iusiurandum, 1621 § 1, 1622; secretum, 1623,1625 §§2,3I Appellantes ad universale Concilium: 2332. I Appellatio: a quo facienda, 1879; coram quo, 1881; ad quem, 1594, cf. 274 n. 7; intra quod tempus, 1881, 1885; quomodo, 1882; ab aliquo tantum sententiae capite, 1887 §§ 2, 3; ab actore an prosit reo, 1887 § 1; ab uno ex pluribus correis vel actoribus, ■ 1888; a procuratore, 1664 § 2; in casu quo pars statum mutet, etc., 1885; actorum iudicialium transmissio, 1614, 1890; cumulatio novae causae petendi, 1891 § 1; cumulafio cum querela nullitatis, 1895; prose­ cutio, 1883, 1884; desertio, 1886, 1902 n. 2; [ quando excluditur, 228 § 2, 1569 § 2,1601, I 1610 § 2, 1880; vis, 1889, 1917 § 2, 2243 § 2. — a censuris, 2243; a decretis Ordinariorum, 1601, cf. 2146; a pronunciatione circa ex­ pensas iudiciales, 1913; a decisione iudicis in casu exceptionis de incompetentia rela­ tiva, 1610 § 3; in causis matrimonialibus. 1986-1989. «Appellatione remota »: quid clausula impor­ tet, 1880 n. 2. Applicatio indulgentiarum, 930; poenarum, 2315-2219, 2223 §§ 1, 3, 2226 2, 3. Applicatio Missae vide Missa, celebratio. Approbatio cultus Servorum Dei, 2125-2135; alicuius operis, 1392. Aqua: baptismus, 737 § 1; Missa, 814. — baptismatis: 757, 2371 n. 2. 2272 § 3 n. 2. — benedicta: reconciliatio ecclesiae, 1177. Arbltratores: quinam, 1929. Arbitri: quinam sint, 1929, quinam non pos­ sint esse, 1931. Archetypum processus informativi, 2056. ArcblcoDfraternltates: quaenum, 720; erectio, 725; aggregatio confraternitatum, 721-723; translatio, 724. Archiepiscopus vide MetropoliU. Archipresbyteratus vide Dioecesis. Arcbisodalitia: quaenam, 730; erectio, 725. ■ : 718 art Jf* < /Λ M1 5h.X Arch-Aud Codex Iuris Canonici Aud-Ben Archiva dioecesana: cura et vigilantia Ordina­ [Auditores]: riorum in ipsa» 376, 379, 383. n. 2, 1601 § 2; damnum illatum ex abu--4 Archivum : episcopale: erectio, 375 § 1; custodia officii, 1603 § 1 n. 1. 1601 § 1. tempore sedis plenae, 377,378. sedis vacan­ Authentifias documentorum in causis San­ tis, 435 § 3; documenta custodienda, 375 ctorum, 2031; reliquiarum, 1283,12&5,12«. § 1, 376, 383, 1010, 1548; catalogus, 375 § 2, Autographa Servoruin Dei, 2015. 376 § 1, 379 § 2, 383 § 1; in missionibus, Auxiliares Episcopi vide Episcopi Auxiliary 304 §1. Auxilium vide Excommunicat! vitandi. — paroeciale: 383, 384. 470 § 4. — secretum: erectio, custodia: sede plena, Baculum pastorale vide Insignia. 379, sede vacante, 380382. Baldachinus competit PP. Cardinalibus, 2® Vide Documenta, Libri Curiae, Libri pa­ § 1 n. 15, 240 § 3; Episcopis, 337. 349 §2 roecia les. n. 3; Abbatibus vel Praelatis nullius,325; Ars sacra vide Ecclesiae, Imagines, Supellex. non autem Patronis, 1455 n. 3, aut Vica­ Artes indecorae prohibentur clericis, 138. rio Capitulari, etsi Episcopo, 435 §2. Asservatio ssmac Eucharistiae vide Euchari­ Banna vide Publicationes matrimoniales. stia. Baptismus: necessitas, 737 § 1; validitas, 737 § 1, 758; sollemnis, privatus, 737 §2;aqua Assessores: assumptio, 1575; iusiurandum, ad sollemnem praescripta, 757; effectus, 1621 § 1, 1622; secretum, 1623, 1625 §§ 2, 3. 87, 732, 762 § 2, 763 § 2, 768; minister Assistentes Episcopo quomodo a choro excu­ sollemnis. 462 n. 1, 738-741, privati, 742; santur, 420 § 1 n. 11, 12 § 2. irregularitas, poenae, 985 n. 2, 2319 § 1 Associatio cadaveris: cadaver fidelis defuncti n. 3 § 2; sublectum: quinam, 745; foetus, comitari debet sacerdos, et quinam, ad 746, 747; monstra, 748; infantes expositi. locum sepulturae, 1231 § 2; sacerdos co­ 749; infantes infidelium, 750; duorum acamitans transire potest etiam per alienum tholicorum vel, etc., 751 ; adulti, 744,752, territorium, 1232 § 1; an parochus a comi­ 753; amentes» etc., 754; nomina impo­ tatu excludere possit quos familia vel here­ nenda, 761; ritus et caeremoniae, 755 § 2, des ad eum advocent, et quid de clericis 756, 759,760; patri ni in sollemni adhibendi, ecclesiae addictis, 1233 § 1; quaenam so­ 762 § 1; an etiam in privato, 762 §2; vel cietates vel insignia non admittenda, 1233 quando iteratur conditionate, 763 §1; an § 2; quid de ductu funeris, 1233 § 3; de plures admittantur, 764; qualitates ut quis taxis pro associatione servandis, 1234-1235; sit patrinus, 765; ut sit licite, 766; quid vide Cadavera, Funera, Sepultura ecclesia­ in dubio, 767; obligationes, 769, 1335; co­ stica. gnatio spiritualis exsurgens, 768; tempus, Associationes piae: distinctio, 700, 707; erectio, 770 , 771, 772; locus sollemnis, 773-776, approbatio, 685, 686 §§ 1-4; in domibus privati, 771; adnotatio, probatio, 742 § 1, religiosis, 686 § 3, 712 § 3; statuta. 689, 777-779; vide Ritus. titulus, 688; adscriptio sodalium, 693-695, eorum dimissio, 696; personalitas iuridica, — dubius in ordine ad matrimonium, 1070 §2. Beati: limitationes cultus, 1168 § 3, cf. 1201 687; bona temporalia, 691; comitia, 697; §4, 1277 §2, 1278; reliquiae, 1287 §3. subjectio Ordinario, 690; communicatio privilegiorum, etc., 692; praecedentia, 701 ; Beati fi cat io vide Canonizatio, Causae beatifi­ cation is. officialium nominatio, revocatio, 698; mo­ dus standi in iudicio, 1640» 1653 §§ 3-5; Benedictio: benedictionum minister, 239 § 1 n. 5. 323 § 2, cf. 294 § 2, 462 n. 7, 1147 suppressio, 699: vide Aggregatio, Tertiarii. §§ 2-4; subiectum, 1149; modus, 1148; ef­ Assumptio B. Μ. V. (Festum): suspenditur in­ fectus, 1150. terdictum, «70 § 2. — abbatis: 322 § 2, 625, 2402. Asyli ius: quid importet, 1179. — apostolica in articulo mortis: 468 §2. Attentantes vide Matrimonium attentantes. Attentatum: quid, 1851; nullitas, 1855 § 1; ef­ — aquae baptismatis: 757, 2271 n. 2, 2272 § 3. fectus nulli tatis, 1855 § 2, 1857 § 2; effe­ — campanae: 1169 §5. ctus institutae actionis, 1856; revocatio, — tomorum: 462 n. 6. 1857 § 1. — ecclesiae: 239 § 1 n. 20, cf. 1157, 1165 §§ 1, Attestationes authenticae vim habent docu­ menti publici, 1813. — episcopalis: 239 § 1 n. 12, 269 § 3. 274 n. 6, Auctores: quoad notationes et commentaria cf. 294 § 2. Sacr. Scripturarum, 2318 § 2. — Eucharistica : 1274 §2. Auditores: constitutio, 15S0. 1581; munus, 1582; — imaginum : 1279 § 4. exceptio suspicionis, 1614 § 1; remotio, 1583; — loci: 1156-1159. vide Tribunal. — n"P>pli«: 462 n. 4, 1101, 1108 §§ 2, 3, 1143, — >S. H. Ilotae: electio, 1598 §3; qualitates, 2271 n. 2, 2272 § 3 n. 2. 1598 § 2; exceptio suspicionis, 1603 § 1 — oratorii: 1196 § 1. Ζ3Λ Bon-Ben Indeji analytico-alphabeticu» [Benedictio]: — papalis: 014, 915. — rwerwta; 1147 g 2. — sacrae supellectilis : 1304, 1305. — sacrorum oleorum: 2271 η. 2, 2272 g 3. Beneficia ecclesiastica: quid, 1409, 1412; 6 § 1 n. 7; omnes, urgente necessitate, tenentur audire con­ §§2,3.2317; professio fidei, 1406 § 1 n. 7, fessiones fidelium, 892 § 2; ipsis, dummodo cf. 2103; quae in concionibus exponenda ; approbatis, cuiuscunque ritus sint, pos­ et quomodo, 1347; hortandi fideles ut sa- j sunt fideles peccata sua confiteri, 905; vide eris concionibus frequenter intersint, 1348; | lurisdictio ad confessiones, Beserratlo concionatores extradioecesani quomodo in­ peccatorum, Sigillum sacra mentale, etc. vitandi, 1341. Ii Conf-Conf >Μ Codex Iuris Canonici Conf-Coni [Confessio]: [Confessaril]: — extraordinarii pro religiosorum communi­ 892 § 2; in ordine ad iudicla, 1757 S 3 n. 2, 1795 § 2. tatibus, 521, 520 §5, 522-525; pro novitiis, 566 § 2 nn. 3, 4; pro religionibus laica- Confirmatio electionis, 177; actus vel inrtni· libus virorum, 528, 529; pro Seminariis, menti ex parte Rom, Pont.» 1683. 1361; concedendi, etsi hunc vel illum con- Confirmatio (sacramentum): an de necessitate fessarium nominatim petant religiosae, 520 suscipiendum, 787; materia et forma,780, § 2, 521 §§ 2, 3, 522. 523, M14. 781; minister ordinarius, 782 § 1, extra­ — religiosorum designandi in singulis domi­ ordinarius, 782 §§ 2, 3» 4, 5; quosnam Epi­ scopus licite confirmet in sua dioecesi, bus religionis clericalis, 518 $ 1; religio­ 783 § 1, in aliena, 782 § 2; quosnam pre­ sorum laicorum, 528; religiosarum, 520 sbyter, apostolico locali privilegio munitus, § 1; apud hos, si constitutiones id prae­ 784; de obligatione ministri ordinarii vel cipiant, debent religiosi, statis temporibus, extraordinarii eam conferendi, 785; subje­ confessionem peragere, quam tamen va­ ctum, 786; tempus, 788, 789, 790; locus, lide et licite faciunt apud quemlibet con791, 793; patrini, 793-796; cognatio spiri­ fessarium ab Ordinario loci approbatum, tualis et obligatio exsurgens, 797, 1335; qui eos absolvit a peccatis quoque et cen­ adnotatio, probatio, 798-800; poenae in suris in religione reservatis, 519; idem va­ illegitime ministrantes, 2365. let de religiosa, quae confessionem peragit apud confessarium pro mulieribus ab Or­ Confraternltates: quaenam, 707 § 2; erectio, modus, 708; locus, 712; titulus, 710, 711 dinario approbatum in qualibet ecclesia § 1; habitus, 714, 713 §2; gratiarum com­ vel oratorio, etiam semi-publico, 522, vel municatio, 713 § 1; functiones cultus ad cum graviter aegrotat, 523; extra quos quas confratres praestare operam possunt casus religiosarum confessarii indigent pe­ et quomodo, 709 § 1, 716, 717 § 1, 718. culiari iurisdictione, 876 § 1, quam ipsis 1291 § 1; quinam adscribi possunt vel non, conferat Ordinarius loci domus religiosae, 709 § 2; comitia, 697, 715; electio officia­ 876 § 2; quinam pro mulieribus religiosis lium, electionis confirmatio, eorum remo­ deputandi, 524 § 1. et a quonam, 525, 529; tio, statutorum correctio et approbatio, quandiu possit confessarius ordinarius mo715 § 1; patrimonium, 717 § 2; translatio nialium suum munus exercere. 526; an sedis, 719. loci Ordinarius possit confessarium ordi­ narium etiam prius amovere, 527; confes­ — doctrinae Christianae: 711 § 2. sarii religiosarum ne se immisceant domus — Semi Sacramenti: 711 § 2, 701 § 2. regimini, 524 § 3; an in religionibus cle­ Congregationes: in causis Sanctorum: antepraeparatoria, 2105, 2106, 2120, 2121, 2122 ricalibus Superiores possint audire confes­ §2; generalis, 2112, 2113, 2123; ordinaria, siones subditorum, 518 §§ 2. 3; poenae 2082, 2085, 2100, 2131, 2137 § 3; praepara­ contra Antistitas violantes canonum 521 toria, 2107-2109, 2120, 2122 §§ 1, 2. § 3, 512, 523 praescripta, 2414. Confessio: annua praescribitur, 906; praecepto — iuris dioecesani: 488 n. 3, 492 § 2, 512 § 1 n. 2, 622 § 2. non satisfit confessione sacrilega vel vo­ — iuris pontificii : 488 n. 3, 491 § 1, 510, 512 luntarie nulla, 907. — iudicialis: quid, 1750; effectus, 1751; an confessus possit contra suam confessio­ — monasticae : 488 n. 2, 501 § 3, 510, 1557 § 2 n. 2. nem venire, 1752; quaenam aliquando confessioni aequiparantur, 1800 § 4, 1836 — mulierum : 500 §§ 2, 3, 506 § 4. — primariae: 720. §3· — sacramentalis quorum peccatorum neces­ — religiosae: quaenam, 488 n. 2; an et qua ratione ab Episcopis condi possint, 492 § 1; saria, 901, libera. 902; quando peragenda quod attinet ad clausuram, 604. a fidelibus, 906, a religiosis, 595 § 1 n. 3, ab alumnis Seminarii, 1367, n. 2; ad in­ — tertiariorum: 702-706, 492 § 1. dulgentias lucrandas, 931; ad s. Commu­ — votorum perpetuorum : 574 §§ 1, 2. nionem suscipiendam, 856; ad Missam Vide Moniales, Regulares, Religiosi. celebrandam, 807; ad matrimonium in­ Congregationes Romanae: quaenam et quae eundum, 1033; apud quem a fidelibus ge­ earum competentia, 243-257; veniunt in nerarim, 905, 882; in itinere maritimo, Codice nomine Sedis A post, vel S. Sedis, 883; a novitiis et alumnis Seminarii vel 7; exclusive cognoscunt de recursibus collegii, 891, 1383; a religiosis vide Con­ contra decreta. Ordinariorum, 1601; poenae fessarii religiosorum ; an peragi possit per contra eas afficientes iniuria, etc., 2344. interpretem. 903, cf. 889 § 2; quonam in Conluges: quod attinet ad communionem vitae, loco et quibus cautelis recipi debeat, 9081128-1132 (vide Vita coniugalis); ad peten­ 910; qua obligatione teneantur eam exci­ dam dispensationem super matrimonio Un­ piendi parochi, 892 § 1, aliive sacerdotes, um rato, 1973; ad accusandum matri- Conl-Cons Index analytioo-alphabetiou» [Coulages] : monium, 1971 § 1 n. 1, 1990; ad novas nuptias ineundas, priore matrimonio so­ luto vel declarato nullo, 1987, cf. 1142; ad matrimonium conscientiae, 1105; ad re­ ligionem ingrediendam, 542 n. 1, cf. 2411; ad ordines suscipiendos, 987 n. 2, 132 § 3; ad agendum patrinum in baptismo et con­ tinuatione alterius coniugis, 765 n. 3, 795 n. 3; ad testimonium ferendum in causa sui coniugis, 1757 § 3 n. 3; ad agendum munus periti in eadem causa, 1795 § 2. Conluglcldlum: impedimentum dirimens ma­ trimonium, 1075 nn. 2, 3. Consanguinei: alicuius S.R. E. Cardinalis relate ad dignitatem cardinalitiam, 232 § 2 n. 3; administratorum bonorum ecclesiastico­ rum, 1540; Ordinariorum relate ad consi­ lium dioecesanum administrationis, 1520 §2, ad munus Vicarii Generalis, 367 §3; quod attinet ad accusandum matrimonium consanguineorum, 1971 § 2; ad testimo­ nium ferendum in iisdem causis, 1974, vel in causis Sanctorum, 2027 § 1, vel in aliis causis, 1757 § 3 n. 3, 1755 § 2 n. 2, 1795 §3; in causis inter se, 1911; iudicis an a iudice ipso possint iudicari, 1613 § 1; quid de promotore iustitiae et defensore vinculi, 1613 § 2; infamia non afficit consangui­ neum, 2293 § 4. Consanguinitas : quomodo computatur, 96; quo­ modo multiplicatur, 1076 § 2; quod attinet ad impedimentum matrimoniale inde ex­ surgens, 1076, 1042 § 2 n. 1, 1990. Consecratio: consecrationum minister, 1147 § 1; 239 § 1 n. 20, 323 § 2; cf. 294 § 2 ; quomodo faciendae, 1148; effectus, 1150, 1497 §2; in casu venditionis vel permutationis rei, 1539 § 1. — altaris: 1199, 1200; vide Altare. — campanae: 1169 §§ 2, 5. — ecclesiae: quaenam ecclesiae sint conse­ crandae, 1165 §§ 2-4; quandonam conse­ cratio peragi possit, 1166 § 1; altare simul consecrandum, 1165 § 5; ieiunium prae- i mittendum, 1166 § 2; indulgentiae a con- . secrante concedendae, 1166 g 3; anni versarium celebrandum, 1167; effectus, 1165 § 1, j 1171; cessatio seu amissio, 1170; vide Ti­ tulus. — episcopalis : reservatur Rom. Pont., 953, 2370; inter quod tempus recipienda, 333, 2398; quomodo facienda, 954; quando, 1006 § 1. — loci: ad quem pertineat, 1155,1156; effectus, 1154; quomodo probetur, 1158, 1159 § 1. — Romani Pontificis: 239 § 2. Consensus: quid importent canones exigentes requisitionem consensus, 105. — matrimonialis : quid, quomodo et qualis ad j matrimonium necessarius, 1031, 1082, 1 ; quaenam ipsum vitiare possunt, 1 Cone-Contr 729 [Consensus]: i 1085, 3SS 1086 § 2, 1087, 1092; qualis praesu­ mitur, 1086 § 1; quomodo exprimendus, ί 1088, 1091; quousque perseverare praesuI mitur, 1093; in ordine ad sanationem maj trimonii in radice, 1138-1140; ad convalidationem matrimonii, 1133-1136. ! Consiliarii: eos habeant Superiores religiosi, 516 § 1. Consilium: quid importent canones exigentes requisitionem consilii, 105. ! — administrationis: in dioecesi constituen­ dum et quomodo, 1520 §§ 1, 2, 4-; quando audiendum, 1520 § 3, 1532 §§ 2, 3, 1538, 1539 § 2, 1541 § 2, 1542 § 1. I — fabricae: quinam constituant, 1183 § 2; I huius munus, 1184. — missionis : 302, 303. ί Conspirantes contra auctoritatem Romani Pontificis: 2331 §2. j Constitutiones : pontificiae quoad matrimoI nium pro aliquibus locis datae ad univerI sam Ecclesiam extensae, 1125. I — religiosae canonibus Codicis contrariae abrogantur, 489; aliae confirmantur et servari debent, 593; et legendae sunt pu­ blice semel in anno, 509 §2 n. 1; immu­ tari ab Ordinariis nequeunt si agatur de religionibus iuris pontificii, 618 § 2 n. 1. Consuetudo secundum legem est optima legum interpres, 29; praeter vel contra legem unde vim legis possit obtinere, 25 ; a quo­ nam introduci possit, 26; qualitates requi­ sitae ut vim legis obtineat, 27, 28; quo­ modo revocetur, 30; quandonam est causa acquisitionis privilegii, 63 § 1, aut con­ cessi praesumptionem inducit, 63 § 2; de consuetudinibus in praesens vigentibus contra statuta Codicis, 5; consuetudines in Codice reprobatae : 343 § 2,346,396 § 2, 403, 409 §2, 418 §1,433 § 1,455 § 1, 460 §2, 774 § 1, 818, 978 § 3, 1006 §5, 1041, 1056, 1181, 1356 § 1, 1408, 1492 § 1, 1525 § 1, 1576 § 1. Consultores dioecesani: ubinam constituendi, 423; a quo, 424, 326; quot, 425 § 1; ad quod tempus, 426; iusiurandum, etc., 425 § 2, 1406 § 1 n. 6 § 2, cf. 2403; eorum mu­ nus, 427; remotio, 428; an interesse de­ beant Concilio provinciali, 286 § 3, Synodo dioecesanae, 358 § 1 n. 2. Consummatio matrimonii vide Cohabltatio. Contestatio litis: quid sit et quis eius finis, 1726; quomodo facienda, 1727-1729; quid ante eam in iudicio prohibeatur, 1730; effectus, 1731; quodnam eius obiectum in gradu appellationis, 1891 § 1. Continentia causarum: titulus sortiendi forum, 1567. Contractus: sollemnitates servandae, 1529,1533; qui et quomodo ab administratoribus fa­ ciendi, 1527; a religiosis perfecti quosnam obligent, 536. 730 Contr-Crem Codex Iuris Canonici Crem-Deb Contractus matrimonialis vide Matrimonium. [Crematio]: Con tom acia: quod attinet ad censuras, 2242 testamento, contractui, actui, etc., pro non §§ 2, 3, 2248 §2; quod attinet ad iudicia: adiecta habenda, 1203 § 2; eam vero iubew quandonam reus contumax declarari pos­ ecclesiastica sepultura privandus est, 1240 sit, 1729 § 1, 1842, 1843, 1848; num ex offi­ § 1 n.5; poenae contra transgressoreshuius cio tantum an etiam ad instantiam, 1844, 5Λ 1845; quid si reus a contumacia recedat, Crimen: specifice: in quantum constituit impe­ 18k>, 1847; quandonam actor possit contu­ dimentum dirimens matrimonii, 1075,1W2 § 2 n. 5. max declarari, 1729 § 1, 1849; huius decla­ rationis effectus, 1850; ad quid reus vel — falsi: 23602363. Criminosi prohibentur a munere patrini, 766 actor contumax condemnari debent, 1851; n. 2. 796 n. 3. an contumax possit appellare, 1880 n. 8. Crucifixi imago in aula tribunalis eminere de­ Conraiidatio matrimonii: alia simplex, alia in bet, 1636. radice. Ad simplicem requiritur cessatio vel dispensatio impedimenti et renovatio Crux pectoralis vide Insignia, Reliquiae, Spo­ lium. consensus, 1133; quid haec sit, 1334, et | quomodo facienda, 1335, 1338; de convali- i Culpabilités vide Imputabilitas. Cultus: quibus praestandus, 1255; quinam datione in radice vide Sanatio in radice. publicus, quinam privatus, 1256; a quo Conventiones vide Concordata. j publicus dependeat, 1260, 1257,1259; tum Conversi peragere debent postulatum (vide publicus tum privatus a quo advigilandus, Postulatus); in novitiatu locum separa­ 1261 § 1; legibus ad hoc latis ab Ordina­ tum habeant, 564 § 2; novitii fungantur rio loci quinam teneantur, 1261 §2. officiis propriis fratrum conversorum in ; domo novitiatus, non uti primarii officia­ — Servorum Dei: bonus et utilis, 1276, erga quos tantum publicus permissus, 1277, les, nec ita ut ab exercitiis novitiatus prae­ 2135, 2115 § 2; si praestitus fuerit ex tole­ pediantur, 565 § 3; diligenter instruendi rantia Servo Dei post Alexandrum HI et in Christiana doctrina, 565 § 2. ante tempus a constitutione Urbaniana Conversio beneficiorum, 1419-1430; confugis praefixum, potest peti eius positiva appro­ acatholici, 1062; ecclesiae patronatae in batio a Rom. Pont., 2125; processus in casu electivam vel regularem, 1470 § 1 n. 5; faciendus, 2125-2134; in causis Sanctorum institutorum piorum ad usus a fundatione per viam non cultus procedentibus fieri alienos, 1404. debet processus de non cultu, 2038 § 2 n. 3; Convocatio electorum, 162; capituli, 397 n. 4, quomodo faciendus ab Ordinario,9957-2060, 411 § 2. a sacra Congregatione, 2085, 2086: vide Cooperatio vide Concurrentes ad delictum. Imagines, Reliquiae. Coronae vide Indulgentiae. Corporalia ante lotionem nonnisi a clericis tan- Cumulatio: novae causae petendi In gradu appellationis prohibita, 1891 ; querelae nulgenda, 1306 § 1; a quibus abluenda, 1306 §2. litatis cura appellatione permissa, 1895. Corporis Christi sollemnitas suspendit interdi­ ctum, 2270 § 2. I 1894; actionum rei exceptionum in iudi­ ciis, 1669, 1670; in causis martyrum ordi­ Correptio: remedium poenale, 2306 n. 2; potest . narie prohibita, 2001. esse secreta vel publica, 2309 § 1; quando adhibenda est, 2308; quomodo publice fa­ Curatores: agere et respondere debent in iudi­ cio pro iis quorum curatelam gerunt. 1618 cienda, 2309 § 2; quomodo de ea constare ) § 1; quid si adsit conflictus inter horum debeat, 2309 §5; quoties adhiberi possit, iura et iura curatorum, 1648 § 2; an cura­ 2309 §6; quid correptioni addi possit, 2313 tor datua ab auctoritate civili admittatur § 2; quid si correptiones incassum factae in iudicio ecclesiastico, 1651; curatore a sint, 2310. munere cessante quandiu interrupta ma­ — iudicialis: quaenam, 2309 §3; quando ab ί neat instantia litis, 1735. Ordinario usurpanda, 1947; quando non admittitur, 1818; eius scopus, 2309 § 4; Curia: dioecesana: quibus constet. 363; a quo quoties adhiberi potest, 1949; an haberi officiales nominandi, 364 § 1; eorum mu­ possit etiam iudicio incepto, 1950, ac etiam nus, 364 § 2. 365; religiosi professi ad interposita querela damni ex delicto, 1951 ; saeculum regressi ab his muneribus pro­ quid plerumque debeat habere coniunctum, hibentur, 642 § 1 n. 3 §2. 1952; quando censenda est inutiliter adhi­ — Romana: 243-264. bita, et tunc quid, 1949 §2, 1950, 1953. Cursores vide Apparitores. Corruptores Judicum, poenae. 2407 : minorum, poenae, 2357 § 1. 2358. 2359 § 2. Daemoniaci sunt irregulares ex defect u, 984 n. 3. Crematio cadaverum reprobatur. 12Û3 § I, et Debilitas mentis : quod attinet ad imputabiliillicita est, etsi a defuncto iussa fuerit, imo tatem delicti, 2201 § 4; ad laUe quaecunque huiusmodi voluntatis adiectio i sententiae, 2229 $3 n. 2, cf. 2218 § « Deb-Def Index analytico-alphabeticue Debita: qui lis gravantur, illicite sed valide admittuntur ad novitiatum, 5-42 n. 2, cf. 2411; quando de religiosis agitur qui­ nam de iis respondere debeant, 536; quid de iis diviso territorio personae moralis, 1500. Decan a tus vide Dioecesis. Decanus: Cardinalis, 237 , 239 § 2; Rotae, 1598 Dedmac: quod attinet ad earum solutionem, 1501 Declaratio: nullitatis actoruni \el contra­ ctuum, 1679-1683, cf. 1855 §2; attentato­ rum, 1855 § 2; onerum ordinationi anne­ xorum, 1994 § 2, 1998 § 1; matrimonii, 1990, 1987, 1988, cf. 1069 § 2. Decreta: Conciliorum Oecumenicorum, 227; plenariorum vel provincialium, 291, quoad loca subiecta S. G. de Prop. Fide, 304 § 2; dioecesanorum, 362. — Congregationum Roman.: 13S9. — generalia S. Sedis: 9, 509 § 1 § 2 n. 1. — iudicialia sunt pronunciationes indicis, quibus nec principalem causam nec inci­ dentem iudiciali ter definit, 1868 §2, 1840; per apparitores sunt exsecutioni man­ danda, 1591 § 1; appellationem non ad­ mittunt, 1880 n. 6. — Ordinariorum in exsecutione rescriptorum, 56; in visitatione dioecesana, 345; in visi­ tatione domorum religiosarum, 513 § 2; in remotione parochorum, 2152 § 2, 2153, 2161 § 1; in infligenda suspensione ex in­ formata conscientia, 2187, 2188, 2194. Dedicatio ecclesiae vide Consecratio ecclesiae, Titulas. Defectus: consensus vide Consensus. — emendationis: OW, 651,656 n. 3, 662, 684 § 2. — sententiae: 1892, 1894. Defensiones: ad eas sive per se sive per advo­ catum exhibendas, facta conclusione in causa, a indice partibus congruum tempus praestituendum, 1862; quomodo conficien­ dae et quibus distribuendae, 1863 §§ 1, 2, 1864; an typis imprimendae. 1863 §§ 3, 4; quid si partes eas intra utile tempus pa­ rare negligant, 1867. Defensor vinculi constitui debet in dioecesi, 1586, et quomodo, 1588 § 2; quinam eli­ gendus, 1589, 1588 § 1; quandonam a mu­ nere exercendo debet abstinere, 1613 §9; quid si recusetur ut suspectus, 1614 § 3; an possit removeri, 1590; quibus in causis I citandus, 1586, 1967, 1990, 1992, 1996; quid si nec fuerit citatus nec interfuerit, aut non fuerit citatus sed interfuerit, 1587 § 1, j aut citatus quidem, non tamen interfue- i rit, 1587 §2; quandonam audiri debeat a I indice, 1709 § 3, 1/86, 1793 § 2, 1841, 1856 8?· officia et iura: in causa discutienda, | 1968, 1969, 1991, 1981, 1984, 1863 §2, cf. 1672 I * Def-Den 731 [Defensor vinculi]: § 3, 1745 § 1, 1759 § 2, 1773 § 2, 1830 § 3; in appellatione interponenda, 1986, 1987, 1991,1998 § 2, 1879; an possit suam facere instantiam actoris peremptam, 1850 § 2; an possit interponere querelam nullitatis contra sententiam, 1897 §1; an debeat no­ minari in sententia, 1874 § 2. Defuncti: de indulgentiis quae ipsis applicari possunt vel non, 911, 913 n. 2, 930; vide Associatio cadaveris, Cadavera, Fanera, Se­ pultura ecclesiastica, etc. Degradatio est poena vindicativa, 2298 n. 12; alia verbalis seu edictalis, alia realis, 2305 § 3; continet in se depositionem, priva­ tionem perpetuam habitus ecclesiastici et reductionem clerici ad statum laicalem, 2305 § 1; quando ferri possit, 2305 §2, 2314 § 1 n. 3, 2343 § 1 n. 3, 2368 § 1, 2388 § 1; in delictis, quae eam secumferunt, excludit correptionem iudicialem, 1948 n. 1, et remissionem ab Ordi­ nario, 2237 § 1 n. 3; quomodo sit infli­ genda, 1576 § 1 n. 2. Delegati: eorum potestas mandato metitur. 203; quid si plures delegati simul fuerint in solidum vel collegialiter, 205, quid si successive, 206; an et quando possint subI delegare, 199 §§2-4; quid in ipsis importet j delegata potestas, 200 § 1, quam delegaI tus probare debet, 200 § 2 ; quomodo eoI rum potestas exstinguitur, 207 §§ 1, 2; de , indicibus delegatis, 1606, 1607. — Apostolici vide Legati Rom. Pontificis. Delegatio ad assistendum matrimoniis, 1095 § 2, 1096, 1098. j Delictum: quid, 2195; divisiones, 2197; quali­ tas et quantitas, 2196; quaenam auctoritas i ius habet illud persequendi, 2198; de eius ! imputabilitate vide Imputabilitas; quid ex , delicto oriatur, 2210, 2211; forum compeI tens ratione delicti, 1566; de delictis re1 servatis S. Officio 247 §2; vide Actio cri· j minatis. Complex, Conatus delicti, Imputabllltas, Poenae, etc. — frustratum: 2212 § 2. 2213 § 2. 223o. — mixti fori: 1933 § 3. — notorium: 2197 nn. 2, 3, 2191 §2, 2192. — occultum: 2197 n. 4, 2147 § 2 n. 4, 2157, 2190-2192. — publicum: 1933 § 1, 2197 n. 1, 2191 § 3. 2192. Delinquentes subditos Ecclesia coercere potest, 2214 § 1; quomodo a Praelatis coercitio facienda, 2214 § 2; quibus modis punian­ tur, 2216; an et quibus in casibus excusari possint a poenis latae sententiae, 222L< 2230, vel ab observantia poenae. 2232 § 1. — contra sextum: 2356-2359; vide Luxuriantes. Denuntiatio: adorum iudicialium: 1724. — clericorum vel religiosorum : nomen dan­ tium sectae massonîcae, etc., 2336 § 2 f H 1 » 732 Den-Dies Codex luria Canonici I [Denuntiatio]: — confessarii sollicitantis: 904, 2368 §2; de i eo, qui falso denuntiaverit, 894, cf. 2363. — criminalis: 1935-1938, 1942 §2; vide Epi­ stolae anonymae. ! — librorum: 1397. —- nullitatis matrimonii: 1971 § 2. Depositio est poena vindicative, 2298 n. 10; quid secumferat, 2303 § 1, etiam privatio­ ! nem beneficii cuius titulo clericus fuit i ordinatus, sed time Ordinarius vere indi­ genti pro caritate provideat, 2303 § 2; quando ferri possit, 2303 § 3, 2314 § 1 n. 2, 2359 § 2, 2379, 2394 n. 2. 2401 ; in delictis, quae eam secumferunt, excludit correptio­ nem iudicialem, 1948 n. 1, et remissio­ nem ab Ordinario, 2237 § 1 η. 3; quo­ modo sit infligenda, 1576 § 1 η. 2. Depositum vide Cautio, Testes. Deputati: an liceat clericis munus deputati suscipere, 139 §4. — pro Seminario, 1359. Detentio vide Actio possessoria. Raptus. Detinentes bona aut iura Ecclesiae: poenae, n-‘ . L - Diaconus: quaenam ad diaconatum requisita aetas, 975, scientia, 976 § 2; interstitia servanda inter subdiaconatum et diaco­ natum, diaconatum et presbyteratum, 978 § 2; ei tantum et sacerdoti regulariter fa­ cienda concionandi facultas, 1342 § 1 ; est minister extraordinarius baptismi sollem­ nis, 741, et s. communionis, 845 § 2; or­ dinarius expositionis et repositionis ssiiii Sacramenti, non vero benedictionis Eucharisticae, 1274 § 2; eas tantum benedictio­ nes impertire potest, quae ipsi a iure expresse permittuntur, 1147 §4. Diaria ride Censura praevia librorum. Dies: quid importet in iure, 32 1. — abstinentiae: quinam, 1252 §1; quis eos constituat pro universa Ecclesia, 1214 §1; quid circa eos possint locorum Ordinarii, 1244 § 2, cf. 1245; vide Lex abstinentiae. — dominici: 1247 § 1 ; 1006 §§ 1,3. — feriati: 1639, cf. 1 SS — festi: quinam in universa Ecclesia, 1247 § 1 ; quid si aliquod festum ex his alicubi le­ gitime sit abolitum vel translatum, 1247 § 3; quis eos constituat pro universa Ec­ clesia, 1244 § 1; quid circa eos possint locorum Ordinarii, 1244 § 2, cf. 1215; qui­ nam veniant, quando de indulgentiis, sub verbis: pro festis Domini, B. Μ. V., 921 § 1. vel Apostolorum, 921 § 2: quas obli­ gationes secumferunt, 1248; quibus inter­ dictum saltem ex parte suspenditur, si in loco vigeat, 2270 § 2; vide Translatio fe­ storum. — ieiunii: quinam, 1252 §§ 3, 4; quis eos con­ stituat pro universa Ecclesia, 1244 § 1: Dies-Disp [Dies]: quid circa eos possint locorum Ordinarii, 1241 § 2, cf. 1245; vide Lex ieiunii. Diffamatio vide Bona fama, Inlurla. Dignitas: in ordine ad delictum, 2307. Dignitates: erectio, 394 § 1; collatio, 396 § 1. 1435 § 1; an optio permissa, 396 § 2; an laurea doctoralis requisita, 396 § 3; earum iura et officia, 397, 405, 108; an sint de gremio Capituli, 393 § 2, et proinde an in eo vocem habeant, 411 §3; a ministerio diaconi et subdiaconi eximuntur, 416; obligationes, 1406 § 1 n. 5 § 2, cf. 2103. 410 § 1 ; distributiones quotidianae ab ipsis amissae quibus cedant, 395 § 3; vide Beneficia ecclesiastica, Beneficiarii. Dilationes vide Termini. Diligentia: omissio debitae diligentiae in or­ dine ad imputabilitatem delicti, 2203 § 1, 2199; ad poenas, 2229 §3 n. 2. Dimissio: alumnorum e Seminario, 1371, 1363 § 3. — beneficii: Ordinarius ne admittat a clerico maiorum ordinum dimissionem beneficii, A nisi, etc., 148-4; imo si agatur de beneficio ad cuius titulum ordinatus est, dimissio irrita est, nisi, etc., 1485; neque admittere potest dimissionem in commodum aliorum vel sub conditione, nisi, etc., 1486. — religiosorum: ipso facto admissi delicti, 646; novitiorum, 571 §§ 1, 2; professorum a votis temporariis, 575 § 1, 647, 648; pro­ fessorum a votis perpetuis in religione cle­ ricali non exempta vel in laicali, 649-653; professorum a votis perpetuis in religione clericali exempta, 654-668; de effectu di­ missionis in professis a votis perpetuis, 669-672. — sodalium : in communi viventium sine vo­ tis, 644672,681; associationum piarum, 996. Dioecesis: quid hoc nomine veniat in iure, 215 § 2; eius constitutio, circumscriptio, di­ visio, unio, suppressio, 215 § 1, 248 § 2, 255,260; eius territorium in parochias est dividendum, 216, et in regiones quoque ac districtus, qui vocantur vicariatus foranei. archipresbyteratus, etc., 217; eius regimen sede plena, 335, 366 § 1, 391 § 1, 427, sede vacante vel impedita, 391 § 1, 427, 429, 431; forum, 1557 § 2 n. 2; quo­ modo quis propriam dioecesin * amittat vide Excardlnatio. Disceptatio ludlclalls: 1640-1641. Discussio causae: 1862-1867. Dlsmembratio: beneficii: 1421, 1422. 1428 §2. — paroeciae: 1427, 1428. Disparités cultus relate ad matrimonium, 1070, 1071, 1120 §2, 1990. Dispensatio: a lege: quinam concedere pos­ sint, 15, 8(483, 347 § 5, 251 § 3, 1245; non est concedenda sine iusta et proportio­ nate. causa, 84 § 1; quid in dubio de cau- Disp-Doc Index analytico-alphabelicus Doc-Dol 733 [Documenta]: Dispensatio]: 544, cf. 2411; pro excardinatione et incarsao sufficientia, 84 § 2; interpretatio di­ dinatione clerici, 112, 117 n. 2; pro sacra spensationis et facultatis dispensandi, 85; ordinatione, 993-995, cf. 2373 n. 2; confi­ cessatio, 86. cienda de loci consecratione vel benedi­ ~ab impedimentis matrimonialibus iuris ctione, 1158; de concessa matrimoniali eccles.: quinam concedere possint, 1010, dispensatione, 1046, 1047; de erectione be­ 1018, 1050, 247 § 3; quomodo si ex induito neficiorum, 1418; de peracta pia funda­ procedant. 1057; quid urgento mortis pe­ tione, 1548 § 1, aut recognitione iudiciali, riculo, 1013, 1044, 1046, aut quando omnia 1811 ; asservanda et caute custodienda quae iaiu sunt parata ad nuptias, 1045, 1016; respiciunt res vel iura ad Ecclesiam perti­ quid importet indultum dispensandi, 1049; nentia, 1301, 1523 n. 6; aut ad fundatio­ quid data dispensatio, 1051-1053; quid si nes pias, 1548 § 2; peractam benedictio­ petitio laboret subreptione vel obreptione, nem vel consecrationem loci, 1158; dispen­ 1054; adnotatio concessae dispensationis, 1046, 1047; taxa an admittatur, 1056; exse­ sationes matrimoniales, 1046,1047; sacram cutio dispensationis, 1055. ordinationem, 993-995, cf. 2373 n. 2; per­ — ab irregularitatibus, etc.: 990, 991. actam monitionem et correptionem delin­ — a matrimonio rato et non consummato: quentis, 2309 § 5; non secreta archivorum matrimonium non consummatum, cuius an inspicienda vel exscribenda tradi pos­ una saltem pars sit baptizata, dissolvi sint, 384; Capitulum, etc., reddere debet potest per dispensationem a Sede Apost. rationem novo Episcopo de iis quae ad concessam rogante saltem alterutra parte, I ipsum pervenerint et ad Ecclesiam perti­ 1119, eaque tantum, 1973; causae huius- i nent, 444 § 2; obligatio beneficiariorum modi dispensationis reservantur Congre­ quoad ea, 1301. gationi de Sacramentis, 1962, nec iudex -— Curiae: 378, 379 § 1, 435 § 3, 1813 § 1 n. 4, inferior potest processum super his in­ 2405, 2406. struere, nisi fuerit ab ea delegatus, 1963 ■— in iudicio: semper admittitur probatio per § 1; unicus pro inquisitione in his causis documenta, 1812; quaenam publica, sive facienda est iudex instructor, 1966; sem­ ecclesiastica, 1813 § 1, sive civilia, 1813 § 2; per citari debet defensor vinculi, 1967, quaenam privata, 1813 § 3; publica prae­ et admittenda inspectio corporalis, 1976 sumuntur genuina, 1814, nisi impugnen (vide Inspectio corporalis), item testimo­ tur, 1815, et impugnatio probetur; an etiam nium septimae manus, 1975 § 1; iudex abrasa, etc., 1818; de quibus publica fi­ instructor neque processum publicare, nedem faciunt, 1816; quomodo et adversus que sententiam super inconsummatione I quem privata, 1817 ; quamnam vim habeant et causis ad dispensandum ferre potest, I probandi, 1819; quomodo sint exhibenda sed acta omnia cum voto Episcopi et de­ et apud tribunal deponenda, 1820; quid in fensoris vinculi transmittere debet ad Se­ dubio de fideli exemplaris exscriptione, dem Apost., 1985. I 1821 ; an possit quis postulare ut communia — a poenis: 2236, 2289, 2290, 2254 § 3. ab alia parte exhibeantur, 1822, et an sem­ — a volis: 1308 § 3, 1313. per, 1823; quid si quis recuset exhibere Disputatio: cum acatholicis, 1325 § 3; iudidocumentum de iure producendum, 1824; cialis, 1866. I an nova exhiberi possint in gradu appel­ lationis, 1891 § 2; an deposita restitui Distributiones: inter praesentes : 425 § 2. debeant, iudicio expleto, 1645 § 1, et quae — quotidianae : constituendae in ecclesiis | manent quomodo custodienda, 1645 § 2; cathedral ibus et collegialibus ex tertia an notarii, etc., tradere possint exemplar parte fructuum, etc., 395 § 1; cedunt dili­ eorum quae processui sunt acquisita, 1645 gentibus, 395 § 3; quibusnam in casibus § 3; in causis matrimonialibus a defensore absentes quoque a choro eas lucrentur, vinculi recognoscenda, 1968 n. 3; in causis 420; tempore vacationum amittuntur, 418 Sanctorum integra a postulatore exhi­ §3. benda tribunali, 2032 § 1, quod potest et DIyIsIo: beneficii: 1421, 1422, 1427, 1428. I alia postulare praeter exhibita, 2032 § 3; — paroeciae: 1427, 1428. exhibentes declarare debent eorum origi­ — territorii ecclesiastici: 215 § 1, 216, 217. nem et authentici tatem, 2034; quaenam Doctores: iura, 1378; vide Laurea doctoralis. vim probandi non habeant, 2033, 3035; hiDoctrina: damnata: poenae contra eam defen­ i storlca quomodo recognoscenda, 2036; an dentes, 2317. his probari possit cultus immemorabilis, — fidei: 9À1, § 1, 1020 § 2, 1323. 2033. 20122048; vide Catechesis, Conrlonatores, Con2021,2022, vel virtutes aut martyrium, 2020 I § 3; vide Periti. clones, Paroehi. Documenta: exhibenda pro admissione in Se­ I — originalia: 383 § 2. minarium, 1363 §2, vel in religionem. | Dolus: in renuntiando officio ecclesiastico. .4 i ;i 7S4 Dol-Dub Codex Juris Canonici [Dolas]: 185; in ingredienda religione, 5-12 n. 1, cf. 2411; in emittenda professione reli­ giosa, 572 § 1 n. 4, 2387 ; quando dat locum actioni rescissoriae, 1684, 1685, aut exceptioni, 1686; quid in attentato lite pendente, 1857 § 2; quid sit delicta quod attinet, 2200 § 1; qua ratione aestiman­ dus in ordine ad determinandam imputabilitatem, 2199; an et quando praesumitur. H Domicilium quomodo acquiritur, 92 § 1 ; paroeciale, dioeceeanum, 92 § 3; uxoris, mino­ rum, 93; effectus domicilii, 94 1, 3; quomodo amittitur, 95; quoad competen­ tiam fori, 1561 § 1; in ordine ad consti­ tuendum Episcopum proprium pro ordi­ natione, 956; quorumnam in sententia exprimendum, 1874 § 2. Domus: bénéficiait : * 1477, — episcopalis: 1483 §2. — paroccialis: 2156. — pontificia: 106 n. 7. — religiosa: quid et quaenam formata vel non formata, 488 n. 5; erectio, 495497; tribu­ tum pro Seminario, 1356 § 1; est capax acquirendi et possidendi. 521; visitatio Ordinarii, 511, 512; eius vigilantia in do­ mum non formatam, 617 § 2; si qui abu­ sus in domo etiam formata et exempta vel in ecclesia exempta quoque irrepserint et Superior monitus iis non prospexerit, Or­ dinarius rem deferat ad Sedem A post., 617 § 1; suppressio, 498. Donationes: ad causas pias, 1513 g 1, 2348; rectoribus ecclesiarum factae quibus fa­ ctae praesumuntur, 1536 § 1; an recto­ res, etc., ecclesiarum facere possint de bonis ecclesiae, 1535; an factae €‘cclesiae repudiari possint a rectore, etc., 1536 §§ 2. 3; an a donante revocari possint ob ingra­ tum rectoris animum, 1536 § 4; de largi­ tionibus religiosorum, 537. Dos: a quibus religionem ingredientibusaflerenda, 547; quomodo et a quibus admini­ stranda, 550 § 1; quomodo collocanda et an ante obitum religiosae possit impendi, 519, cf. 2412 n. 1, 533 § 1 n. 2; quando re­ ligioni acquiritur. 548; an condonari pos­ sit ab Antistita, 547 §4; an et quando religiosae restituenda, 551. — beneficii: 1410, 1415 § 2. — fundationum: 1545, 1547. Dubium: an eo stante leges urgeant et Ordi­ narius dispensare possit, 15; an in dubio de sufficientia causae licite petatur et pos­ sit licite ac valide concedi dispensatio, 84 § 2; quid in dubio de possessione, 1697; de iUfititia poenae, 2219 § 2; in ordine ad matrimonium. 1014. — quod attinet ad indicia: dubiorum co ri­ cordantia, 1728. 1729; in ca usis Sancto- Dub-EccI [Dubium]: rum, 2082. 21W, 2124,2127 n. 2. 2198,2131, 2140. Duellum: poenae duellantium et patrinorum, 1240 § 1 n. 4, 1241, 2351. Ebrietas: in ordine ad impntabilitalem de­ licti, 2901 § 3; ad poenas, 2229 § 3 n. 2, 2218 § 3. Ecclesia: moralis personae rationem hal>et ex ipsa divina ordinatione, 100 § 1; independenter a qualibet civili auctoritate ius et officium habet evangelicam doctrinam docendi, 1322 § 2, et potestatem obtinet in suos iurisdictionis seu regiminis, 196, qua non solum leges ferre, sed et de quibus­ dam iure proprio et exclusive cognoscere potest, 1553 § 1; poenis coercet delin­ quentes subditos, 2214 § 1; indulgentias concedit, 911, et suos ministros instituit, 1352; item ius habet exigendi a fidelibus quae ad suum tinem sibi sunt necessaria. 1496; acquirendi, retinendi et admini­ strandi l>ona temporalia, 1495; sua coeme­ teria habendi, 1206; scholas, medias quo­ que et superiores, condendi, 1375; libros suorum praeviae censurae subiicendi, 1384, et a quibusvis editos ex iusta causa prohi­ bendi, 1395,1233 Ecclesiae: quid, 1161 aediflcatio, 1162; primi lapidis impositio, 1163; leges in aedificatione servandae, 116-1 § 1; loca subtus ecclesiam ad usus mere profanos non adhi­ benda, neque ullus in eas aditus vel fe­ nestra ex laicorum domibus aperiendus, 1164 § 2; benedictio vel consecratio, 1165; in consecratis unum saltem altare debet esse immobile, in benedictis possunt omnia esse mobilia, 1197 §3; proprius titulus, 1168; Campanae quoque, 1169; violatio 1172, cf. 2329; reconciliatio, 1176, 1177; munditia in iis servanda et ab eis arcen­ dum quidquid ab earum sanctitate abso­ num est, 1178, cf. 2182-2185, 2382; iure gaudent asyli, 1179; ingressus ad sacros ritus debet esse gratuitus, 1181; an pos­ sint habere loca privatis personis reser­ vata. 1263; earum privilegia ex conces­ sione apostolica vel ex immemorabili con­ suetudine colligenda, quarum ex alterutro tantum titulo basilicae nomine decorari possunt, 1180; administratio bonorum ec­ clesiae. 1182-1184, cf. 1518-1528; aequiparantur minoribus, 100 § 3; nominatio in­ servientium. 1185; refectio, 1186; reaeditlcatio, 92-4 § 1, cf. 75, 1469 § 1 n. 2 § 3; conversio ad usum profanum, 1187: an debeant solvere cathedraticum. 1504. vel alia tributa, 1506; de ecclesia paupertate laborante quod attinet ad expensas pro Missis, 1303 § 2; de tempore interdicti * 2271-2273; de earum rectoribus. 479-486 Eccl-El Index analytico-alphabetlcus El-Ep 735 [Electio]: [Eecksla] : (vide Rectores ecclesiarum); quinam eas — Bom. Pontificis speciali regitur constitu­ tione, 160, i in iudicio repraesentent, 1649, 1653 §§ 1, — Superiorum maiorum in religionibus, 506, 3, 5. 507. —* : capitulare 393 § 1» 2272 § 3 n. 1. — cathédrales: sollemniter sunt dedicandae, — Vicarii Capitularis: 432. 1165 §3; quod attinet ad causas de iuri- Electiones populares ad officia ecclesiastica, 1452. bus et lionis temporalibus, 1576 § 1 n. 1, 1653 §§ 1, 4; ad sacram supellectilem Epi­ Eleemosynae: imponi possunt ad modum cano­ scopo subministrandam, 1303 § 1; aut ex nicae poenitentiae, 2313 § 1 n. 4; an et qua spolio Episcopi habendam, 1299; ad altare ratione colligi possint ab associationibus ssmi Sacramenti. 1268 § 3; quid si cor­ piis, 691 §§ 3, 5; a religiosis, 621-624; a ruant, 1186 n. 1; si interdicantur, 2271 privatis sive clericis sive laicis pro aliquo n. 9, 2272 §3 n. 1. pio instituto, etc., 1503. — collegiales: 1165 § 3, 1268 § 3. Elogia funebria vide Necroiogla. -*· conventuals * : 1165 § 3, 1268 § 3. Emendatio: in ordine ad religiosos dimittendos — funeris: 1216-1227. vel dimissos, 656 n. 3, 662, 672; ad poenam — paroeciales: 609 § 3, 774, 1165 § 3, 1186 n. 2, infligendam, 2223 § 3 n. 2. Emphyteusis bonorum ecclesiasticorum, 1542» Edentes leges, mandata, etc., contra liberia- · cf. 1540. tem aut iura Ecclesiae, 2334 n. 1, 2336 § 1. Epileptici: irregulares ex defectu, 984 n. 3. Editiones: librorum liturgicorum, etc., 1390; j Episcopi: quinam, 329 § 1; nominatio, 329 ss. Scripturarum, 1399 nn. 1, 10; librorum §§ 2, 3; idoneitas ad hoc munus, 330, 331; iam approbatorum, 1392, cf. 1393, 1394. necessitas institutionis canonicae, 332 § 1 ; Editores: poenae in edentes quosdam libros electi Episcopi obligationes, 238 § 2, 255 prohibitos, 2318. 334 §§ 2, 3, cf. 2398, 1406 § 1, n. 3, cf. 2103; Educatio prolis: officium parentum gravissiconsecratio, 953, cf. 2370» 95-4, 1006 § 1; mum, 1113, cf. 1013 § 1; si alter coniux Episcoporum iura, officia, 334 § 1, 335, prolem acatholice educat, haec est causa 336, 337, 349, 805, 1326, 1327; ius prae­ separationis coniugum, 1131; in hoc casu cedentiae, 106, 347; obligationes: resi­ filii educandi sunt penes coniugem inno­ dendi, 338; applicandi Missam pro populo, centem, nisi, etc., 1132; poenae contra pa­ 339; relationem Rom. Pont, faciendi de rentes prolem educantes extra catholicajn statu ecclesiae, 340; Romam veniendi, 341, Ecclesiam, 2319 § 1 nn. 2, 4 § 2; vide 342; visitandi dioecesim, 343-346; privi­ Parentes. legia, 349, 811 § 2, 812, 914, 1401, 1770 Egressus: e religione, 637-645; ex associatio­ § 2 n. 1, 2343 § 3, 2227 § 2, 1557 § 1 nibus piis, 681. n. 3 § 2 n. 1, 120 § 2, cf. 2227, 2341; Electio: fleri nequit nisi ad officium vacans, quinam ipsis decumbentibus Sacramenta 161, et in ea servandae sunt normae iuris ministret, 397 n. 3; funus, 397 n. 3, 1230 communis et peculiaria legitima statuta, § 5, 1205 § 2; spolium, 1288, 1299, 1301; si qua habeantur, 160; intra quod tempus I vide Canonicatus, Collatio beneficii, Digni­ ad eam procedendum, 161; convocatio ele­ tates, Ecclesiae cathédrales. Ministerium ctorum facienda, 162; quinam ius habeant sacrum, etc. ferendi suffragium, 163, 165, 166, 167; quot — Auxiliares: quinam, 350 § 3; constitutio, 350 § 1; iura et officia, 351; quomodo caquisque ferre potest suffragia, 164·; quo­ pienda possessio muneris, 353 §§ 1, 2; modo suffragium dandum, 168, 169; eibi- I obligatio residendi, 354; cessatio muneris. metipsinon dandum, 170; scrutatores con­ ' 355 § 2; mitti possunt loco sui a coadiuto stituendi, 171; electio per compromissum, ad Concilium plenarium, 282 § 1, vel pro172, 173; quinam habendus electus, 174; j vinciale, 286 § 1. vel ad conferentias epi­ electionis acceptatio, 175, 176; confirma­ ; scopales, 292. tio, 177 §§ 1, 2, 3; eius effectus, 177 § 4; quid si intra praescriptum tempus facta — Coadiutores : alii dati personae Episcopi cum iure successionis, alii sedi, 350 § 2; non fuerit aut collegium privatum sit iure constitutio, 350 § 1; iura et officia Coeligendi, 178; poenae male eligentium, adiutoris dati personae, 351, sedi, 352; quo32 modo capienda possessio muneris, 353; — antistitae in mulierum religionibus, 506, i I obligatio residendi, 354; cessatio muneris, §§ 2, 3, 4. 355 §§ 1, 3; mitti possunt a coadiuto loco — examinatorum synodalium : 385,386. sui ad Concilium plenarium, 282 § 1, vel — indicum synodalium: 1574. j provinciale, 286 § 1, vel ad conferendas — oeconomi: sede vacante, 432 j episcopales, 299. — officialium confraternitatum.^715 §1. I — religiosi: 697-629. — parochorum consultorum: 385, 386. s 'P. 736 Ep-Ex Codex Iuris Canonici Ex-Exc I fc ril· ■ ‘ |V U r ut H>< H 'i I V * ζ Ί* V. 1« H [Examen]: [Eplscopl] : — titulares: 223 § -, 348. piendi, 877; ad ordines recipiendos, 996, Episcopus proprius: 955-957. 997, cf. 389 §2; ad obtinendam parochiam, Epistolae: anonymae: 1545 § 4. 459 §§ 3, 4, vel aliud officium ecclesia­ — calumniosae: 1645 § 4. sticum, 149; examen sacerdotum expleto Epitaphia vide Coemeteria. studiorum curriculo. 130 § 1, cf. 2376, 500. Erectio: associationum piarum: 686. ! scriptorum Servorum Dei, 2966-3069, te­ stium, 1770-1781, 1750 § 4. — beneficiorum vide Beneficia ecclesiastica. Examinatores synodales: nominatio, 385 § 1; — canonical us: 393 § 3. numerus, 385 § 3; substitutio, 386; cessatio — Capitulorum: 393, 248 § 2. a munere, 387; remotio, 388. 2144§3; mu­ — con fraternitatum : 708. ·:1 2144 § 1, 2148 § 1, 2152 § 1, 2154 nus, 389, — dignitatum in Capitulis: 394 § 2. . § 1, 2159» 2160, 2171-2175,2178-2184; possunt — dioecesium: 248 §3, 255, 260. etiam esse parochi consultores, non autem — hospitalis, orphanotrophii, etc.: 1489,1490. in eadem causa, 390. — paroeciae vide Paroeciae. Excardlnatio: necessaria ad incardinationehi — religionis: 492 § 1, provinciae religiosae, in aliena dioecesi, 113; quinam eam con­ 494, domus, 496, 497. cedere possit, vel non, 113; quandonam Error: circa legem aut poenam, etc., an et habetur ipso iure, 114-115; debet fleri iuquando praesumi possit, 16 § 2; quod atti­ stis de causis et quandonam effectum sor­ net: ad actus vel contractus, 104; ad re­ titur, 116. nuntiationem officii vel beneficii, 185; ad Exceptio: cuinam competat, 1667; an pluribus rescripta, 47; ad matrimonium, 1083, 1084; uti quis possit etiam contrariis, 1669 §2; ad dispensationem ab impedimentis con­ an iudex supplere possit negligentiam rei sanguinitatis et affinitatis, 1052; ad sen­ in eis proponendis, 1619; quandonam pro­ tentiam iudicialem, 1878; ad delicta, 2302 ponendae dilatoriae, 1628 § 1. § 3; ad poenas, 2218 § 2, 2229 § 3, η. 1. Eucharistia: in quantum est sacrificium vide — doli: 1686. Missa; in quantum est Sacramentum vide — excommun icationis : 1628 § 3. Communio Eucharistica ; quibus in eccle­ — incompetentiae: 1610, 1611, 1617, 1628 § 2 siis custodiri debet, 1265 § 1 η. 1 ; vel cu­ — litis finitae: 1629. stodiri potest de sola licentia Ordinarii, — metus: 1686. 1265 § 1 n. 2; aut nonnisi ex induito apo­ — null i tat is sententiae: 1604 § 3, 1893, 1895. stolico, 1265 § 2; an retineri apud se vel — peremptoria: 1629, 1737. in itinere deferri, 1265 § 3; conditiones ad — possessoria: 1633 § 3, 1694, 1698. eam asservandam, 1265 § 1, 1266; frequen­ — suspicionis : 1614-1617, 1603 § 1 n. 3, 160-4 § 2, 1855 § 3. ter renovanda, 1373; an ubi asservari po­ test, asservare eam liceat pluribus in locis, Exclaustratlo seu indultum exclaustrationis : quid et a quo dandum, 638; eius effectus, 1267, 1268 § 1; custodienda in praecellen­ 639. ti ssimo ac nobilissimo ecclesiae, etc., loco, 1268 §§ 3, 4; et in tabernaculo inamovibili, Excommunlcatl: alii vitandi, alii tolerati, 2258 § 1; quinam vitandi, 2258 §2; excommu1269 § 1; quod certas habere debet quali­ nicatus quilibet privatur iure: assistendi tates, 1269 § 2; cuius clavis diligentissime divinis officiis, 2259 § 1 ; Sacramenta re­ custodienda est, 1269 § 4; ac in eo in pyxide cipiendi, 2260 § 1, 855 § 1. conficiendi et et quali, 1270; coram tabernaculo lampas ministrandi, nisi, etc., 2261; eligendi, prae­ lucere debet, 1371; an nocturno tempore sentandi, nominandi, 2265 § 1 n. 1; conse· gravi de causa extra tabernaculum custo­ quendi dignitates, officia, beneficia, pen­ diri possit, 1269 § 3; quid durante inter­ siones, munera in Ecclesia, 2265 § 1 n. 3; dicto locali, 2271 n. 2, 2272 § 3 n. 2; Chri­ recipiendi ordines, 2265 § 1 n. 3; non est stus in ea praesens adorandus cultu laparticeps indulgentiarum, suffragiorum, triae, 801, 1255 § 1; peculiari ratione a publicarum Ecclesiae precum, 2262 § 1; clericis et religiosis colenda, 125 n. 2; fide­ les excitandi ad eius venerationem, etc., removetur ab actibus legitimis, 2963; ne­ 1273; poenae contra abntentes, 2320; vide quit agere in causis ecclesiasticis, nisi,etc., Expositio, etc. 165-4, 2263; prohibetur fungi ecclesiasticis Evangelium: eius explicatio in Missa, 1345, 483 officiis et concessis privilegiis frui, 226:}; η. 1; liber Evangelii retinendus in aula patrinum agere sive in baptismo, 766 n. 2. iudicii 1636; super eo iusiurandum prae­ sive in confirmatione, 796 n. 3; actus standum a non sacerdotibus, 1622 § 1. ! praeterea jurisdictionis ponere, 2264; si Exactiones extraordinariae vide Tributa dioenotorius sit, repellendus est ab activa cesana. participatione divinis officiis, 2259 § 3; facultatem concioExamen: ad obtinendam post sententiam condemnatoriam vel deconfessiones excl ­ nandi. 1340 §§ 1. -· claratoriam ne Sacramentalia quidem red- Kxc-Exc e* Index analptico-alphabeticus Exem-Exp 737 Exemplar vide Defensiones, Documenta in iud> [Kicommunlcatl]: Cio, Fundationes piae, Transumptum. pere potest. 2260 § 1; manet privatus fru­ ctibus beneficii. etc.. 2266; invalide: arbi­ Exemptio: a iurisdictione Ordinarii, 615, 618, 239 § 1 n. 18, 1491, 1492,1261 § 2. 2269 §2; trum agit. 1931; eligit, praesentat, nominat a iurisdictione parochi, 44>4, 1368; ab ex­ aut beneficia, etc., consequitur, 2265; aut pensis iudicialibus, 1914-1916. recipit gratiam pontificiam, nisi, etc., 2265 § 2; agit patrinum sive in baptismo, 765 Exercitia: pietatis: 125, 565, 595, 1259 § 1. 1367; vide Preces, etc. n. 3, sive in confirmatione, 795 n. 2; in­ - spiritualia: quando peragenda ab alumnis capax est acquirendi ius patronatus, 1*453 Seminarii, 1367 n. 4; ab ordinandis, 1091; § 1; excluditur ut suspectus a testimonio a sacerdotibus saecularibus, 126; a postu­ ferendo, 1757 § 2 η. 1 ; item a sepultura ec­ lantibus religionem, 541; a novitiis, 571 clesiastica, 1240 § 1 n. 2, 2260, et ex eius § 3; a religiosis, 595 § 1 n. 1; de parochis, sepultura ecclesia violatur, 1172 § 1 n. 4, 465 § 3, et beneficiariis choralibus ea pera­ ad quam reconciliandam removendum est cadaver, si. etc., 1175; poenae illegitime gentibus, 429 § 1 n. 7 §2; ea possunt etiam sepelientium vel sepelire mandantium, imponi ad modum poenitentiae canonicae, 2313 § 1 n. 5. -A. — vitandi: repellendi non solum ab activa Exercitium: iuris: 1673, 1674, 1693. participatione in divinis officiis, sed etiam — ordinis: quibus prohibitum vel prohiben­ a passiva, et expellendi sunt, 2239 § 2; dum, 968 § 2, 1997, 2372. communionem cum iis etiam in profanis Exhortationes piae habendae ad conversos et fideles vitare debent, nisi, etc., 2267 ; eorum religiosos in religionibus laicalibus, 509 cadavera, si contra praescripta canonum §2 n.2; ad novitios, 565 § 1, et ad alumnos in loco sacro sepulta fuerint, exhumanda Seminarii, 1367 n. 5. sunt et in loco profano sepelienda, 1242; Exhumatlo cadaveris vide Cadavera. poenae illegitime sepelientium vel sepe­ Existimatio bona vide Bona fama. lire mandantium, 2339, vel eisdem auxi­ Exorcistae: exorcistatusordo minor, 949; quid lium vel favorem impendentium in delicto requiratur ad exorcismos legitime profe­ propter quod excommunicati sunt, itemrendos, 1151; in quos exorcismi fieri pos­ que clericorum scienter et sponte in divi­ sunt, 1152, 1153. nis cum iis communicantium vel ipsos in Expensae ludlciales: hoc titulo partes ad ali­ divinis officiis recipients m, 2338 § 2; quid quid solvendum adigi possunt, 1908, nisi de excommunicato ponente actus iurisobtineant exemptionem (vide Patrocinium dictionis, 2264; quid de fidelibus ab eo gratuitum); cuiusnam est istud praefinire, Sacramenta vel Sacramental ia petentibus, 1909 § 1 ; potest iudex exigere ut pecunia 2261 §§2,3; quid de exorcismis, 1152. ad hob necessaria praevie deponatur apud Excommunicatio: quid, 2257 § 1; dicitur etiam tribunal, 1909 DA §2, cf. 1631; victus victori anathema et proprie quando, 2257 §2; regulariter in expensas condemnandus, afficere potest tantum personas physicas 1910 § 1; de temere litigante, 1910 § 2; et quid si feratur in personam moralem, an aliquando iudex edicere possit ut expen 2255 §2; omnis censura, sed ea praecipue, sae inter partes compensentur, 1911; quid de pluribus ad expensas condemnandis, non infligenda nisi sobrie, etc., 2241 § 2; 1912; de recursu α condemnatione, 1913; infligi autem potest tum in iudicio tum quid de expensis in casu peremptionis extra iudicium ad modum praecepti, dum­ instantiae, 1739, vel renuntiationis actis modo delictum sit certum, 1933 § 4; iudi­ processus, 1741 ; de expensis ad indemni­ cium de ea declaranda vel irroganda reser­ tatem testium, 1787, vel peritorum, 1805; vatur tribunali collegiali, 1576 § 1 η. 1; de expensis in casu contumaciae, 1851; in delictis quae excommunicationem sede expensis in sententia statuendum, 1873 cumferunt specialissimo vel speciali modo § 1 n. 4; de expensis in gradu apiællatioS. Sedi reservatam non est locus corre­ nis, 1888, in casu transactionis, 1928 §2; ptioni iudiciali, 1948 η. 1; excommunica­ in causis Sanctorum expensae a quo fa­ tiones latae sententiae, a iure quaenam: ciendae, 2007 n. 2. nemini reservatae. 2318 § 2, 2330,2339,2347 n. 3, 2352, 2368 § 2; Ordinario reservatae, Exploratio voluntatis puellae ad novitiatum vel ad professionem admittendae, 5M» 2319, 2326, 23 V3 § 4, 2350 § 1, 2385, 2388 §2; cf. 2412 n. 2. Sedi Apost. reservatae: simpliciter, 2327, 3335, 3338 §§ 1, 2, 2341. 2342, 2346, 3351 Expositi: eorum locus originis, 90 g 2; quod attinet ad baptismum» 749. § 1, 2388 § 1, 2392 η. 1,2405; speciali modo. '2314, 2315, 2316, 2318 § 1, 2322 η. 1, 2332, Expositio ssmae Eucharistiae: quibus in ec­ clesiis fieri possit, privata aut publica, 2333, 2334, 2340,2341,2343 §2 η. 1 §3, 234o, 1274 § 1; quinam minister expositionis, re­ 2360 § 1, 2363; specialissimo modo. 2320, positionis et benedictionis Eucharisticae, 23.13 § 1, 2367. 2369 § 1. Codex Iuris Canonici. ■ — 738 ·;& J* ii A U ; M / à i-i Exp-Fen Codex Iuris Canonici [Expositio ssmae Eucharistiae]: 1274 §2; vide Quadraginta horarum sup­ plicatio. Exsecratio vide Consecratio altaris, ecclesiae. Exsecutio sententiae: quando sententia exse­ cutioni mandanda, 1917 § 1; an iudex possit sententiae, quae nondum transiit in rem indicatam, provisorum exsecutio­ nem inhere, 1917 §2; ad eam faciendam requiritur decretum iudicis, 1918; quid si ea exigat praeviam redditionem rationum, 1919; quinam eam facere debeat, 1920; quid exsecutoris arbitrio in ea permis­ sum, 1921; eius effectus, 1922; quid in ea peragenda ab exsecutore cavendum, 19-23; an ad poenas devenire is possit, 1924; de suspensione exsecutionis sententiae |>oenam ordinariam infligentis, 2288. Exsecutores: in delictis, 2209 §3, 2211, 2230, 2231; piarum voluntatum, 1515; rescripto­ rum, 54-59. Exsequiae vide Funera, Sepultura ecclesia­ stica. Exstinctio: actionum, 1701-17(6: familiae, etc., quod attinet ad ius patronatus, 1470 £ 1 n. 4; personae moralis, 102 £ 1, 1501; pri­ vilegii, 73-77. Extrema unctio: sacramentum est quod non licet negiigere, 944; materia et forma, 937; minister ad validitatem est omnis et solus sacerdos, 938 § 1» ordinarius pa­ rochus, 938 § 2, qui tenetur illud admi­ nistrare ex iustilia, dum alii ex caritate, 939; subiectum est fldelis post usum ra­ tionis infirmus qui vita periclitatur, 940, et non moritur impoenitens,942; an iterari possit et quando, 940 §2; an et quando sub conditione ministrandum est vel non, 941,942,943; de oleo in eius ministratione adhibendo, 945; de eius custodia, 946; de unctionibus faciendis, 947. Exuviae: 2096. Fer-Fund Ferla: Γ in Coena Domini: 139 § 1 n. 4, 881 — VI in Parasceve: 867 §2. Feriae in iudiciis, 1639, 1635. Festa: fle praecepto vide Dies festi. — patronorum : 1247 § 2. Festum: consecrationis: 1167. — tituli: 1168 § 2. — .SSiîh* Corporis Christi: de processione agenda, 1291; de suspensione interdicti ea die, 2270 § 2. Fidciussio: ab ea clerici prohibentur incon­ sulto Ordinario, 137. Filii: locus originis, 90; educatio, 1113, 1132; legitimatio, 1117; qui parentibus opitulari debent, 542 n. 2. — acatholicorum, 750, 751, 987 n. 1. Foetus: quod attinet ad baptismum, 746, 747. Folia: quod attinet ad prohibitionem, .1384 § « 13S8 § 1, 1394 § 1. — periodica; 1386. — processus numerentur, 1643 § 1. Fons baptismatis: 462 n. 7, 774. 775. Forma matrimonii: 1094-1103; vide Matrimo­ nium. Formula: absolutionis a censuris, 2250 §3, a peccatis, 885; pro benedictionibus, 1148 Forum: competens vide Competentia. — internum: 258 § 1. — mixtum: 1553 §2, 1933 §3. — necessarium: 1560. — pririlefjiatum ratione personae, là): vide Privilegium fori. — saeculare: 2341. Fructus beneficii, etc., beneficiariis obveniunt a legitime capta possessione, 1473, 405 £ 1; qua ratione de iis disponere possunt, 1473; vacantis cuinam obveniunt, 1481; iis privari possunt clerici concubinarii, 2359 § 1; amittunt: excoramunicati post sententiam, 2266; qui fidei professionem contra canones non emittunt, 2403; illegi­ time non residentes, 2381, cf. 2168 § !, Fabricae ecclesiarum vide Consilium fabricae. 2170,2172: qui non persolvunt horas cano­ nicas, 1475 §2; a beneficio suspensi. 2280 Facultates: accensendae privilegiis praeter ius, § 2; simoniaci, 729 n. 2: quomodo inter 66 £ 1; quid de habitualibus concessis a successorem et antecessorem eiusve here­ Sede Apost., 66 ££2, 3. — catholicae vide Universitates. des distribui debent. 1180. Fugitivi religiosi: quinam, 644 §3; an sol­ Falsarii: poenae, 2360, 2362. 2405, 2106. Fama vide Bona fama. vantur a suis obligationibus, 645 § 1; poenae, 2386; obligatio Ordinariorum et — in rausis Sanctorum: de fama martyrii, mi­ Superiorum religiosorum eos requirendi raculorum, sanctitatis vol virtutum Servi et reducendi, 645 § 2. Dei constare debet ut a Sede Apost. obti­ neri possit introductio eius causae beati- Functiones: paroeciales seu parocho reserva­ ticationis, 2038, cf. 2049-2056; qua ratione tae, quaenam, 462; rector alterius ecclesiae |jrobari debeat, 2020 § 2. cf. 2050, 2030, 2127 ?as peragere in sua ecclesia non potest, 481. n. 2. Familiares Boni. Pontificis: 328. — sacrae vide Officia divina. Fatalia: appellationis: 1881. 1883, 1886. Fundationes piae: quae, 1544: dos requisita. — ley is *634 § 1Ia45; earum administratio, 1547, acceptatio, Fcnestrac non aperiendae e laicorum domibus lo46; instrumentum fundationis et acce­ in ecclesias, 1164 §2. ptationis. 1518; de oneribus adimplendis Fund-llab Index analyt l co-alpha oc lieu s Hab-Ie 739 [Habitue]: [Fundationes Piae] : 1519, 1550; onerum reductio, 1551; vide — clericalis: qua lege a clericis deferri de­ bet, 136 § 1, cf. 671 nn. 2, 3, 6; quid si Conditiones, Onera, Voluntates ultimae. eum sine legitima causa dimiserit cleri­ Fundationis tabulae accurate conficiendae du­ cus minorum ordinum, 136 § 3, aut or­ plici exemplari et asservandae, 1W0. Fundatores: beneficiorum, 1417, 1450; ecclesia­ dinum maiorum, 2379, aut beneficiarius, rum, 1450; institutorum piorum, 1492 §2. 188 n. 7; a laicis an et quando deferri pos­ Funera: quid, 1215: persolvi debent in eccle­ sit, 683; clericus prohiberi potest ab eo sia propriae defuncti paroeciae, nisi is deferendo sive ad tempus, 2298 n. 9, et aliam elegerit sepulturam aut maiorum quando, 2300, sive in perpetuum, 2298 sepulcrum habeat, 1216-1218, 1229; a quo­ n. 11, et quando, 2304 § 1, 2305, cf. 213 nam, 1230, 397 n. 3; quid hoc ius fune­ § 1; effectus istius privationis, 2304 § 2; randi importet, 1231, 1232; taxae pro fune­ forum, 1576 § 1 n. 2; quinam eo ipso iure ribus, 1234, 1235 ; portio paroecialis, 1236, prohibetur, 670. 1237; deneganda iis quibus denegatur se­ — religionis: 492 § 3, 596, 639, 640 § 1 n. 1. pultura ecclesiastica, 1241; in specie: funus Haeretici: quinam, 1325 § 2; admittuntur ut abbatis nullius, 1219 § 2. cf. 1230; bene­ testes in causis Sanctorum, 2027 § 1 ; ficiariorum, 1220, cf. 1230; S. R. E. Cardi­ poenae et inhabilitates, 167 § 1 n. 4, 731 nalium, 1219 § 1, 1230 § 5; Episcoporum § 2, 765 n. 2, 795 n. 2, 985 n. 1, 1240, residentialium, 1219, § 2; Praelati nullius, cf. 2339, 1453 § 1, 1470 § 1 n. 6, 2314 § 1 1219, § 2, cf. 1230; religiosorum, 1221; eo­ nn. 1, 2 § 2, 2315, 2316, 2372. rum qui in domo religiosa degunt ratione Hebdomada: quid in iure, 32 § 1. hospitii, educationis, etc., 15B2, cf. 514 § 4; Heredes: 1310 § 2, 1470 § 1 n. 4 § 2, 1480, 1513 quid de mortuorum exsequiis tempore § 2, 1687 § 1. interdicti, 2271 n. 2, 2272 § 3 n. 2; vide Hereditates: 1560 n. 4. Associatio cadaveris, Cadavera, Sepultura Heri curare debent catecheticam institutionem ecclesiastica. servorum, 1335. Fures: poenae, 2354. Heroicitas virtutum: 2102, 2104, 2115. Hierarchla: 108 §§ 2, 3, 109. Gradus academlcl habentes effectus canonicos Historiae: quod attinet ad causas Sanctorum, in Ecclesia conferri nequeunt nisi ex fa­ | 2035, 2036. cultate ab Apost. Sede concessa, 1377, quae Homicidae (Homicidium) sunt irregulares ex delicto: 985 n. 4; homicidio violatur eceam confert Universitatibus vel Faculta­ tibus catholicis per S. Congr. de Semi­ I clesia, 1172 § 1 η. 1; poenae, 2354. nariis et Universitatibus Studiorum, 256 Homilia vide Parochi. § 1; ad has Universitates, etc.. Ordinarii Honestas publica: impedimentum dirimens matrimonium, 1078, cf. 1042 § 2 n. 3. mittere debent clericos pietate et ingenio I praestantes ut eos consequantur, 1380; eos Horae: 33 § 1; horarum designatio in tribunalibus, 1638; vide Supputatio temporis. consequentes emittere debent professio­ I nem tldei, 1406 § 1 n. 8; incapacitas ad — canonicae recitandae quotidie a clericis maiorum ordinum, 135; quando a religiosis, eos consequendos est poena vindicativa, ' j 610 §§ 1, 3, an etiam saecularizatis, 610 2291 n. 9. § 1 n. 2; a beneficiariis, 1475. Gratiae a Sede Apost. concessae etiam cen­ sura irretitis validae sunt, 36, quibus­ Hospitalia vide Instituta ecclesiastica. dam factis exceptionibus, 2265 § 3, 2275 Hospites: quod attinet ad sepulturam, 1222. n. 3, 2283; an gratia ab una Sacra Con­ Hostiae consecratae: 1272; vide Species conse­ cratae. gregatione vel Officio Curiae Romanae de­ negata, possit ab aliis valide concedi, 43; Hypotheca in bonis ecclesiasticis, 1538. an denegata ab uno Ordinario peti possit ab alio, 44 § 1, aut denegata a Vicario Idoneitas: ad beneficium, 1463-1465: ad confes­ siones excipiendas, 877; ad episcopatum, Generali vel ab Episcopo peti possit ab 330-331 ; ad officium ecclesiasticum, 149, Episcopo vel a Vicario Generali, 44 § 2; de 153; ad ordines, 973, § 3: ad paroeciam. approbatione Pontificis pro gratiis conce­ 459; ad munus periti in iudiciis agendum, dendis a Congregationibus, etc., Romanis 1795 § 1, 1803 § 2. petenda vel non, 244 § 2; inhabilités ad gratias ecclesiasticas est poena vindicativa, Iciunlum vide Dlesjeinnii, Lex ieiunii. — naturale servandum a sacerdote celebrante, 2291 n. 9. Gratiarum actio post Missam : 810. 808, vel adultos baptizat uro et ab adultis baptizandis, 753 § 1, vel a recipientibus Habitus: novitiorum, 557; postulantium, 5U) Eucharistiam. 858 § 1; quid de infirmis, g 2; sociorum seu membrorum confrater858 § 2; de dispensatione ah bac lege. 247 nitatum, 713 § 2, 714. § 5; poenae in illud violantes. 2321. k. Ign-Imp Codex luris Canonici Imp-Ind Ignorantia: an et quando praesumitur, 16 § 3; Impotentia: impedimentum, 1068; processus relate ad poenas, 2229 §§ 1-3; affectata, in causis impotentiae, 1975-1981. 2229 § 1: culpabilis, 2199, 2229 § 3 n. 1; Impuberes: quinam, 88 §§ 2, 3; in quos reci­ inculpabilis, 2202, 2218 § 2, 2229 § 3 n. 1; dat eorum obligatiosumondiEucharisliam, irregularitatum, 988; legis, 2229 §§ 1-3, 860; nequeunt suffragium ferre in electio­ cf. 16 § 1; naturae matrimonii, 1082. nibus canonicis, 167 § 1 n. 2; aut sepul­ Illegitimi, etiam légitimât!, arcentur a digni­ turam sibi eligere, 1224 n. 1; aut testimo­ tate Cardinalatus, 232 § 2 n. 1; episcopa­ nium ferre in iudicio, 1757 § 1, cf. 1758,1795 tus, 331 § 1 n. 1; abbatis vel praelati $ 2; excusantur a poenis latae sententiae nullius, 320 § 2; nisi vero fuerint legitiet potius punitionibus educati vis sunt cor­ inati, a munere Superioris maioris in reli­ rigendi, 2230. gionibus, 5(4, cf. 1117; ab admissione in ImpatabUitas: ex quibus pendeat, 2199; casus Seminarium, 1363 § 1; ab ordinum rece­ fortuitus eam tollit, 2203 § 2; quid relate ptione, 984 n. 1, cf. 991 § 3. ad poenas in casu, 2218 § 2; quid in de­ Imagines: pretiosae: 1280, 1281 § 1. licto frustrato, 2213 § 2; quid in conatu — sacrae: veneratio iis debita, 1255 § 2, 1276; delicti, 2213 1, 3; causae augentes, minuentes, tollentes dolum aut culpam novae et insolitae in loco sacro, etiam idem praestant relate ad delicti imputabiexempto, non exponendae sine approba­ litatem, 2199; quaenam hae causae sint, tione Ordinarii loci, 1379 § 1; quando haec 2201-2208; attendenda est ad decernendam ab ipso concedenda vel non, 1279 2, 3; poenam ecclesiasticam, 2218 § 1, cf. 2229, eorum benedictio Ordinario reservatur, a quo delegari potest, 1279 § 4; licentia eas Inadvertentia: quod attinet ad imputabilitaedendi a quo danda, 1385 § 1 n. 3 §§ 3» 3; tera delicti, 2202 § 3; ad poenas, 2218, 2229 quae ipso iure prohibitae, 1399 n. 12. § 3 n. L Impedientes litteras vel acta, etc., Sedis Apo­ stolicae, exercitium iurisdictionis ecclesia­ In cardina lio: est adseriptio alicui dioecesi, 111 § 1; quomodo lit, 111 § 2, 114; quid re­ sticae, libertatem ecclesiasticae electio­ quiritur ut clericus alienae dioecesi innis: poenae, 2333, 2334 n. 3, 2336, 2337 § 1, cardinetur, 112; quinam concedere eam 2390. potest vel non, 113, et quid ad eam con­ Impedimenta: matrimonialia: alia impedien­ cedendam exigendum est, 117; de professo tia, alia dirimentia, et quid unaquaeque im­ qui ad saeculum regreditur, 641 § 2. portent, 1036; alia publica, alia occulta et quid hoc signillcet, 1037 ; alia maioris, alia Incendium: poenae, 2354. minoris gradus, 1042; quisnam possit ea, Incestuosi: poenae, 2357 § 1, 2358, 2359 § 2. quae ex iure divino procedunt, authentice Incola: quis, 91. declarare aut alia pro fidelibus constituere, Inconsummatio matrimonii vide Vinculum matrimoniale. 1038, 1039 § 2, aut exsistentia abrogare vel illis derogare aut in illis dispensare, 1Ο1Ό; Incompatibilitas officiorum vel beneficiorum, 156 § 2, 188 n. 3, 1439; poenae in cleri­ an aliquid in his possit consuetudo, 1041; cum obtinentem beneficium cura altero inan Ordinarii possint aliquod matrimonium compatibile et istud retinentem, 2396. prohibere, 1CS' 1 § 1; impedimenta impedientia, 1058, 1 059» 1060; dirimentia, 1067 Incompetentia: 1558, 1559 § 2, 1571; vide Com­ petentia, Exceptio incompetentiae. § 1, 1068, 1069 § 1, 1070, 1072, 1073, 1074, 1075, 1076, 1077, 1078, 1079, 1 ; 1004; de Indulgentiae: quid, 911; quinam possunt eas concedere, 912, 239 § 1 n. 24, 1166 § 3, iis debet parochus populum docere, 1018, 349 § 2 n. 2, 274 n. 2, et quos intra limites et lldeles debent parochum vel Ordinarium inferiores Rom. Pontifice, 913; earum percertiores facere de impedimentis, quae vulgatio, 919: obligatio pro iis qui a Rom. sciunt alicui matrimonio adversari, 1027 ; Pont, indulgentias obtinuerunt pro omni­ quid, stante impedimento, vel in dubio im­ bus fidelibus, 920; de indulgentiis affixis pedimenti quando agitur de periculo mor­ alicui festo vel diei, 921-923, vel alicui ec­ tis, 1043, 1041, vel de casu quo iam omnia parata sunt ad nuptias, etc., 1045, quid clesiae, coronis aliisve rebus, 924, cf. 75, extra hos casus, 1031 (vide Consensus »io239 § 1 n. 5; quis potest eas lucrari, 925 (rimonialis)^ 4 i:< ' Codex Iuris Canonici Fnt-Iud [Instituta ecclesiastica]: [Interpretatio]: spondere possunt in iudicio et quomodo, 29; poenae, 2219; privilegii, 68; rescripti, 1649. cf. 1653. 50; reservationis censurae, 2216 § 2. Institutio: canonica: quid, 147; cui danda, Interrogationes iudiciales: quandoiudexdebeat 1466 § 1, 149; quid si plores idonei fuerint vel possit |>arles interrogare, 1742; an par­ praesentali, 1466 §3; a quo danda, 1466 tes legitime a iudice interrogatae respon­ § 2, 332 § 1, 455 § 1; intra quod tempus, dere teneantur et veritatem fateri, 1743. 1167; quid si praesentatus ante eam re­ — a quo testibus faciendae, 1773; quae, 1774; nuntiaverit vel mortuus fuerit, 14 *38. quomodo, 1795; cum ipsis non antea com­ — catechetica vide Catechesis. municandae, 1776; quomodo testes respon­ — clericorum est proprii et exclusive iuris dere debeant, 1777; do responsionibus Ecclesiae, 1352, cf. 1380; vide Seminarium. scripto consignandis et a teste, iudice et — novitiorum: 559, 561, 562, 565. notario subscribendis, 1612 §9, 1778-1780; — puerorum religiosa et moralis in scholis an semper testes teneantur iudici, etiam praecipue curanda, 1372 § 1, non solum legitime interroganti, respondere, 1755. a parentibus, sed ab omnibus qui eorum — in causis matrimonialibus a defensore vin­ locum tenent, 1373 § 2, et tradenda in qua­ culi iudici exhibendae et quomodo, 1968 libet elementaria schola, 1373 § 1, imo et n. 1, 1981; in causis Sanctorum a postu­ latore articuli conficiendi et promotori media vel superiore per sacerdotes zelo et doctrina praestantes. Ordinario curante, fidei exhibendi, 2007 n. 4, qui interrogato­ ria super his quoque ipse conficiet, 9012» 1373 § 2; religionis magistri et libri ab 3090, 2091 § 2. Ordinario probandi et, si mali sint, remo- j Interruptio: instantiae, 1732-1735; novitiatus» vendi. 1381 § 3. — religiosorum studentium vide Studiorum , 556 §§ 1, 2, 4. domus. I ;Interstitia servanda in ordinationibus, 974 § 1 n. 6, 978. Instructio processus: criminalis, 1954, 1955; Interventus tertii in causa, 1852, 1853. contentiosi, 1706-1710. Intimatio actorum judicialium, 1591,1724,1715 Instructores vide Auditores. Instrumenta vide Documenta. Instrumentum in unctione perficienda: in con­ Introductio: causae beat iflcat ion is vide Cau­ sae beatificat ionis. firmatione, 781 § 2, in extrema unctione, 947 § 4. — litis vide Instantia litis, Libellus. Interdicti bonis: per quos stent in iudicio, Inventarium: ab administratoribus bonorum ecclesiasticorum conficiendum et asservan­ 1650. dum. 1522 nn. 2. 3; documentorum archivi Interdictum: quid, 2268 § 1: quando est cen- ; Curiae, 375 § 2» 376 § 1, cf. 379 § 2: sacrae sura, quando poena vindicative, 2255 § 2, I supellectilis, 1296 § 2, 1299 § 3, 1522 n. 2; 2291; aliud personale, aliud locale, 2268 utensilium et bonorum mobilium domui § 2; quis ferre possit interdictum generale, episcopali addictorum et in dominio men­ tam locale quam personale, 2269 § 1; an sae, 1483 § 3. etiam per modum praecepti possit infligi, j 1933 § 4; ubinam urgeat utrum que in­ Investigationes: ad matrimonium, 1020, 1029; ad ordines, 998, 1C22. terdictum, 2269 § 2; quid vetet vel non interdictum locale, 2270, 2273, quid inter­ Irregularitas: quid et quando coni rabitur,983; quaenam irregularitates ex defectu, 981; dictum personale, 2274, 2275; quinam in­ quaenam ex delicto, 985, 986; an ab eis terdictum speciali modo Sedi Apost. reser- ; ignorantia excuset, 988; an multiplicari vatum incurrunt, 2332: quinam iuterdi- i possint et quomodo, 989; de dispensatione ctum personale ipso facto contrahunt, 2338 ab irregularitatibus, 990, 991, cf. 2294 § 1. § 4; quinam personali interdicto plectendi Irritatio voti, 1312. sunt, 2328. 2356. — ab ingressu Ecclesiae 2291 n. 2; quid Irrogatio poenae, 2223-2225. importet, 2277; quinam reservatum Ordi­ Iterantes Missam eodem die illegitime: poe­ nae. 2321. nario ipso iure incurrant, 2339; quinam . Ordinario non reservatum, 2338 § 3; qui­ Iteratio: Sacramentorum, 732: benedictionis I vel consecrationis loci, 1159 §2. nam eo plectendi sunt, 2329. Internuntii apostolici vide Legati Rom. Pont. lubllatlo: de induito iubilationis pro capitalaribus, 422, cf. 420 § 1 n. 1 § 2. Interpellationes vide Privilegium Paulin uni. I < Inter praesentes» distributiones: quae hoc Iudex: nemoiudex in causa propria, quia iurisdictio iudicialis, sive ordinaria, sive dele­ nomine veniunt, 420 § 2. gata, in proprium commodum exerceri Interpres: in confessione, 903, 889 § 2, 2369 § 3; in matrimonio, 1090; in iudidis, 1641, I nequit, 901 §2; iudex requirenti suum ministerium debet non recusare, 1608, dumcf. 3037 §§ 3. 5. modo sit competens, de quo ipse videre deInterpretatio: iurisiurandi. 1321; legis, 17-19, Î lud-Iur Index analytico-alphabeticua lur-Ius 743 [lura]: (Index): bet, tum antequam aliquem ad suum trahat — temporalia: causae de iuribus temporalibus Episcopi, mensae vel Curiae dioecesanae, tribunal, 1609 8 1, tum si exceptio contra eius competentiam pro|M)natur, 1610, el si a quo tribunali dirimendae, 1572 § 2. cognoscat se ease absolute incompetenlom, lurlsdlctlo: in Ecclesia est ex divina institu­ Id ipsum in quovis indicii stadio declarare tione et alia est fori interni, alia fori debet, 1611; quid si inter ipsos iudices externi, 196; alia ordinaria, alia delegata, oriatur controversia do incompetentia, 197 §1; importat non solum potestatem 1612; an jurisdictionem suam exercere legislativam seu facultatem leges ferendi possit extra territorium et quando, 1637; aut praecepta imponendi et poenas legi­ nec debot iudex suscipere causam quam time statutas applicandi, sed etiam legi vel in alio indicii gradu iam vidit, 1571, aut praecepto poenas adnectendi, 2220 § 1 ; illa in qua aliquid ipsius intersit, 1613 8 1; vero alia propria, alia vicaria, 197 § S; quid de exceptione suspicionis, 1614-1617; quinam in iure veniant nomine Ordinarii an iudex procedere semper possit ex of­ locorum, 198 (vide suis locis) ; quinam ficio, 1618; libellum causae introductipossint iurisdictionem delegare vel etiam vuin debet quantocius admittere vel reiisubdelegare, 199; potestas jurisdictionis cere, 1709 § 1 quid si intra mensem id quomodo interpretanda, 200; in quos pos­ neglexerit, 1710; in iudicio criminali reo sit exerceri, 201 § 1, et an in proprium carenti debet semper dare advocatum, 1655 commodum aut extra territorium, 201 §§2, § 1, et etiam in iudicio contentioso, si 3; actus iurisdictionis pro quo foro valeat, agatur de minoribus aut in eo vertatur 202; an potestas inferioris cesset, si quis bonum publicum, imo potest etiam reo superiorem adierit, 204; quomodo ordina­ habenti alium adiungere si casus ferat, ria cesset, 208, aut suppleatur ab Eccle­ 1655 § 2; an supplere possit vel debeat sia, 209; sive ordinaria sive delegata a negligentiam aut imperitiam actoris vel solis clericis obtinetur, 118; poenae impe­ rei, 1619; intra quod tempus debeat cau­ dientium eius exercitium, 2334, 2336 §1; sas, salva iustitia, terminare, 1620, et quo vide Delegati. ordine cognoscere, 1627; de iureiurando — ad confessiones praeter potestatem ordinis praestando, 1621, 1622; de secreto ser­ ad validam peccatorum absolutionem ne­ vando, 1623; de muneribus non acceptan­ cessaria est, 872; quinam eam habeant dis, 1624; qua ratione punire possit iudicio ordinariam, 873 §§ 1, 2; quid ea impor­ adstantes, qui reverentiae et obedientiae tet, 881 § 2, 239 § 1 n. 2, et quomodo debitae defuerint, 1640 §2; debet senten­ cesset, 873 § 3; delegata quibus conce­ tiam exsecutioni mandare, 1920; potest denda, 877, 874 § 3; quomodo, 879: con­ iudex poenas tantum legitime statutas cedi etiam potest circumscripta limitibus, applicare, 2220 § 1; obligatio reficiendi 878 § 1, sed ea sine rationabili causa ne damna et poenae si ofllcio suo desit, 1625 nimis coarctetur, 878 § 2; a quonam con­ §§ 1, 2; quinam iudex primae istantiae, fertur, 874 § 1, 875; pro vagis et pere­ 1572, 1573, 1576-1579, secundae instantiae, grinis et catholicis ritus orientalis, 881 1594, tertiae et ulterioris instantiae, 1598, § 1; pro mulieribus religiosis et novitiis 1599, 1603, 1604; vide Partes In causa. peculiaris requiritur, 876 § 1; a quonam — delegatus: 1606, 1607, 1614 § 1. collata, 876 § 2; an revocari possit vel su­ spendi, 880; quibusnam competat ipso iure — singularis: 1872, 1615. in articulo mortis, 882; durante maritimo Indices: collegiales: 1576, 1577, cf. 1571. itinere, 883; poena in praesumentes au­ — delegati in causis Sanctorum: 2088, 2091 dire confessiones sacramentales aut absol­ § 1, 2092, 2093. 2094-2096, 2129. vere a peccatis reservatis sine iurisdi— pro-synodales: 1574 § 3. ctione, 2366. — synodales: 1574 §§ 1, 2, 1940, 2040 § 1. Indicium: criminale: 1933, 1959, 1655 § 1, 1623 — Itom. Pontificis in Ecclesiam, 218; eius Le­ gati, 267, 268; Episcoporum, 329 § 1, 316 §1,2210 §2. § 1; Administratoris Apostolici, 318 § 1; — ecclesiasticum : quando habetur, 1552 §1; Capituli et postea Vicarii Capitularis, sede qnodnam contentiosum, quodnam crimi­ vacante, 435; Ordinarii loci domicilii vel nale, 1552 § 2; quaenam sunt ea. de qui­ quasi-domicilii, 1561 §3; Vicarii et Prae­ bus Ecclesia iure proprio et exclusivo co­ fecti Apostolici, 294,296; Vicarii Generalis, gnoscit, 1553. 368, 371, cf. 316 § 1; Superioris in reli­ lura: Ecclesiae vide Edentes, Lsurpantcs. _ quaesita in ordine ad canones Codicis, 4; gione clericali exempta, 501 § 1; an exer­ an amittantur ob supervenientem poenam ceri possit a clericis suspensis, 2284, vel excommunicatis, 2264. inhabilitatis, 2296 §2. — spiritualia non sunt praescriptioni obno­ Ius: actione et exceptione munitur, 1667. 1668. -divinum. 27.1038 § 1,1509 η. 1, cf.727 § 1. Keo' xia, 1509 n. 3. c· ; i·. 1 ; ΓI lus-Ius $ i ’ .» tΠ ' · :·r ’ <- n Codex luris Canonici [Ius]: — eligendi ordinarie habent omnes de colle­ gio, 162 § 1; an etiam excommunicati, 2265 § 1 n. 1. vel suspensi, 2283, aut qui sollicitaverint immixtionem laici vel sae­ cularis potestatis, 2390 § 2, qui postula­ tionem factam intra praescriptum tempus ad legitimum Superiorem non miserint, 181 § 2; poenae male eligentium et liber­ tatem electionis impedientium, 2390-2393. — funerandi vide Funera. — nominandi: quinam eo prohibentur, 2265, 1283; poenae contra abutentes, 2391-2393. — patronatus: quid, 1448; diversum est a iure praesentandi ad ecclesiam vacantem vel ad beneficium vacans a Sede Apost. con­ cesso, 1471; divisiones, 1419; nullum in posterum quocunque ex titulo constitui potest, sed eius loco ecclesiarum vel bene­ ficiorum fundatoribus spiritualia suffra­ gia sive ad tempus sive in perpetuum con­ cedere potest Ordinarius, 1450; qui curare etiam debet ut hi quoque qui antiquo iure potiti sunt iurepalronatus eidem renuncient eiusque loco contenti sint spiri­ tualibus suffragiis. 1451; iuspatronatus nullum admittendum nisi legitime evin­ catur, 1454; de iurispatronatus transmis­ sione, 1453; de patronorum privilegiis. 1455; de iure praesentandi eiusque exer­ citio, 1456-1468(vide Praesentatio); nullum vero ius habent in acceptatione, consti­ tutione et administratione piarum fun­ dationum, 1546 § 2; de patronorum one­ ribus seu officiis, 1469; de suspensione aut exstinctione iurispatronatus, 1469 §§ 2, 3, 1470, 2263, 2346, 2347 n. 2, 2375, 2345, 2391 § 3, 2392 n. 2, 2393. — vetus seu leges veteres in relatione ad ius novum Codicis. 6 nn. 2-4. Iusiurandum: quid, 1316 §1: praescriptum a iure personaliter praestandum, 1316 § 2; de iureiurando promissorio, 1317-1320; de iurisiurandi interpretatione, 1321 ; de iure­ iurando praestando ab administratoribus bonorum ecclesiasticorum. 1522 n. 1; ab Antistita seu suprema Moderatrice in iu­ dicio de perquisitinne scriptorum alicuius Servae Dei, 2047 §2; a Cardinalibus dum promoventur. 234, cf. 2397; a clericis in aliena dioecesi incardinandis. 117 §3; a consultoribus dioecesanis, 425 § 2; a mem­ bris consilii administrationis, 1520 § 4; ab officialibus Curiae, 364 § 2 n. 1; a pro­ motis ad episcopatum, 332, § 2; a iudici­ bus et tribunalis administris. 1621, 1941 § 2, 9037, 2144; ab ordinandis, 956, 994 § 2; a peritis. 1797 § 1; a postulatoribus vel vice-postulatoribus in causis Sancto­ rum, 2037 § 4, 2047 § 1; a punctatoribus in Capitulis, 395 § 4; a religiosis capitu­ laribus in electionibus. 506, § 1. Ius-Leg (Iusiurandum]: — iudiriale: — aestimatorium litis: 1832, 1833. — derisorium litis 1834-1836. 1662. — de secreto servando: 1623 § 3. 1625 §§ * 3 1769, 1944 § 1. — de veritate dicenda: an a iudice partibus deferri possit, 1744, 1746, 1821 §3; an pe­ riti emittere debeant, 2145; an testes, 1767, 1944, 2145, 1758, et an exigi etiam ab ipsis possit iusiurandum de veritate dictorum, 1768; vide Testes. — suppleforium: 1829-1831. Lalci: distinguuntur a clericis, IMS; quorum habitum deferre non possunt, nisi, etc,, 683, nec munera, veluti concionari, usur­ pare, 1342 §2; ius habent ab ipsis reci­ piendi bona spiritualia, 682, et obligatio­ nem ipsis pro diversis eorum gradibus et muneribus reverentiam exhibendi, 119; laude digni sunt si associationibus piis dent nomen, ab associationibus autem damnatis, secretis, etc., cavere debent, 684; ordinarie assumi debent ad officium apparitorum, 1592; partem etiam aliquando habere possunt in ad minist ratione bono­ rum ecclesiasticorum, 1521 § 2; an possint in ecclesiis distinctum locum habere, 1263; a quibusdam excluduntur, 166, 373 § 3, 1931,2017; in eos, si de delictis mixti fori agitur, Ordinarius regulariter ne procedat, quando civilis magistratus satis in eos animadvertit, 1933 § 3, vide Chrlstifldeles, Reductio clericorum ad statum laicalem. Lampas coram tabernaculo vide Tabernaculum. Lapis primarius ecclesiae: benedictio et impo­ sitio. 1163. Largitiones vide Donationes. Laudatores delicti patrati: 2209 §7. Laurea docto rails: quaenam iura et privilegia secumferat, 1378; requiritur in Auditori­ bus S. R. Rotae, 1598 § 2, in defensore vinculi et in promotore iustitiae, 1589 § 1, in cancellario, 2017, et in advocatis et pro­ curatoribus in causis Sanctorum, 2018; qui ea potiuntur, praeferendi sunt pro munere canonici theologi vel poenitentiarii, 399 § 1, aut magistri in discipli­ nis philosophicis, theologicis et iuridicis in Seminariis, 1366 § 1; vide Gradus aca­ demic!. Lectores: lec foratus ordo minor,949; quasnam benedictiones dare possunt, 1147 §4. Legata pia: causae, quae ea respiciunt, habent forum necessarium coram Ordinario loci testatoris, nisi agatur de mera exsecu­ tione legati, 1560 n. 4: reditus legati pro clericis instituendis erogari possunt etiam in favorem alumnorum Seminarii, 1362; de poenis in négligentes adimpletionem legati, 2348. Leg-Lex Index anali/tlco-alphabcticiie Lex-Lib 745 Legati Rom. Pontificis: ius Pontificis ad cos [ Lex] : constitutiones circa hoc habentibus, etc., mittendos, 265; quinam Legatus a latere et 1253. eius facultates, 266; facultates et munus Nuntii aut Internuntii, 207 S 1» aut θθ" — poenalis est strictae interpretationis, 19; de eius applicatione, 2223 §§ 2, 3, 2226 §§ 2, 3; legati Apostolici, 267 S 2; quando munus quid ab ea excuset vel non, 2229; quos­ exspirat vel non, 268; de relatione Legati nam non comprehendat, 2227. cum Ordinariis locorum, 269 §8 1, 3; de eorum praecedentia, 269 § 2; de Episco­ Libellus: litis introductorius, 1706-1710; accusationis, 1955. pis qui titulum Legati Apostolici obtinent ■ • ratione sedis, 270; do Legato qui sit cano­ Libertas ecclesiastica: | oenae in eam violannicus, quod attinet ad excusationem a I tes per recursum ad laicalem potestatem, choro, 420 § 1 n 6; indicantur exclusive 2333, 2334, 2336 § 1. ab ipso Pontifice, 1557 § 1 n. 3, nec con­ Librarii: quod attinet ad venditionem libroveniri possunt apud iudicem laicum sine ! rum prohibitorum, 1404. venia Apost. Sedis, 120 §2, cf. 2341; ipso­ Libri: quod ad praeviam eorum censuram at­ rum peculiari titulo est pravos libros de­ tinet, vide Censura praevia librorum ; perferre ad Sedem Apost., 1397 § 1; poenae j niciosi denuntiari debent Ordinariis locoin iniicientes violentas manus in eos, ; rum vel Sedi Apost.,et a quibus praesertim, 2343 § 2, vel allicientes eos iniuriis, etc., ! 1397; pastores animarum monere fideles de­ 2344. bent de periculo et damno lectionis pravoLeges veteres in relatione ad novas leges Co­ I rum librorum, 1105 §2, qui si cui proximum dicis, 6. ! praestent periculum, iure naturae eidem Legitim itas: quinam filii legitimi, 1114; qui­ 1 prohibentur, 1405 § 1, et ex iusta causa nam tales praesumuntur, 1115 § 2; quis­ 1 prohiberi etiam possunt, non solum a Rom. nam praesumitur pater, 1115 § 1. Pont., sed etiam ab aliis Ordinariis, 1395 Legltlmatio prolis: quando habetur, 1116,1015; j §§ 1, 3; a quorum prohibitione datur recur­ légitimât! aequiparantur legitimis, nisi sus, non tamen in suspensivo, ad Sedem aliud expresse cautum fuerit, 117. i Apost., 1395 § 2; quinam libri ipso iure proLenocinium: poenae, 2357 § 1, 2358, 2359 § 2. ! hibentur, 1399; quos libros damnavit Sedes Lethargici: in ordine ad baptismum, 75-4 § 4. I Apost., ii prohibiti sunt ubique et quocunLex: quandonam instituitur, 8 § 1 ; an prae­ ' que idiomate, 1396: quaecunque legitima sumatur personalis, 8 § 2; legis promul- . prohibitio secumfert ut liber nec edi, nec gatio, si agatur de legibus Sedis Apost., j legi, nec retineri, nec vendi, nec in aliam 9, vel Concilii Oecumenici, 227, aut ple- ! linguam verti, nec cum aliis communicari narii vel provincialis, 291 § 1, vel epi- ! possit, 1398 § 1; prohibitionis decreto tescopalibus in Synodo, 362, sive extra Sy­ j nentur omnes subditi prohibentis, excinodum, 335, § 2; obiectum legis, 10, 11; I piuntur tamen Cardinales, Episcopi etiam quinam lege teneantur, 12-14; an urgeat ! titulares, aliique Ordinarii, 1401; relaxari in dubio iuris vel facti, 15, aut stante igno­ autem ipsum potest pro aliquibus, 1UX), rant ia vel errore, 16, aut lata ad praeca­ 1402; quid haec relaxatio importet vel non, vendum generale periculum quod in casu 1403; quid de librorum venditoribus, 1401·; peculiari non adest, 21; legis interpreta­ poenae quae huc referuntur, 2318: ius Or­ tio, 17-20, 29; legis abrogatio, 22, 23; an lex dinarii exigendi ut mali libri e scholis re­ generalis revocet privilegia, 71; Ecclesia moveantur, 1381 § 3; vide Scholae. iure proprio et exclusive cognoscit de vio­ — Curiae: praeter authenticum exemplar li­ latione legum ecclesiasticarum, 1553 § 1 brorum paroecialium, quod in archivo Cu­ riae servandum est, 470 § 3, haberi etiam n. 2; de dispensatione a lege, 80-86; poenae debet peculiaris liber ordinationum in eo contra edentes leges, etc., contra liber­ pariter accurate servandus, 1010, item liber tatem et iura Ecclesiae, 2334 n. 1, 2336 § 1. matrimoniorum conscientiae, 1107; vide — abstinentiae: quid vetet, 1250; quando ser­ vanda, 1252 § 1; quando simul servanda Archivum episcopale. Documenta. cum ieiunio, 1252 § 2; an servanda die­ — ecclesiarum : pro eleemosynis Missarum, bus festis de praecepto et Sabbato Sancto, 843 ; de oneribus perpetuis vel temporariis 1252 § 4; quinam ea tenentur, 1254 § 1; fundationum, 1519 § 2: de acceptis et ex­ quid de religiosis speciales constitutiones pensis, 1523 n. 5. — parocciales:quinam sint, 470 § 1;quid, prae­ circa hoc habentibus, etc-, 1253. ter baptismum, 777, in libro baptizatorum — ieiunii: quid importet vel non, 125! §§ 1,2; adnotandum sit. 470 § 2. 576 § 2, 798,1011, quando simul cum abstinentia servanda, 1103 § 2, cf. 1988; quid in libro defuncto­ 1252 § 2, quando sine ea, 1252 § 3; an servanda diebus festis de praecepto et Sab­ rum, 1238; quid in libro matrimoniorum, bato Sancto, 1252 § 4; quinam ea tenen­ 1103 § 1, cf. 1988, in quo tamen matrimo­ tur, 1254 § 2; quid de religiosis speciales nia conscientiae non sunt referenda, quae ί κ·. W· 746 .· » · U Η. ■ -J Iv · «i j Lib-Litt Codex Iuris Canonici (Libri] : [ adnotari debent in peculiari libro servando in secreto archivo Curiae, 1107; quanta cura hi libri conficiendi et asservandi sint, 470 § 1. cf. 2383, eorumque authenticum exemplar, excepto libro de statu anima­ rum, quovis exeunte anno ad Curiam mit­ tendum est, 470 §3: horum librorum vis, 1813 § 1 n. 4, cf. 2406. Licitatio praescripta in alienatione bonorum ecclesiasticorum. 1531 § 2, 1541. I Ligamen: impedimentum ad matrimonium, i 1069; vide Bigami. Limina Apostolorum: obligatio ad ea veniendi ! Episcoporum, 341, et Vicariorum Apostoli- J eorum, 299; quando urgeat, 341. et an pos­ sint per alium satisfacere, 342,299; de choralibus, qui cum Episcopo Romam acce­ dunt, excusatis a choro, 420 § 1 n. 8. Lingua Uturglca adhibenda in Missa, 819. Litaniae novae ab Ordinariis locorum non ap­ probandae, 1259 § 2; de earum editione, si a Sede Apost. fuerint approbatae, 1390. « Lite pendente >: quid significet et quando lis pendere incipiat, 1725 n. 5; de attentatis, 1854-1857; de appellatione in suspensi vo, ! 1889 § 1. Lites: introductio litis, 1706-1710 (vide Instan­ tia litis, Libellus): contestatio, 1726-1731; instantia, 1732-1741 (vide Instantia litis); disceptatio, 1862-1867; definitio, 1868-1877 (vide Sententia); valde optandum ut inter fideles evitentur, 1925 § 1 ; prohibitio advo­ cati et procuratoris litem emendi, 1665, administratoris bonorum ecclesiasticorum litem inchoandi vel contestandi nomine ecclesiae sine licentia Ordinarii scripto data, 1626. Litterae : a religiosis libere ad quos mittendae, 611; in causis Sanctorum dandae ab eis, qui ut testes non sunt inducti et aliquid sciunt quod contra virtutem aut miracula aut martyrium Servi Dei faciunt, 2023, 2025. — aggregationis.'723 n. 5; vide Archiconlraternitates. —- Apostolicae vide Recurrentes. — commendaliliae: 804 §§ 1, 2; vide Missa, celebratio. —- dimissoriae: quomodo concedendae, 960, a quibus pro clericis saecularibus, 958, 959, pro religiosis, 964; ad quem mittendae pro clericis saecularibus, 961, pro religiosi». 966967, cf. 2410; earum effectus, 962; eurum necessitas, 955, 96-4 n. 2, 2373, nn. 1, 2, 2374; quid de Vicario Capitulari, 2409. — erectionis: 686 § 5; vide Associationes piae. — remissorialee in causis Sanctorum, 2087 § 1, 9091 § 1. 3129, 2133. — testimoniales pro adspinintibus ad religio­ nem, 544 §§ 2-6, 545. cf. 2411; ad ss. ordines, 993-995, cf. 2373 n. 2, 2374. Lltur-Mand Liturgia: eam ordinare vel lilurgicoe libros approbaro munus est Sedis Apost., 1257, Loca sacra: quaenam, 1154; ad quos spectat eorum consecratio, 1155» vel benedictio, 1156, semper ad eas requiritur Ordinarii consensus, 1157; consecrationis vel bene­ dictionis documentum redigendum et as­ servandum, 1158; de consecrationis vel benedictionis protatione, 1159; do loci sacri exemptione ab auctoritate civili, 1160. Locatio: bonorum benetlcialium, 1479; eccle­ siasticorum, 1540, 1541. Locus: pro conferendo baptismo, 773; pro dis­ tribuenda sacra communione, 869; pro confessionibus excipiendis, 908-910; pro conferenda confirmatione, 791,792; pro cele­ brando matrimonio, 1109; pro Missa cele­ branda, 822, 823; pro ordinibus conferen­ dis. 1008, 1009. — in ecclesia: an possit esse distinctus pro magistratibus, 1263 § 1; pro patronis. 1455 n. 3; pro ceteris fidelibus, 1263 § 2; facta concessio semper ab Ordinario revo­ cari potest, 1263 § 3. — indicii: 1636, 1770, 1874 § 5. — originis: quinam. 90. Locationes bonorum ecclesiasticorum : quo­ modo faciendae, 1541; quibus prohibitae, 1540; anticipatae solutiones non admitten­ dae, 1179. Luxuriantes: poenae clericorum 2358, 2359; laicorum, 2356. Magister: novitiorum: quis nam eligendus, 559 § 1; potest ei dari socius seu adiutor et quinam, 559 § 2; uterque vacet ab officiis et muneribus quae ipsum a cura novitiorum impedire possunt, 559 § 3; quomodo eligen­ dus, ad quod tempus, an removeri possit vel rursus eligi, 560; eius iura et obliga­ tiones, 561, 569; ab audiendis novitiorum confessionibus arcetur, nisi, etc., 891. — spiritus: pro religiosis studentibus, 588 §§ 1,2; pro alumnis Seminarii, 1358, 1360 Magistri: in quolibet Seminario adsint, 1358; quinam eligendi, 1360 § 1, cf. 1366 §§ 1, 3; 842 § 1 n. 2, § 2, 2317; magistrorum obli­ gatio de emittenda fidei professione, 1406 § 1 nn. 7, 8. cf. § 2: de magistris religionis in scholis quibuslibet, 1381 § 3. Maiores: quinam, 88 § 1 : habent plenum exerci­ tium suorum iurium, 89; an et quando ad­ mittantur ad restitutionem in integrum, 1687 § 2, 1688 § 2, 1905. Mandantes ad delictum, 2209 § 3, 2211. Mandatum : pro advocato, 1661 ; pro delegato. 903; pro postulatoribus vel vice-pos tu lato­ ribus in causis Sanctorum, 2006. cf. 3005. 3008; pro procuratore, 1659, 1660. 1662, lb92 n. 3, 1089; pro Vicario Generali, 2003. g# Mnntl-Matr x.. ·—^ Index analt/tico alphabeticus Matr-Matr 747 [Matrimonium]: aut licito, 1097; quaenam ut valide assi­ stat ab alterutro delegatus, 1095 § 2, 1096; quibus in casibus et quanam ratione valide contrahi possit coram solis testibus, 1098; quinam a necessitate servandi hanc for­ mam celebrationis excusentur vel non, 1009; celebrari etiam debet, extra casum necessitatis, servatis ritibus praescriptis, 1100, et a sponsis per se vel per procura­ torem praesentibus, 1088 § 1; et recipere sponsi ne negligent benedictionem nuptia­ lem, 1101 § 1, quam impertiri potest sacer­ Mirtjrium: relate ad causas Sanctorum, 2020 dos valide et licite assistens, 1101 §2, 462 §§3» 6, 2102, 2101, 2115 § 1, cf. 2116, 2133, n. 4; celebratum matrimonium praeterea 21W, cf. 2127 n. 2. adnotandum in libris paroecialibus, 1103, Massonlca secta vide Societates ab Ecclesia cf. 1988; quid de vagis, 1032, de publicis damnatae. peccatoribus, 1065, 1066, de minoribus, Materia: baptismi, 737 § 1; confirmationis, 780; 1034, 1067; ex matrimonio autem enascitur ssmae Eucharistiae, 814, 815; extremae un­ inter coniuges vinculum perpetuum et ex­ ctionis, 937, 94o; ordinum, 1002; poeniten­ tiae, 901,902; pro sacra supellectili, 1296 § 3. clusi vum, 1110; uxor circa canonicos effe­ ctus particeps fit status mariti, 1112; ex Matrimonia mixta: quae et quomodo prohibita, matrimonio oritur ius et officium ad actus ; quo in casu et quibus sub conditio­ coniugales, 1111, et si proles sequatur, gra­ nibus ea Ecclesia permittat, 1061; quae obligatio inde exsurgat in parte catholica, vissima obligatio eam educandi, 1113 (vide Educatio prolis); servare coniuges proinde 1062; officium pastorum animarum in his, debent vitae coniugalis communionem, nisi 1061; quibusnani caeremoniis et ritibus ce­ iusta causa eos excuset, 1128; de accusando lebrari debeant vel non, 1102, 1109 §3; an matrimonio vide Causae matrimoniales; in his servanda forma substantialis, 1099 de dispensatione a matrimonio rato tan­ §1 n. 2; an admittendae consuetae publi­ tum vide Dispensatio. cationes, 1026; poenae quae huc referun­ tur, 2319 § 1 n. 1, 2375; prohibitio adeundi — attentantes: clerici maiorum ordinum aut quocunque modo ministrum acatholicum religiosi sollemniter professi itemque om­ uti sacris addictum, 1063. nes, qui cum his matrimonium attentant vel civiliter contrahere praesumunt, in­ Matrimonium: ipse contractus matrimonialis currunt excommunicationem latae senten­ elevatus a Christo ad dignitatem sacra­ tiae Sedi Apost. simpliciter reservatam, menti inter baptizatos, 1012; eius finis pri­ 2388 § 1; praeterea clerici ipso iure deci­ marius, secundarius. 1013 § 1, et essen­ dunt ab officiis ecclesiasticis, 188, n. 5, et tiales proprietates, 1013 § 2; gaudet favore si moniti non resipuerint degradandi sunt, iuris, 1014; eius divisiones, 1015; quo iure 2388 § 1; si vero fuerint religiosi ipso facto regitur inter baptizatos, 1016; quid ad vali­ habendi sunt tanquam legitime dimissi, dam ac licitam celebrationem constare de­ 646 § 1 n. 3, et quomodo in casu Superior beat, 1019, et quid proinde a parocho prae­ religiosus procedere debet, 616 § 2; laici standum, 1020-1031 (vide Publicationes); de vero, coniugali vinculo ligati, matrimo­ consensu requisito (vide Consensus matri­ nium attentantes sunt ipso facto infames monialis)} omnes matrimonium contrahere et quomodo pu mendi, 2356. possunt qui iure non prohibentur, 1035; quinam prohibeantur seu de impedimentis —con^c/en/Kmrquid, 1 KM; quid secu inferat per­ missio celebrandi matrimonium hoc modo, (videImpedimenta matrimonialia); conve­ 1105,1106; ipsum non inconsueto matrimo­ niens est ut catholici ante eius celebratio­ niorum libro, sed in alio peculiari adnotan­ nem receperint confirmationem, 1021 §2; dum est, 1107; vide Causae matrimoniales. item proxime ante poenitentiam et Euchari­ Dispensatio, Impedimenta matrimonialia. stiam, 1033; celebrari autem debet in eccle­ Investigationes, Publicationes matrimo­ sia paroeciali vel, de licentia Ordinarii aut niales. Vinculum matrimoniale, etc. parochi, in alia ecclesia vel oratorio, 1109 § 1, non autem Seminarii vel religiosarum — contrahentes: clerici minorum ordinum ipso facto e statu clericali decidunt, 132 § 2, et aut in nedibus privatis, nisi, etc., 1109 § 3, officia ecclesiastica quaelibet amittunt, 188 et celebrari debet ad validitatem coram pa­ n. 5; religiosi vero a votis simplicibus rocho, vel Ordinario, vel sacerdote ab alter­ perpetuis, itemque omnes cum ipsis ma­ utro delegato et duobus saltem testibus, trimonium, etiam civiliter tantum, con­ 1094: quaenam requirantur ut parochus trahere praesumentes, quamnam poenam vel Ordinarius assistant, valide, 1095 § 1, Mandatum I : - Aposlolicttm: poenae consecrantis Episco­ pum vel Episcopi consecrati fline mandato Apostollco, 2370. Manifestatio conscientiae: religiosos ad eum cogere stricte vetitum, 530 § 1 ; animum suum libero Superioribus pandere permis­ sum ot laudandum, sed dubia et anxieta­ tes conscientiae nonnisi sacerdotibus aperiri possunt, 530 § 2. Manus violentas iniicleutes: i>oenae, 2313, 2350 /Matrimonium]: incurrunt, 2388 § 2; omnes autem religiosi ipso facto habendi sunt tanefuam legitime dimissi, 646 § 1 n. 3, et quomodo in casu Superior procedere debet, 616 §2; laici, coniugali vinculo ligati, matrimonium ci­ viliter contrahentes, sunt ipso facto infa­ mes et quomodo puniendi, 2356. Matrona: in inspectione corporali adhibenda, 1979 § 2, 1981. Media annata: quid circa eam retinendum, 1482. j Medici: quod attinet ad ingressum in clausu- I ram monialium, 600 n. 4, vel aliarum reli- j giosarum, 604 § 1; ad formam baptismi [ addiscendam, 743; ad respondendum in j iudicio. 1755 § 2 n. 1; ad inspectionem cor­ poralem, 1979-1981 (vide Inspectio corpo- I ratis); ad causas Sanctorum, 2028 § 1,2118, 2119; vide Periti. Mendicatio vide Stips. Mensa episcopalis: obnoxia tributo pro Semi­ naro. 1356 § 1; per quem stet in iudicio, 1653 § 1. Mensis: quid in iure, 32 §2. Mercatura: clericis prohibita, 142; poena in violantes hanc prohibitionem, 2380: quod attinet ad stipendia Missarum, 827; poe­ nae, 2324. Metropollta: quis, 272; eius iura et obligatio­ nes. 273-275, 223 § 1 n. 2, 282 § 1, 284, 432 §§2, 3, 434 § 3; speciatim de pallio, 275-279; ius praecedentiae, 280; poenae in eos qui violentas manus in ipsum iniiciunt, 2343 §3. Metus: in ordine ad actus iuridicos, 103 § 2, 1684, 1685; ad delicta, 2205 §§ 2, 3, 2218; ad iusiurandum, 1317 § 2: ad matrimo­ nium, 1087; ad ingressum in novitiatum. 542 n. 1, cf. 2352, 2411: ail ordines recipien­ dos, 214, cf. 2352; ad poenas latae senten­ tiae, 2229 § 3 n. 3; ad professionem reli­ giosam emittendam, 572 § 1 n. 4, cf. 2352; ad renuntiationem officii vel beneficii, 185; ad votum, 1307 § 3. Militia: clerici ab ea sunt immunes, 121; imo ab ea capessenda voluntarii prohibentur, nisi, etc., 141 § 1, et si hoc faciant, amit­ tunt ipso Iure et sine ulla declaratione officia quaelibet, 188 n. 6; clerici adstricti civili lege ad militare servitium, impediti sunt ab ordinibus suscipiendis, 987 n. 5. Minister: acatholicus: non adeundus in matri­ moniis mixtis. 1063, ct 1071,2319 § 1 n. 1. — exorcismorum : 1151, 1153. — iu Missa: 813. — Sacramental ium : 1146. Ministerium: indicis vide Iudex. — sacrum a religiosis praestandum in bonum populi, 608 § 1; quo libenter Ordinarii et parochi utantur. 608 §2; ministerii sacri Inhibitio clerico ob Ordinariis quando fieri possit, 1956, 1958, cf. 2222 § 2. Ministri Sacramentorum: nihil ab eis pro administratione quovis modo exigendum vel petendum praeter legitimas oblationes, 736; poenae, 2364; de ministris singulo­ rum Sacramentorum vide suis locis. Minores: quinam, 88 § 1 ; quodnam habeant domicilium, 93: hortandi ne nuptias ineant insciis aut rationabiliter invitis parenti­ bus, et quid si abnuerint, 1034; non habent plenum exercitium suorum iurium, sed in eo subduntur potestati parentum vel tu­ torum, 89. qui pro his exercent ius patro­ natus, 1456, et tenentur in iudicio agere et respondere, 1618 § 1, nisi agatur de causis spiritualibus, 1648 § 3; quid si ipsorum iura sint in conflictu cum iuribus paren­ tum, etc., 1618 §2: graviter laesi habent remedium extraordinarium restitutionis in integrum, 1687; peremptio instantiae litis adversus eos quoque obtinet, salvo, etc,, 1737; quid de ipsis in ordine ad im­ putabilitatem delicti, 2204, et ad poenas, 2218 § 2, 2230; habere semper in iudicio debent defensorem, 1655 § 2; poenae in de­ licta contra minores, 2353, 2357 § 1, 2358, Miracula: de processu informative super fama miraculorum, 2050; de processu apostolico super Servi Dei miraculis in specie, 21162123; huic processui adsit peritus, saltem unus, qui per iudicem testibus in­ terrogationes proponat ad maiorem asse­ quendam verborum rerumque claritatem, 2088 § 3; miracula requiruntur, 2116 § 1: an pro martyre sufficiant signa, 3116 §2; quot pro beatificatione requirantur, 2117, quot pro canonizatione, 2138; de miracu­ lorum probatione, 2020 § 7, 2118, 2119, et discussione, 2120-2123. Missa: auditio: tenentur fideles singulis die­ bus festis Missae sacrificio assistere, 1248: cui praecepto satisfaciunt Missam au­ diendo quocunque ritu ea celebratur et ubivis, exceptis oratoriis privatis, nisi ex privilegio, 1249; alumni Seminarii quoti­ die sacrificio Missae intersint, 1367 η. 1, idemque ut religiosi peragant Superiores curare debent, 595 § 1 n. 2. — celebratio: eam celebrare soli sacerdotes pos­ sunt. 802, cf.2322 n. 1 ; quibus non licet con­ celebrare. duobus casibus exceptis, 803, quique tenentur celebrare pluries in anno, 805, sed nonnisi semel in die, duobus die­ bus exceptis, 806 § 1, cf. 2321; celebrare autem non possunt, etsi contriti, si conscii sibi sint peccati mortalis, nisi deficiente copia confessarii et urgente necessitate, et si ita celebrent quamprimum debent con­ fiteri, 807; item si ieiunium naturale a media nocte non servaverint, 808, cf. 2321 ; I convenit ut piis precibus ad celebrandum wse disponant. 810; debent autem mini- Miss-Miss Index analytico-alphabeticus Miss-Mot 749 [Mleea]: ;«su|: lari, 4k); a parochis et quasi-parochis, strum adhibere, 813 § 1, qui non sit mu466, cf. 306, 339; a vicariis adjutoribus, her, nisi, etc., 813 § 2, et deferre vestem 475 § 2, vel cooperatoribus, 476 § 6; ab eo convenientem et sacra ornamenta prae­ qui eodem die tenetur etiam applicare scripta, 811 § 1, non autem pileolum Missam conventualem, 419 § 2. et annulum, 811 §2, nec uti sacerdote assistente, nisi, etc., 812; quid de sacer­ Missae: fundatae: 826 §3, 1551 §2. dote extraneo ecclesiae in qua postulat — ad instar manualium: 826 § 2, 810 § 2, 841 § 2. celebrare, 801; quid de Missae applica­ tione. 809, 2262 § 2 n. 2; offerri autem — manuales: 826 § 1, 831, 834 § 2, cf. 841 § 1, 840 § 1, cf. 2324, 843 § 1, 814. debet Missae sacrificium ex pane et vino cui modicissima aqua miscenda est, 814; · Missiones apud acatholicos: universa earum qualis debeat esse pinis, 815 § 1, 816, cura Sedi Apost. reservatur, 1350 § 2; vide quale vinum, 815 §2; nec una materia Praefecti Apostolicl, Vicarii Apostolici. etc. sine altera consecrari potest, 817; uten­ Mixta religio vide Matrimonia mixta. dum sacerdoti lingua liturgica sui ritus, Monachi: praecedentia, 491 § 1. 819, et accurate ac devote servandae ru­ Monasteria: monialium: 497, cf. 496, 512 § 1 bricae sine ullo additamento precum aut n. 1 §2 n. 1. caeremoniarum, 818; celebrari autem po­ — sui iuris: 494 § 1. test Missa omnibus diebus a celebrantis Moniales: quae, 488 n. 7; quibus subdantur, ritu non exclusis, 820; qua hora inchoari 499, 500, 615; ius Ordinarii loci in eas, vel finiri possit. 821; celebrari autem debet etiam exemptas, quoad administrationem super altari consecrato et in ecclesia vel bonorum, 535 § 1; earum privilegia, 613 oratorio, 822 § 1, 1193, cf. 1249, 1194-1195, § 2, 1770 §2 n. 2; an et qua ratione profes­ etiam alius ritus catholici, deficiente al­ sae a votis simplicibus cedere possint ad­ tari proprii ritus, 823 § 3, non vero in ministrationem suorum bonorum aut de ecclesia violata, 1173 § 1; quid si vio­ eorum usu et usufructu disponere, 580 §3; latio accidat tempore Missae, 1173 § 2; de ssma Eucharistia intra earum chorum neque in templis haereticorum, etc., 823 vel septa non asservanda, 1267; an valeant § 1; de induito altaris portatilis, 822 in ecclesia canere et qua ratione, 1264 §2; §§ 2-4; de altaribus papalibus, 823 § 3; de clausura vide Clausura; de earum con­ de Missarum eleemosynis vide Stipendia fessionibus videConfessarii religiosorum; Missarum. quinam morientibus Sacramenta debeat — conventualis quotidie a quolibet Capitulo administrare, 514 §2; quinam demortuis in choro celebranda est cum cantu, 413 funus peragere, 514 §4, 1230 §5; de ea­ §§ b 2; qui tamen omitti ab hebdoma­ rum dimissione, 647, 651, 652 § 2, 653; dario tunc potest, cum Episcopus vel alius poenae huc referendae, 2388. eius loco pontificaliter celebrat in ecclesia, Monitio: est remedium poenale, 2306 n. 1; 413 §3; applicanda autem est pro benefa­ quando adhibendum, 2307, 1946 §2 n. 2; ctoribus in genere, 417 § 1; quid de elee­ etiam poenitentiis addi potest, 2313 § 2; mosyna pro hac Missa, 417 §§ 2, 3; quid potest esse secreta vel publica, 2309 § 1; de eo, qui eodem die tenetur et Missam quomodo publice facienda, 2309 § 2, 2143 § 1; de ea constare debet et quomodo, 2309 conventualem et Missam pro populo cele­ § 5, 2143 § 2. brare et applicare, 419 §2; in nocte Nati­ vitatis Domini inchoari potest media nocte, Monitiones: quod attinet ad censuras, 2233 §2; ad dimissionem religiosorum, 649, 656 821 §2. n.2, 658663; ad procedendum contra cle­ — exsequialis vide Funera. ricos non residentes, 2168, aut concubi— in mari celebrare non licet ei quoque, qui narios, 2176, cf. 2143. induito gaudet altaris portatilis, 822 §3, sed necessarium est speciale privilegium, Monstra vide Ostenta. quod obtinent a iure S. R. E. Cardinales, Mors vide Obitus. Mortis periculum: quod attinet ad bapti­ 239 § 1 n. 8. smum, 752 §§ 2, 3, 759 § 1; ad s. commu­ —- ordinationis vel consecrationis episcopalis nionem recipiendam, 881; ad confessiones, semper debet celebrari ab ipso ministro 882, 892 § 2, 2252; ad extremam unctio­ ordinationis vel consecrationis, 1003. et nem, 940, 941; ad matrimonium, 1019 § 2, in ea omnes ad maiores ordines promoti 1043, 1(44, 1016, 1098; tempore interdicti, tenentur sacram communionem recipere, 227 § 1. 1005. — pro populo: an et quando applicari debeat Motira in sententia exprimenda, 1873 § 1 n. 3 § 2, 1894 n. 2, cf. 1605 § 1. ab Episcopis, 339, 315 §2 n. 1; a Vicariis et Praefectis Apostolicis, 306; ab Episcopis « Motu proprio »: quid haec clausula importet, 45 46. titularibus, 318 § 2 ; a Vicario Capitu- ii 750 Codex Iuris Canonici Mnlcta pecuniaria: poena vindicativa, 2291 n. 12; quae iure communi infligitur, quo­ modo eroganda, 2297. Mulieres: optandum ut in ecclesia sint sepa­ ratae a viris, 1962 § 1; debent esse capite cooperto et modeste vestitae, 1262 § 2; confraternitatibus adseribi non possunt, nisi ad lucrandas indulgentias et gratias spirituales, 709 § 2; earum confessiones ubi nam et quomodo audiendae, 910 § 1; an possint Missae ministrare, 813 §2; in causis Sanctorum agere debent per procu­ ratorem, 2001 § 1; poenae in earum ra­ ptores, 2353. Munera: a indicibus non acceptanda, 1694,1941 §2» 2037 §1. — ecclesiastica vide Beneficia. Clerici, Of­ ficia. Munia sacerdotalia usurpantes: 2322. Musica: quaenam ab ecclesiis arcenda et leges liturgicae circa eam servandae, 1264 § 1. Muti: quod attinet ad indulgentias, 936; ad matrimonium, 1088. Mutilantes graviter: irregularitas, 985 n. 5; poenae, 2354. Mutuae petitiones vide Reconventio. I I I 5 SH>* •4 i I»! Mul-Νον Nativitas D. N. L C. (Festum): permittuntur tres Missae, 806 § 1 ; qua hora inchoari po- · test Missa et quae, 821 §§2,3; suspendi- : tur interdictum, 2270 § 2. I Navigantes: quod attinet ad confessiones, 883. | Necessitas: quod attinet ad ingressum in reli- ' gionem, 542 §2; ad imputabilitatem delicti, 2205 §§ 2, 3; ad poenas, 2218 § 2. Necrologla: quod attinet ad probationes in I causis Sanctorum, 2033 § 2. i Negligentla: Episcopi circa visitationem dioe- i cesis, 274 n. 5; parochi in officiis paroe- j cialibus, 2182-2185, cf. 454 § 5, 2382; clerici | circa ritus et caeremonias praescriptas, | 2378, in adeundo officio ecclesiastico, 188 n. 2; Capituli circa confectionem statuto­ rum, 110 §3, in eligendo Vicario Capitu­ lari, 433 §2, cf. §3, in adimplendis one­ ribus causae piae, 23-48 : de cooperatoribus ob negligentiam in suo officio relate ad delictum, 2209 § 6. Negotiatio vide Mercatura. Neophyti sunt impediti ad ordines, 987 n. 6. Nominatio: Episcoporum, 329 §2; indigni ad officia, etc., 2391 §3, 2392, 2393; parochi, 453 § 1; vide Electio, Institutio canonica. Notarius: assumptio, 373, cf. 372 §3, 503. 139 § 2: obligationes, 1621 § 1, 1622, 1623, 1635 §§ 2, 3, 2144; officium. 1585 §§1,2, 1615 § 3, 1755 § 2 n. 1, 1773 § 1, 1811, 1874 § 5, 2142; remotio. 373 §5. — in causis Sanctorum. 2013-2017» 2037 §§ 1» 3, 5, 9040 § 2. 2046, 9055, 9056 § 2, 9093 § 9. 9094. Novae nuntiae: 1142-1143, 1121-1126. 1987. ■ >y' b· Νοτ-Obl Novitlatus: eius domus constitutio, 551, 564 § 1; ingressus in eum quibus permittendus vel denegandus et a quibus, 513, 512,541, cf. 2352,2-111 (vide Litterae testimoniales); eius initium, 552 § 2, cf. 2412 n. 2,553; quo­ modo peragendus ad validitatem, 555,558. ad liceitatem. 556, 561 § 2, 564,565; exacto novitiatu vel ad professionemadmittendue novitiua vel dimittendus, et quid in dubio idoneitatis, 571 § 2, cf. 2111 ; dimitti autem potest a Superioribus vel a Capitulo qua­ vis i usta de causa, et ipse quoque libere potest religionem deserere, 571 § 1; an in casu debeat ipse religioni compensare expensas, 570 § 1, et religio debeat ipsi restituere ea quae attulit» 570 §2; an novitii possint esse patrini, 766 n. 4, 796 n. 3; an possint ad ordines promoveri, 567 §2; an suis bonis renuntiare valeant» 568; de eorum eonfessariis, 566. 891; de bonorum administratione durante novitiatu et de testamento ante professionem libere con­ dendo in Congregationibus religiosis, 569; de eorum privilegiis, 567 § 1, sepultura et funere, 1221 §§ 1, 2; an rursus novitiatu» peragendus a transeunte in aliud monaste­ rium eiusdem ordinis, 633 §3, aut in aliam religionem, 633 § 1, aut a religioso saecularizato, qui ex privilegio apostolicorursus recipiatur, 640 § 2; de novitiatus inter­ ruptione, 556 §§ 1, 4; vide Institutio no­ vit iorum. Nullitas: actorum vide Actio. — attentatorum: 1855. — matrimonii vide Causae matrimoniales. Novae nuptiae. — professionis religiosae: quandonam habea­ tur, 572; an professio nulla convalescat, 586 §§ 1, 2; quid si dubitetur de valore professionis, 586 § 3; poena, quae huc re­ fertur. 2387. — sententiae: 1880 n. 3, cf. 1902 n. 3; 18921894, 1897. Nunciatio novi operis: 1676 §§ 1,3, 1677. Nundinae prohibitae in ecclesiis, 1178, et die­ bus festis de praecepto, 1248. Nuntii Apostolici vide Legati Rom. Pont. Nuntius vide Apparitores. Oblecta pietatis: indulgentiae iis annexae quando cessent, 924 §2. s Obieetlones in causis Sanctorum: undenam eruendae, a quibus proponendae, discu­ tiendae, diluendae, 2070, 2072, 9078-2080. Obtectam ludicli vide Contestatio litis. Obitus: de morte Rom. Pontificis durante Con­ cilio Oecumenico, 229. Oblationes: quod attinet ad associationes pias, 691 §§ 2, 5, ad administrationem Sacra­ mentorum, 1507 § 1, 736; quae fiunt in commodum paroeciae, missionis, etc., 1182 Obl-Ofl Index analytico-alphabeticus Obligationes: beneficiariorum, 1472-1483 (vide Beneficiarii); clericorum, 124-144 (vido Cle­ rici); Episcoporum,338-346 (vide Episcopi); patrinorum, 769, 797; religiosi ad ecclesia­ sticam dignitatem promoti vel paroeciam regentis, 626-631 ; religiosorum, 592-612, cf. 636-631 (vide Religiosi); sodalium in communi viventium sine votis, 679; ex iureiurando, 1317,1319 (vide luslurandum); ex acceptis stipendiis Missarum, 828-830, 833, 834, 839 (vide Stipendia Missarum); ex voto, 1310, 1311, 1315. Obreptio: quod attinet ad rescripta, 42 § 2, cf. 1054, 2361; vide Rescripta. Obsessi vide Exorcistae. Obstacula: quod attinet ad introductionem cau­ sae beatiilcationis, 2038. Obstetrices: quod attinet ad formam baptismi addiscendam, 743; ad respondendum in iudicio, 1755 § 2 n. 1 ; ad inspectionem cor­ poralem, 1979 §§3, 3, 1980, 1981. Occultantes: in ordine ad delictum, 2209 § 7. Occupantes officium, etc., propria auctoritate, 2394. Odium plebis in ordine ad remotionem paro­ chi, 2147 2 n. 2, 3157. Oeconomus: religiosus: variae species, nomi­ natio, munus, 516 §§ 2-4; poenae in ille­ gitime alienantem, 2347 nn. 2, 3. — sede episcopali vacante: constitutio, 433 §§ 1, 2, 3, 433 §§ 2, 3; officium, 442; ces­ satio a munere, 413; ius ad retributionem, 441 n. 1; redditio rationum ab eo facienda novo Episcopo, 444. — Seminarii: 1358, 1359 § 2. Officia Curiae Romanae: 260-264. Officia: beneflcialia: 116; vide Beneficia. — consistorialia: 260. — divina: quae, 2256 n. 1; ubi nam celebrari possint vel non, 716, 717 § 1, 1165 § 1, 1171, 1191, 1193-1195, 1173 § 1, 2270 § 1, 2271, 2272, et a quibus, 2259, 2275 n. 1; ius Ordinarii de­ signandi horas ad ea perficienda, 1171; de eorum celebratione in ecclesiis religioso­ rum, 609, § 3; vide Rectores ecclesiarum. — ecclesiastica: quid, 145; non obtinentur valide sine provisione canonica, 147 § 1 ; quid ea sit, 147 § 2; nec incompatibilia, 156 § 1; nec de iure non vacantia conferri possunt, 150; an de iure vacantia sed non de facto, 151; quaenam sint cum alio in­ compatibilia, 156 § 2; quaenam dicantur vacare, 183-195; collatores quinam, 152, cf. 2393; quibus conferenda vel non, 153, 140, 130 § 2. 157, 626, 154, 642, 2265 § 1 n. 2 § 2, 2266, 2275 n. 3, 2283, 2294; scri­ pto conferenda, 159; nec simoniace, 729, cf. 2.392; intra quod tempus, 155; poenae contra officia, etc., propria auctoritate oc­ cupantes aut officii, etc., non vacantis col­ lationem acceptantes. 2394, 2395; an possit Ordinarius aliquando aliquem prohibere Off-On 751 [Offlcla] : ab huiusmodi officiorum exercitio, 1956, 1958, cf. 2222 § 2; officiorum amissio ha­ betur: privatione (vide Privatio), amotione (vide Amotio), translatione (vide Trans­ latio), lapsu temporis ad quod officium commissum est, reductione ad statum laicalem (vide Reductio clericorum ad sta­ tum laicaleni), tandem renuntiatione, 183 § 1 ; et qui clericum ad officium elegerunt, postulaverunt aut praetentaverunt, ne­ queunt eum officio privare aut ab eo revo­ care seu amovere aut ad aliud transferre, 195; non habetur resoluto iure collatoris, 183 § 2; quinam possit officio renuntiare, 184; quando renuntiatio sit ipso iure irrita, 185-187; tacitae renuntiationes a iure ipso admissae, 188; iusta causa ad renuntia­ tionem requiritur, 189 § 1 ; intra quod tempus admittenda vel reiicienda, 189 §2; renuntiatio quando inducat officii vaca­ tionem, 190 § 1; an renuntians debeat et quandiu in officio permanere. 190 §2; an renuntiantem poenitere possit, 191 § 1; acceptatio renuntiationis quando et qui­ bus nota fieri debet, 191 §2; qui beneficiis, iidem officiis aut priventur ipso iure aut privandi sint aut privari possint, vide Beneficia ecclesiastica. — paroecialia vide Paroeciae. — saecularia clericis interdicuntur, 139 § 3, cf.121; vide Clerici. Officiales: confraternitatum vide Confraternltates. — S®. liomanarum Congregationum : 120 §2, 243 § 2, 2344. — Curiae: poenae in eos subornantes, 2497. Officialis Curiae : eius constitutio, 1573 § 1 ; unum constituit tribunal cum Praelato loci 1573 § 2; possunt ei dari adiutores (vide Officiales), 1573 § 3; qualitates officialis et vice-ofliciulium, 1573 § 4; cessatio a munere, 1573 §§ 5, 6; quid si officialis ipse eligatur Vicarius Capitularis, 1573 § 7 ; officialis officium, 1577 § 3, 1578, cf. 1871 §§ 1, 3, 1954; de exceptione suspicionis contra ipsum, 1614 § 1; de excusatione a choro, 421 § 1 n. 3. Officii (S.) Congregatio in causis ad eam spe­ ctantibus quomodo procedit, 1555 § 1 ; quaenam ei reservantur causae matrimo­ niales, 1962, contra s. ordinationem, 1963. Officium divinum, seu Horae canonicae: obligatio clericorum maiorum ordinum, 135, choralium, 413, religiosorum, 610. Olea sacra: quaenam in adminlstratione quorumdam Sacramentorum adhibenda, 734; quomodo et ubi asservanda, 735, 946; de eorum benedictione tempore interdicti. 2371 n. 2, 2272 § 3. Oleum infirmorum vide Extrema unctio. Onera: de adimpletione onerum beneficiis, etc., On-Ord I •»r. V St ·’ i “4 .» !( Codex luns Canonici Ord-Ord Ordinarii’ : (Onera]: Archivum ; circa associationes pias vide As­ annexorum, 1475, 1549 § 1, 1187, 2345; de sociationes piae; circa beneficia vide Benefi­ eorum reductione, 1551, 1517. cia ecclesiastica; circa bona temporalia vide — Missarum: de eonim reductione inferiori­ Administratio, Alienatio, Bona temporalia bus-Ordinariis prohibita, 1517 § 2, et Sedi ecclesiastica, etc.; circa clericos vide Cle­ A post, reservata, 1551 § 1; quomodo indul­ rici, etc.; circa ecclesias vide Ecclesiae, Ae­ tum ea reducendi sit intelligendum, 1551 dificatio ecclesiae, Consecratio, etc.; circa §§ 2, 3; vide Stipendia Missarum. fundationes pias vide Fundationes piae; Onus probandi: incumbit asserenti, 1748 § 1; circa funera vide Funera; circa judicia eccle­ quando ab eo asserens relevatur. 1747,1751, siastica vide Forum, Iudex, etc.;circa legata 1827. pia vide Legata pia, etc.; circa librorum Opera: pia vide Instituta ecclesiastica. censuram vide Censura praevia librorum; — pietatis: quod attinet ad indulgentias lu­ circa librorum prohibitionem vide Libri; crandas, 931, 935. circa libros dioecesanos vide Libri Curiae, — servilia diebus festis prohibita, 1218. Libri ecclesiarum. Libri paroecia les; circa Operarii: omnium, praesertim vero clericorum officia ecclesiastica vide Officia ecclesiaet religiosorum, obligationes erga ipsos, a/ioa;circa oratoria vide Oratoria; circa poe­ 1524. nas vide Causae criminales, Poenae, etc.; Opplgnoratio bonorum ecclesiasticorum, 1538. circa praedicationem vide Concionatores, Oppositio tertii: quid, 1898; quomodo fleri po­ Conciones; circa processiones vide Proces­ test, 1899 § 1; quid requiratur, 1899 24; siones; circa religiosas mulieres vide Clau­ CO effectus, 1901. quomodo urgenda, 1900; sura, Confessarii extraordinarii, Confes­ Optio: in collegio Cardinalium, 236; in Capitu­ sarii religiosorum, Dos, Moniales, Novitialis, 396 § 2; 422 § 3. tus, Professio religiosa, etc.; circa reliquias Oratio mentalis: convenienter adhibenda a vide Reliquiae; circa Sacramenta vide sin­ clericis, 125 n. 2; religiosis, 595 § 1 n. 2; gula suis locis; circa scholas vide Cate­ alumnis Seminarii, 1367 n. 1; non suffi­ chesis, Institutio puerorum. Scholae, etc.; ciens ad indulgentias lucrandas, 934. circa tributa vide Tributa dioecesana. Orationes vocales, seu pietatis exercitia, requi­ sitae ad indulgentias, 934; non permitten­ Ordinarius originis: 90, 641 § 1. dae in ecclesiis vel oratoriis sine expressa Ordinati: a Rom. Pontifice, 952; ab excommu­ nicato, etc., 2372; ritu orientali, 1004; titulo licentia Ordinarii loci, 1259 § 1 ; vide missionis, 981 § 1 ; simoniace, 2371; debent Preces. Oratoria: quid, 1188 § 1; alia publica, et quae- I recipere testimonium authenticum peractae ordinationis, 1010 § 3. nam, 1188 § 2 n. 1; alia semi-publica, et quaenam, 1188 § 2 n. 2; alia privata, et Ordinatio sacra: peream ordo constituit Christifldeles in gradibus potestatis ordinis, 109, quaenam, 1188 § 2 n. 3, 1190; publicare- ■ eosque distinguit a laicis, 918; ordines ma­ guntur iure ecclesiarum, 1191; vide Eccle­ siae, iores seu sacri et minores, 919; quid verbis ordinare, ordo, ordinatio veniat in iure, — privata: constitutio, 1196; de Missis in ipsis 950; quinam ordinarius minister, quinam celebrandis vel non, 1194, 1195; oratoria extraordinarius, 951, 239 § 1 n. 22; an is Cardinalium et Episcoporum, licet privata, extra proprium territorium valeat ordines fruuntur tamen iuribus et privilegiis ora­ conferre, 1008; a quo quis ordines recipere toriorum semi-piiblicorum, 1189; oratoria debet, 955-957, 962; a quo eos recipere autem Cardinalium sunt quoque exempta a visitatione Ordinarii, 239 nefas est, 2372; quid de religiosis, 587, §2; ME § 1 n. 18; de 1 964-967, cf. 2110; quisnam valide, quisnam iure Ordinarii visitandi oratoria, 1382; vide licite eos recipit, 968-970, 567 § 2, 587 § 2, Reliquiae. — semi-publica: erectio, 1192; quaenam in ordines nonnisi ei conferendi de cuius ca­ eis divina officia celebrari valeant, 1193. nonica idoneitate morali 1er certo constet, Ordinarii: quinam veniant in iure, 198 § 1, 973; in quibus ea consistat, 974; quae aetas cf. 368 S 2; Ordinarius proprius quis, 94. praerequiratur, 975; quae scientia, 976; — locorum: quinam, 198 § 2; de iuribus et quomodo conferendi, idest non per saltum, obligationibus Vicarii Generalis vide Vi­ 977, servatis interstitiis, 978, et si agatur carii Generales; aliorum praecipuum ius de ordinibus maioribus non sine titulo et officium est, et maxime generale, guber- ; canonico, 974 § 1 n. 7, 979-982, cf. 2373 nare dioecesim tum in spiritualibus tum n. 3; non conferendi irregularibus, 983in temporalibus cum potestate legislativa, judiciaria et coacti να ad normam sacro­ 991 (vide Irregularitas); quomodo canonica rum canonum exercenda, 335, 323 §§ 1, 2, idoneitas comprobanda, 992-1000 (vide Exa­ 3t4, 315, 294; eorum iura et obligationes men, Litterae testimoniales. Publicationes in particulari circa archiva dioecesana vide pro sacra ordinatione); de spiritualibus Ord-Pact Index anali/tico-alphabcticus Pact-Par [Pactum]: [Ordinatio sacra]: explicitum sive implicitum, de educanda exercitiis praemittendis, 1001 ; de ritibus et prole extra catholicam Ecclesiam iniquum caeremoniis in «aera ordinatione servandis, est, et qua poena puniatur, 2319 § 1 n. 2 1002-1005; ordinationes generales haberi §2; quid de pacto ab Episcopo inito cum debent publice, in ecclesia loci digniore, 1 ordinando in sacris titulo canonico carente praesente clero, 1009 § 1 ; ordinationes par­ de non petendis alimentis, 980 § 3. ticulares etiam in aliis ecclesiis, imo et in Pallae: ante lotionem nonnisi a clericis tan­ oratorio domus episcopalis aut Seminarii gendae, 1306 § 1; a quibus abluendae, 1306 aut domus religiosae, 1009 m §2; ordinatio­ nes ad tonsuram et minores ordines etiam §2. Pallium: quid significet, et intra quod tempus in oratoriis privatis, 1009 § 3; quaenam a Metropolita petendum, 275; quid de Me­ sint legitima ordinationum tempora, 1006; si quando ordinatio iteranda est vel ritus tropolita qui pallium nondum recepit, 276; quidum supplendus, id secreto fleri potest quis illud imponat, 239 §3; quando Me­ et extra tempora, 1007; de adnotatione et tropolita eo uti potest, 277; quid si illud testimonio peractae ordinationis (vide Adamiserit vel ipse ad aliam Sedem transfe­ notatio, Documenta, Libri Curiae, Libri ratur, 278; an pallium commodari, donari paroeciales); de accusatione susceptae or­ aut testamento relinqui possit, et quid de dinationis, 1993-1998 (vide Causae contra eo in casu mortis, 279. sacram ordinationem); de clerico qui metu Panis: azymus an fermentatus adhibendus in gravi coactus ordinationem recepit, 214; celebratione Missae, 816; in communione de deliciis et poenis in adniinistratione vel fidelium, 851 ; in Viatico monentibus admisusceptione ordinum, 2364, 2370-2374 (vide I nistrando, 866; sub sola specie panis com­ Consecratio episcopalis, Litterae dimisso­ munio ministranda, 852. riae, etc.). Paramenta sacra: in celebratione Missae defe­ Ordo servandus in cognitione causarum, quae renda et quae, 811 ; de eorum benedictione, ad tribunal deductae sunt, 1627. 1304, 1305. Ordo regularis: qui, 488 n. 2; de eius privi­ ■ Parentes: gravissima obligatione tenentur cu­ legiis, 613. randi prolis educationem omnimodam et Organum: tempore interdicti, 2271 §2. eius bono etiam temporali providendi, 1113; Orientales seu catholicos ritus orientalis genequare tenentur curare eius instructionem ratim Codex non respicit, etc., 1; an con­ catecheticam, 1335, 1372 § 2, cf. 2319 § 1 firmationis sacramentum conferre ipsis pos­ nn. 2-4 §2; prohibentur suos filios bapti­ sit sacerdos latinus qui indultum illud zare, nisi, etc., 742 § 3, aut patrini munere conferendi habet, 782 §4; an presbyteri fungi, sive in eorum baptismo, 765 n. 3, orientales possint illud conferre infantibus sive in confirmatione. 795 n. 3; iudicare latini ritus, 782 § 5; quid de admittendo debent de illiorum sufficienti dispositione vel non sacerdote orientali extraneo eccle­ ad primam communionem, 854 §4; eorum siae in qua vult celebrare, 804; quid de nomine, si minores sunt, agere et respon­ orientalibus absolvendis a sacerdote ritus dere debent in indicio, 16-18; illicite ad re­ latini, 881 § 1 ; an Episcopus latinus possit ligionem admittuntur, si eorum opera ad ordines conferre iis qui ad ritum orienta­ filios alendos vel educandos necessaria sit, lem pertinent, 955 § 2; an clericus ritus 542 n. 2, cf. 2411; pro defunctis filiis impu­ orientalis possit ritu latino ad superiores beribus possunt ecclesiam funeris et coe­ ordines promoveri, 1004; de orientalibus meterium eligere, 1224 § 1; vide Educatio catholicis cum catholicis latinis matrimo­ prolis. Parochi: qui, 451 §1; quinam parochis in nium contrahentibus quoad formam ser­ omnibus aequiparentur, 451 § 2; de capvandam, 1099 § 1 n. 3; de catholico orien­ pellanis militum, 451 §3; quisnam paro­ tali admittendo vel non ad novitiatum in chus proprius, 94; quando’ parochus est religioso instituto latino, 542 n. 2, cf. 2411 ; persona moralis haec retinet curam habi­ an et quibus cautelis Ordinarii possint tualem, actualis vero demandanda est vi­ orientales admittere ad stipem colligendam cario, 452 §2; parochi qualitates, 453; de in sua dioecesi, 622 § 4. eius inamovibilitate vel amovibilitate, 454, Orphanotrophia vide Instituta ecclesiastica. nominatione et institutione, sede plena, Ostenta semper baptizanda, saltem sub condi­ 455 §§ 1, 3. sede vacante, 455 § 2; quid in tione, et quid in dubio unusne an sint parochiis concreditis religiosis, 456; de plures homines, 748. quasi-parochis, 457; intra quod tempus debet Ordinarius parochiae providere, 458; Pactum inire de immodico emolumento vel rei debet eam conferre magis idoneo ad eam litigiosae parte vindicata advocatis vel regendam, 459 § 1; quomodo id debet iu­ procuratoribus non licet. 1665; pactum dicare, 459 2-4; unus parochus unam vero matrimonium contrahentium, sive Codex Iuris Canonici. Par· Par 1 KA I %1 · Coder Iuris Canonici Par-Par [Parochi]: [Parochi] : habeat paroeciam, 460 § 1, et in una paroe­ vandi libros paroeciales, 470 1-3, et cia unus parochus constituatur, 460 § 2; curam habendi paroccialis archivi, 470 a quo momento obtinet curam animarum § 4; verbum Dei populo nuntiandi diebus 461; functiones parocho reservatae quae» dominicis ceterisque per annum festis de praecepto, 1344 § 1, et habitualiter per 465. 738 § 1, 848 § 1, 850; eius ius ad prae­ stationes legitimas vel consuetas, 463 § 1; seipsuin, 1344 § 2; elatis temporibus in­ quibus maiores exigere nequit, 463 §2, et stitutiones catecheticas pueris praesertim quae ipsi cedunt, etsi alter paroeciale offi­ et adultis habendi, 1330-1332, in quo alio­ cium expleverit, nisi, etc., 463 §3; pau­ rum opera uti potest et aliquando debet, peribus vero gratuitum ministerium ne 1333 § 1; clerici autem et religiosi debent eum in hoc adiuvare, nisi, etc., 1333 §2, deneget, 463 § 4; quinam parocho sub­ 1334; curandi ut decimo quoque anno sa­ dantur, 464 § 1, et an Episcopus possit crae missiones ad populum habeantur, aliquos eximere, 464 § 2; a iure exemptum 1349; fovendi puerorum ecclesiasticam vo­ est Seminarium, in quo parochi munia, cationem, 1353; olea sacra ab Ordinario excepta re matrimoniali, obit rector vel petendi et diligenter asservandi, 735, 946; eius delegatus, 1368. monendi fideles de periculo et damno le­ — obligationes: emittendi professionem fidei ctionis librorum pravorum» 1405 § 2; ad­ et quando, 461; residendi in domo paroeministrandi oblationes factas in commo­ ciali, 465 § 1, exceptis duobus ad sum­ dum paroeciae, nisi, etc., 1182 §§ 2, 3; mum mensibus vacationis, nisi, etc., 465 vigilandi ne sacrae reliquiae, occasione § 2, et diebus quibus vacat spiritualibus maxime hereditatum, vendantur, 1289 § 1; exercitiis, 465 § 3; quid de parocho a pa­ denuntiationes delictorum forte sibi a fide­ roecia abeunte, 465 4-6; applicandi Mis­ libus factas scripto consignandi et Ordi­ sam pro populo, 466 (vide Missa pro po­ pulo); celebrandi officia divina, oves suas nario deferendi, 1936. cognoscendi, etc., 467 § 1, ac praesertim ad­ — an et quinam ad Synodum dioecesanam in­ vitandi, 358 § 1 nn. 6, 7; possunt in casi­ ministrandi Sacramenta et curandi» quod bus singularibus et iusta de causa suos attinet ad baptismum: ut infantes quam­ etiam absentes et peregrinos praesentes a primum baptizentur et de hac obligatione lege de observantia festorum, ieiunii vel fideles monendi, 770; ut fideles, praeser­ abstinentiae dispensare, 1245 § 1; non au­ tim obstetrices, medici, etc., addiscant tem ab aliis legibus, sive generalibus sive rectum baptizandi modum, 743; ut bapti­ peculiaribus, 83; possunt ab ecclesiis quo­ zandis Christianum nomen imponatur. 761 ; que non paroecialibus Eucharistiam pro ad confirmationem: ut fideles opportuno infirmis desumere, si, etc., 483 n. 2; obti­ tempore ad eam accedant, 787; ad Eucha­ nent ordinariam Jurisdictionem ad confes­ ristiam; ut nec pueri indispositi ad eam siones audiendas fidelium, 873 § lt quos accedant, nec dispositi ab ea abstineant, ■ toto tempore paschali absolvere etiam pos­ 85-4 §5; ut fideles frequenter, etiam quo­ sunt a casibus quos quoquo modo Ordi­ tidie, ad eam accedant, 863; ad poeniten­ tiam: ut fideles, qui velint peccata sua con­ narii sibi reservaverint, 899 §3; secretum fiteri, eum praesto habeant, 892 § 1; ad officii accurate servare debent nec tenen­ extremam unctionem : ut fideles sine ea tur quoad ea, quae sub ipso cadunt, iudici non decedant, 468 § 1, 939, 514 § 3; ad ordi­ interroganti respondere et veritatem la­ teri, 1735 §2 η. 1; de praecedentia inter nem: ut praescriptae pro ordinatione pu­ blicationes rite fiant, 998, et litterae testi­ parochos, 478 § 1; nequeunt parochi pro­ moniales de ordinandi moribus et vita ad cessiones novas inducere vel consuetas Curiam transmittantur, 1000 § 1; ad matri­ transferre aut abolere, 1294 § 1 ; nec sese monium: ut praescriptae investigationes ingerere in administrationem bonorum et publicationes peragantur, 1019-1031 (vide associationum piarum, earum quoque, Examen, Publicationes matrimoniales); ut quae in suo territorio erectae sunt, 691 nupturientes afferant testimonium bapti­ S 1; nec fungi possunt munere Vicarii Ge­ smatis et plerumque confirmationis, 1021; neralis, 367 § 3; prohiberi ab Ordinario possunt ex gravi causa a confessionibus ut doceantur sponsi sanctitatem matrimo­ nii, etc., 1033; ut de hoc ipso et de matri­ audiendis, sed habent contra hoc recursum monii impedimentis populus edoceatur, in devolutivo ad Sedem A post, 880 § 2; 1018; ut sponsi nuptialem benedictionem in sacro ministerio, praesertim in confes­ accipiant, 1101 § 1: infirmos visitandi et sionibus audiendis, libenter utantur opera adiuvandi, 468 g t; advigilandi ne quid religiosorum, 608 § 2; et acatholicos quo­ contra fidem et mores in suos irrepat, que in sua paroecia degentes sibi habeant praesertim in scholis, et fovendi opera commendatos, 1350 g 1; si quando habeant caritatis, etc., 469; conficiendi et asservicarium adiutorem vel vicarios coopéra- Par-Pur Index analytico-alphabeticne ipiroch I) : lores, quaenam sint cum ipsis eorum rela­ tiones, 475 g 3, 476 g 7; vide Baptismus, Infantes, Oblationes, Pueri. - poenae in parochos delinquentes, 2337 § 1, 2383,2383,2408; de modo procedendi: in amotione parochorum inamovibilium, 21472156, vel amovibilium, 2157-2161; aut in parochorum translatione, 2162-2167 (vide Translatio); aut contra parochum non re­ sidentem, 2168-2175 (vide Residentiae lex), vel concubinarium, 2176, 2177, 2180, vel negligentem in suie officiis paroecialibus, 9182, 9185. - consultores: nominatio, 385 § 1; numerus, 385 § 2; substitutio, 386; cessatio a mu­ nere, 387; remotio, 388, 2144 §2; munus, 389, 2144 § 1, 2153 § 1, 2154 § 1, 2165; pos­ sunt simul esse examinatores synodales, non autem in eadem causa, ί33 - religiosi: sunt semper amovibiles et quo- I modo, 454 § 5, 631 § 3, 2152 § 2; quinam ' eos praesentat, quinam instituit, 456; in quibus ab Ordinario loci, in quibus a su­ periore religioso dependeant, 630 § 2, 631 § 1; de eorum obligationibus, 630 §§ 1, 4, 631 §3; cuinam bona acquirant, 630 §3; a quo, si muneri suo deliciant, puniri pos­ sunt, 631 § 2. Paroeciae: constitui debent in unaquaque dioe­ cesi, 216 §§ 1, 3, non divisae pro diversi­ tate sermonis aut nationis seu in familias aut personas, sed in diversas partes ter­ ritorii, 216 § 4; debent autem suam dotem habere, 1415 §§ 1, 2, sed si praevideantur habiturae necessaria, etiam sine dote con­ stitui possunt, 1415 §3; non sunt erigen­ dae in ecclesiis religiosarum quarumlibet, 609 § 2; erigendae sunt tanquam inamo­ vibiles, nisi, etc., eaeque in amovibiles transformari non possunt, amovibiles vero possunt inamovibilesdeclarari et quomodo, 454 §3; conferri debent sacerdotibus ma­ gis idoneis, 459 § 1 (vide Parochi); habere unaquaeque debet pro posse Confraternitates ssmi Sacramenti et doctrinae Chri­ stianae, 711 § 2, et suum coemeterium, nisi, etc., 1208 § 1; paroeciae obnoxiae sunt tributo pro Seminario, 1356 § 1; quae­ nam, si ecclesia paroecialis sit simul cat he­ el ralis vel collegialis vel religiosa vel ali­ cuius confraternitatis, sint relationes in­ ter parochum et Capitulum vel religiosos aut sodales confraternitatis, 415, 609 §§ 1, 3, 716 g§ 2, 3; vacanti paroeciae Ordina­ rius provideat saltem intra sex menses, nisi, etc., 458 ; durante vero vacatione constituat in ea vicarium oeconomum, 472 η. 1; vacare autem possunt omnibus mo­ dis, quibus vacant cetera beneficia, et prae­ terea declaratione Ordinarii sive ex renun­ tiatione a parocho facta ad invitationem Par-Patr 755 [Paroeciae]: Ordinarii, 2150 § 1; sive ex lato decreto amotionis, 2153 § 3, 2161 § 1; sive ob non servatam a parocho residentiam. 2169,2175; sive ob recusatam a parocho translationem ab Ordinario ei impositam, 2167; sed si parochus ab his decretis recursum inter­ posuit ad Sedem A post M interim Ordina­ rius paroeciam alteri stabiliter conferre non potest, 2146 §3; paroeciae titulus, si ecclesia paroecialis ob necessitatem reduci debuit ad usum profanum, in aliam ec­ clesiam transferendus est, 1187; quales censeri debeant paroeciae viciniores, Ordi­ narii in Synodo vel extra Synodum tempe­ stive determinent, 472 n. 2: de divisione, suppressione, translatione, unione paroe­ ciae, vide Divisio, Suppressio, Translatio, Unio. Pars dispositiva sententiae, 1874 § 4, cf. 1894 n. 2. Partes In causa: debent habere legitimam per­ sonam standi in iudicio, ut ad causam discutiendam admittantur, 1646, secus sen­ tentia inter eas lata nullitatis insanabilis vitio laborat, 1892 n. 2; debent persona­ liter comparera sive ad iusiurandum prae­ standum, sive ad respondendum interro­ gationibus, exceptis, etc., 1746, et iudici legitime interroganti respondere tenentur et fateri veritatem, nisi agatur de delicto ab ipsis commisso, 1743 § 1; possunt au­ tem ordinarie assistere iuriiurando te­ stium, 1767 § 2, quod ut ipsis remittatur, si de suo iure mere privato agatur, con­ sentire possunt, 1767 § 3, non vero exa­ mini, nisi id iudex permittat, 1771, quo in casu petere etiam possunt a iudice ut ipse novas testibus interrogationes propo­ nat, 1773 § 2; recognitioni quoque iudi­ ciali assistere possunt, nisi id iudex pro­ hibeat, 1809; an admitti possint ad moI deratam disputationem coram iudice ut aliquid ad causam pertinens illustretur, 1866; possunt etiam renuntiare actis pro­ cessus, actor autem etiam instantiae litis, 1740 § 1; vide Actor, Iudex, Renuntiatio, J Reus, etc. ί Participatio fructibus delicti an constituat de­ lictum, 2209 § 7. I Particulae consecratae vide Species conscI cratae. I Passio: in ordine ad imputabilitatem delicti, 2206, ad poenas, 2229 § 3 n. 2. i Paternitas: quis praesumitur pater, 1115 g 1. I Patriarchae: hic titulus nullam secumfert spe­ cialem iurisdictionem, 271; vocandi sunt ad Concilium Oecumenicum, 223 §1 n. 2; praecedentia, 980; de iniicientibus violen­ tas manus in ipsos, 2343 § 3. 1 PatrinI: vide Baptismus, Confirmatio. — rtuellanfiinn ride Duellum. J ■ Patr-Per Codex Iuris Canonici Per-Poen Patrocinium gratuitum: quibus concedendum [Periti]: et quomodo, 1914-1916, 1631. 2088 § 3, cf. 2093 § 2, 2118, 2119, 2123 §§ 24; Patroni: vide Ius patronatus. de peritis in causis matrimonialibus, 1976— na Homini, etc., quomodo constituantur, 1983; vide Inspectio corporali . * 1278; an eorum dies festi sint de prae­ Periuri: in ordine ad testimonium in iudicio cepto, 1247 § 2. ferendum, 1757 § 2 n. 1, 1795 §2; in or­ Pauperes: ipsis debent parochi gratuitum mi­ dine ad poenas, 2323. nisterium praestare, 463 § 4; praesertim Permutatio: beneficiorum, 1487, 1488; rerum quod attinet ad eorum funus et sepultu­ sacrarum, 1539 § 1, 727-730; titulorum ad ram, 1235 §2; vide Patrocinium gratuitum. latorem, 1539 § 2. Peccata vide Poenitentia, Beservatlo. Permixtio epularum, 1251 §2. Peccatores publici: ab Eucharistia arcendi, Perquisitio scriptorum in causis Sanctorum, 2042-2018. 855; quid ai petant ad matrimonium ad­ mitti, 1066; arcendi a sepultura ecclesia­ Personae: aliae physicae, aliae morales: in stica, 1240 § 1 n. 6, 1241; an valide reci­ Ecclesia quomodo quis constituatur per­ piantur in associationes pias, 693 § 1. sona, 87; quomodo constituantur personae Pensiones: personales non veniunt in iure no­ morales, 100 § 1 ; hae aliae collegiales, mine beneficii, 1412 n. 4; an et quas pos­ aliae non collegiales, 99; collegiatis con­ sint Ordinarii imponere beneficiis, 1429 stitui non potest nisi ex tribus membris, §§ 1, 2; quomodo hae cessent et an pen100 §2, sed constituta manet, donec unum sionarii possint eas alienare, 1429 § 3; de supersit, in quod recidit in casu ius om­ pensione vel aequivalenti concedenda pa­ nium, 102 § 2, proinde natura sua perpe­ rocho renuntianti, 2154, 2161; eius privatio tua est, at exstingui potest et quomodo, vel suspensio infligi potest in poenam, 2291 102 § 1; quid de actibus personae moralis n. 7, 2298 n. 6; non tamen si clericus ad sive collegialis sive non, 101; ius habent eius titulum ordinatus est, nisi, etc., 2299 acquirendi, retinendi et administrandi § 3; quinam iis privati aut privandi, 2266, bona temporalia, 1495 § 2, 1498, 1499 § 1, et minoribus aequi parantur, 100 §3; quid §2; quinam ad eas inhabiles, 2265 § 1 n.2; de ipsarum bonis diviso ipsarum territorio, promoti ad dignitatem cardinalitiam amit­ 1500, aut ipsis exstinctis, 1501; de ipsis tunt pensiones, 235. quod attinet ad iudicia, 1649, 1557 §2 n. 2; Pentecostes: ea die suspenditur interdictum, de poenis eas afficientibus, 2255 § 2, 2274, 2270 §2. 2285. 2291 n. 1. Peregrinatio recensetur inter praecipuas poe­ Perterrefacientes: quoslibet ad impediendas nitentias, 2313 § 1 n.2. litteras, etc., Sedis Apostolicae eiusque Peregrini: quinam, 91; quod attinet ad obli­ Legati, poenae gationem ex lege ecclesiastica, 14 § 1; ad Perturbationes publicae: iis opem ferre clerici baptismum, 738 § 2; ad absolutionem savetantur, 141 § 1. cramentalem, 881 § 1; ad indulgentias, Petra sacra vide Altare. 927; ad forum, 1562 § 1. Philosophia: quaenam sectanda in religioni­ Peremptio: rescripti, 61; instantiae litis, 1736bus clericalibus, 589 § 1; in Seminariis, 1739, 1741, 1850. 1366 §2; quanto tempore ipsi vacandum. Periculum: animae vel corporis ex proprio co589 § 1, 1365 § 1. niuge, 1131 § 1; fidei vel religionis, 1935 Phrenetici: quod attinet ad baptismum, 754 § 2; infamiae, 1755 § 2 n. 2; perversionis §4· coniugis vel prolis, 1060. Pileolus: sacerdos in Missa abstineat a pileolo, Periti: quando eorum opera utendum, 1792, et quinam ab hac regula eximantur, 811 1808; a quonam designandi, 1793 §§ 1, 2; §2; praeter Episcopos uti possunt pileolo numerus, 1793 § 3; munus, 1794, cf. 1743 violaceo Abbates vel Praelati nullius, 325, § 3; quinam designandi, 1795; recusatio, non autem abbates de regimine, 625. 1796; quomodo munus suscipere censean­ Pluralitas: beneficiorum vide Beneficia; deli­ tur, 1797 § 1; quid si susceptum munus ctorum, 2234. dimiserint aut non impleverint, 1798; quid Poenae: ius Ecclesiae eas infligendi, 2214 §1; ex peritis iudex requirat, 1799, 1800; quo­ quomodo a praelatis ecclesiasticis hoc iure modo periti munus suum exsequi debeant, utendum, 2214 §2; poena quid, 2215; poe­ 1801, 1802; quid si periti discrepent inter narum genera in Ecclesia, 2216; divisio­ ee, 1803 § 1, aut facti sint suspecti vel non nes, 2217; quid spectandum in decernenda LIS § 2; de peritia a iudice simul idouei, 1803 poena. 2218 g 1 ; an quae excusant a gravi cum causae adiunclis aestimanda et de imputabilitate sed non ab omni, excusent iudicis decisione, 1804; de expensis et ho­ a poena, etiam in foro externo, 2218 § 2; norariis peritorum, 1805; de peritis in cau­ poenarum interpretatio, 2219 § 1 ; quid in sis Sancturum, 2031, 2036 § i, 2037 § 3, dubio de iustitia poenae Inflictae, 2219 H! Vir — : I Pocn-Poen Index anali/tico-alphaboticun Poen-Poss 757 Poenitentiae : in Ecclesia delinquentes plectun­ [PoeneJ; tur non solum poenis et remediis poenali­ §î; an poenae extendi possint, 2219 g 3; bus, sed etiam j>oeni tenths, 2216 n. 3; quinam possint poenae legi vel praecepto praecipuae poenitentiae quaenam, 2313; adnectere, quinum poenas statutas appli­ imponuntur, ut delinquens vel poenam care, 2320; quibus legibus possunt hi poe­ effugiat, 2312 § 1, 1952, vel poenae con­ nas adnectere ct an etiam poenam lego tractae absolutionem aut dispensationem statutam aggravare, 2221 ; an possit puniri recipiat, 2312 § 1, 2248 § 2; imponi pos­ transgressor legis nullam poenam anne­ sunt etiam per modum praecepti extra xam habentis, 2222 § 1; quid in dubio de | iudicium, 1933 § 4, 2229 § 4. delicto aut de eius praescriptione, 2222 § 2; Pocnitentiarlus maior: 258. quando possit iudex poenam determinatam Ponens vide Relator. augere, 2223 § 1 ; an ab ea infligenda possit Pontificalia: ea exercere quid importet in iure, aliquando abstinere vel eius applicationem 337 § 2; quinam possint ea exercere et differre aut determinatam temperare, 2223 §§2, 4; quid in casu plurium delictorum, intra quos limites: Cardinales S. R. E., 239 § 1 n. 15, 240 § 3; Legali Rom. Pon­ 2224; de modo infligendi poenam, 2225; quinam poena teneantur, 2226 1, 3, et tificis, 269 § 3; Metropolitae, 274 n. 6; Epi­ scopi, 337 §§ 1, 3; Abbates vel Praelati qua poena, 2226 §2; ubinam et an etiam nullius, 325. resoluto iure Superioris, 2226 § 4; quinam Portio paroecialis: parocho debita, quoties fide­ lege poenali non comprehendantur, 2227, §2, et in quosnam unus Rom. Pont, potest lis non funeratur in ecclesia sua paroeciali, poenam infligere aut declarare, 2227 § 1 ; 1236; ex quibus detrahenda, 1237 §§ 1,2, quid requiratur ex parte delicti ad incur­ et qua quantitate, 1237 § 3; vide Funera. rendam poenam lege statutam, 2228; de Positiones: seu articuli vel quaesita, a quibus exhibendae, 1745 § 1; quae regulae servan­ causis a poena excusantibus, 2229, 2230; dae in positionibus exarandis, admittendis de pluribus ad delictum concurrentibus, 2231; an ut quis poena obligetur requira­ et parti proponendis, 1745 § 2. tur sententia declaratoria, 2232; quid ad — in causis Sanctorum praeparandae ad pro­ poenam infligendam requiratur, 2233 § 1 ; I bandam validitatem processus apostolici, de reo plurium delictorum, 2234; de deli­ 2099, cf. 2131 ; parandae pro congregatione antepraeparatoria super heroicitate virtu­ cto frustrato et de conatu delicti quoad tum vel super martyrio, 2106; super mira­ poenam, 2235; quinam possit poenam re­ mittere, 2236; quid circa poenas latae sen­ culis, 2121; item pro congregatione prae­ tentiae iuris communis possint Ordinarii paratoria, 2109, 2122 §§ 1, 2; item pro con­ in casibus publicis, 2237 § 1, vel in occul- I gregatione generali, 2113, 2123. tis, 2237 § 2; quid inficiat poenae remissio­ Possessio: quibus remediis seu actionibus nem, 2238; quomodo ea remittenda, 2239; fulciatur, 1693, 1696, 1698; an simplex de­ de praescriptione actionis criminalis, 1702tentio iisdem iuvari possit, 1694; posses­ 1704; poenae quaecunque antiqui iuris, sor rei alienae, lite contestata, desinit esse quarum in Codice nulla mentio fit, sunt bonae fidei, et quid exinde, 1731 n. 3; con­ abrogatae, 6 n. 5. tra quemlibet possessorem qui res metu I vel dolo extortas possidet, institui potest — medicinales vide Censurae. — vindicativae: quaenam, 2286; quaenam affi­ i actio rescissoria, 1685 n. 2; quid si duo cere possunt omnes fideles, 2291; quaenam I dicant se possidere, 1697. solos clericos, 2298; ab iis inflictis datur — beneficii, officii, dignitatis, etc. : nemo eam propria auctoritate capere potest, aut, si recursus in suspensivo, 2287; an et quando i requiratur, non emissa professione fidei, iudex suspendere possit earum exsecutio­ i 14-43 § 1 ; quinam eam concedant, 1443 nem, si reus primo deliquerit, et quid si ' § 2; quomodo a beneficiariis ordinarie caipse intra proximum triennium iterum de­ pienda, 1444 § 1; ab Administratore Apolinquat, 2288; finiuntur earum expiatione I stolico, 313; ab Episcopo residential!, 334 vel dispensatione, 2289. cf. 2236, 2237; an, I § 3; ab Episcopo dioecesis Coadiutore, 353, quando et qua ratione confessarius potest et intra quod tempus, 1444 §2; an etiam in Γογο sacramentali obligationem servan­ I per procuratorem, 1415; de effectu possesdae poenae suspendere, 2290 § 1, aut etiam I ! sionis, 1472; de eius effectu si pacifice con­ a poena dispensare, 2290 § 2. tinuata fuerit per integrum triennium, Poenitentia: hoc sacramento remittuntur fideli 1446; quid de postulante beneficium ab disposito peccata post baptismum admissa, alio pacifice possessum, 1447; quid de eo 870; ipsius minister est solus sacerdos, qui beneficium, etc., propria auctoritate 871, qui potestatem obtineat iurisdictionis occupat, 2394, vel de eo qui illud acceptat aive ordinariam, sive delegatam, 872, cf. et patitur se in eius possessionem im­ 2366; vide Absolutio, Confessarli, Confes­ mitti, 2395. sio. Jurisdictio, Parochi, etc. ■·> - ‘‘ >■ Poss-Praec Codex Iuris Canonici Praec-Praes i [Praecedentia]: (Possessio]: Primatis, Archiepiscopi, 280; Episcopi, 317, — centenaria : inducit praesumptionem con­ I cessi privilegii, 63 §3; requiritur ad prae­ i Vicarii Generalis in dioecesi, 370 § 1; Capilulorumet dignitatum, canonicorum, etc,, scriptionem bonorum, etc., Sedis Apost., I 408; vicarii foranei, 450 § 2; parochi et 1511 § 1. Postulantes vide Postulatus. ( vicariorum, 478; cleri saecularis, 491 §2; Postulatio: in quantum dicit modum subsi­ religiosorum. 491 § 1; associationum pia­ diarium electionis quid sit et quando ha- , rum, 701; jiatroni, 1455 n. 3; privatio iuris heri possit, 179 § 1; an eam facere pos- 1 praecedentiae annumeratur poenis vindisint compromissarii, 179 §2; quid ad eam i cativis communibus, 2291 n. 11. requiratur, 180; intra quod tempus ad su- ! Praeceptum: quando urget, 21; potest adhiberi ut remedium p 1355 n. 1. Studia sacra: a clericis, recepto etiam sacer- · dotio, non intermittenda et qua puritate I sectanda, 129; examen super his a sacer- ! dotibus, expleto studiorum curriculo, per * triennium subeundum, 130; his studiis i operam dantes quomodo excusari possint i a choro, 421 § 1 n. 2. Studiorum domus: quaelibet religio clericalis debet eam habere approbatam a Capitulo generali vel a Superioribus, 587 § 1; in | ea debet vigere perfecta vita communis, | 587 § 2, et perfecta observatio regularum, ; 588 §3; quinam in ea collocandi, 554 § 3; quid si religio quaedam hanc domum ha- ! here nequeat, 587 § 3; quid de religiosis studiorum causa longe a propria domo mittendis, 587 § 4; de studentibus commit­ tendis peculiari curae Magistri spiritus, 588 § 1, Istius qualitates, 588 § 2; de stu­ dentium institutione in philosophicis et theologicis disciplinis. 589 § 1; studiorum tempore studentes non occupandi in iis quae a studio eos avocent, imo etiam di­ spensandi aliquando a nonnullis regulae Stud-Sup i [Studiorum domus]: 1 praescriptionibus ea impedientibus,589§2; 1 de examine per quinquennium a sacerdotio ' ab iis subeundum, 590; de conferentiis moI ralibus et liturgicis in his domibus haben[ dis,591; de studentibus in societatibus viro­ rum in communi viventium sine votis,'678. Stuprum: poenae, 2357 § 1, 2358, 2359 § 2. Subdelegatio vide lurlsdictio. Subdlaconatus: ordo maior seu sacer, 949; quae­ nam ad subdiaconatum requisita aetas, 975; scientia, 976 § 2; interstitia servanda inter acolythatum et subdiaconatum, in­ ter hunc et diaconatum, 278 §2; de pro­ fessione fidei emittenda a promovendis ad subdiaconatum, 1406 § 1 n.7. Subornatlo testium: 1957, 1958. Sub-promotor fidei: in S. Congregatione assistit Promotori fidei générai i et dicitur Sub-pro­ motor fidei generalis, 2010 § 2; eius con­ stitutio, 2011 § 2; quale iusiurandum prae­ stare debeat, 2037 §§ 1, 5; extra Sacram Congregationem: si agatur de processu apostolico nominatur a Promotore fidei. 9011 § 2; imo nominandi sunt duo qui eius nomine processui adsint, 2089, quamvis ad validitatem sufficit ut adsit unus, 2094; si agatur de processibus ordinariis nomina­ tur ab ipso Ordinario, 2011 § 2. Subreptio vide Rescripta. Substitutio in servitio chori, 419. Successor: in beneficio, 1480; in iure appel­ landi, 1885; minoris, 1687 § 1. Suffragium: in causis Sanctorum, 2103, 2107, 2110, 2114; in Concilio Oecumenico, 223, plenario, 282, provinciali, 286, cf. 292; in Consilio administrationis, 1520 § 3; in ele­ ctionibus, 163-165, 167-170, 171; in electio­ nibus religiosorum, 507 §§ 1, 2; in admis­ sione ad professionem, 575 §2; in Synodo dioecesana, 362; de suffragiis peritorum in causis matrimonialibus, 1980-1982, in cau­ sis Sanctorum, 2119, 2120, 2122 § 4. Sulcidae: irregulares ex delicto, 985 n. 5; ar­ cendi a sepultura ecclesiastica, 1240 § 1 n. 3, cf. 1241, 2339; aliae poenae, 2350 § 2. Supellex: domus religiosae, 594 § 3; domus episcopalis, 1483 § 3. — sacra: eius provisio a quibus facienda, 1297; benedictio, 1304, 1305; confectio, 1296 §3; custodia, 1296 §§ 1, 2, 1302; descriptio in inventario, 1296 § 2, cf. 1522; gratuita subministratio Episcopo a cathedral!, 1303 § 1. sacerdoti celebranti ab ecclesia in qua celebrat, 1303 2-4; calix, patena et ante lotionem pallae, corporalia, puriflcatoria tangi possunt tantum a clericis vel ab iis qui eorum custodiam habent, 1306 § 1; i pallae autem, etc., primo lavandae sunt a clerico maiorum ordinum, non a laicis, Λ08*’-1306 § 2; de sacra supeU I lectlll beneflmarii defuncti vide Spolium. Sup-Sup Index analytico-alphabeticus Snp-Snsp 771 Superflua a beneficiario in quae expendenda, I [Superlores] : spensandos suos a lege abstinentiae et 1473. ieiunii, 1245 § 3; circa funera suorum, Superiores: collegiorum. etc., quod attinet ad 1221 ; circa institutionem Christianam suo­ confessiones alumnorum. 1383, cf. 890 §2, rum, 509 § 2 n. 2; circa institutionem 891; ad causas iudiciales, 1653 §§ 3, 4, scientificam, 587-591; circa officia pietatis 1757 §3 n.l. a suis frequentanda, 595 §§ 1, 2, 4, 805; — maiores: quinam dicantur, 488 η. 8; in iure circa onera Missarum, 844 § 1; circa pro­ veniunt nomine Ordinariorum, non tamen fessionem fidei, 1406 § 1 n. 9; circa regi­ Ordinariorum loci, 198; debent esso tem­ men suorum, 499-537; circa renovationem porarii nisi aliud ferant constitutiones, votorum a suis faciendam, 577 § 2, 637; 505 ; quinam eligendi vel non, 504, 506 § 1, circa requisitionem religiosi apostatae vel 991 § 3; qua potestate gaudeant, 502; ius fugitivi, 645 § 2; circa residentiam ser­ habent admittendi ad novitiatum, 543, ad i vandam, 508; circa Sacramenta extrema professionem, 543, 571 § 2, cf. 2411; quid suis ministranda, 514 § 1; circa stipem possint vel debeant et quando circa benecolligendam 623; circa visitationem Ordi­ dictionem sacrorum locorum ad suam reli­ narii, 513 § 1; circa dispensationem a vo­ gionem spectantium, 1156, aut primarii tis, 1313 n.2; circa observantiam votorum lapidis ecclesiae, 1163, vel circa reconcilia­ religiosorum, 593; an ius habeant ut invi­ tionem ecclesiae violatae, 1176 §2; circa tentur ad Synodum dioecesanam, 358 § 1 pias fundationes, 1550 ; circa libros a suis n. 8; debent decreta S. Sedis ad notitiam edendos approbandos, 1385 § 3, vel suis prohibendos, 1395 § 3; circa clausuram, I suorum deducere, 509 § 1 §2 n. 1; districte 597 § 3; circa constitutionem notariorum, I vetantur cogere aut inducere suos ad con503; circa prohibendum suis ascensum ad I scientiae manifestationem, 530; quid pos­ ordines. 970; circa informationes assumen- ! sint circa interdictionem s. communionis das de admittendis, 541-516; debent tem- Ii suis, 595 § 3; quid in religiosum paro­ poribus definitis domos sibi subiectas visi­ chum, 630 §§2, 4; poenae quae huc referuntur, 2347 nn. 2, 3, 2389, 2410, 2411, 2413 tare, 511 ; ad parochum baptismi transferre I nomina suorum, qui suis habitis litteris I § 2; curare debent ut religiosi subditi a dimissoriis ad ordines promoti sunt, 1011, locorum Ordinariis vel parochis requisiti vel ad sollemnem professionem, 576 § 2; ministerium suum praestent in bonum quid requiratur ut ad iudicem laicum trahi populi etiam extra proprias ecclesias, 608 possint, 120 § 2, cf. 2341 ; an et quando pos­ §l;vide Confessarii religiosorum, Dimissint concedere suis licentiam celebrandi I sio, lurisdictio, Litterae dimissoriae, Ordiextra ecclesiam, 822 § 4; an invitandi sint ' natio sacra. Novitiatus, etc. et venire debeant ad Concilium provin­ j Superstitio: poenae, 2325. ciale, 286 §4; supremi autem Superiores I Suppressio: associationum piarum, 699; bene­ seu Moderatores potestatem obtinent in ficiorum, 1421, 1422, cf. 394 §3; capituli, omnes provincias, domos, sodales religio­ ; 392 ; domus religiosae, 498; paroeciae, 2292; nis exercendam secundum constitutiones, piorum institutorum, 1494; praebendarum 502; debent statis temporibus mittere ad in Capitulis, 394 § 3; religionis vel pro­ S. Sedem relationem de statu suae religio­ vinciae religiosae, 493, 494, 497 § 4. 498; nis, 510; ius habent, si sint exempti, ve­ sedis episcopalis, 2291 § 3, 2292; societa­ niendi ad Concilium Oecumenicum, 223 tum sodalium in communi viventium abs­ que votis, 674. — regulares in ordine ad moniales sibi subie­ Supputatio temporis: normae generales, 31-35; ctas: quod attinet ad electionem Antistitae, i quod attinet ad dies festos, abstinentiae 506 §2; ad administrationem bonorum, vel ieiunii, 1246; ad indulgentias, 923; ad terminos iudiciales, 1635. 534 § 1, 535 § 1, 580 § 3; ad clausuram, I 600 n. 1, 603 § 2, cf. 604; ad confessa- I Suspecti de haeresi: quinam habendi, 2316, rios monialium, 525, 527, 529; ad visita­ 2319 § 2, 2320, 2332, 2340 § 1, 2371; si mo­ tionem, 512 §2 n. 1 ; ad curandum reditum niti suspicionis causam non removerint monialis apostatae vel fugitivae, 645 § 2. quomodo puniuntur, 2315. — religiosi minores seu locales: ad quod tem­ I Suspensio: quid, 2278 § 1; quos possit afficere, 2255 g 2; quid comprehendatur in ea genepus constituendi, 505; quam habent pote­ j raliter lata, 2278 § 2; de diversis speciebus statem in subditos, 501 §§ 1, 3; quid prae­ I suspensionis, 2279; de earum effectibus, stare debent circa administrationem bono­ 2280, 2281. 2284; an Ordinarius suspendere rum, 531-537; circa causas iudiciales, 1653 j possit clericum a beneficio quod alibi ob­ §6; circa causas S. Officii, 501 g 2; circa tinet, et quid de suspensione latae sen· causas Sanctorum, 2026, 2043 § 2; circa tentiae ex iure communi, 2Î82; de suspen­ concessionem facultatis condonandi suis ! sione in personam moralem, 2285; infligi subditis, 1338, 1339 § 2, 1340; circa diir ■ //2 Snsp-Syn Codex Iuris Canonici [Suspensio]: potest etiam ut poena per modum prae­ cepti extra indicium, 19 — ex informata conscientia: extraordinarium remedium est quod licet Ordinariis adhi­ bere, et quando, 21S6; quid ad eam feren­ dam requiritur, 3187, 2190; quomodo fe­ renda, 2188; quid si suspensio feratur ab officio, in quo necesse sit alium substi­ tuere, 2189; quodnam debeat esse delictum quod ei causam praebet, 2191, 2192; an causa suspensionis patefacienda, 2193; de recursu contra eam, 219 4. Suspensiones, quae in Codice habentur: su­ spendi potest ab officio et beneficio cleri, eus, de quo in canone 2355; suspendendi sunt a beneficio canonicos theologus vel poenitentiarius si, etc., 2381; ab admini­ strandis Sacramentis qui, etc., 2361 ; ab or­ dinibus receptis qui habitum ecclesiasti­ cum, etc., 2379; ab exercitio ordinum qui, etc.» 2346, 2372; a Missae celebratione sa­ cerdos qui, etc., 2321: ab audiendis con­ fessionibus religiosi confessarii qui, etc., 2377; a Missae celebratione et ab audiendis confessionibus confessarius. qui, etc., 2368 § 1; a divinis, 3315. 2359 § 1, cf. 2177 η. 1, 2399, 2101 ; generaliter seu ab officio et beneficio, 2321, 2312 η. 1, 2317 n. 2, 2250 § 2, 2359 § 2, 2365, 2378, 2392 n. 3, 2394 n. 2; suspensi sunt ipso facto a celebra­ tione Missae per mensem Superiores reli­ giosi, qui, etc., 2410; ab audiendis con­ fessionibus sacerdotes, qui, etc., 2366 ; a divinis clerici, qui, etc.. 2100, Vicarius capitularis, qui, etc., 2409; a recepto or­ dine qui, etc., 2374; a iurisdictione Prae­ latus nullius, qui, etc., 2402; item ipso facto suspensione generali proprio Supe­ riori maiori reservata clerici religiosi maio­ rum ordinum, qui. etc.» 2386; suspensione i a iure eligendi, S. Sedi reservata. Capi­ tula, conventus, etc., qui, etc., 2394 n. 3; I item suspensione per annum ab ordinum collatione S. Sedi reservata, qui, etc., 2373; ' ab officio S. Sedi reservata, qui, etc., 2311; a divinis S. Sedi reservata, qui, etc., 2372; generali suspensione S. Sedi reservata, qui, etc., 2370, 2371, 2387. Sasplclo vide Exceptio suspicionis. Sustentatio honesta: 122; vide Clerici. Synodus dloecesana: quando celebranda, 356 § 1; quid si Episcopus praesit pluribus dioecesibus, 356 §2; convocatio, 357 § 1; locus convocationis, 357 §2; quinam con­ vocandi, 358. cf. 420 § 1 n. 9; an hi pos­ sint mittere procuratorem, 359 § 1; an eos négligentes Episcopus punire possit, 359 § 2; praeviae commissiones, una vel plu­ res, nominandae ab Episcopo, 360 § 1; emit­ tenda professio fidei, 1406 § 1 η. 1; decre­ torum schema omnibus venientibus tra- Syn-Tert [Synodus diocccsana]: dendum, 360 §2; propositae quaestione# disceptandae. 361; approbandi examina­ tores synodales et parochi consultores, 385 § 1, item indices synodales» 1574; qui­ nam in Synodo legislator, 362. Tabernaculum: ssffia Eucharistia asservanda in talærnaculo inainovibili in medio al­ tari, 1269 § 1 ; eius qualitates, 1269 § 2; an extra illud asservari aliquando possit, 1269 § 3; de eius clavi, 1269 § 4; coram eo lampas semper lucere debet, nutrienda cera apum vel oleo olivarum, et quid si hoc haberi nequeat, 1271. Taxa pro Seminario: pro Seminario, si reditus deficiant, potest Episcopus praecipere ut in ecclesiis stips colligatur, item tributum in dioecesi imperare aut attribuere quoque Seminario aliqua beneficia simplicia, 1355; de iis, qui huic tributo sunt obnoxii, 1356 § 1; debet proportionari reditibus, 1356 § 2, et quibus» 1356 § 3. Taxae: pro actibus et expensis iudicialibus, 1909; in administratione Sacramentorum, 736, cf. 1507; pro cathedratico, 1504; dioecesanae, 1507 § 1, cf. 2408; in dispensa­ tionibus matrimonialibus, 1056; pro exse­ cutione rescriptorum, 59 §2, cf. 1507 § 1; pro funeribus, 1234,1235; ad testes indem­ nes reddendos» 1787 § 2; extraordinariae beneficiariis an possint imponi, 1505; nul­ lae imponendae super eleemosynis Mis­ sarum, 1506, aut pro concessione juris­ dictionis ad audiendas confessiones, 879 § 2; poenae contra augentes taxas legi­ time praescriptas aut ultra eas aliquid exigentes. 2408. Tempora sacra: 1243-1246; vide Dies festi, Dies abstinentiae. Dies ieiunii. Tempus vide Supputatio temporis. Termini conventionales et iudiciales ante la­ psum possunt prorogari et quomodo, 1634 § 2; quid cavendum, 1634 § 3; quid si terminus incidat in diem feriatum, 1635. Tertiarii saeculares: quinam, 702 § 1; quid sodalitas tertiariorum, 702 §2; an in com­ muni viventes constitui possint in religio­ sam Congregationem, 492 § 1; an religio­ nes quaevis possint sibi aggregare tertium ordinem, 703 § 1; an possint superiores sodalitatibus concedere usum particula­ rium vestium, 703, § 3; qui vota etiam ad tempus in religione nuncupavit, nequit ad tertium ordinem pertinere, etsi ante ingressum in religionem eidem fuerat adseriptus, /04 § 1, quid si ad saeculum I redeat, 704 § 2; an tertiarius adseribi possit alii tertio ordini, 705; an tertiarii publicis processionibus intéresse possint vel debeant, 706. Test-Test Index analutic&alphabeticus Testamentum; omnes qui de suis bonis dispo­ nere valent, possunt illud condere in fa­ vorem Ecclesiae, 1513 § 1; a novitiis in Congregationibus religiosis condendum ante professionem votorum temporario­ rum, 569 §3; quod postea professus mu­ tare non potest sino licentia, et cuius, 583 n. 2; Cardinales testamento disponere possunt libere etiam de bonis beneficiariis, 239 § 1 n. 19; quid testamento vel alio actu in forma iuris valido cavere debeant beneficiarii, 1301. Testes; pro celebratione matrimonii, 1094,1098, 1103 § 3; pro matrimonio conscientiae, 1105. — in causis matrimonialibus : quaedam par­ ticularia, 1974-1975, 1969 n. 3, 1983; vide Inspectio corporalis. Periti. — in causis Sanctorum: de obligatione om­ nium fidelium ea deducendi in notitiam Ecclesiae quae sciunt contra Servum Dei facere, 2023; quomodo huic obligationi sa­ tisfaciendum ab eo qui ut testis non est inductus, 2025; obligatio Superiorum reli­ giosorum, 2026; quinam testes inducat aut vocet, 2007 n. 3, 2012 § 2, 2024, 2057; quae­ dam peculiaria quod attinet ad testes ad­ mittendos vel excludendos, 2027, 2028 § 1 ; quid si medici vocati venire renuant, 2028 § 2; testes praestare debent iusiurandum, 3037 § 3, et reddere testificationem de causa suae scientiae, secus nullius roboris atte­ statio est, 2029; quid de testibus in causis religiosorum, 2030; quot necessarii in va­ riis processibus, 2020; interrogandi secun­ dum interrogationes a Promotore fidei concinnatas, 2012 § 1, 2090; testimonia extraiudicialia quid valeant in his causis, 2033; vide Periti. — iudiciales: probatio per testes semper ad­ mittitur et quomodo, 1754, non tamen ante contestationem litis, nisi, etc., 1730; testes iudici legitime interroganti tenentur re­ spondere et fateri veritatem, 1755 § 1, 1944; quinam ab hac obligatione eximun­ tur, 1755 §2; de teste falsum affirmante vel verum occultante et de testes subor­ nantibus puniendis, 1755 §3; omnes pos­ sunt esse testes, qui non repelluntur, 1756; quinam repelluntur: ut non idonei, 1757 § 1, ut suspecti, 1757 § 2, ut Incapaces, 1757 § 3; an non idonei et suspecti audiri aliquando possint et quid valeat eorum testimonium, 1758; qui possunt testes in­ ducere, 1759 §§ 1-3; an qui testem induxit possit eidem renunciare, et quid de adver­ sario in casu, 1759 § 4; de teste ultro­ neo, 1760; petens probationem testimonia­ lem debet indicare testes, etc., et exhibere articulos, 1761 g 1, intra quod tempus, et· quid si non fecerit, 1761 §2; nimia testium : multitudo a iudice refrenanda, 1762; quando partes debeant sibi invicem nota | Test-Tit 773 [Testes]: facere testium nomina, 1763; de teste a iudice excludendo, 1764 § 1. aut a parte, sen de reprobatione personae testis, 1764 gg 2-5; de citatione testis, 1765; de obli­ gatione comparendi, 1766 § 1, et de teste inobediente, 1266 § 9; testes debent esse iurati, 1767 § 1; quinam iniurati audiendi et de deminuta vi horum attestationis, 1758; partes, etc., assistere possunt iuriiurando, 1767 § 2; an etiam possint testi illud remittere, 1767 § 3; monitio a iudice semper facienda, 1767 § 4; an testes adigi possint, expleto examine, ad iusiurandum de veritate dictorum, 1768, an etiam ad iusiurandum de secreto servando, 1769; testes examini subiiciendi et ubinam, 1770, an secreto, 1771, 1772 § 1; examen a quo faciendum, 1773 § 1; interrogationes a quo proponendae, 1773 § 2; quae, 1774; quales, 1775· an cum teste antea commu­ nicandae, 1776 ; quomodo testimonium dan­ dum, 1777, 16-12 § 2; de testimonio ab actua­ rio in actis redigendo, 1778, 1779, et testi legendo cum facultate corrigendi, etc., 1780 §1; de testimonio subscribendo, 1780 §2; an excussi testes possint iterum subiici examini, 1781; de testimoniis evulgandis et quando, 1782; quinam evulgationis effeI ctus, 1783; de reprobatione testimoniorum i seu attestationum, 1784,1785; an post evul­ gati onem iidem testes iterum possint au­ diri, 1786; de teste indemni reddendo, 1787 § 1; quis indemnitatem aestimare et prae­ stituere debet, 1787 § 2; de pecunia ab inducente deponenda, 1788; quomodo de­ beat iudex testimonia aestimare, 1789; quid in discrepantia testium, 1790; an possit iudex eos confrontare, 1772 §§ 2, 3 ; quae­ nam vis depositionis unius vel plurium, 1791; vide Periti. Testimoniales vide Litterae testimoniales. Testimonium: de oraculo pontificio, 239 § 1 n. 17; receptae ordinationis, 1010 § 2. 1011. Testimonium septimae manus: est testimonium credibilitatis quod proinde non habet vim plenae probationis, 1975 § 2; quibus in causis requirendum, 1975 § 1. Thronus cum baldachino: quod attinet ad S. R. E. Cardinales, 239 § 1 n. 15, 240 § 3; ad Legatos Rom. Pontificis, 269 § 3; ad Metropolitas, 274 n. 6; ad Episcopos, 349 § 2 n. 3, cf. 337; ad Abbates vel Praelatos nullius, 325; ad Vicarium Capitularem Epi­ scopum, 435 § 2. Tituli ad latorem: an et cuius licentia ad eos in alios commutandos administratores egeant, 1539 § 2. Titulus: altaris, 1201; ecclesiae, 1168; paroe­ ciae, 1187. — ordinationis: quinam pro clericis saecula­ ribus, 979 § 1; eius qualitates requisitae, Tit-Trlb ■ >4 $1 '01 *4 r: Codex Iuris Canonici (Titulas): 979 § 2; quinam tituli extraordinarii seu suppletorii, 981; quinam pro religiosis, 982; quid si ordinatus amittat titulum, 980 §l;an beneficium,ad cuius titulum ordina­ tus est, dimittere possit, 1485; de Episcopo aliquem sine titulo ordinante, 980 §§2, 3; poenae, quae huc referuntur, 2373 n. 3. Tonsura: a quibus conferri potest, praeter Epi­ scopum proprium, 239 § 1 n. 22» 964 n. 1; quando potest conferri, 1006 § 4, 1009 § 3; ubinam, 1009 § 3; effectus, 108 g 1, 111 §2; quando recipi potest, 976 § 1; tonsu­ ram seu rasuram capillorum consuetam qua ratione deferre debeant clerici, 136 §§ 1, 3; cf. 188 n. 7; poenae in non defe­ rentes, 2379. Transactio: curanda a indice ut lis per eam terminetur, 1925 § 1; quando et quomodo huic officio iudex satisfacere debet. 1925 §§ 2, 3; quid in ea servandum, 1926; qui­ bus in casibus non admittitur aut pecu­ liare quid requiritur, 1927 ; an per procu­ ratorem fleri possit, 1662; de expensarum solutione, 1928 § 2. Transitus: religiosi ad aliud monasterium vel I religionem an permissus, 632; an transiens : debeat novitiatum et professionem in nova j religione iteraro, 633, 634; effectus, 635, · 636; sodalium in communi viventium abs- i que votis ad religionem, 681. — ab uno ad alium ritum, 98 §§2-4. | Translatio: arch iconfratern i tatis, etc.» ad aliam sedem, 724; beneûcii» 1421, 1422, 1426, 1428 ! §§ 2, 3; cadaveris, 1215-1238; confraterni­ tatis vel piae unionis, 719; Episcopi, 430, 315 §2 n. 2; festorum, 922, 1247 §§ 2, 3; novitii de una in aliam domum novitiatus, 556 § 4; clerici de uno in aliud officium ecclesiasticum, 193-195; parochorum, 21622167; sedis episcopalis, 2291 n. 3, 3192. Transmissio processuum ordinariorum, 20612064. Transumptum: quid et quomodo conficiendum, 2051; conferendum cum archetypo et a quibus, qui etiam illius authenticitatem atlestentur et quomodo, 2035 ; quomodo facta collatione claudendum. 2056 § 2, ad Congregationem transmittendum, 2063 § 1, et in ea asservandum, etc., 2075. Tribunal: in causis matrimonialibus: 19661969; in causis contra sacram ordinatio­ nem, 1993 ; in causis Sanctorum, 2031 n. 2, 2038-2064. 2093. — collegiale : quaenain causae videndae sunt a tribunali collegiali, 1576 §1; quaenam praeterea potest ei Ordinarius committere, 1576 § 2; quos eligere debet indices ad illud constituendum, 1576 § 3; quomodo tribunal procedere debet. 1577 § 1 ; quis­ nam ei praeeat, 1577 §2, 1578; causa in prima instantia collegialiter pertractata Trib- Un [Tribunal]: quomodo videri debeat in ulterioribus gra­ dibus, 1596; de exceptione suspicionis con­ tra indicem e collegio vel contra totum tribunal, 1614, 1615; quomodo sententia ab hoc tribunali ferenda, 1871. — delegatum: quasnam regulas servare de­ beat, 1606 (vide Delegati); quibus mini­ stris delegati uti debeant, 1607. — ordinarium primae instantiae: 1572-1593, — ordinarium secundae instantiae: 15941596, 1630. — ordinarium tertiae et ulterioris instan­ tiae: 1598, 1599, 1603. 1601. Tribunalia: ordinaria: servare debent nonnas in Codice traditas, 1555 §2, sed in causis quae spectant ad tribunal S. Officii sequi debent normas ab eo traditas, 1555 § 1 ; pos­ sunt alia tribunalia in subsidium rogare quod attinet ad citationem et examen par­ tium, ad inspectionem documentorum,etc., 1570 §î; debent curare ut quam primum, salva iustitia, causae terminentur, et intra quod tempus, 1620; Episcopus ius dicere potest in quovis loco dioecesis, sed con­ stituat aulam in qua ordinarie hoc faciet et deflniat dies et horas ad hoc praesti­ tutas, 1636, 1638; vide Causae, Iudex. — S. Sedis. 258. 259; vide Bota S. Romana, Signatura Apostolica. Tribunalis ministri: quod attinet ad iusiurandum praestandum, 1621 § 1, 1622; ad se­ cretum servandum, 1623, 1625 §§2, 3; ad munera non acceptanda, 1624, cf. 2407; qui­ bus ministris utendum a iudice delegato, 1607 ; vide Actuarius, Apparitores, Notarius, Periti. Tributa dloecesana sunt: cathedraticum, 1504, (vide Cathedraticum), et extraordinarium tributum ex necessitate aliquando impo­ nendum, praeter tributum pro Seminario, 1505; potest insuper Ordinarius in actu fun­ dationis vel consecrationis tributum quod­ dam imponere beneficiis, ecclesiis, etc., 1506. Tutela contra iniustum aggressorem, 2205 § 4, cf. 2218 § 2. Tutores: aguntel respondent in iudicio pro pu­ pillis, 1648 § 1 ; quid in casu conflictus suo­ rum iurium cum iuribus pupillorum, 1648 §2; in causa pupilli repelluntur ut inca­ paces a testimonio ferendo, 1757 § 3 n. 1, et eodem iure a munere periti, 1795 § 2, mul­ toque magis a munere iudicis, 1613; eligere possunt ecclesiam funeris aut sepulturam pro pupillo impubère, 1224 n. 1. l nlo beneficiorum: diversae eius species, 1419; varii effectus, 1420, 1470 § 1 n. 5; ad quem spectut, 1422-1424, 394 § 3, 452; quinam effectus unionis a Sede A post, peractae paroeciae cum domo religiosa ad temuora- Un-Vcn Index analutico-alphabelicue (Unio beneficiorum]: lia tantum, 1425 § 1, vel pleno iure, 1425 §2; quomodo facienda, 1428 § 1 ; an facta sine causa valeat, 1428 §2; an contra eam detur recursus, 1428 § 3. Uniones: piae: quaenam, 707 g 1; erectio: mo­ dus, 708, locus, 712, titulus, 710, 711 §1; gratiarum communicatio, 713 §1; functio­ nes quas agere possunt in ecclesiis suis, 716, vel non suis, 717 § 1; comitia, 697; patrimonium, 717 §2; translatio sedis, 719 § 1. — primariae: 720-725; vide Aggregatio. Universitates: appellantes, etc., poenae, 2332. — catholicae: quis eas constituat, 1376 §1; statutorum necessitas et approbatio, 1376 §2; earum erectio quando praesertim cu­ randa, 1379 §§ 2, 3; optandum ut Ordi­ narii ad eas mittant clericos pietate et in­ genio praestantes, 1380; professio fidei emittenda a Rectore et a professoribus, 1406 § 1 n. 8; a docendo in Universitati­ bus, etc., excluduntur professi religiosi ad saeculum regressi, 642 § 1 n. 2 § 2. Usura: illicita, 1543; poenae,2354. Usurpantes vel detinentes iura, bona, etc., ad Ecclesiam pertinentia: poenae, 2345, 2346. Usus rationis: qui habitu eo destituuntur, assimilantur infantibus, 88 § 3; de his quod attinet ad extremam unctionem, 941; ad iudicia, 1648, 1650; ad delicta, 2201 § 1; ad poenas, 2218 §2, 2229 §3 n. 2; vide Amentes. Utensilia vide Stips, Supellex sacra. Uxor: quod attinet ad domicilium, 93 § 1; ad ritum, 98 § 4; ad statum familiae, 1112; ad electionem sepulturae, 1223 § 2, 1229 §§ 2, 3; ad exercitium iuris patronatus, 1456. Uxorati: sunt impediti ad ordines, 987 n. 2; durante matrimonio invalide admittuntur ad novitiatum, 542 n. 1; vide Conluges. Vacatio beneficii, officii, etc.: ea Hunt vacan­ tia quando amittuntur ab eo qui iis pro­ visus fuerat, et quomodo amittantur, 183; de provisione officii de iure non vacantis ac de iure vacantis, 150, 151; vide Officia ecclesiastica. Vacationes: choralium, 418; Episcoporum, 338 §2, 354; parochorum, 465 §2; vide Resi­ dentia. Vagi: quinam, 91; locus originis, 90 §2; pro­ prius parochus vel Ordinarius, 94 § 2; quod attinet ad leges, 14 §2; ad absolu­ tionem sacramentalem, 881 §1; ad indul­ gentias, 927; ad matrimonium, 1032; ad forum, 1563. Venerabilis titulus, nonnisi iis dandus quo­ rum virtutes in gradu heroico approbatae sunt, nullam importat publici cultus per­ missionem. 2115 S 2. 3081· § 2. Ven-Vic 775 Venditio: rerum sacrarum, 1539 §1, aut hono­ rum Ecclesiae immobilium, 1510. Venditores hominum: poenae, 2354. Verbi Del praedicatio vide Catechesis, Conclonatores, Conciones, Episcopi, Evangelium, Parochi, etc. Versloncs: librorum, 1391, 1392, 1396, 1398 g 1, 1399 n. 1; orationum seu precum, 934 § 2; processus informati vi in causis Sancto­ rum, 2074. Vetitum Ecclesiae: quod attinet ad matrimo­ nium una Sedes Apost. potest illud ferre cum clausula irritante, 1039 §2; Ordinarii locorum idem possunt, cum suis subditis et cum fidelibus in suo territorio actu com­ morantibus in casu peculiari, iusta de causa et ad tempus, 1039 § 1. Viaticum: in periculo mortis recipere fideles tenentur, nisi eadem die iam Eucharistiam receperint, 864 § 1; sed, etsi receperint, valde suadendum ut recipiant, 864 §2;. nec nimium infirmis differendum, 865, et pluries etiam dandum, 864 §3; ritu pro­ prio est accipiendum, sed in necessitate quocunque ritu, 866 §3; ministrari au­ tem potest etiam feria VI maioris hebdo­ madae, 867 § 2, et quacunque hora diei aut noctis, 867 § 5; sive publice sive pri­ varim deferre pertinet ad parochum, 850. 462 n. 3; quid in interdicto, 2271 n. 2, 2372 § 3 n. 2. Vicariae paroeciales non in perpetuum erectae, non veniunt in iure nomine beneficii, 1412 n. 1. Vicariatus: apostolici: erectio, 215. — foranei vide Dioecesis. Vicarii: actuales, qui actu paroeciam regant, quando cura habitualis est penes perso­ nam moralem, in his paroeciis sunt consti­ tuendi, 471 § 1, 402; quinam eos prae­ sentat, quinam instituit, 471 §2, 455 §2 n. 1; de eorum amovi bili ta te vel inamovibilitate, 471 g 3; eorum iura et obliga­ tiones, 471 §4; relationes iuridicae inter ipsos et Capitulum, 415, de eorum prae­ cedentia, 478 § 1. — adiutores: quinam dicantur, 475 § 1; iura et obligationes, 475 §9; an a parocho cui dantiir dependeant, 475 § 3; de eorum praecedentia, 478 §2. — Apostolici : eodem iure ac Praefecti Aposto­ lici reguntur; vide Praefecti Apostolici. — * Capitulare : Vicarius Capitularis venit in iure nomine Ordinarii et Ordinarii loci, 198; a Capitulo deputandus intra octo dies ab accepta notitia vacationis sedis, 432 § 1; ad quem devolvatur iurisdictio Epi­ scopi, quae ad Capitulum devenerat et quidem tota, 437; unus deputari debet, reprobata contraria consuetudine, -433 § 1, et per actum capilularem, 433 § 2; qui potest esse idem ac oeconomus, pariter a 776 Vic «Vic Codex luris Canonici (Vicarii] : Capitulo deputandus, 433 § 3; quid si eli­ gatur officialis, 1573 § 7; qualitates depu­ tandi, 434 §§ 1, 2; quid si non idoneus deputetur, 434 § 3; deputatus emittere debet professionem fidei , 1466 § 1 n. 4, qua emissa statim obtinet iurisdictionem, ■ 438; eius iura honorifica, 439, 370; qua i ratione excusetur a choro, 421 § 1 n. 3; j ius assistendi Concilio plenario, 282 § 1, j et provinciali, 286 § 1; iura et facultates i quod attinet: ad consultores dioecesanos, 426 §5; ad vicarios paroeciales, 477 § 1; I ad beneficia, 1432 §2; ad incardinationem | et excardinationem clericorum, 113; ad , dandas litteras dimissorias, 958 § 1 n. 3 §2, 959, cf. 2409; ad providendum paroe- j ciis, 455 §2; quid nequit, 357 § 1, 373 § 5, 406 § 1, 454 § 3, 402 § 1, 686 § 4, 893 § 1» i 1303 §3, 1423 § 1, 1487 § 1, 1590; obligatio * nes, 440; ius ad congruam retributionem, 441 n. 1; quid de ceteris emolumentis, I 441 n. 2; eius remotio et novi Vicarii j constitutio, 413; de ratione novo Episcopo : reddenda gesti muneris, 414 § 1, et seri- f pturarum ad ecclesiam pertinentium, 444 I § 2; poenae quae huc referuntur, 2105, 2406. — cooperatores: quinam et quando Parocho ' assignandi, 476 § 1; quomodo constituan- · tur, 476 § 2, et a quonam, 476 § 3; quid I de religiosis, 476 § 4; iura et obligationes, i 476 §§ 5, 6; subsunt parocho, 476 §7; si paroecia flat vacans, ante vicarii oeco- j nomi constitutionem, vicarius cooperator, vel inter horum plures antiquior, debet | assumere regimen paroeciae, 472 n. 2, et , Episcopum de vacatione monere, 472 n. 3; de eorum praecedentia, 478 § 2. | — foranei: quinam, 445; quinam eligendi, 1 446 §1; removeri possunt ad nutum Epi- ; scopi, 446 § 2; obligationes, 447 §§ 2, 3, 448, 419, 1289 § 1, 1936; Iura et faculta- j tes, 358 § 1 n. 4, 899 § 2, 1526; praeceden- I tia, 450 § 2; sigillum vicariatus, 450 § 1. — Generales: Vicarius Generalis venit in iure nomine Ordinarii et Ordinarii loci, 198 § 1; non tamen in canonibus de causis Sanctorum, 2002; quando constituendus, 366 § 1; a quo et quomodo, 366 § 2, 323 § 3; est ad nutum Episcopi, 366 § 2; unus constituendus, non plures, nisi, etc., 366 §3; potest etiam esse officialis, 1573 §6; qualitates, 367 §§ 1, 2; quinam ab hoc munere prohibeantur, 367 §3; debet emit­ tere professionem fidei, 1406 § 1 n.7; ne­ quit eligi in deputatum pro Seminario, 1359 §2; invitari debet et venire ad Sy­ nodum dioecesanam, 358 § 1 n. 1 ; an excu­ setur a choro, 421 § 1 n. 3; eius potestas vi muneris, 368, 369, 66 § 2, 41 §2; ne­ quit autem : excardinationem vel incardi- Vlc-Vinc (Vicarii]: nationem concedere, 113; canonicos ad ho­ norem nominare, 406 § 1; condere Congre­ gationes religiosas, 409 § 1 ; qua ratione custodire debeat alteram e duabus clavi­ bus archivi secreti dioeces.ini, 379 § 3, 381 § 2; nequit sine man lato speciali: officiis ecclesiasticis providere, 152; convocare Synodum dioecesanam, 357 § 1; nominare et instituere parochos, 455 §§ 1,3; amovere vicarios paroeciales, 477 § 1; erigere asso­ ciationes pias, 686 § 4; reservare peccata, 893 § 1; litteras dimissorias concedere, 958 § 1 n. 2, 959; permittere matrimonium conscientiae, 1104; consecrare loca, 1155 § 1; consensum praestare pro eccleeiae aedificatione, 1162 § 1; reliquias authen­ ticas edicere, 12S3 § 2, cf. 1285; definire stipem exigendam, etc., 1303 § 3; bene­ ficia erigere, 1414 § 3, ea unire, 1423 § 1, conferre, 1432 § 2; concedere institutio­ nem canonicam, 1466 §2; permittere per­ mutationem beneficiorum, 1487 § 1; in­ fligere poenas ecclesiasticas, 2220 § 2; poenam a se tanquam iudice applicatam remittere, 2236 § 3; absolvere apostatas, etc., ab excommunicatione, 2314 § 2; ius praecedentiae et alia iura honorifica, 370; de cessatione a munere, 371, 316, 430 §§ 2, 3 n. 1. — oeconomi: Vicarius oeconomus constituen­ dus ab Ordinario in paroecia vacante, 472 n. 1; eius iura et obligationes, 473 § 1; de ratione reddenda parocho vel oeconomo successori, 473 §2; quomodo eius praece­ dentia determinanda, 478 § 1. — substituti·. quinam, quae eorum iura et obligationes, 474, 478 § 2. VIce-of fl claies vide Officialis Curiae. Vlce-postulatores vide Postulator. Viduitas casta secundis nuptiis honorabilior, 1142. Vigilantia in criminalibus, 1946 § 2 n. 2, 1957, 2234, 2311. Vinculum: matrimoniale: inter coniuges ena­ scitur ex valido matrimonio et est natura sua perpetuum et exchisivum, 1110; nulla humana potestate, nullaque causa praeter quam morte dissolvitur, 1118, sed matri­ monii non consummati, quando saltem una pars sit baptizata, dissolvitur per sollemnem professionem religiosam et dissolvi potest per dispensationem Sedis A post, 1119; matrimonii vero legitimi li­ cet consummati inter non baptizatoe solvi potest in favorem fidei (vide Privilegium Paiilinuni), 1120 § 1; impedit quominus novum matrimonium contrahatur, 1069 § 1; vide Causae matrinuyniales. Defensor vinculi. — sacrae ordhiationis vide Causae contra 8a| crain ordinationem^ Defensor vinculi. Λ-.’Λ <-·..··'· Viol-Vit Μ<· z' Index analytlco-alphabeticu8 Voc-Vuln 777 Vocatio ecclesiastica in pueris, qui deca dent Violantes: cadavera, 2328; clausuram moniaindicia, a sacerdotibus, praesertim paro­ lium aut virorum regularium,2312; eccle­ chis, fovenda, 1353. siam vel coemeterium, 2329; sigillum saVoluntates ultimae: ut plene serventur ab Or­ cramontale, 2369. dinariis invigilandum, 1493, 1515 § 2; di­ Violatio: coemeterii aoquiparatur violationi ligentissime implendae etiam circa modum ecclesiae. 1207, cf. 2329, 1172. administrationis et erogationis bonorum, — ecclesiae: quomodo habeatur, 1172 § 1; ef­ 1514; Ordinarii sunt omnium piarum vo­ fectus violationis, 1173; quamprimum re­ luntatum exsecutores, 1515 §§ 1, 3; in his concilianda, 1174 § 1 ; quid in dubio, 1174 constituendis serventur sollemnitates iuris §2; quid in casu quo cadaver excommuni­ civilis, et quid si omissae fuerint, 1513 § 2; cat! vel infidelis in ea fuerit inhumatum, de earum reductione, moderatione, com­ 1175; quinam potest eam reconciliare,1176; mutatione, 1517. quomodo, 1177; poenae violatorum, 2329. Vota religiosa: fideliter et integre servare de­ Violentia gravis: poenae, 235-4. bent religiosi omnes, 593, etsi exclauVis: in ordine ad actus iuridicos, 103 § 1; ad strati, 639, aut dimissi, si vota perpetua delicta, 2205 § 1, 2218 § 2; ad ingressum in professi fuerint, 669 § 1, aut apostatae novitiatum, 542 n. 1, 2352; ad ordines reci­ vel fugitivi, 645 § 1 ; non vero saecularipiendos, 2352; vide Metus. zati,64O § 1; an et qua ratione teneantur Visitatio: dioecesis facienda ab Episcopis, 343, etiam religiosi parochi renuntiati, 630 § 1; 346; ab Administratore Apostolico, 315; aut promoti ad episcopatum aut cardinaa Metropolita an et quando, 274 n.5; ter­ latum.627 § 1; quaenam sollemnia, quae­ ritorii sui a Vicariis et Praefectis Apostolicis, 301 § 2; an et quomodo excuset nam simplicia, 1308 § 2. Votum: quid, 1307 §1; quinam voti capaces, a choro eos qui Episcopum comitantur 1307 § 2; an valeat emissum ex metu aut ipsius nomine eam peragunt, 420 § 1 gravi et iniusto, 1307 § 3; divisiones, n. 12; eius obiectum, 344 § 1; quid de religiosis, 344 § 2, 512, 513; quoad scho­ 1308; quaenam inter privata sunt reser­ vata S. Sedi, 1300; quosnam votum obli­ las, oratoria, etc., 1382; an visitatores in- i gredi possint clausuram et quomodo, 600 ‘ gat, 1310; quo modo cessat, 1311; de voti irritatione, 1312 § 1, aut suspensione, 1312 n. 1; quomodo facienda, 345, 346; poe­ § 2; de eius dispensatione, 1313, aut com­ nae contra Antistitas vel Superiores reli- ; mutatione, 1314; de suspensione voti per giosos violantes praescripta circa s. visi­ tationem, 2413. · professionem religiosam, 1315; castitatis in ordine ad matrimonium: quando pro­ — institutorum ecclesiasticorum: 1491; an contra ius visitationis procedat praescri­ ducit impedimentum dirimens, 1072, 1073, cf. 2388 § 1 ; votum autem simplex virgi­ ptio, 1509 n. 7 ; de visitatione a Superioribus nitatis, castitatis perfectae, non nubendi, religiosis facienda suarum d ornorum, 511. suscipiendi ordines sacros aut amplectendi — S8. liminum vide Limina Apostolorum Vita: communis in clericis laudanda et sua­ statum religiosum semper producit impe­ denda, 134; a religiosis sancte servanda, diens, 1058. 594 §1; praesertim in studiorum domo, Vox activa et passiva seu ius ad eam: in Capi­ secus studentes ad ordines promoveri ne­ tulis, 405 § 1, 411 § 3; in religionibus, ea queunt, 587 § 2; poenae in religiosos eam carent professi a votis temporariis, nisi, etc., 578 n. 3; quinam ea sint privandi, 2331 § 2, graviter violantes, 2389. 2336 § 1, 2312 n. 2, 2360 § 2, 2368 § 1, 2389; — coniugalis: con iu gibus ius et officium est quinam privantur ipso iure, 639, 610 § 1 ad actus coniugales, 1111; quare servare n. 1, 2385; in casibus publicis Episcopus debent communionem vitae, 1128; vide hanc poenam remittere nequit. 2237 § 1 Separatio coniugum. n. 3. Vitium corporis: de corpore vitiatis quod atti­ Vulnerantes graviter: poenae. 235-1. net ad irregularitatem, 984 n. 2. » I '· PRETIUM HUIUS VOLUMINIS: Romae......................................................... lib. 18 — In Italia, vecturae pretio soluto. . » 19 — Apud exteros, vecturae pretio soluto frs. 20 — Linteo anglico contectum aureo in dorso: (tegumentum n. 1), Romae............................................... In Italia, vecturae pretio soluto . . Apud exteros, vecturae pretio soluto Pelle contectum dorso et angulis (tegumentum tum titulo tum stemmate, foliis intonsis: Romae.............................................. In Italia, vecturae pretio soluto . . Apud exteros, vecturae pretio soluto cum titulo ac stemmate lib. 20,50 » 21,50 frs. 22,50 n. 2), cetera linteo, aureo lib. 23 — » 24 — frs. 25- Pergamena contectum dorso et angulis (tegumentum n. 3), cetera linteo, dorso distinctum ornamentis aureis et tessellis e pelle, cum titulo et stemmate aureo, foliis intonsis: Romae.......................................... In Italia, vecturae pretio soluto . . Apnd exteros, vecturae pretio soluto lib. 24 — » 25 — frs. 26 —