COMPENDIUM SACRAE LITURGIAE JUXTA RITUM ROMANUM SCRIPSIT P. INNOCENTIUS WAPELHORST, O.F.M. 8. THEOL. LECTOR, OLIM RECTOR SEM. SALESIANI ET 8. LITURG. PROFESSOR. AD NOVISSIMA DOCUMENTA RECOGNOVIT ET ADDITIONIBUS PASSIM LOCUPLETAVIT P. AURELIUS BRUEGGE, O.F.M. BENZ1GER BROTHERS EDITIO UNDECIMA ^ni-fclnirart, Cinrinnati, Chiraaiar, &atirii IFranrUri B E N ZI G E R B R O T H E R S Summi Pontificis Typograpiii MCMXXXI Jlmprinü -permittitur. P. Vincentius Schrempp, O.F.M., Afin. Provincialis. ^libil Obstat. Arthurus J. Scanlan, S.T.D., Censor Librorum. Smprimt potest. ψ Patritius Cardinalis Hayes, Archicpiscopus Neo-Eboracensis. Neo-Ehoraci. die 17 Septembris, 1930 COMPENDIUM SACRAE UTUROIAE · COPYRIGHT, 1931. * r 1S87, 1904, 1905, 1915, 1925, BENZIGER BROTHERS · PRINTED IN THE UNITED STATES OF AMERICA EX PRAEFATIONE AUCTORIS AD I. EDITIONEM. ITUS ROMANUS omnino purus hoc libro exponitur; ex fontibus seu libris liturgicis Romanae Ecclesiae ipsissima legum liturgicarum verba citantur, in quantum ratio compendii, perspicuitas, usus practicus permittit. Om­ nia, quae citationis signis [“ ”] sine loci citati notatione exhibentur, ad verbum desumpta sunt ex illo libro liturgico, ad quem materia tractata pertinet, nempe pro Sacrificio Missae ex Missali Romano, pro Officio divino ex Breviario Romano, pro Sacramentis et Sacramentalibus etc. admin­ istrandis ex Rituali Romano; aliquoties etiam ex Caeremoniali Episcoporum et Pontificali Romano; ex Memoriali Rituum pro aliquibus praestantioribus s. functionbus per­ solvendis in minoribus Ecclesiis parochialibus jussu Bene­ dicti XIII. edito. . . . Quae praeterea ad Liturgiae expositionem traduntur, auctoritate scriptorum rerum liturgicarum probatorum nituntur; quales sunt Pius Martinucci, S. Congregationis Caeremonialis Secretarius et Pontificiis Caeremoniis Prae­ fectus (Manuale S. Caer. 6 vol. a. 1880), AI. De Carpo (Caeremoniale, et Bibi, liturg.), De Herdt, (S. Liturgiae Praxis, et Praxis Pontificalis seu Caeremonialis Episc. ex­ positio), Schober S. Alphonsi M. de Ligorio lib. Caerem. M., Fornici (Instit. liturg.), Romsée-IIazé, Bouvry, Schneider-Lehmkuhl, O’Kane, Probst, Bickcll, Hartmann, Sutor, Falise, Adone et alii, praeter antiquiores praecipuos Gavantum-Merati, Quarti etc. Ne s. actiones quasi “mechanice” peragantur, neve cor­ pori sine anima assimilentur, sensus s. rituum simul cum notis historicis, praesertim pro Sacrificio Missae, exponitur. Sapienter enim statuit Concilium Plenarium Baltimorense Tertium Decreto 174: “In praxi caeremoniarum diligenter exerceantur clerici; rituum sacrorum explicatio tradatur eis historica et mystica.” •HI· · K PRAEFATIO AD EDITIONEM UNDECIMAM. Libens tibi offero, lector benevole, egregium hoc Compen­ dium jam undecima vice typis mandatum. Huic editioni breviter sequentia praemittenda censui: Praeter correctiones et emendationes minoris momenti paucae tantum factae sunt mutationes resp. additiones, (piae ex Decretis recenter promulgatis necessariae evas­ erunt, ita ut textus (piam minime mutaretur. Partes respect i vae ad Rituale Romanum anno 1925 edi­ tum recognitae sunt. Juvat hic expresse statuere, quod Caeremoniale Ordinis Fratrum Minorum, saepius in hoc Compendio citatum, purum ritum Romanum exponat et post libros proprie liturgicos quasi primum locum teneat, eo quod ab ipsa Congreg. Sacr. Rituum sit revisum et secunda jam vice approbatum. Littera D. in annotationibus significat Decretum vel Decreta Congregationis Sacr. Rituum sive Collectionis Authenticae sive recentissima. P. Aurelius Bruegge, O. F. Μ. Superior, Wis. <1. 25. Martii 1930 iv INDEX INTRODUCTIO. I. Definitio et divisio, fontibus et vi obligandi II. De legibus liturgicis eammque Num. marg. 1-7 Bats Brima. DE SACROSANCTO MISSAE SACRIFICIO. Cap. I. Liturgiae Sacrae brevis expositio historica. I. Animadversiones generales. II. De Liturgia Romana. Appendix de linguis liturgicis. III. De Missali Romano. IV. Templorum veterum descriptio........................... Num. marg. 8-12 Cap. Π, De Requisitis ad Missam. I. De Ecclesiis et Oratoriis. II. De Altari. III. De Paramentis Altaris. IV. De cetero ornatu Altaris. V. De Vasis Sacris eorumque accessoriis. VI. De Vestibus Sacris Sacerdotis in Missa privata. VII. De aliis Vestibus Sacris. VIII. De coloribus parainentorum. IX. De munditia in paramentis et vasis sacris. X. De tempore celebrationis Missae. XI. De intentione pro Sacrificio Missae . . Num. 13-49 Cap. III. De Partibus Missae mutabilibus. I. De Ps. Judica, Introitu et Gloria. II. De Orationibus seu Collectis. III. De Epistola usque ad Offertorium. IV. De Offertorio usque ad Communionem. V. De Communione usque ad finem.................................................................. Num. Cap. IV. 50-61 De quibusdam Missis in particulari. I. Animadversiones generales. IT. De Missis votivis. III. De Missis Defunctorum seu de Requie. IV. De Missa in aliena Ecclesia. V. De bina Missa ab eodem Sacerdote cele­ brata. VI. De Missa conventuali. VII. De quibusdam Missis particularibus.........................................................Num. v 62-91 PRAEFATIO AD EDITIONEM UNDECIMAM. Libens tibi offero, lector benevole, egregium hoc Compen­ dium jam undecima vice typis mandatum. Huic editioni breviter sequentia praemittenda censui : Praeter correctiones et emendationes minoris momenti paucae tantum factae sunt mutationes resp. additiones, quae ex Decretis recenter promulgatis necessariae evas­ erunt, ita ut textus quam minime mutaretur. Partes respectivae ad Rituale Romanum anno 1925 edi­ tum recognitae sunt. Juvat hic expresse statuere, quod Cacremoniale Ordinis Fratrum Minorum, saepius in hoc Compendio citatum, purum ritum Romanum exponat et post libros proprie liturgieos quasi primum locum teneat, eo quod ab ipsa Congreg. Sacr. Rituum sit revisum et secunda jam vice approbatum. Littera D. in annotationibus significat Decretum vel Decreta Congregationis Sacr. Rituum sive Collectionis Authenticae sive recentissima. P. Aurelius Bruegge, O. F. Μ. Superior, Wis. <1. 25. Martii 1930 iv INDEX. INTRODUCTIO. I. Definitio ct divisio. II. De legibus liturgicis earumque fontibus et vi obligandi......................................... Num. marg. 1-7 Pars Prima. DE SACROSANCTO MISSAE SACRIFICIO. Cap. I. Liturgiae Sacrae brevis expositio historica. I. Animadversiones generales. II. De Liturgia Romana. Appendix de linguis liturgicis. III. De Missali Romano. IV. Templorum veterum descriptio....................... Num. marg. 8-12 Cap. II. De Requisitis ad Missam. I. De Ecclesiis ct Oratoriis. II. De Altari. III. De Paramentis Altaris. IV. De cetero ornatu Altaris. V. Do Vasis Sacris corumque accessoriis. VI. De Vestibus Sacris Sacerdotis in Missa privata. VII. De aliis Vestibus Sacris. VIII. De coloribus paramentorum. IX. De munditia in paramentis ct vasis sacris. X. De tempore celebrationis Missae. XI. De intentione pro Sacrificio Missae . . Num. 13—19 Cap. III. De Partibus Missae mutabilibus. I. De Ps. Judica, Introitu et Gloria. II. De Orationibus seu Collectis. III. De Epistola usque ad Offertorium. IV. De Offertorio usque ad Communionem. V. De Communione usque ad finem.................................................................. Num. Cap. IV. 50-61 De quibusdam Missis in particulari. I. Animadversiones generales. II. De Missis votivis. III. De Missis Defunctorum seu de Requie. IV. De Missa in aliena Ecclesia. V. De bina Missa ab eodem Sacerdote cele­ brata. VI. De Missa conventuali. ATI. De quibusdam Missis particularibus......................................................... Num. v 62-91 vi INDEX. Cap. V. De regulis generalibus Caeremoniarum. I. De reverentiis. II. De elevatione oculorum. manuum caeremoniis. IV. De diverso vocis tono III. De . Num. 92-101 Cap. VI. De Ritu servando in celebratione Missae privatae. I. De praeparatione Sacerdotis celebraturi. II. De ingressu Sacerdotis ad Altare. Ill—VII. De singulis partibus Missae. Appendix. De precibus post Missam privatam dicendis a Leone XIII. praescriptis. VIII. De his, quae omittuntur in Missa pro Defunctis. IX. De modo Particulas consecrandi. X. De renovatione Specierum et purificatione ciborii. XI. De Missa privata coram SS. Sacramento exposito. XII. De Missa privata coram Episcopo in sua Dioecesi . . . Num. 102-129 Cap. VII. De Ritu ministrandi in Missa privata. I. De ministro in Missa privata a Sacerdote celebrata. II. De officio Capellanorum in Missa privata ab Episcopo cele­ brata ............................................................................... Num. 130-135 Cap. VIII. De aspersione aquae benedictae in unaquaque Dominica. I. De benedictione aquae. II. De Ritu aspersionis Num. 136 et 137 Cap. IX. De Missa Solemni. I. Do Officio Celebrantis. II. De Officio s. Ministrorum et Caeremoniarii in Missa Solemni. III. Summarium Officii Diaconi et Subdiaconi. IV. De Officio acolythorum seu cerofera riorum. V. De Officio thuriferarii. VI. De ordine a Clero in choro observando. Appendix. De Officio Presby­ teri assistentis. VII. De Missa solemni Defunctorum. VIII. De Missa Solemni coram SS. Sacramento exposito. IX. De Missa Solemni feriali................................................... Num. 138-154 Cap. X. De Missa cantata sine s. Ministris, et de cantu ecclesiastico. 1 De Missa Cantata. II. De Cantu Ecclesiastico. Ap­ pendix Epitome Instructionis Pii X. De Musica Sacra Num. 155-158 •· Vil INDEX. Cap. XL De Missa Solemni Pontificali. Num. 159-169 Cap. XIL De Assistentia Episcopi Dioecesani in Missa Solemni. Num. 170-175 Cap. XIII. De defectibus in celebratione Missae occurrentibus. I. De defectibus materiae et formae. II. De defectibus ministri. III. De defectibus in ministerio ipso occurrentibus Num. 176-179 Cap XIV. De Sancta Communione. I. Animadversiones generales. II. De ordine admin­ istrandi S. Communionem intra Missam. III. De ordine administrandi S. Communionem extra Missam. IV. De Communione infirmorum................................................. Num. 180-186 Cap. XV. De Cultu SS. Eucharistiae speciali extra Missam. I. De Asservatione SS. Eucharistiae. II. De benedictione cum SS. Sacramento danda. III. De Expositone SS. Sacra­ menti pro Oratione Quadraginta Horarum. IV. Ritus et Preces in Expositione Quadraginta Horarum. V. Privata Expositio SS. Sacramenti. VI. De Triduo “ ad instar quadraginta Horarum.” VII. De Expositione XIII. Ho­ rarum. Appendix. De Concione coram SS. Exposito. Num. 187-200 Cap. XVI. De Benedictione Candelarum, Cinerum et Palmarum. Num. 201-223 Cap. XVII. De Missa et s. Functionibus adnexis Feriae V. in Coena Domini. I. Animadversiones praeviae. II. Conspectus s. Func­ tionum Feriae V. in Coena Domini. III. De Missa. IV. De processione SS. Sacramenti. V. De pyxidis asportatione. VI. De Altarium denudatione........................................... Num. 224-231 Cap. XVIII. De Missa Praesanctificatorum, seu de s. Ritibus in Feria VI. in Parasceve persolvendis. I. De praeparandis. II. Conspectus Rituum hujus Feriae III. De principio Oilicii usque ad denudationem Crucis. IV. De Crucis denudatione et adoratione. Improperia. Recitanda a celebrante cum clerico. V. De Processione ad Sacellum et regressu. VI. De reliquo Officio hujus Feriae Num. 232-241 VIH INDEX. Cap. XIX. De Sabbato Sancto. Γ. De praeparandis pro omnibus s. functionibus. II. Con­ spectus functionum Sabbati Sancti. III. De principio Officii usque ad benedictionem Cerei. IV. De benedictione Cerei. V. De Prophetiis. VL De benedictione Fontis. VU. De Litaniis et Missa cum Vesperis. VIII. De significatione Rituum Sabbati Sancti............................................... Num. 245-258 Cap. XX. De Coenae Domini et S. Liturgiae Relatione. Num. 259-266 Cap. XXI. Notae breves historico-symbolicae de Vestibus et Paramentis Sacris. Num. 267-282 Cap. ΧΧΠ. De significatione caeremoniarum communium. I. De significatione reverentiarum. II. De significatione reliquarum caeremoniarum communium.......................... Num. 283-285 Cap. XXIII. De sensu literali et mystico singularum partium Missae. I. Animadversiones praeviae. II. Do praeparatione ante gradus altaris. III. De incensationc altaris. IV-VII. Ab Introitu usque ad finem. VIII. De significatione rituum Missae mystica in particulari......................................... Num. 286-312 feecunba. DE OFFICIO DIVINO. Cap. I. De Horis Canonicis recitandis. I. Animadversiones historicae. II. Notae praeviae gene­ rales de Officio Divino. III. Conspectus brevis Officii in Festis recitandi. IV. Instructio practica specialis de toto Officio recitando. V. Modus ordinandi Officium. VI. Obser­ vationes siieciales de Lectionibus et Hymnis . . . Num. 313-332 Cap. II. De relatione Officiorum inter se. I Do occurrentia et translatione. II. De concurrentia. III De Commemorationibus........................................ Num. 333-338 INDEX. Cap. III. De Officiis vel Festis specialibus. I. De Patrono et Titulari Ecclesiae propriae. II. De Ded­ icatione Ecclesiae propriae. III. De Dedicatione et Titulari Ecclesiae Cathcdralis. IV. De Festis quorum solemnitas in Dominica celebratur. V. De Officio ratione Reliquiae. VI. De Officiis extra Diocesim vel Monasterium recitandis Num. 339-345 Cap. IV. De modo Horas Canonicas in Choro sine solemnitate persol­ vendi. I. Brevis conspectus pro Officialibus Chori. II. De caere­ moniis in Officio Divino servandis. Appendix. De privata recitatione Officio divini................................................. Num. 346-348 Cap. V. De Vesperis Solemnibus. I. Praenotanda. II. Regulae communes pro Vesperis solemnibus. III. De Celebrante. IV. De Caeremoniario. V. De Thuriferario. VI. De Acolythis seu Ceroferariis. VII. De duobus Cantoribus. VIII. De Pluvialistis seu Assistenti­ bus. IX. De Vesperis solemnibus coram SS. Sacramento exposito. X. De Vesperis assistente Episcopo celebratis. XI. De Vesperis pontificalibus (Brevis conspectus) . Num. 349-359 Cap. VI. De Officiis solemnibus Tenebrarum et Defunctorum. I. De Officio Tenebrarum. II. De Officio Defunctorum. Num. 360-362 JJarsi Œertia. DE RITUALI ROMANO. Cap. I. De Sacramento Baptismi. I. Animadversiones praeviae. II. Ordo Baptismi parvu­ lorum. III. De Baptismo aegroti. IV. De Baptismo adul­ torum .............................................................................. Num. 363-372 Cap. II. De Sacramento Confirmationis. I. Animadversiones praeviae. II. Praeparanda. III. De adminstratione Confirmationis. IV. De Ordine ad visitandas Parochias.............................................. Num. 373-378 X INDEX. Cap. ΙΠ. De Sacramento Poenitentiae. Num. 379-382 Cap. IV. De Sacramento Extremae Unctionis. I. Animadversiones praeviae. II. De ordine administrandi Sacramentum Extremae Unctionis. III. De ministranda Extrema Unctione in casu instantis mortis. IV. De Extrema Unctione administranda in morbis contagiosis aliisve diffi­ cultatibus. V. De benedictione Apostolica cum indulgentia plenaria in articulo mortis. VI. De visitatione et cura infir­ morum et de modo juvandi morientes......................... Num. 383-391 Cap. V. De Sacramento Ordinis. I. Animadversiones praeviae. Forma denuntiandi Ordina­ tionem lingua vernacula. II. De Ordinibus conferendis. III. De Primitiis Neo-Sacerdotum.................................... Num. 392-400 Cap. VI. De Sacramento Matrimonii. I. Animadversiones praeviae. II. De ritu celebrandi Matrimonii Sacramentum. III. De Missa votiva pro sponso et sponsa. IV. De benedicendis Nuptiis Jubilaeis . Num. 401-404 Cap. VII. De Exequiis. 1. Praenotanda. II. De modo sepeliendi Adultum. III. De absolutione post Missam de Requie. IV. De Exequiis parvulorum.................................................................... Num. 405-414 Cap. VIII. De Benedictionibus. I. Animadversiones generales. II. De regulis generalibus benedictionum. III. De quibusdam benedictionibus speciali­ bus .............................................................................. Num. 415-417 Cap. IX. De Processionibus. I. Animadversiones generales. II. De ordine in Procession­ bus servando. III. De Processione in Festo SS. Corporis Christi. IV. Infra Octavam Corporis Christi. V. De aliis Processionibus SS. Sacramenti. VI. De Processione in Festo S. Marci, et tribus Feriis Rogationum. VII. De Missa Roga­ tionum. VIII. De reliquis Processionibus. IX. De Precibus d'cendis in Processione pro gratiarum actione (Te Deum) Num 418-429 INDEX. xi Appendix I. I. Memoriter Recitanda. II. Defectuum, qui frequentius in Missae celebratione admitti solent, demonstratio. . Nurn. 430-434 Appendix II. De Tono in Missa et Vesperis Solemnibus. Index Alphabeticus. DE LITURGIA SACRA INTRODUCTIO. ART. I. DEFINITIO ET DIVISIO. 1. Liturgia lingua ecclesiastica primario significat Sacri­ II in celebratione Missae II Missae, simul et Ordinem ficium observandum. Liturgia (λεΐτον epyov) etymologice denotat publicum opus seu ministerium. Sacrificium Missae, cum sit actio sacrifica seu ministerium publicum “per eminentiam,” saepe a sanctis Patribus vocatur liturgia simpliciter. Hebr. 8. 2, Christus Pontifex appellatur sanctorum minister, των àyluvXeirovpyôs. 2. Sensu vero latiore Liturgia denotat totum ministe­ rium publicum quod ministris Ecclesiae, ac praesertim Sacerdotibus, tanquam ministris et cooperatoribus Christi R e d e m p t o r i s i n c u m b it. 3. Liturgia ergo universim sumpta comprehendit: (a) Sacrificium Missae, (b) Officium divinum seu Horas canonicas, (c) Sacramenta, sacramentalia reliquasque functiones ecclesiasticas. Causae justificationis sunt: («) gloria Dei et Christi, ac (b) vita aeterna hominum.1 Ideoque omne ministerium sacrum in hunc utrumque quidem finem ordinatur; attamen ad “gloriam Dei et Christi,” seu ad cultum Deo debitum reddendum maxime et primario spectat sacrificium eucharisticum. Officium i Cone. Trid. VI. c. 1. INTRODUCTIO. 4. Proinde Liturgia sacra in tres partes dividitur :— I. De Sacrificio Missae. IL De Officio Divino seu Horis Canonicis. III. De Sacramentis et Sacramental ibus reliquisque functionibus ecclesiasticis. 5. Sacrum hoc ministerium Ecclesia disponit et ordinat praecipue per libros liturgicos, de quibus in articulo se­ quenti. 6. Objectum. A recentioribus distinguitur: (a) Scientia liturgica proprie dicta, cujus objectum est historiam, rationes et significationes rituum et caeremoni­ arum explicare; (b) Scientia rubricistica, cujus objectum est docere executioncm functionum liturgicarum, i.c. “praefinire singulas externas actiones, quae liitus appellantur et Caeremoniae,3 quaeque pro ecclesiasticis omnibus functionibus rite exequendis ab Ecclesia institutae sunt, ut signa sint, testi­ monia. et exercitium cultus interioris, (piem imprimis requirit Deus, et ut honesto ac decenti quodam ordine4 peragantur, quae pertinent ad divinum cultum promoven­ dum et ad disciplinam concordiamque publicam conservan­ dam.” 5 7. Finis sacrae Liturgiae est: («) Veneratio Dei et Sanctorum; sacri enim ritus et caeremoniae rerum sacraimn majestatem valde commendant; (b) Eruditio populi Christiani et protestatio fidei; fidelium enim mentes per ritus et caeremonias ad altissimarum rerum contempla­ tionem sustolluntur et etiam devotionis igne inflammantur.6 2 S. Aug. 3 Ritus et caeremoniae nunc plerumque indiscriminatim usur­ pantur quamvis a pluribus varie distinguantur. Liber textus Rubricis*ieae au dit Caeremoniale. * Cfr. 1 Cor. 14, 40. s Fornici Instit. liturg. (Notae praeviae). e Sixtus V. Immensa 22. Jan. 1588. — vero divinum aeque fere ad cultum divinum atque ad salutem animarum ordinatur; etenim “ascendit oratio et descendit Dei miseratio.”2 Ad salutem animarum promovendam immediate spectant sacramenta et sacramental ia ac reliquae functiones ecclesiasticae. DE LEGIBUS LITURGICIS. 3 Ex quo elucet maxima dignitas sacrae Liturgiae. Obedicntes igitur ac devoti Ecclesiae filii magni aestimant Liturgiam sacram. ART. II. Dii LEGIBUS LITURGICIS EARUMQUE FONTIBUS ET VI OBLIGANDI. 2. Leges, quibus Ecclesia ritus sacros et caeremonias ordinat, sunt: (fl) Rubricae; (b) Decreta S. Rituum Congregationis. 2. Rubricae sunt leges liturgicae in libris liturgicis traditac. Rubricae nomen sortiuntur a rubro colore, quo olim inscribe­ bantur, et ex parte etiam hodie imprimuntur. Quae consuetudo originem ab antiquis deduxit, qui titulos et inscriptiones legum rubro colore notabant, utendo specie quadam terrae quae Rubrica appellabatur; unde ipsae “leges rubrae” dicebantur. 3. Libri liturgici sunt: (a) Missale; (b) Breviarium; (c) Rituale; (d) Caeremoniale Episcoporum; (e) Ponti­ ficale; (/) Memoriale Rituum pro minoribus ecclesiis; (#) Martyrologium. Libris liturgicis insuper accensendi sunt (c) Libri cantus ecclesiastici; (b) Octavarium Romanum; (c) Caeremoniale ca­ pellae pontificiae; (d) Instructio Clementina pro Oratione 40 horarum. 3. Rubricae distinguuntur (a) praeceptivae et (6) di­ rectivae. Directivae per modum consilii praebent directiones et instructiones ad congruentius agendum, et per se non obligant sub peccato, dummodo non negligantur cum scan­ dalo, ex contemptu vel animo novum ritum inducendi. Tales sunt, quae forma mori consilii constant, e. g. i‘ad arbitrium,” vel “pro opportunitate Sacerdotis” ad orationes dicendas ante Missam (generatim Ruhr. Missalis de agendis extra Missam probabiliter sunt directivae, nisi aliunde con­ stet de praecepto; Ruhr, de defectibus Missae sunt praecep­ tivae) ; quae in Breviario statuuntur quoad officium defunc- 4 introductio. torum (exc. 2 Nov.) ; nccnon quoad caeremonias pro officio, quando privatim sen extra chorum (etsi cum sociis) recitetur; quoad fideles qui Missae Sacrificio vel Sacra­ mentorum administration! etc. assistunt. 4. Praeceptivae sensu stricto sunt leges liturgicae, quae “obligant sub mortali ex genere suo,” i. e. sub peccato mortali in materia notabili, et sub veniali in materia parva ; at propter contemptum formalem vel transgressionem plurium praeceptorum leviter obligantium coalescendo pec­ catum mortale committi potest. 2. At, sicut in omni lege positiva, excusat a peccato formali non solum inadvertentia vel oblivio inculpabilis, sed etiam moralis impossibilitas, vel causa sufficiens et pro­ portionate gravis, praecipue si Rubrica obliget sub levi seu materia sit parva. Talis causa excusans aliquando est scandali periculum, non vero scandali praetextus inanis vel admiratio populi vel Sacerdotis affectus ad alios usus.1 3. Rubricas praeceptivas sub peccato obligare probatur ex Concilio Trident., ex declarationibus Summorum Pontifi­ cum et ex Jure Canonico. 4. Concilium Tridentinum statuit: “Si quis dixerit, receptos et approbatos Ecclesiae Catholicae ritus, in solemn i sacramentorum administratione adhiberi consuetos, aut con­ temni, aut sine peccato a ministris pro libito omitti, aut in novos alios per quemcumque Ecclesiarum Pastorem [i. e. Episcopum] mutari posse; anathema sit.”i2* i En exemplum. Benedictus XIV. de Rubrica praescribente recitationem Matutini cum Lau­ dibus ante celebrationem Missae haec scribit: “Si sermo sit de Missa conventual!, [ubi adest ob­ ligatio chori,] videtur peccatum esse mortale eam ante Matutinum et Laudes celebrare; id enim est contra generalem Ecclesiae usum. In Missis vero privatis, si qua sit legitima causa, . . . videri posset a peccato etiam veniali immunis, qui eam celebraret, non recitato Matutino et Laudibus. Si vero absit causa, perdifficile vi­ detur, ne veniali quidem peccato non esse locum. Quod si quis nulla causa urgente, perpetuo id faceret, ut videretur quasi sta­ tuisse animo, nunquam celebrare, dicto Matutino et Laudibus, tum . . . concludi posset, hujusmodi Sacerdotem peccare mortaliter. ’ ’ Sacrif. Missae III. 13, 4. 2 C. Trid. sess. VIT. DE LEGIBUS LITURGICIS. 5 Summus Pontifex Benedictus XIII. declarat: “Manda­ mus, ut in Sacramentorum administratione, in Missis et divinis officiis celebrandis, aliisque ecclesiasticis functioni­ bus obeundis, . . . recepti et approbati Ecclesiae catholicae ritus, qui in minimis etiam, sine peccato, negligi, omitti vel mutari haud possunt, peculiari studio ac diligentia ser­ ventur. Quamobrcm Episcopis districte praecipimus, ut contraria omnia, quae in Ecclesiis seu saecularibus seu regularibus (iis exceptis, qui proprio, vel Rituali, vel Missali, vel Breviario utuntur a S. Sede probato), contra Rubricas Missalis, Breviarii et Ritualis irrepsisse compererint, detestabiles tanquam abusus et corruptelas pro­ hibeant et omnino studeant removere.”3 Quae verba omnino valent in America septentr., ubi tot Conciliorum Decreta omnem ritum et consuetudinem ritui Romano contrariam stricte interdicunt. 5. Jus Canonicum: “Reprobata quavis contraria consue­ tudine, sacerdos celebrans accurate ac devote servet rubricas suorum ritualium librorum, caveat que ne alias caeremonias aut preces proprio arbitrio adiungat.”4 6. Specialiter quoad Rubricas Missalis S. Pius V. in Bulla 5 cuique Missali praeposita statuit : “Mandantes et districte omnibus et singulis ... in virtute sanctae obedientiae praecipi­ entes, ut . . . Missam juxta ritum, modum ae normam, quae per Missale hoc a Nobis nunc traditur, decantent ac legant, neque in Missae celebratione alias caeremonias vel preces, quam quae hoc Missali continentur, addere vel recitare praesumant.” Urbanus Λ 11Γ. per S. Congregationem “mandat, in omnibus et per omnia servari Rubricas Missalis Romani, non obstante quocumque praetextu, et contraria consuetudine, quam abusum esse declarat.” Benedictus XIV.6 7 scribit: “Ipsa communis omnium sententia docet, Rubricas esse leges praeceptivas, quae obligant sub mortali ex genere suo, ut loquuntur Theologi: ita tamen ut immunis sit a mortali, qui eas non servet per invincibilem omnimodam imprudentiam, et aliquando etiam propter parvitatem materiae.” 7. Probabilius etiam Rubricae pro sacris Ministris in Missa solemni sunt praeceptivae. Ad dubium: “An Regulares, qui utuntur Missali Romano in celebratione Missarum tam privatarum 3 Bened. XITT. decr. in Cone. prov. Rom. Can. 818. s Quoprimum, 14 Jul. 1570. ° De sacrif. Missae, III. 13, 3. 6 INTRODUCTIO. quam sokmnium, ritus in Missali praescriptos immutare possint addendo, vel minuendo aliqua, seu ritus alios subrogando in Choro, aut in Altari sub alicujus antiquae consuetudinis praetextu; an potius omnia in eodem Missali, et Caeremoniali [Episc.] praecepta ad unguem, sine ulla additione, diminutione, vel immutatione servare debeant?” S. R. Congr. resp. : “Nihil addi, minui, vel immutari posse, sed omnia in eodem Missali et Caeremoniali praescripta ad unguem servanda esse.” 7 8. Quoad Breviarium Romanum S. Pius V.8 statuit: “Hoc nostrum Breviarium ac precandi psallendique formulam in omnibus universi orbis Ecclesiis [nisi sint de exceptis] . . . praecipimus observari. Statuentes Breviarium ipsum nullo unquam tempore vel totum vel ex parte mutandum, vel aliquid addendum, vel omnino detrahendum esse.” De nova Psalmorum in Divino Officio distributione Pius X.9 haec decrevit: “Itaque novum Psalterii ordinem, qualem Nos cum suis Regulis et Rubricis approbavimus . . . religiose ob­ servari jubemus.” 9. Rituale Romanum est de praecepto in locis (uti in America septentr.), ubi tempore Concilii Tridentini nondum proprium Rituale adhibebatur, vel ubi Rituale Rom. unquam receptum fuit, vel ubi Rituale particulare adhibetur, cujus ritus in administratione sacramentorum post Concilium Trid. sine induito Apostolico mutati sunt. 10. De Caeremoniali Episcoporum Clemens VTIT. “praecipit et mandat illud in universali Ecclesia ab omnibus et singulis personis, ad quas spectat et in futurum spectabit, perpetuo observandum esse.”10 Permultae regulae hujus Caeremonialis spectant etiam ad Ecclesias non Cathédrales, e. g. de Missa et Vesperis solemnibus. S. R. C. decrevit: “Ad Caeremonialis Episcoporum observantiam, juxta Apostolieas Constitutiones teneri omnes Ecclesias, praecipue autem Metropolitanas, Cathé­ drales et Collegiatas.” 11 11. Pontificale Romanum recipi et observari praecipit Bene­ dictus XIV.12 statuens cum Clemente VIII.: “Quascumque personas, quae Pontificalia munera exercere, vel alias quae in dicto Pontificali continentur facere aut exequi debent, ad ea peragenda et praestanda, ex hujus Pontificalis praescripto et ratione teneri.” i Ad prop. Def. Generalis Ord. Carmelitarum, 19 Aug. 1651, η. :·'7. 2. «Bulla Quod a nolis, 9 Jul. 1568. ’Bulla Divino afllatu, 1 Nov. 1911. i° Bulla Cum notissime, 14 Jul. 1600. ii D. 3839. 1. 13 Literne initio Pontificalis in­ serta e. DE LEGIBl S L1TURGICIS. 5. Decreta Congregationis Sacrorum Rituum II sunt altera classis legum liturgicarum. Sunt λ cl generalia vel particularia. Generalia decreta ad Ecclesiam universalem diriguntur. Obligant in conscientia, Ça) Si forma praeceptiva sunt edita; vel Çb) Si sunt declarationes seu interpretationes Rubrie a r u m p r a e c e p t i v a r u m. 2. Decreta a Congregatione Sacrorum Rituum emanata et responsiones ab ipsa propositis dubiis datas, nostris hisce temporibus in unum edita sub titulo: Decreta authentica Congregationis Sacrorum Rituum Summi Pontifices Leo ΧΙΠ., Pius X. et Pius XI. Apostolica sua auctoritate approbaverunt atque authentica de­ clararunt. 3. Pius X. in Constitutione Apostolica Sapienti consilio1 statuit: “Sententiae quaevis” Sacrarum Congregationum “pontificia approbatione indigent.” Ideoque Decreta et Responsiones Congregationis Sacrorum Rituum, ut vim legis sortiantur, a Summo Pontifice in forma specifica vel saltem in forma communi approbari debent.2 4. Promulgatio Decretorum et Responsionum Congrega­ tionis Sacrorum Rituum fit in commentario officiali “Acta Apostolicae Sedis.”3 6. Particularia decreta ad particularem ecclesiam, vel coetum vel personam particularem diriguntur. Ça) Si sint responsiones seu declarationes circa generalia, e. g. circa Rubricas etc., ubique in conscientia obligant. Çb) Si sint circa particularia, e. g. consuetudines par­ ticulares etc., non ubique obligant, sed illos tantum ad quos diriguntur. (c) Si sint purae gratiae, dispensationes aut privilegia aut dispositio alicui regioni, Ordini seu Congregationi specialis, ad Ecclesiam universalem extendi nequeunt. 2. Quaeres, cur in tot rebus etiam parvi momenti con­ scientia ab Ecclesia oneretur? Ça) Quia pertinent ad cultum Dei optimi maximi, et, ut Spiritus S. ait, “maledictus, qui facit opus Domini fraudu1 Die 29 Junii J908. a Ojetti, Vermeersch et alii. 3 Can. 9. INTRODUCTIO. 8 lenter.” “Qui fidelis est in minimo et in majori fidelis est, et qui in modico iniquus est, et in majori iniquus est.” Num Clericos, ad sortem Domini vocatos, in ministerio divinae Majestatis negligent iores esse decet, quam aulici sunt erga principes terrenos ? (&) Quia unitas in S. Liturgia et generat im in sacro ritu sequitur facile unitatem fidei et Ecclesiae, eamque niaximopere conservat et pulchre exhibet. “Sane omnino conveniens est, ut qui omnes unum sumus in uno corpore, quod est Ecclesia, una et eadem celebrandi ratione, uniusque officii et ritus observatione in hoc ineffabili et tremendo Sacrificio utamur.” Eadem vero ratio valet pro Sacramentorum administratione ceterLque officiis et functionibus ecclesiasticis. “Unitas fidei et Ecclesiae cum variis quidem ritibus servari potest et servatur; quo major tamen in his etiam est unitas, eo arctius ipsa fidei unitas constringitur, et difficilius rumpitur; et contra quo major in ritibus est difformités, eo difficilius fidei quoque unitas servatur, prout Graecorum et quarumdam aliarum Europae nationum historia probari potest.” 1 (c) Spiritus Sancti effatum est: “Melior est obedientia, quam victima,”2 et praecipue Sacerdotes “filios obedientiac” esse vult Ecclesia. Tali spiritu ducti quotidie in divino ministerio per innumeros s. obedientiae actus in­ numerabiles aeterni meriti thesauros colligere possunt. 7. Consuetudines, etsi immemorabiles, quae Rubricis vel Decretis S. R. Congregationis aperte in re notabili repug­ nant, sustineri nequeunt, sed per Constitutiones Summorum Pontificum et S. R. Congregationem, tanquam abusus reji­ ciuntur.1 “Ordinarius stricte tenetur opportunis remediis, providere, ut Rubricae et S. R. C. Decreta rite serventur; si quid dubii occurrat, recurrendum ad S. C. pro declara­ tione.”2 (In Quaes. agitur de “ritibus sacris in Missis, divinis officiis, Sacramentorum administratione, caeterisque ad divinum cultum pertinentibus.”) Eadem S. Congr. decrevit: “Inveterata quaecumque in contrarium consue­ tudo derogare non potest Legi a Decretis Sacrae Congre­ gationis praescriptae.” 3 1 De Herdt III. 141. 2 1 Rcg. 15. i Decret, initio Missalis. 2D. 2621. 1. s D. 2792. 2. DE LEGIBUS LITURGICIS. 9 2. Deinde Concilia Plenaria et Provincialia Americae Sept, tam Foederatae quam Canad. expresse et constanter omnem consuetudinem Ritui Romano contrariam, quantumvis toleratam in aliis terris, plane rejiciunt; e. g. C. Pl. Balt. 1. Decr. 3: “Vetantes districte ne consuetudines ritusve a Romanis alieni inducantur.” C. Pl. Balt., II. Decr. 213, et C. Prov. Quebec. 1. Decr. 6: “Districte vetamus, ne Sacerdotes a forma sibi in Rituali praescripta, consuetudinis obtentu vel alio quocumque praetextu discedant.” 4 C. Prov. Quebec. II. Decr. 6: “Volumus et mandamus ut in Sacramentorum administratione, in Missis et divinis officiis celebrandis, aliisque functionibus ecclesiasticis obeundis, recepti et approbati Ecclesiae Catholicae Ritus peculiari studio ac ad amussim serventur.” C. Prov. llalef. I. Decr. 10.: “Ad amussim serventur omnia quae in Rubricis praescripta sunt, juxta Ritum Romanum.” 3. Consuetudines contra Rubricas in re minus gravi ali­ quando legitimae fiunt elapso praescriptionis tempore. 4. Consuetudines praeter Rubricas facilius decursu tem­ poris legitimae evadunt, ita ut non paucae a Cong. Sacr. Rit. approbatae fuerint. 5. Consuetudines secundum Rubricas plerumque Rubri­ cas optime interpretantur.5 4 C. Pl. Balt. II. 5 Cfr. Can. 27. 28. 30. 63. $arsi $rima. DE SACROSANCTO MISSAE SACRIFICIO. CAPUT I. LITURGIAE SACRAE BREVIS EXPOSITIO HISTORICA. ART. I. ANIMADVERSIONES GENERALES. 8. Sacrificium incruentum novae legis Christus summus Sacerdos in ultima Coena instituit, pridie quam ipse cruen­ tum Sacrificium se obtulit. “Vespere autem facto venii cum duodecim. Et manducantibus illis, accepit Jesus panem, et benedicens fregit etc.” (Marc. 14). “Coenanlibus autem eis accepit Jesus panem, et benedixit ac fregit deditque discipulis suis, et ait : Accipite et comedite : hoc est corpus meum” (Mat. 26, 26). 2. Apostoli vero edocti a Domino, post resurrectionem ejus, accepto Spiritu Sancto Hierosolymis adhuc congregati. SS. Sacrificium offerebant secundum exemplar quod a Magistro in ultima Coena acceperant, stabilientes certum ordinem communem pro celebratione SS. Sacrificii : i. e. formabant S. Liturgiam. lia factum est, ut euntes in diversas mundi partes non solum eandem doctrinam traderent, sed eundem cultum divinum, eandem Liturgiam instituerent. 3. Haec Apostolorum Liturgia tribus prioribus sacculis in omnibus fere partibus immutata remanebat et uniformis saltem in lineis generalioribus, praecipue vero in Canone, quod, licet pro diversis regionibus aliis atque aliis verbis ecrota_ DE CETERO ORNATU ALTARIS. laterales apponuntur. tur.1 33 Post Missam ab Altari removean­ Ineptae sunt tabellae nimis amplae, quae tabernaculum paene obtegunt, vel minoris scripturae quam Celebrans vix legere potest. Campanula seu tintinnabulum. Simplex companula a Rubricis praescribitur. In plurimis Ecclesiis adhibetur instrumentum,1 2 in quo tria vel quatuor tintinnabula con­ juncta habentur. Usus cymbali indorum 3 non convenit.4 Quando pulsari debeat vide n. 130. 5. Ampullae vitreae5* vini et aquae cum pelvieula et manutergio mundo in fenestella in muro seu in parva mensa ad haec praeparata. Ubi usus viget adhibendi ampullas aureas vel argenteas tolerandus est.G Pelvis et urceus vel vasculum cum aqua pro sola lotione manuum adhiberi nequeunt.7 24. Exornatio Altaris. “Super Altare nihil omnino ponatur, quod ad Missae sacrificium vel ipsius Altaris orna­ tum non pertineat.” 2. “In ornatu Altaris habenda est ratio temporis. Decet ut diebus festivis, praesertim soleinnioribus splendidior ap­ pareat. Sacrae Reliquiae et imagines disponi poterunt alternatim inter candelabra,” nisi SS. Sacr. sit expositum “Sed et vascula cum flosculis frondibusque odoriferis [naturalibus] seu serico contextis, studiose ornata adhiberi poterunt.” 1 Admittuntur flores ex encausto, porcellana vel etiam ex tela decenti confecti; sed prorsus excluduntur flores chartacei.2 3. “Gradus omnes Altaris inferiores cooperiantur aliquo amplo et pulchro tapete. Reliqua pars Presbyterii pannis 1 Van der Stappen III. p. 233. 2 Chime. 3 Gong. ·» D. 4000. 3. s Ut aqua a vino facile dis­ tinguatur, et ob munditiem. g D. 3149. 7D. 4100. 4. 1 Cacr. Ep. I. 12. 2 Cfr. Visit. Aplica in Urbe 1904. 34 DE REQUISITIS AD MISSAM CELEBRANDAM. viridibus contegitur. Si haberi non posset saltem sup­ pedaneum sit tapete aliquo coopertum.”3 4. Decet ut ornamenta, praesertim flores, ab Altari remo­ veantur temporibus poenitentialibus, et quandocunque colore nigro vel violaceo celebratur, exceptis Dominica tertia Adventus et quarta Quadragesimae. Append. I. Sedes Celebrantis (pro Missa solemnî etc.) collocetur “a cornu Epistolae juxta Altare” seu “scamnum oblongum coopertum aliquo tapete aut panno” viridis aut alterius coloris pro Celebrante et s. Ministris cum vel sine dorso. “Non tolerandus est abusus adhibendi loco scamni sedes camerales.” 4 Solius Episcopi Ordinarii est sedere in throno ad latus Evangelii. In minoribus Ecclesiis simplex subsellium cum vel sine dorso adhiberi potest.—Scamnum, si apud parietem collocatum sit, exiguum suppedale ligneum habere potest,5 non autem gradus.6 II. Imagines (statuae), si super altari exponantur, digniores sint a cornu Evangelii et prope Crucem (De Ilerdt).—“Non licet imagines exponere cum alio habitu et forma quam in catholica Ecclesia ab antiquo tempore consuevit” (Urbanus VIII.); nec licet ullo in loco [publico] aliquam insolitam ponere imaginem nisi ab Episcopo probata fuerit (C. Trid.).—Prohibuit S. R. C. imaginem Crucifixi brachiis in altum expansis et imaginem B. Μ. V. dictam Dominae nostrae SS. Cordis, cum puero Jcsu non in brachiis sed ad pedes posito.—Nec licet exponere in una eademque Ecclesia eoque magis in uno eodem Altari plures imagines eundem Coclitem, vel si agatur de B. Μ. V., Deiparam sub eodem titulo referentes (D. 3732).—Imagines virorum ac mulierum, qui . nondum Beatificationis aut Canonizat ionis honores consecuti sunt, neque Altaribus utcumque imponi possunt, neque extra Altaria depingi cum aureolis, radiis aliisve sanctitatis signis (D. 3835). III. Convenit ut Ambo seu Pulpitum coneion. sit in Ecclesiis cathedralibus ad latus Epistolae, in reliquis Ecclesiis ad latus Evangelii. IV. Sacrarium seu piscina sacra, lateribus circumvestita, oper­ culo contecta, in quam lotio puriticatoriorum, aqua baptismatis adhibita, cineres, etc. secundum Rubricas projiciuntur, melius sub Saeristia construitur. Aqua ex lotione manus Sacerdotis sive ante sive post Missam non in Sacrarium sed in communem cloacam derivetur. Sub baptisterio convenientius alterum sacrarium construitur. V. Sequentes mensurae commendandae videntur: Height of Altar from 3 ft. 4 inch. to 3 ft. G inch. (1 nictr. 3 Caer. Ep. I. 12. « D. 2621. 6: et alia. 5 Eph. Lit. 9, p. 364. 6 D. 2135. 2 DE VASIS SACRIS. 35 2 cm.). Width of “Mensa” not less than 20 inches. Length at least 8 ft. 6 inch. Altar steps at least one foot aide, and not more than 6 or 7 inches high. Communion railing from 2 feet 3 indies to 2 feet 5 inches; the top step outside the communion railing to be on a level with the floor on which the priest stands when giving communion; it must be at least 10 inches wide; the other steps leading up to the railing from 16 to 20 inches wide; the risers of these steps not more than 6 or 7 inches high. The pulpit not more than 2 feet 10 inches from its floor to the top. Pews must be at least 2 feet 7 inches apart; the kneeling bench 6 or 7 inches high from the floor, and standing back 9 inches from a perpendicular line drawn from the top of the back of the next pew ahead to the floor. The middle aisle not less than 6 feet, the side aisle 5 feet wide. (Corporal 18 inch, sq.; pall 6 inch, sq.; purificator 11 x 20 inch. —Amice 2 x 3 feet.) ART. V. DE VASIS SACRIS EORUMQUE ACCESSORIIS. 25. Calix débet esse aureus vel argenteus vel saltern habere cuppam argenteam intus auratam;1 similiter et Patena.—Pes calicis ex alio metallo constare potest, e. g. stanno, cupro, aurichalco. 2. Calix et Patena debent osse chrismate consecrata. Amittunt consecrationem: (a) Si tales laesiones vel mutationes subierint ut pris­ tinam amiserint formam, et jam ad suos usus non habeantur idonea ; (b) Si ad usus indecoros adhibita vel publicae venditioni exposita fuerint.2 “Calix et Patena non amittunt consecrationem oh con­ sumptionem vel renovationem auraturae, salva tamen, priore in casu, gravi obligatione rursum ea inaurandi.’'3 De novo ergo consecrari debent, si e. g. Calix habeat parvum foramen in fundo vel Patena majorem fracturam; minime vero si laesio vel mutatio non sit notabilis, neque si pes qualitercumque mutetur vel separetur, sive sit tornatilis sive non (Gasparri). 1 D. 3136. 4. 2 Can. 1305. a Can. 1305. 36 DE REQUISITIS AD MISSAM CELEBRANDAM. 3. Ciborium seu Pyxis et Lunula ex cupro vel aurichalco confici possunt. Cuppa Ciborii intus debet inaurari; item tota Lunula.4 Non decet sacram speciem inter vitreas laminas Lunulae ita includere, quarum superficies illam immediate tangant.5 4. De Ostensorio et Custodia seu Capsula nihil sancitum est, nisi quod in summitate Ostcnsorii Crux visibilis appona­ tur.0 Lunula (eum SS. Sacramento) congruentius in Cus­ todia reponitur, quod solum de praecepto est quando Lunula aperta adhibetur. 5. Pyxis seu Ciborium et Lunula Ostensorii seu remon­ strant iac benedicenda sunt formula Ritualis Benedictio tabernaculi ete. (i. c. ciborii) a Sacerdote habente facul­ tatem benedicendi vestimenta etc. Ostensorium et Custodia benedici possunt eadem bene­ dictione, sed non debent. 26. Paramenta Calicis sunt : Corporale, Palla. Purificatorium, Velum, Bursa. 1. Corporale sit ex tela subtilissima et texturae diligen­ tius expolitae, ita ut nihil asperum telae vitio in ipso ap­ pareat, neque filorum fragmenta extrahi possint.1 2. Materia Corporalis debet esse linum album, purissi­ mum et nitidissimum, quia immediate tangit Eucharisticum Dominum. Usus alterius materiae, quamvis pretiosioris et adhuc magis inferioris indolis stricte prohibetur. Corporalia confecta e gossypio et etiam e serico sunt contra rubricas, adeo, ut S. Cong. Rit., quae secus pro reliquis paramentis e materia illicita confectis usum usque ad consumptionem per­ mittere solet, jusserit, quod Corporalia (et iflem valet de Palla et Puriiicatorio) post lapsum unius mensis a Decreti2 publica­ tione interdicta et vetita forent et non possent adhiberi usquedum consumantur. 3. Forma Corporalis est quadrata talis dimensionis, ut commode Hostia et Calix super eo collocari queant. Non raro parva crux (rubri coloris) acu pingitur in < D. 3162. 6. >1). 3234. 4. < D. 2957. iVan der Stappcn, Sacra Liturgia ITI. 2D. 2600. DE VASIS SACRIS. 37 anteriore plicatura, sed non apparet ratio. Nam si crux affigatur ad distinguendum Corporale ab aliis paramentis melius ponitur in centro, non autem in plicatura et loco, ubi fragmenta S. Hostiae colligi debent, sed etiam haec crux minus congrua est. 4. Circa ornatum dicendum est, non licere filamenta coloris caerulei vel rubei intertexere lino, neque in lateribus neque in medio. Saepe venduntur hujusmodi Corporalia, sed videtur obstare finis, cui Corporale inservit, neenon rubrica, quae absoluti? album Corporale requirit. Nihil vero prohibet, quominus ornatus textilis denticulati parvae dimensionis circa extremitates trahatur, immo etiam textile aureum, dummodo in ipsa planitie Corporalis omnis ornatus absit. 5. Corporale, quando non est in usu, caute plicari debet et in bursa asservari. Obligatio incumbit parochis et recto­ ribus ecclesiarum curandi, ut Corporalia semper sint mun­ dissima. “Ideo,” inquit Van der Stappen, “stat i m, ac frequenti usu Corporale non amplius est omnino candidum, aut aliqua in eo etiam minima macula deprehenditur, seponatur illud et mundetur; et frequenter, singulo quidem mense, quotquot in usu sunt in ecclesia, Corporalia inspicere, sacerdotalis fides et zelus pro fastidio non habeat.” 27. Palla. Hodie tres formae Pallae in usu sunt. Primus modus conficiendi Pallam consistit in eo, quod duo linteamina quadrata habeantur consuta, ita ut saccum constituant, cui charta vel etiam tenuis tabula lignea inseritur ad obtinen­ dam majorem firmitatem vel soliditatem. Alter modus habetur, quatenus duo vel 1res panni inter sc connectuntur, qui tunc amylo consolidantur. Tertia forma Pallae est simplex pannus lineus, qui chartae lino circumductae sed aliquatenus majoris dimensionis infra supponitur et acu vel paucis filis affigitur. 2. Palla ipsa est ille pannus lineus, infra positus, qui calicem directe vel immediate contegit (nam hic praecise Pallam constituit) et qui debet esse absque omni ornatu, eodem modo ac Corporale. Semper sit linteamen purissi­ mum et nitidissimum quoniam immediate supra pretiosis­ simum Sanguinem in calice ponitur. 38 DE REQUISITIS AD MISSAM CELEBRANDAM. 3. Palla in parte superiore cooperta panno serico, aut ex auro vel argento, et acu depicto permitti potest, dummodo palla subnexa proprie dicta, sit linea, munda et facile amovibilis, ac pannus superior non sit nigri coloris, nec referat aliqua mortis signa.1 4. Ornatus potest apponi in sola superficie et in extremitatibus. Textus parvus (lenticulatus in extremitatibus non vetatur, sed minus convenit. Si ornatus in superiore parte Pallae habeantur, convenit, ut emblemata Passionis Domini (crux, Agnus Dei etc.) eligantur. Minus apti videntur esse flores. Et non licet affigere ornatum duorum cordiuin (Jesu et Mariae) vel unius Cordis (SS. Redemptoris) absque figura totius corporis. 28. Purificatorium ex lino vel cannabe confici debet. Ornatum adjicere Purificatorio minus convenit, excepta parva cruce acu depicta in medio, ut sic ab aliis linteis possit distingui. 2. Decet omnimode, ut sacerdotes, qui regulariter in eadem ecclesia celebrant, Purificatoria munda (sicut etiam amictus) pro unaquaque hebdomade accipiant et loco separato asservent. Tolerari nequit mos adhibendi idem Purificatorium, quod ex usu quotidiano facile immundum evadit, per tempus nimis diuturnum, v. g. per mensem. 29. Velum calicis debet esse sericum et ejusdem coloris ac casula. Curandum est, ne sit nimis firmum vel rigidum. Romae nullus praecise ornatus apponitur; alibi saepe crux in anteriore parte affigi solet. Decorationes sicut fringii in extremi­ tatibus melius omittuntur. Bursa suo fini apte inserviens debet habere formam quadrati; melius in tribus partibus erit juncta, dum una pars (superior) aperta manet ad recipiendum Corporale. Sit ejusdem coloris ac casula. “Nonnunquam,” inquit A’an der Stappen, “videre est bursas ab una parte clausas et tribus partibus apertas, cum apposita fasciola ab una et altera parte, et Corporalia aegre continentes; de congruenti bursa istae nihil retinent praeter nomen, et nemini proferto placeret res suas caute et decenter servandas parili custodiae tradere.” 1 1 DD. 3832. 4. ct 4174. 2 1 Van der Stappen III. DE VASIS SACRIS. 39 30. Velum Ciborii. Rituale Romanum praescribit, ut Ciborium, quando actualiter sacras species continet, tegu­ mento quodam vel mantello circumcingatur. Quando sacrae species renovantur, imponitur post Communionem Sacer­ dotis. De materia nihil distincte dicitur, sed magis convenit, ut sericum adhibeatur. Neque rubricae quidquam annotant quoad formam, dummodo decenter sacrum vas contegatur ct e conspectu publico plus minusve subtrahatur.1 Debet esse albi coloris. 31. Velum Ostensorii. Ostensorium cooperiri debet velo albo, quando stat in Altari ante et post expositionem Ssmi Sacramenti.1 Hujus praxis mentionem jam facit Cavanti. Cum de materia hujus veli nihil statuatur, confici potest ex lana, gossypio vel alia tela decenti. In casu autem, quo Ostensorium cum S. Hostia in tabernaculo includitur, sicuti fit aliquibus locis, velum debet esse sericum. 32. “Sacra supellex, praesertim quae, ad normam legum liturgicarum, benedicta aut consecrata esse debet quaeque publico in cultu adhibetur, caute custodiatur in ecclesiae sacrario aliovc tuto ac decenti loco, nec ad usus profanos adhibeatur.” 1 “Curandum ne calix cum patena ct ante lotionem purifi­ catoria, pallae ct corporalia, quae adhibita fuere in sacrificio Missae, tangantur, nisi a clericis vel ab iis qui eorum cus­ todiam habent. “Purificatoria, pallae et corporalia, in Missae sacrificio adhibita, ne tradantur lavanda laicis etiam religiosis, nisi prius abluta fuerint a clerico in maioribus ordinibus con­ stituto; aqua autem primae lotionis mittatur in sacrarium vel, si hoc desit, in ignem.” 2 Quamvis nonnulla indulta particularia concessa fuerint, ut laici sacristae primam hanc lotionem facere valeant, tamen generaliter hoc non indultum est. Nec amplius valet communicatio privi­ legiorum. 1 D. 4268. 7. 1 Can. 1296. 8 Can. 1306. 40 DR REQUISITIS AD MISSAM CELEBRANDAM. ART. VL DE VESTIBUS SACRIS SACERDOTIS IN MISSA PRIVATA.i 33. Vestes sacrae, quas sacerdos pro Missae celebratione induere jubetur, sunt : Amictus, Alba, Cingulum, Manipu­ lus, Stola, Casula. 2. Amictus seu humerale est pannus albus, ad instar veli confectus, quo sacerdos prius caput (per momentum) deinde collum seu humeros undique obtegit. Nomen habet a verbo amicire quod idem est ac circumjicere vel cooperire. Olim etiam caput amictu tegebatur, qui ritus a pluribus Religiosis adhuc servatur, qui amictum, vel caputium amictu involutum a capite solum deprimunt dum Missam vel aliam s. functionem sunt exorsuri. Amictus ex lino vel cannabe confici debet. 3. Usus invaluit, quem hodie Missale Romanum praescri­ bit, ut in medio infigatur parva crux. Pracstantior modus erit affigere crucem (rubei coloris) in centro totius indu­ menti et non in superiore parte, quoniam sacerdos istam crucem osculari debet in superimpositione et depositione, quod vix decenter fieri potest, si crux sit affixa loco, qui collo circumligatur. 4. Ornatus in forma textus denticulati 2 appositi extremitatibus minus convenit, quia amictus post impositionem non conspicitur, excepto casu, quo, uti apud diversos religiosos, hoc indumentum super caput vel super caputium geritur. 34. Alba, vestis a collo usque ad pedes defluens. Materia pro Alba praescripta est linum. S. Rituum Con­ gregatio declaravit, non licere aliam materiam, etsi pre­ tiosiorem (v. g. sericum) vel lino quoad candorem aequalem adhibere in conficiendis Albis. Praesertim et speciatim prohibetur gossypium? Etiam reprobatus fuit usus telae mixtae e lino et gossypic etsi subtilissimo. 2. Respectu ornatus Gavantus2 scribit: “In summa veste et in extremis manicis, aliquid dumtaxat sit acu paululum, ac i Notas historico - symbolical ·. le η. 267 ss. i Lace. * Cotton. 2 Thesaurus Sacrorum Rituum. DE VESTIBUS SACRIS IN MISSA PRIVATA. 41 tenuiter elaboratum; nimius enim labor in his (Albis) ornandis vanitatem sapit et levitatem.” Hodie tale monitum aptum osse videtur; nam (et in hoc habetur abusus) non amplius e pretiosa materia ornatus Albae consistit, sed e vili omnimode textura. “Mechanica industria, inquit Van der Stappen,3 producere incepit texta denticulata, quorum materia plerumque est non linum, sed gossypium; et hodie minimo pretio emi possunt texta denticulata, quae ficto suo apparatu quidem emicant, sed in se nullius valoris sunt, et e materia non debita, immo prohibita.” 3. Exstant varia decreta S. Rituum Cong. circa ornatum Albae. Ad dubium: “Num tolerari possit, ut fundus coloratus sup­ ponatur textili denticulato vel operi phrygio, in manicis et fimbriis Albarum, necnon in manicis Rochetti?” S. Cong. respondit: “Quoad manicas et fimbrias Albarum, Affirmative, quoad manicas autem in Rochettis fundum esse posse coloris vesti talaris relativae dignitatis.” Ad dubium: “An toleranda consuetudo utendi fundo caerulei coloris sub volo translucent i in fimbriis et manicis Albarum?” S. Cong. rescribendum consuit: “Affirmative.” 4. Quoad longitudinem texti denticulati dubium propositum erat: “Num Canonicis Missam celebrantibus, sollemnioribus diebus, liceat uti Alba ornata fimbriis seu reticulo a cingulo deorsum?” S. Cong. respondendum consuit: “Tolerari posse.” 5. Quoad ornatum ipsius texti denticulati vel figuras in eo insertas dubium erat expressum: “An in Tobaleis Altarium, in Albis, et in Superpelliceis tolerari possint vela transparent, quae représentent Cruces, Ostensoria, Calices cum Hostia, figuras Angelorum, et alia similia sacra objecta?” S. Cong. respondit: “Posse permiti i.” 6. Timendum est, ne hodie et in hac nostra regione, ubi immuta­ tiones frequenter occurrunt, abusus varie nimis facile se ingerant. Imprimis reprobandae sunt Albae, quarum reticulum confectum est, non e lino, sed gossypio. Certe etiam minus convenit habere reticulum cum objectis vel figuris sacris, praesertim in inferiori parte Albae, quia hae figurae in genuflectendo conculcantur quod indecentiam sapit. 35. Cingulum congruentius e lino albo conficitur, sed etiam alia materia adhiberi potest, sicuti lana, gossypium vel soricum; et non debet esse albi coloris. Ad dubium S. Rit. Cong. respondit: “Posse uti cingulo colore pa ra­ mentorum.” 1 36. Manipulus, olim sudarium, quod Sacerdotes et ministri prae manibus deferebant, paucis dumtaxat casibus 3 Sacra Liturgia TH. Q. 110. i D. 2194. 42 DE REQUISITIS AD MISSAM CELEBRANDAM. exceptis intra Missam solam et non in aliis functionibus gestatur. 2. In inferiore parte parvae cruces affigi solent, item in parte superiore, quam minister assumens vel deponens Manipulum jubetur osculari. Color est idem ac planetae. Episcopus assumit Manipulum, coram altari ad verba “Indulgentiam etc.,” in Missa de Requiem ante stolam, sacerdos eum sibi imponit ante stolam, diaconus et subdiaconus, postquam dalmatica vel tunicclla jam induti sunt et celebrantem in assumendis vestibus adjuverint. 3. Manipulus gestatur a solis clericis in ordinibus majori­ bus constitutis. Minorista, qui per exceptionem in casu necessitatis fungitur officio Subdiaconi, prohibetur, quo­ minus Manipulum portet, alias irregularis fieret. 37. Stola, paramentum ad modum fasciae longioris con­ fectum, inter vestes sacras principalior habetur. Diversis modis gestatur. Episcopus ducit stolam ante pectus lineis rectis, ita ut ambae extremitates aequaliter pendeant ; pres­ byter medium stolae collo imponit, tunc eam transversat ante pectus et extremitates ab utroque latere cingulo ad> jungit. Attamen si extra Missam stola assumitur a pres­ byteris, lineis rectis dependet. Diaconus stolam gestat ita, ut medium ejus sit impositum super humerum sinistrum et ambae partes dependentes ante pectus et in dorso quasi alligentur sub brachio dextro. 2. Stola adhibetur tantum in ministeriis, pro quibus per Rubricas aut Decreta permittitur, scii. : (a) In Missa et in quavis tractatione SS. Eucharistiae atque in communione Sacerdotis et Diaconi tum intra tum extra Missam; item in adoratione SS. Sacramenti Sacer­ dotes et Diaconi stolam adhibere possunt? (b) In conficiendis et administrandis Sacramentis et Sacramenta!ibus, v. g. in Benedictionibus ex Rituali; (c) In elatione corporis in exequiis et in Matutino et Laudibus immediate subsequent ibus nccnon in absolutione post Missam; Sacerdos potest sed non tenetur accipere stolam et pluviale ab initio officii Mortuorum, quod can­ tatur ante Missam.2 iD. 2709, 2. 2D. 3029, 1,5. DE VESTIBUS SACRIS IN MISSA PRIVATA. 43 (cZ) In concione, ubi existit immemorabilis consuetudo.3 “Extra Urbem condonator stolam adhibet”4 coloris Of­ ficio diei respondentis (etiam 2. Nov.).5 Oratio vero fune­ bris fit sine stola et superpelliceo.6 (e) Ad Vesperas et Horas coram SS. Sacramento ex­ posito sicuti et in aliis Vesperis et Horis, tantum quando immediate sequitur Benedictio Ssmi Sacramenti.7 (/) In Processionibus, sed per se ab Officiatore et Dia­ cono tantum ; (gj Permittitur Parochis quando collégialité? incedunt, v. g. simul convocati ad processiones, ad Synodum Dioccesanam. (7t) Capcllanis qui cum suis C on fraternitatibus in pro­ cessionibus incedunt. 3. Stola debet esse ejusdem materiae ac Casula, i. e. serica necnon ejusdem coloris. Crux parva affigitur parti superiori, ubi stola collo cir­ cumligatur; haec crux semper sit visibilis, quia, sic rubrica dirigit, osculanda est quando stola aut assumitur aut deponitur. Ideo non recte agunt, qui panniculum parvum lineum collari stolae assutum habent, ita ut crux totaliter obtegatur. “Stola latior, qua utitur Diaconus, dum tempore Adventus et· Quadragesimae deponit planetam plicatam, habere non debet intextas tres Cruces, sicuti habentur in stola communi.” 8 Oscu­ landa non est. 4. Circa ornatum Stolae breviter haec adjungamus. Gavantus requirit, ut in Stola (et idem valet de Manipulo) praeter crucem circa collum duae aliae cruces in extremis partibus annectantur. Hae extremitates saepe laciniis vel frangiis e serico vel auro confectis decorantur. Insuper non raro inscriptiones e sacra Scriptura desumptae acu depictae Stolis inseri solent. Convenit, ut Stola, quae non destinatur pro solo Missae Sacrificio sed etiam pro aliis * functionibus et quae idcirco rectis lineis super pectus dependet, eordulam habeat seu funiculum cum floccis, ope cujus ambae partes Stolae possint conjungi, ne Stola huc et illuc vagetur. Minus congruenter extremitates Stolae adeo ampliantur, ut formam batilli ° assumant. 3D. 2682, 21. ’D. 4084. 2; et 4269. 4 Martinueci I. 397. V. 121. «D. 3006. 7. 5D. 3764. 13. o Shovel. i D. 2888. 1. 44 DE REQUISITIS AD MISSAM CELEBRANDAM. 38. Casula seu pianda, olim vestis rotunda totum corpus a collo usque ad pedes ambiens; quare ad brachiorum liber­ tatem intra s. actiones a s. Ministris revolvenda erat. 2. Debet esse confecta ex holoserico vel materia pre­ tiosiore. Sacra Congregatio Rituum saepe illicitum de­ claravit usum casularum, aliorumque similium paramentorum sacrorum, ex tela gossypii, aut lini,1 aut etiam lanae confectorum.12 Ratio est, quoniam hae materiae sunt nimis viles, quibus plebeji utuntur in vulgaribus et quotidianis negotiis. Augustissimum Sacrificium Missae propter suam dignitatem etiam externum quendam splendorem requirit, quemad­ modum Majestatem, divinam decet. 3. Quanti momenti Cong. Romana hanc praescriptionem de materia vestimentorum habeat, colligi potest e Monito, quod anno 1881 omnibus Episcopis et Ordinariis transmissum fuit et quod ita sonat: “Etsi S. Cong. saepe illicitum declaraverit usum Casularum, aliorumque similium Paramentorum ex tela gossypii, aut lini, aut etiam lanae confectorum ; attamen a nonnullis fabricatoribus harum telarum paramenta ejusmodi ita venumdantur, quasi ab ipsa Congregatione nunc eadem permissa fuerint. Ad omnimodam igitur tollendam, in re tam gravi, falsam opinionem, monentur Rev. Ordinarii Dioecesium, Decreta jam emanata quoad hanc rem, ab eadem S. Congregatione, in sua plena permanere vi ac robore, neque ullam existere nuperrimam dispositionem, quae aliquo modo eadem modificaverit.” 4. Diximus, materiam pro Planctis (ct idem valet dc Stola ct Manipulo) esse sericam. Verum, id valet tantum de parte principali et essentiali, minime de accessoriis, sicut i de fasciis, picturis et alio ornatu. Etsi etiam hic sericum sit materia aptior, nihilominus gencratim alia materia tole­ ratur. 5. Fieri sane non poterat, quin indumentum adeo conspicuum, quale est Planctu seu Casula decursu temporis varios ornatus obtineret. Nulla lex, ne hodie quidem, talem ornatum prohibet, dummodo sit congruus fini suo et devotionem ncenon decentiam prae se ferat. Sie acu vel alio modo imagines Christi Domini, B. Μ. λ', et Sanctorum, vel emblemata Passionis, Crux, Spinea Corona etc. poterunt apponi. Sed non licet (juxta Caeremoniale 1 D. 2769, 5. 3. 2 1). 3779, 1. Casula sit vestis mollis et longa (110 cm.), non quasi duplex tabula. DE ALIIS VESTIBUS SACRIS. 45 Episcoporum) in vestimentis nigris apponere imagines vel figuras mortuorum vel cruces albas. ART. VIT. DE ALIIS VESTIBUS SACRIS. 39. Pluviale, seu Cappa,1 antiquitus erat casula cum caputio, et a parte anteriore aperta, in processionibus contra pluviam vel frigus adhibita.i2 In pectore connecti solet fibula vel vitta panni serici. Tantum, quando portatur ab Episcopo, clauditur ornamento, quod vocatur Formale seu Pectorale, confecto ex auro vel alio pretioso metallo formae rotundae vel ovalis. Hoc Formale a solo Episcopo et privative adhiberi potest, non ab aliis dignitariis? 2. Decoratur fascia in fronte ct ornatur opere acu picto vel auriphrygio. Specialis insuper ornatus ct pretiosus saepe datur caputio, sicut i Agnus Dei, imagines Sanctorum etc. Caputium, quod ab initio parvum erat ct, suo naturali fini inserviens, super caput trahi poterat, decursu temporis amplificatum fuit, donec tandem formam clypei assump­ serit. 3. Pluviale juxta rubricas generales Missalis adhibetur: 1. in Processionibus; 2. in Benedictionibus, quae fiunt in altari, uti candelarum, cinerum, palmarum; 3. in Missa Pontificali a Presbytero assistente; 4. in aspersione aquae benedictae; 5. ad absolutionem post Missam Defunctorum; 6. in Officio Laudum et Vesperarum, quando solemniter dicuntur. 4. Quandocunque immediate ante vel post Missam Plu­ viale assumitur, sacerdos Alba induitur infra illud, alias vero Superpelliceo. Insuper, dum utitur Pluviali, deponit Manipulum. Materia, e qua conficitur Pluviale, est eadem ac prae­ scribitur pro Casula. i Distinguenda a u Cappa magna” cum caputio pellibus vel serico subsuto, qua utuntur Car­ dinales et Episcopi. 2 Fornici, I. 12. 3 D. 2425. 46 DE REQUISITIS AD MISSAM CELEBRANDAM. H 40. Dalmatica et Tunicella sunt vestes sacrae, quibus induuntur Diaconus et Subdiaconus in Missa sollemni et aliis functionibus, quae sollemniter i. e. cum ministris pera­ guntur. Utraque vestis exprimit laetitiam et pompam; quare loco dalmaticarum planetae plicatae aliquando ad­ hibentur. 2. Dalmatica est vestis longa, super caput assumpta, ita ut ante pectus usque ad genua defluat. Tunicella ab ea hodie vix differt. Sola distinctio, quae aliquando apparet est in manicis, prouti hae in Tunicella sunt strictiores et aliquantulum longiores, at saepe promiscue adhiben­ tur. 3. Dalmatica et Tunicella Diaconus ct Subdiaconus utuntur in Missa sollemni, item in Benedictionibus et Pro­ cessionibus, quando sacerdoti ministrant. Tempore vero Adventus Quadragesimae (excepta III. Dominica Adventus et IV. Dominica Quadragesimae) ministrare debent in planetis plicatis. Attamen haec rubrica valet de solis Missis, ) Nunquam dicatur sub unica conclusione cum Oratione Missae; (c) Nunquam Oratio imperata pro vivis dicatur in Missis Defunctorum. JD. 11. Jan. 1928. 2 Scii, a summo Pontifice vel Episcopo praescripta. “Sacer­ dotes alienae Dioecesis obligantur etiam ad dicendam orationem praescriptam ab Episcopo loci, ubi celebrant.” D. 3935. 66 DE PARTIBUS MISSAE MUTABILIBUS. (d) Imperata loco Orationis ad libitum substitui potest (non debet) ; alias ob imperatam nulla Oratio a Rubricis praescripta omitti potest, (e) Diebus quibus Oratio Eccle­ siae vel pro Papa a Rubricis praescribitur et simul alteru­ tra sit imperata, unica Oratione adimpletur utrumque prae­ ceptum.3 Praescribi solet aut ordinarie aut pro re cjravi. (a) Si ordinarie praescripta est, omittitur: 1° in festis et Dominicis Γ' ct 2ao cl. ; 2 infra octavas privileg. Nativ., Epiph., Pasch., Ascens., Pentec., Corporis Chr. et Ss. Cordis; 3° in vigiliis Nativ., Epiph. et Pentec. ; 4° in Feriis privil. Ciner. ct Ilebdom. Sanctae; 5° in Missa vot. solemni et ad instar solemnis; 6° quando jam quatuor orationes a Rubricis praescriptae sunt.4 (b) Imperata pro re gravi vel simpliciter vel etiam pro duplicibus 1 cl. praecipitur. 1° si est simpliciter praescripta omittitur in omnibus dupl. 1 cl., in vigiliis Nativ. et Pentec. et in Dom. Palm. 2° Si etiam pro duplicibus 1 cl. praecepta est, omittitur tantum in Nativit., Epiph., Fer. V. in Coena Dni, Sabbato S., Pasch., Ascens., Pentec., Festis Ssmae Trinit., Corporis Chr.,5 Ss. Cordis et Christi Regis. 3. Oratio imperata pro Defunctis omittitur (a) in Missa de Requie, (piae unam tantum orationem admittit; (h) in Missa non de Requie 1° diebus quibus imperata ordinaria omittitur; 2° Tempore Paschali; 3° in Missa de Festo dupl. aut semid. vel in qua dupl. vel semid. commemoratur. 4. Orationes in Anniversariis Papae et Episcopi. (a) 1° In anniversariis electionis et coronationis Papae in omnibus Missis additur Oratio pro Papa6 post Orationes a Rubricis praescriptas. 2° In anniversariis electionis (vel translationis) et con­ secrationis Episcopi Dioecesani in omnibus Ecclesiis etiam ’ Add. VI. * Add. VI. Praescriptis (scii, sub (a) 6° adnumerantur etiam Orationes de Sanctissimo, pro Papa vel Episcopo in anniver­ sariis electionis, consecrationis, coronationis. D. 21. Jun. 1912 ad 5. Quando duae collectae im­ peratae sunt, ambae dicendae sunt post 3. orationem. D. 22 Mar. 1912. 11. 6 Add. VI. 4. • Oratio 4. inter Orationes di­ versae. DE ORATIONIBUS SEU COLLECTIS. 67 Regularium additur Oratio pro Episcopo7 post Orat, a Ruhr, praescriptas, sed dici potest loco Orationis ad libitum. —Oratio pro Papa forte imperata omittitur.8 (&) 1° Omittitur si accidentaliter occurrat in Nativ., Epiph., Dom. Palm., Triduo Sacro, Dom. Pasch., Ascens., Vig. et Dom. Pentec., Dom. Trinit., Corp. Chr., Ss. Cordis, Christi Regis, die 2. Nov. 2° Si accidentaliter occurrat in aliis festis 1. cl. haec oratio dicenda est.9 3° Si anniversarium in tota Ecclesia resp. in tota Dioe­ cesi perpetuo occurrat cum Festo d. 1 cl., d. 2. Nov., Vig. Nat. (vel quoad Episc. cum anniversario Papae) oratio dicenda est in die proximiore libera a Festo d. 1 cl. (et anniversario Papae quoad Episc.). (c) Oratio pro Papa vel pro Episcopo quando dicenda est in d. 1 vel 2. cl. dicitur sub unica conclusione cum Oratione Missae (tam in Missis cantatis, quam privatis) nisi adsit commem, cui tunc conjungitur. Dies elect, (vel transi.) intelligitur, quo Episcopus fuerit in Consistorio electus (vel translatus). At si antea electus (vel transi.) fuerit, dies expeditionis Decreti computatur.10* In Ecclesiis Cathedralibus et Collegiatis canitur M. de anniver­ sario cum assistentia choralium. Quando annivers. accidentaliter occurrat: (a) in Dominicis vel Festis 1. cl.; (b) in Vig. Nativ. vel Pent.; (c) in Fer. privil. Cinerum et Hebd. Sanctae; (d) die 2. Nov., loco Missae fit tantum Commemoratio, quae etiam prohibita est ut supra n. 4(a). (d) In anniversario propriae ordinationis sacerdotalis quivis Sacerdos potest (non debet) addere Orationem pro seipso Sacerdote post Orationes a Rubricis praescriptas, dummodo non occurrat Vig. Nat., Dom. Palm., Vig. Pent, aut Duplex 1. cl., quo in casu Oratio dici potest in prox­ imiore sequenti die, quae sit libera a Dupl. 1 cl.11 7 Ex Missa inter M. votivas ad Diversa. * D. 3213. 0 Si pro particulari tantum ec­ clesia perpetuo impediatur, vi de­ tur omittenda. Brehm, Synopsis, p. 2G7. 10 D. 4254. 11 Ad. VI. 3. 68 DE PARTIBUS MISSAE MUTABILIBUS. 5. Oratio Fidelium (pro omnibus defunctis) dicenda est extra tempus Adventus, Quadragesimae et Paschae, prima mensis die,11 in qua dicitur M. ferialis vel votiva privata item in feriis secundis per annum in qua similiter M. ferialis vel vot. privata dicitur extra tempus Quadrag. et Paschae, (dicitur feriis 2 Adventus). Dici nequit in Vigilia, Quat. Temp., vel quando Missa Dominicae primo resumitur.12 Oratio Fidelium penultimo loco dicenda est. Dictis feriis in Ecclesiis Cathcdr. et Collegiatis (ubi adest obligatio Chori) dicenda est M. convcntualis pro de­ functis Sacerdotibus et benefactoribus istarum Ecclarum. 6. Oratio pro Defunctis in Missa de Foria. In omni Missa de Foria (etiam majore), dummodo M. reapse pro Defunctis applicetur, addi potest Oratio pro iisdem Defunctis, etiamsi fiat commemoratio de Festo du­ plici (etiam majore). Non est omittenda ulla Oratio de tempore, nisi facta sit commem, duplicis ; nec attendendus est numerus Orationum an sit dispar an non; nec omit­ tenda est, quia jam praescripta sit Oratio Omnipotens pro vivis et defunctis vel Oratio Fidelium. Semper dici debet pacnultimo loco comprehensa etiam orat, imperata.13 7. Orationes votivae ad libitum.1* In quavis Missa lecta (exc. convent.) ritus simplicis, sive de Festo, sive dc Foria15 vel Vigilia, sive votiva privata Orationes ad libitum adjungi possunt, observatis seqq. regu­ lis: (a) post Orationes a Rubricis praescriptas dicuntur imperatae deinde Orationes ad libitum; (ύ) omnes Orati­ ones in Missa dictae numerum septenarium non excedant ; (c) numerus Orationum sit impar; (d) ordo inter Orati­ ones ad libitum idem est ac inter imperatas; (c) Oratio pro Defunctis dici nequit Tempore Paschali et semper paenultimum locum. tenet.1G •I 57. Ordo Orationum: I. Collecta principalis Missae; II. commemoratio specialis; III. commemorationes communes, n Omittitur incuse Novembri. 12 Add. III. 2. 3. 13 D. 12. Jun. 1912; et Add. VI. 8. G. κ i. e. quae ad libitum Sacerdotis dici vel omitti possunt. Exceptis Fer. IV. ciner. ct llcbdom. Sanctae. iG Add. VI. 6. DE EPISTOLA USQUE AD OFFERTORIUM. 69 seu Orationes 2° vel 3° loco dicendae, (in ritu semiduplici vel simplici, si commemorationes speciales faciendae non sint) ; IV. Oratio seu Collecta imperata. Quando plures commemorationes faciendae sint, “hic ordo servetur: 1° de Dominica qualibet vel de Vigilia Epi­ phaniae; 2° de die infra Octavam Epiph. aut Corporis Chr. ; 3° de dic Octava Duplici majore; 4° de Duplici majore; 5° de Duplici minore; 6° de semiduplici; 7° de die infra Octavam Nativ., Ascens. et Ss. Cordis; 8° de die infra Octavam communem; 9° de Feria VI. post Octavam Ascens.; 10° de Feria majore; 11° de Vigilia communi; 12° de die Octava Simplici; 13° de Simplici”1 Orationes de SS. Sacramento aliaequc, si addendae sint, hoc ordine sequuntur: 1° de SS. Sacramento; 2° Oratio in anniversario Papae vel Episcopi; 3° Oratio imperata; 4° Orationes votivae ad arbitrium Celebrantis (in simpl. et Missis votivis privatis, usque ad numerum 5 vel 7). ART. III. DE EPISTOLA USQUE AD OFFERTORIUM. 58. Epistola. Si in Proprio Missalis certa Epistola de Communi assignata fuerit, vel certum Evangelium vel certa Missa prouti jacet, non licet variare tum Epistolas tum Evangelia tum Missas. Si secus, ad libitum variare licet.1 Post Epistolam, ct similiter quando leguntur plures Lec­ tiones post singulas dicitur Deo Gratias, praeterquam in fine quintae Lectionis Danielis in Sabb. 4 Temp, et in fine Lec­ tionum feriae VI. in Parasceve et Sabbati Sancti. 2. Graduate semper dicitur, exceptis Sabbato Sancto ct tempore paschali a Sabbato in Albis usque ad festum SS. Trinitatis; tunc ejus loco dicuntur duo versus et quatuor Alleluja. 3. Tractus jungitur Gradual] a Septuagesima usque ad Pascha omnibus Dominicis et in Missis festivis atque vo­ tivis; item omnibus feriis IL IV. et VI. Quadragesimae.12 1 Nov. Ruhr. Breviarii VIT. 5. 1 Ruhr. Missalis. 2 Nota Rubricam in Communi Sanctorum: “Post Septuagesi­ mam omissis Alleluja et Versu seq. dicitur Tractus ’ ’ ; non igitur omittitur Graduate, quod praece­ dit duplex Alleluja. 70 DE PARTIBUS MISSAE MUTABILIBUS. Quando Missa Dominicae Septuag. vel Sexag. vel Quinquag. in Feriis resumitur, non dicitur Tractus sed tantum Grad­ uate. " “Tractus Missae conventual is integre canendus quum Organum non pulsatur.”4 4. Sequentia, (a) Dicitur in omnibus Missis per Octavas Pasehatis et Pentecostes. (δ) In aliis Festis corumquc Octavis dicitur 1° in ipso Festo et dic octava in omnibus Missis; 2° aliis diebus in Missis cantatis et convcntualibus semper; in lectis vero ad libitum.5 Dum cantatur a Choro, recitatur submissa voce a Cele­ brante, non vero alternatim cum s. Ministris.6 5. Evangelium Missae Officio conformis respondere debet homiliae officii diei ; si festum habens proprium Evangelium in Missa transferatur ad tempus paschale, hoc idem Evan­ gelium erit dicendum, secus de communi illius temporis (c. g. Martyrum tempore paschali). Evangelium de Communi, in Proprio Missalis assigna­ tum, ad libitum variare non licet. (V. supra de Epistola). 59. Credo seu Symbolum certis diebus recitatur ratione mysterii, vel doctrinae, vel solemnitatis. (а) in eodem contenti,/ ut in festis DomX / Ratione mvsterii V ini, quibus adnunieratur Dedicatio Ecclesiae, in festis B. Μ. V., in Dominicis1 licet anticipatis vel quoad Officium repositis vel tantum commemoratis; et in Vig. Epiphan. (б) Ratione doctrinae verbo vel scripto annuntiatae vel traditae, ut in festis Apostolorum, Evangelistarum et Doc­ torum atque S. Mariae Magdalcnae.2 (c) Ratione Solemnitatis ut in festis Patronorum princi­ palium loci, Titularium Ecclesiae et Oratorii solemniter consecrati vel benedicti, et in aliis festis propriis locorum et Ecclesiarum, ad quae fit extraordinarius concursus populi. 3 Rubr. Missal. * D. 310S. 14. 5 Add. VII. 2. '■ D. 1490. 2.; et 2956. 7. 1 Ob memoriam Resurrectionis Dni. 2 Quae ‘ ‘ fuit Apostolorum Apostola, cum fuerit omnium prima, quae Resurrectionis gaudium annuntiavit Apostolis.” In. noc. III. DE OFFERTORIO USQUE AD COMMUNIONEM. 71 Dicitur Credo in ipsa Ecclesia Tituli (e. g. Eccla Catheclrali) ; non extra earn, nisi aliter Titulari (e. g. Apostolo) debeatur Credo. In festis Patroni civitatis etc. dicitur Credo in omnibus Ecclis et Oratoriis civitatis, dioecesis, provinciae, nationis. 2. Praeterea Credo dicitur (a) in festis secundariis Apos­ tolorum etc. (ut supra 6) et Patronorum etc. (ut supra c) modo sub ritu saltem duplici celebrentur; (ô) in omnibus Missis festivis ritus duplicis vel semiduplicis, in quibus fit commemoratio de festo supradicto; (c) in festis Sanc­ torum (vel Beatorum ex Induito), quorum habetur insignis Reliquia ; at in ipsa Eccla tantum. 3. Memoriae juvandae datur regula: DAP credit, MUC non credit, i. e. habent, aut non habent Credo. DAP : Per D significantur festa Domini, Dominae B. Μ. V., Dominicae, festa Doctorum Ecclesiae. Per A significantur festa An­ gelorum et Apostolorum. Per P Patronorum et Titularium principalium Ecclae. MUC non credit : per M significantur festa J/artyrum; per U (alias Γ) festa Virginum et non Virginum, per C festa Confessorum. 4. A Regularibus dicitur Credo in festis principalibus Or­ dinis, i. e. Titulorum, Fundatorum seu Institutorum Or­ dinum. Nomine festorum principalium pro toto Ordine Minorum veniunt etiam festa Ordinis quae sub ritu dupl. 1‘" vel 2ac classis celebrantur (ex praescripto peculiari Mis­ salis approb. anno 1S64, et ex praxi antiqua). Item Bcncdictinis permissum est, ut usum retinere pos­ sint addendi Symbolum in festis Sanctorum Ordinis v. g. S. Mauri, S. Scholasticae, S. Placidi et S. Gcrt rudis ratione ritus secundae classis. 5. Nunquam dicitur Credo, si Missa ritu simplici cele­ bretur sive de dic octava simpl., sive de For. vel Vigil. ART. IV. DE OFFERTORIO USQUE AD COMMUNIONEM. 60. Offertorio tempore Paschali additur Alleluja ubi non habetur. "Quum pulsatur Organum, in Missa cantata Offertorium 72 DE PARTIBUS MISSAE MUTABILIBUS. et Communio dici possunt submissa voce [recitando], sed non omitti. ’ ’1 2. Secretae dicuntur eodem numero et ordine uti Ora­ tiones ante Epistolam, sed absque Oremus. 3. Praefationes dicuntur ut in Ordine Missae annotatum est. Seligendae sunt hoc ordine: (σ) Propria Missae, (&) Propria Officii commemorati, (c) Propria Octavae, (d) De tempore, (c) Communis. Itaque: (a) Praefatio propria dicenda est, si Missa pro­ priam habeat ; excipitur festum S. Joannis, 27 Dec., habens Praef. de Nativitate D. In Missis de Dominica adhibenda est Praefatio de SS. Trinitate, ut pote Dominicae propria, nisi dicenda sit Prf. Quadragesimae, Passionis, Paschalis vel octavae festi Domini privilégiât! Nativ., Epiph., Pasch., Asc., Pont., Corp. Chr., Ss. Cordis quae Deis illius temporis est propria.2 In Missis de feria tempore Quadragesimae, Passionis, Pas­ chali dicenda est Praefatio temporis non festi propriam habentis alias in Missis de Feria vel Vigilia sumenda est Prf. propria festi vel octavae forte commemoratae. In festis Dni, quae Praefationem propriam non habent, nulla Praefatio admittitur, quae non sit de Mysterio Dni. Ergo in tali festo dici nequit Prf. de Sancto, nec Prf. quadragesimalis ; sed sumitur communis. Iu Adventu nunquam adhibetur Prf. B. Μ. V. in Missis de Dominica vel Feria. (Add. VIII.) (ô) Si Missa non habeat propriam Praefationem, dicatur Praefatio propria officii occurrentis, licet tantum commemo­ retur.3 Iu occursu plurium commemorationum sumenda est de Officio prius commemorato? iD. 2994. 2. 2 Diebus 2. 3. 4. Jan. dicitur Prf. Nativ. Si iu Dea infra Oct. Corp. Chr. Octava non commemorutur, dicitur Prf. de SS. Tnn. Add VIII. 3 Etiam de Beata, si in Sab· bato Officium B. Μ. V. agatur. D. 19. Apr. 1912. ♦ D. 24. Maj. 1912. T)E COMMUNIONE USQUE AD FINEM. 73 (c) Si Praefatio officio propria desit, dicatur Praefatio propria octavae, quamvis nulla fiat commemoratio octavae. (cZ) Quodsi talis octava non occurrat, dicenda est Prae­ fatio propria temporis, videlicet Quadragesimalis, Passionis, vel Paschalis. (e) Si non habeatur Praefatio propria Missae, nec officii occurrentis, nec octavae, nec temporis, dicitur communis. 4. Communicantes et Hanc igitur proprium dicitur per resp. octavas in omnibus Missis non de Requie, etsi nulla fiat commemoratio octavae nec Praefatio octavae dicatur. ART. V. DE COMMUNIONE USQUE AD FINEM. 61. Communioni tempore paschali additur Alleluja ubi non habetur. 2. Postcommuniones correspondent Orationibus ante Epistolam numero, ordine etc. Tempore Quadragesimae et Passionis in Missis ferial ibus finita ultima Oratione post Communionem Sacerdos stans adhuc ante librum dicit Oremus et Humiliate capita vestra Deo inclinans Cruci et tunc adjungit Orationem super populum. 3. Ite Missa est dicitur, quando dictum est Gloria. A Sabbato sancto usque ad Sabbatum in Albis inch in Missis festivis (non vero in votivis solemnibus) adduntur duo Alleluja. Cum non dicitur Gloria, dicitur Benedicamus Domino (etiam a Celebrante, quamvis cantetur a Diacono). 4. Ultimum Evangelium S. Joannis nonnumquam locum cedere debet alii Evangelio; scii. In qualibet Missa tum Festi, tum Feriae vel Vig., tum votiva, si Officium ut infra commemoretur, Evangelium hujus Officii in fine dicendum est.1 (a) Dominica, etiam quoad Officium translata. Excipiuntur: 1° Dom. occurrens in Vig. Nativ. vel diebus 2. 3. 4. Jan.; 2° Missa de Dom. impedita primo resumpta. (Z>) Feriae Quadragesimae, Quat. T. ; II. Rogat. (c) Quaelibet Vigilia. i Add. IX. 74 DE PARTIBUS MISSAE MUTABILIBUS. Si in M. commem, fiat de Feria ct Vigilia vel de duabus X'igiliis Evang. sumitur de Officio prius commemorato, quod si idem sit cum Evangelio Missae, ult. Evang. legitur de altero.2 (d) Vigilia Epiphaniae. (e) Dies infra Octavas Pasch. ct Pont. Denique,3 si nullum ex nominatis Officiis commemoretur, (/) Missa Evangelium stricte proprium habens. Evangclia stricte propria habent sequentes Missae de Mysteriis, Festis seu Personis: 1° Domini excepta M. Dedi­ cationis Eeclae cum Evang. Ingressus Jesus; 2° B. Μ. V. excepta M. Assumptionis cum Evang. Intravit Jesus; 3Û Ss. Archangelorum et Angel. Custodum; 4° S. Joannis Bapt. et S. Joseph; 5° Ss. XII. Apostolorum; 6° Ss. Inno­ centium, S. Mar. Magdal., S. Marthae, Commemoratio Omnium Ss. Summorum Pontificum; 7° Missarum votiv. quae in Missali primo loco exstant ; non vero Missarum votiv. Ad Diversa * Nunquam legitur Evangelium, cujus Missa non com­ memoratur; nec Evang. quod idem est ac primum Evang. Missae etsi tantum a principio; nec Evang. Missae vel Officii appropriatum, vel ex aliquo Communi assignatum vel per Octavam c Festo repetitum.5 Cum Missa diebus infra Octavam Ss. Petri et Pauli assignata Evang. proprium habeat hoc Evang. in fine dicendum est prima die, qua fit commem. Octavae, i. e. 3. Julii.6 Evang. ipsum invenitur d. 4. Julii. Similiter dies Octava Ss. Petri et P. Evangel, proprium habet. 2D. 10. Jan. 1919. ·’ Nota ordinem in occursu plu­ rium Evaftgcl iorum. Primo sumitur Evangelium sub (a), (b), () in ceteris tantum commemo­ rationes communes, si Missa illas admittit. Orationes imperatae in omnibus Missis cantatis dicantur, nisi Missa illas respuat. Quoad Credo et Praefationem ratio habenda est solum Missae ipsius, quae cantatur, non autem reliqui Officii; et applicantur regulae generales alias traditae. i Add. IV. 5. 1 Add. V. 4. 5. DE REVERENTIIS. 105 CAPUT V. DE REGULIS GENERALIBUS CAEREMONIARUM,1 ART. I. DE REVERENTIIS. 92. Reverentiae nomine significatur tam inclinatio quam gcnuflcxio. Regula generalis. Reverentia minor jam in majore in­ cluditur. Ergo genuficxioni vel inclinationi profundae alia inclinatio specialis, quam forte verba postulant, non super­ additur. In certis tamen casibus quoad gcnuflexos alia inclinatio expresse praescribitur. Inclinatio distinguitur : I. Totius Corporis. II. Solius Capitis. Inclinatio Corporis subdistinguitur profunda et mediocris. Inclinatio Capitis subdistinguitur profunda et simplex. A. Inclinatio corporis profunda. 93. Corporis inclinatio profunda fit, quando quis corpus ita incurvat, ut ambabus manibus genua tangere possit, seu ut ad Altaic frons Mensam fere tangat. Facienda est: («) Ad Altare, in quo SS. Sacramentum non asservatur, in accessu ct ante initium Missae et in recessu; (ύ) Infra Confiteor; (c) Ad Munda cor meum; {d) Ad Te igitur; (c) Ad Supplices te rogamus.i i Tn addiscenda praxi celebrandi Missam caput sextum huic quinto potius praeponatur.—Cfr. Caeremonialc O, F. M. nn. 193-206. 106 DE REGULIS GENERALIBUS CAEREMONIARUM. B. Inclinatio corporis mediocris. 94. Corporis inclinatio mediocris fit inclinando caput cum humeris, ita ut corpus aliquantulum sit incurvatum. Facienda est: (a) (b) (c) (d) (e) (/) (g) (A) Ad Deus tu conversus; Oramus te Domine; In spiritu humilitatis; Suscipe Sancta Trinitas; Sanctus; Ad tres Orationes ante Communionem; Ad Domine non sum dignus; Ad Communionem Hostiae. C. Inclinatio capitis profunda. 95. Capitis inclinatio profunda est talis depressio capitis, quae sccum trahit aliquam humerorum depressionem; fit: (а) Ad Crucem Sacrist iae ante et post Missam; (б) In medio Altaris antequam descendat ad incipien­ dam Missam; (c) Ad Gloria Patri, et quoties tres Personae Ssmac Trinitatis cum glorificatione nominantur; (d) Sexies infra Gloria, nempe ad Deo, Adoramus (c, Gratias agimus tibi, lesu Christe, Suscipe depreciationem nostram, lesu Christe; (c) Ad Oremus quoties dicitur; (/“) Ad nomen lesu quoties profertur; (g) Ter infra Credo: ad Deum, Icsum Christum, simul adoratur; (7i) Initio Praefationis ad Deo nostro; (i) Ante utramque Consecrationem ad tibi gratias agens (A) Ad utramque Consecrationem (cubitis sup. Alt positis) ; (/) Ad Per eundem C. I). X. ante Nobis quoque pecca­ toribus; (m) Ad tria Agnus Dei; (n) Infra Orationem Placeat; (o) Ad Benedicat vos, duin pronuntiat Deus; DE REVERENTIIS. 107 (ρ) Plures auctores commendant, ut Sacerdos caput ad Crucem inclinet, quoties ad medium Altaris accedit vel ab eo recedit, nisi immediate praecedat vel sequatur alia reve­ rentia.1 Quum vero Rubricae de hac inclinatione sileant, plurimi omnino contradicunt,1 2 praesertim cum S. R. C.'3 resp. : ‘1 Serventur Rubricae. ’ ’ Nunquam Sacerdos caput inclinat, quando se ipsum (e. g. initio Introitus) vel alium benedicit. Inclinatio capitis profunda fit versus Crucem; infra Evangelium vero ad librum et post consecrationem et coram SS. Sacramento exposito versus illud. D. Inclinatio capitis simplex. 96. Capitis inclinatio simplex, i. e. levis depressio capitis, fieri debet: (а) Quandocumque nomen B. V. Mariae pronuntiatur ; (б) Quando profertur nomen proprium Sancti,1 de quo dicitur Missa vel fit specialis commemoratio ratione Vigiliae, festi vel Octavae, cuius nec Officium recitatur nec fieri Com­ memoratio per accidens potest.2 (c) Ad nomen Papae in Oratione et Canone, et similiter ad nomen Episcopi quando ejus Collecta dicitur.3 (d) Ad utrumque Memento. (e) Si plura Sanctorum nomina occurrunt, una fit in­ clinatio, quae durat a primo ad ultimum. Inclinatio capitis simplex fit ad librum, vel Reliquiam 4 vel imaginem talis Sancti, si sint in loco principali Altaris. 1 Gavantus, Merati, S. Alpho. Lig. etc. Hujus sententiae ra­ tiones v. De Hordt I. n. 125. 2 Martinucci, De Carpo, Schober etc. 3D. 2682. 27. 1 Non vero ad cognomen, e. g. Cephas, Simon Bar-Iona, Saulus, vel in Missa Assumptionis B. M. V. ad “Maria'’ (Magdalena): nec in Missa do Requie. 2D. 4116. 3D. 2049. 3; et 3767. 25. * D. 4172. 3. 108 DE REGULIS GENERALIBUS CAEREMONIARUM. E. Genuflexio. 97. Genuflexio fit aut unico aut utroque genu. Unico genu flectitur demittendo genu dextrum usque ad terram juxta talum pedis sinistri (vel in gradum Altaris), et surgendo sine mora ; semper fit absque capitis vel cor­ poris inclinatione: 2. Unicum genu flectit : (a) In accessu ad Altare, in quo SS. Sacramentum est reconditum et in recessu ab eodem genuflectitur in plano; super primum gradum, postquam Celebrans descendit ad Missam incipiendam, et quoties intra Missam ante gradus gcnuflectendum est ; (b) Intra Missam, quandocunque notatur in Missali. 3. Quando Sacerdos ad Altare genuflectit, manus, non solum digitos, super Altari ponit; Ministri vero manibus ante pectus junctis genuflectunt. 4. Utroque genu flectit: (а) Qui praeterit Altare, in quo SS. Sacramentum est expositum; vel (б) Ubi fit consecratio et elevatio vel datur benedictio Sanctissimi; nec surgit, antequam Celebrans calicem vel Ostcnsorium super corporali deposuerit ; (c) Qui praeterit Sacerdotem, qui S. Communionem dis­ tribuit. quo casu non remanet genu flexus1 nisi forte duo aut tres tantum sint communicandi; (d) Qui obviam venit Sacerdoti qui defert SS. Sacra­ mentum, nec surgit, donec iste e conspectu venerit. 5. Gcnuflexioni aliquando mediocris corporis inclinatio additur, “id est capitis et modica humerorum inclinatio, quae in casu habetur uti profunda.”2 Talis inclinatio fieri debet: (a) cum flectendum est utrumque genu ad Sacramentum adorandum (puta in casi­ bus supra n. 4 a, b, c, d} ; (b) ad verba Et incarnatus est ab iis qui in Missa solemni vel cantata gcnuilectunt; ad 1’cnrrcm-ur cernui; ad Confiteor usque ad subsequens Misereatur, quoties flexis genibus recitatur. i D. 2002. 14. 2 D. 4179. 1. DE MANUUM CAEREMONIIS. 109 ART. IL DE ELEVATIONE OCULORUM. 98. Oculi elevantur “ad Deum, ad coelum,” i. e. ad vel ver­ sus Crucem, statimque demittuntur (praeterquam ad Offeri­ mus) : (a) Ante Munda cor meum; ffb) Ante Suscipe sancte Pater; (c) Infra oblationem calicis; (J) Ad Teni Sanctificator; (c) Ante Suscipe Sancta Trinitas; (/) Ad. Gratias agamus etc. dum dicitur Deo nostro; (g) Ante Te igitur; (//) Ad elevatis oculis ante consecrationem hostiae; (i) Ad Benedicat ros. 2. Oculi tenentur intenti ad SS. Sacramentum: («) In elevatione hostiae et calicis et quoties Sacerdos spe­ cies consecratas prae manibus habet; (b) Ad Memento defunctorum dum privatim orat; (c) Per totum Paler noster; (d) Ad tres Orationes ante Communionem. 3. Oculos demissos tenet Sacerdos in Missa: (a) Dum ante Missam procedit ad Altare et post Missam regreditur; (ύ) Quando se vertit ad populum dicens Dominus vobiscum, Orate fratres, vel ad Benedictionem.1 ART. ITI. DE MANUUM CAEREMONIIS. A. De Crucis Signo. 99. Cruce se signat Sacerdos extensis et junctis pariter digitis dexterae manus, excepto tempore inter Consecrationem et Communionem, quo pollices et indices conjuncti tenentur. “Cum se ipsum signat, semper sinistram ponit infra pectus” supra cingulum; “vertit ad se palmam manus dexterae” et i Ruhr. Misa. 110 DE REGULIS GENERALIBUS CAEREMONIARUM. (extremis tribus digitis scii, indice, medio et annulari) tangit 1° frontem {In nomine Patris), 2° pectus supra manum sini­ stram {et Filii), 3° humerum sinistrum, 4° humerum dex­ teram (transferendo manum a sinistro ad dexterum humerum: et Spiritus Sancti), dein, non reducendo manum dexteram ad pectus vel os, jungit manus {Arnen), si sequentia manibus junctis dicenda sint. 2. Verba ad signa Crucis in Missa facienda sic fere distri­ buuntur : 1 (а) (б) (c) (d) (e) (/) (p) (λ) Ad frontem, In nomine Patria Adjutorium, Indulgentiam, Cum Sancto Et Benedictus, Omni benedictione Da propitius pectus, et Filii nostrum absolutionem Spiritu vitam qui venit coelesti pacem humerum sinistrum, et Spiritus in nomine et remissionem in Gloria venturi in nomine ct gratia in diebus humerum dexterum. Sancti. Domini. peccat, nostr. Dei Patris. Arnen sacculi. Arnen. Domini, repleamur, nostris. 3. Ad Crucis signum super alios vel rem aliquam faciendum Sacerdos prius jungit manus, dein “sinistram ponit super Al­ tare” (si huic adstet, secus infra pectus), et manum dexteram, i. c. “parvum, digitum, vertit ei cui benedicit, ac benedicendo totam manum dexteram extendit.” 4. Signum Crucis iit per duas lineas ejusdem fere longitu­ dinis,Z alteram “rectam *' {a-b) et alteram > z “transversam" {d-e), quae lineam rectam in medio (c) intersecat. d 5. Super oblata signum Crucis fit hoc modo : manus dextera ducitur ab extremitate posteriori a versus pectus ad b (linea recta) ; deinde ad c et d; tunc formatur linea transvera d—e. Ita super solum calicem (vel solam hostiam) : initium lineae rectae a est fere in extremitate posteriori pallae (hostiae), terminus b super ejus extremitate anteriori.—Super calicem et hostiam simul : terminus a in medio pallae, b super hostiam, d-e super anteriorem pallae oram, vel inter calicem et hos­ tiam. Lineae non debent esse curvatae, vel ex parte (e. g. c-b) depressiores. (Linearum initium vel directio aestimatur ex parvo digito.) 1 Auctores communiter. DE MANUUM CAEREMONIIS. Ill Ad faciendam Crucem super hostiam solam dextera in eadem altitudine teneri potest uti pro ('nice super calicem: vel (secundum frequentem usum) manus demitti potest usque ad nodum calicis. 6. Quando in Missal i notatur Crux -J- facienda, ea verba vel syllabae quae immediate ante + posita sunt, pronuntiantur ad lineam rectam, quae vero post + posita sunt ad lineam trans­ versam. Sacerdos religiose caveat in formando S. Crucis signo a cele­ riori manuum aut brachiorum motione aut gyratione, quae magis comicae actioni quam sacrae functioni convenit. B. De manuum junctione, extensione et elevatione. 100. In manuum junctione palma ad palmam apponitur, “ex­ tensis et junctis pariter digitis, et pollice dextro super sinis­ trum posito in modum Crucis;” post Consecrationem vero usque ad ablutionem digitorum indices et pollices simul juncti tenentur. Manus ance pectus junctae nec nimium ad vultum neque ad terram sint conversae, sed naturaliter quasi per transversum ad coelum erectae. Ita per Missam aliasque s. functiones manus junctae tenentur, nisi aliud prescribatur. 2. Manus junctae extremitati Altaris imponuntur, ita “ut digiti parvi dumtaxat frontem seu medium anterioris partis tabulae seu mensae Altaris” vel antipendii “tangant,” et re­ liqui digiti, sine ulla separatione a parvis digitis in superiori parte Mensae quiescant, “residuo manuum inter Altare et se retento, pollice dextero super sinistrum in modum Crucis posito.” Ita manus ponuntur, quoties Celebrans in Altaris medio inclinatus orat, exceptis tribus vicibus, nempe: (a) Ad Munda cor meum; (b) Ad Sanctus, (c) Ad primum Agnus Dei (in Missa de Requie ad tria Agnus Dei, quae omnia dicuntur manibus ante pectus junctis). 3. Manus extenduntur (sine elevatione nec ultra humerorum latitudinem, palmisque ad invicem conversis), et statim jun­ guntur, quando Celebrans dicit : (a) Oremus (praeterquam ante Pater noster) ; (/>) Dominus vobiscum conversus ad populum (in cantu lentius eas extendit et jungit) : 112 DE REGULIS GENERALIBUS CAEREMONIARUM. (c) Orate fratres. Xola. Extra Missam ad Dominus vobiscum, ad Oremus et Orationes manus omnino junctae tenentur. •1. Manus junctae extenduntur (non deprimendo) ad hume­ rorum latitudinem, et elevantur ad superiorem humerorum partem, et non ultra, ibique junguntur (ita ciformando quasi circulum), dein ad pectus demittuntur; (“Sacerdos maniis extendens elevansque usque ad humeros . . . jungens . . : (a) Ad Gloria in excelsis Deo; (b) Credo in unum Deum;1 (c) Veni sanctificator omnipotens act. D.; (d) Ante Te igitur; (e) Ad utrumque Memento manus usque ad faciem (os) elevari possunt ibique jungi; ad Memento vivorum prius non conjunguntur; (/) Ad Benedicat vos omnip. D. 5. Manus ante pectus extensae tenentur, “ita ut palma unius manus respiciat alteram et digitis simul junctis, quorum summitas humerorum altitudinem distantiamque non ex­ cedat (a) Infra Orat iones, Secretas et Postcommuniones usque ad conclusionem Der (eumdem) Dominum etc., aut, si conclusio sit Qui (erum vel Qui rivis etc., usque ad in unitate; (b) Infra Praefationem; (c) Infra Canonem fere integrum, ut ibi notatur; (. IIS RITUS MISSAE PRIVATAE. (b) Ubi fit consecratio ct elevatio vel datur benedictio Sanctissimi; nec surgit, antequam Celebrans calicem vel Ostensorium super corporali deposuerit ; (c) Si praeterit Sacerdotem, qui S. Communionem dis­ tribuit, quo casu non remanet genu flexus,2 nisi forte duo aut tres tantum sint communicandi ; (d) Si obviam venit Sacerdoti qui defert SS. Sacramentum, nec surgit, donec iste c conspectu venerit. 2. Sacerdos calicem portans prius utrumque genu flectit, dein caput detegit, et facta inclinatione caput tegit ante­ quam surgat. (Quandocunque unicum genu flectendum est, caput non detegit.) Qui vero calicem non portat, omnes reverentias capite detecto perficit, nec post flexionem utriusque genus caput tegit, donec e conspectu sanctissimi venerit. 3. Neminem salutat obvenientem, nisi Episcopum, vel Sacerdotem paratum ad Altare procedentem vel inde re­ deuntem. Si transitus sit angustus, qui accedit ad Altare locum cedet de Altari redeunti.3 105. Accessus ad Altare. “Cum pervenerit ad Altare, stans ante illius infimum gradum, caput detegit, biretum ministro porrigit,” vel caputium, si eo utatur, deprimit, “et Altari, seu imagini Crucifixi desuper positae profunde se inclinat” corporis inclinatione. Si autem in eo sit taber­ naculum SS. Sacramenti, gcnuflcctit in plano.4 “Tunc ascendit,” incipiens dextro pedo, “ad medium Altaris, ubi ad cornu Evangclii sistit calicem.” (Religiosus caputium, ministro adjuvante, componit.) Manu dextra “extrahit corporale do bursa, quod extendit in medio Altaris,” prius plicaturas laterales, tum plicaturam posteriorem, ultimo anteriorem ita ut ejus ora spatium digiti distet a fronte Altaris,5 “et super illud calicem velo coopertum collocat,” et velum decenter adaptat, ut calix velatus sit totus in parte anteriore;6 “bursam autem” jam prius dum extrahit corporale, collocat “ad cornu Evangclii,” ita ut ejus aper2D. 2514. 4. » Martinucci, I. IS, 22. < D. 2682. 47. 5D. 3448. 12. *D. 1.379. A PRINCIPIO MISSAE USQUE AD OFFERTORIUM. 119 tura sit versus medium Altaris, nisi imago in ea alium statum requirat. “Si in Altari paramenta accipit, hoc idem facit antequam descendat ab Altari, ut Missam in­ choet. ' ' 2. “Collocato calice in Altari, accedit ad cornu Epis­ tolae,” manibus junctis, et in incessu latus suum vertit ad Altare, ita ut directe, non lateraliter, transeat.— quod in similibus semper observandum.—“Missale aperit. Deinde rediens ad medium Altaris, facta primum Cruci reverentia” quin ibi moretur ad formandam iterum inten­ tionem, facie sua “se vertens ad cornu Epistolae.” et paululum se retrahens ad cornu Evangclii ne terga Cruci vertat, “descendit post infimum gradum Altaris, ut ibi faciat Confessionem.” ART. III. A PRINCIPIO MISSAE USQUE AD OFFERTORIUM. 106. “Sacerdos cum primum descenderit sub infimum gradum Altaris, convertit se ad ipsum Altare, ubi stans in medio junctis manibus ante pectus” facta prius profunda corporis inclinatione “vel si in eo sit tabernaculum SS. Sacramenti, facta genuflcxione” in infimo gradu, “erectus, incipit Missam.” 2. “Celebrans . . . producens manu dextra a fronte ad pectus signum Crucis, dicit intelligibili voce: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti. Arnen. Et postquam id dixerit, non debet advertere quemcumque in alio Altari celebrantem, etiamsi Sacramentum elevet, sed continuate prosequi Missam suam usque ad finem. Quod item obser­ vatur in Missa solemni, et simul etiam a Ministris.” Si vero anteMisSam, vel post eam, finito ultimo Evangelio. fiat elevatio in alio Altari vicino, utroque genu flectit in infimo gradu, donec ibi calix depositus fuerit. Si autem in ipso Altari SS. Sacra mentum e tabernaculo moveatur, e. g., pro infirmo, vel ipsemet illud aperit et pyxidem extra hit, vel flectit utroque genu, modo non sit infra Canonem aut in media Oratione vel alia parte; tunc enim finita Ora- 120 RITUS MISSAE PRIVATAE. lionc etc. gcmiflcctit. In omni tamen casu, etiam infra Canoncm, si opus sit, parum a medio recedere potest.1 3. “Postquam dixerit: In nomine Patris, etc., jungens iterum manus ante pectus, pronuntiat clara voce Antiphonam: Introibo ad Altare Dei ... et prosequitur cum ministro alternat im Psalmum: Judica n\e Deus, usque ad finem, eum Gloria Patri . . . Cum dicit Gloria Patri, etc., caput Cruci inclinat.” 4. “Repetita Antiphona Introibo, dextera manu pro­ ducens signum Crucis a fronte ad pectus, dicit V. Adju­ torium nostrum in nomine Domini, R. Qui fecit coelum et terram. Deinde Altari se profunde” corpore “inclinans, junctis manibus dicit: Confiteor Deo et prosequitur eodem modo stans inclinatus, donec a Ministro dictum sit, Misereatur. Cum incipitur a Ministris Confiteor,” i. c. cum ipse dixerit Arnen, “se erigit. Cum dicit: mea culpa, ter pectus dextera manu percutit, sinistra infra pectus posita;” nec ad vobis—vos—fratres se vertit ad ministrum, ut fit solummodo in Missa solemni. 5. Facta a ministro supplente, “Confessione,2 Celebrans stans respondet: Misereatur vestri, etc. Deinde producens manu dextera a fronte ad pectus signum Crucis, dicit: Indulgentiam, etc. Et stans” corpore mediocriter “in­ clinatus, junctis manibus prosequitur: Deus tu conversus, et quae sequuntur in Ordine Missae, clara voce usque ad Orationem Aufer a nobis, etc.; et cum dicit: Oremus” clara voce et adhuc inclinatus, “extendit et jungit manus.” 107. Introitus, Kyrie eleison, Gloria. “Dum dicit: Aufer a nobis, etc. Celebrans junctis manibus ascendit 1 ad medium Altaris, et ibi" corpore mediocriter “inclinatus, manibusque item junctis super eo positis.2 secreto dicit: Oramus te Domine etc. et cum dicit: Quorum reliquiae hic sunt, osculatur Altare in medio” non ad latus, torquendo corpus, sed paululum recedens ab Altari, “manibus extensis î De Flerdt, II. 35. ~ Sacerdos celebrans sine min­ istro non debet bis dicere Confitevr. D. 3368. 1. 1 Celebrans gradus Altaris as­ cendens prius pedem dextrum movet. 2 Ut supra 100. 2. Λ PRINCIPIO MISSAE USQUE AD OFFERTORIUM. 121 aequaliter hinc inde super eo” extra corporale positis: quod semper servatur quando osculatur Altare. “In omni etiam dcosculatione sive Altaris, sive libri, sive alterius rei, non producitur signum Crucis pollice vel manu super id, quod osculandum est.” 2. “Osculato Altari, accedit ad cornu Epistolae; ubi stans versus Altare, et producens a fronte ad pectus signum Crucis, incipit intclligibili voco Introitum Missae, et prose­ quitur junctis manibus. Cum dicit: Gloria Patri, tenens junctas manus, caput inclinat versus Crucem” usque ad Sicut erat exci. “Cum repetit Introitum, non signat se, ut prius, et eo repetito, junctis manibus ante pectus accedit ad medium Altaris,3 ubi stans versus illud similiter manibus junctis, [non prius] dicit eadem voce ter Kyrie eleison, ter Christe eleison, et iterum ter Kyrie eleison, alternat im,” non confuse et indistincte, “cum ministro. Si minister, vel qui intersunt, Celebranti non respondeant, ipse solus novies dicit.” 3. “Dicto ultimo Kyrie eleison, Sacerdos stans in medio Altaris, et manus extendens, elevansque,” absque oculorum elevatione, “usquead humeros (quod in omni manuum eleva­ tione observatur), voce praedicta incipit, si dicendum sit Gloria in excelsis. Cum dicit Deo, jungens manus, caput Cruci inclinat: quo erecto, stans junctis manibus ante pec­ tus, prosequitur usque ad finem. Caput Cruci profunde inclinat cum dicit Adoramus le, Gratias agimus libi, Jesu Christe, Suscipe deprecationem nostram, et iterum Jesu Christe. Cum dicit in fine Cum sancio Spiritu, se ipsum a fronte ad pectus signat, interim absolvens: Γη gloria Dei Patris. Arnennec jungit manus. 4. Celebrans aliquid recitans (vel cantans) in toto cursu Sacrificii non debet caput aut corpus indecenter librare seu agitare, sed se teneat, immobilem, nisi Rubricae motum capitis aut corporis exigant. 108. Oratio. “Dicto Hymno Gloria in excelsis, vel si non sit dicendus, eo omisso, Celebrans osculatur Altare in s V. n. 95, q. 122 RITUS MISSAE PRIVATAE. medio, manibus hinc inde super eo, ut supra, extensis: tum illis ante pectus junctis, et demissis ad terram oculis, vertit se a sinistro latere ad dexterum versus populum, hoc est, per eam partem quae respicit cornu Epistolae, et extendens ac jungens manus ante pectus dicit voce praedicta : Dominus vobiscum, R. Et cum spiritu tuo.” Se vertens attendat, ut aliquantulum se elonget ab antependio Altaris, ne casulam vel antependium plicet vel terat. “Et junctis manibus revertitur per ca mdem viam ad librum, ubi ens extendens et jungens ante pectus, caputque Cruci inclinans, dicit : Oremus; tum . . . extensis manibus, dicit Orationem. Cum dicit: Per Dominum nostrum, jungit manus, easque junctas tenet usque ad finem,” interim non vertens folia. “Si aliter concluditur Oratio, Qui fecum, vel Qui vivis, cum dicit: In unitate, jungit manus” absque inclinatione. 2. “Cum nominatur nomen Jesus, caput versus Crucem inclinat.” Si in conclusione nomen Jesus non occurrit, non inclinat. “Et similiter ubicumque nominatur nomen beatae Mariae, vel Sanctorum, de quibus dicitur Missa, vel iit commemoratio, item in Oratione pro Papa, quando nominatur, semper caput inclinat,1 non tamen versus Cru­ cem, nisi in loco principali Altaris habeatur simulacrum vel imago B. Μ. V. aut Sancti, aut Reliquia, ad quam caput inclinatur. Si plures Orationes sint dicendae, idem in cis, in voce, extensione manuum et capitis inclinatione ob­ servatur.” 3. “In Quatuor Temporibus, vel alias, quando dicendae sunt plures Orationes cum Prophetiis, dicto Kyrie eleison in medio Altaris, revertitur” statim “ad cornu Epistolae, ubi stans ante librum, extensis et junctis ante pectus manibus, caput Cruci inclinans, dicit : Orcznns, *Flectamu yenua ; et illico manibus super Altaic extensis, ut seipsum ad Altare sustineat, gcnuflcctit, et sine mora surgens, eadem voie ministro respondente: Levate, manibus extends dicit Orationem ut >upra, et in conclusione eas mugit. Dum autem legit Prophetias, tenet manus super librum, vel Altare positas, ut mox dicetur de Epistola.” Post singulas Prophetias respondetur Deo yratias, quod omittitur Per. VI. in Parasccve. Sabb. Sancto, A igilia Pentecostes, et ad ultimam Lec­ tionem (Danielis) in Sabbatis Quatuor Temporum. Minister ante i Vide n. 96 1 PRINCIPIO MISSAE CSQUE AD OFFERTORICM. 123 Missam monendus est, ut sic respondeat Deo gratias, nove librum deferat, antequam dictum sit Dominus vobiscum. 109. Epistola, Graduate, Evangelium, Credo. “Dictis Orationibus, Celebrans positis super librum, vel super Altare” aut legile li.inanibus, ita ut palmae librum tangant vel (ut placuerit) librum tenens, legit Epistolam intelligibili voce” in line manum sinistram aliquantulum elevans, ut minister respondeat: Deo gratias; “et similiter stans eodem modo” voce alta “prosequitur Graduate, Alleluja, et Tractum ac Sequentium, si dicenda sint.” Si ad aliqua verba genuflect en dum sit, manus Altari imponit, et sine mora, primis verbis dictis, surgit. “Quibus dictis, Sacerdos ipsemet, seu” convenientius “minister portat librum Missalis ad alteram partem Altaris in cornu Evangelii, et dum transit ante medium Altaris” Celebrans, “caput Cruci inclinat, et Missale sic locat, ut posterior pars libri rcspiciat ipsum cornu Altaris, et non ad parietem, sive ad partem ejus contra se directam,” ita ut Celebrans Evangelium legens partem aliquam sui vultus ad populum conversam habeat. 2. “Locato Alissali, Celebrans redit ad medium Altaris, ibique stans junctis manibus ante pectus,” non vero super Altare positis “levatisque ad Deum” id est ad Crucem “oculis et statim demissis, tum profunde” corpore “in­ clinatus dicit secreto: Munda· cor meum, et Jube Domine |non Domne] benedicere,—Dominus sit in corde meo. Quibus dictis vadit ad librum Missalis et junctis inanibus ante pectus, dicit intelligibili voce: Dominus vobiscum. Li. Et cum spiritu luo. Deinde pollice dextrae manus.” non ungue sed pollicis pulpa, reliquis vero digitis extensis junetisque invicem, “signo Crucis signat primo librum super principio Evangelii, postea se ipsum in fronte, ore, et pec­ tore, dicens: Sequentia, vel Initium sancti Evangelii etc. R. Gloria tibi Domine.’’ Sinistram autem ponit super librum dum librum signat1 dicens Sequentia vel Initium, et infra pectus dum se ipsum signat. “Tum junctis iterum manibus ante pectus prosequitur Evangelium. Quo finito, minister stans in cornu Epistolae post infimum gradum 1 D. 2572. 11. 124 RITUS MISSAE PRIVATAE. Altaris, respondet: Laus tibi Christe: et Sacerdos elevans parumper librum” sine pulpito “osculatur principium Evangelii, dicens [secreto] : Per Euangelica dicta etc. . . . Cum autem nominatur nomen Jesus, caput versus librum inclinat; et eodem modo versus librum genuflect., cum in Evang. est genu flee tendum. ” Si in Altari expositum sit SS. Sacramentum inclinationes capitis profundae et genuflexiones fiunt versus illud.2 3. “Dicto Evangelio” Missale in legili collocat prope cor­ porale et “stans in medio Altaris versus Crucem, elevans et extendens manus” sine oculorum elevatione, “incipit (si dicendum sit) Credo, cum dicit: In unum Deum, jungit manus, ct caput Cruci inclinat. Cum dicit: Jesum Chris­ tum, caput Cruci inclinat. Cum dicit: Et incarnatus est> usque ad Et homo factus est inclusive, genuflectit” dextro genu et tam lente, ut incipiens ad Et incarnatus, in genuflexionc absolvat Et homo factus est, quin genu in suppe­ daneo sistat; nec caput inclinat. “Cum dicit: Simul adoratur, caput Cruci inclinat. Cum dicit : Et vitam venturi sacculi. Arnen, producit sibi manu dextra signum Crucis a fronte ad pectus;” nec jungit manus. ART. IV. DE OFFERTORIO ET ALIIS USQUE AD CANON EM. 110. “Dicto Symbolo, vel si non sit dicendum, post Evan­ gelium Celebrans osculatur Altare in medio, ct junctis mani­ bus ante pectus ibidem a manu sinistra ad dextram (ut dictum est supra), vertit se ad populum, ct extendens ac jungens manus dicit: Dominus vobiscum; ct junctis mani­ bus revertitur per camdem viam ad medium Altaris, ubi extendens et jungens manus, caputquc Cruci inclinans dicit Oremus; tum junctis ut prius manibus, dicit Offertorium, ct omnia, quae usque ad finem Missae in medio Altaris dicenda sunt, dicit ibidem stans versus ad Altare, nisi ubi aliter ordinatur.” 2. “Dicto Offertorio, discooperit calicem,” nempe utra­ que manu velum amovet et plicat, ita ut pars exterior sola 2 D. 3875. 4. DE OFFERTORIO USQUE AD CAXONEM. 125 appareat, illudque in cornu Epistolae prope corporale reponit, vel ministro plicandum praebet; tum sinistra super Altare posita, dextra calicem ad nodum accipit, “et ad cornu Epistolae sistit” extra corporale, “et manu dextra amovet parvam pallam desuper hostiam,” ponitque super velum vel contra latus tabellae, “accipit patenam cum hostia” inter pollicem ct digitos dextrae eamque affert usque ad medium corporalis, “et ambabus manibus” utro­ que pollice et indice extensis circa circumferentiam patenae, reliquis digitis subter patenam junctis, “usque ad pectus eam elevatam tenens, oculis ad Deum elevatis et statim demissis dicit [secretoJ : Suscipe sancte Pater, etc.” 3. “Quo dicto, patenam utraque manu tenens” eamque paululum demittens,1 “cum ea facit signum Crucis super corporale,” nempe super ejus anteriorem partem in qua positurus est hostiam “et deponit hostiam” ex posteriori parte patenae “circa medium anterioris partis corporalis ante se,” nempe fere ad primam ejus plicaturam super lapidem sacrum, “et patenam ad manum dextram aliquan­ tulum” usque ad medietatem ponit “subtus corporale: quam exterso calice, ut dicetur, cooperit purificatorio.” 4. “Deinde” a medio Altaris recedens,1 2 “in cornu Epis» Iolae accipit calicem” manu sinistra ad nodum, deposito cochleari parvo, si adsit, super Altare,3 “purificatorio ex­ tergit, et sinistra tenens illius nodum” ac simul pollice ejusdem manus purificatorium ita ut supra pedem calicis dependeat et guttas vini vel aquae forte destillantes ex­ cipiat, manu dextra “accipit ampullam vini de manu ministri (qui osculatur ipsam ampullam, non autem manum Celebrantis) ct ponit vinum in calicem. Deinde eodem modo tenens calicem, producit signum Crucis super am­ pullam aquae et” eodem tempore “dicit: Deus qui humanae substantiae, et” ex ampulla vel adhibito parvo cochleari “infundens parum,” i. e. aliquot guttas “aquae in calice prosequitur: Da nobis per hujus aquae et vini mysterium, etc.” Ad nomen Jesus Christus caput Cruci inclinat. 1 Auctores communiter. 2 V. n. 95, q. 3 Usus parvi cochlearis non est prohibitus. D. 3064. 4. “In Missis privatis permitti non potest ministro, si fuerit Sacerdos vel 126 RITUS MISSAE PRIVATAE. 5. “Imposita aqua in calice,” quem purificatorio exter­ gere magis congruit, et summopere laudabile est1 circum­ ducendo intra cuppam indicem dextrum purificatorio cir­ cumvolutum, (cochlear parvum extergit,) sinistra calicem versus corporale admovet, “et finita Oratione praedicta” purificatorium in duas partes aequales plicatum super par­ tem patenae apertam ponit, ita ut purificatorii extremitates respiciant Altare; et Celebrans revertitur manibus junctis ad medium Altaris (vel revertens retinet purificatorium inter manus junctas, illudque tunc dextra deponit), et sinistra super Altare deposita, “accipit manu dextra cali­ cem discoopertum, et stans ante medium Altaris, ipsum ambabus manibus elevatum tenens” ita ut cuppa oculos non excedat, neque sit infra os seu infra mentum Cele­ brantis, “videlicet cum sinistra pedem, cum dextra autem nodum infra cuppam, intentis ad Deum oculis offert dicens: Offerimus tibi Domine, etc. Qua Oratione dicta,” non prius, calicem aliquantulum demittit et ambabus manibus “facit signum Crucis cum calice super corporale” retro post hostiam “et ipsum in medio post hostiam collocat, et palla cooperit.” 5 “Deinde junctis manibus super Altare positis, aliquantu­ lum,” i. e. corpore mediocriter “inclinatus, dicit secreto: Jn spiritu humilitatis, etc. Postea erectus, elevans oculos, manusque expandens, casque in altum porrectas,'5 et statim jungens ante pectus (quod semper facit, quando aliquid est benedicturus) dicit” interea: “Veni Sanctificator, etc. Cum dicit, et benedic: signat manu dextra communiter super hostiam et calicem, sinistra posita super Altare.” 6. “Tum junctis ante pectus manibus 7 accedit ad cornu Epistolae, ubi stans, ministro aquam fundente, lavat manus, id est extremitates digitorum pollicis ct indicis, dicens” voce Diaconus sive Subdiaconus, ut praeparet calicem ct ipsum ex­ tergat in fine post ablutiones, ■sicut in Missa solemni.” D. 0572. 6. * D. 2572. 14. 5 Vid. n. 100. 7. o Ordo Missae : ‘ ‘ oculis statim demissis.” i V. n. 95, q. DE OFFERTORIO USQUE AD CANONEM. 127 submissa, “Psalmum Lavabo inter innocentes, cum Gloria Patri, etc./’ inclinando ad Crucem intra doxologiam. 7. “Celebrans, lotis manibus, eas tergit,” dicens ibidem totum Ps. Lavabo ad Altare conversus, “et illis ante pectus junctis, revertitur ad medium Altaris, ubi stans, oculosque ad Deum elevans, et statim demittens, manibus junctis super Al­ tare aliquantulum," id est corpore mediocriter, “inclinatus dicit secreto Orationem Suscipe Sancta Trinitas, etc.8 Qua dicta, manibus hinc inde extensis, et super Altare positis, osculatur illud in medio: tum junctis manibus ante pectus, demissisque oculis ad terram, a sinistra manu ad dextram vertit se ad populum, et versus eum extendens et jungens manus, dicit voce aliquantulum elata: Orate fratres, et secreto prosequens : ut meum ac vestrum Sacrificium, etc. per­ ficit circulum/’ sine mora “revertens, junctis manibus ante pectus, a manu dextra ad medium Altaris. Et responso a ministro, vel a circumstantibus: Suscipiat Dominus Sacri­ ficium de manibus tuis, etc. (alioquin per se ipsum dicens: Sacrificium de manibus meis) ipse Celebrans submissa voce dicit: Amen; et manibus ante pectus extensis, ut fit ad Orationem, stans in medio Altaris versus librum, dicit absolute sine Oremus, et sine alia interpositione Orationem, vel Orationes secretas/’ numero ct ordine prout dictae sunt Col­ lectae. “Cum dicit : Per Dominum, jungit manus : cum dicit : Jesum Christum, caput inclinat: quod facit in prima Ora­ tione,” ipse respondens secreto Amen, “et in ultima, si plures sint dicendae/’ 8. “Pervento autem in conclusione ultimae Secretae ad verba illa: Per omnia saecula saeculorum exclusive, Sacerdos stans in medio Altaris” demittit dextram super Altare, sinistra quaerit Praefationem, tum ambabus “depositis super eo mani­ bus hinc inde extensis, dicit convenienti et intelligibili voce Praefationem. Cum dicit: Sursum corda, elevat manus hinc inde extensas usque ad pectus, ita ut palma unius manus respiciat alteram. Cum dicit: Gratias agamus Domino, jungit manus; cum dicit: Deo nostro, oculos elevat, et statim Cruci raput inclinat. Responso: Dignum et justum est, elevatis et extensis ut prius manibus prosequitur Praefationem propriam, s Tu hac Oratione legendum: in honorem B. V. 128 RITUS MISSAE PRIVATAE. vel communem, ut tempus requirit.'’ Inclinatur ad nomen Jesus et Maria, non vero ad Per Christum Dominum; dis­ tribuenda sunt haec tria, non duo, membra: Domine sancit; —Pater omnipotens,—aeterne Deus. “Cum dicit: Sanctus, junctis ante pectus manibus,” non vero super Altare depositis, “ct inclinatus,” mediocri cor­ poris inclinatione, “voce mediocri prosequitur, ministro in­ terim parvam campanulam pulsante. Cum dicit: Benedic­ tus qui venit in nomine Domini, etc. erigit se, et signum Crucis sibi producit a fronte ad pectus.” ART. λ7. DE CANONE MISSAE USQUE AD CONSECRATIONEM. 111. “Finita Praefatione, ut supra, Sacerdos stans ante medium Altaris versus ad illud,” dextram deponit, sinistra aperit folium Canonis, manus jungit,1 dcin “extendit ct aliquantulum elevat manus oculisque elevatis ad Deum, et sine mora devote demissis, ac manibus junctis et super Altare positis, profunde inclinatus” corpore, tunc ct non prius,2 “incipit Canoncm, secreto dicens: Te igitur, etc. ut in Ordine Missae. Cum dicit: Uti accepta habeas ct bene­ dicas, etc.’’ post petimus, sine erectione corporis manus utrinque extra corporale ponit atque tunc “prius osculatur Altare in medio, deinde erigit se, et stat junctis manibus ante pectus. Cum dicit: Haecdona, haecmunera, haec sanctasacrificia, dextra manu,” sinistra super Altare posita, “signat ter communiter super hostiam ct calicem. Deinde extensis manibus ante pectus prosequitur : In primis quae tibi offerimus, etc.” 2. “I bi dicit: Tna cum famulo tuo Papa nostro N. ex­ primit nomen Papae; Sede autem vacante verba praedicta omittuntur. Ubi dicitur, ct Antistite nostro N. specificatur nomen Patriarchae. Archicpiscopi, vel Episcopi ordinarii in propria Dioecesi,'’ in qua celebratur, quamvis nondum con­ secratus sit Episcopus, modo a S. Sede sit confirmatus, et qua talis possessionem Ecclesiae ceperit per se ipsum vel 'Juxta alios non jungit manus. Cf. Ruhr. Ord. Missae. 2 Juxta quosdam simul cum elevatione igitur. manuum incipit Tt DE OFFERTORIO USQUE AD CANONEM. 129 per suum procuratorem;3 c contra non exprimitur nomen Administrai oris vel Vicarii Apostolici, quamvis consecratus sit Episcopus,4 “ct non alterius Superioris, etiamsi Cele­ brans sit omnino exemptus, vel sub alterius Episcopi juris­ dictione. Si vero Episcopus ordinarius illius loci, in quo Missa celebratur, sit vita functus, praedicta verba omittun­ tur, quae etiam omittuntur ab iis, qui Romae celebrant.” Si Celebrans ignoret nomen Episcopi loci, dicit tamen Antistite nostro, mentaliter renovans intentionem pro eo precandi.5* 3. “Cum dicit: Memento Domine, elevans et jungens manus usque ad faciem vel pectus” id est usque ad su­ periorem partem pectoris vel ad mentum, tam lente, ut interim absolvat verba usque ad tuarum, ct “sic junctis manibus stat paulisper,” circiter spatio unius Pater noster, “in quiete demisso aliquantulum capite,—orat aliquantu­ lum pro quibus orare intendit | Ruhr. spec.]—faciens com­ memorationem vivorum Christi Fidelium ad suam volunta­ tem, quorum nomina, si vult, secreto commemoret: non tamen ncccsse est ea exprimere, sed mente tantum eorum memoriam habeat.” G 4. “Commemoratione vivorum facta, demissis, et extensis, ut prius, manibus, continuat: Et omnium circumstantium, etc. Similiter stans prosequitur: Communicantes. Cum dicit: Jcsu Christi, caput Cruci inclinai:” ad nomen Mariae, vel Sancti ibidem relati, dc quo Missa vel octava 7 vel commemoratio fît, inclinat versus librum; quare note­ tur: S. Jacobus ibi primo loco positus est major, 25 JuL, qui 2° loco, minor (“Jacobi, Philippi”), 1 Maji; Linus 23 Sept. ; Cletus 26 Apr. ; Clemens 23 Nov. ; Xystus (Sixtus) 6 Apr., vel alius 6 Aug.; Cornelius et Cyprianus 16 Sept.; Laurentius 10 Aug.; Chrysogonus 24 Nov.; Joannes et Paulus 26 Jun.; Cosmas et Damianus 27 Sept.; “in con­ clusione, quando dicit: Per cumdcm, jungit manus.” 3 D. 3500. 2. 4 D. 3047. 4. » Convenit, ut in quavis sa· cristia patenter ponatur tabella exhibens nomen Episcopi ncenon Titularis Ecclesiae ct Orationem imperatam. g V. n. 102. 2. 7 V. n. 9G. 130 RITUS MISSAE PRIVATAE. 112. “Cum dicit: Hanc igitur oblationem,” disjungit manus ex parte digitorum parvorum, easque junctas tenet ex parte pollicum, qui maneant ad invicem per modum Cru­ cis supra, non infra manus1 atque “expandit manus simul super oblata, ita ut palmae sint apertae versus ac supra calicem et hostiam’’ et digitorum extremitas ad medium pallae, quin eam tangat manibus, “quas sic tenet usque ad illa verba: Per Christum Dominum nostrum; tunc enim jungit manus,” et retrahit ante pectus. 2. “Sic prosequitur: Quam oblationem tu Deus in omnibus, quaesumus;” tum deponit sinistram, “et cum dicit, Bene-\dictam, adscrip-]-tani, raptam, communiter signat ter super hostiam et calicem simul :” tum prompte continuans, rationa­ bilem, acceptabilemque facere digneris, lente dextram retrahit versus pectus, (aut interea manus jungere potest;) “deinde cum dicit: ut nobis corpus, separati m signat semel super hos­ tiam tantum; et cum dicit: et Sanguis, semel super calicem tantum: deinde elevans et jungens manus ante pectus, pro­ sequitur: fiat dilectissimi Filii lui Domini nostri Jesu Christi, et inclinans caput Cruci,” nullam inoram interponens, ad ipsam Consecrationem procedit. 113. “Extergit, si opus fuerit, pollices et indices super corpo­ rale’’ in utraque extremitate laterali plicaturae anterioris, “et [interea] dicit secreto, ut prius: Qui pridie quam pate­ retur:" deinde, ut hostiam facilius accipere possit, eam in extremitate indice sinistro paululum premit, “et accipiens pollice et indice dextrae manus hostiam,' et eam cum illis,* I ac indice et pollice sinistrae manus tenens” per partem inferiorem, dum reliqui digiti infra hostiam sunt extensi et juncti, quin corporale tangatur, “stans erectus ante medium Altaris, dicit: accepit panem in sanctas ac vene­ rabiles manus suas, elevansque ad coelum oculos, et statim demittens, [interea] dicit: et elevatis oculis in coelum ad te Deum Patrem suum omnipotentem, caputque aliquan­ tulum inclinans dicit, (ibi gratias agens, et tenens hostiam inter pollicem et indicem sinistrae manus, dextra,” pollice et indice non junctis ·“producit signum Crucis super eam. DE CANONE MISSAE. 131 dicens: bene-\-dixit,'' statimque eam resumit manu dextra et interea prosequitur, “ fregit', deditque discipulis suis, dicens: Accipite, et mandtccate ex hoc omnes.” 2. “Cum autem finierit supradicta verba/’ non prius, “'cubi­ tis super Altaic positis,” seu partibus brachiorum anterioribus, quin corporale inanibus tangat, “stans capite inclinato, di­ stincte, reverenter, et secreto,” sine ulla capitis aut oris contorsione, nec violenter eillans super hostiam, “profert verba consecrationis super hostiam, et simul super omnes, si plures sint consecrandae, et hostiam suam pollicibus et indicibus tantum tenens, dicit: “Hoc est enim Corpus meum” 3. “Quibus prolatis, Celebrans tenens hostiam inter pollices et indices praedictos super Altare, reliquis manuum digitis extensis, et simul junctis” ... se erigit, et manus hostiam tenentes super extremitatem anteriorem Altaris intra corporale retrahit, atque, oculis continuo ad hostiam intentis, genu dextro terram tangente sine capitis inclinatione “genuflexus eam adorat. Tunc se erigens, quantum commode potest, elevat in altum hostiam,” linea recta intra corporale, ita ut paululum excedat capitis altitudinem, “et intentis in eam oculis, (quod et in elevatione calicis facit) populo reverenter ostendit adorandam: et mox” i. e. sine mora, non vero tam celeriter ut fidelibus deficiat tempus hostiam conspiciendi nedum adorandi, ipsam demittit, et quum corporali proxima est, “sola manu dextra ipsam reverenter reponit super cor­ porale in eodem loco, unde eam levavit,” manu sinistra interim super corporale deposita: “et deinceps pollices et indices non ’.lisjungit, nisi (piando hostiam consecratam tangere vel trac­ tare debet, usque ad ablutionem digitorum post Com­ munionem.” Manum, tribus ultimis digitis junctis et ex­ tensis, super corporale ita deponit, ut sola ejus pars lateralis juxta parvum digitum Altare tangat. 1. “Reposita hostia consecrata super corporale” manum dextram quoque super eodem collocat, et “genuflexus ipsam veneratur.” 114. “Celebrans adorato Sacramento surgit et discooperit Calicem/ in quem, si opus sit, extergit digitos, quod semper i V. n. 100. 7. 132 RITUS MISSAE PRIVATAE. faciat, si aliquod fragmentum digitis adhaereat,” seu quoties s. hostiam tetigerit “et stans erectus [interea] dicit: Simili modo postquam coenatum est, et ambabus manibus accipi­ ens calicem juxta nodum infra cuppam” i. e. manu dextra supra, sinistra infra nodum, “et aliquantulum” i. e. spatio quatuor circiter digitorum, “illum elevans, ac statiin deponens, [interea] dicit.: Accipiens et hunc praeclarum Calicem in sanctas ac venerabiles manus suas/' Tunc repositum calicem eodem modo tenens, “cum dicit: item tibi gratias agens, caput inclinat” versus s. hostiam; “cum dicit: bene-\-dixit, sinistra calicem infra cuppam [adhuc] tenens, dextra signat super eum; et prosequens: deditque discipulis suis, etc. et ambabus manibus tenens calicem, videlicet sinistra pedem” scii, indice et pollice junctis supra pedem, reliquis digitis infra eum, “dextra nodum infra cuppam,” ita calicem paululum a cor­ porali elevat, eumque non — vel vix— ad se inclinans, post verba, bibile ex eo omnes, “cubitis super Altare positis, et capite inclinato,” sine mora, “profert attente, continuate, et secreto ut supra, verba consecrationis Sanguinis: Hic est enim Calix, etc.” Dicendum Sanguinis, non Sanguis. Verba utriusque consecrationis ob periculum errandi proferenda non sunt memoriter. 2. “Quibus dictis, reponit calicem super corporale” erigit se et utraque manu deposita “dicens secreto: Jlaec quotiescum­ que feceritis, etc. genuflexus Sanguinem reverenter adorat. Tum se erigit, et accipiens calicem discoopertum cum San­ guine ambabus manibus, ut prius, elevat eum, et,” intentis in eum oculis,2 “erectum, quantum commode potest” ita ut capitis verticem aliquatenus excedat, vel ut oculi Celebrantis infra pedem calicis perspicere valeant, “ostendit populo adorandum: mox ipsum” per eamdem lineam rectam demit­ tens “reverenter reponit super corporale in locum pristinum,” cavendo ne hostiam, vel hostias manipulo tangat, “et manu dextera palla cooperit,3 ac genuflexus Sacramentum vene­ ratur.”—Hae quatuor genuflexiones ad Elevationem quamvis magna cum reverentia tamen sine mora fiant. 2 Rubr- J V. n. 100. 7. DE CANONE POST CONSECRATIONEM. 133 ART. VL DE CANONE POST CONSECRATIONEM USQUE AD COM­ MUNIONEM. 115. “Reposito calice et adorato, Sacerdos stans ante Altare, extensis inanibus ante pectus, dicit secreto: Vnde et memores, etc. Cum dicit: De tuis donis ac datis, jungit manus ante pectus; et cum dicit: Hostiampuram, Hos­ tiumsanctam, Hostiam -j- immaculatam, manu sinistra posita super Altare intra corporale, dextra signat ter com­ muniter super hostiam et calicem, et semel super hostiam tantum, et semel super calicem tantum, dicens: Panem + sanctum vitae aeternae, et Calicem -|- salutis perpetuae.” 2. “Deinde stans ut prius extensis manibus prosequitur: Supra quae propitio, etc. Cum dicit : Supplices te rogamus, etc., inclinat se” profunde corpore “ante medium Altaris, manibus junctis super illo” in margine “non intra cor­ porale,”1 “positis. Cum dicit: Ex hac Altaris participa­ tione, osculatur Altare” in medio ante S. Hostiam, “mani­ bus hinc inde super corporale positis. Cum [erectus] dicit: Sacrosanctum Filii tui, jungit manus; et dextra signans semel super hostiam tantum, et semel super calicem, sinistra super corporale posita, dicit: Cor-]-pus et San + guinem sumpserimus; et cum dicit: omni benedictione 4- coelesti scipsum signat a fronte ad pectus signo Crucis, sinistra” juxta parvum digitum “posita infra pectus, et prosequitur: Et gratia repleamur. Cum dicit: Per eumclem, jungit manus.” 3. “Cum dicit : Memento Domine famulorum famularum­ que tuarum, etc. extensis et junctis manibus ante pectus,” tam lente ut haec junctio terminetur cum verbis in somno pacis2 “et usque ad faciem” seu mentum “elevatis, et intentis oculis ad Sacramentum super Altare, facit com­ memorationem Fidelium Defunctorum, de quibus sibi vide­ tur, eodem modo, ut dictum est de commemoratione vivorum. Qua commemoratione facta, stans ut prius, όχ­ ι D. 2572. 21. 2 Literae N. et N. exhibent usum antiquum Dyutichorum. et nunc prorsus omittuntur nec ibi fit pausa. 13-1 RITUS MISSAE PRIVATAE. tensis manibus prosequitur: Ipsis Domine et omnibus in Christo, etc. et in fine ad: Per eumdem, jungit manus, et caput inclinat” versus SS. Sacramentum. 116. “Cum dicit: Nobis quoque peccatoribus, vocem ali­ quantulum elevat, et dextra manu,” i. e. tribus ultimis digitis, stans capite erecto, “pectus sibi percutit, sinistra posita super corporale, et prosequitur secreto: famulis tuis, etc. stans manibus extensis, ut prius.” Inclinat ad nomen Sancti, de quo fit Missa vel octava vel commemoratio specialis: Joannes est Baptista, Stephanus Protomartyr, Mathias et Barnabas Apostoli; Ignatius 1 Febr. ; Alexander 3 Maj.; Marcellinus Presbyter ct Petrus Exorcista 2 Jun.·; Felicitas 23 Nov. ; Perpetua 6 Mart. ; Agatha 5 Febr. ; Lucia 13 Dec.; Agnes 21 et 28 Jan.; Caecilia 22 Nov.; Anastasia 25 Dec. in secunda Missa. 2. ‘Cum dicit: Per Christum Dominum nostrum. Per quem haec omnia, Domine, semper bona creas, jungit manus ante pectus; deinde manu dextra ter signans communiter super hostiam et calicem, dicit: sancti/icas, vivificas, bene 4~ dicis, et praestas nobis. Postea discooperit calicem, ct genuflcxus Sacramentum adorat: tum se erigit, et re­ verenter accipit hostiam” in ora inter ejus medium ct. imum atque tenens illam rectam, non inclinatam, “inter pollicem et indicem dextrae manus, ct cum ea super calicem, quem manu sinistra tenet circa nodum infra cuppam, signat ter a labio ad labium” quin labia tangat, “dicens: Per -|- ip­ sum, et cum + ipso, et in-'-ipso. Et similiter cum hostia signat bis inter calicem et pectus, incipiens a labio calicis,” non descendendo versus pedem calicis, nec supra brachium sinistrum, “ct dicit: est tibi Deo Pa-\-tri omnipotenti, in unitate Spiritus - sancti. Deinde tenens manu dextra hostiam super calicem, sinistra calicem, elevat cum aliquan­ tulum,” non ultra quatuor fere digitos a corporali, “simul cum hostia, dicens: omnis honor et gloria,” non voce magis elata nec capite inclinato, “ct statim utrumque deponens, hostiam collocat super corporale, ct si opus sit, digitos” super calicem “extergit, ut supra; ac pollices et indices ut prius jungens, calicem palla cooperit, et genuflcxus Sacramentum adorat.’ ’ DE CANONE POST CONSECRATIONEM. 135 117. “Celebrans, cooperto calice adoratoque Sacramento, inanibus extensis hinc inde super Altare intra corporale positis, dicit intelligibili voce: Per omnia saecula saecu­ lorum, et cum dicit: Oremus, jungit manus, caput Sacra­ mento inclinans. Cum incipit: Pater noster, extendit manus, ct oculis ad Sacramentum intentis, prosequitur usque ad finem. Responso a ministro; Sed libera nos a malo, et a Celebrante submissa voce: Arnen,” non prius, sinistram imponit corporali ct “manu dextra, pollice et indice non disjunctis, patenam” penitus de corporali sub­ ducit, et, si conveniens videatur, sinistra eam immobilem tenet,1 et dextra “aliquantulum purificatorio extergens,” quod deinde paululum a corporali dimovet, “eam accipit inter indicem ct medium digitos; quam tenens super Altare erectam” extra corporale, ita ut ejus pars concava sit ad hostiam conversa ct manus dextra super patenam per­ maneat elevata, interim, “sinistra super corporale posita, dicit secreto: Libera nos, quaesumus, etc.” 2. “Antequam Celebrans dicat: Da propitius pacem, levat manu dextra patenam de Altari, et seipsum cum ea signat signo Crucis, dicens: Da propitius pacem in diebus nostris. Cum signat se, manum sinistram ponit infra pec­ tus: deinde patenam ipsam osculatur,” congruentius in extremitate seu ora2 superiore, “et prosequens: ut ope misericordiae tuae, etc. submittit patenam hostiae, quam indice sinistro accommodat super patenam” et ne particulae hostiae forsan in corporali relictae adhaereant inferiori parti patenae, reclinat hanc super pedem calicis, vel deponit patenam parum e medio versus cornu Epistolae. 3. Tunc “discooperit calicem et genu flexus Sacramentum adorat : tum se erigens accipit hostiam inter pollicem et indicem dextrae manus ct cum illis” extollit super calicem, “ac pollice ct indice sinistrae manus” quoque “eam super calicem tenens reverenter frangit per medium,” in duas aequales partes, scii, illam prius leviter flectendo superius, per medium et infra, dehinc iterato flexu cauto totam fran­ gendo, interim “dicens: Per eumdem Dominum nostrum i Caveat autem, ne manipulo SS. Sacamcn.tum tangat. 2D. 1711. 5. I I I B 136 RITUS MISSAE PRIVATAE. Jcsum Christum Filium tuum,” inclinans ad Jcsum Christum, “et mediam partem, quam inter pollicem et indicem dextrae manus tenet, ponit super patenam: de alia media, quam sinistra manu tenet” calici adhuc superpositam, “frangit cum pollice et indice dextrae manus particulam,” non ultra tertiam partem medietatis hostiae de ejus in­ feriori parte,3 interim “prosequens: Qui tecum vivit et regnat, etc., et eam inter ipsos dextrae manus pollicem et indicem retinens partem majorem, quam sinistra tenet, adjungit mediae, super patenam positae,” ita ut appareat hostia rotunda, et, juxta quosdam, ponendo oram dextrae (i. e. ultimae) medietatis paululum super oram alterius medietatis hostiae, “interim dicens: in unitate Spiritus sancti Deus; et particulam hostiae, quam in dextra manu retinuit, tenens super calicem, quem sinistra per nodum infra cuppam retinet, intclligibili voce dicit: Per omnia saecula saeculorum. R. Amen; et cum ipsa particula sig­ nans ter a labio ad labium” intra os “calicis, dicit: Par Domini sit semper vobiscum. Responso per ministrum: Et cum spiritu tuo, particulam, quam dextra manu tenet, immittit in calicem, dicens secreto : Haec commixtio et con­ secratio Corporis, etc.,” inclinans ad Jesu Christi. “Deinde,” i. e. absoluta hac oratione et non prius, “pollices et indices super calicem aliquantulum tergit, et jungit, calicem palla cooperit, et gcnuflcxus Sacramentum adorat, surgit.” 4. “Et stans junctis manibus ante pectus, capite inclinato versus Sacramentum, dicit intclligibili voce: Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, et dextra,” i. e. tribus digitis ultimis, leviter “percutions sibi pectus, sinistra super corporale posita, dicit: miserere nobis, et deinde non jungit manus, sed iterum percutit sibi pectus, cum dicit secundo: miserere nobis, quod et tertio facit, cum dicit: dona nobis pacem.” 5. “Tunc manibus junctis supra Altare positis, oculisquc ad Sacramentum intentis,” corpore mediocriter “inclinatus dicit secreto: Domine Jesu Christe, etc.” 118. “Quibus Orationibus dictis, genuflectens Sacramen­ tum adorat, et se erigens dicit secreto: Panem coelestem 3 D. 1275. 6. DE CANONE POST CONSECRATIONEM. 137 accipiam, etc.; quo dicto,” adducit sinistro indice duas partes hostiae versus superiorem oram patenae, si neces­ sarium sit, et tunc “dextra manu accipit de patena re­ verenter ambas partes hostiae, et collocat inter pollicem et indicem sinistrae manus, quibus patenam inter cumdem indicem et medium digitos supponit,” ita ut duae partes rotundam figuram servent, “et eadem manu sinistra tenens partes hujusmodi super patenam inter pectus et calicem,’’ ita ut sinistra manus quatuor fere digitis elevata sit a corporali nec brachium innitatur Altari, corpore versus medium Altaris mediocriter seu “parum inclinatus, dextra tribus vicibus percutit pectus suum, interim etiam tribus vicibus dicens voce aliquantulum elevata: Domine, non sum dignus; et secreto prosequitur: ut intres, etc.” 2. “Quibus tertio dictis,” se erigit atque pollice et indice dextro partem hostiae dextram (a cornu Evangelii) super­ imponit sinistrae, et “ex sinistra accipit ambas partes prae­ dictas hostiae inter pollicem et indicem dextrae manus, et cum illa super patenam signat seipsum signo Crucis, ita tamen, ut hostia non egrediatur limites patenae, dicens: Corpus Domini nostri Jesu Christi,” ducens cum hostia perpendiculariter lineam rectam, et ad verba Jesu Christi caput inclinans,1 dein elevat hostiam et ducit lineam trans­ versam, interim continuans: “custodiat animam meam in vitam aeternam. Amen: et se inclinans, cubitis super Altare positis, reverenter easdem ambas partes sumit: quibus sumptis, deponit patenam super corporale,” versus cornu Evangelii, “et erigens se, junctis indicibus et pollicibus, ambas quoque manus ante faciem jungit, et aliquantulum,” i. c. per spatium unius fere Pater, “quiescit in meditatione sanctissimi Sacramenti.” Si pars hostiae palato adhaereat nec lingua amoveri possit, simul cum Sanguine vel ablutione deglutiatur.12 1 D. 2850. 1. 2 “Si quis Hostiam brevi tem­ pore deglutire non posset, nisi eam dentibus diminueret, faciat sino scrupulo, quia, sicut Certanus in libro de ritibus Missae privatae optime observat, haec caro immortalis et impassibilis non timet aliquod damnum a dentibus nostris, qui rem fran­ gere non possunt, sed tantum signum et accidentia.”—Baldesciii. 138 RITUS MISSAE PRIVATAE. 119. “Deinde depositis manibus dieit secreto: Quid *relri buam Domino pro omnibus quae retribuit mihi/ et interim discooperit calicem, gcnuflectit, colligit fragmenta cum patena, si quae sint in eo,” ducendo patenam praesertim ubi hostia jacuit, ita ut fragmenta in unum corporalis locum colligat, ct tunc illa in patenam recipit, dum manu sinistra corporale ibi paululum elevat. Deinde manu sinistra accipit patenam ex parte ubi nulla sunt fragmenta eamque transfert super calicem, ct “patenam quoque dili­ genter cum pollice ct indice dextrae manus super calicem extergit, et ipsos digitos, ne quid fragmentorum in eis remaneat.” 1 2. . . . “Post extorsionem patenae junctis pollicibus et indicibus, calicem dextra manu infra nodum cuppae accipit, sinistra” super corporale deposita retinet “patenam, dicens: Calicem saluteris, etc.” usque ad salvus ero inclu­ sive; “ct signans se signo Crucis cum calice,” quem elevat, ut ejus summitas perveniat ad frontem, ct dimittit usque ad pectus linea recta, ct interim “dicit: Sanguis Domini nostri, etc.” inclinans ad Jcsu Christi'2 deinde ducens Cru­ cis lineam transversam ab humero sinistro ad dextrum dicit : custodiat animam meam, etc., tunc “et manu sinistra supponens patenam calici” fere ad mentum, “stans re­ verenter sumit totum Sanguinem cum particula in Calice posita,” quin calicem interca omnino removeat, nec cum aspiratione s. species attrahens, nec faciem nimis elevans versus coelum aut calicem lambens. Si forte in sumptione particula calici inhaeserit, illam, vino infuso, sumat cum purificatione.3 i“In collectione fragmento­ rum moraliter possibilis diligen­ tia ct advertentia requiritur, no quid fragmentum super corporale aut patenam remaneat, et irrever­ entia committatur; sed multi, minus recte, nimiam et super­ linam diligentiam adhibent, cor­ porale ct patenam fricant et perfricant, ut particulas, quae non sunt fragmenta sacrae hostiae, sed fila et fragmenta corporalis aut aliarum rerum col­ ligant, et in hac collectione tem­ pus ita conterunt, ut finis ejus vix exspectandus sit.”—Schober. Caer. M. priv., p. 98. 2 D. 2850. 1. 3 Rubricae Missae De DefectX. 8. DE CANONE POST CONSECRATIONEM. 139 120. Tunc, si qui sunt communicandi, fit distributio com­ munionis, de qua infra.1 Qua distributione finita et ciborio reposito, guttulas Sanguinis e calice sumat. 2. “Quibus sumptis” sinistram cum patena deponit in corporali et “dicit secreto: Quod ore sumpsimus, etc. et” interim “super Altare,” non extra, nisi minister aliter infundere nequeat, “porrigit calicem ministro in cornu Epistolae; quo vinum fundente”1 2 Sacerdos illud in calice circumagit, ut species ei adhaerentes abstergantur, tum patenam mento supponit, et (ut praescribit S. Pius V.) per eamdem partem calicis, per quam S. Sanguinem sump­ sit, “se purificat.” 3. “Deinde” patenam et calicem super corporale deponit, indices ct pollices utriusque manus cuppae imponit ac reliquis digitis complectitur cuppam3 et vadit ad cornu Epistolae,4 calicem intra mensam Altaris, ut supra,5 sus­ tinet et “vino ct aqua [sit plus aquae6] abluit pollices et indices super calicem,” quem prope corporale collocat; tunc super eum excutit pollices ct indices, “quos abstergit purificatorio, interim |intra ablutionem] dicens: Corpus tuum Domine, quod sumpsi, etc.;” et rediens ad medium Altaris;7 ibi purificatorium inter pollicem et indicem sinis­ trae ita tenet, ut ab utraque parte super digitos pendeal (nec amplius pollices ct indices junctos tenet); sinistram cum purificatorio extra corporale deponit ct manu dextra calicem cum purificatione circumagit; tunc purificatorium manu sinistra mento supponens “Ablutionem sumit.” 1 No. 181. 2 Postquam infudit. 3 V. n. 95, q. ‘ Id est (uti probat Schober, pag. 116), in Missa privata ver­ sus cornu Epistolae, in Missa eolemni remanens in medio, sive SS. Sacramentum sit expositum, necne. 5 S. Lig., Martinucci, De Herdt, etc. g Nam ‘‘ communior est opinio, vel unicam guttam vini conse­ crati permixtam cum qualibet magna quantitate vini, saltem ejusdem speciei, non amittere consecrationem (secus si misce­ atur cum majori quantitate di versi liquoris) ; sic plus aquae quam vini sumendo vitatur peri­ culum abstergendi species con­ secratas cum purificatorio.” Toncllius, juxta Lugo, S. Lig. etc. apud Schober, loc. cit., p. 117. 7 Vid. n. 95. a.« 140 I RITES MISSAE PRIVATAE. 4. Tunc calicem deponit “et extergit os et calicem puri­ ficatorio,” quod pollice extra cuppam et reliquis % digitis infra cuppam per fundum circumducit ; dein alia parte purificatorii nondum madefacta calicem totaliter extergit. 5. “Quo facto purificatorium extendit super calicem, et desuper” cochlear parvum, si adsit, et manu sinistra “patenam, ac” simul manu dextra “super patenam parvam pallam:” tunc calicem ponit ad cornu Evangclii plicat corporale, scii, prius partem anteriorem, dein posteriorem, tunc lateralem sinistram, i. e. a cornu Epistolae, et desuper partem dextram, ita ut pars illa quae Corpus Christi attigit, semper sit interior, ct corporale in sequenti Missa eadem positione adhibeatur: “ct plicato corporali, quod [dextra] reponit in bursam, cooperit calicem velo, ct bursam desuper ponit” utraque manu, “ct collocat in medio Altaris, ut in principio Missae.”8 ART. VII. Λ COMMUNIONE USQUE AD FINEM MISSAE. 121. “Celebrante purificato, dum calicem collocat in Altari, liber Missalis defertur per ministrum ad cornu Epis­ tolae. . . . Deinde Celebrans”1 accedit ad librum, ubi “stans manibus junctis” alta voce “legit Antiphonam, quae dicitur Communio; qua lecta, junctis itidem manibus ante pectus vadit ad medium Altaris, et eo osculato, vertit se ad populum a manu sinistra ad dextram, ct dicit: Dominus vobiscum, et per eamdem viam redit ad librum, dicit Ora­ tiones post Communionem, eisdem modo, numero et ordine, ut supra dictae sunt Collectae.” 2. “Quibus finitis,” cum suis conclusionibus ct non antea, “claudit librum” ita, ut apertura ad medium Altaris sit versa ; si vero aliud Evangelium e Missali sit legendum, relinquit illud apertum; ac, deficiente ministro, illud statim defert ut pro primo Evangelio; “et jungens manus ante pectus, revertitur ad medium Altaris, ubi eo osculato vertit se ad populum, et dicit : Dominus vobiscum; quo dicto, stans junctis manibus ante pectus versus populum, dicit, si dicen8 V. η. 110, 4, adn. 3. i V. n. 95, q Λ COMMUNIONE USQUE AI) FINEM. 141 dum est: Ite Missa est, ct per camdem viam revertitur ad Altare. Si vero non sit dicendum, dicto Dominus vobiscum, revertitur eodem modo per camdem viam ad medium Al­ taris, ubi junctis ante pectus manibus, dicit: Benedicamus Domino/' 3. “In Quadragesima autem a Feria IV. Cinerum usque ad Feriam IV. majoris Hebdomadae in feriali Officio,” non in Missis festivis vel votivis, “postquam Celebrans dixit Orationes po>t Communionem cum suis solitis conclusionibus, antequam dicat: Dominus vobiscum, stans in eodem loco ante librum dicit: Oremus. Humiliate capita vestra Deo, caput inclinans” [etiam ad Humiliate; etc.] “et extensis manibus, subjungit eadem voce Orationem super populum, ibidem positam, . . et alia ut supra.” 122. “Dicto Ile Missa est, vel Benedicamus Domino, ut supra, Celebrans ante medium Altaris stans junctis manibus super eo, ct capite inclinato, dicit secreto: Placeat tibi sancta Trinitas, etc. quo dicto, extensis manibus hinc inde super Altare positis, ipsum in medio osculatur: tum erigens se, adhuc stans versus illud,” jungit manus,1 “elevat ad coelum oculos et manus, quas extendit et jungit, caputque Cruci inclinans [ad Deus], dicit voce intelligibili, Benedicat vos omnipotens Deus, ct junctis manibus, ac demissis ad terram oculis, vertens se ad populum a sinistro latere ad dextrum, extensa manu dextra,” et usque ad frontem erecta “junctisque digitis, ct manu sinistra infra pectus posita, semel benedicit populo dicens: Pater, et Filius,et Spiritus sanctus. R. Arnen/’ 2. “Et circulum perficiens accedit ad cornu Evangclii ubi” oblique 2 stans “dicto Dominus vobiscum, et R. Et cum spiritu tuo, pollice dextro signans primum signo Crucis Altare, seu librum” vel tabellam “in principio Evangclii. deinde frontem, os et pectus, dicit: Initium sancti Evangclii secundum Joannem, vel: Sequentia sancti Evangclii, ut dictum est in Rubricis generalibus, et R. Gloria (ibi, Domine, junctis manibus, legit Evangelium: In principio, vel aliud ut convenit. Cum dicit: Et verbum caro factum est, genu flectit versus cornu Evangclii, et surgens prose1 Quod a pluribus auctoribus recte concludi videtur; sequitur enim: “quas extendit. ” 2 D. 3792. 5. 142 RITUS MISSAE PRIVATAE. quitur [r/ habitavit, etc.] ut prius; quo finito” non oscula­ tur Missale, si adsit, sed claudit illud, ita ut apertura versa sit ad medium Altaris, et “minister stans a parte Epistolae respondet: Deo gratias.” · Deinde statim preces post Missam privatam recitandas persolvet, de quibus infra in Appendice. 123. “Quibus omnibus absolutis,” reversus ad medium Altaris. “Sacerdos accipit sinistra calicem, dextram ponens super bursam, ne aliquid cadat, descendit ante infimum gradum Altaris; et ibi in medio vertens se ad illud,” corpus 1 profunde “inclinat (vel, si in eo est tabernaculum SS. Sacramenti,” in plano “genuflect it) accipit biretum a ministro,” vel caputio, si eo utatur, “caput cooperit, ac praecedente ministro, eo modo, quo venerat,” i. c. oculis demissis et incessu gravi, “redit ad sacristiam, interim dicens Antiphonam Trium Puerorum, et Canticum Bene­ dicite.” 2. In sacrist ia capite tecto inclinat Crucifixo vel imagini, deponit calicem, et exuit se vestibus inverso ordine, scii, casula, stola, manipulo, cingulo, alba, amictu; et detrahens albam pi ius e manica sinistra, tum c capite, ultimo e manica dextra; osculatur Crucem in paramentis ut ante Missam ; detegit calicem cumque reponit; deinde, si consuetudo sua­ deat, manus lavat et ministro benedicit. 3. Tandem Sacerdos tenetur ex praecepto divino ad gra­ tiarum actionem, sive oratione mentali sive vocali facien­ dam. Si quaeratur, quantum temporis spatium ad hoc sit impendendum, S. Francisons Salcsius vult, ut Sacerdos per horam salii m quadrantem immorctur. S. Alplionsus scribit : “Quaeso, o Sacerdos, ut per dimidiam horam orando per­ maneas, vel saltem per quadrantem, sed heu, hora quadrans est nimis brevis.” Qui vero sine ulla fere gratiarum actione statim ab Ecclesia discedere solet,—in sui ruinam et fidelium scandalum.—a S. Patribus, e. g. a S. Chrysostomo. assimilât ur Judae traditori, qui: “Cum accepisset buc­ cellam, exivit continuo.” 1 Ruhr, novi Missalis. APP. DE PRECIBUS POST MISSAM. 143 Pro gratiarum actione, sicuti pro praeparatione ad Missam valde utiles sunt plures libri in hunc finem specialiter editi, (piorum princeps existit Manna Quotidianum Sacerdotum ed. a Jac. Schmitt, opus maxime commendandum. Pro recitatione Orationis Obsecro te Pius X. remissionem culparum in litando ex humana fragilitate contractarum concessit. —Praeterea Indulg. plenaria pro En ego o Lone et dulcissime Jesu. APPENDIX. De precibus post Missam privatam dicendis. 124. Post unamquamque Missam privatam, etiam d< Requie, recitanda sunt tria Ave Maria, Salve Regina cum V., Oratione ac Invocatione S. Michaelis A.1 Quibus addi potest triplex invocatio “Cor Jesu sacra­ tissimum, miserere nobis.”1 2 2. Hae preces immediate expleto ultimo Evangelio reci­ tandae sunt, ita ut S. Communionis distributio vel alia parva functio interponi nequeat.3 Priusquam Celebrans descendit ad preces persolvendas, inclinatio capitis ad Cru­ cem Altaris neque praescribitur neque prohibetur. In reci­ tatione precum genuflectendum est pro lubitu sive in sup­ pedaneo sive in infimo Altaris gradu.4 Uti ad alias preces, Sacerdos manus junctas teneat; quapropter omnino decet, calicem in Altari relinquere, donec preces sint persolutae. Si ob aliquam causam alta voce dici nequeant, submissa voce dicantur cum ministro.5 3. Praedictae preces recitandae non sunt (a) post Mis­ sam cantatam, neque post M. conventualcm lectam; (b) “si Missa cum aliqua solemnitate celebratur,” ex. gr. occa­ sione primae communionis aut communionis generalis, sacrae confirmationis, vel ordinationis aut pro sponsis; (c) si “Missam, quin Celebrans ab altari recedat, immediate ac rite subsequatur aliqua sacra functio seu pium exer­ citium.” 0 1 Leo XIII. 6. Jan. 1884. 2 Ex concessione Pii X. 3 D. 3682. < D. 3637. 8. sD. 2. Jun. 1916. «D. 20. Jun. 1913. 144 RITUS MISSAE PRIVATAE. Dic Nativitatis Domini ct in Commemoratione Omnium Defunctorum preces istae dicuntur tantum quando Sacer­ dos ab Altari discedit, sive post primam, sive post secun­ dam, sive post tertiam Missam ;7 neque post secundam, si immediate sequatur tertia Missa solemnis.8 ART. VIII. DE IIIS, QUAE OMITTUNTUR IX MISSA PRO DEFUNCTIS. 125. “Non dicitur Ps. Judica, sed pronuntiata Antiphona: Introibo ad Altare Dei, et responso a ministro: Ad Deum, qui laetificat, etc. dicitur V. Adjutorium nostrum et Confessio cum reliquis.” 2. “Celebrans ad Introitum, non signat se, sed manu dextera extensa, facit signum Crucis super librum, quasi aliquem benedicens,” sinistra super Altari posita.1 3. “Non dicitur Gloria Patri, nec Gloria in excelsis, nec Alleluja, nec Jube Domine benedicere, nec Dominus sit in corde meo; nec osculatur librum in line,” nec dicit Per Euangelica dicta, etc.2 “Non dicitur Credo, non benedicitur aqua in calicem fundenda; dicitur tamen Oratio: Deus, qui humanae substantiae, etc. In fine Ps. Lavabo non dicitur Gloria Patri.” 4. Ad Agnus Dei loco miserere nobis dicitur: dona eis requiem bis et tertio dona cis requiem sempiternam ; neque percutitur pectus, sed manus tenentur junctae. “Non dicitur prima Oratio ante Communionem, nec datur pax.” 5. In fine loco Ite Missa est dicitur Requiescant in pace, semper in plurali, et facie versa ad Altare. “Et non datur benedictio: sed dicto Placeat, et osculato Altari, dicitur ut supra: In principio erat Verbum, etc.” Nihil unquam mutatur ratione festi vel temporis, e. g. paschalis, nec inclinatur ad nomen Sancti, de quo fit officium vel commemoratio in officio. T D. 3705 ; ct 3855. 7. s D. 3936. 1. iD. 2572. 25. 2D. 2956. 10. DE MODO PARTICULAS CONSECRANDI. 145 ART. IX. DE MODO PARTICULAS CONSECRANDI. 126. Particulae prius a fragmentis adhaerentibus sunt purificandae, sive cribro aliove instrumento, sive digitum circumducendo. Si paucae sint, circiter sex, Sacerdos eas super patenam ponere potest. Secus locat eas super cor­ porali ante calicem, paululum ad cornu Evangelii, vel potius in pyxide seu ciborio vel in alio calice retro post calicem, vel ob angustiam lapidis paululum ad alterutrum latus,— nunquam vero in alio corporali complicato; et contegit vas illud palla vel patena aut cooperculo suo, sed absque velo suo. Hostia major pro ostensorio ponitur in patena, et post oblationem super corporale lateralitcr ante calicem a sinis­ tra Celebrantis c regione alterius hostiae majoris; vel si in lunula difficile aptari possit, consecrari potest in ipsa lunula, supradicto loco posita. 2. Ad Offertorium, antequam Sacerdos patenam recipiat, “calicem illum seu vas dextra discooperit, et intentionem suam etiam ad illas offerendas dirigens dicit: Suscipe"; postea, patena deposita, “illud cooperit.” 3. Ad Consecrationem, antequam dicat: Qui pridie, cibo­ rium paululum admovet versus dextram suam (saltem si obstet lectioni verborum Consecrationis), illudque manu dextra discooperit. Post elevationem hostiae, genuflexione facta, illud cooperit ct reponit loco quo prius erat. 4. Quando hostiae consecratae reponuntur? (a) Si super corporali consecratae sunt, nec Communio distribuenda nec pyxis pro novis hostiis purificanda sit, post sumptionem s. hostiae ponuntur in pyxide (vel major hostia in lunula) ; dcin colliguntur fragmenta, et post sumptionem Sanguinis pyxis (vel ostensorium) in tabernaculum reponi­ tur.1 iCf. Rub. Miss. Tit. X. 5. Juxta quosdam auctores pyxis statim auto sumptionem Sangui­ nis in tabernaculum reponitur, juxta alios post primam ablu­ tionem. 146 RITUS MISSAE PRIVATAE. (δ) In reliquis casibus,—scii, quando hostiae in pyxide sint consecratae, vel super corporali, et pyxis sit purifi­ canda vel Communio distribuenda,—reponuntur post sump­ tionem Sanguinis, resp. post distributionem Communionis, vel purificationem pyxidis. In omni casu gcnuflcxio facienda est, antequam s. hostiae tangantur aut post aperitionem tabernaculi vel pyxidis quae continent s. hostias; item genuflcctitur post repositionem antequam tabernaculum claudatur; calix Missae stat cooper­ tus super corporali ad latus Evangelii, dum hostiae in ciborium vel tabernaculum reponuntur aut Communio dis­ tribuitur. ART. X. DE RENOVATIONE SPECIERUM ET PURIFICATIONE CIBORII. 127. “Hostiae consecrandae sint recentes”1 scii, secun­ dum S. Carolum Bor. “a viginti diebus ad summum con­ fectae” “et frequenter renoventur,”1 2 i e. semel in hebdomada3 renovatio fiat, aut saltem quintodecimo quoque die, si sint valde recenter confectae. 2. “In renovatione, quae quolibet octavo die fieri debet de SS. Eucharistiae Sacramento, consumi debet tum hostia major pro ostensorio, tum etiam particulae, quae exist un t in tabernaculo, post sumptionem Sanguinis ante Puri­ ficationem.”4 Novae consecratae hostiae nunquam eum 1 Rit. IV. I. 7. ’Can. 1272; et Rit. IV. I. 7. * Caer. Ep. I. 6, 2. 4 Potest etiam Sacerdos ho­ stiam e monstrantia sumptam sumere una eum altera sacrificii. Peccaret graviter, si hostiam majorem in Missa consecratam reponeret in tabernaculo, et ejus loco sumeret hostiam, quae in eodem tabernaculo antea con­ tinebatur ; ipse enim de suo sacrificio participare debet. Scho ber, C. Miss. priv. p. 99. DE RENOVATIONE SPECIERUM. 147 veteribus permisceri debent, sed in alia pyxide vel calice conservandae, vel primo distribuendae vel a Sacerdote in Missa sumendae sunt.5 3. Toties pyxis seu ciborium est purificandum, quoties Heri debet specierum renovatio. 4. Purificationis modus, quando una tantum pyxis habea­ tur: Postquam Celebrans hostias veteres distribuit vel sump­ sit, indice dextro fragmenta residua e pyxide in calicem immittit ; dcin purificatio in hanc pyxidem infunditur et intus circumagitur, ct indice tergente Sacerdos totam in­ teriorem partem abluit et in calicem transfundit ; (vel juxta Merati, etc. sine torsione digiti talis infusio et transfusio repetitur quotiescunque opus erit;) tandem purificatorio pyxidem extergit, et, gcnuflcxione facta, particulas conse­ cratas in eam immittit. 5. Purificationis modus, quando duae pyxides habeantur, ita ut nullae particulae in pyxidem purificatam immittan­ tur: Celebrans fragmenta residua in calicem immittit; tunc purificatio prius in pyxidem et circumagendo in calicem infunditur ct sumitur; eodem modo fit ad ablutionem digi­ torum. Tunc prius calix deinde pyxis purificatorio exter­ gitur et extra corporale ponitur.—Plures censent, decere ut purificatorium tunc modo inverso plieetur nec amplius serviat donec lotum fuerit. Nonnullis placet, pyxidem absque vini infusione purifi­ care.6 5 Cf. Rit. Roni, de SS. Euch. IV. 1. 7. ° Martinueei, I. p. 346, nota: ef. Eph. Lit. X. p. 33. 148 RITUS MISSAE PRIVATAE. ART. XT. DE MISSA PRIVATA CORAM SS. SACRAMENTO EXPOSITOR 128. In conspectu Sanctissimi caput detegitur parumper consistendo, et biretum ministro porrigitur. In accessu et in recessu utroque genu in plano cum mediocri corporis inclinatione gcnuflcctitur ; intra Missam unico genu.2 (Transeuntes vero, qui non sunt Ministri ad Altare, semper utrumque genu flectunt.) 2. Sacerdos genuflcctit, quandocunque ad medium Altaris accedit, vel ab eo recedit, vel transit ante SS. Sacramentum; si inter accessum ad medium et inter recessum interponatur mora, bis genuflcctit; si accedit ad medium statim dicturus Dominus vobiscum prius genuflcctit, deinde osculatur Al­ tare, cl statim se retrahit ad latus Evangelii et stat scmiconversus ad populum. Si jam sit in medio, prius osculatur Altare, deinde genuflcctit. Ita fit ad Orate fratres, non perficiendo circulum. 3. Proinde genuflcctit post ascensum ad Altare in suppe­ daneo, antequam corporale explicat, dcin eo explicato ante­ quam accedit ad Missale; iterum antequam descendit ad Missam inchoandam genuflcctit et se aliquantulum retrahit ad cornu Evangelii et post descensum unum genu flectit in infimo gradu;3 non genuflcctit post confessionem sed post ascensum ante et post Oramus te, Domine. Porro genuflcctit ante et post Dominus vobiscum, Munda cor meum, Orate fratres. i In Altari expositionis Missao privatae celebrandae non sunt, nisi alia Altaria desint, vel causa rationabilis urgeat, e. g. ne SS. Sacramentum sine adoratoribus relinquatur, vel ob consuetudinem immemorabilem, quae sine populi offensione et pietatis detrimento aboleri nequit.—Crux in Altari juxta consuetudinem loci poni aut non poni potest; ita Instruc­ tio “linquens quemlibet in sua praxi.” (D. 2365. 1.) 2D. 2682. 49; 3426. 6; 4179. 3 Juxta Martinucci in plano. DE MISSA PRIVATA CORAM SS. SACRAMENTO. 149 4. Oculorum elevationes, capitis inclinationes profundae et genuflcxiones etiam intra Evangelium fiunt versus SS. Sacramentum.4 5. Ad lotionem digitorum descendit in planum ; vel lavat in secundo gradu laterali aut in suppedaneo; “servetur consuetudo : dummodo caveat, ne terga vertat Sacra­ mento.” 5 6. Si Communio distribuenda sit, ad Ecce Agnus Dei, etc. se retrahit ad cornu Evangelii. Ablutionem digitorum sumit in cornu Epistolae, genu­ flect ens antea ct postea.6 7. Post verba Benedicat vos omnipotens Deus, genuflcctit et semiversus benedicit populo ; tunc non perficit circulum nec revertitur ad medium, sed statim super sinistram suam se vertit ad cornu Evangelii; ibi initio Evangelii signat librum vel tabellam, non vero Altare,7 et se ipsum, aut se ipsum solum. Ad Verbum Caro factum genuflectit versus SS. Sacramentum. 8. Finito Evangclio revertitur ad medium, genuflectit, accipit calicem, descendit ut antea, genuflcctit in plano utroque genu cum mediocri corporis inclinatione, et quando e conspectu Sanctissimi venerit (vel juxta alios, statim, antequam surgat, tenens calicem), caput tegit. 9. Si detur Benedictio SS. Sacramenti, Sacerdos ad sedem deponit casulam ct manipulum et induit pluviale in plano utrumque genu flectens tam in recessu quam in Accessu.8 4 T). 3875. 4. ·· I). 2682. 48. «Cf. n. 120, 3. 7 Cf. n. 122, 2. 8 D. 4048. 5. > 150 RITUS MISSAE PRIVATAE. -VRT. XII. DE MISSA PB ΠΆΤΑ COEAM EPISCOPO IN SUA DIOECESU 129. Gcnuflcxorium praeparetur pro Episcopo “ante medium Altaris, vel e regione in cornu Epistolae, nisi aliud situs loci suadeat.” 12 Celebrans accedat ad Altare paulo ante Episcopum, et calice aptato apertoque Missali descendit et cxpectat ante infimum gradum [anteriorem, non lateralem] ad cornu Evaugelii. Advenienti Episcopo corpus profunde3 in­ clinat,4 et faciens Altari reverentiam incipit Missam in eodem loco, scmiconvcrsus ad Altare. Si Episcopus Cele­ brantem praevenerit, hic transiens capite tecto corpus pro­ funde 3 illi inclinat et ascendit descenditque ita ut Episcopo terga non vertat etc. ut supra.5 2. Ad Confiteor dicit: Tibi Pater et Te Pater, se conver­ tens ad Episcopum, vel Vobis Patres, etc., si plures Praelati aequales adsint.—Post Oremus, inclinat Episcopo, accedit ad medium Altaris ante infimum gradum et ascendit ut alias. 3. Post Evangelium non osculatur librum nec dicit : Per Evangclica dicta, sed Minister vel Capellanus Episcopi defert librum ad Episcopum, scii, digniorem, si plures ad1 Item coram Archiepiscopo in sua Provincia, coram Nuntio ct Legato Sedis Apost. in locis suae Legationis, Cardinali in quocum­ que loco, modo non adsint in­ cognito, seu sine habitu Praelatitio assistant. Coram Episcopo extra suam Diocccsim Missa con­ sueto modo celebratur, decet tamen, ut Celebrans transiens ante illum in accessu et recessu capite tecto eidem inclinet. 2 Caer. Ep. I. 30. s Caerem. O. F. M. ■‘“Stans ante infimum gradum cxpectat: dato signo [iterum] facit profundam reverentiam Praelato, ’ ’—at ex consuetudine post primam inclinationem statim incipit Missam. (Baldcschi, ct Cerem. U. S.) 5 Si Episcopus ad latus Altaris genutlectat ita ut Celebrans stans in medio ei terga non ver­ tat, Missa loco consueto incipi potest. (De Herdt; ccontra Gavantus.) DE MISSA PRIVATA CORAM EPISCOPO. 151 sint; si essent aequales, nullus librum osculatur, nec Cele­ brans. Ad Offertorium Episcopus non benedicit aquam. 4. Post primam Orationem ante Communionem Minister genuflexus Celebranti offert instrumentum Pacis (i. e. tabel­ lam cum imagine Crucifixi vel B. Μ. V. vel Patroni Ec­ clesiae altcriusve Sancti, coopertam velo serico) ; Celebrans: Pax tecum; Minister: Et cum spiritu tuo. Hic illud affert Episcopo, dicens: Pax tecum, postea illud iterum contegit inclinatque Episcopo. (Quoad hoc quidem “servetur laudabilis locorum consuetudo.”6) 5. Post Benedicat vos omnipotens Deus Celebrans con­ versus ad populum inclinat Episcopo quasi licentiam bene­ dicendi petens; dein benedicit adstantes a parte ubi Epis­ copus non adest, seu ad dextram suam, si Episcopus sit in medio vel in cornu Epistolae. G. Finito Evangelio in fine Missae Celebrans convertit se ad Episcopum ct profunde inclinat ibique cxpectat donee Episcopus discesserit ; quodsi nondum discedat, ipse more solito discedit, Episcopo in transitu capite cooperto corpus profunde 7 inclinans. 7. Compendiose: Inclinatur Episcopo ante et post Mis­ sam, ante ct post Ps. Judica cum Confessione, ante Bene­ dictionem ct post ultimum Evangelium. Confessio, etc., dicitur in cornu Evaugelii,—Tibi Pater, etc.; Celebrans omittit, osculum Evaugelii et Per Euangelica, dicta; datur Pax cum instrumento, nisi sit Missa de Requie, vel ex con­ suetudine regionis omittatur. 6 Cacr. Ερ. I. 24, 12. 7 Caerem. O. F. M. 152 DE RITU MINISTRANDI IN MISSA PRIVATA. CAPUT VII. DE RITU MINISTRANDI IN MISSA PRIVATA. ART. I. DE MINISTRO IN MISSA PRIVATA A SACERDOTE CELEBRATA. 130. “Sacerdos Missam ne celebret sine ministro qui eidem inserviat ct respondeat. “Minister Missae inserviens ne sit mulier, nisi, deficiente viro, iusta dc causa, eaque lege ut mulier ex longinquo respondeat nec ullo pacto ad altare accedat.’” 1 2. Unus tantum minister pro Missa stricte privata ad­ mittitur, sed duo adhiberi possunt propter solemnitatem,— non vero propter dignitatem Sacerdotis,—pro Missa paro­ chial i quae loco Missae cantatae celebratur. 3. “Minister inserviens Missae in Altari, ubi SSmum Eucharistiae Sacramentum non asservatur, unico genu fleet ere debet accedens ad Altare ct quoties ante medium Altaris transibit aut ab eo recedet.”2 4. Candelae accenduntur incipiendo in latere Epistolae ab illa, quae est Cruci proximior. Extinguuntur incipiendo in cornu Evangclii ab illa, quae est Cruci remotior.3 5. Campanula pulsatur quasi generaliter in hisce regioni­ bus : (a) Ad Offertorium ;4 (&) Ad Sanctus;5 (c) Ad Hanc igitur;5 (d) Ad utramque Elevationem ; 5 (e) Ad Domine non sum dignus; 7 i Can. 813. 2D. 4193. 1. 3 D. 4198. 9. « Ex consuetudine. Rit Celebr. Miss. <'■ Ex consuetudine. Cerem. U. S. 7 “ Quasi Italiam.” U. S. generaliter extra Schober. — Cerem. DE MINISTRO IN MISSA PRIVATA. 153 (/) Quoties administratur S. Communio, ad verba Domine non sum dignus.8 Non pulsetur: («) dum expositum est SS. Sacramen­ tum; (6) in Missis privatis tempore piae supplicationis. 2. Minister superpellieeo sit indutus (Rubr.), saltem in Missa conventual!.0 Praeparat ampullas vini et aquae, etc., accendit candelas incipiens a parte Epistolae.10 Assistit Celebranti vestimenta induenti, stans ab ejus sinistris.11 Si Minister sit talis aetatis ut sequentia ministeria exhibere possit, hoc modo se gerat, («) Amictum extensum Sacerdoti porrigit. (5) Partem posteriorem albae revolvit, ambabus manibus accipit et circa collum Sacerdotis imponit; tunc dextram manicam deinde sinistram elevat, (c) Cingulum a tergo praebet, cujus flacci a dextra sua pendeant. Elevat albam super cingulum circumcirca, ut honeste dependeat ct tegat vestes; ac ejus fimbrias diligenter aptat, ut ad latitudinem digiti vel circiter, super terram aequaliter dependeat. (cZ) Manipulum Sacerdoti osculandum oilert ejusque brachio imponit, (e) Stolam utraque manu exten­ sam tenens Sacerdoti tradit osculandam sibique propriis manibus imponendam. (/’) Casulam extendit et ambabus manibus elevat, ut Sacerdos eam commode induere possit. · 131. Sacerdote vestito minister sumit Missale quod utra­ que manu in angulis inferioribus portat apertura ad suam sinistram versa, simul cum Celebrante Cruci vel imagini profundam reverentiam facit, ad portam sacristiae aquam benedictam indice dextro ei offert ea que se ipsum signat ; campanulam, si ibi adsit, pulsat, atque praecedit Celebran­ tem tres vel quatuor passus. Si accedatur ad Altare ante cornu Epistolae, minister recedit, ut Celebranti aditum praebeat. 2. Si obviam veniat Sacerdoti parato eum capitis inclina­ tione profunda salutat et ad propriam vergens dextram procedit.—In transitu ante Altare majus, aut Altare SS. Sacramenti vel Reliquiam S. Crucis expositam unicum c/cuu flectii. Ante alia Altaria nullam reverentiam facit etiamsi s Ex consuetudine. » Decet ut pueri inservientes super vestes mundanas semper induant vestem talarem ct superpelliceum; non vero alia indu­ menta liturgiea, uti cingulum, mozettam, bi return, etc. 10 D. 4198. 9. 11 Vide n. 102, 5. 154 DE RITU MINISTRANDI IN MISSA PRIVATE ibi Missa celebretur nequidem inter Elevationem et Com­ munionem.—Transiens ante SS. Sacramentum expositum, vel ante Altare, ubi fit Consecratio et elevatio sacrarum Specieruin, vel ubi distribuitur S. Communio utrumque genu flectit, nec surgat ante Celebrantem Missae.1 3. Ad Altare se sistit ad dextram Celebrantis, ejusque birctum accipit ; genuflectit in plano, etiamsi SS. Sacramen­ tum in Altari non asservetur2 et transmisso ad brachium sinistrum Missall, manu dextra accipit birctum. Missale clausum imponit legili, apertura ad medium Al­ tare versa. Birctum loco apto extra Altare ponit, vel caputium, si eo Celebrans utatur, ejusque amictum componit. 4. Accedit ante gradus ad cornu E van geli i et ad sinis­ tram Celebrantis paululum retro genuflectit. Simul cum Celebrante se signat eique manibus junctis respondet. Ad Misereatur tui aliquantulum, inclinat versus Celebrantem. Intra Confiteor suum (non vero Celebrantis,) mediocriter corpus inclinat versus Altare, ad tibi Pater et te Pater paullum convertitur ad Celebrantem. Postquam respondit Arnen, erigit caput. Ad Indulgentiam se signat, iterumque mediocriter inclinat ad Deus tu conversus, etc. 5. Post Oremus surgit pedibus et albam Celebrantis ex parte anteriori3 sublevat; deinde genuflectit in infimo gradu, vel in plano, si praeter suppedaneum gradus non adsit. Signat se eodem tempore quo Sacerdos, simulque inclinat ad Oremus, nomen Jesus, Maria, etc., ad Adoramus te, etc. Quando ante Altaris Crucem transit, profunde semper genuflectit. 6. Post Epistolam dicit : Deo gratias, gilt in medio Al­ taris et transit ad cornu Epistolae, et defert legile vel cussinum cum Missali, se vertens ad suam sinistram, illudque ad latus Evangelii oblique super Altare collocat. Descendit de suppedaneo ad latus Evangelii ibique stans respondet et se signat sicuti Sacerdos. Ad nomen Jesus (vel paulo post initium Evangelii) inclinat et transit ad latus Epis­ tolae in planum ante Altare, ibique consistit paullum con1 Cacrcm, 0. F. M. n. 295. » D. 4193. 1. 3 Quod quidem alii omitti ma­ lunt. DE MINISTRO IN MISSA PRIVATA. 155 versus ad Celebrantem. Quum in fine responderit Laus tibi Christe, genuflectit. Infra symbolum ad Et incarnatus est mediocriter corpus inclinat. 7. Post Oremus ante Offertorium campanulam pulsat, pergit, absque genuflexionc, ad credentiam; sumit manutergiv.ni illudque extendit super Altare in cornu Epistolae; tunc (si opus fuerit) plicat calicis velum illudque prope corporale non longe a gradu candelabrorum ponit. Deinde ampullas simul cum pclvicula ad Altare defert et linteo superimponit. Dextra ampullam vini, sinistra ampullam aquae in ima parte accipit ; stans in gradu suppedaneo propiori prius Sacerdoti ampullam vini porrigit; tunc dextra quoque manu ampullam aquae, recipiens sinistra ampullam vini; “osculatur ipsam ampullam” utramque tum in porrigendo tum in recipiendo, “non autem manum Celebrantis.” (Oscula omittuntur in Missis de Requie et coram Sanctissimo exposito.) Ampullam aquae dextra receptam deponit super pelviculam, et ampullam vini seponit vel ad credentiam refert. Reversus ad Altare lin­ teum paululum sublevat, ut facilius a Celebrante capi queat, et dextra ampullam aquae, sinistra pelviculam tenens, pro­ funde caput inclinat Celebranti accedenti et infundit aquam super extremitatem utriusque pollicis et indicis; iterat reverentiam, aquam pelviculae projicit in conchulam prae­ paratam supra vel prope credentiam, reponit pelviculam sum ampullis et recipit de Altari linteum, quod plicatum super credentia reponit. 8. Redit ad anteriorem partem Epistolae ibique ut antea genuflectit. Respondet: Suscipiat erectus4 quando Cele­ brans dicto Orate fratres se converterit ad Altare. Respon­ det ad Praefationem caput inclinans ad Dco nostro. Ad Sanctus “parvam campanulam pulsat” ter, non continuate sed duobus ictibus pro singulis ternis vicibus; campanula deposita ad Benedictus se signat simul cum Celebrante. Deinde accendit intortitium seu candelam insistentem in cornucopio parieti affixo a cornu Epistolae,5 “quod [intortitium] non 4 Caer. O. F. M. n. 300. 5 Martinueci I. 11, IS. Cf. Kunz, Ministrant, p. 36, not. 6. 156 DE KITE MINISTRANDI IN MISSA PRIVATA. extinguitur, nisi postquam Sacerdos Sanguinem sumpserit, vel alios communicaverit si erunt communicandi in Missa.” 6 132. Ad Hanc igitur campanulam pulsat, accedit propius Celebrantem et gcnuflectit in gradu superiore suppedaneum proximo, et “manu sinistra elevat fimbrias posteriores planctae, ne ipsum celebrantem impediat in elevatione bracliiorum, quod et facit in elevatione calicis, et manu dextra pulsat campanulam ter ad unamquamque eleva­ tionem,” scilicet dum Sacerdos gcnuflectit, dum elevat, et dum reponit hostiam vel calicem; “vel continuate quousque Sacerdos deponat hostiam super corporale, et similiter postmodum ad elevationem calicis.” Ante et post utramque elevationem mediocriter corpus inclinat. 2. Tunc ad priorem locum recedit, ubi remanet genuflexus paene usque ad sumptionem Sanguinis, respondens, se signans pectusque percutiens, quum haec facit Sacerdos. 3. Ad sumptionem s. hostiae minister mediocriter corpus inclinat. Quando Sacerdos detecto calice colligit fragmenta, minister facta genuflcxione assumit ampullas (nisi Com­ munio sit distribuenda), accedit ad latus Epistolae ct genu­ flect it in ora suppedanei mediocriter corpus inclinans ad sumptionem Sanguinis. Tunc illico surgit et infundit manu dextra vinum in calicem porrectum a Celebrante super Altare. Deinde expectat Celebrantem, cui super digitos vinum et aquam effundit. 4. Si Communio sit distribuenda, gcnuflectit super gradu in latere Epistolae dum Celebrans calicem sumit, et pro­ funde inclinatus dicit Confiteor, etc. 5. Ampullis ad credentiam reportatis, cereum, quem in latere Epistolae pro elevatione accenderat, extinguit, ^Es­ saie defert ad cornu Epistolae et collocat ut in Introitu ; ct reversus ut antea ad latus Evangelii in infimo gradu vel in plano sub suppedaneo genuflect it. Ad Dominus vobiscum, etc. respondet. (Si propter aliud Evangelium ulti­ mum Missale apertum super Altare relictum sit, statim post Ite Missa est illud tam tempestive ad latus Evangelii 6 Ruhr. Miss. DE CAPELLANIS IX MISSA PRIVATA EPISCOPI. 157 deportat, ut ad benedictionem sit ibi depositum.) Ad bene­ dictionem Sacerdotis genuflcxus se signat et respondet: Amen. Tunc erectus ad ultimum Evangelium respondet et se signat ut ad primum Evangelium. Transit ad latus Epistolae, ubi stat dum legitur Evangelium, genuflectit cum Celebrante ct in fine respondet: Deo gratias. Deinde preces post Missam cum Celebrante recitat genuflect ens in infimo gradu.7 6. Sumit Missale et biretum atque accedit ante infimum gradum ad dextram Celebrantis paulo post ipsum, genu­ flectit ct biretum ei porrigit. Deinde procedit ad sacristiam modo quo egressus est. Imagini principali sacristiae reverentiam facit ct Sacer­ dotem in deponendis paramentis adjuvat. Tandem, si Cele­ brans velit manus lavare, aquam ministrat atque, ubi mov est, genuflcxus benedictionem ab ipso recipit. 7. In Missa coram Sanctissimo exposito, “Minister debet genuflcctere in accessu et recessu utroque genu, intra Mis­ sam unico genu.” 8 Quum transfert Missale, unicam genuflexionem facit in plano ante medium Altaris. Quando ad offertorium et purificationem ascendit ad Altare et descendit, tunc ante ascensionem ad Altare, et post descen­ sionem de eodem, in plano genuflcctere debet.0 Omittit oscula. Quando Celebrans ad Lavabo stat extra Altare facie ad populum conversa, minister aquam ministrat facie ad ipsum conversa. 8. In Missis de Requie non dicitur Ps. Judica; omittuntur oscula. Ad Requiescant in pace respondetur Amen. ART. II. DE OFFICIO CAPELLANORUM IX MISSA PRIVATA AB EPISCOPO CELEBRATA. A. De rebus praeparandis. 133. “Cum Episcopus celebrabit Missam, convenit, ut paramenta Missae non de saeristia, sed ex ipso Altari ordine disposita accipiat quibus additur superpclliceum, si EpiV. n. 124. s D. 3426. 6. 7 » D. 3975. 1. 158 DE RITU MINISTRANDI IN MISSA PRIVATA. scopus sit regularis.1 Manipulus seorsim in cornu Evangelii vel in credentia ponitur, nisi Missa sit de Requiem. Super credentia calix, bugia, necnon duo intortitia pro elevatione “et alia necessaria prius per aliquem ejus Capellanuin prae­ parabuntur. Ideo valde conveniens esset, ut duos saltem Capellanos cottis mundis indutos apud se ministrantes haberet” Episcopus. Capellanorum nomine intelliguntur Presbyteri ; verum si deessent, clerici supplebunt. Stolam assumere non possunt,i2 etsi patena sub mento communican­ tium tenenda foret.3 2. Ante Altare ponitur gcnuflexorium cum strato et pul­ vinis, ac super genuflexorio canon pontificalis, et bugia cum candela accensa a sinistris. In Altari accenduntur quatuor candelae. 3. Si praeter Capellanos alii clerici adsint, permanent ac genuflect unt ad credentiam, praeterquam infra utrumque Evangelium, ampullas afferunt, campanulam pulsant, et cereos ad elevationem sustinent.4 Alias cerei “poterunt super duobus candelabris magnis accendi, dum elevatur Corpus et Sanguis Domini,” i. e. post Sanctus ante eleva­ tionem, “et post Communionem extingui.” B. De praeparatione et indnitione Episcopi. 134. Capellani Episcopo ad portam Ecclesiae vel sacristiae obviam ire possunt, ac deficiente rectore Ecclesiae senioi aspersorium ei sub consuetis osculis praesentat. 2. Episcopo ad gcnuflexorium preparationem facienti as­ sistit primus Capellanus a sinistris tenens bugiam cum candela accensa, alter a dextris vertens folia canonis. Prae­ paratione finita primus bugiam ad dextram Missalis, alter in medio Altaris loco tabellarum ponit canoncm apertum ad verba Aufer a nobis. 3. Episcopus stans ante infimum gradum adjuvantibus Capellanis Crucem pectoralem cum mozetta vel mantelleto i C aerem. Ep. I. 29, unde cita­ tiones quoque sequentes. ·. D. 2711. 1 ; et 3367. 3 De Conny, De Herdt. * Caer. Ep. DE CAPELLANIS IN MISSA PRIVATA EPISCOPI. 159 demittit ; Crucem primus Capellanus super Altare, mozettam alter super gcnuflexorium deponit; annulum idem (vel alter) consuetis osculis extrahit et super Altare vel pelvim quandam deponit et post lotionem manuum reponit. Deinde Episcopus capite tecto lavat manus, dum primus Capellanus porrigit mantile alter urceum cum pelvi; interim, si Pres­ byteri non sint, dextrum genu flectunt. Episcopus regu­ laris antequam manus lavet, superpelliceum induit. 4. Secundus Capellanus paramenta porrigit alteri, qui ea (solus vel secundo adjuvante) induit Episcopo, ordine quo Sacerdos celebraturus ea induit, at Crucem pectoralem ante stolam ; amictum, Crucem, stolam et manipulum ((pii ad In­ dulgentiam accipitur) prius osculatur non in medio seu ad Crucem sed a latere seu juxta Crucem; in Missa de Requie manipulus post cingulum 5 ante Missam accipitur ; Orationem pro manipulo praescriptam Episcopus in omni Missa dicit antequam incipiat Missam.0 s Si difficile foret e tunicellae manica manipulum educere, mani­ pulus, induta dahnatica, sumi potest. Cf. Eph. Lit. XVIII. p 103, Nota. ° Caer. Ep. II. 8, 9. 160 DE RITU MINISTRANDI IN MISSA PRIVATA. C. De Rebus intra Missam agendis. TEXTUS. PRIMUS CAPELLANUS. SECUNDUS CAPELLANUS. Genuilcctit a sini­ Genuilcctit a dextris Episcopi, paulum stris, paulum retro, retro, et respondet. tenens manij ulum, et respondet. 2. InduiErectus gcnuflecErectus genuflect it. Surgit, manipulum genliam. tit. peccato­ in alterutra Cruce os­ rum. culatur iliumque Epi­ scopo cum reverentia osculandum porrigit ejusque brachio im­ ponit, simulquc ejus manum osculatur de­ inde rursus genu flec­ tit. 3. Aufer a Ascendit ut primus, Ad Altare ascen­ nobis. dit dimidium fere pas­ a sinistris Episcopi. sum post Episcopum subsequens, et ali­ quantulum anteriores vestium fimbrias at­ tollens. 4. Introitus. Stat a dextris Epi­ Stat a sinistris Episcopi ct indicat digito scopi aliquantulum Introitum, Orationes retro; et folia vertere et reliqua, bugiam te­ potest.8 nens,9 et folia vertit. 5. Gloria. Stat a dextris Epi­ Stat a sinistris, non scopi, non recitat. recitat. 6. Oratio, Ut ad Introitum, Ut ad Introitum. Episto­ Quando bugiam te­ Quando Episcopus net, non genuilcctit genuilcctit, ipse pari­ la, etc. cum Episcopo. ter genuflect it. Defert bugiam, geDefert Missale genuilectens ante me­ nuilectens in medio dium Altare. simul cum primo C. 135. Innomine Patris etc. 7 Minister inserviens, si adsit, plerumque bugiam ad librum sus­ tinet, ministrat ad triplicem lo­ tionem manuum (ante Missam, ad Lavabo et post ablutionem) affert ampullas et campanulam pulsat. s Juxta alios stat a dextris UNICUS CA­ PELLANUS.7 Ut secun­ dus Capellanus. Ut sccun dus Capellanus. Ad librum assistit, ut primus C. Defert Missale et bugiam. p r i m i Capellani. Generatim “Capellani ibidem se sistere pos­ sunt, ubi magis convenit,” cum per Rubricas eorum loca non de­ terminentur. De Herdt, e. a. 9 Si Episcopus ea uti velit, Bauldry, De Herdt. DE CAPELLANIS IN MISSA PRIVATA EPISCOPI. TEXTUS. PRIMUS CAPELLANUS. SECUNDUS CAPELLANUS. 161 UNICUS CA­ PELLANUS. 7. Evange­ lium. Ut pri­ A sinistris Episcopi Post Sequentia, etc. bugiam tenens indicat ad dextram Episcopi mus. initium Evangelii. transit. Laits tibi Chr. Ut pri­ Bugiam super Al­ Si non dicatur Sym­ tare deponit, initium bolum, circa finem mus C. Evangelii ostendit, Evangelii ad credenMissale elevat ut Epi­ tiam vadit. scopus principium tex­ tus osculari possit. 8. Credo. Crucifixus 9. Offer­ torium. A sinistris Episcopi. A dextris Episcopi. Ut se­ Per gradus laterales ad credentiam vadit cundus. et calicem cum omni ejus apparatu ad Al­ tare affert et in latere Epistolae ponit. Ex­ Indicat versum trahit corporale, bur­ stans a sinistris Epi­ sam versus cornu Ev­ scopi et tenens bu- angelii ponit, corpo­ ÏPÎI rale extendit et velum plicatum ad cornu Epistolae collocat vel clerico super credenti­ am ponendum tradit. Item ut Patenam Episcopo cum osculis porrigit; secundus. calicem extergit, in­ fundit vinum, ampul­ lam aquae offert Epi­ scopo dicens: Bene­ 10. Suscipe s. P. dicite Pater Reveren­ dissime, infundit pau­ cas guttas, extergit guttas intus adhaeren­ tes, ct calicem Epi­ scopo cum osculis tradit. 11. Offeri­ mus. Non recitat. Non recitat nec cal­ icis pedem sustinet. Calicem cooperit pal­ la, et patenam puri­ ficatorio. '62 DE RITU MINISTRANDI IN MISSA PRIVATA. TEXTUS. PRIMUS CAPELLANUS. SECUNDUS CAPELLANUS. UNICUS CA­ PELLANUS. 12. Veni Bugiam deponit, ad Canonem de me­ sanctifie. latus Epistolae accedit dio tollit et in latere ct Episcopo mantile Epistolae ponit (vel 13. Lavabo. porrigit. tenet apertum) ad Ps. Lavabo. Lotio­ nem ministrat. 14. Suscipe Λ sinistris Episcopi A dextris Episco­ s. Tr. bugiam tenet, indicat pi canonem sustinet, Infra Se­ Secretas, etc. Bugiam quaerit Praefationem, cretas, etc. deponit. accedit .cum eo ad ad librum sinistram primi Ca- assistit. pellani et canonem Canonem super legile collocat. pro Prae­ Episcopo detrahit pi­ fatione su­ leolum, quem in pcl- per legile vicula depositum su­ collocat. per credentiam collo­ cat. 15. Praefa­ A sinistris bugiam Stans a dextris re­ tio. tenens respondet. spondet. 16. Sanc­ Mediocriter incli­ Mediocriter incli­ Ut se­ tus. nat. nat.10 cundus. 17. Me­ Bugiam deponit; Retrocedit cum mento. . paululum retrocedit. primo. et omnium. Ad locum suum Ad locum suum re­ redit, recipit bugiam dit. et officium suum pro­ sequitur. 18. Quam obPyxidem, si adstet, ' lationem. discooperit. 19. Qui pri­ Bugiam super Al­ Simul cum primo Ad dexdie. tare deponit, et in in superiore gradu tram Episuperiore gradu seu gcnuflectit. scopi acce­ in supremo suppe­ dit, et per­ daneo genuflectit. agit quae 20. Elevatio Profunde inclinat et Profunde inclinat secundus. hostiae. planetam attollit. et planetam attollit.11 Calicem detegit et iterum genuflectit. Deficiente ministro campanu­ lateribus sustinere duos cereos la™ pulsat et duo intortitia ac­ majores accensos, tertius vero,’’ cendit, nisi duo clerici illa sustine­ i. e. ordine primus, “Episcopo assistere; et cum opus erit, tin­ ant. “Si erunt tres Capellam, poterunt duo ex his,” i. e. se­ tinnabulum tangere.’’ u Tintinnabulum tangit, si cundus et tertius. ‘ ‘ dum elevatur SS. Sacramentum, post Episco­ opus sit. pum celebrantem, genuflexi a DE CAPELLANIS IN MISSA PRIVATA EPISCOPI. TEXTUS. 21. Elevatio calicis. 22. Memen­ to. 23. Domine non. s. d. Sumptio Hostice et Sanguinis. 24. Distri­ butio Com­ munio­ nis. PRIMUS CAPELLANUS. Inclinat, attollit pla­ netam, surgit cum secundo, genuflectit simul cum Episcopo, bugiam reassumit, assistit ad librum. Ut ad Memento vivorum. Genuflexionessimul cum Episcopo facit. Inclinat et perçu tit pectus. Inclinat profunde. Deponit bugiam et genuflectit in superi­ ore gradu a latere Evangclii, donec Epi­ scopus dixerit: Mi­ sereatur ct Indulgen­ tiam. Dum Episcopus SS. Sacramentum accipit, sumit patenam (abs­ que stola), iterum genuflectit, et verbis Domine non sum di­ gnus tertio repetitis, accedit ad ejus dex­ tram, patenam men­ to communicantium supponens. ï2 Suo tempore affert instru­ mentum pacis, ubi mos viget. 13 CapeUanus pyxidem potest a SECUNDUS CAPELLANUS. 163 UNICUS CAPELLA NUS. Inclinat, attollit planetam, surgit, ca­ licem cooperit, genu­ flect it simul cum Epi­ scopo. Ad sini­ stram ac­ Ut ad Memento cedit et ad librum as­ vivorum. Discooperit et te­ sistit ut git calicem suo tem­ primus. pore, genuflexioncs cum Episcopo facit,12 in fine Pater noster In fine extergit patena m Pater nos­ quam Episcopo cum ter ad dex­ osculis porrigit. teram ac­ cedit, geii uflectens Inclinat et percu­ in utroque latere, etc. tit pectus. Inclinat profunde. ut secun­ dus. Cooperit calicem (aperit tabernacu­ lum),13 genuflectit et descendit in superi­ orem gradum a la­ tere Epistolae, ubi genu flexus Confiteor recitat, et respondet. Ut pri­ mus. tabernaculo extrahere, eam aper­ ire, etc. at tunc interim stolam adhibere debet. 164 DE RITU MINISTRANDI IN MISSA PRIVATA. TEXTUS. 25. Purifi­ catio et ablutio. 26. Txitio manu­ um. 27. Com­ munio, etc. PRIMUS CAPELLANUS. Canonem in medio Altari, et Missale in legili reponit et trans­ fert in cornu Episto­ lae simul cum bugia, genuflectens in plano ante medium Altare. Quando Episcopus in latere Epistolae manus lavat, detra­ hit annulum, porrigit mantile et reponit an­ nulum. Assistit ad librum tenens bugiam et in­ dicat Communionem et Orationes. SECUNDUS CAPELLANUS. Pileolum in capiUt sete Episcopi reponit, eundus. Purificationem et ab­ lutionem ministrat. Duo intortitia extinMissale guenda curat, super legile repositum Aquam administrat, et bugiam nisi per tertium Capel- transfert, lanum vel familiarem Ministrat Episcopi fiat. aquam,etc. 28. Bene­ dictio. Ad Altare accedit, extergit calicem, com­ plicat corporale, et calicem contectum cum omni apparatu ad credentiam refert, et ad sinistram Episcopi redit. Genuflect it in su­ Genuflcctit in su­ premo suppedaneo. premo suppedaneo. 29. Evan­ gelium. Bugiam a dextra Canonem a sinistra Episcopi tenet. Episcopi sustinet. /Ti verbum c. f. 30. Non genuflect it. Cum Episcopo de­ scendit et in plano genuflectit. Exuit Episcopum eique mozettam im­ ponit et Crucem pec­ toralem porrigit.14 Assistit Episcopo ut ante Missam (v. 78, 2) cumque ad portam Ecclesiae vel sacristiae comitatur. UNICUS CA’ PELLANUS. Non genuflcctit. Ut se­ cundus. Deinde ad librum as sistit, et reliqua ut primus per­ agit. Canonem et bugiain tenet. Cum Episcopo deUt scendit et in plano mus. genuflectit. Adjuvat in exuen­ dis paramentis Epi­ scopi caque super Altare deponit. Ut primus Capellanus. pri­ ll Episcopus non lavat manus, quia eas lavit post digitorum ab­ lutionem. DE BENEDICTIONE AQUAE. 365 CAPUT VIII. DE ASPERSIONE AQUAE BENEDICTAE IN UNAQUAQUE DOMINICA. ART. I. DE BENEDICTIONE AQUAE. 136. “Aqua benedicta singulis saltem hebdomadis reno­ vetur.” 1 Rubrica Missalis pro aquae benedictae aspersione strictum praeceptum non habet;i2 ‘‘Die Dominica, in sacrislia praeparato sale,” quod semel benedictum in hunc usum asservari potest,3 “et aqua benedicenda Sacerdos celebratu­ rus Missam, vel alius ad id deputatus, alba vel superpelliceo indutus cum stola circa collum dicat,” etc. Sacerdos celebra­ turus utitur alba et stola coloris Missae, alius vero vel alio tempore benedicens utitur superpelliceo et stola violacea.4 Benedictio, non vero aspersio aquae, omittitur duabus tantum Dominicis, scii, “in dio sancto Paschae et Pente­ costes, ubi est fons Baptismatis, fit aspersio cum aqua pridie benedicta in fonte Baptismi, et ante infusionem Olei et Chrismatis accepta.” 2. Omittitur aspersio ante Missam solemnem ab Episcopo celebratam.5 In Dominica Palmarum et 2. Februarii, si in Dominica occurrat, fieri debet ante benedictionem pal­ marum vel candelarum. In festis extra Dominicam omit­ titur. i Caer. Ep. I. 6. 2. -Ofr. D. 15 Dec. 1899, n. 4051. 1. 3D. 2218. 3. < Rit. Rom. 3 Ante istam Episcopus Ec­ clesiam ingrediens facit aquae aspersionem, q u a o sufficit. (Caer. Ep. et S. C. R.) Si SS. Sacramentum sit expositum, omittitur, tantum aspersio Al­ taris. D. 18. Jul. 1885, n. 3639. 2. 166 DE ASPERSIONE AQUAE BENEDICTAE. ART. II. DE RITU ASPERSIONIS. 137. “Sacerdos celebraturus,’’ minime vero alius,1 indu­ tus amictu, alba, cingulo, stola et pluviali coloris Missae, vel absque pluviali, si non habeatur, “accedit ad Altare’’ more solito, medius inter Diaconum et Subdiaconum, qui induti dalmaticis absque tamen manipulis, fimbrias plu­ vialis sustinent.i2 Praecedunt thurit'erarius vel alius acoly­ thus cum vase aquae benedictae et duo ccroferarii can­ delabra ferentes. Ad januam aquam benedictam non acci­ piunt. Ccroferarii candelabra super credentium deponunt. 2. Capite detecto, in infimo gradu Altaris “cum ministris genuflexus, etiam tempore paschali, accipit a Diacono aspersorium,” ct “incipiens Antiphonam Asperges me,” vel tempore paschali, i. c. usque ad Pentecosten inch, Vidi aquam, statim “ter aspergit Altare” seu ejus scabellum, in medio, versus cornu Evangelii, tum Epistolae; “deinde se, ct erectus ministros” genuflexos. Dat aspersorium Dia­ cono, ct facta reverentia Altari medius inter sacros minis­ tros,3*praecedente thuriferario a dextris Diaconi, progredi­ tur capite aperto ad chorum.1 Clerus semper stabit, etiam dum Celebrans genuflexus antiphonam intonat.5 3. Quum pervenerint ad medium chori,6 salutant utrinque chorales, Celebrans accepto aspersorio prius partem digniorem aspergit, non singulos, nisi sint pauci, sed plures simul quasi in gyrum.7* Idem praestat in aspersione alte rius partis chori facta in transitu Altari reverentia. Choro i D. 2684. 11; 3039. 5; ct 3055. -Deficiente pluviali s. M. dal­ maticis non utuntur. 3 Ad Episcopum, si assistat, Celebrans solus cum Caeremoni ario et ministro aquae benedictae accedit eique aspersorium offert. « Si chorus situs fuerit post .A’lare, Celebrans cum s. Mini stris transibit ad illum c latere Epistolae, redibit ad Altare per latus Evangelii. 5 Martinucci L. I. Tit. I. c. II. 56. 6 Vel 11 ad latus ubi sedet dignior.” Martinucci. 7 Canonici in sua Ecclesia sin­ guli asperguntur cum incl. ante et post. DE RITU ASPERSIONIS. 167 asperso repetitur inclinatio ut ab initio. Deinde asper­ guntur clerici apud Altare vel credentiani stantes. 4. Ultimo progreditur usque ad cancellos presbyterii8 seu ad scamnum Communionis, ubi stans in medio, (vel si SS. Sacramentum sit expositum, in parte Evangelii,) populum ter aspergit in medio, a sinistris et dextris suis, absque in­ clinatione;9 vel si sit Ecclesiae consuetudo, “graditur per Ecclesiam, incipiens a parte Epistolae, et rediens per partem Evangelii, interim aspergens populum.”1011 5. “Interim Celebrans dicit submissa voce cum ministris Psalmum Miserere,” alternatin'! integrum psalmum vel quoad­ usque perdurat aspersio. Convenit, ut tempore paschali Ps. Confitemini sub aspersione recitet, si memoriter sciat. Gloria Patri in fine psalmi omittitur in Dominica Passionis et Pal­ marum. 6. Aspersione populi peracta Sacerdos aspersorium Dia­ cono, Diaconus tburiferario reddit, et ad Altare reversus debitam reverentiam facit. Repetita antiphona per chorum et Celebrantem,11 Celebrans “stans ante gradus Altaris junctis manibus dicat” cum cantu U. Ostende nobis, etc. ut in Missali, s. Ministris librum vel tabellum ante eum sustinentibus. 7. Oratione finita et facta Altari reverentia, ad scamnum procedunt, vel ad sacristiam pro consuetudine Ecclesiae.12 Celebrans deponit pluviale et a Caeremoniario induitur ma­ nipulo et plancta; item s. Ministri imponunt manipulum ab acolythis praesentatum. Interim Clerus sedet. Post haec omnes surgunt, et Celebrans cum Ministris facta ad Clerum reverentia accedit ad Altare. 8. Si Missa absque s. Ministris celebretur, thuriferarius et alter acolythus ipsorum vices gerunt. 8 D. 12. Sept. 1884, n. 3621. 4. o Schober; cum. incl. ante et post. 10 “In casu servandam consu­ etudinem.” D. 3114. 2. 11 “Antiphona Asperges me vel Vidi aquam a Celebrante et cantoribus repetenda est. ’ ’ D. 3402. 5 et 6. 12 D. 3108. 16. Celebrans etiam ante gradus in medio al­ taris pluviale exuere et casulam manipulumque sumere potest, dummodo planctam non accipiat de altari (D. 2027. 3.) nec adsit Episcopus (D. 3110. 4) nec SS. Sacramentum sit expositum. 168 DE ASPERSIONE AQUAE BENEDICTAE. Auctores hucusque communiter putarunt convenire, ut, si Missa conventualis vel principalis celebretur sine cantu, aspersio aquae non omittatur, sed legantur, quae alias can­ tantur. 13 9. Singulis Dominicis fit aquae benedictio et aspersio, “tum ob mysterium, videlicet, ad renovandum singulis Domi­ nicis memoriam Sacramenti Baptismi, quod olim in Dominica tantum Resurrectionis ct Pentecostes conferri solebat; tum ut ipsa aqua benedicta purior servetur.” 14 Asperguntur fideles, ut per applicationem orationum in aquae benedictione dictarum, purificati et a daemonis insidiis liberati, Sacrificio attente et devote intersint. Convenit Ps. Miserere. Vidi aquam, ex Ezech. 47, hic intelligi potest de aqua baptismi vel ejus effectu, aut de aqua quae fluxit de latere Christi, cujus passionis meritis omnes salvi fiunt. ia Ita fere omnes. “Absque culpa haec benedictio et populi aspersio omitti nequeunt, cum quasi pertineant ad Missae prin­ cipalis substantiam, uti bene­ dictio cereorum in die Purifica­ tionis, Cinerum et Palmarum suis respective diebus.” Romsée, Bouvry, etc. Huic vero communi opinioni, ut bene dicit Schober (1. c. pag. 197) jam contrarius est textus Caerem. Epis. lib. ΓΙ. 31, 3: “in omnibus Dominicis per annum solet fieri aspersio aquae bene­ dictae;” etiam Missale, ut jam dictum, strictum praeceptum non habet et nuperrime S. Rit. C. de­ claravit, quod “aspersio aquae benedictae de praecepto sit prae­ mittenda Missae Conveutuali quae canitur in Dominicis, sive cum sive absque sacris Ministris. In Ecclesiis non Collegialibus eadem aspersio praefatis diebus fieri saltem potest” D, 15 Dec. 1899. n. 4051, i* Quarti. DE OFFICIO CELEBRANTIS. 169 CAPUT IX. DE MISSA SOLEMNI. ART. I. DE OFFICIO CELEBRANTIS. 138. Celebrans s. paramentis indutus cooperit caput ; signo dato caput detegit, inclinat Cruci vel imagini sacristiae, sacros ministros resalutat et caput cooperit. 1 Ad januam capite detecto aquam benedictam accipit, nisi ante Missam fiat aspersio aquae benedictae. 2. Ante Altare deponit biretum, vel deprimit caputium, si eo utatur,1 2 et genuflectit in plano, vel si Sanctissimum in tabernaculo non asservetur, profunde inclinat, et, in Domi­ nicis facta aspersione aquae, Sacrum exorditur. Ad vobis fratres et vos fratres se paullum convertet ad Diaconum ct Subdiaconum. 3. Post Oramus te fit incensatio Altaris: Ter thus imponit in thuribulum dicens; Ab illo benedicaris, in cujus honore cremaberis. Arnen. Dein reddito cochleari signum Crucis format super incensum,3 sinistra super Altare posita. Ac­ cepto thuribulo genuflectit, sinistra super Altare posita, vel Cruci inclinat, si SS. Sacramentum in tabernaculo non asservetur, et tribus ductibus (simplicibus, non duplicando) Crucem incensat; dein Altare incensat recta linea (non per modum semicirculi) ut infra ad Offertorium, nihil dicens, et ipse incensatur. 1 Non imponit incensum. 2 Si Clerus in presbyterio jam adsit, detecto prius capite chorum salutat, inclinans versus Evan­ gelii et Epistolae cornu. 3 D. 2515. 10. 170 DE MISSA SOLEMNI. 1. Dicit Introitum et Kyrie in cornu Epistolae. Dum can­ tatur Kyrie potest sedere: inclinat Cruci, descendit per gradus laterales et sedet ac capiti biretum imponit; revertens ad me­ dium Altaris chorum salutat primo in latere Epistolae, deinde Evangelii. C 5. Intonat Gloria,4 et post ejus recitationem genuflectit (resp. inclinat), et per viam breviorem ad scamnum procedit etc. ut ad Kyrie. Ad verba Adoramus te; Gratias agimus, etc. caput detegit. Redit per viam longiorem, ut supra. 6. Epistol un, Graduate, etc. legit submissa seu inedia voce. Imponit manum osculandam in Epistolario, dein Subdiaconum benedicit nil dicens. Legit Evangelium, sed in fine librum non osculatur nec dicit Per evangelica dicta, etc. In medio Altaris imponit incensum illudque benedicit, ut supra. (Si Sequentia vel Tractus sit longior, benedicit Subdiacono, postquam Sequentiam vel Tractum tegit; infra ejus cantum potest sedere.) 7. Diacono benedictionem dat: Dominus sit in corde tuo et in labiis tuis: ut digne ct competenter annunties Evangelium suum: Di nomine Patris, et Filii, 4~ et Spiritus Sancti. Arnen; dexteranique osculandam imponit Evangeliario. Recedit in cornu Epistolae, ubi manet ad Altare conversus. Simul ac Diaconus incipit Evangelium canere, se vertit ver­ sus librum Diaconi, se signat, et ad nomen Jesu inclinat versus Crucem. I n fine osculatur librum dicens : Per evangelica dicta etc. ct ter incensatur. 8. Intonat Credo et reliqua peragit ut ad Gloria. Ad Et in­ carnatus capite detecto inclinat: si non sedeat, flectit utroque genu in extremitate suppedanei. Ad simul adoratur capite detecto inclinat. 139. Ad Offertorium etc. calicem nec cooperit nec detegit; officium enim Diaconi est. Post Veni Sanctificator ibidem paullum faciem convertit ad latus Epistolae, et manu sinistra pectori admota, imponit incensum in thuribulum dicens: Per intercessionem beati Michaelis Archangeli, stantis a dextris al­ * Gloria et IG missa r.s/ in­ tonantur in tono B. Μ. V. quando Praefatio Nativitatis dicitur. D. 342" DE OFFICIO CELEBRANTIS. 171 taris incensi, ei omnium electorum suorum, incensum istud dig­ netur Dominus bene-\-dicere, et in odorem suavitatis accipere. Der Christum Dominum nostrum. Arnen. Incenso imposito, illud benedicit ad verbum benedicere, manu sinistra super Al­ tare posita.5 Tunc nullam faciens reverentiam incensat oblata ter ducens thuri bulum super calicem et hostiam simul in modum Crucis, dicens: (a) Incensum + istud, (b) a te + benedictum, (c) ascendat + ad te Domine; dein circumacto thuribulo tres circulos circum hostiam et calicem ducit, bis a dextra ad sinistram (i. e. a latere Epistolae ad latus Evangelii per partem posteriorem calicis), et tertia vice a sinistra ad dexteram, dicens : (a) Et descendat super nos (b) misericordia (c) tua. 2. Genuflectit (vel inclinat si SS. Sacramentum non adsit) et Crucem tribus ductibus simplicibus incensat dicens: (a) Dirigatur (b) Domine (c) oratio mea; genuflectit (vel inch). Tunc reliquias in latere Evangelii, si adsint, duobus ducti­ bus incensat, genuflectit et reliquias in latere Epistolae duobus ductibus incensat; nec genu fleet ionem repetit. 3. Progrediendo incensat Altare ad latus Epistolae tribus ductibus versus partem ubi sunt aut supponuntur tria candela­ bra dicens: (a) sicut (b) incensum (c) in conspectu tuo. In angulo Epistolae incensat unico ductu partem lateralem inferiorem Altaris et altero ductu partem superiorem latera­ lem, dicens: (a) Elevatio (b) manuum. 4. Progrediendo incensat mensam Altaris tribus ductibus (non in modum circuli) dicens: (a) mearum (b) sacrificium (c) vespertinum. Genuflectit et progrediendo incensat posteriorem partem Altaris in latere Evangelii tribus ductibus, dicens: (a) Done (b) Domine (c) custodiam. In angulo Evangelii incensat sicut in angulo Epistolae, di­ cens: (a) ori (b) meo. Stans in eodem angulo mensam Alta­ ris tribus ductibus usque ad Altaris medium incensat dicens: (a) et ostium (b) circumstantiae (c) labiis meis. 5. Progrediendo ad medium tribus ductibus partem anterio­ rem Altaris ubi est antipendium incensat dicens: (a) ut non declinet (b) cor meum (c) in verba malitiae. 5 Cfr. Rubr. Ritus celebr. M. fit. ITT. n. 5. 172 DE MISSA SOLEMNI. MODUS INCENSANDI OBLATA. λ. B. Cruces et circuli fieri debent in eadem linea, quamvis in figuris inter se distantes appareant. DE OFFICIO CELEBRANTIS. 173 ORDO INCENSANDI ALTARE. N, B. Si non adsint Reliquiae incensandae (ut indicatur n. 4, 5, 6, 7), statim incensatur Altare ad latus Epistolae, 174 DE MISSA SOLEMNI. Genuflectit in medio et procedens versus latus Epistolae tri­ bus ductibus incensat reliquam frontem Altaris, dicens: (a) as, deinde rem; por­ rigens vero prius rem deinde manum C>s osculatur. Omittuntur oscula in Missis de Requie. “Di­ aconus [quamvis sit Canonicus] porrigendo cochlear, patenam etc. tenetur osculari manum Cele­ brantis. ” D. 2578. 5. o Si SS. Sacramentum in taber­ naculo non asservetur, reverentia per Celebrantem ad Crucem facienda est inclinatio, per s. Ministros genuflexio. 7 In accessu pro aspersione aquae s. Ministri a lateribus Ce­ lebrantis fimbrias pluvialis sus­ tinent, si locus permittat. s Vel in loco convenienti. DE MISSA SOLEMNI. 178 TEXTUS. DIACONUS. [Ostende etc. 5. Stando sustinet librum. Gfl. pergit ad scamnum; ubi manipulum sibi imponit. Accedit ad Altare, incl. Choro versus cornu Epistolae, dein Evangelii; gfl. ante Altare.] 142. In nomine PaSe signat et respondet, stans a dex­ tris etc. tris Cis. Modice incl. versus Ccm. Misereatur tui.. Confiteor Profunde incl. Se vertit versus Cera. tibi Pater, te. P. Se erigit et signat. Indulgentiam. Mediocriter incl. Deus tu conv. Aufer a nobis. 2. Ascendit, fimbriam anteriorem ve­ stium Cis paululum sublevans; non gfl. in suppedaneo. 3. Paululum se retrahens praebet locum thuriferario inter se et Altare. Naviculam accipit et *C cochlear cum osculis tradit, et parum inclinatus versus Ce,u dicit : Benedicite, Pater Reverende, et naviculam tenet juxta thuribulum. Immisso incenso, cum osculis recipit cochlear, quod in navicula inclusum reddit thuriferario vel Caeremoniario. Tunc thuribulum cum osculis tradit C‘. 4. Comitatur Cem incensantem, sustollens pariem posteriorem casulae, gfl. quando C. gfl. vel. incl., altera manu ad pectus posita. 5. Accipit thuribulum cum osculis, des­ cendit in planum lateris Epistolae, et Cem tribus ductibus incensat, profunde incl. ante et post thurificationem. DE OFFICIO S. MINISTRORUM ET CAEREMONIARII. SUBDIACONUS. 179 CAEREMONIARIUS. 5. Stando sustinet librum. Gfl. pergit ad scamnum ubi mani­ pulum sibi imponit. Accedit ad Altare, incl. Choro, gfl. ante Altare.] Ad scamnum C* deponit pluviale eumque manipulo et casula induit.] Se signat et respondet, stans a sinistris C * 8. Modice incl. versus Cem. Ut D. Ut D. Ut D. Ut D. Gfl. in latere Epistolae, facie ad latus Evang. versa ; respondet etc. ut Ministri. Profunde inch etc., ut D. 2. Ascendit etc. ut D. non gfl. in suppedaneo. Surgit. Ascendit cum thuriferario per gradus laterales et naviculam D° tradit; 3. Stat manibus junctis, ad sini­ stat inter Dunl et thurif., strum fere latus Cis et tantillum ad recipit naviculam, cum aliis Altare conversus. gfltit. Removet Missale, dum C. hoc latus incensat; reponit Missale ibique consistit, cum aliis gfltit, in planum descendit. 4. Comitatur Cpm incensantem, sustollens posteriorem partem casu­ lae, gfl. quando C. gfl. vel incl., altera manu ad pectus posita. 5. Descendit cum D° et ad sini­ stram ejus profunde inch C .* Stat retro post D., ad sinistram thuriferarii, incl. cum s. Ministris. DE MISSA SOLEMNI. 180 TEXTUS. DIACONUS. Introitus et Kyrie. 6. Adstabit C’ a dextris in gradu su­ periori post supped; respondet ad Kyrie. Dum a choro ultimum Kyrie cantatur, per eundem gradum simul cum Ce ad Altaris medium accedit. 7. Quando sedendum sit, incl. Cruci, des­ cendit ad sedes per viam breviorem, rever­ titur per longiorem, etc. ut ad Gloria. Gloria in exc. Deo. Cum s. Spiritu. Cant. Adoramus te, Gratias agimus t. Jesu. C. Suscipe depr. n. Cum s. Spiritu.. 8. Stat a tergo Cis in gradu superiori infra suppedaneum. Incl. et simul cum Sd° ascendit ad dex­ tram Cis et recitat hymnum voce non alta, incl. cum Ce. 9. Se signat, gfl. manibus junctis, des­ cendit per gradus laterales ad sedem,1 C1 cum osculis porrigit biretum, suumque biretum accipit, incl. *C 2 et sedet a dextris Cis capite tecto. Incl. (Si tunc descendatur ad sedem, sistit et incl. versus Altare.) Surgit, accedit ad Altare per viam longiorem, incl. Choro ad latus Epistolae, dein Evang.4 gfl. in infimo gradu, sustollit fimbrias anteriores vestium Cis. 1 Quando sedendum est, D. et Sd. sublevent casulam C's ne sedeat super ea. Similiter caven­ dum pro dalmatieis per acoly­ thos vel per ipsos s. Ministros. Caput bireto tegunt quando jam sedent, ambasque manus extensas prope genua ponunt. Ad in­ clinationes caput prius detegunt, ponentes biretum prope genu dexterum. Quando surgendum est, prius caput detegitur. D. porrigit vel accipit biretum C>s cum osculis. DE OFFICIO S. MINISTRORUM ET CAEREMONIARII. 181 SUBDIACONUS. CAEREMONI ARIUS. 6. Stat in gradu infimo vel in plano, a dextris D’, ita ut C. D. et Sd. quasi semicirculum componant. Re­ spondet ad Kyrie. Simul cum Ce et 1)° per planum ad Altaris medium accedit. 7. Quando fit sessio, incl. Cruci et descendit cum D. vel a dextris Cis etc. ut ad Gloria. Stat prope angulum Al­ taris posterius conversus ad Ceni, cui Introitum indicat. 8. Stat ante gradum infimum a tergo D .* Incl. ascendit ad sinistram Cis et recitat hymnum concomitante!·, incl. cum Ce. 9. Se signat, gfl., descendit ad sedes, biretum suum accipit, incl. ut D. ct sedet a sinistris Cis capite tecto. Dat signum Ministris as­ cendendi, accedit ad dex­ tram D‘. Se signat, dat signum sedendi. Stat manibus junctis a dextris D *. 3 Dat signum incl., ipse incl. incl. etc. ut D. Surgit, accedit ad Altare per viam longiorem, incl. Choro ad latus Epi­ stolae. dein Evang. gfl. in inf. gradu, sustollit fimbrias anteriores vestium CIS. 2 S. Ministri inclinationem ad invicem tantum faciunt. Mart inucci. 3 Magister caeremoniarum stare debet dum munus actualiter ex­ ercet ; secus sedere potest. D. 2578. 8. Signum dat sedendi, si totus fuerit cantatus In­ troitus et cantus Kyrie sit protrahendus. Ad ult. Kyrie dat sign. surg. Stat ad latus Epistolae. Dat signum surgendi, re­ ducit Cem et M. ad Altare. 4 Quando duo vel tres chorum etc. salutant, ita gradum unus alterve accelerare vel retardare debet, ut salutantes in eadem linea recta se contineant. 182 DE MISSA S0LEMN1. TEXTUS. Dominus vob. Oremus. Ultima Oratio. Per D. N. Jesum.. Epistola. diaconus. 10. Stat in gradu superiori infra sudpedaneum post Cem , quem sequitur in eodem gradu. Stat in linea recta retro post Cem. Incedit in eodem gradu ad dextram C * 8. 11. A dextris Cis, ubi remanet donec C. incipit Evang. Ad Sd. se convertit. D S 9 Dominus vobiscum______________ 5 Remanens in plano usque a, incl. Choro, vadit ad latus Evang. ante D. Gfl. a dextris D‘, incl. Choro et comitatur D. a dextris ejus, ad locum ubi Evang. cantatur. Ibi convertens tergum parietem versus, tenet librum fronti vel pectori innixum.7 15. Librum defert ad Ά ' non fici, vel gfl.) cui ostendit initium Evang. osculandum. Clauso libro, incl. C1, descendit de Altari ex parte anteriori lateris Epistolae et Caerem0 tradit librum. Ad medium redit, gfl. cum I)°. ponet. In fine accipiet a D° li· brum ” Martinucci, I. 12. 41. Se signat ; D° thuribulum tradit. Incl. Altari. Transit ad latus Epist. gfl. fere ante medium Altaris. Accipit librum, incl. Sd°, librum ad credentiam refert. 8 Rit. cel. Miss. VI. G. DE MISSA SOLEMNI. 186 TEXTUS. DIACONUS. Credo in unum Deum. Et incarnatus est. 16. Stans retro post Cem. Incl. etc. ut ad Gloria. Gfl., manus Altari non applicans. Finito Symbolo iit sessio etc. ut ad Gloria. Et incarnatus, eant. Crucifixus. 17. Incl.® Surgit, bursam sumit, quam elevatam ad altitudinem vultus defert, apertura ad se ipsum conversa. Incl. C’, et choro ad cornu Epist. dein Evang. gfl. in infimo gradu; expandit corporale super Altare. Gfl., redit via breviori, incl. C *, sedet. Surgit etc. ut ad Gloria. Et vitam venturi. 144. Oremus. Suscipe. 1. Ascendit ad dextram C’s. Calicem detegit, patenam C‘ tradit cum osculo prius patenae, dein manus C’8. (Pyxidem detegit et paululum elevatam dextra tenet, dein coopertam post calicem vel e latere ponit.) 2. Infundit vinum. Deus, qui h. Offerimus. Abstergit guttas cuppae adhaerentes, porrigit calicem C’ osculans pedem calicis et manum Cis. Calicem C* dat, et dextram sub pedem calicis ponens, sinistra pectori applicita vel infra brachium Cis, oculisque ad Crucem elevatis cum Cp dicit: Offerimus tibi, etc. ® Si non sedeant, flectunt utroque genu in ora suppedanei et incl In festis Nativitatis Domini et Annuntiationis (vel in die translationis) surgunt de sede et gfl· DE OFFICIO S. MINISTRORUM ET CAEREMONIARIL 187 SUBDIACONUS. IG. Stans in plano retro post Dum. Incl. ete. ut ad Gloria. Gfl. etc. ut D. 17. Incl.9 Surgit. CA EREMQNIARIUS. Incl., accedit ad dextram *, D recitat cum aliis, incl., gilt., etc. Incl. dein gfl. Surgit, D° dat signum et bursam de credentia por­ rigit. Sedere potest. Surgit, incl. et sedet Surgit etc. ut ad Gloria 1. Gfl., ad credentiam velum hume­ rale ei imponitur, deponit velum calicis, eumque sinistra sumit et parte dextra veli humeralis contegit et, manu dextra insuper posita, ad Altare defert (simul eum bursa, si non dicatur Credo). Extergit calicem purificatorio et utrumque tradit D°. 2. Ampullam aquae ostendens C‘ dicit incl.: Benedicite Pater Reve­ rende. Infundit paucas guttas aquae. Dat signum surgendi. Signum dat Sdc. Im­ ponit velum in humeros Sd' eumque comitatur ad Altare. DE MISSA SOLEMN!. 188 DIACONUS. TEXTUS. 3. Cooperit calicem palla, patenam ponit in dextra manu Sdi., purificatorium prope corporale ponit. Per intercessionemB. Incensum istud. Dirigatur . . Accendat. Orate fratres. Incensationi assistit ut ante Introitum. Pedem calicis manu dextra tenet, sinistra casulam sustollens. Amovet calicem ad partem Epist., gil. eumque incensata Cruce reponit, gil. comitatur Cc,n, ut ad incens, ante Introitum. Sumpto thuribulo incensat Ccni, ut supra, deinde chorum.12 Ultimo Sdum duplici ductu incensat ante gradum infimum in angulo lateris Epi­ stolae, inch ante et post. Reddito thuribulo ascendit in secundum gradum post Cem, gil. et conversus ad latus Epist. a thuriferario incensatur. 1 D. 9. Jun. 1899, n. 4027. 2. 2 Incensatio Chori: Imposito per thuriferarium incenso, si opus sit, Diaconus genuflect it in eodem loco, si chorus sit post Altare, vel in medio si chorus sit in fronte Altaris, et procedit (per latus Epistolae si chorus sit post Altare). Subsistens in limine vel in medio chori salutat utrinque chorales, qui erecti re­ salutant. Primo incensat digni­ ores: Praelatos, vel Canonicos in sua Ecclesia vel Sacerdotes pa­ ratos (pluviali) si adsint, singu­ los binis ductibus inclinans singu­ lis ante et post. Deinde, incipi­ endo, a parte Evangel i i seu ubi est dignior, incensat singulos singulis ductibus; aut si sint plures ut omnes singillatim incensando nequeat ad Altare re­ verti sub Praefationis exitum, in­ censat eos in communi. “Semin­ arii Episcopalis Alumni choro as­ sistentes cotta induti incensandi sunt per modum unius.” D. 2791. 4. (Ecclesiastici soli habitu chorali induti incensantur. D. 1650. 5.) Transiens ante Altare DE OFFICIO S. MINISTRORUM ET CAEREMON 1 ARII. ISO SUBD1ACONUS. CAEREMON I ARIUS. 3. Dextra sumit patenam ac tum manum tum patenam veli extremitate dextra cooperit, et descendit in planum retro post Cem, ubi gil.1 con­ sistit sustinens patenam elevatam. Demittit patenam ad pectus, quando incedit, vel gil., incensatur, incl. aut respondet. Ascendit pro incenso im­ ponendo ut ad incens, ante Intr. Transit ad cornu Evang. gfl. in medio, removet Missale, descendit in planum; postea reponit Missale. Re­ manet a sinistris Cis. Respondet. Se convertens ad Dum incensatur, incl. ante et post. Incensatur a thuriferario. genuflectit. Incensatum chorum salutat ut ante incensationem; et si chorus sit post Altare re­ vertitur per latus Epistolae. Si in choro sint plures sub­ selliorum ordines, nec Praesules, vel Canonici adsunt, Dus, facta omnibus communi reverentia, sim­ plici ductu incensat singulos qui in stallis superioribus lateris dig­ nioris sunt et iterabit reverentiam communem. Deinde pergit ad alteram chori partem et superi orem chori partem thurificat eadem ratione. Deinde ad oar- tem inferiorem chori pergit, genutlectens ad Altare, si ante illud transeat, inclinat ad hanc chori partem et singulos singulis ducti­ bus incensat, et iterat communem reverentiam et ita porro, si plures subselliorum ordines in choro sint. S. C. R.: “In Missa, vel etiam in Vesperis, quando Hebdomada­ rius non sedet in choro, saluta­ tiones, thurificatio, etc. debet in­ cipere ab ea parte, in qua sedet dignior ex praesentibus.” D. 3059. 25, DE MISSA SOLEM NI. 190 DIACONUS. TEXTUS. Supplici confess, d. Sanctus. Benedictus. 145. Te igitur. Quam oblationem. Elevatur hostia. Calix demittitur. 4. Ascendit ad dextram C‘s. Dicit cum Ce inclinatus. Se signat, erectus. 1. Accedit ad librum, gfl. in medio, vertit * folia. Ad dextram Cis transiens gfl. in medio (Pyxidem detegit). Gfl. in suppedaneo. 2. Incl., sinistra fimbrias planetae elevat. Surgit cum Ce (cooperit ciborium) detegit calicem, gfl., fimbrias planetae elevat. Surgit, calicem tegit, gfl. cum Ce. Transit ad Missale, ubi gfi. Per quem haec o. 3. Gfl., accedit ad dextram Cis, disco­ operit calicem et cum Ce gfl.1 Similitey cooperit et gfl. cum Ce. . . audemus dicere Et dimitte n. 4. Gfl., descendit retro post Cenl, non gfl. Gfl. vadit ad dextram Cis, patenam puri­ ficatorio abstergit et tradit C‘ cum osculis. Detegit calicem et gfl. cum Ce. [ 29 Usque ad Nobis quoque—P.q.h.o. *Si adsit presbyter ass. D. stat ad dexteram aliquantulum post C. 1 S. C. R.: “Rubrica MisSalio, tit. S, n. 11, praescribit ut 30 Usque ad Pater Noster Subdiaconus ad Sanctus accedere debeat cum Diacono ad Altare ad dicendum Sanctus, etc. An tolerandus usus earum Ecclesi­ arum, iu quibus Sub diaconus non DE OFFICIO S. MINISTRORUM ET CAEREMONIARII. SUBDIACONUS. 191 CAEREMON1 ARIUS. 4. Ascendit ad sinistram Cis.3 Dicit cum Cc inclinatus. Erectus. Dat signum s. Ministris. Locum praebet Sd° as­ cendenti. 1. Descendit, non genuflectens. Transit ad planum in cornu Epistolae. Imponit thus et flectit utroque genu; pulsat campanulam ad elevationes; incl. ante et post eleva­ tiones. Gfl. in infimo gradu. 2. Incl. Surgit. 3. Non gfl. 4. Gfl., ascendit ad dextram D‘, cui tradit patenam. Detracto velo gfl. descendit, non gfl. Surgit. Ad Nobis quo­ que p. transit ad latus Evang. gfl. in medio. Accedit ad Missale. Gfl. simul eum D°. Gfl. simul cum Ce. Dat signum D°. Dat signum s. Ministris. Gfl. cum Ce. 27 Canon 2S Elevatio 31 Usque ad Et dimitte 32 Agnus Dei accedit. Resp. Servetur cujuscunque loci consuetudo.” D. 2682. 30. 2 Quando Celebr. cum Hostia super calic. signa cruc. facit di­ cens Per ipsum, etc., Diaconus retinet “duobus digitis dext. man. pedem Calicis,” sinistra sup. pectus admota. Caer. Episc. I. 9, 5. 192 DE MISSA SOLEMNI. TEXTUS. Pax Domini. Agnus Dei. D. J. C. qui. 146. Domine non sum. Corpus D. n. Quid retribuam. Sanguis Dni. [Communio cleri. Confiteor. Misereatur. Indulgentiam. Ecce Agnus, etc. DIACONUS. 5. Recitat, percutions pectus ad Miserere etc.1 Flectit utroque genu. Oratione finita surgit, osculatur Altare inanibus junctis, a Ce accipit pacem, gfl. descendit, stans in infimo gradu Sd° dat pacem,2 accedit ad librum, gfl. 1. Mediocr. se incl. Profunde incl. Gfl. cum Ce. 2. Profunde incl. Gfl. transit ad dextram C‘s, gfl. detegit pyxidem, gfl.4 Descendit in planum Epist., ubi stans vers. Cem, prof. incl. cantat (vel dicit) Confiteor. Inclinatus adhuc. Erectus se signat. Dein transit ad cornu· Evangelii, gfl. cum Ce. Assumpta patena, cum Ce convertitur ad populum. (Si ipse cummunicat gfl. in extremitate suppedanei ante Ceni.) Comitatur Cem a dextris, supponendo patenam mento communicantium. Redit ad Altare ad cornu Epistolae, gfl., reponit pyxidem in tabernaculo, gfl., et illud claudit, vadit ad cornu Evang., gfl. in medio.] 1 D. 3535. 3. 2 Dans pacem imponit manus super humeros ejus qui recipit pacem. Recipiens supponit man­ us cubitis ejus qui dat pacem, et eorum sinistrae genae paulu­ lum invicem appropinquant; quo in actu qui dat pacem dicit: Pax tteuni qui accipit respondet: Et cum spiritu tuo. Dans pacem incl. post datam pacem (excepto Ce), accipiens incl. ante et posl^ DE OFFICIO S. MINISTRORUM ET CAEREMONIARII. 193 SUBDIACONUS. CAEREMONIARIUS. Gfl. ascendit ad sinistr. C'8, quocum gfl. 5. Recitat, percutit pectus,1 gfl. descendit in planum, non gfl. Accipit pacem a D0,2 gfl., pergit ad partem chori digniorem et dat pacem primo cujusque ordinis (si plures sedilium ordines adsint) : transiens medium Altaris gfl. Reversus ad medium Alt. gfl. in infimo gradu, dat pacem Caeremoniario et ascendit ad dextram Cis, gfl. 1. Ut Diae. Profunde incl. Discooperit calicem, gfl. cum Ce. 2. Profunde incl. Cooperit calicem, gfl. transit ad sinistram C’8, gfl. cum D°. Stat in gradu superiori facie ad Du,n versa, et profunde inclinat, dum D. dicit Confiteor et C. Misereatur. Se signat. Dein transit ad cornu Epistolae gfl. in medio cum Ce dum transit. (Si ipse communicat gfl. a sinistris D‘.) Dat signum Sd°, cui locum praebet. Gfl. cum Ce; post Agnus Dei de­ scendit in planum. Gfl. comitatur Sdum, a sinistris ejus incedens.3 Reversus ad medium Al­ tare gfl. in plano et accipit pacem quam dat thuriferario vel primo acolytho. Ut Diae. Profunde incl. Gfl. cum Ce. Profunde incl. Se signat. Comitatur Ccm a sinistris. Redit ad Altare ad cornu Evang., gfl. cum Ce, commutat locum cum D° gfl. in medio. Detegit calicem.] pacem datam. Dans pacem Epi­ scopo manus cubitis ejus sup­ ponit. Primus cujusque ordinis dat pacem secundo, secundus ter­ tio, etc. Si chorus situs sit post Altare, Sd. accedit per latus Epi­ stolae, revertitur per latus Evangelii Salutat ab utraque parte Clerum initio et fine. 3 Cfr. Schober 1. c. 116. ann. 40. 4 Si pyxis non sit super Altare, DE MISSA SOLEMNI. 194 TEXTUS. Quod ore s. Corpus tuum. DIACONUS. 3. Consistit a sinistris *C 8. 4. Missale defert ad cornu Epist. gfl. in medio super gradu superiori.0 Communio legitur. Postcommunio. Ite Missa est. {Benedicamus D.) Benedicat vos. Ultimum Evang. Et verbum. Ostendit Aut. Communionis, statim vadit retro post Cem, quem sequitur. Stat retro post Cem. 5. Cantat conversus ad populum. Cantat facie ad Altare versa.7 6. In extremo suppedaneo gfl., incl. se signat.8 Surgit eodemque loco remanet. Gfl. 7. Accedit ad dextram Cis9 incl., de­ scendit facie ad Evangelii cornu versa. Gfl. in plano cum Ce,7 cui biretum tradit eum osculis, capite cooperto Sdni subsequitur, ut in accessu. Tn sacristia a dextris C18 capite detecto incl. ('Iero, si aderit ordinatus, dein incl. Cruci et C *. aperit tabernaculum, gfl.; extra­ hit pyxidem eamque detegit, gfl. ° Cerem. U. S. « Si planeta plicata utatur, ad credendam stolam latiorem de­ ponit et planetam plicatam re­ sumit. 7 Etiam C. dicit Benedicamus Domino. DE OFFICIO S. MINISTRORUM ET CAEREMONIARII. 195 CAEREMONIARIUS. SUBDIACONUS. 3. Infundit vinum. Infundit vinum et aquam, purificatorium super digitos C’8 imponit. 4. Vadit ad cornu Evang. manibus junctis gfl. ante medium in infimo gradu, extergit calicem, imponit purificatorium, patenam, pallam, plicat corporale ponitque in bursa, dein velum et bursam imponit calici, quem ipse defert ad credentium, dextra super bursam posita, gfl. in medio; redit post Ccm. 5. Defert Missale, si opus sit. 6. Gfl. a sinistris D *,inel. se signat.8 Accedit ad sinistram C’8 tenet que tabellam. Non gfl. Ministrat ablutioni.5 Assistit ad librum. Claudit Missale; si ulti­ mum Evang. ex eo legen­ dum sit, Sd° tradit. Gfl., incl. se signat. Surgit. Gfl. Affert bireta. 7. Accedit ad sinistram Cis in sup­ pedaneum9 incl., descendit. Gfl. in plano cum Ce 10 et capite cooperto ad sacristiam revertitur, ut in accessu. Gfl.,10 porrigit bireta. Praecedens Sdum reducit omnes ad sacristiam. Ibi a sinistris Cis capite detecto incl. Clero, si aderit ordinatus, dein incl. Cruci et C’. Incl. Clero, Cruci et C *. Assistit C‘ deponenti paramenta. 8 Canonici in sua Ecclesia abs­ que genuflexione incl. se signant. » Si Clerus de choro discedit, C. et s. Ministri remanent in Al­ tari et ad nutum Caeremoniarii descendunt. 10 Clerum, si in choro rema­ neat, salutant ab utraque parte. 196 DE MISSA SOLEMNI. ART. III. SUMMARIUM OFFICII DIACONI ET SUBDIACONI. A. Regulae communes pro utroque. 147. Vadunt et sedent a latere Celebrantis, Diaconus a dexteris, Subdiaconus a sinistris, vel ob defectum loci vadunt ante Celebrantem, scii. Subdiaconus a sinistris Diaconi vel ante eum. 2. In accessu ad Missam, et in recessu post ipsam genuflectunt (ad Sanctissimum vel ad Crucem, quamvis SS. in tabernaculo non asservetur) in plano, alias infra Missam in infimo gradu.1 ' Si transeant a latere ad latus Altaris “Diaconus ct Subdiaconus, Sacramento non extante super Altari, semper genuflectunt et tantum in medio; Sacra­ mento vero extante super Altari, semper et tantum genullectere debent in utroque latere.” Si ab uno latere pergant ad medium vel e medio ascendant ad Altare aut vice versa “Diaconus et Subdiaconus, Sacramento extante super Altari, semper et tantum genuflectunt in loco e quo recedunt; excepto Subdiacono, qui reversus ab inccnsatione Sacramenti ad Elevationem in Missa solemn i de Requie, genuflectere debet in medio tantum/Sacramento non extante super Altari, numquam genuflectunt, praeter Subdiaconum quando, accepta patena, vadit post Celebrantem ante medium Altaris.” 1 2 B. Regulae pro Diacono. 3. Functiones particulares: (a) Assistit ad triplicem incensi impositionem et ad duas Altaris incensat iones; ter Celebrantem, semel Chorum et Subdiaconum incensat. 1 Ministri inferiores semper in plano genuflectunt. 2 D. 9. Jun. 1899, n. 4027, 1. 2. 3. Quaesitum est: “An Ministri parati, dum canitur Missa solem· nis conventu alis, privatim recitare valeant Horas canonicas?” ad quod S. R. C. rescripsit: “Non est interloquendum.” D. 3201. 9; eo minus librum vel rosarium in manibus tenere licet, sed s. Ministri semper manus ante pec­ tus conjunctas habent, nisi aliter occupentur. ■ SUMMARIUM OFFICII DIACONI ET SUBDIACONI 197 (ύ) Cantat Evangelium et Ile Missa esi vel Benedicamus Domino vel Requiescant in pace. (c) Corporale in bursa ad Altare adfert (ad eant. Cruci­ fixus ). (a celebretur, numeiU' vel genus, extra Orationes, non mutatur. « D. 2572. 22. DE MISSA SOLEMNI, SS. SACRAMENTO EXPOSITO. 209 sine superpelliceo et stola, in veste talari, si sit Sacerdos saecu­ laris, in habitu Religionis suae, si sit Regularis. Si Episcopus praesens sit, benedictio ab ipso non petitur. Reliqua hic non expressa perficiuntur ut in aliis Missis. Altare vero paratur sex candelabris, absque floribus, Re­ liquiis aliove ornatu. Antipendium Altaris est nigrum, si vero SS. Sacram, asservatur in eodem Altari, et pallium nigri coloris adhiberi nequit et “sacri Tabernaculi saltem Conopaeum esse debet violacei coloris.” 7 ART. VIII. DE MISSA SOLEMNI CORAM SS. SACRAMENTO EXPOSITO. 153. Antependium debet esse albi coloris. Reliquiae aut statuae vel imagines Sanctorum inter candelabra removendae sunt. Crux Altaris adest, si sit loci consuetudo.2 2. Officium Celebrantis. Ubi in conspectum Sanctissimi venerit, caput detegit. Omittit reverentias ad chorum. In accessu ad Altare et in recessu ab ipso post Missam flectit utrumque genu in plano et mediocriter inclinat; infra Missam autem discedens aut veniens ad medium Altare, vel transiens ante SS. Sacramentum, semper unum genu flectit, sine capitis inclinatione. 3. Se convertens ad populum, ut cantet Dominus vobiscum, prius osculatur Altare, dein genuflectit et se vertit ad latus Evangclii; reversus iterum genuflectit. Idem facit ad Orate fratres, quin circulum perficiat. 4. Incensum impositurus pro Introitu, pro Evangelio et ad Offertorium formulam usitatam recitat illudque benedicit. [Ad SS. Sacramentum solum incensandum omittitur bene­ dictio incensi. I Impositurus incensum ad Introitum ct Offer­ torium non genuflectit3 antequam se retrahat versus cornu Evangclii. Incensum pro Evangelio eant, imponit remanens in latere Evangclii. Crucem non ineensat, sed SS. Sacramen7D. 3201, 10; et 35G2. 1 Cfr. Missa privata, n. 73. 2 Saltem duodeci i cerei arde ant. Bened. XIV. Instit. 30, n. 17. ·> I). 4194. 210 DE MISSA SOLEMN! tum, genuflexus in extremitate suppedanei, mediocriter in­ clinans ante et post. Ad Offertorium vero prius oblata thurificat. Incensatur a Diacono extra suppedaneum, in gradu secundo vel in plano, facie ad populum versa. Quod ipsum facit, quum manus lavat. Descendit ita ut tergum non vertat versus SS. Sacramentum. 5. Sessio in scamno fieri potest. Si fiat, gfltunt in sup­ pedaneo, per viam breviorem accedunt ad scamnum, per viam longiorem recedunt ad Altare. Caput non cooperiunt. Ad Benedicat vos, etc. loco inclinationis genuflectit, ct data benedictione nec circulum perficit nec gcnuflcxioncm iterat, sed statim convertitur ad latus Evaugelii ; non signat Altare,4 sed vel librum, vel tabellam, vel seipsuni solum. Ad Verbum caro f. genuflectit versus SS. Sacramentum. II 6. Officium Diaconi et Subdiaconi. Observanda sunt quae de inclinationibus et gcnuflcxionibus supra pro Cele­ brante no. 2 statuta sunt. Praeterea s. Ministri genuflcctunt, priusquam ascendant Altare post intonationem Gloria, Credo et ad Sanctus. Omnes reverentias ad chorum etc. omittunt ; excipe Dia­ conum incensantcm chorum; illa enim reverentia veluti invitatio ad incensationem existimanda est. 7. Omittuntur oscula. Excipe Subdiaconum post Epis­ tolam cantatam, et Diaconum, quando petit benedictionem ante Evangelium, et (piando Celebranti tradit patenam et calicem ad Offertorium, ct patenam post Pater noster. Ad omnes incensationes genuflcctunt simul cum Celebrante. Diaconus cantat Ite Missa est se convertens ad populum eodem modo ac Celebrans. 8. Acolythi in accessu utrumque genu flectunt, ct facie versa ad Altare consistunt. Quando ampullas vel velum calicis ad Altare afferunt, antequam ascendunt, unicum genu flectunt, et postquam descendunt iterant genullexionem. Omittunt omnes reverentias ad chorum etc. Thuriferarius easdem regulas quas acolythi observat. 4 “Ratio hujus omissionis da­ tur, quia praesente super Altare s'S. Sacramento, quod est réali­ tés, consultius videtur haud sig­ nare Altare, quod est symbo­ lum.’’ Van der Stappen, Sacra Lit. III. pag. 416. DE MISSA SOLEMN! FERIALE 211 Concio si habeatur, capite aperto fiat, etsi SS. Sacramen tum velo serico obductum sit.5 ART. IX. DE MISSA SOLEMNI FERIALI. 154. “In diebus jejuniorum (praeterquam in vigiliis Sanctorum,1) et in Dominicis et feriis Adventus et Quad­ ragesimae ac in vigilia Pentecostes ante Missam, item in benedictione candelarum et processione in die Purificationis B. Mariae, et in benedictione Cinerum ac benedictione Pal­ marum ct processione, in Cathedralibus ct praecipuis Ec­ clesiis Ministri utuntur Planetis plicatis ante pectus,’'2 i. e. introrsum usque ad pectus plicatis. Excipiuntur Dominicae Gaudete et Laetare, Vigilia Nativitatis, Sabb. Sanet, in benedictione Cerei et in Missa, ac quatuor temper. Pente­ costes. 2. Praecipuae Ecclesiae sunt Collegiatae, Paroeeiales et eae in quibus officium peragit numerosa Communitas re­ ligiosa.3 3. “In minoribus autem Ecclesiis alba tantum induti ministrant : Subdiaconus cum manipulo, Diaconus etiam eum stola ab humero sinistro pendente sub dextrum.”4 4. In Missa Subdiaconus ad ultimam Orationem ante Epi­ stolam planctam prope credentiani vel scamnum deponit, ct post Epistolam assumit. Diaconus, dum Celebrans legit Evangelium, deponit planetam, induit stolam latiorem; post Communionem, delato Missali ad cornu Epistolae, assumit planetam, deposita stola latiori. 5. V. Plectamus genua ante Orationem cantatur a Dia­ cono omnesque genuflcctunt excepto Celebrante; Subdia­ conus cantat Levate omnesque surgunt. 6. Ad Orationem super populum, ubi cecinerit Celebrans Oremus, Diaconus per sinistram suam 5 se vertit ad popu­ lum et cantat Humiliate capita vestra Deo. J 5 D. 2769. 2. 1 In quibus S. Ministri utun­ tur dalmatica ct tunicella viola­ cea. 2 Ruhr. Miss. XIX. 6. 3 Martinucci, II. 6, 7. 4 Ruhr. Miss. 5 i. e. tergum versus cornu Epistolae. 212 DE MISSA CANTATA ET CANTU ECCLESIAST. CAPUT X. DE MISSA CANTATA SINE S. MINISTRIS ET DE CANTU ECCLESIASTICO. ART. I. DE MISSA CANTATA. * 155. Praeparanda. Sex, vel saltem quatuor candelae ex cora super Altari accenduntur.2 Duo acolythi inservientes superpelliceo super talari in­ duti, si sint clerici ordinati, possunt calicem cum omni apparatu praeparare et super corporali in Altari ponere, et pyxidem, si opus sit, post calicem; item Missale apertum super legili. In sacristia et credentia fit ut in Missa privata. 2. Celebrans cantat Gloria, Dominus vobiscum, Collectas, (Epistola a primo acolytho clerico cantatur,) Evangelium, Credo, Dominus vobiscum, Oremus, Praefationem et Paler noster (semper integra), Per omnia saecula, etc. cum Pax Domini, etc., Dominus vobiscum ct Post-communioncs. Dominus vobiscum ct Ile Missa est, vel Benedicamus Domino aut Requiescant in pace. “Alia quae in Missa privata dicuntur clara voce, in Missa cantata a Celebrante dicuntur submissa voce," i. e. tali ut ministri respondere valeant. Benedictio tamen in fine Missae voce clara dari debet.3 3. Celebrans potest sedere ut in Missa solemni ad Kyrie, Gloria, etc., descendendo per gradus laterales et revertendo per viam longiorem, salutans clerum si adsit. » Plures Missae eadem die do eodem Officio cantari possunt. D. 4077.12. 2 Cfr. no. 148. 2. Sex tantum candelae, nec plures, pro Missa cantata accendendae sunt ; ita auctores. Soli Episcopo Diocce- sano pontificaliter Missam (non de Requie) celebranti septem candelae competunt. Plures coram SS. Sacramento exposito accenduntur. 3 Bit. Miss. XII. 7. DE MISSA CANTATA. 213 Kyrie dicitur vel in cornu Epistolae4 vel in medio Altari. 4. Duo acolythi inservientes (quibus plures adjungi pos­ sunt), excquuntur quae pro ministro Missae privatae ex­ posita sunt; quibus sequentia addunt. Ex sacrist ia ante Celebrantem (sine candelabris, sed) manibus junctis ad Altare procedunt, inclinantes ad chorum si jam adsit, et ante Altare in plano genuflcetunt. 5. Initio Missae ante gradus paulo post Celebrantem genua flectunt. Finita confessione paulo ante Oremus surgunt et dum Celebrans ascendit partem anteriorem vestis et albae sustollunt.5 Deinde in infimo gradu genua flec­ tunt; ita per totam Missam, praeter tempus duorum Evangeliorum, acolythi regulariter genuflcetunt in gradu infimo anteriori, primus ad cornu Epistolae, secundus ad cornu Evangelii. Si unus tantum acolythus inserviat, se sistit a parte Missali opposita. Quandoeunque discedant ad credcntiam, vel scamnum, prius ante medium Altare in plano simul genuflcetunt; et reversi eandem genuilexionem iterant. Respondent saltem ea, quae chorus non cantat. 6. Si Celebrans ad Kyrie vel Gloria sedere velit, ad scam­ num primus ab ejus dextris, alter a sinistris subsistit et planctam super posttergale scamni ponunt, et primus ei bireturn cum osculis porrigit. Ibi stant fere conversi alter ad alterum.0 Primus Celebranti dat signum inclinandi vel surgendi, ut Caeremoniarius in Missa solemni. Revertuntur ad Altare a lateribus Celebrantis, inclinando ad chorum, genuflcetunt, etc. ut supra post confessionem. 7. Initio ultimae Orationis primus clericus Missale de credentia sumit, et “Epistolam cantat in loco consueto,’' ut Subdiaconus in Missa solemni, sed “in fine non osculatur manum Celebrantis.” Si vero nullus adsit clericus inser­ viens qui superpclliceo indutus Epistolam decantet, satius 4 Caor. Rom.-Seraph. n. 411. 5 Quod aliis auctoribus non placet. *'· Vel possunt sedere, at non in eodem scamno, nec in eadem linea ac Celebrans, sed super duo scabella paulo ante ipsum posita, ita tamen, ut terga nec Cele­ branti, nee SS. Sacramento ver tant. Falise e. a. 214 DE MISSA CANTATA ET CANTU ECCLESIAST. erit quod ipsa Epistola legatur sine cantu ab ipso Cele­ brante.7 Secundus acolythus Missale transfert ad cornu Evangelii, genuflcctcns in medio, et ad locum suum reversus genuflectit. Ad Evangelium stant. 8. Concio infra Missam habetur post Evangelium.8 At de consensu Ordinarii Sacerdos in Missa postquam se com­ municavit et priusquam Communionem adstantibus dis­ tribuit ab altari sermonem ad populum habere potest.9 “Concionator,” non-celebrans, “si de Clero regulari fuerit, retinebit habitum ordinis sui; sin erit e Clero saccu­ lari, debet uti supcrpellicco. . . . Extra Urbem mos est, ut Condonator si Presbyter sit, stolam induat e collo pen­ dentem, si Diaconus, utatur ipsa posita in humero sinistro et in latere dextro firmata. ” Stola concionatoris sit coloris officio dici respondentis etiam die 2. Novembris.10 9. Ad Oremus ante Offertorium, facta genuflexione, vadunt ad crcdentiam; primus acolythus ampullas vini et aquae Celebranti cum osculis ministrat ut in Missa privata, secundus stat ad crcdentiam, et ad Lavabo aquam ministrat, dum primus ad ejus dextram manutergium porrigit, in­ clinantes ante et postea. 10. Ad Sanctus primus campanulam pulsat.11 Ad eleva­ tionem, facta in plano genuflexione, in ora suppedanei genufiectunt, et infra elevationem casulam elevant, dum primus simul campanulam pulsat. Postea cum solita genuflexione ad loca sua redeunt. 11. Post sumptionem hostiae, si communio sit distri­ buenda, primus acolythus tobalcam vel linteum album affert, et ambo in plano ante medium Altare genuflectcntes T D. 3350. candi vel nisi in diebus jejunio­ e Concionator deponat casulam rum vel in Missis de Rcquie, in et manipulum ad scamnum, si quibus tenentur accensa usque ad ipse ascendat ad pulpitum; Communionem. (D. 3059. 8. secus, manipulum tantum in VIII.) Si duo tantum adsint Altari. acolythi, ad Memento vivorum » D. 3059. 10. accendero possunt duo funalia vel 10 D. 3764. 13. cereos super candelabra in pres­ 11 Possunt afferri funalia seu byterio ante Altare posita; et intortitia. quae post elevationem post Communionem oxtinguere. referuntur, nisi adsint communi­ DE CANTU ECCLESIASTICO. 215 simul recitant Confiteor profunde inclinati, ad Indulgen­ tiam erigunt se, et post Arnen consurgunt, et facta simul cum Celebrante genuflexione genua submittunt in suppe­ daneo. Accepta Communione per secundum gradum ince­ dentes retrahunt se hinc inde ad latera Altaris ct ibidem in ora suppedanei genuflcxi facie sibi invicem versa, tobaleam ante communicandos ad quatuor angulos sustinent. Communione peracta in plano ante medium Altaris simul genuflectunt, et primus acolythus tobalcam in credentia deponit. 12. Communione distributa, (resp. post sumptionem hos­ tiae) primus acolythus ad purificationem et ablutionem ministrat ; deinde ante medium Altaris simul cum altero acolytho genuflcctit ; secundus Missale ad cornu Epistolae transfert.12 Reversi ad loca sua genuflectunt usque ad ultimum E va n gei i u m. 13. Finito Evangelio primus acolythus birctum affert, et facta cum Celebrante genuflexione in plano biretum ei cum osculis tradit, et revertuntur uti venerant.13 Primus cele­ brantem adjuvat in deponendis vestimentis, secundus can­ delas extinguit et res in Missa adhibitas refert. 14. In Missa cantata adhiberi potest minister superpellieeo indutus. Qui si sit tonsuratus vel minorista, Cele­ brantem ad Missale tantum assistere et folia vertere, si vero in sacris constitutus, etiam calicem discooperire ipsumque mundare, vinum ct aquam infundere eumdemque cali­ cem infra actionem palla cooperire et discooperire juxta opportunitatem necnon ipsum tergere post communionem, suisque ornamentis instruere potest.14 ART. IL DE CANTU ECCLESIASTICO. 156. Missa eo modo cantari debet quo in Missali Romano ponitur. “In virtute sanctae obedientiae praecipientes, ut Missam juxta ritum, modum ac normam, quae per Missale 12 Deinde acolythi a latere uterque suo cereos super cande­ labra pro elevatione accensos ex- tinguunt (Martinucci). notam praeced. “V. n. 141, adn. 4. 14 D. 3377. 1; et 4181. Vide 216 DE MISSA CANTATA ET CANTU ECCLESIAST. hoc a nobis nunc traditur, decantent ac legant.”1 S. R. Congregatio declaravit, in cantandis Missis “adhiberi de­ bere Editiones a Sacra Rituum Congregatione adprobatas, vel Exemplaria quae authentico testimonio Ordinariorum cum illis cohaerent.”2 2. A choro cantantur Introitus, Kyrie eleison, (Horia, Graduale, Alleluja, Tractus, Sequentia, Credo, Offertorium, Sanctus, Agnus Dei, Communio, ct quaccumque Celebranti 1 S. Pius λ’., Bulla initio Mis­ salis. 2 D. 3292. Exposuerat nempo Archiep. Guadalaxaren. in Mexicana Republica, usum invaluisse in omnibus Reipublicae Dioecesi­ bus, ut Sacerdotes in Missae cele­ bratione, ad cantum Missalis non attendentes, quamdam cantile­ nam traditionalem nullibi adnotatam, ideoque ad arbitrium uni­ uscujusque variabilem usurpa­ rent. S. R. C. Decretum Urbis ct Orbis: “Sanctissimus Dominus Noster Pius Papa X, Motu Pro­ li no diei 22 Novembris 1903, sub forma Instructionis d( musica sacra venerabilem Cantum Gregorianum iuxta codicum fidem ad pristinum Ecclesiarum usum feli­ citer restituit, simulque praeci­ puas praescriptiones, ad sacrorum concentuum sanctitatem et digni­ tatem in templis vel promoven­ dam vel restituendam, in unum corpus collegit, cui, tamquam Codxi iuridtco mus cae sacrae, ex plenitudine Apostolicac Suae Po­ testatis. vim logis pro univorsa Ecclesia haliore voluit. Quare idem Sanctissimus Dominus Noster per hanc Sacrorum Rituum Congregationem mandat et praecipit, ut Instructio prae­ dicta ab omnibus accipiatur Ec­ clesiis sanctissimeque servetur, non obstantibus privilegiis atquo exemptionibus quibuscumque, etiam speciali nomine dignis, ut sunt privilegia et exemptiones ab Apostolica Sede maioribus Urbis Basilicis, praesertim vero Sacro­ sanctae Ecclesiae Lateranensi concessa. Revocatis pariter sive privilegiis sive commendationi­ bus, quibus aliae quaecumque cantus lituigici recentiores formae pro rerum ac temporum circumstantiis ab Apostolica Sedo et ab hac Sacra Congregatione inducebantur, eadem Sanctitas Sua benigne concedere dignata est, ut praedictae cantus liturgici recentiores formae, in iis Ec­ clesiis ubi iam invectae sunt, licite retineri et cantari queant, donec quamprimum fieri poterit venerabilis Cantus Gregorianus iuxta codicum fidem in eorum locum sufficiatur. Contrariis non obstantibus quibuscumque. De hisce omnibus Sanctissimus Dominus Noster PIUS Papa X. huic Sacrorum Rituum Congrega­ tioni praesens Decretum expediri iussit.’’ Die 8 lanuarii 1904— Vid. App. infra. DE CANTU ECCLESIASTICO. 217 sunt respondenda.3 Si organum pulsetur, Offertorium et Communio submissa voce diei possunt, sed non omitti? Quoad Missas de Requiem vide supra n. 78. 7.5 3. In Missa in qua chorus symbolum cantare tenetur “non est alternandum cum organo, sed illud integrum per chorum cantu intelligibili proferatur.”6 Nec Sacerdos interim prosequens submissa voec dicere potest Dominus vobiscum ct Oremus ante Offertorium; haec enim juxta Rubricas cantare debet.7 4. Kyrie, Gloria, Tractus, Sequentia, Sanctus, Agnus Dei alternatim per organum suppleri possunt ; ubicumque autem organum adhibetur, initium et finis, ct ea quae inclina­ tionem ct genu flexionem exigunt, semper cantanda sunt.8 (Idem valet pro hymno Te Deum, ct in Vesperis ad Mag­ nificat. In Vesperis organum pulsari potest loco antiphonac in fine psalmorum, sed non post Magnificat, quae antiphona cantanda est. “Quandocumque per organum figuratur aliquid cantari, ab aliquo de choro intelligibili voce pronun­ tietur id quod ob sonitum organi non cantatur. ... Et laudabile esset, ut aliquis cantor conjunctim cum organo voce clara idem cantaret.” 9 5. Introitum cantores incipere non debent, antequam Celebrans ad Altare perveniat.10 Dum SS. Sacramentum, sive sub una sive sub altera specie elevatur, cantoribus est omnino silendum, iuxta Rubricas, iisdemquo Sacramentum cum ceteris adorandum. Quod si peracta ultima elevatione, quam iuxta Rubricas statim Benedictus subsequi debet, ad Orationem dominicam usque, aliquid modulari libeat, S. R. C. id permittit, dummodo de iis, quae ex Liturgia canenda sunt, nihil praetermittatur, Celebrans a Missa continuanda haud impediatur, et quod concinitur ad Sacramentum per­ tineat.11 Ad elevationem SS. Sacramenti pulsari potest organum “graviori et dulciori sono.” 12 Communio inchoari a D. 3365. 7. 4 D. 2994. 2. 5 D. 2959. 2; ct 3051. 1. o Caer. Ep. I. 28, 10, editio 1902; I). 3108. 15; ct 3827. 2. 7 De Herdt, I. 111. Cfr. C. Prov. Neo-Ebor. III. 3. s Cacr. Ep. I. 28, 6-9. ° Caerem. Ep. ib: 1. 6 ct 8; et D. 3827. 2. 10 D. 2424. 7. 11 D. 3827. 3. 12 Cacr. Ep. I. 28, 9. 218 DE MISSA CANTATA ET CANTU ECCLESIAST. non potest nisi postquam Sacerdos SS. Sanguinem sump­ serit. 6. Prohibitum est cantare lingua vulgari inter Missarum solemnia,13 i. c. in M. cum cantu celebratis; etiam dum sacra communio distribuitur per notabile tempus.11 “Can­ tica in vernaculo idiomate in functionibus et Officiis liturgicis non sunt toleranda, sed omnino prohibenda; extra functiones liturgicas servetur consuetudo.” 15 Ita “tolera­ tur usus, carmina vulgari sermone cantandi coram SS. Sacr. exposito et in ejusdem processionibus.” 16 7. Quivis cantus inhibetur, in quo verba vel minima ex parte omissa sint vel sensu distracta aut nimium repetita.17 157. “In omnibus Dominicis, et omnibus festis per annum occurrentibus, in quibus populi a servilibus operibus ab­ stinere solent, potest in Ecclesia organum, et musicorum cantus adhiberi. Inter eas non connumerantur Dominicae Adventus et Quadragesimae excepta Dominica tertia Ad­ ventus . . . (Gaudete), et quarta Quadragesimae (Lae­ tare), sed in Missa tantum; item exceptis festis ct feriis infra Adventum aut Quadragesimam occurrentibus, quae cum solemnitate ab Ecclesia celebrantur.” 1 “In officiis Defunctorum organa non pulsantur; in Missis autem, si musica adhibeatur, silent organa, cum silet can­ tus; quod etiam tempore Adventus et Quadragesimae in ferialibus diebus convenit adhiberi.”2 Ad dubium: An in cantu Praefationis et Orationis Dominicalis, quoties Missae decantantur, organa pulsari «pieant, S. R. C. respondendum censuit: Obstat Cacr. Epis­ coporum.3 2. “Cavendum est, ne sonus organi sit lascivus, aut im­ purus, et ne cum eo proferantur cantus, qui ad officium, quod agitur, non spectent, nedum profani aut ludicri ; nec alia instrumenta musicalia addantur, nisi de consensu Epis11 1). 3827; 3880; ct 3994. 1. etiam in utrisque Vesperis Dom. i* D. 3975. 5. 1. III. Adventus et IV. Quadra15 D. 3496. 1. gesimae organa pulsanda sunt, v. n. 3124. 7. D. 2245. Λ D. 3830. 2 Caer. Ep. I. 28. Ib i Caer. Ep. I. 28, I.—Sed 3 D. 4009. APP. DE MVSICA SACRA. 219 copi. Idem quoque cantores et musici observent, ne vocum harmonia, quae ad pietatem augendam ordinata est, aliquid levitatis aut lasciviae prae se ferat, ac potius audientium animos a rei divinae contemplatione avocet; sed sit devota, distincta, et intclligibilis.4 Cavendum, ut musica nihil pro­ fanum, nihil mundanum aut theatrale resonet.'’ APPENDIX Epitome Instructionis Pii X. De Musica Sacra. 158. Principia generalia. Musica sacra liturgiae finem generalem participat, qui gloria Dei est, sanctificatio exemplumque fidelium. Ad sacrarum caeremoniarum splendorem augendum concurrit quum aptis concentibus liturgicum textum exornet. Itaque musica sacra proprias liturgiae qualitates possideat, in primis sanctitatem ac bonitatem formae, unde alia nota suapte ex­ oritur, universitas. 2. Musicae sacrae genera. Qualitates hae in Gregorianis concenti­ bus inveniuntur; igitur cantus Ecclesiae Romanae proprius est, ut jure lex generalis enuntiari queat: co magis musicum opus Ecclesiae inserviens sacrum esse atque liturgicum, quo magis ratione sua, afflatu, sapore ad mclos Gregorianum accedat ; contra eo minus templo dignum esse, quo magis ab exemplo illo recedat. Itaque vetus Gregorianus cantus restituendus est, quum omnes pro certo habeant divinam rem nihil magnificentiae amittere, licet unice cum hoc musico genere con­ societur. Nominatin'! in populi usum restituendus [est], quo ad divinas laudes mysteriaque celebranda magis agentium partem fideles conferant. Memoratas notas possidet quoque classica polyphonia Romanae scholae praesertim, cujus Praenestinus extitit perfector. Quare et ipsa late in sacris restituenda erit, praesertim apud cathédrales, seminaria aliaque ecclesiastica collegia. Recentissimum musicae genus et ipsum probatur, quippe quod opera excellentiae, sapientiae, gravitatis plena exhibeat, sacris non indigna. -Cn hoc erit collocanda cura, ne opera hodierno stylo accommodata quidquam profani afferant, ne ve theatralia argumenta redoleant, neu ad exemplum profani cantus effingantur. Theatralis stylus ad divinas res minus idoneus, supremae legi s. musices opponitur. Convention alismus male respondet iis, quae cantus vere liturgicus postulat. 3. De textu liturgico. In solemnibus sacris liturgicis prohibentur omnino cantus vulgari eloquio editi. In sacris liturgicis non licet ordinem subvertere neque praescriptos textus ad nutum mutare neque ex integro vel in parte omittere, nisi •i Caer. Ep. I. 28, 11-12. 5 Bened. XIV. const. 19. Febr. 1749. Annus 220 DE MISSA CANTATA ET CANTU ECCLES1AST. rubricae concedant aliquot versus, dum recitantur, suppleri organo. Conceditur post solemnis Missae V. Benedictus canticulum S. Eucha­ ristiae et post cantatum Offertorium reliquum tempus dare canticulo super verba approbata. Textus liturgicus canendus est nullo verbo corrupto, nullo post­ posito, indebitis iterationibus et syllabarum abruptionibus prorsus amotis. 4. De forma externa s. musicae operum. Singulae tum Missae tum Officii partes, musice quoque sensum formamqne servare debent, qualem traditio ecclesiastica invexit. a. Kyrie, Gloria, Credo, etc. in Missa unitatem praeseferant sui cuiusque textus propriam. b. In Vesperarum sacris standum communiter normis Caer. Ep. cantum Gregorianum in psalmodia jubentis et musicam figuratam permittentis in Gloria Patri et Hymno. Licebit in solemnioribus alternis psallere Gregorianum cantum et concentus, qui falsibordoni nuncupantur; interdum etiam, ut psalmi ex integro musice proponan­ tur, dummodo psalmodiae forma servetur. Psalmi symphoniaci (di concerto) excluduntur. c. In hymnis forma tradita servetur. Non licet cantico e. g. Tan­ tum ergo eos modos aptare, qui in stropha priore flebiles formas ex­ hibeant (adagio), in altera vero festivum genus (allegro). d. Antiphonae Gregorianis modis generatim proponantur. Nun­ quam iis erit symphonicus modus, neque canticuli amplitudo. 5. De cantoribus. Exceptis modis, qui sacerdotis administrorumque proprii semper ex •Gregoriano cantu nullaque organi modulatione con­ stabunt, reliquus cantus liturgicus chori est. Non tamen unius vocis melos prorsus arcetur; ea vero ne ita praevaleat ut maxima textus pars hoc ritu perficiatur. Quum cantoribus munus liturgicuni sit, consequitur mulieres ad chori partem agendam, aut ullo modo in musicum chorum admitti non posse. Si acutae voces adhiberi velint, id pueri praestabunt. Ne quis in chorum inducatur, nisi constiterit de eius pietate atque integritate vitae.—Conveniet, cantores vestibus ecclesiasticis ac superpellicio indui; si in suggestu locum habeant, clathris abscondi. G.Dc musicis instrumentis. Licet musicam organo moderari. Ser­ vatis servandis alia instrumenta adhiberi poterunt, nunquam vero sine speciali venia Ordinarii. Organum aliaque instrumenta cantum adjuvent, nunquam opprimant. Non licet cantui instrumentis late praeludere neque moram facere. Organi sonus qualitatum, quibus musica vere sacra pollet, particeps esto. In templis pianoforte, tympanorum, crotalium, tintinnabulorum et similium usus vetatur. Severe prohibetur symphoniacorum catervis in templis psallere. Speciali ratione ex venia Ordinarii licebit admitti eorum manipulum delectum, numero circumscriptum, catum, loco con­ gruentem, qui spiritalibus instrumentis ludant, dummodo et musicum «pua et collât a ad tibias vox gravem stylum redoleant, omnino simi­ lem vocis organi propriae. INSTRUCTIO FII X. 221 In pompis extra templum ab Ordinario permitti potest symphonia­ corum catervae participatio, dummodo ne quuvis modo profanos psallat cantus. Optandum est, ut spirituale aliquod canticum mode­ rentur. 7. Liturgicae musicae amplitudo. Minime licet, cantus sive sonus causa, sacerdotem ad altare ultra tempus immorari. V. Sanctus ante “elevationem” absolvendus est; quamquam sacerdos cantorum rationem habere debet. Gloria et Credo ad Gregorianae traditionis normam breviora sunto. Nonnisi pars liturgiae musica sit, humilisque ejus ancilla. 8. Modi ad rem excquendam praecipui. Episcopi in suis dioecesibus coetum virorum instituant musicam sacram callentium, quibus munus committant inquirendi in musica opera, quae canantur, et ut cantorum virtuti respondeant atque optime exhibeantur. Tu seminariis atque ecclesiasticis collegiis cum diligentia colatur Gregorianus cantus. Inter clericos Scholae Cantorum institutio pro­ vehatur ad sacram polyphoniam bonamque musicam liturgicam optime excquendam. In ordinariis praeceptionibus liturgiae, moralis, juris canonici, ea ne omittantur, quae ad principia legesque musicae sacrae accedant; ne clerici e seminariis dimittantur harum cognitionum ignari. Apud templa praecipua Scholae Cantorum restituantur. Haud tamen studioso clero difficile erit scholas has in templis minoribus condere. Superiores musicae sacrae scholae sustineantur atque evehantur; ubi non sint, ad eas constituendas opus conferatur. Maximi enim momenti est, Ecclesiam ipsam ad suorum magistrorum, organicorum et cantorum institutionem incumbere juxti, vera artis sacrae praecepta. * PIUS PP. X. 22 Nov. 1903. ’"TRI 222 DE MISSA SOLEMNI PONTIFICALI IX THRONO. CAPUT XI. DE MISSA SOLEMNI PONTIFICALI IN THRONO CELEBRATA.1 ART. I. PRAEPARANDA. M 159. A. In Altai majori: (а) Sex candelae apponuntur, et, si Celebrans sit Or­ dinarius, septima retro post Crucem Altaris.2 (б) Antcpcndium pretiosioris ornatus, coloris paramen­ torum. (c) Non apponuntur tabellae secretarum. SS. Sacramentum ad aliud Altare transferendum est, “ne proptcrea ritus et ordo caeremoniarum, qui in hujusmodi Missa servandus est, turbetur.”3 In Altari SS. Sacramenti sex candelae ardebunt, et gcnu­ flexorium ante ipsum ponatur. B. Paramenta Pontificalia ponuntur super Altari ordine retrogrado, sc. primum plancta, deinde dalmatica, etc. (in Secretario seu sacello, in quo cantabitur Hora tertia ; alias in Ecclesia).4 (10) Mitrae scii, “pretiosa” in latere Evangelii, “auriphrygiata” in latere Epistolae. (8) chirothecae ad latus Evang. (4) Crux pcct. et (11) annulus ad latus Epist. (12) Baculus pastoralis prope Altare. (9) Planeta. (7) Dalmatica. (6) Tunica. (Pluviale.) In medio Altari: (5) Stola. (3) Cingulum. (2) Alba. (1) Amictus. 1 Aliqualis notitia ritus Missae solenmis ordinariae in hac trac­ tatu praesupponitur. 2 In Missa vero pro defunctis eex tantum adhibentur. 3 Caer. Ep. I. c.12. n. 8. * Numeri indicant ordinem, quo Episcopus paramenta as­ sumit. PRAEPARANDA 223 C. Super Credentia in Presbyterio.5 Ad Udus Evangelii. (a) Missale. (b) Gremiale. (c) Bugia (candela). (cii alio quovis modo in aliquod linteum, mappa vel linteum hujusmodi diligenter lavetur,” immittendo illud in calicem cum aqua, “et lotio ipsa in sacrarium effundatur.” 5. Si infra distributionem S. Communionis s. hostia ceci­ derit, locus notetur, e. g. fundendo paululum aquae in istam mappae partem, et huic aliud linteum imponatur vel acu alligatur, donec postea lavetur aut abradatur ut supra. Si hostia inveniatur, de qua ignoretur an sit consecrata, caute servetur, donec post sumptionem Sanguinis sumatur; quod si ob nauseam fieri nequeat, conservanda est, donec species corrumpatur, et in sacrarium projiciatur. ANIMADVERSIONES GENERALES. 271 CAPUT XIV. DE SANCTA COMMUNIONE. ART. I. ANIMADVERSIONES GENERALES. 180. ° Quilibet sacerdos intra Missam, et, si privatim celebrat, etiam proxime ante et statim post, sacram com­ munionem ministrare potest, salvo praescripto Rubricae”; infra n. 8. 1 ‘Etiam extra Missam quilibet sacerdos eadem facultate pollet ex licentia saltem praesumpta rectoris ecclesiae, si sit extraneus.” 1 2. “Sacerdos sacram communionem distribuat azymo pane vel fermentato, secundum proprium ritum. “Ubi voro necessitas urgeat nec sacerdos diversi ritus adsit, licet sacerdoti orientali qui fermentato utitur, mini­ strare Eucharistiam in azymo, vicissim latino aut orientali qui utitur azymo, ministrare in fermentato; at suum quis­ que ritum ministrandi servare debet.”2 3. “Pueris, qui propter aetatis imbecillitatem nondum huius sacramenti cognitionem et gustum habent, Eucha­ ristia ne ministretur. “In periculo mortis, ut sanctissima Eucharistia pueris ministrari possit ac debeat, satis est ut sciant Corpus Christi a communi cibo discernere illudque reverenter adorare. “Extra mortis periculum plenior cognitio doctrinae christianae et accuratior praeparatio merito exigitur, ea scilicet, qua ipsi fidei saltem mysteria necessaria necessitate medii ad salutem pro suo captu percipiant, et devote pro suae aetatis modulo ad sanctissimam Eucharistiam accedant. “De sufficienti puerorum dispositione ad primam com­ ’Rituale IV. I. 13. 2 Rit. IV. I. 14. DE SANCTA COMMUNIONE. 272 munionem indicium esto sacerdoti a confessionibus eorum’ que parentibus aut iis qui loco parentum sunt. “Parocho autem est officium advigilandi, etiam per exa­ men, si opportunum prudenter indicaverit, ne pueri ad sacram Synaxim accedant ante adeptum usum rationis vel sine sufficienti dispositione; itemque curandi ut usum rationis assecuti ct sufficienter dispositi quamprimum hoc divino cibo reficiantur.” 3 “Obligatio praecepti communionis sumendae, quae im­ puberes gravat, in cos quoque ct praecipue recidit, qui ip­ sorum curam habere debent, idest in parentes, tutores, confcssarium, institutores ct parochum.”4 4. “Excitentur fideles ut frequenter, etiam quotidie, pane Eucharistico reficiantur ad normas in decretis Apostolicae Sedis traditas; ut que Missae adstantes non solum spirituali affectu, sed sacrament ali etiam sanctissimae Eucharistiae perceptione, rite dispositi, communicent.”5 5. “Omnibus fidelibus cuiusvis ritus datur facultas ut, pietatis causae, sacramentum Eucharisticum quolibet ritu confectum suscipiant. “Suadendum tamen ut suo quisque ritu fideles praecepto communionis paschalis satisfaciant.” ° 6. “Omnibus diebus licet sanctissimam Eucharistiam dis­ tribuere. “Foria tamen VI maioris hebdomadae solum licet sacrum Viaticum ad infirmos deferre. “In Sabbato Sancto sacra communio nequit fidelibus ministrari nisi inter Missarum sollemnia vel continuo ac statim ab iis expletis. “Sacra communio iis tantum horis distribuatur, quibus Missae sacrificium offerri potest,” i. c. ab una hora ante auroram ad unam horam post meridiem, “nisi aliud ra­ tionabilis causa suadeat. “Sacrum tamen Viaticum quacunque dici aut noctis hora ministrari potest.”7 7. “Sacerdoti celebranti non licet Eucharistiam intra 3 Can. 854. < Can. 860. 5 Can. 863. " Rit. IV. T. 15. 7 Rit. IV. I. 16. DE COMMUNIONE INTRA MISSAM. Missam distribuere fidelibus adeo distantibus ut ipse altare e conspectu amittat.” 8 8. ‘‘Sacra communio distribui potest ubicunque Missam celebrare licet, etiam in oratorio privato, nisi loci Ordina­ rius, i ustis de causis, in casibus particularibus id prohi­ buerit. ’ ’9 ART. II. DE ORDINE ADMINISTRANDI S. COMMUNIONEM INTRA MISSAM. 181. “Communio populi intra Missam statim post Com­ munionem Sacerdotis celebrantis fieri debet.”1 Calicem igitur palla tegit et paululum ad cornu Evangelii removet. Deinde sumit pyxidem, vel si pauci [circiter sex] sint com­ municandi, patenam cum. s. particulis, et dicto Confiteor2 etc. omnia peragit ut no. seq. 3-7 ; at pollicem et indicem non separat. Quod tamen liceret, si alias in longiore dis­ tributione difficilius pyxidem tenere posset, modo prius digitos in vase laverit.3 “Finita Communione revertitur ad Altare, nihil dicens: non dat eis benedictionem, quia illam dabit in fine Missae. Deinde dicit secreto: Quod ore sumpsimus etc.” 2. “Quod si contingat, proxime ante aut statim post Missam privatam, aliquos interdum communicare, tunc Sacerdos plancta indutus, sacram communionem ministrabit eo modo, quo fit extra Missam; omissis tamen semper AlleJuja et benedictione in fine si paramenta nigri coloris adhibeantur.4 8 Rit. IV. I. 17. °Rit. IV. I. 18. 1 Rituale IV. II. 11. 2 Confiteor in Missa Pontificali a Diacono canendum est; in Missa solemni vel alta voce dicen­ dum vel cantandum juxta con­ suetudinem, in Missa solemni de Requiem alta voce dicendum est. C. Episc. I. 9. 6. et II. 29. 3; et D. 4104. 2. 2 Clerici communicandi sunt secundum dignitatem Ordinis sui, cauto tamen ut Minister Missae omnibus ejusdem Ordinis prae­ feratur. Laicus inserviens prae­ fertur ceteris laicis. D. 30. Jan. 1915.—La ico Missae inser­ vienti Sacra Communio ministrari potest in ora suppedanei Altaris, etiamsi non sit indutus habitu clericali. D. 4271. 1. 4 Rit. IV. II. 13. 274 DE SANCTA COMMUNIONE. 3. Ex Decreto Generali S. R. C. 14 Aug. 1894 elucet praxis S. Communionem Religiosis utriusque sexus in votorum pro­ fessione et renovatione intra Missam administrandi: In profes­ sions. Sacerdos, ad profitentes conversus, S. Hostiam manu tenens, post uniuscuiusque professionem elata voce emissam, S. Communionem singulis impertitur. In votorum vero renovatione, Sacerdos post Misereatur et Indulgentiam, dum omnes simul formulam renovationis recitant, manet ad Altare conversus, et post recitationem tantum se vertit ad communicandos dicens: Ecce Agnus Dei.r> ART. ITT. DE ORDINE ADMINISTRANDI SACRAM COMMUNIONEM EXTRA MISSAM. 182. Est intentio Ecclesiae, ut Communio intra Missam fidelibus distribuatur. Sed “rationabilis causa”1 sufficit, ut Communio detur extra Missam.2 Distribui licet etiam immediate ante vel post Missam pri­ vatam, sed non immediate ante vel post Missam sol em nem, aut cantatam, aut conventualem.3 “Sacerdos SS. Eucharistiam ministraturus, lotis prius manibus, et superpelliceo indutus ac desuper stola coloris semper albi vel Officii illius diei convenientis praecedente clerico seu alio ministro procedit ad Altare manibus junctis vel bursam cum corporali ante pectus, deferens.”·1 Duo cerei sint accensi et ante Communicandos linteum mun­ dum 5 albi coloris extensum, cujus loco non licet uti velo calicis, manutergio, casula etc. 2. Sacerdos ante gradus Altaris, deposito bireto, genu• Cf. D. 3836. 1 Rit. TV. II. 11. “Cum tamen Sacerdos, sacris vestibus indutus, rationes exami­ nare non possit, ex quibus fideles sacra Communione refici cupiunt, fere semper eam dare debet ; cumque S. R. Congregationi re­ latum esset, quemdam parochum fidelibus, post Missam Commu­ nionem petentibus, eam negare, ejus praxis improbata fuit. Vid. Gard n. 4984.’* Schober, p. 112. Publico peccatori adhuc ex cri­ mine diffamato etiam publice petenti Communionem denegan­ dam. esse ex Theol. Morali con­ stat. 3 D. 4177. 3. Cfr. Can. 855. 4 Rit. IV. IL 1. Die 2. Nov. utendum est colore violaceo aut albo. “Convenit ut bursa sit ejusdem coloris ac stola.’’ D. 3515. 1. B Rit. IV. II. 1. DE COMMUNIONE EXTRA MISSAM. 275 flectit in plano. Ascendit ad Altare, explicat corporale, aperit tabernaculum, “genuflectit, extrahit pyxidem et illam super corporale depositam discooperit. Minister geni­ bus flexis nomine populi ad cornu Epistolae facit confes­ sionem generalem dicens: Confiteor etc.”0 Deficiente omnino ministro idoneo, ipse Sacerdos antequam Altare conscendat in infimo gradu recitabit Confiteor.7 3. “Tum Sacerdos iterum genuflcctit et manibus junctis vertit se ad populum, advertens, ne terga vertat Sacra­ mento, et in cornu Evangelii dicit: Misereatur vestri etc.,” semper plurali numero. “Et addit: Indulgentiam etc. signans Communicandos. ’ ’ 4. “Deinde ad Altare se convertit, genuflectit, manu sinistra pyxidem prehendit; dextera vero unam particulam, (piam inter pollicem et indicem tenet, aliquantulum eleva­ tam super pyxidem: conversusque ad populum in medio Altaris” (coram Sanctissimo exposito in cornu Evangelii) “dicit clara voce: Eccc Agnus Dei, eccc qui tollit peccata mundi. Mox subdit: Domine non sum dignus etc. quod iterum, ac tertio repetit” omnia voce clara. 5. “Postea,” non prius, “ad communicandum accedit,” semper per gradus anteriores, “incipiens ab iis qui sunt ad partem Epistolae.” Si Sacerdotibus, vel aliis ex Clero danda sit Communio, iis ad gradus Altaris genuflexis primo praebeatur, vel si commode fieri potest, intra sepimentum Altaris sint a laicis distincti. Sacerdotes vero cum stola communicent coloris ejusdem (pio utitur Sacerdos qui ministrat vel coloris albi, Diaconi cum stola super cottam transversa.8 6. “Sacerdos unicuique porrigens Sacramentum, et fa­ ciens eum eo signum Crucis super pyxidem,” ad benedicen­ dum communicaturum, “simul dicit: Corpus Domini etc.” et propius admovens manum et pyxidem, non vero tam prope ut communicans in eam fere inhalet, imponit Sacra­ mentum super linguam communicantis, tribus ultimis digitis bene clausis. Si aliquando communicandis tempus accedendi praebendum sit, Sacerdos cxpectans interim se convertat ad Altare. "Rit. IV. II. 1. • D. 3488. 3. 8 D. 3499. 1 et 2. 276 DE SANCTA COMMUNIONE. 7. “In diribenda fidelibus sacra Communione praeter, ante communicantes extensum, linteum albi coloris, patina erit adhibenda, argento aut metallo inaurato confecta, nullimode tamen artificiosa arte intus exsculpta, quae ab ipsis fidelibus subter eorum mentum erit apponenda.”9 “Monendi sedulo erunt fideles, ne, dum suo apponunt mento patinam et Sacerdoti dein tradunt, aut alteri fideli eam porrigunt, ita eamdem flectant aut invertant, ut si quae adsunt, fragmenta decidant et disperdantur.” “Fragmenta autem, quae in patina post sacram fidelium Communionem exstabunt, quoties haec intra Missam fuerit diribita, in calicem sedulissime, digiti ope, injiciantur; in pyxidem vero, si extra Missam sacra Synaxis a fidelibus recipiatur.” “Mens autem Sacrae Congregationis non est eas reprobare patinas, cujusmodi demum sint formae, quae modo adhibentur quibusdam in Ecclesiis, dummodo ex metallo sint confectae, et intus non sculptae, quaeque sint aptae sacris fragmentis col­ ligendis.” 10 8. “Ubi vero omnes communicaverint, Sacerdos, reversus ad Altare, pyxidem super corporale deponit, genuflectit, ac deinde dicit: 0 sacrum convivium, in quo Christus sumitur, recolitur memoria passionis ejus, mens impletur gratia, et futurae gloriae nobis pignus datur.11 {Alleluja.) Γ. Panem de coelo praestitisti eis.11 {Alleluja.) R.: Omne delectamentum in se habentem.11 {Alleluja.) 9. Mox Sacerdos dicit : V. Domine, exaudi. R. Et clamor. V. Dominus vobiscum. R. Et cum spiritu tuo. Oremus. Deus, qui nobis sub Sacramento mirabili etc. Qui vivis et regnas cum Deo P., etc.12 ’Quando Sacra Eucharistia ab Episcopo ministratur, vel a Prae­ lato Pontificalibus utente, vel in Missa solemni, adstans sacerdos vel diaconus patenam subter com­ municantium mentum teneat. w S. C ο n g r e g . de discipl. Sacram, d. 2G Mart. 1929 (Λ. A. S. 1929 p. G31 ss.). Alleluja additur Temp. Pasch. et per Octavam Corp. Christi. ■·' Nota hoc loco conclusionem longiorem, ante Benedictionem Sanctissimi vero breviorem. DE COMMUNIONE EXTRA MISSAM. 277 Tempore paschali dicitur: Oremus. Spiritum nobis, Domine, tuae caritatis infunde: ut quos Sacramentis paschalibus satiasti, tua facias pietate concordes. Per Dominum nostrum Jesum Christum . . . in unitate ejusdem Spiritus Sancti. R. Arnen. Hae preces dicendae sunt infra ablutionem et extersionem digi­ torum et repositionem pyxidis in tabernaculo. “Interim, antequam reponat Sacramentum, diligenter advertat, ut, si aliquod fragmentum digitis adhaeserit, illud in pyxidem deponat,” confricando digitos super illam, claudit pyxidem, “digitos abluat et abstergat.13 Postea reponit pyxidem in tabernaculo, genuflectit et tabernaculi ostiolum clave obserat.” 10. “Deinde, elevatis oculis, extendens, elevans et jun­ gens manus caputque Cruci inclinans sine Altaris osculo dicit” 14 Benedictio Dei omnipotentis [conversus vero ad popu­ lum] Patris, et Filii, et Spiritus sancti, descendat super vos, et maneat semper. R. Arnen. Convertens se ad Altare replicat corporale ponitque in bursa. Deinde discedit eodem modo quo venerat. 11. Haec benedictio post distributionem Communionis extra Missam semper danda est, etsi Sanctissimum sit ex­ positum, unico excepto casu, (piando datur immediate ante vel post Missam defunctorum.15 12. Si Communio distribuenda sit immediate ante vel post Missam privatam (non vero cantatam), calix ad cornu Evaugelii et bursa in loco solito collocatur; reliqua ut supra. 13. Quando Sacerdos immediate ante vel post Missam sacris paramentis indutus, vel omnino extra Missam, cum superpelliceo ea stola sacram Communionem distribuit [solis] Monialibus, quae habent Chorum retro post Altare, debet post recitatum Confiteor deponere Ciborium ad fenestellam Chori, et ibi ad Moniales conversus dicere Misereatur etc.1G 13 “Aqua ablutionis suo tem­ pore mittatur in sacrarium, vel si hoc desit in ignem.’’ Bit. IV. II. 8. » Rituale IV. II. 9. v' I). 3792. 10. 10 D. 3764. 14. Cfr. D. 3800. 278 DE SANCTA COMMUNIONE. ART. IV. DE COMMUNIONE INFIRMORUM. 183. A. Observationes praeviae. “Ad infirmos publice sacra communio deferatur, nisi iusta et rationabilis causa aliud suadeat.” 1 2. “Ius et officium sacram communionem publice ad in­ firmos etiam non paroecianos extra ecclesiam deferendi, per­ tinet ad parochum intra suum territorium. “Ceteri sacerdotes id possunt in casu tantum neces­ sitatis aut de licentia saltem praesumpta eiusdem parochi vel Ordinarii.” 12 3. “Communionem privatim ad infirmos quilibet sacerdos deferre potest, de venia saltem praesumpta sacerdotis, cui custodia sanctissimi Sacramenti commissa est. “Quando privatim sacra communio infirmis ministratur, reverentiae ac decentiae tanto sacramento debitae sedulo consulatur.” 3 4. “Sacram communionem per modum Viatici sive pub­ lice sive privatim ad infirmos deferre, pertinet ad parochum loci, in quo degunt infirmi.”4 5. “In periculo mortis, quavis ex causa procedat, fideles sacrae communionis recipiendae praecepto tenentur. “Etiamsi eadem die sacra communione fuerint refecti, valde tamen suadendum, ut in vitae discrimen adducti denuo communicent. “Perdurante mortis periculo, sanctum Viaticum, secun­ dum prudentis confessarii consilium, pluries, distinctis diebus, administrari et licet et decet.” 5 G. “Sanctum Viaticum infirmis ne nimium differatur; et qui animarum curam gerunt, sedulo advigilent ut eo infirmi plene sui compotes reficiantur. ” 6 7. “Sanctum Viaticum moribundis ritu proprio accipien­ dum est ; sed. urgente necessitate, fas esto quolibet ritu illud accipere.” 7 1 Can. 847. * Can. 848. ■ Rit. IV. IV. 8. 4 Ibid. 9. B Ibid. 1. 3 Ibid. 2. 7 Can. 86G, 3. DE COMMUNIONE INFIRMORUM. 8. “Infirmi qui iain a mense decumbunt sine certa spe ut cito convalescant, de prudenti confessarii consilio sanc­ tissimam Eucharistiam sumere possunt semel aut bis in hebdomada, etsi aliquam medicinam vel aliquid per modum potus antea sumpserint.”8 184. B. Delatio Viatici publica. Quando SS. Sacramen­ tum manifeste ad infirmum deferri potest, ut in Catholicis regionibus, vel hic in nosocomiis, monasteriis etc. “defertur honorifice, semper lumine praecedente. . . . Sacerdos indu­ tus superpelliceo et stola et, si haberi potest, pluviali1 albi coloris . . . imposito sibi velo, utraque manu accipiat vas cum Sacramento,” quod integrum cooperiat extremitatibus hujus veli humeralis.2 “Sacerdos Sacramentum gestans dicit psalmum Miserere et alios psalmos et cantica,” aut recitat Litanias vel Rosarium etc.3 185. C. Delatio Viatici occulta. Jus canonicum ex justa et rationabili causa permittit, ut mala affectis valetudine, qui domo egredi nequeant et Communionem ob devotionem petant, cum praesertim in aliqua paroecia plures petant, vel aliquis petat frequenter, S. Eucharistia privatim, seu non observatis Ritualis praescriptionibus, ab ecclesia do­ mum deferatur.1 Quando Sacerdos hac facultate utitur, sequentia observanda sunt. Duobus cereis accensis manibusque lotis Sacerdos super­ pelliceo et stola alba indutus2 modo consueto SS. Sacra­ mentum “ponit in pyxide seu parva custodia,” non plures particulas quam sunt infirmi communicandi. Clauso taber­ naculo SS. Sacramentum super Altari relinquit,—vel juxta alios in sacristia super mensam deponit, debitis genuflexionibus,—ibidem stolam et superpelliceum exuit (simulque vestem talarem, si illam super vestes saeculares induerat). Deinde assumit, quae requiruntur pro Viatico adminis­ trando; nempe Rituale, superpelliceum revolutum, stolam albam,3 quam “semper habeat propriis coopertam vestieRit. TV. IV. 4. 1 Pluviale non est de praecepto. Gard. 3 D. 2017. 3 Baruff. Caval. Mus Can. 847; S. C. de disc. Sacrani. 23. Dec. 1912. 2 C. PI. Balt. II. Deer. 264. 3 Etiam feria VI. in Parasceve. D. 2383. 280 DE SANCTA COMMUNIONE. bus,”4 nianutergium parvum et corporale, nisi in bursa cum Sanctissimo sit reconditum. (Praeterea, si Extrema Unctio simul sit administranda, assumit Oleum infirmorum cum bombacio, et, si forte apud infirmum non exstent, Crucem parvam, cereum et aquam benedictam, nisi illam in cubiculo ad usum infirmi bene­ dicere velit.)5 Deinde de Altari vel mensa sacristiae pyxidem parvam cum SS. Sacramento accipit, quam in sacculo seu bursa reconditam “per funiculos collo appensam in sinu reponat: et nunquam solus procedat, sed uno saltem fideli, in defectu clerici, associetur.” ° “Injungimus Presbyteris strictam obligationem semper in hisce casibus sanctam hostiam super pectus deferendi.”7 “Dum Sanctissimum deferunt, vana et inutilia evitent eloquia; piae potius contemplationi vel precibus [e. g. Rosario] dent operam.”8 186. D. Administratio Viatici. “Ingrediens vero locum ubi jacet infirmus,” i. e. cubiculum, “dicat:” V. Pax huic domui. R. Et omnibus habitantibus in ea. “Tum depositum Sacramentum super mensa, linteo 4 Boned. XIV. Const. 2. Feb. 1741; et S. C. de dise. Sacram. 23. Dec. 1912. e Quae omnia sine mora as­ sumi possunt, si certo semper loco simul composita asservan­ tur. “It would bo desirable to have a small box containing all the requisites, which the priest could bring with him or send before him. This is strongly recom­ mended bv the first Svnod of * West minster to priests on the English mission. ’ ’—O ’Kane. •Uti adn. 7. 7 Lit. Encvcl. S. C. de P. F. confirm, a Pio IX. ad Archiep. V Balt F. P. Kenrick, 25 Febr. 1859. Cf. C. Pl. Balt. II. n. 264. “In our first edition we said that it might be done also by putting the pyxis with its cov­ ering into a pocket made in the vest for this purpose, and used for no other. But the Sacred Congregation of Bites, referring to this matter, requires that, when the Blessed Eucharist is carried privately, what the Bubric prescribes be observed in every particular. ‘ In hoc casu adamussim servetur quod prae­ scribit Bubrica.’ “ O’Kane, n. 807. Cf. Bit. Bom. de Com. in­ firm. n. 10 in fine. • Pl. Balt. II. n. 264. DE COMMUNIONE INFIRMORUM. 281 mundo cooperta, [cum duobus cereis1] genuflexus adorat, omnibus in genua procumbentibus.” Quandocunque postea accedit ad SS. Sacramentum vel recedit, genuflectit. 2. Deinde induit superpelliceum et stolam albi coloris.2 3. “Accepta aqua benedicta aspergit infirmum et cubi­ culum, dicens antiphonam : Asperges me etc., et primum versum Ps. Miserere etc.,” cum V. et Oratione ut in Rituali. 4. ‘‘Ilis dictis accedat ad infirmum, ut cognoscat num sit dispositus et velit confiteri,” etsi antea confessus sit. Verus quidem compassionis affectus aegroto exhibeatur, 1 Cf. Rit. n. 7 et 8. 3 S. Sedes facultatem concessit deferendi occulte SS. Sacramen­ tum, minime vero illud extra­ hendi e tabernaculo vel mini­ strandi in domibus sine supcr­ pelliceo etc. Inimo monet Con­ cilium Pl. Balt. II. Decreto 2G-1: •‘Infirmis S. Eucharistiam mini­ strantes, praescripta Ritualis Rom. in quantum circumstantiae sinunt, diligentissime servent.” S. R. C. praecepit, ut elimine­ tur consuetudo, portandi ct mi­ nistrandi infirmis SS. Sacramen­ tum cum stola super vestem com­ munem absque cotta sive superpollieeo, in Parochiis ruralibus ubi longum est iter, et servetur Ritualis Rom. praescriptum (D. 2650). Idem a S. Congr. pro Extrema Unctione administranda na udatur. “Cum Viaticum aegrotantibus publice ferri non potest, Sacerdos illud deferat in bursa decenter ornata, vel portatili pyxide ad collum appensa et gremio sub veste innixa, quae parvis corpo­ ralibus et purificatoriis mundis instruatur. Item viaticum ad­ ministrari non debet, nisi luceant cerei, praeter casum necessitatis, et nisi Sacerdos induatur supcr­ pelliceo ct stola, quae semper in­ duere debet quotiescumque in Ecclesia vel extra Ecclesiam sa­ cras functiones exercet.” Syn. D. Neo-Aureliam II. no. 30. “Ministrare Eucharistiam sine stola et supcrpelliceo communi­ ter censent Doctores esse mortale ex genere suo. ’ ’ S. Alph. Lig. “With us the priest goes to the house of a sick person in his ordinary dross, but he should bring with him, or contrive to send before him, the vestments which the rubric requires him to wear.” O’Kane, n. 797. Quod etiam ab antiquis Missionaries américains saltern in pluribus Dioecesibus religiose observatum est et observatur. Nihil valet incommodum, secum ferendi par­ vum et tenue superpelliceum; nil valet consuetudo in quibusdam locis contra praeceptum liturgicum. Si cui superpelliceum sine veste talari absonum videatur, secum ferre potest vestem tala­ rem tam tenuem ut in itinere simul cum supcrpelliceo tam fa­ cile portari possit quam tempore pluviae id quod vulgo dicunt u mbrella. 282 DE SANCTA COMMUNIONE. sed ante sacramentorum administrationem vix de ipsius conditione inquirendum est, quia aegrotus forte exponens, qualia et quanta patiatur nimis dissipetur. In ista confessione aegrotus contra praecipuas tentationes tempore morbi vel mortis praemuniri, et in patientiam et fiduciam erga Dei misericordiam, SS. Cor Jesu ejusque S. Vulnera etc. erigi potest.. 5. Ad S. Communionem infirmus apte praeparetur per actus fidei etc. prout tempus, infirmitas etc. permittat. Breviores saltem preces semper fere recitari possunt, omni­ bus genuflectentibus.3 6. “Postea facta de more confessione generali {Confiteor) sive ab infirmo, sive ejus nomine ab alio, Sacerdos dicit: Misereatur tui etc., Indulgentium etc.” “Deinde facta genuflexione accipit Sacramentum de vas­ culo atque illud elevans ostendit infirmo, dicens: Ecce Ag­ nus Dei etc. et ter: Domine non sum dignus etc. Et in­ firmus simul dicat saltem semel.” “Tum Sacerdos dans infirmo Eucharistiam, dicit: Ac­ cipe, frater (vel soror) Viaticum etc.” 7. Sacerdos infirmo Communionem distribuens semper dicere debet Misereatur lui etc., sive infirmus accipiat Via­ ticum, sive communicet ex devotione. Si sacerdos in altari penes infirmum celebrat, dicendum est Misereatur vestri:' Formula Accipe frater Viaticum etc. adhiberi potest, quandocunque eidem infirmo in mortis periculo administratur; juxta alios adhibetur tantum pro prima vice in eodem morbo.5 8. “Quod si mors immineat, et periculum sit in mora, ‘ ‘ The soutane, for instance, might be of very light material, made without sleeves and so as to fit easily over the ordinary coat; it could thus be carried without much inconvenience along with the surplice, both be­ ing. as we suppose, compressible into very small bulk.” O’Kane, n. 917. ’ " Vide libellum Manuale Ritu­ um, pro Sacerdotibus Americae Sept, continens preces lingua anglica pro cura infirmorum utiles. Apud Herder, St. Louis, Mo. 4D. 4193. 4. 6Cf. O’Kane, n. 777. DE COMMUNIONE INFIRMORUM. 283 tune dicto Misereatur etc. praedictis precibus omnibus vel ex parte omissis, ei statim Viaticum praebeatur.” 9. “Postea Sacerdos abluit digitos et abstergit.0 Si pyxis statim ad Ecclesiam reportari nequeat, ut in Missa purificetur, convenit ut statim purificetur hoc modo: Sacerdos aquam super pollicem et indicem dextrum in pyxidem, et ex pyxide in vas infundit. Postea extergitur pyxis purificatorio. Licet quoque digitos purificatorio madefacto lavare et simul abstergere.7 10. “Deinde dicit: Dominus vobiscum etc. cum Oratione, Domine sancte, Pater omnipotens etc.” etiam post Com­ munionem extra mortis periculum administratam. In gratiarum actionem etc. infirmo breves actus sug­ gerantur.8 11. “Ilis expletis,” (vel quando Extrema Unctio et bene­ dictio Apostolica sit impertienda, ultimo ante recessum.) “si altera particula Sacramenti superfuerit velum hume­ rale réassurait, genuflectit, surgit, et cum Sacramento in pyxide velo humerali cooperta, facit signum crucis super infirmum nihil dicens. Tunc revertitur ad Ecclesiam dicendo Ps. Laudate Dominum de Coelis etc. et alios psalmos et hymnos. Cum pervenerit ad Ecclesiam, ponit Sacra­ mentum super Altare, genuflectit ac deinde dicit: Panem de coelo, etc. (Alleluja,.) Dominus vobiscum ete. Oremus. Deus qui nobis 9 etc. [eum conclusione breviori]. Deinde annuntiat [generaliter, non specialiter enumerando] In­ dulgentias a summis Pontificibus concessas SS. Sacramen­ tum comitantibus.”10 12. “Postea cum Sacramento in pyxide velo [humerali] cooperta faciat signum Crucis super populum nihil dicens.” “Aqua ablutionis suo tempore mittitur in sacrarium, vel, si hoc desit, in ignem. 7Baruff. Falise. 6 Vide Manuale Rituum. “Etiam tempore Paschali. D. 2089. 7. 10 (u) Indulgentia 7 annorum et 7 Quadrag. pro comitantibus SS. cum lumine; (b) Indulgentia 5 annorum ct 5 Quadrag. pro comitantibus illud sine lumine; (c) Indulgentia 100 dierum proiis, qui illud comitari non va­ lentes dicunt Pater et Ave ad intentionem summi Pontificis dum SS. Sacramentum ad in­ firmum ferri conspiciunt; etc. 284 DE SANCTA COMMUNIONE. Ilis duabus tantum vicibus, (hic ct antea apud infirmum,) benedictio Sanctissimi cum pyxide datur. Omittenda est feria VI. in Parasceve.11 13. “Quod si sumpta fuerit una tantum particula, tunc ea infirmo administrata, Sacerdos eum [in fine] manu bene­ dicit,” dicens Benedict io Dei etc. 14. Quando pluribus infirmis in eodem cubiculo S. Com­ munio detur omnia semel dicuntur pro omnibus, excepto Accipe Viaticum etc. vel Corpus Domini etc. “Quando sacra communio distribuitur pluribus infirmis, qui in eadem domo, vel in eodem hospitali, sed in distinctis cubiculis degant, Sacerdos in primo tantum cubiculo reci­ tet plurali numero omnes preces ante infirmorum Com­ munionem dicendas; in aliis autem cubiculis dicat tantum­ modo: Misereatur tui . . . Indulgentiam . . . Dece Agnus Dei . . . semel Domine non sum dignus . . . Accipe frater (soror) . . . vel Corpus Dni N. J. Chr.; et in ultimo cubi­ culo addat: Dominus vobiscum cum suo responsorio et sequente oratione plurali numero dicenda: Domine sancte . . . ibique, si (pia particula consecrata superfuerit bene­ dictionem eucharisticam impertiatur, ac tandem reliquas preces praescriptas in Ecclesia de more persolvat.” 12 15. “Diaconus, qui defert s. Viaticum infirmis, de Ordinarii vel parochi licentia, gravi de causa concedenda, potest facere adspersionem aquae benedictae, dicere Misereatur, Indulgentiam, signare infirmum, dicere Dominus vobiscum cum Oratione, et benedicere cum SS. Sacramento infirmum et assistentes.” 13 1G. “Nemo ad prandendum aut cibum ullo modo accedat, dum hunc cibum Angelorum secum portat; sed potius domum statim revertatur, et in tabernaculo pyxidem re­ verenter collocet. In corde habeant Sacerdotes verba illa: Jesu, quem velatum nunc aspicio etc.” 11 11 D. 2383. u Congr, S. Rit. d. 9 Jan. 1929. 13 D. 3074. 1.—Can. 845. 14 C. Tuam. III. DE ASSERVAT10NE SS. EUCHARISTIAE. 285 CAPUT XV. DE CULTU SS. EUCHARISTIAE SPECIALI EXTRA MISSAM. ART. I. DE ASSERA'ATIONE SACRAE EUCHARISTIAE. 187a. “Sanctissima Eucharistia, dummodo adsit qui cius curam habeat et regulariter sacerdos semel saltem in hebdomada Missam in sacro loco celebret : 1° Custodiri debet in ecclesia cat hedral i, in ecclesia prin­ cipe Abbatiae vel Praelaturae nullius, Vicariatus et Prae­ fecturae Apostolicae, in qualibet ecclesia paroeciali vel quasi-paroeciali ct in ecclesia adnexa domui religiosorum exemptorum sive virorum sive mulierum; 2° Custodiri potest, de licentia Ordinarii loci, in ecclesia collcgiata ct in oratorio principali sive publico sive semipublico tum domus piae aut religiosae, tum collegii eccle­ siastici quod a clericis saccularibus vel a religiosis regatur. “Ut in aliis ecclesiis seu oratoriis custodiri possit, neces­ sarium est indultum apostolicum; loci Ordinarius hanc licentiam concedere potest tantummodo ecclesiae aut ora­ torio publico ex insta causa et per modum actus. “Nemini licet sanctissimam Eucharistiam apud se re­ tinere aut secum in itinere deferre.” 1 2. “Ecclesiae in quibus sanctissima Eucharistia asserva­ tur, praesertim paroccialcs, quotidie per aliquot saltem horas fidelibus pateant.” 2 3. “Revocato quolibet contrario privilegio, in ipsa re­ ligiosa vel pia domo sanctissima Eucharistia custodiri nequit, nisi vel in ecclesia vel in principali oratorio; nec apud moniales intra chorum vel septa monasterii.” 3 1 Can. 1265. 2 Can. 1266. 3 Can. 1267. 286 DE CULTU SS. EUCHARISTIAE. 4. “Sanctissima Eucharistia continuo seu habitualiter custodiri nequit, nisi in uno tantum eiusdem ecclesiae altari. “Custodiatur in praecellentissimo ac nobilissimo ecclesiae loco ac proinde regulariter in altari maiore, nisi aliud venerationi et cultui tanti sacramenti commodius et decen­ tius videatur. “Sed in ecclesiis cathedral ibus, collegiatis aut conventualibus in quibus ad altare maius chorales functiones per­ solvendae sunt, ne ecclesiasticis officiis impedimentum af­ feratur, opportunum est ut sanctissima Eucharistia regu­ lariter non custodiatur in altari maiore, sed in alio sacello seu altari. “Curent ecclesiarum rectores ut altare in quo sanctis­ simum Sacramentum asservatur sit prae omnibus aliis orna­ tum, ita ut suo ipso apparatu magis moveat fidelium pieta­ tem ac devotionem. ’ ’4 5. Sanctissima Eucharistia servari debet in tabernaculo, super corporali, in pyxide ex solida decentique materia et suo operculo bene clausa, cooperta albo velo serico et, quan­ tum res feret, ornato.5 6. Tabernaculum sit inamovibile, in media parte Altaris positum, affabre exstructum undequaque solide clausum, extra deauratum, intus vero panno serico albi coloris de­ center contectum, vel deauratum, ab omni re vacuum ac tam sedulo custodiatur ut periculum cujusvis sacrilegae profanationis arceatur.'1 Benedicendum est ab Episcopo vel alio facultatem habente.7 7. “Tabernaculum conopaeo decenter opertum” vult Rituale Romanum. Consuetudinem illi “superimponendi sacras reliquias (etiam SS. Crucis, vel Instrumenta Domini­ cae Passionis) pictasque imagines, ita ut tabernaculum pro basi inserviat,” dum in eo servatur Sanctissimum, impro< Can. 1268. 6 Can. 1269 s.; et Rituale. Prope tabernaculum, in quo asservatur Ss. Sacramentum, semper adsint vasculum cum aqua (sine spongia) et parvum puri- ficatorium ablutioni digitorum inservientia, cum extra Missam Sanctissimum tangatur. ° Can. 1269; S. C. Episc. 26. Oct. 1575; et D. 3254. TD. 4035. 4. DE ASSERVATIONE SS. EUCHARISTIAE. 287 bavit S. Rituum Congregatio, neque posse vasa florum, vel quid simile ante ostiolum retineri,” edixit.8 “Vasa SS. Oleorum, reliquias, vel aliud,” in eo reponere non licet.9 Abusus vero, habitandi vel dormiendi in ea parte domus religiosae quae supra altare est sita, non amplius tolerandus, sed prorsus eliminandus est.10 8. “Gravi aliqua suadente causa ab Ordinario loci pro­ bata, non est vetitum sanctissimam Eucharistiam nocturno tempore extra altare, super corporali tamen, in loco tutiore et decenti, asservari, servato praescripto can. 1271. “Clavis tabernaculi, in quo sanctissimum Sacramentum asservatur, diligentissime custodiri debet, onerata graviter conscientia sacerdotis qui ecclesiae vel oratorii curam habet.” 11 9. “Coram tabernaculo, in quo sanctissimum Sacramen­ tum asservatur, una saltem lampas diu noctuque continenter luceat, nutrienda oleo olivarum vel cera apum ; ubi vero oleum olivarum haberi nequeat, Ordinarii loci prudentiae permittitur ut aliis oleis commutetur, quantum fieri potest, vegetabilibus.” 12 10. “Qui in religiosam fidelium institutionem incumbunt, nihil omittant ut pietatem erga sanctissimam Eucharistiam in eorum animis excitent, cosque praesertim hortentur ut, non modo diebus dominicis et festis de praecepto, sed etiam diebus ferialibus intra hebdomadam, frequenter, quantum fieri potest, Missae sacrificio assistant et sanctissimum Sa­ cramentum visitent. ’ ’13 11. “In ecclesiis aut oratoriis quibus datum est asservare sanctissimam Eucharistiam, fieri potest expositio privata seu cum pyxide ex qualibet iusta causa sine Ordinarii licentia ; expositio vero publica seu cum ostensorio die festo Corporis Christi et intra octavam fieri potest in omnibus 8D. 2067. 10. o S. C. Episc. 3. Maj. 1693. 10 D. 756; 3525; et 4213. 11 Can. 1269. Clavis sit saltem deargentata et funiculis sericis suspensa. S. Car. Bor. Visit. Apost. 12 Can. 1271. 13 Can. 1273. 288 DE CULTU SS. EUCHARISTIAE. ecclesiis inter Missarum sollemnia et ad Vesperas; aliis vero temporibus nonnisi ex iusta et gravi causa praesertim pub­ lica et de Ordinarii loci licentia, licet ecclesia ad religionem exemptam pertineat. “Minister expositionis et repositionis sanctissimi Sacra­ menti est sacerdos vel diaconus; minister vero benedictionis Eucharisticae est solus sacerdos, nec eam impertire diaconus potest, nisi in casu quo, ad normam can. 845 § 2, Viaticum ad infirmum detulerit.” 14 ART. II. DE BENEDICTIONE CUM SS. SACRAMENTO DANDA. 187b. Cone. Balt. Pl. II no. 375 statuere decrevit, “ut solemnis SS. Sacramenti Expositio et Benedictio in omnibus nostrae ditionis ecclesiis et in sacellis monasteriorum et communitatum religiosarum, saltem quandocunquc debita eum solemnitate fieri poterit, singulis totius anni Dominicis diebus, festisque de praecepto, vel festis etiam primae et secundae classis non de praecepto semel tantum in dic dari possit. Per octavam vero Corporis Domini licebit eam solemn it er fieri tum in Missa solemni, tum in Vesperis, Benedictione iterato data. Licebit insuper solemnem Bene­ dictionem dare bis in hebdomade tempore Quadragesimali, singulis pariter diebus s. Missionum tempore, in festo Sanc­ tissimi Cordis Jesu, et ubicunque fit devotio Quadraginta Horarum ; et in aliis diebus ab Ordinario designatis. Quod si Ordini alicui religioso vel societati S. Sedes aliquid am­ plius indulserit, illud omnino incolume esse volumus.” 2. Benedictio cum SS. Sacramento pluries in eadem Ec­ clesia et die impertiri licet “juxta prudens Ordinarii arbi­ trium, evitata tamen nimia frequentia, et dummodo non agatur de expositione 40 Horarum.” 1 187c. Praeparanda. Antcpendium Altaris et conopaeum tabernaculi semper albi coloris.1 Duodecim saltem candelae arderc debent in Ecclesiis etiam maxime pauperibus.2 ConCan. 1274. i D. 3438. 5; 3448. 3. 14 1 D. 1615. 7; et 3949. 7 et 8. 2D. 3480. DE BENEDICTIONE CUM SS. SACRAMENTO. 289 venient ins sint ex cera candida. Tabellae Secretarum et Sanctorum Reliquiae ab Altari removendae sunt.3 Crux Altaris vel amovetur vel apponitur juxta consuetudinem Ecclesiae.4 Corporale huic tantum usui destinatum. Para­ menia Officiatoris et s. Ministrorum albi coloris. Si vero Benedictio vel processio SS. Sacramenti immediate cum Missa vel Officio conjungatur, ita ut Celebrans ab Altari non recedat, et Benedictio non habeatur tanquam functio omnino separata et distincta, retinetur idem color, modo niger non sit.5 Velum semper album esse debet. Post Missam deponitur manipulus et casula et assumitur pluviale coloris Missae (convenienter ad scamnum).6 A. Ritus Benedictionis dandae absque Assistentia. 188. Sacerdos indutus superpelliceo, stola et pluviali albi coloris 1 accedit ad Altare, modo consueto, procedentibus thuriferario, duobus acolythis aliisque portantibus intortitia, si adsint. Capite detecto flectit unicum genu in plano, dein utrumque genu in infimo gradu. Post brevem ora­ tionem ascendit ad Altare, extrahit corporale, ponit bursam prope candelabra in latere Evangelii, explicat corporale, et ostensorium dempto velo super eo ponit.2 Aperit tabernaculum et genuflectit unico genu ;3 extrahit capsulam seu pyxidem in qua s. hostia servatur, claudit 3 D. 3130. 3. D. 1248. 6 D. 926. 3. Velantur imagines ad luctum fidelibus inspirandum ob passionem Domini ; vel quia Christus instante morte sua se occultant eo quod nondum ven- DE DOMINICA PALMARUM. 323 3. “Cantores ab hac Dominica usque ad Gloria in excelsis Deo Sabbari Sancti, excepto hymno angelico feriae V. in Coena Domini, utantur cantu Grcgoriano vel figurato polyphono. ’ ’7 ART. V. DE DOMINICA PALMARUM. A. De Praeparandis pro sacris actionibus hujus Dominicae. 215. “In credentia: Ça) “Calix pro Missa cum omnibus ornamentis coloris violacei.” (ô) “Pelvis et urceus pro lotione manuum.” (c) “Libri continentes recitanda in processione.” Ibidem vel in scamno “manipulus et plancta coloris vio­ lacei.” Pro officio solemni duo manipuli pro Diacono et Subdiacono, stola latior pro Diacono. “In Altari: (n) Pallium violaceum. (ύ) “Missale apertum in cornu Epistolae.” (c) “Rami palmarum, loco florum, inter candelabra;” nec interponuntur Reliquiaria.1 “Prope cornu Epistolae in plano; (n) Mensa cooperta mantili albo, et super eam palmae benedicendae. (7>) “Crux processionalis tecta velo violaceo, ct vitta vio­ lacea pro liganda palma in summitate Crucis.” B. Brevis Conspectus Functionum. 216. I. Celebrans pluviali violaceo indutus medius inter duos clericos, vel inter Diaconum et Subdiaconum, ascendit ad Altare illudque in medio osculatur. In cornu Epistolae manibus junctis legit, vel cantat Orationes vel antiphonas etc. Subdiaconus cantat Lectionem, Diaconus Evangelium, cum benedictionibus, osculis, incensatione ut in Missa solemni. Post ultimam Orationem Celebrans ibidem imponit incen­ sum cum benedictione ; ter aspergit palmas, dicens Asperges me etc.; deinde thurificat. isset hora illius: Jcsus autem al·· sconàit se. r Caer. Ep. II. 20, 4. 1 Martinucci. 324 DE BENEDICTIONE CAND., CIN. ET PALM. II. Celebrans stans in medio Altaris accipit palmam a digniore Sacerdote. Si non adsit alius Presbyter, Celebrans stans in suppe­ daneo accipit palmam dc medio Altari. Tunc in cornu Epistolae recitat antiphonam, nisi a choro cantetur. Deinde (vel dum chorus cantat antiph.) distribuit palmas. III. Distributione facta lavat manus; deinde in cornu Epistolae recitat Orationem. IAr. Ultima Oratione finita fit processio hoc modo: Celebrans tenens palmam dicit ad populum versus: Pro­ cedamus in pace. Praecedit crucifer, Celebrans et clerici recitant (vel chorus cantat) antiphonas praescriptas, omnes tenent palmas. Si officium sit solemne: imposito incenso Diaconus tenens palmam cantat Procedamus in pace, praecedit Subdiaconus Crucem ferens post thuriferarium medius inter cerofcrarios; Diaconus a sinistris Celebrantis dextra pluviale, sinistra palmam sustinet. Omnes extra portam principalem clausam (praeter cleri­ cos vel cantores duos quatuorve intra Ecclesiam) recitant vel cantant Gloria laus ct honor etc. Vel fit ad ingressum presbyterii quod ad portam praestandum esset. V. Deinde dicitur Missa. Rami tenentur ad Passionem et Evangelium. C. De Benedictione Palmarum. H FUNCTIO ABSQUE S. MINISTRIS. 217. “Celebrans induit (su­ per cottam) amictum, albam, cingulum, stolam violaceam, benedicit aquam, dein assumit pluviale.” 2. “Celebrans praecedente primo clerico portante vas cum aqua nuper benedicta, medius inter secundum et tertium cle- FUNCTIO SOLEMNIS. Diaconus et Subdiaconus indu­ unt amictum, albam, cingulum et planctam plicatam, si uti liceat;1 Diaconus etiam stolam diaconalem, sine manipulis. Procedunt ad Altare ut pro Missa solemni, praeeunto thuriferario seu ministro portante vas aquae benedictae et acolythis i V. n. 154.2. DE DOMINICA PALMARUM. FUNCTIO ABSQUE S. MINISTRIS, ricum, tecto capite, procedit ad Altare et genuflectit in ejus infimo gradu pro aspersione aquae benedietate.” 3. “Fit aspersio more so­ lito.” 4. “Celebrans medius inter clericos ascendit Altare ac illud osculatur in medio, deinde in cornu Epistolae alta et aequali voce (si decrint can­ tores) incipit Ant. Hosanna, etc., quam eum clericis prosequetur; (si cantores habean­ tur, recitat solus Celebrans).” 5. “Stans ibidem dicit,” vel cantat “manibus junctis: Do­ minus vobiscum, ct Orationem : Deus quem diligere, etc.” 6. “Subjungit Lectionem et post eam dicit cum clericis Re­ sponsorium : Collegerunt, etc., aut aliud In monte Oliveti (vel solus recitat, quod a can­ toribus decantatur).” 2 Non gcnuflectunt, quando Celebrans Altare in medio oscu­ latur. (Martinucci, Do Carpo con­ tra alios.) 325 FUNCTIO SOLEMNIS. cum candelabris accensis, Dia­ conus et Subdiaconus a lateribus Celebrantis, fimbrias pluvialis sustinentes. Ad aspersionem aquae s. Mi­ nistri assistunt more solito, sub cujus finem, ad Orationem Ex­ audi assumunt manipulos ab aco­ lythis porrectos. Diaconus a dextris, Subdiaco­ nus a sinistris Celebrantis ascen­ dunt Altare2 et sic ad cornu Epistolae consistunt, aliquantu­ lum retro. Caeremoniarius detegit pal­ mas; deinde assistit ut ad In­ troitum. Cantores cantant Antiph. quam Celebrans sub­ missa voce legit. Initio Orationis Subdiaconus descendit lateraliter de Altari, ct deposita planeta plicata adju­ vante acolytho, accipit a Caeremoniario Epistolarium, et in fine Orationis genuflectit in modio, salutat chorum et comitante Caeremoniario “in loco solito cantat Lectionem in tono Epistolae”3 et in fine “salutato choro,” “oscu­ latur manum Sacerdotis.” Re­ sumpta plancta plicata redit ad sinistram Celebrantis. “Interim, dum cantatur Re­ sponsorium, Diaconus” descen­ dit in planum, et deposita plancta plicata, assumit sto­ lam latiorem, et cum solitis reverentiis “ponit librum Evan­ gel iorum super Altare,” re­ vertitur ad dextram Celebrantis, 3 Celebrans legere potest eamdem Lectionem, unum ex respon­ soriis, et stans eodem loco dicoro potest Munda cor meum ac legero Evangelium. (Mart. II. 22, 25.) W ·· 326 DE BENEDICTIONE CAND., CIN. ET PALM. FUNCTIO ABSQUE S. MINISTRIS. 7. “Praemisso eodem loco Munda cor meum, legit Evan­ gelium et osculatur Textum.” 8. “Deinde dicit” vel can­ tat, “Dominus vobiscum, Ora­ tionem et Praefationem, tenens semper manus junctas, tam ad haec, quam ad subséquentes Orationes.” 9. “Clerici cum Celebrante dicunt (et Cantores concin­ nant) : Sanctus, Sanctus, etc.” 10.“Celebrans praemisso Dominus vobiscum, subjungit quinque alias Orationes.” 11. “Interim primus cleri­ cus ponit ignem in thuribulo et accipit naviculam,” vel utrumque ex sacristia affert. 12. “Dum dicitur quinta Oratio, tertius clericus, facta genuflexione Altari, accipit vas aquae benedictae, et una cum thuriforario accedit ad Celebrantem.” 13. “Celebrans, ministranto secundo clerico, imponit in­ censum in thuribulo cum bene­ dictione et osculis. Deinde ter aspergit ramos, dicens sub­ missa voce : Asperges me, etc. sine psalmo, ac demum eosdem thurificat.” 14. “Celebrans dicit iterum: Dominus vobiscum et sextam Orationem. Primus clericus deponit thuribulum.” 15. “Celebrans laudabiliter gruum,” quod tamen prudenti FUNCTIO SOLEMNIS. qui “ministrante Diacono navicu­ lam, ponit incensum in thuribulo” cum benedictione. Deinde Sub­ diaconus descendit in planum, Diaconus per viam breviorem transiens genuflexus in ora sup­ pedanei “dicit : Munda cor meum, accipit librum de Altari, petit benedictionem a Sacerdote,” qui non abscedit a latere Epistolae. Ad cantandum Evangelium omnes, etiam ceroferarii, acce­ dunt, oraniaque peraguntur uti in Missa solemni. Incensa to Celebrante Diaconus stolam latiorem mutat cum planeta plicata; et ipse ac Sub­ diaconus redeunt ad latera Cele­ brantis. Sanctus dicitur simul a Cele­ brante et s. Ministris, mediocriter inclinatis. Thuriferarius praeparat thuribulum cum igne, eique adstat a dextris clericus ferens aquam benedictam in plano ad latus Epistolae; finita quinta Oratione accedunt ad Celebrantem. Diaconus ad imponendum in­ censum, ad aspersionem et thurificationem ministrat; Subdia­ conus interim fimbriam pluvialis dextram elevat. sermonem habet solemnitati conejus arbitrio relinquitur. DE DOMINICA PALMARUM. 327 II |l Distributione. D. De Palmarum 218. Distributio palmarum fit eodem plane modo, ut dis­ tributio candelarum, supra n. 205. Celebrans ergo palmam a digniore Presbytero, vel ipse non genuflexus ex Altare accipit. Tunc, nisi chorus cantet, recitat Ant. Pueri Hebraeorum. 2. Deinde Celebrans ramos distribuit, Clero ad Altare, populo, si ipse velit, ad cancellos; Diaconus a sinistris ramos porrigit, Subdiaconus a dextris pluviale sustollit. Postea manus lavat in latere Epistolae. Deinde 3. “ Accedit per latus Altaris ad librum in cornu Episto­ lae et dicit (vel cantat) Dominus vobiscum et ultimam Ora­ tionem. ’ ’ “Interim primus clericus apponit et firmat vitta violacea unam ex palmis in summitate Crucis processionalis. ” II II absque sacris E. De Processione in Dominica Palmarum Ministris. 219. “Completa Oratione” post palmarum distribu­ tionem, “primus clericus porrigit Celebranti et aliis duobus clericis palmas et (in defectu Cantorum) ” libros pro reci­ tandis in processione. 2. “Celebrans tenens palmam in manibus, vertit se in eodem cornu Epistolae Altaris ad populum ct dicit,” vel cantat, “in medio Altaris: Procedamus in pace; et clerici (vel Chorus) respondent: In nomine Christi. Amen; et Celebrans (vel aliquis ex Cantoribus si adsint) inchoat: Cum appropinquaret, etc.” 3. “Dirigitur processio, praecedit primus clericus cum Cruce; sequitur Celebrans medius inter duos clericos capite cooperto, recitans (si desint cantores) alternatim cum cis alta voce Antiphonas, quae sequuntur, quoadusque durat Processio.” 4. Proceditur recta via extra portam principalem, reci­ tando (vel concinentibus Cantoribus) ut infra. (Vide Processionale Romanum.) 328 DE BENEDICTIONE CAND., CIN. ET PALM. Antiphona. 5. (1) Cum appropinquaret Dominus Jerosolymam, misit duos ex discipulis suis, dicens: (2) Ite in castellum, quod contra vos est: cl invenietis pullum asinae alligatum, super quem nullus hominum sedit: (3) Solvite, et adducite mihi. (4) Si quis vos interrogaverit, dicite: opus Domino est. (5) Solventes adduxerunt ad Jesum: et imposuerunt illi vestimenta sua, et sedit super eum: (6) Alii expandebant vestimenta sua in via: alii ramos de arboribus sternebant : (7) Et qui sequebantur, clamabant: Hosanna, benedictus, qui venit in nomine Domini: (8) Benedictum regnum patris nostri David: Hosanna in excelsis: miserere nobis, fili David. A lia Antiphona. 6. (1) Cum audisset populus, quia Jésus venit Jerosolymam, acceperunt ramos palmarum: (2) Et exierunt ei obviam, et clamabant pueri, dicentes: (3) Hic est, qui venturus est in salutem populi. (4) Hic est salus nostra, cl redemptio Israel. (5) Quantus est iste, cui Throni et Dominationes occur­ runt! (6) Noli timere, filia Sion : ccce Rex tuus venit tibi, sedens super pullum asinae, sicut scriptum est. (7) Salve Rex, fabricator mundi, qui venisti redimere nos. Alia Antiphona. 7. (1) Ante sex dies solemnis Paschae, quando venit Domi­ nus in civitatem Jerusalem, (2) Occurrerunt ei pueri: ct in manibus portabant ramos palmarum, (3) Et clamabant voce magna, dicentes: Hosanna in excel­ sis. (4) Benedictus, qui venisti in multitudine misericordiae tuae: Hosanna in excelsis. DE DOMINICA PALMARUM. 329 Alia Antiphona. 8. (1) Occurrerunt turbae cum floribus et palmis Re­ demptori obviam: ct victori triumphanti digna dant obsequia: (2) Filium Dei ore gentes praedicant: et in laudem Christi voces tonant per nubila: Hosanna in excelsis. Alia Antiphona. 9. Cum Angelis et pueris fideles inveniamur, triumpha­ tori mortis clamantes: Hosanna in excelsis. Alia· Antiphona. 10. Turba· multa, quae convenerat ad diem festum, cla­ mabat Domino: Benedictus qui venit in nomine Domini: Hosanna in excelsis. 220. “Primus clericus cum Cruce sistit ante portam prin­ cipalem, facie ad eamdem versa.” Secundus et tertius clericus (deficientibus Cantoribus) “intrant Ecclesiam, et clauso ostio, stantes versa facie ad Processionem, dicunt,” vel cantant: 2. V. Gloria, laus, et honor, tibi sit Rex Christe Redemp­ tor: Cui puerile decus prompsit Hosanna pium. 3. “Celebrans extra Ecclesiam, facie ad portam, conversa, repetit, tecto capite.” Cel. Gloria, laus, et honor tibi sit Rex Christe Redemp­ tor: Cui puerile decus prompsit Hosanna pium. Cler. Israel es tu Rex, Davidis inclyta proles: Nomine qui in Domini, Rex benedicte venis. Cel. Gloria, laus, etc. Cler. Coctus in excelsis te laudat coelicus omnis: Et mortalis homo, et cuncta creata simul. Cel. Gloria, laus, etc. Cler. Plebs Hebraea tibi cum Palmis obvia venit: Cum prece, voto, hymnis, adsumus ecce tibi. Cel. Gloria, laus, etc. Cler. Hi tibi passuro solvebant munia laudis: Nos tibi regnanti pangimus ecce melos. 330 DE BENEDICTIONE CAND., CIN. ET PALM. Cel. Gloria, laus, etc. Cler. Hi placuere tibi, placeat devotio nostra: Rex bone, Rex clemens, cui bona cuncta placent. Cel. Gloria, laus, etc. 4. 1 ‘Versibus completis, primus clericus calce hastilis Crucis [semel] percutit imam partem ipsius portae, ita ut fragor audiatur, ct duo clerici, qui sunt intus Ecclesiam, portam aperiunt, et sistunt se hinc inde ad januam. Primus clericus cum Cruce ingreditur Ecclesiam, et Celebrans sub­ sequendo, incipit Resp.: Ingrediente Domino, etc. Secun­ dus, et tertius clericus excipiunt Celebrantem, et ponentes illum in medio prosequuntur cum eo Resp.” 5. Si processio extra Ecclesiam exire nequeat, id quod ante portam praestandum erat, fiat ad ostium chori seu ingressum sanctuarii; stant autem tunc omnes, etiam qui dicunt vel cantant Gloria, laus, facie ad Altare conversa.1 Responsorium. ingrediente Domino in sanctam civitatem; Hebraeorum pueri resurrectionem vitae pronuntiantes, Cum ramis palmarum: Hosanna, clamabant, in excelsis. Cum audisset populus, quod Jesus veniret Jero solymam, exierunt obviam ei; Cum ramis palmarum: Hosanna, clamabant, in excelsis. G. “Terminatur processio, et Responsorium ante Altare majus. Primus clericus deponit Crucem, ct deinde recipit palmas a Celebrante et clericis etc.” “Celebrans in plano Epistolae,” ad scabellum deponit pluviale, ct accipit manipulum, ct planctam. Primus clericus si sit ordinatus “portat calicem ad Altare.” 7. Celebranti Missam, cantatam sine Ministris licet Pas­ sionem legere usque ad Munde cor meum; partemque aliam, quae sequitur, cancro in tono Evangelii. Non vero tenetur totam Passionem canere in eodem tono ; neque possunt ipsemet exsequi in Passione partem Christi, et laici partes Chronistae et Synagogae.2 “/» Missa clerici poterunt tenere palmam in inanibus, dum legitur Passio, et in fine Missae legitur Evangelium S. Joannis, In principio, etc.” i Gavant, Baldeschi, Dc Carpo. 2D. 4031. 2 et 3. DE DOMINICA PALMARUM. 331 H sacris Ministris. F. De Processione cum 221. Oratione post palmarum distributionem finita, Cele­ brans in eodem cornu Epistolae imponit incensum, assisten­ tibus Diacono et Subdiacono modo consueto. Deinde s. Ministri manipulos deponunt. Subdiaconus accipit Crucem processionalem. Caeremoniarius ordinat processionem omniaque fiunt eodem fere ordine ut in festo Purificationis.’ Diaconus stans in medio Altaris Celebranti palmam cum osculis tradit suamquc palmam a Cacreinoniario accipit. 2. Diaconus igitur “vertens se ad populum dicit: Pro­ cedamus in pace. Et chorus respondet: In nomine Christi. Amend ’ “Praecedit thuriferarius cum thuribulo fumigante; deinde Subdiaconus paratus, deferens Crucem, medius inter duos acolythos cum candelabris accensis: sequitur Clerus per ordinem, ultimo Celebrans cum Diacono a sinistris, omnes (bini) cum palmis in manibus” extimis: “et cantantur Antiphonae vel omnes, vel aliquae, quousque durat pro­ cessio: Cum appropinquaret, etc.” Processio dirigitur extra Ecclesiam. [Quod si fieri nequeat, fit ad ingressum presbyterii, quod ante portam Ecclesiae praestandum esset.] 3. “In reversione processionis duo vel quatuor cantores intrant in Ecclesiam, et clauso ostio, stantes versa facie ad processionem, incipiunt versum Gloria laus, et decantant duos primos versus. Sacerdos vero cum aliis extra Eccle­ siam,”—stans in medio versus portam, Subdiaconus cum cerofcrariis vero prope limen, ac thuriferarius prope pri­ mum cerofcrarium, Clerus ordinatus in duas alas “repetit eosdem” versus una cum choro. “Deinde, qui sunt intus, cantant alios versus sequentes, vel omnes vel partem, prout videbitur; et qui sunt extra, ad quoslibet duos versus respondent Gloria laus, sicut a principio.” 4. “Postea Subdiaconus hastili Crucis percutit portam; qua statim aperta, processio intrat Ecclesiam, cantando Resp. Ingrediente Domino; et non dicitur Gloria Patri.” Omnes ingredientes detegunt caput, exceptis Celebrante et Diacono, qui illud detegunt in aditu presbyterii. i N. 208 ubi specialiora. 332 DE BENEDICTIONE CAND., CIN. ET PALM. 5. Ante Altare majus omnes, praeter Crueiferum, re­ verentiam faciunt, ct sedes suas petunt. Acolythi candela­ bra super credentia deponunt. Celebrans ad scamnum paramenta pro Missa, s. Ministri manipulos suos assumunt. 6. “Deinde dicitur Missa, et rami tenentur in manibus7’ dextris, “dum cantatur Passio, et Evangelium tantum,” ab omnibus, exceptis tribus Diaconis cantantibus Passionem,2 Cacremoniario et acolythis. Quoad planetas plicatas vide n. 154, 4. Celebrans legens Epistolam non genuflect it ad verba Ut in nomine Jesu, etc., sed quando Subdiaconus ipsa cantat omnes in choro genu­ flectunt.3 In Missa unica tantum Oratio dicitur, omittuntur Commemorationes ct Orationes ordinario modo imperatae. ART. VL DE PASSIONE IN MA JOB I HEBDOMADA DTCENDA.i 222. Ubinam. Passio sit legenda vel cantanda? Passio a Celebrante in cornu Evangelii legitur vel can­ tatur, excepto duplici casu, quo in cornu Epistolae dicenda est : («) Quando cantantibus tribus Diaconis simul a Cele­ brante secreto legitur ; (5) Feria VI. in Parasccvc. 2. A quibusnam Passio sit cantanda? Passio cantanda est a tribus Diaconis vel Presbyteris vice Diaconorum fungentibus, a Ministris Missae distinctis. At eorum defectu una pars Passionis a Celebranto cantari licet.2 2 Et ab ipsis, ubi adest con­ suetudo. Cf. Martinucci, Van der Stappcn. 3 D. 4057. 6. i“Si quis sacerdos ex morbo Passionem totam legere nequiret, non ideo teneretur missam omit­ tere; sed posset, ut videtur, mis­ sam celebrare, omissa lectione Passionis et retenta solummodo lectione postremae partis Pas­ sionis, quae legitur ad modum Evangelii; quum lectio Passionis non sit ex iis, quae constituunt consuetam partem Missae”— Ojctti, Synopsis 2 p. 313, 2D. 2740. 2. DE DOMINICA PALMARUM. 333 Non vero permitti potest defectu Ministrorum, ut pars can­ tetur ab organista etsi sit in ordine subdiaconali.3 Consuetudo, juxta quam pars Passionis, e. g. “turba” cantetur a laicis, per S. R. Congr.4 “scandalosa et abusus” declarata est. Permittitur vero ut Diaconus qui repraesentat Synagogam eas tantum sen­ tentias cantet, quae ab uno proferuntur, ut a Petro, Caipha, Pilato etc.; sententiae vero turbae cantentur a schola, ordinarie ex laicis conflata.5 3. Quonam ritu Passio sit cantanda? Si cantetur a tribus Diaconis vel Presbyteris, parantur “amictu, alba, cingulo, manipulo et stola ab humero sinistro pendente,” non stola latiori,6 “coloris violacei, et circa finem Tractus procedunt hoc ordine: Antecedit Caeremoniarius, ” vel thuriferarius, “tum ille qui Evangelistae personam agit [Cantor vel Chronista, cantans quae signata sunt litcra C], portans sibi librum, deinde qui turbarum ISuccentor vel Synagoga, cantans sign. Iit. &], ultimo, qui Christi [cantans signata-j- ], sequentibus tribus Capellanis” vel acolythis “cum coitis.” In ingressu chori deponunt birctum, “et factis debitis reverentiis” ad Altare et chorum, “descendunt ad locum ubi cantant Passionem versus cornu Evangelii,” stantes uti Diaconus in Missa solemni, dextra ad Altare, facie ad aquilonem versa.7 “Et capellani tres ant edicti,” seu acolythi, “stant contra illos.”8 Ibi Dia­ conus, qui Christum agit, medium tenebit locum; qui Evangelistam, dextram (propiorem Altari) ; et qui turbas, sinistram Christi occupare debet. 4. “Passio incipitur absoluto; non dicitur Munda cor meum, etc.” Simul Celebrans in cornu Epistolae, submissa voce Passionem legit “versus aliquantulum ad ipsos can­ tantes,” (in Dominica Palm, manu dextra palmam tenens) assistentibus s. Ministris ut ad Introitum; dum legit verba emisit spiritum, non genuflectit. Lecta Passione usque ad eam partem, quae tono Evangelii cantabitur, ipse cum s. Ministris se ibidem vertit ad Diaconos cantantes Passionem : Diaconus stat ad ejus sinistram in gradu superiori, Subdiaconus ad sinistram Diaconi in plano. Ad verba emisit 3D. 3110. 10. 4 D. 1588. 8.—Cf. D. 4031. 3. s D. 4044. 2. o D. 3949. 6. 7 D. 3804. 3. 2. 8 Caer. Ep. 334 DE BENEDICTIONE CAND., CIN. ET PALM. spiritum cantores in genua procumbunt versus librum, re­ liqui omnes in locis suis versus Altare. 5. Finita Passione cantores, facta genufiexione in medio versus Altare, et reverentia versus Celebrantem ct chorum prius ex parte Evangelii, deinde Epistolae recedunt ordine quo venerant. Chorus sedet. Diaconus accipit cum osculis Celebrantis palmam, Cacremoniarius vero ipsam et s. ^Minis­ trorum palmas accipit. 6. Si Celebrans, Diaconus ct Subdiaconus9 Missae Pas­ sionem decantent, sequentia ab Auctoribus proponuntur: Postquam Celebrans Tractum legit, Subdiaconus defert Missale ad cornu Evangelii (excepta foria VI. in Parasccve), ct mox ante medium Altaris descendit, et si sit Diaconus vel Presbyter, imponit stolam diaconalcm ; facta cum Diacono similiter induto10ii genufiexione in infimo gradu, accedunt ad pulpita. Celebrans in cornu Evangelii11 can­ tat signata 4“, et quae ab aliis cantantur, submissa voce legit (ita omnes fere auctores) ; Diaconus cantat signata lit. C, Subdiaconus signata lit. &. Post Passionem Sub­ diaconus deponit stolam, Diaconus assumit stolam latiorem, si utatur plancta plicata. 223. Finito Passionis cantu, sive a tribus Diaconis, sive a s. Ministris, Celebrans in medio Altaris dicit Munda cor meum ct Jube Domine, etc., et in cornu Evangelii legit ultimam partem Passionis, non se signans, et in fine re­ spondetur Laus tibi, Christe. 2. Interea Diaconus, deposita plancta plicata, si utatur, ct assumpta stola latiori, librum Evangeliorum ad Altare defert, et omnia peraguntur uti ad Evangelii cantum in Missa solemni; hisce exceptis: ceroferarii non deferunt candelabra sed adstant Subdiacono manibus junctis, Dia­ conus non signat librum nec se ipsum, non dicit Dominus vobiscum, etc., sed thurificato libro statim incipit canere. Finito cantu Celebrans (in Dominica Palmarum suam pal­ mam tradit Caeremoniario) “osculatur librum [dicens: Per 9 Modo habeat. ordinem Diaconatus io Qui deponit casulam plica· tam, si utatur. ii D. 3804. 3. 4. DE DOMINICA PALMARUM. 335 evangelica dicta, etc.1] et incensatur” a Diacono. ‘‘Quae omnia ct in aliis Passionibus servantur, praeterquam feria VI. in Parasceve.” 3. De Passione feriae VI. in Parasceve notanda: Cele­ brans “in cornu Epistolae legit secrete Passionem usque ad finem”2 recitans ibidem inclinatus versus Crucem Munda cor meum sine Jube, statimque absolvens ultimam Passionis partem ; qua lecta se vertit ad cantores. Finita Passione a tribus Diaconis, Diaconus Missae Evangeliarium super Altari deponit et modo consueto “dicit Munda cor meum, sed non petit benedictionem nec deferun­ tur luminaria, neque incensum, et Celebrans in fine non osculatur librum;” ceroferarii tamen manibus junctis adstant Subdiacono librum tenenti. i Do Ilcrdt, III. 28. 2 Caer. Ερ. II. 25. CAPUT XVII. FERIA V. IN COENA DOMINI. DE MISSA ET S. FUNCTIONIBUS ADNEXIS. ART. I. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 224. Hac die et duabus feriis sequentibus functiones sacrae in Ecclesiis Cathedralibus, collegiatis et parochialibus solemniter fieri debent. Si ob defectum Ministrorum vel cantorum solemniter vel cum cantu fieri nequeant, “locorum Ordinarii quoad Paroecias, in quibus haberi possunt tres quatuorve saltem clerici, sacras functiones feriis V., et VI., ac Sabbato majoris Hebdomadae peragi studeant, servata forma parvi Ritualis Benedicti XIII. anno 1725 jussu editi. FERIA V. IN COENA DOMINI. Quoad alias Paroecias, quae clericis,” seu pueris ministran­ tibus, “destituuntur, indulgere valeant ob populi commodi­ tatem, ut Parochi (petita quotannis venia) Feria V. in Coena Domini Missam lectam celebrare possint, priusquam in Cathedrali, vel Matrice convcntualis incipiat.”1 2. In Ecclesiis, in quibus SS. Sacramentum non asserva­ tur, non licet hac feria Missam celebrare 2 nec functiones sequentibus feriis peragere. Si Fer. V. in Ecclesia non celebretur, non potest Fer. λτΙ. Parasceves Sacerdos uti hostia alia die consecrata; et hoc valet, etsi Parochus solus Fer. V. aegrotans sequenti die melior se habuerit.3 “Quod tamen minores attinet Ecclesias non parochiales Episcopus permittere potest functiones omnes Hebdomadae S. in omnibus Ecclesiis in quibus Ssmum Sacramentum asservatur; dummodo eaedem functiones fieri possint juxta praescriptum Missalis Romani” i. e. solemni modo.4 Hoc valet etiam quoad Oratoria publica et semipublica.5 Quodsi in supradictis Ecclesiis non parochialibus et Oratoriis publicis et semipubl. adhibendum sit Memoriale Rituum recurrendum est ad Congreg. S. Rituum.4 In Ecclesiis non parochialibus et Oratoriis omitti potest functio Sabbati Sancti, non tamen illa Feriae VI. in Parasceve; et fieri debet Sepulcrum.6 3. De Praeparandis.7 “Altare solemniter ornatum et cum pallio albi coloris. Crux? inter candelabra tecta velo albi coloris.” “Z?i abaco, seu credentia: (u) Calix pro Missa cum orna­ mentis coloris albi, et duplici hostia. (ύ) “Alius calix cum palla, patena, velo albo et ligula serica albi coloris.” Si desint clerici ordinati. Celebrans 1 D. 2016. 1 ; ct 3842. 2. « D. 1120. •D. 3219. ‘Memoriale Rituum, ed. 1921, 6 Can. 1191. et 1113. 'D. 4049. 1. 7 Citationes sine addito de­ sumptae sunt ex Memoriali Ritu­ um Benedicti XIIT. CONSPECTUS S. FUNCTIONUM. 337 calicem more solito portat; alterum vero calicem antea super Altari deponat. (c) “Velum, humerale albi coloris.” Prope credentiam “Crux processionalis cooperta velo violaceo.” “Baldachinum hastatum, vel Umbella pro processione, extra cancellos. Crotalum pro signo salutationis angelicae.” 4. “In Sacello” vel alio Altari8 parato pro Repositione SS. Sacramenti: “Locus ipse ab Altari majori distinctus, et decenter velis pretiosis, non tamen nigris, et luminibus ac floribus ornatus, sine Reliquiis aut imaginibus Sanctorum.—Supra Altare ibidem erectum capsula elegans, clave firmata, pro calice servando.—Corporale stratum intra capsulam.—Aliud cor­ porale super Altari. Scabellum gradatum pro repositione calicis in capsula.”9 Capsula, seu urna, sit intus et foris eleganter elaborata vel pulchre ornata. Si desit, taberna­ culum serico velamine albi coloris involutum adhiberi potest, ART. II. CONSPECTUS S. FUNCTIONUM. 225. I. Missa, in qua post sumptionem altera hostia poni­ tur in calice.—Communio Cleri.—Missa completur ritu, uti coram Sanctissimo exposito. * Rubr. Miss. ° “ Quum propter officia lugu­ bria non liceat solemniter hac die celebrare hujus institutionis festum, exponitur SS. Sacramen­ tum in sacello laterali, ut fideles ipsum venerentur et adorent cum gratiarum actione pro singulari accepto beneficio.” (Martinucci.) ” Quasi thronus ipse erigitur, in quo tota sequenti nocte a Chri­ stianis adoratur et honoratur, quando a Judaeis maximis oppro­ briis est affectus.” (Burius) Sa­ cellum etiam sepulchrum appella­ tur quia utrumque represent at ur tam sepultura Domini, quam in­ stitutio Augustissimi Sacramenti (D. 3939. 1). 9 338 FERIA V. IN COENA DOMINI. II. Assumpto pluviali incensatur Sanctissimum, ct fit processio ad Repositorium {Pange lingua). III. In Repositorio: Tantum ergo, etc.; inccnsato Sanctis­ simo capsula clauditur. , IV. Defertur pyxis. Denudantur Altaria a Celebrante ct s. Ministris indutis stolis violaceis, recitando Ps. XXL, cum Ant. Diviserunt. ART. IIT. DE MISSA. A. De Missa absque sacris Ministris. 226. Omittitur Ps. Judica. “Ad Gloria pulsantur campanac” et organa, “quae deinde silent usque ad Sabbatum Sanctum” ad Gloria.1 Porro interea signa dantur instru­ mento ligneo seu crotalo. 2. “Ultra hostiam consuetam consecratur ct alia.” “Dum Celebrans dicit Orationes ante Communionem, primus clericus portat ex abaco ad Altare calicem vacuum cum palla, patena, ct velo albi coloris.” 3. “Celebrans, sumpto Sanguine, ct cooperto calice, ex quo sumpsit, alterum calicem ponit in medio corporalis, et detegit. Genuflectit, et alteram hostiam consecratam reponit in calice, cooperit palla, ct patena inversa, ct velum desuper expandit, ct genuilcctit.” Si unus tantum calix habeatur, remanet s. hostia in loco suo, ct post calicis ablutionem et extersionem in eo ponitur. Digiti deinde in alio vase abluendi sunt.i2 4. “Accipiat pyxidem, et ponit eam ante calicem velatum: discooperit” ct tunc more solito, dicto Confiteor, etc. “fit Communio clericorum apud Altare, deinde virorum et mulierum ad cancellos.” 5. “Deinde dicto: Quod ore, etc. se purificat, et facta gcnuflexionc, abluit digitos super calicem et super Altare de more: ct rediens ad medium, genuflectit, et sumit ablu­ tionem digitorum. Calix Missae compositus de more, absque i Quia nempe Apostoli tempore Passionis tacuerunt. 2 Baldeschi. s DE MISSA. 339 tamen bursa et Corporali defertur ad credentiam” si adsit clericus ordinatus. 6. “Accenduntur cerei in sacello Scpulchri: disponitur baldachinum, sjve umbella, et distribuuntur cerei pro sodali­ bus, si adsint, vel cultioribus de populo.” 7. “Celebrans prosequitur Missam,” in qua observabit ritum coram Sanctissimo exposito servandum. 8. “Celebrans completa Missa descendit in planum, genu­ flectit utroque genu ante infimum gradum” ct accedit ad scamnum. “Ibi per manus clericorum deponit planctam et manipulum, et accipit pluviale albi coloris.” B. De Missa Solemni. 227. Celebrans observat num. praec. notata. “Pax non datur.” 1 Itaque Diaconus et Subdiaconus post Agnus Dei permutant loca. 2. Paulo ante Domine non sum dignus Cacrcmoniarius, vel ipso deficiente Subdiaconus, portat ex credentia calicem vacuum cum palla etc. et ponit super Altari in latere Epistolae. 3. Post sumptionem Sanguinis Subdiaconus calicem palla cooperit, et facta gcnuflexionc transit ad sinistram, Dia­ conus ad dextram Celebrantis. Tunc genuflectunt simul cum Celebrante; Diaconus calicem vacuum tenet ante Cele­ brantem, qui s. hostiam imponit. Diaconus calici imponit pallam, deinde patenam inversam super pallam ct “desuper velum expandit ct in medio Altaris collocat” atque vitta ad pedem devincit. 4. “Deinde fit Communio” Cleri ct populi more solito. Proinde Diaconus detecta pyxide stans in plano 2 lateris Epistolae, profunde inclinatus cantat solus vel recitat Con­ fiteor. Post Indulgentiam s. ministri communicaturi primi procedunt et in ora suppedanei genuflectunt; sumpta Com­ munione ad Celebrantem accedunt, Diaconus per latus Evangelii ad dextram, Subdiaconus ad sinistram, et as­ sistunt usque ad finem Communionis etiam laicorum. Post i In Judae. detestationem osculi 2D. 2682. 14. 340 FERIA V. IX COEXA DOMINE sacros Ministros accedunt Presbyteri stolis (coloris Missae), Diaconi stolis super cottain transversis et reliqui clerici cottis seu superpclliccis induti.3 5. Acolythi observent ritum Missae solemnis consuetum et supra n. 226, 1. Communione finita discedunt ad credentiam. Celebrans ante ablutionem fragmenta de Altari eo loco, quo s. hostia erat, et de patena a Diacono adbibita colligit. ‘1 Completur Missa” uti coram Sanctissimo exposito. ART. IV. DE PROCESSIONE SS. SACRAMENTI AD SACELLUM. A. In Functione absque s. Ministris. 228. “Celebrans accedit ante Altare ct facta utroque genu adoratione in plano, orabit gcnuflcxus in inferiori gradu.” Interca ordinatur processio. Celebrans more solito’“im­ ponit thus ct incensat SS. Sacramentum in calice. Deinde accipit velum humerale, et surgens accedit ad mensam Altaris, genuflcctit, surgit, et ad cautelam firmat velum calicis ligula serica albi coloris. Accipit calicem sinistra per nodum, submittens eam velo et dextram ponit super Calicem, supra quam secundus clericus extendit ambas extremitates veli humeralis.” 2. “Celebrans cum calice” conversus ad populum “incipit hymnum: Pange lingua,” nisi adsint cantores clerici. “Proceditur ordine sequenti ad Sacellum Sepulchri” seu ad “locum vel Altare paratum: 1° “Vexillum consue­ tum pro Processionibus SS. Viatici;2 2° Sodales, vel pii viri cum luminibus. 3° Crux processional is delata a tertio clerico. 4° Primus clericus cum thuribulo fumigante; 5° Celebrans sub baldachino, vel sub umbella, et a sinistris ejus secundus clericus elevans fimbriam pluvialis et vestis 3 Cf. n. 1S2. 5 h. Comp. Ubi adsunt Canonici, ipsi S. Eucha­ ristiam recipiunt ante Diaconum ct Subdiaconum Missae, quoties isti tales non sunt. Nec stola superimponitur pluviali vel dalmaticae. D. 3029. 14. 3 Ruhr. Miss. 2 “The banner, if there be any.” Cerem. U. S. DE PROCESSIONE. I 341 anterioris ejus extremitates cum opus fuerit recitantes hymnum: Pange lingua, etc.” Transeunt circa per longiorem viam, non vero extra Ecclesiam. “Si cantores aderunt, converso Celebrante ad populum, incipient Hymnum, quem, post Crucem incedentes, decan­ tant, usque ad stropham Tantum ergo exclusive, repetendo, si opus fuerit, alias, a secundo incipiendo. Celebrans cum Clerico submissa voce Hymnum recitabit et alios Hymnos.” etc. 3. Ad Sacellum omnes se disponunt per duas partes ita ut thuriferarius, ct Celebrans sub baldachino possint transire per medium illorum. Deferentes vexillum ct Cru­ cem sistent e regione sacelli,” seu a latere, crucifer prope cornu Evangelii, deponens Crucem, thuriferarius prope cornu Epistolae. 4. “Celebrans ascendit Altare Sacelli et deponit calicem supra Altare ; genuflcctit, descendit primum gradum, et genuflexus in gradu infimo deponit velum humerale. In­ terim deferentes baldachinum asportant illud ad locum congruum. ’ ’ 5. “Celebrans surgens imponit iterum thus in thuribulo sine benedictione ct sine osculis, ct genuflexus super eumdem gradum Sacramentum incensat, et clerici recitabunt” vel cantores cantabunt “Vers. Tantum ergo, etc.” Com­ pleto Genitori “ascendit Altare, genuflcctit, et accipiens calicem, illum recondit in capsula, admoto per secundum clericum scabello gradato, si opus erit. Iterum genuflectit, et postea claudit capsulam, genuflcctit ct descendit in plano Sacelli.” 6. “Celebrans genuflcctit in gradu infimo Altaris, ct post aliqualem orationem surgit, ct facta genuflexione ambobus genibus in plano,3 praecedente Cruce, medius inter clericos revertitur ad Altare, tecto capite” extra conspectum Sanc­ tissimi. H B. In functione Solemni. 229. “Finita Missa accenduntur intortitia” seu candelae pro Clero, “ct fit processio more solito, alio tamen Sub3 Sanctissimum in Repositorio hodie ah omnibus adorandum, uti publice expositum. 342 FERIA V. IN COENA DOMINI. diacono parato” i. e. cum tunicella sine manipulo “Crucem ferente. ’ ’1 2. Celebrans lecto ultimo Evangelio more solito, praece­ dentibus Diacono et Subdiacono per gradus laterales ad scamnum descendit. Ibi deponunt manipulos, Celebrans etiam planetam, adjuvante Caeremoniario, et pluviali in­ duitur. 3. Ceroferarii a lateribus Subdiaconi cruciferi procedunt ad aditum presbyterii. Celebrans medius inter s. Ministros fimbrias pluvialis sustinentes, accedit ante medium Altaris; et ibi in plano genuflcctunt utroque genu, surgunt et in infimo gradu genuflectunt paulisper orantes. Deinde assistentibus s. Ministris “stans imponet incensum in duobus thuribulis,” quae a thuriferariis stantibus offeruntur; ct “cum altero thuribulo incensat ter Sacramentum” more solito. Thuriferarii, facta in medio gcnuflcxione, se sistunt ante Altare eadem fere linea cum angulo graduum. 4. Diaconus velum a Caeremoniario acceptum, vel Caere­ moniarius imponit humeris Celebrantis, quod a Subdiacono ante pectus alligatur. Deinde Diaconus ascendit ad Altare, genuflectit, accipit calicem cum Sanctissimo dextra infra cuppam, sinistra infra pedem et porrigit illuni Celebranti, gcnuflcxo simul cum Subdiacono in ora suppedanei. Celebrans calicem accipit, ponens sinistram ad nodum ct dextram supra patenam. Diaconus statim genuflectit, assurgit, calicem extremitatibus veli humeralis cooperit, prout et Subdiaconus; dum Cele­ brans Altare ascendit et se ad populum convertit, transeunt Diaconus ad ejus dextram, Subdiaconus ad sinistram, et fimbrias pluvialis sustinent. 5. Tunc, et non prius, cantores incipiunt hymnum Pange lingua, quem prosequuntur processionis tempore, exceptis ultimis strophis Tantum ergo, etc.; et si opus fuerit, repe­ tunt a secunda stropha Nobis datus. Intonato Pange lingua omnes surgunt. G. Processio fit ordine, ut supra (n. 228, 2), sed Crucem fert Subdiaconus paratus, si adsit, medius inter duos cero1 Ruhr. Miss. DE PROCESSIONE. 343 ferarios; quem sequuntur cantores (si superpclliceis sint incluti), dein clerici, juniores primi, omnes bini, portantes candelas in manu ext ima, et biretum in manu altera ; thuriferarii hinc inde ante Celebrantem, facie ad Sacramentum semiversa in incessu 2 ct “Sacramentum continuo incensantes usque ad locum praeparatum.” Celebrans “sub baldachino” cum s. Ministris recitat Pange lingua et psalmos absque Gloria Patri. (Interca bircta Celebrantis et s. Ministrorum ad Sacellum portantur.) “Processio non exibit ex Ecclesia, sed ipsam circumibit juxta ejus capaci­ tatem et secundum positionem Sacelli, in quo SS. Sacra­ mentum exponatur.”3 7. Quum ad locum paratum pervenerint, Crucifer et ceroferarii subsistent prope aditum versus latus Evaugelii, facie ad processionem versa; reliqui hinc inde manent in unum aut plures ordines, ita ut digniores sint propiores Altari, facie ad invicem conversa. Thuriferarii consistent hinc inde a lateribus Altaris. Ad adventum SS. Sacramenti omnes genuflcctunt. 8. Celebrans procedit ante Altare vel ante supremum gradum, et “Diaconus genuflexus a Sacerdote stante accipit calicem cum Sacramento;” tunc Celebrans genuflectit et profunde inclinat, Subdiaconus vero velum de humeris ejus tollit. Diaconus “ponit calicem primo super Altare” in corporali (vel in capsula, quam adhuc relinquit apertam4), ct facta genuflcxione descendit. Tunc cantatur Tantum ergo, etc. Post Veneremur cernui, vel ad Genitori thus imponitur, ct incensatur more solito. Tunc Diaconus calicem “reponit in capsula” et facta genuflexione ostiolum claudit et obserat,5 et claviculam tradit Caeremoniario. 9. Completo cantu V. Genitori, etc. clerici candelas suas extinguunt, et facta genuflexione utroque genu redeunt ad Altare majus ad Vesperas recitandas. Celebrans et s. Ministri, praecedentibus crucifero et ceroferariis, redeunt ad sacristiam, tecto capite extra conspec­ tum Sanctissimi. 2D. 2368. 3 Martinucci, II. 25. 4 Caer. Ep. II. 23, 13. 5 D. 2148. 6. Caer. Ep. ib. 344 FERIA V. IN COENA DOMINI. ART. V. DE PYXIDIS ASPORTATIONE. 230. Celebrans, vel alius Sacerdos superpelliceo et stola alba indutus (dum “in Choro dicuntur Vesperae sine cantu’’) praecedentibus duobus acolythis cum candelis ad Altare, extrahit e tabernaculo pyxidem cum Particulis, col­ locat eam super corporale, et genuflcctit. Descendens genuflcctit in ora suppedanei et accipit velum pro humeris. Ascendit Altare, genuflcctit, et manibus velatis accipit pyxidem, et praecedentibus clericis cum cereis accensis, por­ tat pyxidem ad alium locum ab Ecclesia separatum, aut ad sacristiam, si adsit tabernaculum cujus ostiolum claudi possit. Pyxis cum Particulis consecratis pro infirmis reponi nequit in urnula seu scpulchro una cum Hostia consecrata, quae reservatur pro Missa Pracsanctificatorum.1 2. Collocata pyxide super Altari in corporali “genuflcc­ tit; deinde descendens genuflcctit in suppedaneo, ubi per manus clerici deponit velum: iterum ascendit ct genuflectit, aperit capsulam et recondit in ea pyxidem. Genuflectit et claudit capsulam et facta oratione in infimo gradu, genua flectit in plano, ct revertitur, tecto capite, in sacristiam.” 3. Tunc lampades et candelae extinguuntur exceptis iis, quae sunt in Repositorio et Altari pro Vesperis. Ilis tribus diebus “retinenda est consuetudo amovendi aquam benedictam a vasis Ecclesiae,” 2 quamvis datum non sit explicitum praeceptum.3 “Si soleat relinqui in vasis suis, licebit hanc consuetudinem servare.” 4 ART. VI. DE ALTARIUM DENUDATIONE. 231. Celebrans cum stola violacea super albam, associatus a clericis accedit ad Altare capite cooperto. In functione solemni s. Ministri induti alba, Diaconus stola diaconali violacea, ct acolythi manibus junctis praecedunt, ct omnes 1 D. 4049. 4. ’ D. 2682. 54. 3 Gardellini. < Martinucci, II. 25, 80. DE ALTARIUM DENUDATIONE. ■ 345 ante Altare majus in plano genuflectunt praeter Celebran­ tem, qui profunde corpus inclinat. 2. Celebrans cum Ministris et clericis in plano ante Altare stans inchoat alta voce “Ant. Diviserunt sibi quam prosequitur cum psalmo: Deus, Deus meus respice in me 1 recitans illum cum cleri­ cis,” vel s. Ministris. 3. Si chorus adsit, proceditur ad denudationem Altarium circa finem Vesperarum. Antiphonam Diviserunt per Cele­ brantem inchoatam chorus prosequitur simul cum psalmo; at ita sensim, ut (absque repetitione) cum denudatione Altarium prorsus absolvatur. 4. Celebrans adjuvantibus Ministris “Altare denudat amovendo tobalcam superiorem et alias,” relicta tantum tobalea cerata. Acolythi vel clerici ‘‘recipiunt tobaleas, et amovent ab Altari vasa florum, pallium, tapete etc., adeo ut in Altari non remaneant nisi Crux et [sex] candelabra cum candelis cxtinctis.” Tabernaculum a S. Specie vacuum relinquendum est apertum, ne fideles simplices in errorem circa praesentiam Sanctissimi incidant.2 5. “Celebrans, denudato Altari majori, procedet ad denu­ dationem reliquorum Altarium.” Si Altaria magno essent numero, poterunt aliqua denudari ab aliis Sacerdotibus superpelliceo et stola violacea indutis. 6. “Denudatis Altaribus Celebrans redit ante Altare majus: ubi post ultimum versum psalmi repetit antiphonam {Diviserunt}.”3 Revertuntur in sacristiam, uti venerant. Postea “clericus amovebit a Cruce Altaris majoris vestem coloris albi, aptabitque illi consuetam vestem violaceam.” 7. Hoc sancto triduo omnes transeuntes ante Crucem Al­ taris majoris debent reverentiam facere per genuflexionem excepto Celebrante parato, qui tantum profunde inclinat, nisi aliter notetur. Coram Sanctissimo in Repositorio seu Scpulchro sic dicto utrumque genu flectendum est. i Ps. 21. ex fer G. ad Primani. —Altarium denudatio adumbrat Christi flagellati et Crucifixi nuditatem. Altare enim lapid­ eum repraesentat Christum. Ps. 21. totus est de Passione Christi. 2 De Herdt. 3 Hoc triduo laudabiliter reci­ tatur Angelus ter in dic ct ob­ tinentur indulgentiae. S. C. I. 19 Jun. 1885. 346 FERIA V. IN COENA DOMINI. 8. “Curabitur ut assidue adsint qui orent ante SS. Sacra­ mentum in Sacello Sepulchri, utque decens numerus cereo­ rum” sex saltem lumina cerea 4 “in eo colluceant.” Prorsus interdicta est quaevis Benedictio cum Sanctis­ simo vel Expositio publica etiam per modum Quadraginta Horarum per sacrum triduum “a mane feriae quintae usque ad mane Sabbati Sancti” Missa finita.5 Si nulla Fcria V. habeatur functio, sacra Pyxis in suo Altari servari potest usque ad solis occasum, ut fideles loco Sepulchri ad Ssmam Eucharistiam adorandam accedere valeant.0 9. Si urna in Altari parato per noctem non satis tuta esset, s. calix ad vesperam in tabernaculum solitum deferri, ct mane feria sexta ad Repositorium referri possit.7 4 Martînucci, III. 4, 92. 5D. 1190. e D. 3842. 3. 7 De Ilerdt, III. 39. CONSPECTUS RITUUM. 347 CAPUT XVIII. FERIA VI. IN PARASCEVE. DE MISSA PRAESANCTIFICATORUM, SEU DE SACRIS RITIBUS PERSOLVENDIS. ART. I. DE PRAEPARANDIS. 232. In Altari majori: («) “Altare ipsum undequaque nudum cum sex candelabris habentibus cereos extinctos cerae communis. (6) “Crux lignea in eodem cooperta velo violaceo quod facile removeri possit.” Si Crux ordinaria pro denudatione etc. adhiberi nequeat, alia Crux in Altari mane apponatur. (c) “Pulvinar violaceum in secundo gradu Altaris”; in officio solemni duo alia pro s. Ministris. 2. “Zn credentia, (a) Mappa unica plicata pro Altari. (b) “Lcgilc cum Missali. (c) “Bursa nigri coloris cum corporali et purifieatorio; velum nigrum pro calice.” In Officio solemni duo can­ delabra pro acolythis. 3. “Prope credentiam. (a) Tapete, pulvinar violaceum et velum album serico violaceo contextum” pro adoratione Crucis. (b) “Crux proccssionalis.” 4. “In Sacello Sepulchri. (a) Corporale stratum super Altare. (b) “Velum humerale album. (c) “Baldachinum sive Umbella albi coloris. (d) “Intort it ia et cerei pro processione.” ART. II. CONSPECTUS RITUUM HUJUS FERIAE. 233. I. Prostratione ante Altare facta, dicuntur in cornu Epistolae: Prophetia cum Tractu; Oratio; Lectio cum Tractu; Passio.— {Concio.) 348 FERIA VL IN PARASCEVE. Octo Monitiones cum Orationibus. Deponitur casula. II. Denudatio Crucis cum Ilcce lignum, etc. deponuntur manipuli ct calceamenta; adoratio Crucis. Resumptis cal­ ceamentis, manipulis et casula:1 Improperia et Pange lingua gl. I. certaminis cum v. Crux fidelis. Candelae ac­ cenduntur. III. Ad Sacellum. Sanctissimo ibi incensato processio (Vexilla Regis) ad Altare majus, ubi Sanctissimum incen­ satur. IV. Hostia in corporali deponitur, infunditur vinum et aqua ; incensantur oblata, Crux et Altare. Lotio manuum. In medio Altaris: In spiritu humilitatis. Orate fratres. Oremus, Praeceptis salutaribus, cum Pater noster. Libera nos. Elevatio hostiae ; ejusdem fractio. Perceptio Corporis. Panem coelestem. Ter Domine non sum dignus. Corpus Domini n. Sumptio hostiae, calicis ct (unius) ablutionis digitorum nil dicendo. Quod ore sumpsimus. ART. III. DE PRINCIPIO OFFICII USQUE AD DENUDATIONEM! CRUCIS. A. De Officio absque s. Ministris. 234. Celebrans lotis manibus accipit paramenta nigri coloris, uti pro Missa. ‘‘Praecedentibus clericis inanibus junctis accedit ad Altare majus tecto capite. Detecto capite Altari de more reverentiam facit ct procumbit super pul­ vino posito in secundo gradu, ct orat spatio unius Miserere.” 2. “Primus clericus, accepta mappa, illam extendit per longum super Mensam Altaris adjuvante secundo clerico, non explicando cam per latitudinem; ita ut duplicata sit post medium Altaris ct denudatae maneant partes mensae versus frontem ejusdem Altaris’’; seu ita ut remaneat com­ plicata versus candelabra. “Tertius clericus collocat legile cum Missali in cornu Epistolae.” 3. “Celebrans surgit, ct amoto per clericum pulvinari, ascendit Altare et osculatur illud in medio. Accedens ad i In officio non solemni Cele­ brans casulam resumit, postquam improperia recitavit ct Crucem ad Altare reportavit. DE PRINCIPIO OFFICII AD DENUD. CRUCIS. 349 cornu Epistolae legit primam Lectionem cum Tractu/’ mani­ bus Missali appositis. ‘“Deinde dicit: Oremus, et genuflectens cum omnibus: Flectamus genua, et secundus clericus primo surgens dicit: Levate, ct Celebrans subjungit Ora­ tionem : Deus, a quo, etc.” 4. “Deinde legit secundam Lectionem et Tractum” uti supra, “ac successive Passionem. Dicit ibidem” inclinatus versus Crucem: “Munda cor meum” absque Jube, et “prose­ quitur eam partem quae cantaretur in tono Evangelii.” 5. “In line non osculatur librum, sed immediate, (nisi ha­ bendus sit sermo de Passione) incipit in eodem cornu Episto­ lae monitiones” Oremus dilectissimi, etc. junctis manibus, “et Orationes” extensis manibus, in tono 1‘eriali Missæ; ad Oremus ante Orationes extendendae et jungendae sunt manus et caput est inclinandum. Si adsint cantores, omnia can­ tantur. Flectamus genua, etc. ut supra. 6. “Circa finem Orationum primus clericus adjuvante tertio, extendit ante gradus AI taris vel presbyterii tapete, et super primos ejus gradus” in medio “pulvinar violaceum, et velum album serico violaceo contextum expandunt per longum” ad Crucem desuper collocandam. B. De Officio Solemni. 235. Diaconus ct Subdiaconus induti sunt planetis ante pectus plicatis, vel solummodo alba cum manipulo, et Diaconus stola quoque humerali nigri coloris. Omittuntur hac tota feria oscula manus Celebrantis etc., et reverentiae ad chorum. 2. Praecedentibus thuriferario et ceroferariis “sine lumina­ ribus et incenso,” s. Ministri ante Celebrantem capite tecto incedunt. Celebrans et s. Ministri se prosternunt, ponentes capita et brachia in cussinis in superiore gradu positis, dum reliqui genu flectunt capite inclinato, Caeremoniarius ad latus Epistolae, thuriferarius retro ad-sinistram Celebrantis; inte­ rim acolythi unam tobaleam extendunt super Altare, ut supra n. 234, 2; tunc Caeremoniarius legile cum Missali aperto in cornu Epistolae collocat. 3. Diaconus et Subdiaconus simul cum Celebrante as­ cendunt eique assistunt in cornu Epistolae hoc modo: ad 350 FERIA VI. IX PARASCEVE. Lectiones et Passionem stant a dextris Celebrantis, uti ad Introitum; ad Orationes ac Monitiones (Oremus dilectissimi, etc.) retro post Celebrantem, uti ad Orationes Missae. Post Oremus Diaconus cantat Flectamus genua, onmesque genuilectunt, excepto Celebrante,1 Subdiaconus Levate, omnesque surgunt. 4. Lector, superpelliceo indutus, cantat Prophetiam, et Subdiaconus Lectionem tono Epistolae; nempe “in loco ubi legitur Epistola/’ accipientes librum a Caeremoniario qui ipsos comitatur, et genuflectentes in medio ante et post, sed absque salutatione chori et osculo manus Celebrantis. Sub­ diaconus ante Lectionem planetam plicatam adjuvante Caere­ moniario ad scamnum deponit et postea resumit. 5. De Passione vide n. 222.—Diaconus, antequam dicat Munda cor meum, etc., deponit planetam plicatam et induit stolam latiorem, quam post Communionem Celebrantis infra ablutionem (seu in fine Cilicii) mutat cum planeta plicata. 6. Chorus sedet ad Lectiones, stat ad Orationes et ad Pas­ sionem. Thuriferarius et acolythi manebunt apud credentiam; circa Orationem pro haereticis acolythi extendunt tapete cum pulvillo et velo pro Cruce adoranda. 7. Ante Orationem pro Judaeis omittitur Oremus. Flectamus genua.1 2 ART. IV. DE CRUCIS DENUDATIONE ET ADORATIONE. A. De Officio absque s. Ministris. 236. “Completis Orationibus Celebrans descendens per breviorem in planum” ad scamnum “deponit planetam tan­ tum.” Deinde per longiorem redit ad Altare et accipit Crucem, 1 Qui non genuflectit nisi ipso dicat Flectamus g. 2 Quia, inquit Alcuinus, Judaei flexis genibus Christo illuserunt. Per Confessores in tertia Ora­ tione ii intelliguntur, qui in Ecclesia ad officium divinum cantandum sunt deputati. In Psalmis confiteri ct psallere sunt voces svnonvmae. Monitio et Oratio pro Impera­ tore Romano est omittenda. DE CRUCIS DENUDATIONE ET ADORATIONE. 351 et primus clericus accipit Missale.” (In officio solemni Diaconus Crucem tradit.) 2. Tunc descendens per gradus laterales “Celebrans ac­ cedit ad angulum posteriorem cornu Epistolae,” in plano quasi collateralis candelabris Altaris, “facie versa ad popu­ lum, et clericus sustinebit Missale ante illum. Celebrans manu dextra detegit summitatem Crucis usque ad transver­ sum illius exclusive, et Crucem ambabus manibus aliquan­ tulum elevans, gravi voce legit” vel cantat: “Ecce lignum Cnicis; et cum Clericis eadem voce (aut in cantu) prose­ quitur: In quo salus mundi pependit; et omnes genuflectunt cum medicoeri corporis inclinatione praeter Celebrantem et subjungunt : Venite adoremus, (quod concinunt Cantores, si habeantur), et deinde surgunt.” 3. “Celebrans in anteriori parte cornu Epistolae” super suppedaneo “discooperiens brachium dextrum Crucis et caput Crucifixi, et magis elevans Crucem ct vocem” etsi non cantet, “secundo dicit: Ecce lignum Crucis1 ’ et reliqua “ut prius.” 4. “Celebrans tandem in medio Altaris totam dis­ cooperiens Crucem, ct altius manus et vocem elevans, dicit tertio: Ecce lignum Crucis11 et reliqua, ut supra.1 5. “Clericus reponit Missale super legile, ct discooperitur Crux processionalis et aliae omnes per Ecclesiam.” Si tunc commode fieri nequeat, detegantur post officium. 6. “Celebrans descendens per latus Evangelii” ex parte anteriori graduum “portat devote Crucem ambabus mani­ bus elevatam ad locum praeparatum. Ibi genuflexus col­ locat Crucem super velum pulvino superpositum et firmat eam cordulis,” si opus sit. i In tres vices denudatur Crux, quia ter in passione sua Christus illusus est: Piimo in praetorio, velata ipsius facie. Secundo, quando milites coronam de spinis imposuerunt capiti ejus et con­ spuebant faciem ejus et posuerunt arundinem in dextra ejus; quare secunda •'•ice detegitur brachium et caput Crucifixi. Tertio, quan­ do Christo in Cruce posito omnes transeuntes illudebant ei.—Ter postmodum Crux adoratur, ut nimirum tres istac illusiones compensentur. Olim Hierosoly­ mis vera Christi Crux hac dum­ taxat die fidelium adorationi exhiberi consuevit. De Carpo, Bibi, liturg. 352 FERIA VI. IN PARASCEVE. “Surgit et facta genuflexione, vadit ad planum Epistolae, ibique manipulum dimittit, ct sedens in scabello, deponit calceamenta, clericis adjuvantibus.” 7. “Celebrans excalceatus procedit ad adorationem Cru­ cis, quam primo, secundo,’et tertio cum debita distantia,” i. c. intervallo trium fere passuum inter primam ct secun­ dam atque inter secundam ct tertiam genuflexionem “adorat” genuflexione utroque genu cum brevi pausa;2 in tertia genuflexione, quin prius surgat, “osculatur Crucem,” i. e. pedes Crucifixi. 8. “Surgit ct facta genuflexione” simplici 3 “Cruci, redit ad scabellum, ubi calceamenta et manipulum resumit ac manet sedens, capite cooperto.” 4 9. “Clerici deponunt et ipsi calceamenta,” si consuetudo talis sit, “et post Celebrantem ante omnes alios de populo adorabunt Crucem eodem modo quo Celebrans, ct reversi ad sua loca, calceamenta resumunt.” 10. “Post clericos adorabunt sodales cum saccis, si ad­ sint, deinde viri, ultimo mulieres: omnes bini, devote ac graviter. ’ ’ Pro hac adoratione alia Crux loco apto super tapetum apponi, vel ad cancellos a Sacerdote fidelibus osculanda offerri potest.5 11. “Interim primus clericus assistet adorantibus, ct secundus et tertius clericus accedunt ad Celebrantem, ct alta et clara voce recitant cum eo Improperia ct alia, quae sequuntur, omnia vel per partem eorum, prout multitudo vel paucitas adorantium requirit (haec tamen recitabunt submissa voce, si adsint, qui cantent ; et cantores incipient ea accedente Celebrante ad adorationem).” Celebrans illa recitat solus, si clerici nonnisi inepte respondere valeant. Celebrans sedens coopertus legit improperia. Quoniam improperia propter abbreviationes ex Missali a Celebrante ct clericis [Diacono et Subdiacono] difficile reci­ tari possunt, hic apponuntur. 2 Dicens secreto, si velit: Adoramus te, Christe, ct "benedk'tmux tibi: quia per sanctam Cr.ic< m tuam redemisti mundum. Indulg. ’ D. 3S55. 10. * Casulam hic in lemni assumit. 5 “Ono or two in surplice and stole crucifix to be kissed ing.” Cerem. U. S. officio so- clergymen, present the at the rail· IMPROPERIA. 353 IMPROPERIA. RECITANDA A CELEBRANTE CUM SECUNDO ET TERTIO CLERICO, VEL CUM DIACONO ET SUBDIACONO. Prima Pars. 237. Celebr. V. Popule meus, quid feci tibi? aut in quo contristavi te? responde mihi. V. Quia eduxi te de terra Aegypti: parasti crucem Salva­ tori tuo. 2 Cler. [Diac.] R. Agios o Theos. 3 Cler. | Subd.] Sanctus Deus. 2 Cler. Agios ischyros. 3 Cler. Sanctus fortis. 2 Cler. Agios athanatos, cloison imas. 3 Cler. Sanctus immortalis, miserere nobis. Celebr. V. Quia eduxi te per desertum quadraginta annis, ct manna cibavi te, ct introduxi te in terram satis bonam: parasti crucem Salvatori tuo. 2 Cl. R. A gios o Theos. 3 Cl. Sanctus Deus. 2 Cl. Agios ischyros. 3 Cl. Sanctus fortis. 2 Cl. Agios athanatos, eleison imas. 3 Cl. Sanctus immortalis, miserere nobis. Celebr. V. Quid ultra debui facere tibi, et non feci? Ego quidem plantavi te vineam meam speciosissimam : et tu facta es mihi nimis amara: aceto namque sitim meam potasti: et lancea perforasti latus Salvatori tuo. 2 Cl. R. Agios o Theos. 3 Cl. Sanctus Deus. 2 Cl. Agios ischyros. 3 Cl. Sanctus fortis. 2 Cl. Agios athanatos, eleison imas. 3 Cl. Sanctus immortalis, miserere nobis. 354 FERIA VI. IX PARASCEVE. Secunda Pars. Celebr. λ7. Ego propter le flagellavi Aegyptum cum primo­ genitis suis: et tu me flagellatum tradidisti. 2 et 3 Cl. [Diae, et Subd.| R. Popule meus, quid feci tibi? aut in quo contristavi te? responde mihi. Celebr. V. Ego eduxi te de Aegypto, demerso Pharaone in Mare rubrum: et tu me tradidisti principibus sacerdotum. 2 et 3 Cl. R. Popule meus, quid feci tibi? aut in quo contristavi te? responde mihi. Celebr. V. Ego ante te aperui mare: et tu aperuisti lancea latus meum. 2 et 3 Cl. R. Popule meus, quid feci tibi? aut in quo contristavi te? responde mihi. Celebr. V. Ego ante te praeivi in columna nubis: et tu me duxisti ad praetorium Pilati. 2 et 3 Cl. R. Popule meus, quid feci tibi? aut in quo contristavi te? responde mihi. Celebr. V. Ego te pari manna per desertum: et tu me ceci­ disti alapis et flagellis. 2 et 3 Cl. R. Popule meus, quid feci libi? aut in quo contristavi te? responde mihi. Celebr. V. Ego (e potavi aqua salutis de petra: et tu me potasti felie et aceto. 2 et 3 Cl. R. Popule meus, quid feci tibi? aut in quo contristavi te? responde mihi. ( elebr. \ . kgo propter te Chananaeoru m reges percussi: et tu percussisti arundine caput meum. 'i et 3 Cl. R. Popule meus, quid feci tibi? aut in quo contristavi te? responde mihi. Celebr. V. Ego dedi tibi sceptrum regale: ct tu dedisti capiti meo spineam coronam. 2 ET 3 Cl. R. Popule meus, quid feci tibi? aut in quo contristavi te? responde mihi. Celebr. V. Ego te exaltavi magna virtute: et fu me suspen­ disti in patibulo crucis. 2 ΓΤ 3 C'.. Π. p0l)„le meus, quid fcci tibif aut in contristavi te? responde mihi. IMPROPERIA. 355 Tertia Pars. Celebr. V. Crucem luam adoramus, Domine: et sanctam resurrectionem tuam laudamus, et glorificamus: ecce enim propter lignum venit gaudium in universo mundo. Psalm. 66. Deus misereatur nostri, et benedicat nobis. 2 et 3 Cl. R. Illuminet vultum suum super nos, et mise­ reatur nostri. Celebr. λ . Crucem luam adoramus, Domine: et sanctam resurrectionem tuam laudamus, et glorificamus: ecce enim propter lignum venit gaudium in universo mundo. 2 et Cl. R. Crux fidelis, inter omnes arbor una nobilis: nulla silva talem profert, fronde, flore, germine. Dulce lignum, dulces clavos, dulce pondus sustinet. Celebr. V? Pange lingua gloriosi lauream certaminis, et super crucis trophaeo dic triumphum nobilem: qualiter Redemptor orbis immolatus vicerit. 2 et 3 Cl. R. Crux fidelis, inter omnes arbor una nobilis: nulla silva talem profert, fronde, flore, germine. Celebr. λ . De parentis protoplasti fraude Pactor condo­ lens, quando pomi noxiahs in necem morsu ruit: ipse lignum tunc notavit, damna ligni ut solveret. 2 et 3 Cl. R. Dulce lignum, dulces clavos, dulce pondus sustinet. Celebr. λ7. I/oc opus nostrae salutis ordo depoposcerat: multiformis proditoris ars ut artem falleret: et medelam ferret inde, hostis unde laeserat. 2 et 3 Cl. R. Crux fidelis, inter omnes arbor una nobilis: nulla silva talem profert, fronde, flore, germine. Celebr. V. Quando venit ergo sacri plenitudo temporis, missus est ab arce Patris Natus, orbis Conditor: atque ventre virginali carne amictus prodiit. 2 et 3 Cl. R. Dulce lignum, dulces clavos, dulce pondus sustinet. Celebr. V. Vagit infans inter arcta conditus praesepia: membra pannis involuta Virgo mater alligat: et Dei manus, pedesque stricta cingit fascia. i Hymnus Pange lingua, et post quemlibet ejus versum repe- titur Crux fidelis, vel Dulce lignum, ut ibi. 856 FERIA VI. IX PARASCEVE. 2 et 3 Cl. R. Crux fidelis, inter omnes arbor una nobilis: nulla silva talem profert, fronde, flore, germine. Celebr. V. Lustra sex qui jam peregit, tempus implens corporis, sponte libera Redemptor passioni deditus, Agnus in crucis levatur immolandus stipite. 2 et 3 Cl. R. Dulce lignum, dulces clavos, dulce pondus sustinet. Celebr. V. Felle potus ecce languet: spina, clavi, lancea mile corpus perforarunt, unda manat, et eruor: terra, pontus, astra, mundus, quo lavantur flumine. 2 et 3 Cl. R. Crux fidelis, inter omnes arbor una nobilis: nulla silva talem profert, fronde, flore, germine. Celebr. V. Flecte ramos arbor alta, tensa laxa viscera, et rigor lentescat ille, quem dedit nativitas: et superni membra Regis tende miti stipite. 2 et 3 Cl. R. Dulce lignum, dulces clavos, dulce pondus sustinet. Celebr. V. Sola digna tu fuisti ferre mundi victimam: atque portum praeparare arca mundo naufrago: quam sacer eruor perunxit, fusus Agni corpore. 2 et 3 Cl. R. Crux fidelis, inter omnes arbor una nobilis nulla silva talem profert, fronde, flore, germine. Celebr. V. Sempiterna sit beatae Trinitati gloria: aequa Patri, Filioque; par decus Paraclito: Unius, Trinique nomen laudet universitas. Arnen. 2 et 3 Cl. R. Duke lignum, dulces clavos, dulce pondus sustinet.2 238. De fine adorationis. “Circa finem adorationis primus Clericus accendit cereos Altaris/' et si adsint ceroferarii, super credentiam. “Tertius clericus amovet legile cum Mis­ sali ab Altari. Deinde secundus et tertius clericus explicant r 2 Improperia vocantur versus exprimentes et improperantes [improbantes] ingratissimum Ju­ daeorum animum erga Dominum Salvatorem. Post quodlibet im­ properium canitur celebre trisagium Sanctus Deus etc., ut nempe opponatur ingrato Judaeo­ ' rum animo, et ad implorandam divinam misericordiam pro pecca­ tis nostris quae fuerunt causa mortis Christi. Dicitur graece et latine, ut omnis lingua confitea­ tur, quia D. J. Chr. etc. (Do Carpo, Biblioth. liturg. III. 150 ) IMPROPERIA. 357 tobaleam Altaris/” quae hactenus relicta fuerat complicata versus candelabra. “Successive secundus clericus portat ad Altare bursam cum corporali incluso, et super eam purificatoriuni, et explicat corporale, et prope illud in parte Epistolae extendit purificatorium.” Deficiente vero clerico, haec per Celebrantem perficiuntur, postquam Crucem ad Altare reportavit. “Tertius clericus collocat Missale cum legili in cornu Evangelii apertum ct inversum ut in Missa.” “'Completa adoratione Celebrans reportabit Crucem ad Al­ tare cum debitis gcnufiexionibus.” [In Officio solemni Dia­ conus.] Descendit per gradus laterales ad scamnum. Clerici amovent tapete, pulvinar ac velum, et apponitur ignis in thuribulo. Celebrans apud scabellum resumit planetam, et aperto capite accedit ante Altare. B. De Officio Solemni. 239. Celebrans, ut in praeced. (n. 236) paucis exceptis, ibi notatis. Diaconus et Sub diaconus completis Monitionibus (Or. dii.), et Orationibus, comitantur Celebrantem ad scamnum; de­ positis planetis assistunt in denudatione Crucis, Subdiaconus a sinistris facie ad populum versa. Diaconus, comitante Caeremoniario, per latus ascendit ad Altare et, facta genuflexione, accipit Crucem, quam, effigie ad se conversa, defert eadem via et Celebranti tradit; se sistit a dextris ejus cumque adjuvat in detegenda Cruce; Caercmoniarius assistit prope Subdiaconum. 2. Sacri Ministri post Ecce lignum Crucis cum Celebrante prosequuntur : in quo salus mundi pependit. “Choro autem cantante Venite adoremus omnes se prosternunt excepto Cele­ brante.” Ita pro prima,vice in plano ad cornu Epistolae, pro secunda in suppedaneo ad latus Epistolae, pro tertia in media Altaris; tunc genibus flexis manebunt, donec Celebrans, comi­ tante Caeremoniario, Crucem in cussino collocaverit. 3. Tunc sacri Ministri cum Celebrante surgunt, et, facta genuflexione versus Crucem, via breviori ad scamnum acce­ 358 FERIA VI. IN PARASCEVE. dunt. Ibi stant in locis suis, donec Celebrans Crucem adora­ verit; qui iterum “accipit calceamenta, manipulum et casu­ lam.” Cruce per Celebrantem adorata s. Ministri deponunt manipulos, et juxta consuetudinem loci “quae servetur,”1 etiam calceamenta. Deinde, uti Celebrans fecerat, tribus genuflcxionibus simul adorant Crucem, et Crucifixi pedes primo Diaconus, dein Subdiaconus a sinistris ejus genuflexus osculatur. (No. 236, 7.) 4. Ad scamnum imponunt calceamenta ac manipulos, et Subdiaconus planctam; tunc capite tecto sedentes alter­ nat im cum Celebrante recitant improperia, uti supra primus ct secundus clericus. (No. 237.) 5. “Deinde alii clerici et laici, bini et bini, ter genibus flexis, ut dictum est [No. 236, 7], Crucem adorant,”2 ita ut dum duo primi secundo genuflectunt, duo sequentes genuflectant primo. “Interim, dum fit adoratio Crucis, can­ tantur improperia, ct alia quae sequuntur, vel omnia, vel pars eorum, prout multitudo adorantium vel paucitas requirit.” 6. “Circa finem adorationis Crucis accenduntur candelae super Altare” ct credentiam ab acolythis. Subdiaconus ferens Crucem processionalem induit amictum, albam, cin­ gulum, et si uti liceat, planctam plicatam; si desit altei’ Subdiaconus (praeter Subdiaconum Missae), acolythus superpellicco indutus fert Crucem. Duo thuriferarii praeparant ignem. 7. “Diaconus accipiens bursam corporalium,” cum puri­ ficatorio desuper, per viam breviorem ad Altare accedit et “extendit corporale inore solito et juxta illud ponit purifi­ catorium,” genuflectens in suppedaneo versus Crucem ante ct post. Simul Cacrcmoniarius affert Missale ad cornu Evangelii. 8. “Finita adoratione” Diaconus comitante Caeremonia­ rio accedit ad locum ubi Crux posita erat, et facta unius genus flexione “Crucem reverenter,” i. e. flectens utrumque genu, “accipit et reportat ad Altare.” Interim Celebrans omnesque alii genua flectunt. Diaconus, facta gcnuflexionc, ad Celebrantem redit. Omnes sedent. “Ordinatur pro­ cessio. ’ ’ 1 D. 2769. 10. 5. ®Rubr. Miss, propr. DE PROCESSIONE AD SACELLUM. 359 ART. V. DE PROCESSIONE AD SACELLUM ET REGRESSU AD ALTARE CUM SS. SACRAMENTO. A, De Officio absque s. Ministris. 240. “Celebrans flectit unico genu in plano ante Crucem et cooperto capite incedit ut infra.” “Dirigitur Processio per viam breviorem ad Sacellum, ubi asservatur SS. Sacramentum, hoc ordine: 1° Vexillum processionalc;1 2° Sodales sive pii viri; 3° thuriferarius; 4° Crux processionalis denudata, et delata a tertio clerico; 5° Celebrans qui in conspectu SSmi Sacramenti biretum deponit, habens ante se a sinistris secundum clericum.” 2. “Ad Sacellum: Vexillum et Crux sistent e regione Altaris” ad latus Evangelii, thuriferarius ad cornu Epis­ tolae; “procedentes se disponunt hinc inde in duas lineas: juniores prope Vexillum, seniores propinquiores erunt Altari.” 3. “Celebrans, facta genuflexione utroque genu in plano Sacelli, genuflectit in primo gradu Altaris, et orat parumper eum omnibus.” Interim “accenduntur cerei pro proces­ sione, ct disponitur baldachinum sive umbella.” 4. Celebrans “surgit, aperit capsulam, genuflectit” unico genu, “descendit et stans imponit incensum et incensat Sacramentum in capsula” more solito; “surgit et facta genuflexione, extrahit e capsula calicem et ponit super Altare. Genuflectit, claudit capsulam, si in ea remanet pyxis cum Particulis ct descendit primum gradum. Gcnuflexus in suppedaneo accipit velum humerale, surgit et facta gcnuflexionc, stans accipit, ut heri, calicem et secundus clericus velo cooperit.” 5. “Celebrans vertit renes Altari et (deficientibus Can­ toribus), inchoat alta voce,” Hymnum: Vexilla Regis pro­ deunt etc., quem cum secundo clerico prosequitur ut infra.”i i Th© banner, if there be any. Cerem. U. S. 360 FERIA VI. IX PARASCEVE. Vexilla Regis prodeunt: Fulget Crucis mysterium: Qua vita mortem pertulit, Et morte vitam protulit. Quae vulnerata lanceae Mucrone diro, criminum Vt nos lavaret sordibus, Manavit unda et sanguine. Impleta sunt quae concinit David fideli carmine, Dicendo nationibus: Regnavit a ligno Deus. Arbor decora, et fulgida, Ornata Regis purpura, Electa digno stipite Tam sancta, membra tangere. Beata, cujus brachiis Pretium pependit saeculi, Statera facta corporis, Tulit que praedam tartari. 0 Crux, ave, spes unica, Hoc passionis tempore, Piis adauge gratiam, Reisque dele crimina. Te, fons salutis, Trinitas, Collaudet omnis spiritus; Quibus Crucis victoriam Largiris, adde praemium. Amen. 6. Revertitur processio ad Altare per viam breviorem, at intra Ecclesiam, ordine quo venerat, excepto thuriferario, qui thuribulum agitans immediate ante SS. Sacramentum praecedit; “Celebrans sub baldachino, habens secundum clericum [cum libro aperto] ante sc a sinistris.” “In Sacello remanent quatuor candelae accensae,” si adsit pyxis. 7. “Vexillum et baldachinum reponitur extra cancellos; Crux processionalis prope credentiam. Sodales et pii viri remanent extra cancellos, ibique dispositi cereos usque ad Officii finem in manibus tenebunt.” 8. “Celebrans ascendit Altare et calicem ponit super cor­ porale: deinde genuflectit, surgit, et descendit in planum, genuflcxus in infimo gradu deponit velum, et stans imponit incensum, et genuflcxus Sacramentum inccnsat.” B. De Officio Solemni. 241. Cruce per Diaconum reposita statim ordinatur pro­ cessio ad Repositorium. Celebrans cum s. Ministris stans in plano ante Altare incensum imponit in unum thuribulum DE PROCESSIONE AD SACELLUM. 361 sine benedictione.’ “Praecedit Subdiaconus [alter cum plancta plicata, vel alba sine dalmatica] cum Cruce inter duos acolythos deferentes candelabra cum cereis accensis,” immediate post thuriferarios;2 deinde cantores, “ct Clerus per ordinem,” omnes bini; “ultimus Sacerdos cum minis­ tris” praeeuntibus capite tecto per viam breviorem usque ad aditum Sacelli. Omnes, excepto crucifcro, genuflectunt, antequam discedant. 2. “Cum perventum fuerit ad locum Sacramenti,” omnes, excepto crucifcro, flectunt genua. Qui primi in processione incedunt, consistunt propius aditum, ceteri versus Altare, uterque thuriferarius in latere Epistolae. Celebrans cum s. Ministris in plano ante Altare flectit utrumque genu, et in infimo gradu gcnuflectcns “orat aliquantulum.” Interim “accenduntur intortitia, quae non extinguuntur, nisi post sumptionem Sacramenti.” 3. Facta gcnuflexione “Diaconus interim aperit capsulam, in qua reconditum est Corpus Domini,” quin extrahat, et repetita gcnuflexione rodit ad locum suum. “Postea Sacer­ dos surgens, absque benedictione imponit incensum in duo­ bus thuribulis, Diacono naviculam ministrante, ct genu­ flcxus incensa t Sacramentum.” 4. Tunc Caeremoniarius Celebranti imponit velum quod Subdiaconus alligat, “Diaconus” facta gcnuflexione, “ex­ trahens calicem cum Sacramento de capsula, dat ad manus Sacerdotis” gcnuflcxi, “ct tegit extremitatibus veli,” genu­ flectit ct transit ad dextram, Subdiaconus ad sinistram Celebrantis ad populum conversi; statimque “cantatur hymnus Vexilla Regis prodeunt (n. 240, 5), et procedunt ordine quo venerunt,” per viam breviorem ad Altare majus. 5. Ibi acolythi recta ibunt ad credentiam, ubi candelabra deponunt ; item crucifer, seposita Cruce exuit sacras vestes; clerici absque gcnuflexione versus Crucem statim ad sedes suas reversi flectunt genua; vel, si chorus sit retro post Altare, omnes simul cum ferentibus intortitia mox hinc inde in genua procumbunt, et quando Celebrans ad Altare venerit, ante idem semicirculum efficiunt. i Caerem. O. F. M. 2 Quando hi nondum adsint in Sacello. (Martinucci.) 362 FERIA VI. IN PARASCEVE. 6. “Cum venerit Sacerdos ad Altare,” stans tradit Dia­ cono gcnuflexo calicem, genuflectit cum Subdiacono, qui ei detrahit velum humerale; Diaconus vero Sanctissimum in medio Altari collocat, genuflectit et solvit vittam, qua velum calicis ligatum erat, et velum extendit prout fit initio Mis­ sae. Genuflcctit et descendit ad dextram Celebrantis. 7. Deinde more solito thus imponitur et Sacerdos Sanctis­ simum “genuflexus rursum incensat,” Diacono et Subdia­ cono partem posteriorem planctae sustollentibus. Secundus thuriferarius thuribulum seponit. ART. VI. DE RELIQUO OFFICIO HUJUS FERIAE. A. De Officio absque s. Ministris. I i I i I B I I I I I I I I I 1 I I I I I 1 1 ■ 242. Facta incensatione “Celebrans surgens ascendit ad Altare ct genuflectit ; deinde solvit ct amovet velum a calice, et ponit patenam super corporale. Accepto calice deponit ex eo sacram hostiam super patenam,” faciens eam leviter effluere super patenam ; “deinde ambabus manibus patenam ipsam accipiens, collocat Hostiam super Corporale, nihil dicens, neque signans, et patenam ponit ubi alias, sed super Corporale, non subtus.” Si fors s. hostiam tetigerit, abluat digitos. 2. “Celebrans, facta genuflexione, accipit calicem (quem prius non extergit), et accedit versus cornu Epistolae, ct calicem sinistra tenens ponit in eo vinum et aquam sine benedictione et nihil dicens. Calix non abstergitur sed ponitur in latere Corporalis. Celebrans accedit in medium, ct facta genuflexione reponit calicem in loco solito sine signo Crucis, et cooperit palla.” 3. “Ibidem stans imponit incensum in thuribulo absque benedictione et osculis. Accepto thuribulo genuflectit, et incensat oblata, dicens ut in Missis solemnibus: incensum istud etc. Tncensatis oblatis iterum genuflectit, et incensabit Crucem,1 dicens: Dirigatur Domine etc. ct repetita i Hodie incensatur Crux, quamvis super Altari sit SS. Sacramentum, quia Ecclesia in hac feria speciali cultu Crucem veneratur. DE RELIQUO OFFICIO HUJUS FERIAE. 363 genuflexione prosequetur more solito incensationem Altaris, semper gcnuflcctcns, quoties transit per medium.” Secun­ dus vero clericus interim partem posteriorem planctae ejus sublevabit, tertius clericus amovebit ab Altari legile cum Missali illudque suo tempore reponit. Celebrans “incen­ sato Altari dat thuribulum in manu thuriferarii, dicens: Accendat in nobis etc., ct ipse non incensatur.” 4. “Celebrans immediate, advertens, ne terga vertat Sacramento, descendit e suppedaneo” in secundo gradu vel in planum per sinistram suam, “versa facie ad populum, lavat manus, nihil dicens. Redit ad medium Altaris, genu­ flectit, surgit, ct junctis manibus super Altari, mediocriter inclinatus dicit submissa sed intelligibili voce: In spiritu humilitatis etc.” 5. “Celebrans osculatur Altare, genuflcctit, et versus populum in cornu Evangelii dicit: Orate fratres, et redit per eamdem viam, non perficiens circulum, et iterum genu­ flectit. Non respondetur: Suscipiat.” 2 6. “Celebrans junctis manibus ante pectus in tono feriali dicit fvel cantat]: Oremus: Praeceptis salutaribus etc. et dum dicit: Pater noster etc. extendit manus. Clerici (vel Chorus) respondent : Sed libera nos a· malo, ct Celebrans : Arnen secrete; et adhuc tenens manus extensas, subjungit in priori tono feriali [“quo dixit Pater noster”] : Libera nos etc. et clerici (vel Chorus) in fine respondent: Arnen.” 7. “Celebrans genuflcctit, surgit, discooperit calicem, sup­ ponit patenam hostiae, ct tenens manu sinistra patenam super Altari, elevat dextera hostiam, ut ab omnibus videri possit.3 Declinat hostiam immediate super calicem jam discoopertum, et “non gflcctens” statim dividit eam in 1res partes, more solito, nihil dicens, quarum ultimam im­ mittit in calicem, pariter nihil dicens nec signans.” 8. “Cooperto calice genuflcctit, et postmodum surgens, manibus junctis super Altari et inclinatus dicit secreto Per­ ceptio corporis etc. omissis duabus aliis Orationibus. Iterum - Tbi enim mentio fit Sacrificii proprie dicti; in Celebrantis vero verbis referri potest ad Missam diei praecedentis, cujus est con­ summatio. 3 Elevatur altera tantum manu nec fimbriae planetae sustolluntur nec thus adhibetur, no hac dic de novo consecrata putetur. I 364 FERIA VI. IX PARASCEVE. genuflectit, deinde accepta patena cum hostia, ut alias, dicit: Fanon coelestem etc. Domine non sum dignus etc. more solito ter percutions pectus. Hostia se signat, dicendo: Corpus Domini nostri etc. et se communicat.” 9. “Facta brevi meditatione, discooperit calicem et genu­ flect it. Surgit et collectis de more fragmentis, accipit amba­ bus manibus calicem,” vel sinistra patenam, “nihil dicens nec se signans, ct sumit reverenter ex eo particulam hostiae cum vino.” 10. “Omissa consueta calicis purificatione, more solito abluit digitos super calicem cum vino et aqua.—Surgunt interim omnes, et cerei extinguuntur. ” 11. “Celebrans, sumpta in medio ablutione calicem tergit, ac de more componit; ct” paululum “inclinatus, manibus junctis ante pectus, dicit secreto: Quod ore sumpsimus etc.” “Descendens in planum Altaris et facta eum clericis genuflexione Cruci, cooperto capite revertitur in sacristiam.” 243. De Pyxidis Repositione. Si pyxis cum SS. Sacra­ mento in capsula sepulchri asservatur, Celebrans indutus superpcllicco et stola alba “vadit ad sacellum,” et sicuti pridie, “accipit velum pro humeris, et praecedentibus clericis cum cereis accensis reportat pyxidem, servandam in tabernaculo posito super Altari alicujus remotioris capellae in Ecclesia, vel (quod congruentius) in sacristia ; et ante eam lampas continuo ardeat.” 2. “Si autem non adsit sacristia vel capella remotior, pyxis remaneat in loco, ubi calix repositus erat, et lampas ardens jugiter adsit.” 3. “Reposita pyxide, datur signum meridianum Saluta­ tionis angelicae cum crotalo.” B. De Officio Solemni. 244. Tncensato SS. Sacramento Diaconus et Subdiaconus simul cum Celebrante ascendunt ad Altare et genuflectunt ; Subdiaconus accedit ad dextram Diaconi et iterat genuflexionem. Diaconus depromit ex calice velum, quod tradit Caeremoniario in credentia reponendum; deinde tollit pate­ nam et pallam; patenam sustinet elevatam super corporale DE RELIQUO OFFICIO HUJUS FERIAE. 365 ante Celebrantem, qui accipit calicem ct ex eo s. hostiam super patenam deponit ; Celebrans reponit calicem et utra­ que manu “accipiens patenam de manu Diaconi hostiam sacram ponit super corporale nihil dicens. Si tetigerit Sacramentum, digitos abluat in aliquo vase.” Patenam reponit super corporale a dextris suis. 2. Interim Caeremonia ri us vel acolythus affert ampullas etc. et “Diaconus imponit vinum in calicem,” quem sinistra elevatum tenet, “et Subdiaconus aquam, quam Sacerdos non benedicit, nec dicit super eam Orationem consuetam.” Subdiaconus transit ad sinistram Celebrantis, gcnuflcctens ante ct post. Sacerdos “accipiens calicem a Diacono, ponit super Altare, nihil dicens: et Diaconus illum cooperit palla.” 3. “Deinde Celebrans imponit incensum in thuribulo absque benedictione, et incensat oblata,” deinde Crucem1 “ct Altare more solito” uti in Missa solemni, dicendo Incen­ sum istud etc. et Dirigatur etc. “Quando reddit thuribu­ lum Diacono, dicit Accendat etc. et ipse non incensatur.” Thuriferarius thuribulum reportat in sacristiam. 4. “Postea Sacerdos” in cornu Epistolae in alterum gradum vel in planum descendens “lavat manus nihil dicens” facie ad populum versa, dum Diaconus manutergium, Subdiaconus aquam ei ministrat.1 2 Celebrantem sequentes, Diaconus per secundum gradum, Subdiaconus in plano, genuflcctunt in medio et se sistunt retro post Cele­ brantem. Qui dicit : In spiritu humilitatis etc. deinde Orate fratres etc. Non respondetur Suscipiat. 5. Postea in cantu feriali Celebrans dicit: Oremus: Prae­ ceptis salutaribus etc. Sub finem Orationis Libera nos Dia­ conus ascendit ad dextram, Subdiaconus ad sinistram Cele­ brantis, ct genuflcctunt in supremo suppedaneo ad eleva­ tionem s. hostiae, at non sustollentes planetam. Statim, dum Celebrans demittit s. hostiam non iterans genuflexionem post elevationem, s. Ministri ascendunt ad latera Celebrantis; Diaconus detegit calicem; et postquam Celebrans s. hostiam in tres partes divisit ultimamque partem in calicem immisit, 1 D. 2003. 3. 2 Vel forsitan melius cerofe- rarii aquam ac manutergium porrigunt. 366 DE FERIA VI. IX PARASCEVE. Diaconus calicem cooperit, celebrans cum ministris genu­ flectit, qui loca mutant iterumque genuflectunt. 6. Post Orationem Perceptio corporis genuflectunt cum Celebrante, pectus ad Domine non sum dignus percutiunt et ad Communionem se inclinant. Subdiaconus calicem suo tempore detegit, vinum et aquam pro una ablutione digi­ torum infundit. 7. Surgunt omnes et candelas suas extinguunt. Subdiaconus transit ad latus Evangelii, genuflectens in medio infimi gradus, ct extergit componitque calicem, ut in Missa solemni, altero acolytho afferente velum, atque cali­ cem ad credentiam defert; deinde revertitur ad sinistram Celebrantis. Diaconus interim prope credentiam deposita stola latiori resumit planctam plicatam et revertitur ad dextram Cele­ brantis. 8. Dicta Oratione Quod ore sumpsimus clauditur Missale ct omnes de Altari descendunt, genuflectunt in plano3 ct capito tecto discedunt, praecedentibus thuriferario sine thuribulo et acolvth V is sino caudei abris. 9. “Et dicuntur ATesperae sine cantu.” relictis super Altari candelis accensis, “ct denudatur Altare” ab acolytho sine alia caeremonia. 3 D. 3059. 4. DE PRAEPARANDIS. 367 CAPUT XIX. DE SABBATO SANCTO. ART. I. DE PRAEPARANDIS PRO OMNIBUS S. FUNCTIONIBUS. 245. “Extra portam principalem,” in atrio seu in aditu ipso : (îz) “Mensa cum mantili albo, et super eam: (Z>) “Legile parvum cum Missali. (c) “Patera argentea/’ vel argenteo colore obducta, “cum quinque globulis incensi; (J) “Thuribulum et navicula cum thure. (c) “Vas aquae benedictae cum aspersorio;” nisi haec (c-c) a clericis portentur. (/) “Manipulus, stola et dalmatica albi coloris.” Pro officio solemni manipulus violaceus Subdiaconi. (g) “Laterna cum candela” et ramentum sulphuratum ad accendendum lumen. (//.) “Item prope mensam tripes cum foculo1 in quo carbones accendendi pro novo igne.” (i) “Forcipes ferreae.”1 23 (/.·) “Arundo ornata cum tribus candelis in summitate.”1 2. “In Altari majori: (a) Duplex in eo Pallium [Antipendium], album subtus et violaceum desuper.” Tabernaculi ostiolum relinquatur apertum. (6) “Pes ligneus vel basis marmorea in latere Evangelii pro firmanda arundine. (c) “Legile pro Praeconio” panno albo contectum. 1 Chafing pan. 2 Tongs. 3 Candelas oportet conjungi in inia parte et quid unum veluti cfformarc, exinde in tres distingui aeque inter se dissitas, adeo ut trianguli similitudo in vertice oriatur; ad mysterium nempe Unitatis et Trinitatis per sym­ bola exprimendum. (Gavant.) 368 DE SABBATO SANCTO. (d) ‘‘Cereus benedicendus,4 aptatus in candelabro magno a latere Evangelii.” (e) Aliud legile nudum ad legendas prophetias, in medio presbyterii ponendum. (/) “Lampades compositae.” 3. “//? credentia,: mensa mantili albo cooperta” etc. Pro officio solemni : duo candelabra pro acolythis, in bene­ dictione fontis; tres cussini violacei. Ibidem vel ad scamnum: planeta et manipulus violaceus pro Celebrante et manipulus viol, pro Diacono. 4. “In sacristia: (a) Stola et pluviale coloris violacei; manipulus, stola et planeta violacea” nisi ponantur in scamno. (6) Paramenta alba pro Missa. Pro officio solemni planetae plicatae violaceae pro Diacono ?t Subdiacono. 5. “In Baptisterio : (a) Mensa cooperta albo mantili. (b) Manutergia duo. (c) Vas pro aqua benedicta et aspersorium. (d) Vasa ad extrahendam aquam e fonte. (c) Ampullae oleorum Chrismatis et Catechumenorum. (/) Vasa ad lavandas manus cum mica panis. (g) Bombacium ad manus inunctas tergendas.” Fons diebus praecedentibus purgandus est. ART. II. CONSPECTUS FUNCTIONUM SABBATI SANCTI. 246. T. Benedictio ignis cl granorum incensi: Sacerdos indutus pluviali violaceo, crucifer etc. procedunt ante portam, ct ignis ac 5 grana benedicuntur. Sacerdos [Diaconus] induit dalmatieam etc. albi coloris; imposito thure processio ad Altare; Lumen Christi (a) ad ingressum, (ύ) in medio Ecclesiae, (c) ante Altare. ♦ Cereus Paschalis renovari non debet quotannis ex toto; sed potest et debet renovari tantum, quum pars accendenda non sufficiat pro toto tempore Paschali, D. 3895. 1. DE PRINCIPIO OFFICII AD BENEDIC. CEREI. 369 II. Exsultet: Dicto Jube Domine [Domne] benedicere etc., ct incensato libro in latere Evangelii : Exsultet. Deponuntur paramenta alba. III. Prophetiae: Sacerdos indutus manipulo, stola ct casula violacea in cornu Epistolae legit 12 prophetias etc. Deponit casulam et manipulum, ct si fons sit benedicendus, resumit pluviale violaceum. IV. Benedictio fontis: processio ad Baptisterium, Sicut cervus; duae Orationes ct Praefatio; aspergitur Clerus et populus; infunduntur s. olea; processio ad Altare. V. Litaniae, intra quas, si cantores adsint, Sacerdos [et s. Ministri] sint prostrati ; ad Peccatores in sacristiam; accen­ duntur candelae, desumitur antependium violaceum, (dete­ gitur imago imminens Altari,) etc. VI. Missa sine Introitu, Credo, Offertorio, Agnus Dei, osculo pacis. Vesperae loco Communionis etc. Reportatur pyxis cum s. Particulis. ART. III. DE PRINCIPIO OFFICII USQUE AD BENEDICTIONEM CEREI. A. De Officio absque s. Ministris. 247. “Extra Ecclesiam” per sacristain vel alium minis­ trum “excutitur novus ignis e silice, et ex eo accenduntur carbones in foculo. ” “ Celebrans lotis manibus accipit amic­ tum, albam, cingulum, stolam et pluviale coloris violacei,” vel “sine casula.” 1 2. “Proceditur ad portam principalem hoc ordine: (a) “Primus clericus manibus junctis” (thuriferarius) ; (b ) “ Tertius clericus cum Cruce processional! ;” (c) Clerus, si adsit ; (d) “Celebrans tecto capite inter Clericos secundum et quartum.” 3. “Extra portam Clericus cum Cruce sistit in limine por­ tae renes eidem vertens, facie Crucifixi versa ad Celebran1 Rubr. Miss. 370 DE SABBATO SANCTO. tem; qui stans benedicit ignem tribus Orationibus: deinde unica Oratione grana incensi. “ Dum Celebrans benedicit incensum primus clericus for­ cipe novum ignem benedictum ponit in thuribulo. Cele­ brans imponit cum benedictione [Λ.6 illo benedicaris etc.] ct osculis incensum in thuribulo, deinde aspergit ignem et grana, dicens Ant. Asperges me etc., et eadem thurificat. Thuriferarius accipit thuribulum.” 4. “Celebrans,” sin adsit Diaconus vel alius Sacerdos pro Exsultet, “deposito pluviali ac stola coloris violacei, accipit manipulum, stolam in humero sinistro et dalmaticam albi coloris. Interim secundus clericus accendit de novo igne candelam reconditam in laterna, ct quartus accipit pateram cum granis incensi.” 5. “Celebrans iterum ponit incensum in thuribulo cum benedictione et osculis, ct postea [Diaconus] accipit arundi­ nem. Proceditur ad benedictionem cerei ordine sequenti: (a) Clericus cum granis incensi a dextris, et thurifera­ rius a sinistris; ( b ) Tertius clericus cum Cruce ; ’ ’ (c) Clerus, si adsit ; (cZ) “Celebrans [post Diaconum] cum arundine et cleri­ cus cum candela (laterna) a sinistris ejus. Ingrediuntur Ecclesiam et sistunt, quando Celebrans in­ gressus fuerit januam Ecclesiae.” 6. “Celebrans ingressus Ecclesiam inclinat Arundinem, et accensa ex candela una ex tribus candelis per secundum clericum, genuflectit. genuflectentibus omnibus excepto clcrrico portante Crucem. Celebrans [Diaconus] gcnuflexus clara voce dicit [cantat si adsint cantores] : Lumen Christi: tum surgit, surgentibus omnibus, et clerici (vel Chorus) respondent: Deo gratias. Proceditur usque ad medium Ecclesiae, ubi secundo fiunt ut supra, accensa secunda candela; praeter modulationem vocis, quae altior esse debet. Proceditur tandem ante gradus Altaris, et accensa tertia candela, tertio fiunt antcdicta cum altiori voce.” DE PRINCIPIO OFFICII AD BENEDIC. CEREI. 37Ί B. De Officio Solemni. 248. Celebrans ut num. praecedenti. Diaconus et Subdiaconus1 induunt albas, et planetas pli­ catas si uti liceat, sine manipulis; Diaconus etiam stolam humeralem coloris violacei. 2. Proceditur ad portam ordine sequenti: (a) Tres acolythi: medius cum vasculo aquae benedictae; a dextris ejus thuriferarius cum thuribulo vacuo et navicula, a sinistris afferens grana; (Ζ;) Subdiaconus Missae ferens Crucem; (c) Clerus; (iZ) Celebrans et Diaconus a sinistris ejus, capitibus tectis. 3. In atrio aut extra portam Crucifer se sistit contra portam vel in limine; facie ad Celebrantem versa; Diaconus a dextris Celebrantis, Caeremoniarius a sinistris, acolythi cum thuri­ bulo et granis prope Celebrantem retro a dextris; Clerus dis­ positus in unum vel plures ordines, seniores propiores Cele­ branti juniores Crucifero. Caeremoniarius accipit bireta Diaconi et Celebrantis. Acolythus vasculum aquae benedictae deponit et sustinet Missale ante Celebrantem. Xovus ignis reperiatur accensus. 4. Benedictio ignis et granorum Iit uti in Missal i, et supra (A) notatur. Diaconus et Caeremoniarius ministrant ad adspersionem et incensationem; thuriferarius ut supra (A). 5. Tum Diaconus exuit paramenta violacea et assumit manipulum, stolam humeralem et dalmaticam albi coloris, adjuvante Caercmoniario ; Subdiacono acolythus manipulum violaceum imponit; acolythus ex igne benedicto parvam can­ delam accendit. Celebrans, Diacono ministrante, imponit thus pro processione et incensatione libri ad Exsultet. ( Para­ menta deposita et biretum Diaconi clerici ad scamnum deferunt.) 6. Processio dirigitur hoc ordine: (a) “Praecedit thuriferarius, cum acolytho deferente in vase quinque grana incensi” a dextris ejus;i i Celebrans et s. Ministri pro benedictione cerei, pro Prophetiis et Exsultet, ac pro benedictione fontis iidem debent esse ac pro Missa (D. 2783. 1; et 2965. 3.). 372 DE SABBATO SANCTO. (δ) “Sequitur Subdiaconus cum Cruce” solus; (c) “Et Clerus per ordinem ;” (d) “Deinde Diaconus cum arundine” et a sinistris ejus acolythus cum candela accensa.” (e) “Post eum Celebrans” capite tecto. 7. “Cum Diaconus” et Celebrans “ingressus est Ecclesiam,” consistunt omnes, et Diaconus “inclinat arundinem, et acoly­ thus deferens candelam accensam de novo igne accendit unam ex illis tribus candelis; et Diaconus elevans arundinem genu­ flectit, similiter et omnes alii cum eo, praeter Subdiaconum Crucem ferentem, et cantat solus: Lumen Christichoro respondente: Deo gratias omnes surgunt et progrediuntur. 8. Ita porro in medio Ecclesiae Lumen Christi etc. et ante Altare eadem verba “cantans altius;"2 ubi consistunt Sub­ diaconus et thuriferarius cum socio suo ante infimum gradum, yliqui de clero hinc inde, vel ob loci angustiam petunt sub­ sellia chori, Diacono et Celebrante pergentibus usque ad medium fere presbyterii, ABT. IV. DE BENEDICTIONE CEREI. A. De Punctione absque s. Ministris. 249. “Responso pro tertia vice Deo gratias, omnes for­ mant rectam lineam cum Celebranto in medio ante Altare. Secundus clericus deponit candelam cxtinctam super creden­ tium et accipit Missale pro Praeconio, et tradit illud Cele­ branti, qui vicissim dat illi Arundinem.” 2. “Celebrans tenens Missale genuflectit in infimo gradu Al­ taris, dicit tantum: Jube Domine benedicere. Dominus sit in corde meo. et in labiis meis: ut digne et competenter annun­ tiem suum paschale praeconium. Arnen. Deinde surgens, ac facta cum omnibus genuflexione Altari,” exceptis Cruci fero et acolytho tenente arundinem, “accedit ad legile paratum in plano Evangelii pro praeconio hoc ordine: 2 e. g. notas muticas: 1° A., 2° B., 3° C sharp. DE BENEDICTIONE CEREI. 373 “Thuriferarius habens a dextris Clericum cum granis. ‘Clericus cum Cruce habens a sinistris Clericum cum Arundine. “Celebrans cum Missali.” 3. “Ad legilc in plano Evangelii sic se disponunt recta li­ nea, et vertentes faciem sicut Celebrans,” nempe versus aquilonem prout fit ad cantum Evangelii nisi cantetur in ambone.1 (c) Thurif. (fr) Crucif. [vel Subd.2] (ci) Celebr. [vel Diae.2] □ (i?) Arund. [] (c) Grana. (a) “Celebrans ponit Missale super legile;” (Z>) “Clericus cum Cruce a dextris Celebran­ tis (c) “Thuriferarius a dextris supradicti;” (d) “Clericus cum arundine a sinistris;” (e) “Clericus cum granis a sinistris arundi­ nis.” 4. “Celebrans accedente thuriferario incensat Missale apertum super legilc ct incipit praeconium Exsultet etc. clara voce (vel cantans).—Ad verba : Curvat imperia, infigit grana, incensi hoc ordine: 425 Quartus clericus deponit in 3 credentia pateram, ubi erant grana incensi, et accipit vir­ gam cum candelula superinflexa, et redit ad pristinum locum. “Ad verba: Rutilans ignis accendit, Celebrans ex Arun­ dine cereum accendit. Ad verba: Apis mater eduxit, qui­ escit, donec quartus clericus ex cereo per candclulam in virga lampadcm vel lampades accendat.’ ’ (Oratio pro Rom. imperio Respice usque ad Per eumdem I). omittenda est.) 5. “Finito praeconio Celebrans claudit Missale: secun­ dus clericus firmat Arundinem in sua basi a latere Evan­ gelii: tertius deponit Crucem. Praecedentibus clericis, facta genuflexione Altari, revertitur ad sacrist iam” vel ad scamnum. “Ibi depositis paramentis albis accipit manipu­ lum, stolam ct planctam coloris violacei.” 1 D. 4057 et 4198. 8. 2 In functione solemni. 374 DE SABBATO SAXCTO. 6. 1 ‘ Cereus paschalis accendetur in Missis in omnibus Dominicis ac festis Domini, et Sanctorum de praecepto;” item juxta S. R. C.3 “accenditur ad Missas et Vesperas solemnes in tribus diebus Paschae, Sabbato in Albis et in diebus Dominicis usque ad festum Ascensionis Domini, quo die cantato Evangelio [per acolythum] extinguitur ;” porro ex laudabili consuetudine accendi potest per totam octavam Paschatis, in festis Sanctorum solemni ter celebratis, in Missa parochiali etiam non cantata in Dominicis, nunquam vero in Missis coloris violacei vel nigri.4 “In die Ascensi­ onis Domini, completa Missa, removetur e candelabro, et servalur accendendus in vigilia Pentecostes ad Benedictio­ nem fontis;” ardere vero non debet, dum cantatur Missa in vigilia Pentecostes.5 B. De Functione Solemni. 250. Postquam Lumen Christi etc. tertia vice cantatum est, “Celebrans ascendit ad Altare,” quod osculatur in me­ dio, et se sistit “in cornu Epistolae et Diaconus dat Arun­ dinem uni acolytho” scii, socio qui parvam candelam depo­ suerat. Diaconus a Caeremoniario accipit librum, ascendit ad Altare ibique “petit a Celebrante benedictionem ut fit ad Evangelium,” dicens tantum Jube Domne benedicere, “Sacerdote dicente: Dominus sit” etc., nempe pro verbo Evangelium suum dicet suum paschale praeconium; et omittit osculum manus/’ 2. Diaconus descendit in planum et ibi una cum ministris, exceptis Crucifero ct acolytho cum Arundine, genuflectit, ipse in gradu, reliqui in plano; tunc subsequens alios “vadit ad pulpitum et ponit super eo librum;” omnes stant ut supra n. 249, 3. 3. Diaconus librum ineensat ut ad Evangelium. Omnes surgunt et Celebrans se convertit “ut fit ad Evangelium. Diaconus cantat Exsultet,” omniaque perficit ut in Alissali et num. praeccndenti notatur.7 3D. 235, 11. « Cfr. Merati I. 4, 10. In bene­ dictione cum SS. Sacramento cereus non accenditur. D. 3479. 3. 5 D. 4048. 10. e Caer. Ep. II, 27. 9. 7 Durante praeconio crux Ce­ rei Paschalis delet respicere DE PROPHETIIS. /·) 4. Completa benedictione cerei Diaconus, clauso libro, una cum Subdiaeono, qui acolytho Crucem seponendam tradit, vadit ad scamnum, ubi “depositis albis sumit violacea para­ menta,” i. c. manipulum, stolam ct planetam plicatam. Simul Celebrans per latus descendit et “exuitur pluviali, et sumit manipulum ct casulam violacei coloris.” Adjuvant Caercmoniarius et acolythi. ART. V. DE PROPHETIIS. A. De Functione absque s. Ministris. 251. “Celebrans paratus ut supra (plancta violacea etc.) praecedentibus clericis procedit ad Altare. Facta reverentia Cruci ascendit ad Altare, osculatur illud in medio, ct accedit ad cornu Epistolae;” vel a scamno ascendit per gradus late­ rales. “Ibi alta voce legit duodecim Prophetias, Orationes et Tractus genuilcctens cum omnibus, dum ante Orationes, excepta ultima, dicit : Flectamus genua, ct clericus surgens respondet: Levate.” 2. “Completa ultima Oratione, Celebrans facta ibidem reverentia,” i. c. inclinatione, “Cruci, descendit ad scabel­ lum in plano Epistolae, et deponit planetam et manipulum. Si Ecclesia habuerit fontem baptismal em,5 Celebrans accipit pluviale violaceum. Si autem fontem non habet, accedit sine casula ante Altare pro Litaniis.” B. De Functione Solemni. 252. Diaconus et Subdiaconus simul cum Celebrante ac­ cedunt per gradus laterales ad cornu Epistolae. Infra Pro­ phetias vel Tractus consistunt a dextris Celebrantis ut ad Introitum ; ad Orationes vero retro post Celebrantem uti ad Orationes in Missa. Post Oremus, excepto ultimo, Diaconus cantat : Flectamus genua, omnesque genuflectunt excepto Celebrante, Subdiaconus: Levate omnesque surgunt. Celebrantem, post praeconium populum. D. 4198. 7. 8. 5 Seu jus baptizandi, DE SABBATO SANCTO. 376 Caercmoniarius pro quaque Prophetia Lectorem cum inclina­ tione invitat, qui simul cum illo procedit ad legile in medio Presbyterio, ibique genuflexionem ad Altare ct reverentiam ad chorum faciunt, et Lector Prophetiam integram 6 cantat manibus ad libium appositis; simul “Celebrans legit eas submissa voce.” Lector, nisi cantetur Tractus, expectat ante Legile et gemtflectit ad Flectamus genua, ac statim, salutato Choro et comi­ tante Caeremoniario, revertitur. Prophetiae omitti vel mutilari non possunt, ubi hodie celebratur. Deficientibus Lectoribus Celebrans eas alta voce legit. Thuriferarius ct acolythi stabunt ad credentiam. ART. VI. DE BENEDICTIONE FONTIS. A. De Functione absque s. Ministris. 253. Primus clericus accipiens Cereum (paschalem) et tertius Crucem processionalem veniunt ante Altare. Duo alii clerici veniunt ad Celebrantem, qui procedit ante Altare, reverentiam facit Cruci ct incipit alta voce (nisi ad­ sint, qui cantent) Tractum : Sicut cervus etc. ut infra, quod lente prosequetur cum clericis vel solus si inepte recitent. 2. “Dirigitur processio ad fontem hoc ordine: (n) “Clericus cum Cereo; (6) “Clericus cum Cruce;” (c) Cantores et Clerus si adsint; (d) “Celebrans medius inter clericos, recitans (si desint Cantores) tecto capite, Tractum:” λ . Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum; ita desi­ derat anima mea ad te, Deus. V. Sitivit anima mea ad Deum vivum: quando veniam, et apparebo ante faciem Dei? A . Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi per singulos dies: Vbi est Deus tuus? 3. “Ante cancellos fontis sistunt omnes, et Celebrans lacie versa ad Crucem, ’ quae sit extra aditum Baptisterii versus partem dextram, “expleto Tractu dicit” vel tono ” D. 3104 s. DE PROPHETIIS. 377 feriali cantat primam “Orationem, sustinente librum quarto clerico, nisi adhibeatur legile.” Tunc “clericus cum Cereo, et deferens Crucem ingrediuntur cancellos Baptisterii, si loci capacitas sinat,” vel approximabunt ad fontem: “stabunt vero semper ante faciem Celebrantis.” 4. “Celebrans accedit prope fontem, et dicit,” vel cantat “secundam Orationem ct Praefationem, tenens semper manus junctas,” et, si nihil obstat, facie ad orientem seu Sanctuarium versa. “Intra Praefationem, juxta proprios Rubricae locos, haec peragit,” quae in Missali notantur. Quando “manu aquam dividit, ct effundit eam versus qua­ tuor mundi partes,” fit versus “Orientem, Occidentem, Aquilonem ct Austrum hoc modo : 34 ” 5. Finita Praefatione, ct dicto: Per Dominum etc. R. Arnen, secundus clericus accipit vas pro Aqua benedicta, ct cum eo haurit aquam ex fonte. Celebrans, accepto aspersorio, aspergit se et circumstantes; deinde, medius inter clericos aspergit omnes per Ecclesiam de dicta Aqua ct re­ vertitur ad Fontem; vel alius Sacerdos, si adsit, indutus su per pelliceo ct stola violacea, aspersorium porrigit Cele­ branti se ipsum ct circumstantes aspergenti, dein populum per Ecclesiam aspergit, ac reversus stolam deponit. 6. “Extrahitur Aqua benedicta pro fontibus lustralibus, benedictionibus domorum et esculentorum, ac aspersione in crastinum.” 1 7. “Celebrans accedens ad Fontem infundit in aquam Oleum Catechumenorum in modum Crucis, dicens: Sancti­ ficetur etc. Deinde similiter Chrisma, dicens: Infusio Chrismatis etc. Tandem infundit simul utrumque Oleum, pariter in modum Crucis, dicens: Commixtio Chrismatis etc. Miscet manu sua Olea infusa cum aqua, ct spargit per omnem fontem. Abstergit manum bombacio, deinde lavat manus cum mica panis.” Fons vero clauditur vel caute custoditur, ne fideles Aquam pro aspersione ex­ hauriant. 1 As, generally, the font is not sufficiently largo, the water is blessed in a more capa­ cious vessel ; in which case the font is filled with blessed water by moans of vases prepared for that purpose. Cerem. IT. S. 378 DE SABBATO SANCTO. 8. “Parochus curet, ut Presbyter vel Clericus, si possibile sit, in Sacris constitutus2 nova Olea Sacra recipiat. Quod si aliquod adhuc extet impedimentum, idem Parochus vel per se vel alium Sacerdotem benedicat fontem sine sacrorum Oleorum infusione, quae privatim opportuno tempore fiet : nisi aliquem baptizare debeat ; tunc enim in ipsa benedicti­ one solemni vetera Olea infundat.” 3 “Sustineri non potest consuetudo benedicendi solemniter aquam in Sabbato Sancto et vigilia Pentecostes in vase seu fonte portatili sine sanc­ torum Oleorum commixtione.” 4 “Aqua baptismalis in Parochiis est benedicenda in Sab­ batis Paschae et Pentecostes, non obstante quacumque con­ traria consuetudine, quae omnino eliminari debet.”5 B. De Functione Solemni. 254. Completa Oratione post Prophetias Celebrans, Diaco­ nus et Subdiaconus a latere descendunt ad scamnum et ma­ nipulos deponunt, adjuvantibus Caeremoniario et acolythis. Celebrans deposita casula induitur pluviali violaceo. Can­ delae ceroferariorum in credentia accenduntur. Chorus in­ terim sedet. 2. Proceditur ad fontem hoc ordine: (а) Clericus cum Cereo paschali (thuriferarius) ; (б) Clericus ferens Crucem processionalem superpelliceo indutus1 medius inter ceroferarios ; (c) Cantores; (d) Clerus; ultimo Caercmoniarius; (c) Celebrans, medius inter s. Ministros, sustinentes fim­ brias pluvialis; hi tres capite tecto. In via cantatur Sicut cervus. 3. Ad Baptisterium clericus eum cereo subsistet versus dextram Diaconi ; Crucifer eum ceroferariis extra aditum ad 2 Deficientibus clericis, licet Olea consecrata mittere per viros laicos, mode constet de eorum, qui ad id deputantur, fidelitate; non voro licet ea transmittere per Express. S. R. U. I. 1. Mai. 1901. nec per Parcel Post. 3 D. 3879. J Vinum mixtum cum aqua in calicem infundebatur, et cantabatur Hallel=Alleluja, i. e. Psalmus 113, 9 etc. usque ad Psalmum 117. (Ilebr. 115-118), qui Psalmi inscribuntur Alleluja, ct recitabantur a patre familias (hîc a Christo Domino), dum reliqui (Apostoli Domini) post versum quemque dimidium respondent Alleluja. 260. In ista nocte igitur Christus Dominus cum Apostolis suis ita oravit Ps. 113. 9: Chr. 11 “ “ (v. 9) Non nobis, Domine, non nobis, Apost. Sed nomini tuo da gloriam. “ (v. 10) Super misericordia tua, et veritate tua “ Nequando dicant gentes : Ubi est Deus eorum “ Etc. etc. R. Alleluja. R. Alleluja. R. Alleluja. R. Alleluja. Qui Psalmus aliquo modo exemplar fuit pro petitionibus quae per modum Litaniarum in antiquis Liturgiis initio Missae fidelium (ante oblationem) continentur. Diaconus enim, dimissis Catechumenis, Energumenis et poenitentibus, dicebat: “Flectamus genua, quotquot sumus fideles” et recitabat petitiones pro tota Ecclesia et singulis statibus, pro Episcopis, Presbyteris, Diaconis, etc. Populus vero flexis 2 Exod. 12, 2G ct Deut. G, 20. 388 DE COENAE DNI ET S. LITURGTAE RELATIONE. genibus respondebat post singulas petitiones seu admoniti­ ones inore Litaniarum: Kyrie eleison. Tunc fideles jussi ut “levarent,” stabant capitibus inclinatis (inde adhuc: hu­ miliate capita vestra Deo) ; et Celebrans super illos manibus expansis orationem recitabat. Quae Litaniae in Graecorum Liturgia adhuc continentur, nempe Ectenia post Evangelium ; et similis Litania, Irenica, (postea addita,) quae ante Lectiones recitatur.3 In Litur­ gia vero Romana haec solemnis supplicatio litanica suo loco post Evangelium remansit Foria VI. in Parasceve. 2. Finito Psalmo 113. Christus accepit panem (at non­ dum fregit), eumque in mensa deposuit. Deinde “accepto calice gratias egit, et dixit : accipite et dividite inter vos,” 4 i. e. instruens Apostolos, ut postea omnes ex eodem hoc calice biberent, (alias enim ad coenam paschalem singuli e singulis calicibus bibebant) ; addens, se ipsum nolle amplius ex hoc calice bibero : “non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat.” 3. Deinde juxta ritum paschalem dicendus erat Psalmus 114. et Ps. 115. (Ilebr. unus Ps. 116.). Chr. “ a “ a (1) Dilexi, quoniam exaudiet Dominus Vocem orationis meae (etc.). Quid retribuam Domino Pro omnibus quae retribuit mihi ? Calicem salutaris accipiam (etc.). Apost. “ “ “ “ R. R. R. R. R. Alleluja. Alleluja. Alleluja. Alleluja. Alleluja. 261. Tunc in ritu Coenae paschalis recitandi erant Psalmi 116. ct 117., qui verbis, jubilantibus et sublimibus invitant ad laudem Dei et gratias agendas; qui Psalmi sunt forma Praefationis, seu potius Anaphorae Eucharisticae.—Notum namque est Praefationem proprie significare dialogum cele­ brantem inter et populum: Sursum Corda, gratias agamus, etc. Canon seu Anaphora Eucharistica, quae corresponde! Magno Allel. Coenaepaschalis incipit a verbis: Vere dignum et justum est. 2. Recitavit igitur Chr. Laudate Dominum omnes gentes (etc.). Apost. R. Alleluja. Chr. Confitemini Domino, quoniam bonus: • Cf. n. 206. < Luc. 22, 17. DE COENA DOMINI. 389 Apost. Quoniam in saeculum misericordia ejus (etc.). Chr. De tribulatione invocavi Dominum. Apost. Alleluja (etc.). 67/r. 0 Domine, salvum me fac [Hosanna], Apost. 0 Domine, salvum me fac [Hosanna]. Chr. 0 Domine, bene prospera. Apost. 0 Domine, bene prospera. Chr. Benedictus, qui venit. Apost. In nomine Domini. Chr. Benediximus vobis. Apost. De domo Domini. Chr. Deus Dominus, ct illuxit nobis. Apost. Alleluja. ('hr. Constituite diem solemnem in condensis usque ad cornu altaris. Apost. Alleluja. 3. Ili igitur Psalmi 11G. ct 117. fuerunt exemplar pro Anaphora seu Canone S. Liturgiae; praesertim initium et conclusio Psalmi pro initio et conclusione Praefatione cum Ilosanna et Benedictus. Concordat modus recitandi per responsoria c. g. Sursum corda, etc., Gratias agamus Domino Deo nostro, etc. Ilosanna ct Benedictus per populum. Prae­ fatio vero ipsa per solum Celebrantem recitabatur, submissa voce in Oriente, cantando in Occidente. In Liturgia Apost. immediate sequebatur Deus Dominus, et illuxit nobis (ex v. 27, supra). 262. Deinde in ritu Coenae paschalis recitandum erat “Magnum Hallel,” i. e. Psalmus 135., Confitemini Domino, quoniam bonus, cum constanti Responsorio Quoniam in aeternum misericordia ejus, cujus loco etiam similis Psalmus 134., Laudate nomen Domini, laudate servi Dominum, pro magno Hallel adhiberi poterat. IIoc “Magnum Hallel” est sublimis ista laudis ct gratiarum actionis Oratio, qua ex­ altatur Deus propter suas perfectiones in se, propter crea­ tionem, propter liberationem Israelitarum ex captivitate et introductionem populi sui in terram promissam atque prop­ ter redemptionem ab inimicis. Ita igitur Dominus oravit: 2. Chr. Confitemini Domino, quoniam bonus: A post. Quoniam in aeternum misericordia ejus. (etc.). 67/r. (v. 5) Qui fecit coelos in intellectu. Apost. Quoniam in aeternum misericordia ejus. (etc.). Chr. (v. 10) Qui percussit Aegyptum cum primogenitis eorum. 390 DE COENAE DNT ET S. LITÜRGIAE RELATIONE. Apost. Quoniam in aeternum misericordia ejus. (etc.). Chr. (v. 24) Et redemit nos ab inimicis nostris. Apost. Quoniam in aeternum misericordia ejus. 3. Qui Psalmus continens quasi regulam fidei popul) Israelitici fuit exemplar pro sublimi ista Oratione grati­ arum actionis seu eucharistica in antiqua Liturgia, seu CANONE, qua Oratione eodem fere ordine, imnio aliquando iisdem verbis ut in Psalmo Deus exaltatur in se, in creatione et operibus suis pro populo. Ubi in Psalmo (v. 24) praedi­ catur redemptio, in Liturgia recensetur opus redemptionis Christi, vitae, passionis; tunc enarrando institutionem SS. Eucharistiae sequitur ipsa Consecratio. Unde jure conclu­ ditur, Christum post versum 24 hujus Psalmi super panem ct vinum sacra illa verba consecrationis pronuntiasse, postea recitasse reliquos Psalmi versus: “Qui dat escam omni carni, quoniam in aeternum misericordia ejus,” etc. 4. Ilacc igitur tota gratiarum actionis seu eucharistica Oratio est principalis Liturgiae pars, unde Sacrificium ipsum nomen Eucharistiae jam Apostolorum tempore sor­ titum est.1 5. Quia haec grandis Oratio juxta exemplar Psalmi 135. exhibet summarium revelationis, nominata est Canon, seu “regula fidei,” vel “regula veritatis,” alio nomine “praedi­ catio Apostolorum.” 263. Recitato igitur magno UaTlel usque ad 25 versum. Christus accepit panem in manus suas ipsumque consecravit, dicens: Hoc est corpus meum. Deinde, antequam corpus suum daret discipulis, accepit similiter et calicem dicens: Hic est calix sanguinis mei, etc. Evangelistae enim et S. Paulus, uti aliis locis, enarrando juxta ordinem rerum potius quam temporis, prius exponunt omnia quae ad con­ secrationem panis, deinde quae ad consecrationem calicis pertinent. Ita S. Marcus1 narrans actiones ante verba ait: “Et accepto calice, gratias agens dedit eis; et biberunt ex illo omnes. Et ait illis: Ilie est sanguis meus novi testa­ menti,” etc.2 i Cf. S. Justinus M. Apol. 1 ; Origines c. Cels. 1. S. 114, 23. 2 Cf. Bickell. pag. 85. DE COENA DOMINE 391 2. Post consecrationem Dominus ait: 4‘Iloe facite in meam commemorationem,” atque in Liturgia Apost. etiam additur 1 Cor. 11, 26: “ Quotiescunque enim manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem meam annuntiabitis, donec veniam.” Ex hoc mandato Domini in omni Liturgia continetur ista commemoratio Passionis Domini quae Anam­ nesis appellatur {Unde et memores). 3. Deinde in ritu Coenae paschalis prosequens Christus cum Apostolis suis recitavit: Chr. (v. 25) Qui dat escam omni carni. Apost. Quoniam in aeternum misericordia ejus. Chr. Confitemini Deo coeli. Apost. Quoniam in aeternum misericordia ejus. Chr. Confitemini Domino dominorum. Apost. Quoniam in aeternum misericordia ejus. 264. Finito magno TIallel in ritu Coenae paschalis dicen­ dus erat hymnus benedictionis: Chr. Magnificetur nomen tuum usque in sempiternum. Rex noster Deus, Rex magnus et sanctus in coelo et in terra; te enim, Domine, Deus noster et Deus patrum nostrorum decet hymnus et honor, gloria et cantus, potestas et imperium ... ab hoc nunc ct in aeternum. Benedictus Dominus, Deus, Rex, magnus in benedictionibus, Deus gratiarum, Dominus mirabilium, qui beneplacens accipis hymnos cantici, Rex, Deus, qui vivis in aeternum. Apost. R. Arnen. Huic conclusioni concordat conclusio Canonis in Liturgia Apost.: “Te enim dccct [Tibi debetur], omnis gloria, reve­ rentia et gratiarum actio, honor ct adoratio, Patrem. Filium, ct Spiritum sanctum, nunc et semper ct in sempiterna ct infinita saecula saeculorum. R. Arnen.” In Liturgia Romana: “Per ipsum, et cum ipso et in ipso, est tibi Deo Patri omnipotenti, in unitate Spiritus sancti, omnis honor et gloria. Per omnia saecula sacculorum R. Arnen.” 2. Christus, finita gratiarum actionis Oratione (ut supra), panem consecratum fregit, “Gratias egit, ct fregit”;1 veri­ similiter prius in duas paries ad mysticam significationem mortis suae (sicut i initio coenae paschalis panis frangebatur 1 Luc. 22. Ί9. 392 DE COENAE DNI ET S. LITURGIAE RELATIONE. ad significandas tribulationes populi Israolitici in captivi­ tate) ; deinde in plures particulas pro singulis Apostolis. Ritus fractionis panis est magni momenti, nec in ulla Li­ turgia deest. “Panis, quem frangimus, nonno participatio corporis Domini est ?” 2 . . . “mortem Domini annuntiabi­ tis, donec veniat.” 3 “IToc est corpus meum quod pro vobis tradetur” textu graeco κλώνον = quod frangitur.4 265. In ritu Coenae paschalis ante sumptionem calicis dicenda erat haec benedictio vini: “Benedictus es Dominus, Deus noster, Rex mundi, qui creasti fructum vitis”; cujus benedictionis loco Christus certo dixit benedictionem huic mysterio adaptatam. 2. Tunc Christus SS. Corpus suum dedit discipulis suis; ct accepto calice dedit eis; et biberunt er eo omnes; quando nempe in ritu Coenae paschalis sumendus erat “calix Ilallcl.” 3. Post “calicem Ilallcl” in ritu Coenae paschalis dicenda erat haec Oratio gratiarum actionis et supplicationis: “Benedictus es Domine Deus noster, Rex mundi . . . Domine Deus noster, miserere nostri et populi tui Israel, et civitatis tuae Jerusalem; quoniam tu, Domine, bonus es . . . ab aeterno in aeternum. R. Arnen.” Cujus Orationis loco Dominus certo Eulogiam seu gra­ tiarum actionem c1 petitionem mysterio convenientem dixit, exemplar pro Post communion e, quae in Liturgiis orientali­ bus, semper eadem per annum, est gratiarum, actio simul et petitio. 4. “Et hymno dicto exierunt” nempe finita per Eulogiam tota celebratione Christus ct Apostoli exierunt e Cocnaculo in montem Oliveti. ABT. II. CONSPECTUS LITURGTARUM. 266. Conspectu subsequent i conferuntur Liturgia Romana ct Graeca cum Liturgia Apost. seu Clementina, exhibendo 2 1 Cor. 10, 16. 3 1 Cor. 11, 26. * 1 Cor. 11, 24. CONSPECTUS LITURGI ARUM. 393 partes, quae in prioribus (i. e. Romana ct Graeca) ex Liturgia Apost. desumptae sunt. Typis Halicis illae partes notantur, quae compositae sunt juxta exemplar a Christo Domino in Ultima Coeno propositum. MISSA CATECHUM. LITURGIA APOSTOL. LITURGIA ROMANA. B 1. Lectiones duae V. T. 2. Psalm, cum respons. populi. 3. Lectio Apostolica. 4. Evangelium. 5. Litaniae et oratio­ nes ante dimissionem Catechumenorum, Ener­ gumenorum et Poenit entium. 6. Praeparatio hos­ tiae, infusio vini et aquae ad prothesin seu credentiam. Litania I r e n i c a cum oratione (antic, n. 7-8). 2. Psalmodia. 2. Psalm, cum Anti­ phonte post quemque versum. Trisagion. 3. Lectio Apost. 3. Lectio Apost., cui (Epist.) Graduate praecedit Vers. Prokei(n. 2 contin.). menon (n. 2 repet.), dein Alleluja. 4. Evangelium. 4. Evangelium. 7. Litania (Ectenia). 8. Oratio Ecteniae. «5. Litania et oratio ante dimissionem Catechum. Brevis Ectenia cum oratione post expansio­ nem corporalis. Introitus (anticip. 2). 7. Kyrie eleison. Gloria in excelsis. 8. Oratio. 1. Lectiones V. T. MISSA G. Preparatio hostiae, commixtio vini et aquae. 7. Litania Diaconi. LITURGIA GRAECA. FIDELIUM. Credo. 11. Initium tert. LiOremus (olim tan. (vel brevis Ectenia n. 7-8 hoc loco). tantum). Psalm, infra ob­ Secunda oratio fide­ lationem populi. lium. Hymnus Cherubinus. 10. Lotio manuum. 12. Affer, elementa ad 12. Afferuntur elementa ad Al­ Altare. tare. Orate fratres. 6. Praepar. Conclusio tert. Lit. host, infusio vini (n. 11). et aquae. 394 DE COENAE DNI ET S. LITURGIAE RELATIONE. LITURG1A APOSTOL. LITURGIA ROMANA. LITURGI A GRAECA. 8. Oratio Celebrantis. 9. Pax Dei cum omni­ bus vobis; osculum pacis. 10. Lotio manuum. 10. Lotio ma­ 11. Monitio Diaconi nuum (olim ante ad devot. infra oblat. n. 12). 12. Afferuntur elemen­ ta ad Altare. 13. Oratio oblationis 13. Orate fra­ (Secreta) cui praecedit tres, Secreta. orate fratres. 13. Oratio oblationis. 9. Osculum pacis. Credo. Monitio Diaconi ad devotionem infra oblat. “ Miserationem pacis, sacrificium laudis ” (ex n. 13). 14. Praefatio et Sanc­ 14. Praefatio et 14. Praefatio et Sanc­ tus. tus. Sanctus. 15. Canon: Laus et 15. Canon: 15 Canon: Laus ct vivo­ gratiarum actio pro di­ gratiarum actio pro divi­ Memento nis perfectionibus, crea­ rum et Sancto­ vina perfectione, crea­ tione, promissione et re­ tione, promissione et re- rum; demptione; dem plione; Consecratio; Consecratio; Anamnesis, Anamnesis, Oratio oblat. sacrif. Oratio oblat. sacrif. Epiclesis; Epiclesis; quae; Supra Supplices; Memento Sanctorum, Memento deMemento vivorum, defunctorum, ct vivo­ Sanctorum, et defuncto­ functorum; rum; rum; Conclusio doxolog. Conclusio doxConclusio dorolog. olog. 16. “ Et erunt mise­ 16. Pax Dei sit cum 19. Pater nosrationes magni Dei et omnibus vobis. ter. Salvatoris nostri Jesu Christi eum omnibus 17. Fractio. 17. Fractio. [Pater noster?! 16. Pax Domi­ vobis.” 18. Litania Diaconi. ni sit semper vo­ 18. Litania Diaconi. biscum. Commixtio spe19. Oratio celebrantis 19. Pater noster, ora­ cierum. ante Communionem. tio ante Communionem. Agnus Dei. 20. “ Sancta sanctis,” 9. Osculum pa­ 20. “ Santa sanctis ” et respons. per hymnum cis. (cum elevatione) et re­ populi. spons. populi. Consecratio; Anamnesis, Oratio oblat. sacrif. CONSPECTUS LITURGIARUM. LITURGI A APOSTOL. 21. Co m m u nio, cum d isl rib idion is form ulis, Psalmus 33, infra Communionem populi. 22. Admonitio Diaco­ ni ad gratiarum actio­ nem. 23. Oratio post Com­ munionem. 24. Benedictio. 25. Abite in pace. LITURGI A ROMANA. 395 LITURGIA GRAECA. 17. Fractio, interim vers. Coinonicon. Commixtio specierum. 21. Communio 21. Communio cum cum distributionis distributionis formulis; formulis; Psalm. infra Psalm, infra Commu­ Commun i onem nionem populi. populi (v. Com­ 22. Admonitio Diaco­ munio). ni ad gratiarum actio­ nem. 23. Postcom­ 23. Oratio post Com­ mun io. munionem. 24. Oratio su­ 25. “ Procedamus in per populum. pace.” 25. Ite missa 24. Benedictio (extra est. Presbyterium). 396 NOTAE HISTORICAE DE PARAMENTIS SACRIS. CAPUT XXL NOTAE BREVES HISTORICO-SYMBOLICAE DE VESTI­ BUS ET PARAMENTIS SACRIS. ART. I. ANIMA D VER SIGNES G ENER ALES. 267. Christus Dominus Ecclesiam instituit, ut ope ipsius homines ordini gratiae seu supernatural! aggregarentur et ita ultimo illam vitam gloriae obtinerent, quam Deus omni­ bus promisit, qui in suo servitio fideles permanserint. Ordo autem gratiae cultum religiosum requirit; ideo in Ecclesia Sacrificium Missae necnon Sacramenta habemus. 2. SS. Redemptor noster sola fundamenta cultus istius religiosi posuit. Particulares leges et minutiores regulas addere opus non erat, quia Ecclesia potestatem accepit re­ gendi fideles et idcirco etiam jus obtinuit determinandi modum, qui in exercitio cultus debeat observari. Sic quidem contigit, ut decurrentibus saeculis vestes sacrae diversae in usum venirent, quibus ministri altaris in functionibus sacris induantur. 3. Errant, qui dicunt, has vestes et earum usum derivari e cultu Israeliiico, qualis in Veteri Testamento viguerat. Nam vestimenta liturgica Ecclesiae prorsus diversa sunt ab iis, quae adhiberi solebant apud antiquos Judaeos. Ec­ clesia Catholica procul dubio sacras vestes introduxit pro­ prio suo impulsu nulla specifica ratione habita cultus religionis anterioris. Id tantum concedi debet, ipsum prin­ cipium, nempe non decere in functionibus sacris et distincte liturgicis iisdem vestibus uti, quibus homines in negotiis mundanis ct profanis indui soleant, in Veteri Testamento doceri vel insinuari, et Ecclesiam hoc principium ita a Deo ipso promulgatum adoptasse. 4. Walafridus Strabo (-J-849) testatur: 11 Vestes sacer­ dotales per incrementa ad eum, qui nunc habetur, auctae DE VESTIBUS SACRIS. sunt ornatum. Nani primis temporibus communi indu­ mento vestiti Missas celebrabant.” Sed simul constat, vestes, quae formae communi illo tempore vigenti erant adhuc congruentes fuisse nitidiores et pretiosiores in litur gicis functionibus et in sacrum ministerium tantum reser­ vatas. Id praesertim patet e lectione, quae occurrit in Breviario in vita S. Stephani (2. Augusti). Ilefele 1 an­ notat, in Decreto S. Stephani Papae non agi de nova insti tutione, sed simpliciter invocari antiquam consuetudinem quam, sic videbatur, quidam ecclesiastici viri non semper servabant. 5. Van der Stappen12 animadvertit : “Progressu temporis laici communem vestium formam non semel mutarunt, dum Clerici antiquam formam, quae generatim erat prisci moris Romani, servarunt; unde a saeculo certe VII. Clerici a saecularibus quoad communem vestium formam erant dis­ tincti.” 6. Concilium Tridentinum tandem monet: “Quumque natura hominum ea sit, ut non facile queat sine adminiculis exterioribus ad rerum divinarum meditationem sustolli, propterea pia Mater Ecclesia ritus quosdam . . . vestes, aliaque id genus multa ex apostolica disciplina et tradi­ tione, quo et majestas tanti sacrificii commendaretur, et mentes fidelium per haec visibilia religionis et pietatis signa ad rerum altissimarum, quae in hoc sacrificio latent, con­ templationem excitarentur.” 3 ART. II. DE VESTIBUS SACRIS. 268. Amictus. Vestigium historicum amictus antiquis­ simum exeunte saeculo octavo occurrit. Saltem ex eo tem­ pore Ordo Romanus de Amictu tamquam liturgico vesti­ mento loquitur. Attamen jam prius in usu fuisse videtur sed non omnibus locis. Mos Romanus paullatim dumtaxat 1 Beitraege z u r Kirchengeschichte, II Band, pag. 153. 2 III. Q. 97. sSess. XXII. C. V. De Sacr. Missae. 398 NOTAE HISTORICAE DE PARAMENTIS SACRIS. in alias regiones transiit. Circa saeculum fere XI. usus erat communis. 2. Ortum habet amictus e more apud antiquos Romanos solito circumponendi supra humeros pannum parvum, quo tunica (vestis ordinaria) strictius contineretur ct gestans persona expeditius brachia movere posset. 3. Nomina tempore medii aevi erant anabolagium aut anagolaium, fano, amictus, superhumerale et humerale. Liturgici libri hodie solum nomen amictus adhibent. 4. Scriptores multas et diversas significationes symbolicas amictui attribuerunt. Aliqui (e. g. Amalarius) illum inter­ pretantur tamquam monitum ad custodiendam linguam, quoniam collum undique cingit. Pontificale Romanum hanc interpretationem acceptavit. Nam in ritu ordinationis Subdiaconi Episcopus Amictum super caput candidati trahens utitur verbis: “Accipe amictum, per quem designatur cas­ tigatio vocis.” Honorius dicit Amictum, qui ad instar coronae imponitur, significare spem coelestis beatitudinis. Alii in ikmictu perspiciunt symbolum patientiae, prouti super collum requiescit et ita monet Clericum, ut labores vitae firmiter et cum robore animi sustineat. 5. Oratio, quae nunc per rubricas pro impositione prae­ scribitur, antiqua est. Vestigium ejusdem jam habetur saeculo X. 269. Alba, vestis longa totum corpus usque ad talos con­ tegens, originem habet e Tunica. Tunicam autem a saeculo tertio Romani cives, saltem nobiliores inter eos, gestare solebant subter paenulam. Clerici morem hunc sequeban­ tur, sed simul vetitum erat, quominus quis tunicam eandem assumeret ad celebrandum sacrificium Missae, quam induere solebat pro negotiis profanis. 2. Alba ab omnibus Clericis tunc temporis adhiberi sole­ bat. Exeunte autem aevo medio usus invaluit, ut ad solam Missam celebrandum Alba assumeretur a Sacerdotibus et Clericis majorum ordinum. In aliis functionibus Clerici omnes ct intra Missam etiam Clerici minores induebantur superpelliceo. 3. Decurrentibus saeculis diversi ornatus Albae appositae fuerunt. Quo praecise tempore primi conatus hujusmodi DE VESTIBUS SACRIS. 399 facti sint, accurate determinari non potest. Sed hic usus circa saeculum XI. vel XII. invaluisse videtur. 4. Principales ornatus erant fasciae in extremis (in ma­ nicis et in inferiori parte) e serico colorato vel auro con­ fectae. Vocabantur parurac, plagulae, grammata, gem­ mata, fimbriae, plicae, aurifrisia. 5. Saeculo XVI. novus ornatus paullatim introductus fuit, nempe texti denticulati. Non defuerunt scriptores liturgici, qui talem ornatum velut indecentem et sacris functionibus incongruum esse clamitaverint, sed immerito, uti videtur. Abusus sane hac in re occurrere possunt et hic vel illic occurrunt. Verum hic ornatus non est illicitus, dummodo mensura et decentia observentur. 6. Quatenus agitur de symbolica significatione Albae prae­ cipuae interpretationes sunt sequentes: (u) Alba significat puritatem, imprimis vero pudicitiam et munditiem cordis et corporis, qua Clerici semper debent esse induti. Nomen et color id exprimunt. (b) Alba, quoniam e lino conficitur, monet Clericum, puritatem animae non posse obtineri nisi per continuam mortificationem. Nam, argumentantur scriptores, linum e planta sua originali perfectionem et emicantem albitudinem non nanciscitur, nisi repetita tunsione et magno labore ac­ cedente. (c) Alba, quia est vestis ampla et spatiosa, apte reprae­ sentat libertatem filiorum Dei, qui supra desideria mundana elevati, non in servitute carnis ambulant, sed Deo et ejus servitio se dedunt nccnon laetitia magna fruuntur. (d) Alba, quatenus ad talos vel pedes pertingit, sym­ bolum est perseverantiae et progressus continui in exercitio diversarum virtutum. 270a. Cingulum, quia pertinet ad Albam tamquam ac­ cessorium ejusdem vel fere ejusdem antiquitatis est ac Alba ipsa. Jam apud antiquos Romanos mos vigebat adhibendi cordulam quandam, qua tunica apte cingeretur. 2. Circa saeculum fere IX. cingulum velut distincta vestis sacra vel liturgiea in Ordine Romano enumeratur. Ornatus diversus decursu temporis aliquibus locis superadditus fuit. 100 XOTAE HISTORICAE DE PARAMENTIS SACRIS. Ila in parte infima flocci filis aureis insuper contexti apponi solebant. 3. Symbolica significatio, quae hodie saltem Cingulo datur, est haec: Cingulum monet sacerdotem, ut custodiat seipsum, praesertim quoad cupiditatem carnis. Oratio “Praecinge me etc.,” quae recitatur quando cingulum as­ sumitur, id clare indicat. 270b. Manipulus ortus est e mappa qua voluti insigne ruae dignitatis consules Romanorum utebantur et prae inanibus ferebant. 2. Manipulus non semper eodurn modo gestari solebat. Aliquibus locis ministri Manipulum (solutum ct non acu vel alio instrumento affixum) simpliciter super brachium ponebant, alibi in manu tenebatur. Circa saeculum XII. autem mos ille, qui nunc praevalet, jam videtur factus fuisse communis. 3. Etiam caeremonia illa, qua hodie in ritu ordinationis subdiaeoni Episcopus candidato Manipulum porrigit, com­ munis evasit saeculo dumtaxat XIII. vel XIV. 4. Auctores liturgici diversas symbol icas significationes in Manipulo conspiciunt. Aliqui Manipulum considerant tamquam symbolum poenitentiae juxta orationem: “Merear portare Manipulum fletus et doloris.” Alii dicunt illum esse symbolum meritorum bonorum operum, quae quotidie producere debeamus, secundum Psalmistam: “Venientes autem venient portantes manipulos suos.” 271. Stola. Variae sunt opiniones apud scriptores liturgicos de origine Stolae. Antiquum nomen hujus vestis non erat Stola, sed Orarium. Orarium (derivatur a voce “os”) 1 significabat mappulam 2 ad sudorem e facie abster­ gendum. Videtur fuisse pannus a saecularibus (saltem nobilioribus) gestatus diversis usibus adaptatus, non tan­ tummodo ad removendum sudorem, sed etiam ad protegen­ dum faciem et collum. Verisimiliter non raro ornamentum simpliciter erat vestibus communibus superimpositum. 2. Ex isto Orario vetere Stola, de hoc vix amplius potest ’Face. 2 Handkerchief. DE VESTIBUS SACRIS. 401 dubitari, excrevit. Quomodo autem et quo tempore istud Orarium vestis sacra et liturgica evaserit, non constat. Attamen monumenta antiqua satis demonstrant, jam sae­ culo VI. Clericos illud portasse tamquam ornatum distinc­ tum sui ministerii. Insuper non longe postea soli ecclesias­ tici viri in ordinibus majoribus constituti hac veste se induebant.·''’ “Unde hujusmodi Orarium,” inquit Van der Stappcn, “tamquam insigne virorum ecclesiasticorum, qui in superioribus ordinibus ministerium adimplebant, in Liturgia Christiana fuerit assumptum, forsan ex eo repe­ tendum est, quod apud Romanos quidam viri, qui publicas functiones insigniores exercebant, ex. g. consules, in quarundem functionum exercitio tamquam proprium auctoritatis insigne fasciam non absimilem gestabant.” 3. Nomen “Stola,” quemadmodum postea Orarium vocari solebat, prius in Gallia (saeculo VIII. vel IX.) videtur fuisse in usu. Vox desumpta fuit e lingua graeca. Stola {στολή) apud Graecos designabat vestem quamcunque, sed praesertim vestem pretiosam.4 4. Decurrente sacculo X. terminus “Stola” etiam apud Italos magis magisque invaluit, donec tandem pristinum nomen “Orarium” oblivioni fuerit datum. Missaleet Caere­ moniale Romanum solummodo vocem “Stola’’ adoptarunt et ita hodie haec vestis ubique appellari solet. 5. Quanti momenti Stola medio aevo habita fuerit con­ cludi potest e statutis synodi Moguntii anno 813 habitae in quibus legitur presbyterum Orarium semper gestare de­ bere. Bruno Segnensis ( -J-1123) annotat, posse presby­ terum baptizare et diversas alias functiones peragere inter­ dum sine aliis paramentis secus praescriptis, sed nunquam id fieri debere sine stola. 6. Scriptores liturgici aemulantur in dandis et explicandis symbolicis significationibus, quas Stola prae se fert. (a) Quatenus Stola est vestis dignitatis ct muneris, quod Clerici in sacramento Ordinis juxta diversos gradus (Epis­ copalis, sacerdotalis, diaconalis) susceperunt, fieri non 3 Gihr, Sacrifice of Mass, p. 287. ‘ Braun, Paramentik, p. 156. 402 XOTAE HISTORICAE HE PARAMEXTIS SACRIS. potest, quin simul symbolum sit earum virtutum, quae ab cis foveri semper debent. (Z>) Stola in ritu ordinationis presbyteri vocatur jugum (“Accipe jugum Domini” etc.); atqui jugum portari nequit sine humilitate ct patientia. (c) Eadem in ritu ordinationis Diaconi appellatur vestis candida; ideoque exprimit innocentiam et puritatem, quam minister intactam servare debet, ut dignos fructus muneris sui producat. (d) Stola, quia est candida ct splendida, etiam apte sig­ nificat gloriam futuram, quam minister fidelis a Deo postea accipiet ; sic Stola ipsum monet ut perseveret in suo minis­ terio et officia ejusdem animo indefesso adimpleat.5 272. Planeta. Vox Plancta juxta aliquos est corruptio vocis Pocnulae vel Paenulae, quo nomine appellari solebat amplum indumentum ab antiquis positum super alias vestes velut praesidium contra frigus ct pluviam. Alii dicunt Planctam suum nomen obtinuisse, quoniam super corpus plus minusvc vagatur. Nomen Casula derivatur a voce casa, quia velut parva casa (antiqua forma) totum corpus tegere solebat. 2. Ilodie, inquit Braun,6 quinque typos Casulae distin­ guere possumus, typum Romanum, Germanicum, Gallicum, Hispanicum ct Gothicum. Casula Romana crucem habet magnam in tergo ct figuram T in pectore. Casula Ger­ manica in pectore solummodo fasciam prae se fert. Casula Gallica ab ea differt in apertura, per quam caput immittitur, quae est magis ampla. Hispanica Casula fasciam ostendit a tergo ct in pectore. 5 The stolo has a threefold meaning. Inasmuch as it is placed around tho neck, it symlolizes tho yoke and the burden of the service of tho sanctuary ; inasmuch as with the ancients it was a special garment of honor and inasmuch as it is now with us a sacred ornament, the stoic also represents the robe of inno­ cence required for the worthy administration of the spiritual office, as well as that garment of glory with which the good and faithful servant will be clothed by the Lord as an eternal re­ ward. (Gihr, Sacrifice of Mass, p. 289.) 0 Loe. cit. DE VESTIBUS SACRIS. 403 3. Plancta non semper eandem formam habebat. Ab amplissima veste, qualis ab initio fuerat, paullatim decur­ rentibus saeculis ad exiguitatem, quam nostra aetate per­ spicimus, decrevit. Non constat, quo tempore praecise paenula, quae, uti jam animadvertimus, ab initio et anti­ quitus vestis erat profana et saecularis, vestis sacra et liturgica evaserit. Id verisimiliter occurrit sacculo fere octavo. 4. Plancta primitus certissime erat paenula rotunda et undique clausa, unicam in medio habens aperturam ad caput immittendum. Totum corpus tegebat et usque ad pedes circulatim defluebat. Sacerdos, ne manus in celebra­ tione Missae impedirentur, partes laterales fere usque ad scapulas revolvere solebat. Graeci adhuc hodie hanc Casulae formam retinent in functionibus sacris. Apud Latinos autem usque ad sacculum forsan XIII. tantummodo in usu remansit. Eo enim tempore, non statim, sed sensim, prius particularibus locis, deinde universim, primitiva forma im­ mutata fuit ad sacerdotis commoditatem, ut nempe expedi­ tior fieret in suo ministerio et ut periculum irreverentiae in tractanda sacra specie magis praecaveretur. Prius ab utroque latere, dextro ct sinistro, Casula excisa et decurtata fuit. Sic ad manus solas pertingebat ct etiam in parte inferiori versus pedes, retro et in fronte, formam acuminis7 assumebat. Pro hoc indumento nomen Casula Gothica in usum venit, quoniam stylo gothico (in architectura) plus minusve conformata erat. Nova deinceps modificatio versus saeculum XVI. occurrit. Non amplius ad pedes vestis se extendit. S. Carolus Borromaeus (in Actibus Ecclesiae Mediolanensis) eam describit ita: “Casula cubitos tres et paulo amplius laïc patens sit, ut ab humeris projecta com­ plicationem unius saltem palmi infra utrumque humerum recipere possit. Longe autem cubitos totidem aut aliquanto longius demissa sit.” Sed jam mox saeculo XVII. novae mutationes introductae fuerunt. Ab isto tempore Romae et alibi Planeta minores adhuc mensuras a tergo et in fronte assumebat, donec ultima forma obtenta fuerit, quam nunc habemus. Non semper quidem optimum judicium a fabrica7 A pointed form. 404 NOTAE HISTORICAE DE PARAMENTIS SACRIS. toribus in conficiendis Casulis observatum fuit. Revera permulti et non immerito hanc formam Casulae, (piae hodie est communis, velut aberrationem considerant, quia, in­ quiunt, est vestis aesthetico gustu ct decentia carens.8 5. Quoniam labcntibus saeculis Casula a sua pristina amplitudine et pulchra forma nimis recesserat, circa medium sacculi XIX. reformatio quaedam tentata fuit sed potius privata auctoritate a diversis cultoribus artis Chri­ stianae, praesertim in Germania, Anglia et Belgio. Socie­ tates in hunc finem institutae reducere conatae sunt planctam ad stylum veterem Gothicum. Episcopi variorum locrum, ubi haec reformatio orta erat, aliqui istos conatus licitos habebant, alii vero istos conatus potius supprimendos esse censebant. Proptcrca Episcopus Monasteriensis (in Germania) anno 1859 litteras misit ad S. Rituum Congre­ gationem petens, ut desiderio amatorum sacrae antiquitatis indulgeretur et reformatio ab ipsis coepta approbationem obtineret. Prius quidem S. Cong. placitis annuere noluit. Immo propositum fuit a Caeremoniarum Apostolicarum Magistro: 1° non esse tolerandam Planctae formam Gothi­ cam, sed potius tollendam; 2° Planctam more Romano, in praesenti Ecclesiae Latinae disciplina, habendam omnino esse tamquam regulam, cui omnes alias Ecclesias opus sit conformari, ct in posterum Planctas noviter conficiendas ad prcdictam mensuram et formam esse omnino conficien­ das. Acris discussio harum propositionum inter Officiales Congregationis secuta est. Attamen postquam res satis examinata et Summo Pontifici submissa fuit, tandem Con­ gregatio judicium suum publicum fecit hoc modo: ‘‘Quo­ niam S. Rituum Cong. arbitratur alicujus ponderis posse esse rationes, quae praesentem immutationem persuaserunt, 8 Claudius de Vert, a monk of Cluuv ■ and a native of Paris (11701), speaking with indigna­ tion against some vestment mak­ ers of his day, says: “They are allowed to have the liberty of nibbling, clipping, cutting, slash­ ing, shortening, just as the whim may take, Chasubles, Dalmatics, Tunicles, and other priestly gar­ ments or ornaments, which serve for the ministry of the altar; in a word, to give these robes what shape they like, without consult­ ing the bishop on the matter.” (O’Brien, History of the Mass, p. 51.) DE VESTIBUS SACRIS. 105 audito Sanctissimi Domini Nostri Pii Papae IX. oraculo, verbis amantissimis invitare censuit Eminentiam Vestram, ut rationes ipsas exponere velit, quae illis causam de­ derunt.” G. Die 9. Dec. 1925 Congr. S. Rit. declaravit, in con­ ficiendis et adhibendis paramcntis pro Missae sacrificio sacrisque functionibus non licere, inconsulta Apostolica Sede, recedere ab usu in Ecclesia Romana recepto alium­ que modum et formam etiam antiquam inducere. D. 4398. 7. Quatenus agitur de symbolica significatione Casulae, ea ab auctoribus universim consideratur tamquam emblema caritatis. Pontificale Romanum hanc interpretationem adoptavit in ritu Ordinationis Presbyteri. Episcopus can­ didato casulam porrigens dicit: “Accipe vestem sacerdo­ talem, per quam caritas intelligitur ” etc. 273. Pluviale. A caputio seu cucullo hoc indumentum antea appellari solebat Cappa : 1 attamen hodie terminus liturgicus est Pluviale. 2. Originem suam ducit non ex antiquitate Romana, quemadmodum aliqui scriptores videntur opinari, sed e veste adhibita a monachis medii aevi (saee. VIII. et IX.) Hi nempe quum in choro divino officio assistebant vel in processionibus participabant, pallium assumebant, quo seipsos contra frigus et pluviam protegere possent. Pro diebus festivis hae Cappae pretiosiores esse solebant, quae in sacrist ia seu alibi asservatae, singulis monachis, data occa­ sione, porrigebantur. Videtur Cappa evasisse vestis liturgica circa saeculum X. 274. Dalmatica e Dalmatia introducta (unde nomen) antiquitus (saeculo fere II.) a viris praestantioribus as­ sumpta esse videtur ad significandam excellentiam status sui. Postea Imperatores eam adoptabant tamquam caeremonialem apparatum in suis coronationibus, qui usus adhuc hodie apud reges Angliae viget. Saeculo IV. Dalmatica cessavit esse vestis laicorum et retenta fuit a solis ministris altaris. Tunc varii quoque ornatus paullatim superadditi sunt. Saeculo ΧΠΤ. forma aliquatenus mutata fuit, prout 1 Unde nomen Anglicum Cope. 406 NOTAE HISTORICAE DE PARAMENTIS SACRIS. in veste, quae ab initio indivisa et rotunda fuerat, scissura in latere admittebatur, quin vero infra brachia seu sub manicis conjunctio cum reliquis partibus solveretur. Simul inferior pars amplificata fuit, quo facilius ministri sacras functiones exercere valerent. Tandem rcccntioribus tem­ poribus adhuc ulterior mutatio se ingerebat. Loco enim manicarum panni dependebant et excisio in anteriori parte versus brachium accedebat. Negari nequit has reforma­ tiones potius deformationes fuisse. 2. Non constat praecise, quo tempore Dalmatica vestis propria diaconorum facta sit. Ab initio solus Romanus Poni i fex eam induebat. Deinceps per speciale indultum Apostolicum variis episcopis usus concessus fuit et postea Diaconis. Tunicella, uti videtur, post saeculum undecimum Subdiaeonis assignata est. Antea sola Alba vel Planeta plicata induti ministerium suum exercuerant. ART. III. DE PARAMENTIS CALICIS ET ALTARIS. 275. Corporale est antiquissimum paramentum in cele­ bratione Missae adhibitum.1 Ab initio videtur coincidisse cum mappa Altaris, quae tunc unica fuit. Adhuc sacculo X. longitudinem adhuc habebat et latitudinem totius mensae. Tantum, postquam plures mappae super altari apponi coeptae sunt, Corporale s: junctum a mappa in usum venit, quod deinceps dimen­ sione paullatim decurtata fuit. Sed adhuc hodie in Pontifi­ cali (in ritu ordinationis Subdiaconi) occurrit nomen Palla corporalis. 2. Corporali semper maxima reverentia exhiberi solebat. Nam immediate S. Hostiam tangit. Reverentia pluribus locis adeo progressa fuisse narratur, ut superstitiones quae­ dam cum Corporali locum haberent. Praesertim contra in­ cendium adhiberi solebat. Legimus enim in Constitutioni­ bus Cluniacensibus: “Semper asservetur in latere sinistro altaris principalioris Corporale in arca conditum, ut ad i Cfr. Brnun, Paramcntik, p. 234. DE PARAMENTIS CALICIS ET ALTARIS. 407 manum possit esse contra periculum ignis.” Projiciebatur Corporale in ignem ad flammas exstinguendas. Auctoritates ecclesiasticae postea hanc praxim condemnarunt. 276. Palla excrevit e Corporali. Corporale ipsum enim, quod primitus longius ct latius erat, antea (usque ad saccu­ lum fere XI.) adhiberi solebat ad contegendum calicem, prout pars posterior supra calicem trahebatur. Postea vero, quia hic modus, praesertim in Missis privatis, minus con­ veniens videbatur, aliud et separatum Corporale plicatum assumi solebat, quod sic paullatim ad Pallam, quam hodie habemus, evolutum est.2 277. Purificatorium quale nunc existit, medio aevo intro­ ductum fuit. Procul dubio omnibus temporibus linteum adhiberi solebat ad abstergendum Calicem post usum. Verumtamen haec linteamina non erant sejuncta ab aliis, qui­ bus v. g. pro lotione manuum Sacerdos indigebat. Separata linteamina paullatim dumtaxat in usum venerunt. Consue­ tudines Cluniacenses et Rituale Montis Cassini de iis loquuntur. Nomen 11 Purificatorium ’ ’ occurrit in inventario Papali anni 1295. |l calicis. Antiquitus et etiam toto medio aevo 278. Velum velum non erat in usu. Calix et Patena aut nuda aut sacculo parvo involuta ad altare asportari solebant sive a Sacerdote ipso sive ab Acolytho vel Sacrista. Ilie modus videtur praevaluisse Romae adhuc saeculo XV. Nova autem editio Missalis a Pio V. facta, quae postea per totum Orbem Catholicum Latini Ritus obligatoria evasit, etiam velum Calicis enumerat. Ex eo igitur tempore velum communiter adhibetur. 279. Bursa. Omnibus temporibus cura adhibita fuit, ut Corporalia, quae sunt linteamina sacratissima, decenter as­ servarentur. Medio aevo aut saccus aut arca in usu erant. Varia nomina occurrunt in inventariis, sicuti capsa, cap­ sella, cassus, domus Corporalium. Ornatus exterior et 2 Ibid. p. 241. 408 NOTAE HISTORICAE DE PARAMENTIS SACRIS. interior hisce saccis vel arcis apponebatur; serico circum­ ligari ct opere phrygio decorari solebant. 280. Mappae Altaris. Mos contegendi altare una saltem mappa vel etiam pluribus pannis hujusmodi vetustissimae aetatis est. Jam primordiis sacculis videtur fuisse in usu. Alias Optatus Milevius (370) scribere non potuisset : “Quis fidelium ignorat, quod, dum mysteria sacra celebrantur, lignum (altaris) panno lineo operiatur. Naturalis decentia et frequens periculum, ne, si forsan per accidens pretiosis­ simus Sanguis effunderetur, effusio statim super altare flueret, usum contegendi altare introduxit. Non autem semper idem numerus (3) observatus fuit. Synodalia statuta et alia historica documenta, quae de mappis aliquid annotant, aliquando dc uno ct iterum de duplici vel triplici panno loquuntur.” 281. Conopaeu H est rccentioris aetatis. Medio aevo SS. Sacramentum asservari non solebat super altari, sed in arca, aut in sacrist ia, aut in parietibus chori vel sanctuarii affixa. Etiam domuncula vel casa in cum finem constructa ct magna arte confecta multis locis inveniebatur. Primus, qui praescriptiones circa Conopacuin dedit, erat S. Carolus Borromacus, sed videtur jam antea in usu fuisse. Forte saeculo XV. paullatim introductum fuit. Rituale Romanum a Paulo IV. (anno 1614) editum hunc usum adoptavit et legem rubricalcni ex eo fecit. ART. IV. DE COLORIBUS LITURGICTS. 282. Diversitas colorum, quam in rebus naturalibus undi­ que oculis nostris perspicimus donum est sapientis Creatoris et benigni Patris, prout i ita excellentia ct pulchritudo Dei invisibilis per visibilia nobis manifestatur. Insuper diversis coloribus quasi magica vis inest, qua affectus cordis multi­ formes eliciantur ct mens humana objectis sensibilibus insti­ gata spiritualia cognoscat ct ab inferiori ordine ascendens ad superiorem ordinem elevetur. DE COLORIBUS LITURGICIS. 109 2. “Hinc,” inquit Van der Stappen, “sicut semper et ubique terrarum homines usi sunt vestibus varietate dis­ tinctis, sive ad scientiam honorandam, sive ad justitiam administrandam, sive etiam ad laetitiam vel moerorem sig­ nificandum ;—sicut etiam in antiqua lege diversos colores, hyacinthum, et purpuram, et byssum, aliosque legimus in sacris vestimentis adhibitos ;—ita etiam in Nova Lege Ecclesia varietates colorum decenti pompa in sacris vestibus destinavit, ad manifestandam exterius miram virtutum, quibus interius fulget, diversitatem.”1 3. Vix praecise determinari potest, quo tempore colorum varietas in sacris vestibus fuerit introducta. Non semel, ct quasi uno ictu vel universali lege liturgici colores in lucem prodierunt. Benedictus XIV. (Lib. de Sacrosancto Sacri­ ficio Missae) dicit, usque ad saeculum IV. sacras vestes habuisse album colorem. E documentis historicis constat, id absolute et universim dici non posse; tantum id concedi debet, primordiis temporibus album colorem in vestimentis ecclesiasticis praevaluisse, quin vero alii colores fuerint sepositi. Consuetudines locorum solae per multa saecula normae erant, juxta quas diversi colores in cultu divino adhibebantur. Primus, qui de sic distinetis coloribus liturgicis, inter antiquiores loquitur, fuit Summus Pontifex Innocentius III. In opere suo “De Sacro Altaris Mysterio’ ’ i Colors are produced by the varied refraction of the rays of light, and, like light itself, stand in an intimate and mysterious re­ lation to the inner spiritual life of man. Light and color among all material things, are the near­ est related to the spiritual. The sentiments awakened in us by the particular colors arc similar to the contrasts between light and darkness. The bright vivid colors act by inciting and rejoicing us, while the dark sombre colors de­ press the spirits and produce the effect of darkness. The colors are not only symbols of different mysteries, truths, thoughts, feel­ ings, sentiments, but they also exert a more or less powerful in­ fluence over the understanding and mind, on the life of the soul and heart. Now this uni­ versally known and acknowledged fact is employed by the Church, inasmuch as she makes use of the symbolism of colors in her lit­ urgy for her exalted and holy purposes, for carrying out her divine service. (Gihr, Holy Sac­ rifice of Mass, p. 298.) 410 NOTAE HISTORICAE DE PARAMENTIS SACRIS. quatuor jam colores enumerat, nempe album, rubeum, nigrum, et viridem. Verum etiam tunc temporis color violaceus, etsi forsan rarius, occurrebat, et brevi post fre­ quentius adhiberi solebat. Simul alii adhuc colores, non­ nullis locis saltem, in usum venerunt. Innocentius III. minime voluit eanonem seu legem stabilire de coloribus, sed refert tantum ad consuetudines tunc existentes. Revera magna adhuc diversitas circa colores vigere pergebat. Ita, v. g., dum Romae in festo Corporis Christi color albus in usu erat, alibi color rubeus in eodem festo adhibebatur. Episcopis et aliis Superioribus in diversis provinciis, dioe­ cesibus, monasteriis etc. relinquebatur determinare, quales colores deberent seu possent adhiberi. 4. Lex universalis, qua accuratius totus canon de coloribus liturgicis fuerit definitus, lata est a S. Pontifice Pio V. tem­ pore, quo nova editio Missalis cum suis rubricis in lucem prodiit. Haec lex adhuc hodie valet pro toto oibc catholico Latini ritus. In aliquibus regionibus et ecclesiis privilegia et exceptiones habentur, attamen id non impedit, quominus possimus nostris diebus loqui de vero ct universali canone quoad colores liturgicos. DE SIGNIFICATIONE REVERENTIARUM. 411 CAPUT XXII. DE SIGNIFICATIONE CAEREMONIARUM COM­ MUNIUM. ART. I. DE SIGNIFICATIONE REVERENTIARUM. 283. Genufleaio ortum habet ab antiquis, ct ipsius Domini et Apostolorum exemplo commendatur. Prioribus post Christum saeculis fideles die Dominica et 50 inter Pascha et Pentecosten diebus stantes orabant (“signum et designatio Resurrectionis Domini g’ tantummodo Poenitentes semper genuHexi manebant) ; reliquis vero temporibus preces plerum­ que flexis genibus fundebantur. Canones Nicaeni et Trullani eos reprehendunt, qui genuum inflexioni die Dominica super­ stitiosius studebant ; e contra Patres conqueruntur nonnunquam de iis qui in reliquis diebus genua Hectore recusabant. 2. Humi prostratio extraordinarius humilitatis gestus erat, (pio utebantur aliquando tum nonnulli ex “Lapsis,” tum ipsi fideles graviori angustia depressi. 3. Genu flexion is (et prostrationis) triplex est finis. Signi­ ficat enim actum adorationis (non semper Latriae), poeni­ tentiae et orationis. 4. Inclinatio similiter est actus externus reverentiae ct sub­ missionis, sed minus solemnis (piam genuflexio. Inclinationes fiunt magis vel minus profundae prout verba vel res requirunt, “ut sic omnia quae ad actionem excellentissimam pertinent, perfectissimo ordine peragantur.”1 Hujus quoque ritus plurima exempla in ipsa S. Scriptura exstant. i Rorusée. 412 DE SIGNIFICATIONE CAEREMONIARUM COM. ART. II. DE SIGNIFICATIONE RELIQUARUM CAEREMONIARUM COMMUNIUM. 284. Signum Crucis adhibetur, quia “Christus per sanctam Crucem redemit mundum,’'’ quae igitur est causa et fons omnis benedictionis. In Missa post consecrationem signum Crucis rationem benedictionis proprie dictae nequaquam habet. Sed Crucis signum optime repraesentat passionem et mortem Domini: idem esse sacrificium Altaris atque sacrificium Cru­ cis, hostiam consecratam idem esse Christi corpus quod Cruci fuit affixum ct quinque vulneribus insignitum, et eundem in calice sanguinem qui in cruce effusus est.1 Signa Crucis fiunt “semel quidem propter essentiae unitatem, ter propter Trini­ tatem Personarum [per concomitantiam praesentium], et quinquies propter quinque vulnera Christi Domini et expres­ sam repraesentationem Passionis ejus.”2 2. Manuum junctio fit in signum reverentiae et devotionis. Pollices in modum Crucis plicati quasi continuum Crucis imaginem sub oculis Sacerdotis ponunt. 3. Manus elevatae et expansae tenentur in orando, quia sup­ plicantis est. manus tendere ad auxiliatorem, atque est sig­ num et adjumentum mentis elevatae. Tali modo Moyses pro populo efficaciter oravit, atque ipse Spiritus Sanctus monet: “Extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.”3 Veteres fideles orare solebant manibus expansis et in coelum elevatis, ac nonnunquam in formam Crucis ad repraesentan­ dam Salvatoris nostri Crucifixi passionem, uti probant testi­ monia Tertulliani, Paulini, Prudentii pluriumque Patrum; S. Chrysostomus hujus caeremoniae usum pluribus probat, praesertim Homilia in Ps. 110: “Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum.” (v. 2.) I. Manus elevantur ct in circulum junguntur, quia hic est gestus naturalis hominis exsultantis, laudantis aut supplb cantis. * S. Thomas, Suarez, etc. 2 Bened. XIV. a Ps. 133. DE SIGNIFICATIONE REL. CAEREMONIARUM COM. 413 5. Oculi elevantur ad coelum (Crucem), (α) Ut Sacerdos Christum imitetur; (ό) Ut mentis elevatio ad Deum exprimatur et adjuvetur. “Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis?’4 6. Percussio pectoris fit juxta exemplum publicani a Domino laudati. “Percutimus pectus,” ait Nicolaus I.,5 “signantes videlicet, quod nequiter egimus, displicere nobis, ac ideo antequam Deus feriat, id nos in nobis ipsis ferire, et antequam ultio extrema veniat, commissum poenitentia digna punire.” Proinde omnia complectens Cornelius a Lap.e scribit: “Tunsio pectoris, (îz) Symbolum est confessionis peccati, quod scilicet con­ ti tens fateatur peccati sui causam non esse aliam quam cor, appetitum et voluntatem suam in pectore latentem; (b) Eadem est symbolum contritionis, indicat enim, cor esse contusum et contritum ; (c) Eadem symbolum est satisfactionis et vindictae, per­ cutit enim pectus, ut illud reum affligat et puniat.” 7. Convertit se Sacerdos ad populum, dicens Dominus vobiscum, etc., atque cum populo (per ministrum) alternatim orat, 1° ut significetur unio inter Sacerdotem et populum participantem in sacrificio, 2° ut fraterna charitate et mutuis precibus se invicem adjuvent, 3° ut intimetur, quomodo po­ pulus, sicut cum Sacerdote visibili, ita cum Christo Sacerdote invisibili conjunctus sit. Octies salutatur populus per Domi­ nus vobiscum7 et resalutat: Et cum spiritu tuo sit idem Dominus.8 Aptissimae salutationes: Ubi revera Dominus est, ibi gratia et veritas, ibi “charitas, gaudium, pax, patientia, benignitas,”9 etc. 285. Oscula Altaris fiunt “in signum venerationis et amoris erga Christum, qui per Altare designatur."10 Antiquissimis temporibus osculum erat signum observantiae, reverentiae et amoris, officium communis salutationis. Mos Judaeorum notus est. Dominus reprehendit Simonem: “Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti . . . Oscu< Ps. 121. s A<1 Cons. Bulgar. «In Luc. 18, 13. 7 Ruth 2, 4. 8 2 Tim. 4, 22. 0 Gal. 5, 22. Gavant. 414 DE SIGNIFICATIONE CAEREMONIARUM COM. Ium mihi non dedisti. *' 11 “'Salutate invicem in osculo sancto/''12 Primitivi fideles in signum reverentiae nedum Martyrum vulnera sed et templorum limina deosculabantur. In Missa Celebrans conversurus ad populum ante Dominus vobiscum, etc., osculatur Altare manibus super illud extensis, ut tum sibi tum aliis benevolentiam et benedictionem obtineat. 2. Alia oscula fiunt in signum reverentiae erga rem sacram,x Ο O vel Celebrantem, qui personam Christi repraesentat; minister osculatur manum Celebrantis, quia manus est symbolum po­ testatis, protectionis, auxilii, benedictionis. “Erat osculum non solius communionis sed ct omnium ecclesiasticarum func­ tionum signaculum et sigillum, quod in omnibus sacramentis adhiberi solebat?’13 3. Diversus vocis tonus (etiam in omnibus Liturgiis Orien­ talibus) ab Ecclesia praescribitur, ut “mentes fidelium hisce adminiculis exterioribus ad rerum divinarum meditationem sustollantur;” et “Si quis dixerit, Ecclesiae Romanae ritum, quo submissa voce pars Canonis, et verba Consecrationis pro­ feruntur, damnandum esse; aut lingua tantum vulgari Mis­ sam celebrari debere . . . anathema sit.”14 4. Rationes hujus diversitatis in vocis tono sunt : Toa: secreta («) Animi recollectionem et reverentiam indicat atque juvat; (b) Profunda mysteria hoc tempore peragi innuit; aut etiam adhibetur, ne sacrosancta verba saepissime repetita vilescant; (c) Ob mysticas rationes, quia “Sacerdos in Altari reprae­ sentat ipsius Christi personam, qui eodem modo in horto et praesertim in Cruce orabat;”15 vel, ut ait S. Thomas, “se­ crete aliqua Sacerdos dicit in signum, quod circa Christi pas­ sionem, discipuli non nisi occulte confitebantur Christum.” 5. Γοτ alta adhibetur ad alloquendum populum, ad pre­ candum cum populo; vel ad glorificandum Deum, aut ad vvhementiorem affectum exprimendum. n Luc. 7, 45. 12 Epist. S. Pauli saepius, i’ Bona. 14 Cone. Trid. sess. 22, can. 9. 15 Quarti. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 415 CAPUT XXIII. DE SENSU LITERALI ET MYSTICO SINGULARUM PARTIUM MISSAE. ART. I. ANIM ADVERSIONES PRAEVIAE. 286. Sensus literal is in Missa est tum verborum significatio quae proxime intenditur, tum finis, in quem actiones seu s. ritus primario et quasi naturaliter adhibentur. Sensus mysticus ille est, quo fidei mysteria adumbrantur et morum documenta insinuantur, quo igitur—in hac materia—redemp­ tionis humanae mysterium et passionis Domini historia, quasi perpetua allegoria figuratur, quare sensus allegoricus appellari solet.1 2. Missa dividitur in Missam Catechumenorum et Missam fidelium. I. Missa Catechumenorum : (a) Praeparatio ante gradus; (&) Praeparatio ad Missam fidelium in ipso Altari ab Introitu usque ad Offertorium. II. Missa Fidelium : (a) Ab Offertorio usque ad Canonem exci. (ύ) Canon, i. e. a Sanctus exci, usque ad Paler noster exci. (c) A Paler noster usque ad finem Missae. 3. Consistit enim Missa fidelium ex Oblatione, Consecra­ tione et Communione, cum iis quae his partibus praecedunt et quae subsequuntur. “In hoc sacramento," ait S. Thomas, “totum mysterium nostrae salutis comprehenditur . . Ante celebrationem hujus mysterii primo quidem praemittitur i Romsée. 416 DE SENSU LITERALI ET MYSTICO. praeparatio quaedam [Missa Catechumenorum] ad digne agenda ea, quae sequuntur . . . Consequenter acceditur ad celebrationem mysterii [Missa fidelium |, quod quidem et oiTertur ut sacrificium et consecratur, et sumitur ut sacramentum. Unde primo peragitur oblatio; secundo con­ secratio oblatae materiae; tertio ejusdem perceptio.”2 ART. IL DE PRAEPARATIONE ANTE GRADUS ALTARIS. 287. Confessio generalis appellatur a parte principali, nempe a Confiteor cum versiculis sequentibus. Confessio quae­ dam generalis in omnibus Liturgiis continetur, sicut i sacer­ dotes et Prophetae V. T. deprecationibus et sacrificiis illam praemittebant, e. g. peccavimus, iniquitatem fecimus. At olim in Liturgia Romana certa formula praescripta non vide­ tur; etiam in sacrist ia dicebatur. Hodiernum Confiteor origi­ nem ex saeculo NI II. ducit. Sane convenit ut Sacerdos oblaturus “tremendum Sacrificium” (C. Trid.) indignum se agnoscens ante infimum gradum humili prece et confessione peccatorum Dei omnipotentis adjutorium et misericordiam imploret. 2. In qua confessione generali ritus externus aptissime sensum poen itent ialem exprimit, quum Sacerdos gestu dicere videatur: “Oro supplex [inanibus junctis] et acclinis [cor­ pore profunde inclinatus], cor contritum quasi cinis” [pectus percutiendo].1 3. Tanquam introductio ad istam confessionem generalem nccnon generaliter ad Missae sacrificium praemittitur Ps. 42. Judica, cum antiphona, Introibo ad Altare Dei. Quo psalmo simul cum desiderio et fiducia imploratur gratia (Emitte lucem tuam . . in tabernacula tua). Inde a saeculo XI. [videtur recitatus. I. ^contiens gradus Sacerdos adhuc peccatorum suorum 1 veniam petit, ut ad Altare, ad Sancta sanctorum puris mere­ atur mentibus introire. (In V. T. summus Sacerdos semel tantum in anno solus ingrediebatur in Sancta sanctorum, ubi 2 S. Thom. 3. q. S3, a. 4. Ex Di>$ irae. DE INCENSATIONE ALTARIS. 417 erat propitiatorium.) Idem petit stans inclinatus ad Altare per intercessionem Sanctorum quorum reliquiae in Altari sunt. ART. III. DE INCENSATIONE ALTABIS. 288. Τη Missa solemni sola et omni, excepta Missa de Requie, ante Introitum fit incensatio Altaris. Thus seu thymiama (θυμ.ιάω = odores incendo) Deus ipse in sui cultum adhiberi jussit. “Facies altare ad adolendum thymiama . . et adolebit incensum super eo Aaron, suave fragrans, mane/’1 Christo Domino Magi Urus obtulerunt. Ecclesia Christi cx apostolica traditione pro solemni Dei cultu thuris suffimento semper usa est.2 2. Significat thus accensum, ascendente fumo fragrante, res creatas in Dei gloriam ct servitium esse consecrandas, hominum vires animique facultates fervore ignito et zelo pro Deo esse consumendas. Praecipue thus accensum significat orationem, quae ex corde amoris igni accenso sicut “bonus *odor' ’ ascendat. “Dirigatur Domine oratio mea sicut incen­ sum, etc.” (Ps. 140.) “Angelus stetit ante altare habens thuribulum aureum; et data sunt illi incensa multa, ut daret de orationibus sanctorum.” (Apoc. 8, 3.) Tandem significat “bonum odorem gratiae" seu Dei miseri­ cordiam in nos descendentem. “Ascendit precatio et descendit Dei miseratio.” (S. Aug.) 3. Thus ab Ecclesia adhibetur primario in Dei honorem; sed etiam in venerationem erga Sanctos vel res et personas sacras. Incensum seu thus ad Sacramentalia pertinet; benedicitur enim, etiam coram Sanctissimo exposito, exapto casu quo ex­ clusive ad incensandum Sacramentum imponitur; tunc enim potius habet rationem symboli quam Sacramentalis. 4. In Missa solemni fit incensatio initio Missae Catechu­ menorum, ante Introitum, et initio Missae fidelium facta i Exod. 30. Card. Bona et alii. 418 DE SENSU LITERALI ET MYSTICO. oblatione calicis ante lotionem manuum ; praeterea ad partem principalem Missae Catechumenorum, i. e. ad Evangelium, et ad partem principalem Missae fidelium, nempe ad consecra­ tionem seu utramque elevationem. 5. Primo ineensatur Crux Altaris triplici ductu, vel SS. Sacramentum, si expositum sit; ita Christo exhibetur cultus aut imagine repraesentato aut in SS. Sacramento realiter praesenti (Sanctissimum in tabernaculo clausum non incensatur sed genuflexione adoratur.) 6. Secundo loco incensantur duplici ductu Sanctorum Reli­ quiae vel hermae seu imagines, si adsint inter Altaris can­ delabra, tum honoris causa tum quia Sancti “Christi bonus odor’’3 fuerunt, ct modo preces nostras Deo offerunt. 7. Deinde Altare undique ineensatur, tam mensa, quam pars posterior, “prout distribuuntur candelabra,'"4 necnon pars anterior et partes laterales. Sicuti Altare in ipsius con­ secratione circumquaque incensatum est, ita nunc quasi denuo pro SS. Sacrificio super illud immolando praeparatur. 8. Tandem ineensatur Celebrans qui vices Christi Sacer­ dotis gerit. ART. IV. AB INTROITU USQUE AD OFFERTORIUM. 289. Plures Missae inscribuntur Statio ad S. e. g. Mariam Majorem, ad S. Crucem in Jerusalem (i. e. Ecclesia Urbis Romae cum vera Cruce) etc. Quod quidem derivatur ex antiquo usu Romano. Clerus enim cum populo certis diebus colligebatur in una Ecclesia ad faciendam processionem. (Ibi Oratio fundebatur super populum congregatum ; quae Oratio appellabatur Collecta, quoniam super collectam, i. e. collec­ tionem seu coadunationem populi fiebat.) Tunc decantando Litanias aliasque preces Pontifex aliique omnes processerunt de una Ecclesia in aliam “ad Stationem faciendam,” per sacrificium Missae cum Hom ilia.1 S. Gregorius Stationes ’ 2 Cor. 2. * Non vero ipsa candelabra. 1 Cf. Mabillon. 418. Hoc Comp, no· AB INTROITU USQUE AD OFFERTORIUM. 419 pro Urbis Ecclesiis ordinavit. “Litanias, stationes et ecclesi­ asticum officium auxit.’’2 “Statio de militari exemplo nomen accepit, nam et militia Dei sumus.”3 2. Ad Introitum Sacerdos se signat signo Crucis ex antiquo usu se signandi ad initium cujusvis operis. Introitus fere omnes e psalmis deprompti sunt, ita ut post antiphonam, ple­ rumque idem ipse psalmus inchoetur, unde ista deprompta est, tunc dicitur Gloria Patri et repetitur antiphona. Textus non est vcrsionis Vulgatae sed veteris Italae, qua etiam nunc utuntur Ambrosian i et Clerus Basilicae Vaticanae. Introitus mystice denotat suspiria et clamores veterum Patriarcharum Messiae ingressum in mundum expectantium. 3. Kyrie eleison (Κψιε ίλέησον ab cÀccœ = misereor; dein ponendo i pro η loco eleeson dicitur eleison, uti Paraclitus pro Παράκλητος), i. e. Domine miserere, olim a cantoribus ad nutum Celebrantis repetebatur, sed a saeculo XI. Romae statutum est, ut repetatur, “ter quidem pro persona Patris, ter autem pro persona Filii, cum dicitur: Christe eleison, et ter pro persona Spiritus sancti, cum subditur: Kyrie eleison, contra triplicem miseriam ignorantiae, culpae et poenae, vel ad significandum, quod omnes personae sunt in se invicem.”4 Cum quaque persona SS. Trinitatis simul invocantur duae reliquae personae per circuminsessionem in ipsa coexistentes. 290. Gloria in excelsis, hymnus angelicus (hymnus sensu latiori), ab Angelis inchoatus ab Ecclesia continuatus (jam in Const. Apost.) est praesertim laudis exsultatio necnon grati­ arum actio et supplicatio, totus hymnus mirae sublimitatis; appellatur et magna. Doxologia (ut a Gloria Patri, tanquam parva doxologia distinguatur), quatenus ad tres personas SS. Trinitatis dirigitur. Profunda sunt verba: Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam. Quid, quum propter dona nobis data gratias agamus? Revera Ecclesia his verbis sublimi affectu gratias agit propter ipsam gloriam Dei, tam internam quam externam, i. e. propter internam excellentiam seu infinitas Dei perfectiones, quam externam manifesta­ tionem hujus gloriae internae per opera ad extra. Prima enim interna Dei gloria seu infinita ejus bonitas contempla2 Brev. Rom. 3 Tertul. 4 S. Thomas. 420 DE SENSU LITERAL! ET MYSTICO. tione et perfecto amore fit animabus Deum diligentibus fons sancti et ineffabilis gaudii; ita Dei infinita bonitas etiam ipsarum bonum est. Scribit S. Bonaventura : “Non dubito, imo certus sum, quod plus gaudent Angeli et animae sanctae de magnificentia honoris tui, quam de magnificentia gloriae suae.”5* Quoniam igitur Dei gloria interna seu infinita ejus bonitas fit nobis summum bonum, ideo “gratias agimus ei propter magnam gloriam suam.” Deinde gratias agimus propter gloriam Dei externam seu manifestatam per opera ejus ad extra. “Deus omnia operatus est propter se, h. e. operatus est omnia ad hoc, ut suam bonitatem, sapientiam, potentiam, magnificentiam, gloriam, etc., creaturis ostenderet et communicaret, quod est bonum creaturarum, non Dei. Deus enim, ex hac sui communicatione nihil acquisivit, cum nihil ei addi possit.”0 Proinde creatio, redemptio, sanctifi­ catio et glorificatio sunt in gloriam et honorem Dei simulque in nostrum summum bonum. “Omnia enim vestra sunt : vos autem Christi: Christus autem Dei.”7 “Qui operatur omnia secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus.”8 Scribit Lessius:9 “Dum Deus spectat suam summam gloriam, eo ipso necessario spectat et intendit sum­ mum bonum nostrum, et summum bonum nostrum non potest esse nisi summa ejus gloria. Unde non minus gratias agere debemus, quod quaerat gloriam suam, quam quod quaerat salutem nostram, quia gloria ejus est nostra salus. Hoc in hymno angelico Ecclesia innuit, cum ait: ‘Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam;’ beneficia enim ipsius in nos sunt gloria ejus.” Dicendo propter magnam gloriam tuam, non vero propter beneficia nobis collata exprimitur affectus perfecti amoris benevolentiae quasi se ipsum obii vis­ cent is. “Quoniam tu solus Sanctus. Tu solus Dominus. Tu solus Altissimus.” De quo S. Thomas: “Non dicimus absolute, quod solus Filius sit Altissimus, sed quod sit Altissimus cum sancto Spiritu in gloria Dei Patris.” Dicitur solus Sanctus, i. e. essentialiter a se, absolute et infinite sanctus. Solus Dominus, “qui solus universale, primordiale, independens ac 5 Stimul. amor. • Corn, a Lap. t 1 Cor. 3, 22. 8 Epii. 1, 12. ° De perf. div. AB INTROITU USQUE AD OFFERTORIUM. i • 421 nulli subjectum habet dominium.”1011 Quoad “solus Altissi­ mus” cf. Ephes. 1, 20.11 Hymnus angelicus ob laudis exsultationem et laetitiam in Missis poenitentiae et luctus atque in feriis extra tempus paschale convenienter omittitur. % 291. Collecta (=collectio, graeee synazis) derivatur ex an­ tiquo usu Stationum,12 vel ex eo, “quod Sacerdos, qui fungitur ad Deum legatione pro populo, petitiones omnium in eis colli­ gat et concludat.”13 Plerumque consistit quatuor, resp. tribus partibus saltem implicitis (juxta 1 Tim. 2, 1): “Obsecro . . fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum ac­ tiones:” (a) oratione seu elevatione mentis ad Deum, e. g. omnipotens et misericors Deus, vel Domine Deus; (&) gratia­ rum actione, sive pro mysterio ejus diei, e. g. qui corda fide­ lium S. Spiritus etc., sive pro gloria vel aliqua gratia Sancto collata, vel ejus intercessione nobis concessa; (c) postulatione, nempe beneficii, doni, e. g. charitatis, humilitatis, liberationis a malis {concede, praesta, etc.) adjecta Sancti invocatione; {d) obsecratione Per Dominum nostrum, etc. Quae tres partes diverso saepe ordine in Collectis ponuntur, e. g. postu­ latio gratiarum actioni praecedit {Da nobis, quaesumus, imi­ tari quod colimus, etc.). 2. Epistola plerumque ex Apostolorum, praesertim S. Pauli desumpta, unde “Lectio ex Apostolo” vel “Apostolus.” Uti Israelitae sabbatis lectionem ex libris Moysis et Prophe­ tarum praemittebant, ita ab Apostolorum temporibus14 fideles, dispositi per praevias orationes, lectione S. Scrip­ turae instruebantur et praeparabantur ad Sacrificium, primo Prophetarum et Apostolorum voce, deinde ipsius Christi Magistri per Evangelium.15 Seriem Epistolarum, et Evangeliorum per anni curriculum S. Hieronymus auctoritate et mandato S. Damasi ordinasse traditur. Ex libris Proverb­ iorum, Ecclesiastes, Sapientiae, Cantici Canticorum et Eccle­ siastici depromptae leguntur titulo Lectio libri Sapientiae.— Aptissime respondetur in fine Deo y ratios. “Quid est s. Scrip10 Dion. Carth. 11 Cf. Gihr, Messopfer. 12 Vide supra n. 289. 1. 13 Innoc. TH. De s. ait. myst. 1. 2. c. 27. 14 Vide I. Cor. 14, 26. 16 S. Thomas. 422 DE SENSU LITERALI ET MYSTICO. tura, nisi quaedam epistola omnipotentis Dei ad suam creatu­ ram?”16 Aliis quoque lectionibus ex s. Scriptura, e. g. capi­ tulis et lectionibus Officii, Deo gratias additur. Temporibus persecutionum erat tessera qua Ostiarius dignoscebat fideles. 3. Graduate canebatur a Cantore in Ambonis gradibus. Appellatur et psalmus responsorius, vel Responsorium gradu­ ate, “quod uno canente chorus consonando respondet.”17 Saepe respondet Lectioni: “tristia namque tristibus, et laeta laetis debemus succinere lectionibus.” 18 “Utraque Gradualis pars, perinde atque Introitus, modo invitationem et exhor­ tationem continet, modo collaudationem et congratulationem, nonnunquam prosopopoeiam vel apostrophen, saepissime vero omnium narrationem aut invocationem.”19 4. Alleluja. Loco Gradualis tempore paschali post octavam Paschalis dicitur Alleluja, quod quandoque “magnum Alle­ luja” appellatur: “parvum Alleluja” seu “versus allelujaticus” vero secunda pars Gradualis. Magnum Alleluja con­ sistit ex duobus versibus cum quatuor Alleluja. “Alleluja (=zliallelu, laudate, Jah, Deum), multo majorem vim habet apud Hebraeos, quam apud Latinos Laudate Deum; vehemen­ tem sonat allectum acclamantis prae gaudio et ex laude Dei exsultantis atque in jubilum vocemque laetitiae erumpen­ tis.”20 A Septuagesima usque ad Pascha utpote tempore poenitentiae plane omittitur in Missa et Officio. 5. Tractus qui nunc solis diebus poenitentialibus dicitur, “tract im et graviter notarumque seu vocum prolixo decursu cantatur.” 21 vel per unum Cantorem non interruptus respon­ sionibus aliorum intercinentium. Antiquitus Tractus festis diebus canebatur; post vero restitutum per S. Gregorium ver­ sum Allelujaticum singulis Dominicis extra Quadragesimam Tractus remansit cantus festivus quadragesimalis, quique concinebatur Dominicis et Feriis majoribus hujus temporis. Tractus additur Gradual i loco versus Allelujatici, non substi­ tuitur. sicut magnum Alleluja. 6. Sequentia, seu Jubilatio, sublimiter narrans mysterii vel Sancti praeconia, est hymnus liberioris compositionis, in quo non perfecte servatur versuum mensura, (piare et Prosa nomi16 S. Aug. it Isidor. de off. eccl. i® Rupert. Tuitiens. 1? Guyet. so Bona, de div. Psalm. Cf. Apoc. 19. 21 Bona. AB INTROITU USQUE AD OFFERTORIUM. 423 natur. Substituta est Pneumati23 in ultimo Alleluja, quo continuatur sine verbis ultima syllaba seu “a,” exprimens superabundantiam cordis affectuum. “Est quaedam veluti sequela ex musica byzantina derivata et appendix cantici Al­ leluja quae sine verbis post ipsum sequitur/’24 vel fortasse post ultimum “a” in antiphonario scriptum erat et sequentia. —Ex pluribus Sequent i is a S. Pio V. pro Missali Rom. quin­ que retentae sunt mirae pulchritudinis et sublimitatis. w legitur a temporibus Apostolorum. Prae­ 292. Evangelium parat se Sacerdos (Diaconus) ritu et verbis humilitatis, ut digne, puris ignitisque labiis et corde annuntiet Evangelium. Diaconus petit benedictionem (jube lingua liturgica= velis, dignare) a Celebrante vel Episcopo, Domne. Omnes surgunt, parati tanquam milites Christi ad sequendum divinum Ducem. Legitur in Altaris parte digniori, i. e. dextra (ex parte Crucifixi), facie aliquantulum conversa ad sinistram, seu “aquilonem,” ut significetur per lucem et gratiam Evan­ gelii machinationes aquilonis frigidi et tenebrosi, i. e. diaboli, esse destruendas.25 “Vox Sequentia est numeri pluralis, significatque ea quae sequuntur in textu Evangelistae.”20 Initio signum Crucis libro imprimitur ut significetur hunc esse librum seu Evangelium Crucifixi;27 fronti vero, ut quis Crucem non erubescat,28 ori autem et pectori, quia “corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem,” vel ut indicet, se Evangelium credere intellectu, confiteri verbis, et toto corde seu voluntate amplecti et sequi velle. In fine Celebrans (vel Praelatus in locis suae jurisdictionis si adsit) osculatur s. textum in signum reverentiae et amoris. 2. Post Evangelium sermo, sive TTomilia vel “Tractatus” ad populum habebatur, quo peracto Catechumeni, energumeni, plures Poenitentium ordines et infideles dimittebantur. “Ecce post Sermonem fit missa | dimissio] catechumenis; manebunt fideles.”29 H 3. Symbolum (“tessera seu signaculum inter fideles perfidosque”), nempe Constantinopolitanum (a. 381) seu Nicaeno23 Pneuma scu Neuina=aEpi- ratio. 24 25 Bona. Cf. Jer. 1, 14. 20 27 28 20 Guyet. Innoc. III. S. Aug. Idem. 424 DE SENSU LITERAL! ET MYSTICO. Constantinopolitanum, addita particula Filioque, congrua quasi Ecclesiae responsio ad verba Evangelica.30 Certis diebus recitatur ratione mysterii, ratione doctrinae et ratione celebritatis. Vide n. 23. ART. V. AB OFFERTORIO USQUE AD CANONEM. 293. Salutato populo dicitur Oremus, quod spectat ad antiquam precem litanicam quae antiquitus ex instituto synagoguae sequebatur homiliam praesidis post lectionem sacrarum Scripturarum. Hodie hujusmodi litania servatur in Liturgiis orientalibus et in Romana Fer. VI. in Parasceve. Il proprie erat cantus psalmodicus a schola 2. Offertorium exeeutus dum populus ad Altare offerebat panem et vinum, quae consecrarentur. Offertorium specialis formae, sed non valde antiquum et minime Romanum origine, est Offertorium Missae defunctorum, quod difficultate non caret. Juxta quos­ dam directe oratur pro liberatione animarum e Purgatorio. "Libera animas omnium fidelium defunctorum de poenis in­ ferni/’ i. e. igne Purgatorii qui idem cum igne infernali est; "de profundo lacu,” a carcero sub terra abdito; "de ore leonis, ne absorbeat eas tartarus,” i. e. ne eas amplius et diutius pro­ fundi illius carceris cavernae et vincula remorentur, nec in­ ferni poenae tanquam fauces quaedam belluae immanis, saevae ac truculentae detineant ; "ne cadant in obscurum” vult dicere: ne post hoc sacrificium factum et oblatum per­ mittas adhuc eas in obscuris terrae carceribus cruciari et quasi denuo in Purgatorii poenas incurrere.1 3. At violentia verbis videtur inferri. Quare juxta alios "Ecclesia in illa oratione non considerat statum animarum, in quo de praesenti sunt, sed repraesentat exitum illarum e cor­ pore, [seu inspicit eas in actu agoniae.j et tanquam sisterentur tunc ante tribunal Dei, precatur ut liberentur a poenis inferni praeservat ive, h. c. ne damnentur, sed perducantur in Paradi3° Jure videtur adnumerandum huic parti sacrificii praepara­ toriae scu Missae Catechumeno­ rum, potius quam Missae fide­ lium, quamvis Symbolum Cate­ chumenis et infidelibus non com­ municaretur. Tempore, quo in- serebatur, ipsa disciplina Missae Catechumenorum non amplius vigebat. Missa fidelium obla­ tione seu Offertorio semper in­ cipiebat. 11. Azor. AB OFFERTORIO USQUE AD CANONEM. 42.5 sum. et ideo cum primum sit jam factum, ordinatur oratio ad obtinendum secundum atque adeo ad liberationem a poenis Purgatorii?'2 2 Pasqualigo et plures alii. Card. Wiseman: “The service of the Church is throughout eminently poetical. Not a por­ tion of itH Office is without some hymn, often of singular beauty; and it would be easy to point out a tendency to poetical con­ struction even in many of its prayers, litanies, and antiphons. But the dramatic power, such as I have described it, runs through the service in a most marked manner, and must be kept in view for its right understanding. Thus, for example, the entire ser­ vice for the dead, office, exequies, and mass, refers to the moment of death, and bears the imagina­ tion to the awful crisis of separa­ tion between body and soul. No matter that the anniversary of one deceased be commemorated a century or more after his death, and its object be to obtain release from a place of tempor­ ary chastisement, where, at least, his eternal lot of happiness is «ecured; the prayers of the Church represent him as in peril, struggling against foes, upon the edge of a dismal pit of endless woe. Tn the pathetic Offertory of the Mass, our Savior is en­ treated to ‘save him from the lion’s mouth, lest hell should swallow him up, and he fall into darkness.’ Tn the Gradual, he is implored to absolve the dead from sin, ‘that they may escape the judgment of his vengeance;’ and through the Office the versicle is repeated : ‘ From tho gates of hell snatch their souls, 0 Lord! ’ In like manner, words of the most solemn expression are put into the mouths of the departed ; which represent them as still engaged in doubtful con­ test. All this is exceedingly awful and beautiful, when con­ sidered in the light I have sug­ gested, as transporting us to that scene where the real reckoning between justice and mercy takes place, and working up our feel­ ings of fervor and earnestness to that intense energy, which a prayer at that decisive moment would inspire. “Tn like manner, and with the same beautiful spirit, the Church prepares us during Ad­ vent for the commemoration of our dear Redeemer’s birth, as though it were really yet to take place. AVe are not dryly exhort­ ed to profit by that blessed event, and its solemnization; but we are daily made to sigh with the Fathers of old, ‘Send down the dew, ye heavens, from above, and let the clouds rain the Just One: let the earth be opened, and bud forth the Redeemer!’ The Col­ lects on three of the four Sun­ days of that season begin with the words, ‘Lord, raise up Thy power and come;’ as though we feared our iniquities would pre­ vent His being born. . . . The shepherds are desired, in poetical language, to declare what they have seen; and all the glories of the day are represented to the soul as if actually occurring.’’ (Offices and Cerem, of Holy Week. Leet. 2.) 426 DE SENSU LITERAL! ET MYSTICO. 4. Oblatione materia sacrificii, panis et vinum, eximitur ab usu profano et ordinantur dona sacranda Deo per subsequentem transubstantiationem ; ‘‘panis et vinum aptantur et quasi meliorantur, ut sint condigna materia, quae in Corpus et San­ guinem Christi convertantur. Si enim vestes et templum ac vasa Ecclesiae benedicuntur et sanctificantur, ut sint apta in­ strumenta divini obsequii, quanto rationabilius est, panem et vinum ante consecrationem benedici, ut sint apta materia transubstantiationis supermirabilis atqüe divinae. Nam et aliorum sacramentorum materiae propter reverentiam sacra­ menti ante usum suum sanctificantur, ut aqua baptismi vel chrisma seu oleum.'" 3 Ipse Christus in ultima Coena prius panem et vinum “benedixit,” et “gratias *egit; ’ quae “bene­ dictio” et “gratiarum actio” ab ipsa consecratione distincta fuit. (\’ide supra.) 5. Ante saeculum XII. perficiebatur sub silentio usque ad Orationem quae Secreta nuncupatur; immo et nunc oblatio fit tantum “mente concepta,” quando ob defectum intra Missam nova materia sit apponenda.4 294. Quinque Orationes Suscipe Sancte Pater, Offerimus, In spiritu humilitatis, Veni Sanctificator, Suscipe sancta Trinitas, exprimunt oblationis causas pluresque expressiones continent, quae anticipando exprimunt id, in quod subsequent! transubstantiatione panis et vinum sit convertendum, e. g. immaculata hostia, i. e. victima Corpus Christi: calix salutaris seu salutis, i. e. Sanguis Christi pro salute mundi effusus sacrificium, etc. Respicitur et Corpus Christi mysticum [seu fideles] pane et vino praesentatum. “Sicut enim panis ex multis granis et vinum ex multis uvis conficitur, ita ex multis fidelibus unum corpus Christi mysticum coadunatur.”5 Sacerdos se ipsum et fideles Deo offert. “Sanctifica . . huius oblationis hostiam, et per eam nosmetipsos tibi per­ fice munus aeternum.” c “In spiritu humilitatis . . . susci­ piamur a te.” 2. Ritus infra oblationem verbis corresponde!: attollit Sa­ cerdos patenam cum hostia (postea calicem), oculos elevat, ut offerat aeterno Patri actione, voce et aspectu; deponitque 3 Dion. Carthus. < Rubr. de Def. III. 4. 6 Schouppe. e Secreta festi SS. Trinit. AB OFFERTORIO USQUE AD CANONEM. 427 formando signum Crucis, quasi victimam super Crucem re­ clinaret. 3. Vino miscetur aqua, quia ita peregit Dominus secundum morem orientalem in ultima Coena, necnon ex ratione mystica in memoriam aquae quae cum sanguine ex latere ejus in Cruce exivit. Per medium aevum “calix ad dextrum latus oblatae (i. e. hostiae) ponebatur, quasi Sanguinem Domini suscepturus, quem de latere dominico profluisse *credimus. ' 7 Praeterea, juxta Orationem Deus qui humanae substantiae mixtio aquae cum vino repraesentat unionem Verbi divini cum humanitate per incarnationem, atque unionem cum fidelibus per gratiam. Quare aqua fidelem populum reprae­ sentans benedicitur. 4. Numerus pluralis, Offerimus, adhibetur, quia “in Missa solemni etiam Diaconus recitat, qui vinum in calicem in­ fundit et divinum sanguinem olim populo administrabat; at formulae pro Missa solemni institutae in privata non mu­ tantur.”8 5. Oratio In spiritu humilitatis, etc. fuit trium puerorum.9 dum ambulabant in medio flammae; atque a Sacerdote positi­ one humilitatis, i. e. corporis inclinatione recitatur. Statim vero erectus Sacerdos, manibus et oculis in coelum elevatis in­ vocat Spiritum Sanctum: Veni Sanctificator, . . . et benedic, etc. Indubie hoc loco Spiritus Sanctus invocatur; in Missali enim niozarabico haec Oratio audit: “Veni sancte Spiritus sanctificator: sanctifica hoc sacrificium de manibus meis tibi praeparatum;” porro verbum veni non applicatur Patri, sed Spiritui Sancto qui mittitur a Patre et Filio; sanctificatio per appropriationem adseribitur Spiritui Sancto. 6. Invocatur, ut benedicat. “Benedicere est bonum dicere. Contingit autem bonum dicere tripliciter. Uno modo enunti­ ando, puta cum quis bonum alterius laudat. Alio modo imperando, et sic benedicere per auctoritatem est proprium Dei, cujus imperio bonum ad creaturas derivatur ; ministerium autem pertinet ad ministros Dei, qui nomen Domini super populum invocant. Tertio benedicit quis optando, et secun­ dum hoc benedicere est bonum alicui velle et quasi bonum pro aliquo precari.”10 Invocatur igitur Spiritus Sanctus, ut ~ Microlog. » Bona. 9 Dan. ΙΤΓ. 39 et 40. 10 Thoni. Ep. ad "Rom. c. 12. 428 DE SENSU LITERALI ET MYSTICO. benedicat sensu secundo, i. e. ut consecret panem et vinum, seu “ut ignis S. Spiritus delabatur,11 absumatque panem et vinum et in Corpus et Sanguinem Christi convertat: (pio qui­ dem nobis declaratur, quemadmodum Christi corpus Spiritus Sancti opera in virginali B. Mariae utero formatum fuit, ita per eundem Spiritum Sanctum confici super Altari.” 11 12 7. Talis invocatio Spiritus Sancti pro consecratione, seu Epiciesis, continetur in omnibus Liturgiis tum occidentalibus tum orientalibus (in posterioribus plerumque post consecratio­ nem). Petit enim Ecclesia etiam ea quae Deus infallibiliter largiturus est; sunt enim dona omnipotentiae et clementiae quantumvis certo promissa. Ipse Christus, quamvis certo clarificandus, oravit: “Pater, venit hora: clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te.” 13 Pluries adhuc in Missa tam ante quam post consecrationem petuntur ea quae Deus infallibiliter daturus est.14 295. De incensatione ad Offertorium valent, quae de priori incensatione ante Introitum exposita sunt. At hoc loco incensatio fit modo solemniori, additis verbis sacris et incensa­ tione oblatorum, Chori et populi. 2. Incensum benedicitur “per intercessionem B. Michaelis Archangeli, etc.” qui est, “princeps militiae angelorum, prae­ positus paradisi, (piem honorificant Angelorum cives,”15* custos Ecclesiae militantis. “Michael dicitur Archangelus, non quod sit de Ordine Archangelorum (penultimo), sed (piia omnium Angelorum caput et dux est.”10 Pluries in ejus Officiis eccl. repetitur: “Stetit Angelus juxta aram templi habens thuribulum aureum in manu sua.”17 3. Primo incensantur oblata forma Crucis quia sunt ma­ teria pro sacrificio, quod idem est ac sacrificium Crucis, triplici ductu, quia Deo trino offerendum ; dein ter thuribulum circulo circum oblata ducitur quia pro toto orbe, “pro totius mundi salute” sunt offerenda. 11 Cf. Levit. 9, 24; et 3 Reg. 18, 38. it Bened. XIV. 13 Jo. 17, 1. Ita ante deci­ siones dogmaticas Concilii oecumenici vel S. Pontificis ex cathedra definientis, vel canoni­ zantis invocatur Spiritus Sanc­ tus. “ Cf. n. 302. 5. 16 Oil. 8 Maji et 29 Sept. ιβ Mulanus. 17 Cfr. Apoc. 8, 3. AB OFFERTORIO USQUE AD CANONEM. 420 4. Incensantur dein praeter Altare etiam Reliquiae Sanc­ torum si adsint, tandem Celebrans, Clerus, populus, ut oratio Sanctorum simul cum Celebrantis et omnium adstantium con­ juncta ascendat “sicut incensum in conspectu ejus,” et descen­ dat super omnes bonus odor gratiae. “Fit incensatio ad rep­ raesentandum bonum effectum gratiae, quia sicut bono odore Christus plenus fuit, ita a Christo derivatur ad fideles se­ cundum illud 2 Cor. 2, 11 ociorem notitiae suae spargit per nos in omnibus; et ideo thurificato undique Altari, caeteri thurificantur per ordinem.” 18 Verba concomitantia Dirigatur etc. (ex Ps. 140) referuntur ad sacrificium incensi quod mane et ve­ spere in templo offerebatur, atque hic exprimunt dispositionem et affectus (cordis et oris, labiorum) pro sacrificio requisitos. II II 296. Lotio manuum, i. e. extremitatis digitorum significat munditiem a levissima quoque culpa. “Ablutio manuum sufficit ad significandum perfectam mundationem; cum enim manus sit organum organorum, omnia opera attribuuntur inanibus.”19 Si vero incensatio facta fuerit, Sacerdos in­ tegras manus lavat; tunc enim praevalet ratio perfectae munditiae, ut manus Christi Corpus mox tacturae omnino mundentur a pulvere et fumo in thurificatione contracto. 2. Oratione Suscipe Sancta Trinitas dona sacranda Deo trino commendantur exprimendo finem ob quem offeruntur. Ecclesia Graeca commemorat Incarnationem quoque, Nativi­ tatem Domini, Adventum Spiritus sancti; Liturgia Romana solummodo ejus Passionem, Resurrectionem et Ascensionem, quibus mysteriis praecipuae sacrificii partes, immolatio et victimae consumptio optime repraesentantur. “In sacrificiis Judaicis sacrificabatur victima, ejusque sanguis circum altare spargebatur: in Lege nova nostra fuit victima mactata in Cruce, ubi se ipse Christus obtulit Patri in nostrorum ex­ piationem peccatorum, suumque Sanguinem fudit circum Altare, cum sacrum ejus latus lancea transfixum est. In sacrificiis Judaicis victima incendebatur super altare holocau­ storum, ut quidquid in ea vitii esset, flammis absumeretur, et fumus ad coelum tolleretur in odorem suavitatis, ut sacra Scriptura loquitur. In nova Lege consumpta fuit victima in Christi Resurrectione et Ascensione. Nam in Resurrectione ab­ is S. Thom. 3. q. 83, a. 5. i» S. Thom. 430 DE SENSU LITERALI ET MYSTICO. sorptum fuit in Christo, quod mortale est, a vita, ut ait Apos­ tolus 2 epist. ad Corinthios, absumptumque fuit quidquid inesse poterat corruptibile ; et in Ascensione victima a Deo accepta in odorem suavitatis, et ad ejus dexteram fuit collocata.'·'20 lu honorem B. Jf. Γ. etc., et istorum, i. e. quorum reliquiae hic sunt. Vt illis proficiat ad honorem, i. e. ut veneratio erga Sanctos in terris augeatur. 3. Orate fratres dicens Sacerdos ultimo sese, antequam divi­ num opus consummet, convertit ad populum, quem ad orandum hortatur tam voce quam gestu; hoc modo (n) quasi valedicit adstantibus ingressurus in intimum Sanctuarium, ut divinis­ sima mysteria cum Christo operetur. 01 im enim ante Praefa­ tionem velo obducto Sacerdos in sanctuario ab oculis fidelium abscondebatur; (b) quo proprius ad Consecrationis myste­ rium acceditur, eo magis oratio et attentio requiritur; (c) verba Sacerdotis et responsio fidelium (“fratres” saepius N. T.) pulcherrime fraternitatem Christianam repraesentant.—Olim solummodo proferebat Orate, vel Orate pro me peccatore. Dicuntur voce media, non alta, ob cantum in Missa solemni. 297. Secreta, quia secreto dicitur, seu oratio “super oblata’’21 per varia Christi mysteria vel Sanctorum inter­ cessionem oblationem propositam, vel (anticipando) sacrifi­ cium Deo commendat. . 2. Praefatio antiquitus dialogum sacerdotem inter et populum designabat, antequam ille inciperet anaphoram consecratoriam. Nunc sub Praefationis nomine venit prior pars ipsius anaphorae seu Canonis, quaeque Deum celebrat eique pro induitis beneficiis grates agit usque ad Trisagium Sanc­ tus. Est veluti praelocutio ante praecipuam Orationem, sacrorum mysteriorum consummativam et in Canone con­ tentam ; “quasi prologus quidam est et praelocutio sequentis Canonis, captans ipsius Dei in nos benevolentiam.”22 Solemne quoddam canticum est, quo corda adstantium “sursum” provocantur ad coelestium rerum contempla­ tionem, ad gratiarum actionem laudesque Deo ob varia mvsteria referendas.23 % * Bencd. XIV. De Sacr. M. IE II· Sacr. Greg. “Clichtov. 23Vide expositionem Liturgiae hist. no. 261. DE CANONE. 431 3. Sanctus. Quod ut dignius efficiant, invitantur, ut cum Angelis totaque coelesti curia Dei majestatem celebrent, di­ centes Sanctus, etc., uti Is. 5, 3 in coelo Seraphim “clamabant alter ad alterum.” Antiqua versio: “Deus Sabaoth;” Vul­ gata: “Deus exercituum." Appellatur hymnus Seraphicus seu Angelicus, vel Trisagium;24 etiam hymnus triumphalis ob secundam hymni partem Benedictus qui venit, etc. quibus verbis turbae 25 Dominum in triumphali ingressu acclamabant. 4. Ritus congruit verbis. Ad Dominus vobiscum initio Praelationis Sacerdos non se vertit ad populum, quem per Orale fratres quasi dimisit, nec olim ob velum circa Altare tunc appensum videre poterat. Manus super Altare sunt depositae ut significetur, omnem terrestrem cogitationem tunc prius esse deponendam, et vel uti cum Angelis in coelo ingre­ diendum in nubem coelestium cogitationum. In reliquis caeremoniis ad Praefationem, Sanctus et Benedictus signifi­ catio facile patet. ART. VI. DE CANONE SEU A “TE IGITUR” USQUE AD “PATER NOSTER.” 298. Canon, seu “Actio,” vel “Sanctissimae actionis Mys­ terium" incipit a Te igitur et juxta veriorem sententiam1 de­ sinit ad Dater noster, i. e. ad praecedens Per omnia, saecula, etc. “Ecclesia Catholica sacrum Canonem multis ante saeculis instituit, ita ab omni errore purum, ut nihil in eo contine­ atur, quod non maxime sanctitatem et pietatem quamdam redoleat.” 2 2. Canon in Ecclesia occidentali secreta voce recitatur, “ne sacra verba vilescant.”3 Atque tale profundum silentium, tribus tantum vocibus interruptum, divini Numinis cultum 24 Aliud Trisagium in preci­ bus ferial. a Orat Sacerdos, ut Deus propitio ac sereno vultu respicere dignetur (cf. Gen. 4, 4) supra haec dona Corporis et San­ guinis Christi; “etsi Patri Deo semper accepta est oblatio tum cx parte rei, quae offertur, tum ex parte Christi, qui est oblator praecipuus; tamen cum possit contingere, ut ex parte vel Sacerdotis vel populi non sit accepta, propterea Sacerdos Deum deprecatur, ut propitio et sereno vultu oblata respiciat 3,1 orat, ut Sacerdotis actio atque devotio sic placeat 3- Cf. Bossuet, Explication de rp diff. de la Messe. 33 S. Bon avent. Exp- Miss. c. 4. *3 Soto. 35 S. Bonav. 30 Bencd. XIV. DE CANONE. 439 Deo, ut antiquorum patrum devotio (devotio in Abel, fides in Abraham, religio in Melchisedech), vel ut interpellante Filio nobis Deus fiat placabilis et propitius. 5. (c) Commendat per Supplices victimam Patri, ut per­ feratur per manus Sancti Angeli in sublime Altare Dei, i. e. in sublime illud et spirituale Altare de quo in Apoc. 8, 3, “altare aureum quod est ante thronum *Dei. ’ Filius enim Dei assumendo naturam ex sinu Virginis sibi victimam paravit, eique vi unionis hypostaticae valorem praebuit infini­ tum. Passione et cruenta morte haec victima in Cruce est immolata et quasi destructa. lîesurrectione et ascensione haec victima in perfectissimam et aeternam Dei transiit pos­ sessionem; sic completum est holocaustum et elevatum in su­ blime Altare Dei. “Tunc immolavit Christus solemnem hostiam, quum se aeterno Patri per glorificatae carnis ma­ teriam in coelo exhibuit.” (S. Greg.)37 6. Suppliciter igitur rogatur Deus Pater, ut hoc sacrificium in Altari etiam ex parte Sacerdotis et populi sit acceptable, ut “hostia solemnis” ipsi acceptabitis est. “Tunc a Deo hostia quasi acceptatur quando Deus nobis propitiatur et coelestis benedictio nobis ab eo mittitur.”33 At quomodo haec delatio mystica in “sublime Altare,” quomodo haec unio inter hoc sacrificium Ecclesiae militantis cum coelesti sacri­ ficio perficitur? Quis est sanctus angelus? “Tantae sunt profunditatis haec verba, ut intellectus humanus vix ea suffi­ ciat penetrare.”30 S. Thomas scribit : “Sacerdos non petit, neque quod species sacramentales deferantur in coelum, neque Corpus Christi verum, quod ibi esse non desinit, sed petit hoc pro Corpore mystico (quod scilicet in hoc Sacramento signi­ ficatur), ut scilicet orationes Sacerdotis et populi Angelus assistens divinis Mysteriis Deo repraesentet.” 7. Per “sanctum *Angelum ’ intelligunt S. Thomas pluresque theologi ipsum Christum, “magni consilii Angelum,” qui mysticum Corpus cum Deo Patre et Ecclesia triumphante con­ ar One sacrifice has for ever redeemed the world, and is of­ fered continually in heaven and on earth: in heaven by the only Priest, before the Eternal Altar; on earth by the multitude and succession of priests who arc one with Him as partakers of His priesthood.—Card. Manning, The Eternal Priesthood. as B. Odon. 3° Innoc. III. 440 DE SENSU LITER ALI ET MYSTICO. jungit;40 alii vero non pauci per hunc “sanctum Angelum” intelligunt Spiritum Sanctum, “missum” (angelus=nuntius, missus). Uti Spiritui sancto per appropriationem adscribitur consecratio (pariter ac incarnatio), sic per ipsum ex hoc sacri­ ficio “omni benedictione coelesti et gratia repleamur.” Prae­ terea dicunt hanc Orationem correspondere Epiclesi seu cele­ berrimae isti invocationi Spiritus Sancti, quae in nulla om­ nino antiqua Liturgia deest. (Cf. n. 139, 7.) Denique multi “Sanctum Angelum” intelligunt sensu lite­ rati, aliquem ex coelestibus spiritibus cui ex officio incumbat sacrificanti adesse, eum adjuvare, dirigere e jusque preces Deo offerre (Apoc. VIII. 3, 4), sive angelus praeses templi aut Altaris, sive Angelus custos Celebrantis, sive alius a Deo ad id constitutus, sive numerus singularis positus pro plurali: “ministerio angelorum.” 8. Infra hanc Orationem Supplices Sacerdos per modum humiliter supplicantis profunde inclinatus junctas manus super Altare tenet. De tribus Crucis signis super hostiam, calicem et ipsum Sacerdotem S. Thomas docet: “Repraesenta­ tur extensio Corporis, ct effusio Sanguinis, et fructus Pas­ sionis per trinam erucesignationem, quae fit super illis verbis: Corpus et Sanguinem sumpserimus, omni benedictione, etc.” 304. Commemoratio seu Memento pro Defunctis, seu Oratio super diptycha (de qua supra n. 114, 2). Pro vivis fit com­ memoratio ante Consecrationem, quia quasi offerunt (“qui tibi *offerunt ’) ; defunctis tamen a nobis fructus applicantur. Fit pro iis, “qui nos praecesserunt cum signo fidei excluduntur igitur qui extra communionem Ecclesiae mortui sunt, pro qui­ bus Ecclesia non nominatim orat, sed in genere tantum pro omnibus in Christo quiescentibus, i. e. etiam pro haereticis, etc., materialibus vel vera contritione reconciliatis. “Facile stat, ipsum Sacerdotem talem caeremoniam (sc. Memento) ut personam publicam perficere et sacrificium ex persona Eccle­ siae Deo offerre—et tamen simul ut privatum illud ipsum offerre Deumque per ipsum pro aliquo deprecari.” 41 2. Dormiunt in somno pacis, i. e. decesserunt in pace fidei catholicae (inscript, in antiquis sepulchris), et resurrecturi 40 Boned. XIV. 41 Coninck. DE CANONE. 441 Animae in purgatorio pacem ct quietem habent, utpote certae de aeterna beatitudine et liberae a tentationum bello; at flam­ mis torquentur, a divino conspectu arcentur; quare refrige­ rium, i. e. liberationem a poena sensus, lucem seu aeternam gloriam (“claritas Dei illuminavit eam, ct lucerna ejus est Agnus/’42) atque pacem seu felicitatem perfectam (“beata pacis visio”) ipsis deprecamur. 3. Ad Per eumdem Christum, etc. caput inclinatur, per ex­ ceptionem, etsi nomen Jesu non exprimatur; “quia ibi sermo est de quiescentibus in Christo, seu mortuis cum Christo, qui inclinato capite tradidit spiritum, et ad liberandos defunctos descendit.” 43 305. Nobis quoque peccatoribus est sexta seu ultima Canonis Oratio, in qua Sacerdos ad exemplum Publicani signo et voce orat pro se et Ecclesia militante, ut pariem aliquam (“Pars mea Deus in aeternum”)14 et societatem cum Ecclesia triumphante Deus donet. In hac commemoratione Sanc­ torum postulamus eorum “consortium” in coelo, in commemo­ ratione vero ante Consecrationem seu Communicantes Sanc­ torum patrocinium invocamus; quare Communicantes istud dicitur commemoratio ad suffragium, haec altera vero ad consortium. Nominantur Martyres tantum, 8 Sancti et 7 Sanctae.45 2. Conclusione Canonis Per quem haec omnia, Domine, semper bona creas, etc. omnia divina beneficia quoad sacri­ ficium Missae breviter comprehenduntur iterumque comme­ morantur.40 Deus per Filium creat haec bona, nempe panem ct vinum (quorum accidentia adsunt) ; sanctificat acceptando illa (oblatione) in materiam consecrationis, quo fit, ut ex usu profano in usum sanctum transeant; vivificat per verba Con­ secrationis, quibus substantia panis et vini convertitur in sub­ stantiam Corporis et Sanguinis Christi, ipsius auctoris vitae, qui est “panis vivus et vitalis, vitam praestans homini;” benedicit, quatenus hoc Sacramentum est fons omnis gratiae <2 43 44 45 40 Apoc. 21, 23. Cavalieri, ITT, 11. Ps. 72. Cf. n. 116. Olim hoc loco certis diebus etiam fruges quaedam ad Altare benedicebantur, uti nunc Feria V. in Coena Domini Episcopus Oleum infirmorum benedicit, priusquam haec verba dicat. 442 DE SENSU LITERAL! ET MYSTICO. et benedictionis, et praestat nobis per Communionem, qua gratia et omnibus bonis replemur. 3. Signa Crucis significant, sanctificationem, vivificationem et benedictionem esse fructus Crucis ct Passionis Domini nobisque ex virtute meritisque Passionis provenire. 4. Per ipsum, quia Christus, ut Deus-IIomo, est mediator inter Deum et homines, et cum. ipso, quia est persona divina a Patre et Spiritu Sancto distincta, et in ipso, quia (per “circuminsessionem”) est unus Deus cum Patre et Spiritus Sancto, est tibi Deo Patri omnipotenti, in unitate Spiritus sancti omnis honor et gloria. Per omnia saecula saeculorum. Ad priora verba per ipsum, etc. Sacerdos format tres Cruces intra labia calicis super sanguinem, et prosequens est tibi Deo Patri, etc. duas Cruces format extra calicem, significans hoc ritu, quod solus Filius ut homo sanguinem fuderit, non vero Pater et Spiritus Sanctus. Ad verba omnis honor et gloria Sacerdos elevat calicem ct hostiam, ut hoc quod ore exprimit, actione demonstret.47 Hic finitur Canon, et incipit praeparatio ad Communionem. ΑΈΤ. VII. AB ORATIONE DOMINICA USQUE AD FINEM MISSAE. 306. Oratio Dominica quasi conjungit partem praeceden­ tem, in qua primaria ratio sacrificii: Sanctificetur nomen tuum, etc., cum subsequent i parte in qua praecipue intenditur sanctificatio hominis per SS. Eucharistiae participationem: Panem nostrmn quotidianum, etc. Oratio Dominica, “Brevia­ rium totius Evangelii”1 juxta S. Hieronymum ex ipsius Christi institutione in Liturgia recitatur: “Sic docuit dis­ cipulos suos ut quotidie in Corporis illius sacrificio credentes audeant loqui: Pater noster, qui es in coelis, etc.” In omni­ bus Liturgiis praemittitur praefatio quaedam: praeceptis salu­ taribus, etc. vel quid simile. In fine Sacerdos secreto respondet Amen, de quo Catech. Rom.: “Ecclesia in sacrificio Missae, cum pronuntiatur Ora47 Cf. n. 302, 7. 1 Tertul. AB ORATIONE DOMINICA AD FINEM MISSAE. 413 tio Dominica, non rei sacrae ministris, quorum partes sunt illa: sed libera nos a malo, attribuit hanc vocem Arnen, sed ipsi Sacerdoti accommodatam reservavit; qui cum Dei et hominum sit interpres, Deum exoratum esse populo re­ spondet." 2. Ultimam petitionem magis explicat Libera nos, etc., quod vocatur F mbolismus, i. e. insertio, intercalatio. Mala praete­ rita, quae in sui causa vel radice quidem transierunt, in aliqui­ bus tamen effe.ctibus vel reliquiis remanent, ut peccata semel actu commissa in sui macula vel obligatione ad poenam vel ad bonum imbecillitate; praesentia vel futura, quae in aliquo periculo vel praesenti vel futuro nobis imminent, per Dei tamen clementiam avertenda. Juxta Bened. XIV. mala praeterita sunt peccata; praesentia vero variae tentationes, futura sunt poenae peccatis debitae, sive temporales sint, sive aeternae. Cum peccato autem vera pax esse nequit. Orat igitur Sacerdos ut Deus det nobis propitius pacem, tum inter­ nam cum Deo: ut a peccato simus semper liberi, tum exter­ nam: ab omni perturbatione securi. Interim se signat signo Crucis cum patena, "quia patena significat lapidem super­ positum monumento, et ideo mortis Christi memoriam ex­ citat, qua redempti ab inimicis pacem adepti sumus."2 Osculatur patenam, tum ex eo quod osculum est signum pacis, tum in venerationem instrumenti quod mox Corpus Domini recipere debet. 307. De fractione S. Hostiae, ejusque commixtione in calice. Qui ritus ab ipso Domino institutus in omnibus Liturgiis continetur.3 Fractio panis olim significabat totam actionem sacrificam simul cum S. Communione.4 Tn ordi­ natione Pontifex Neo-Presbvteros admonet, "ut diligenter totius Missae ordinem, atque hostiae consecrationem, ac fractionem, et communionem . . discatis.” 5 2. Hostiae fractio exhibet mortem Christi, commixtio vero in calice simul cum conjunctione partium ejus resurrectionem Jesignat. "Dum hostia frangitur, passio Christi ad niemo2 Quarti. 3 Viecunba. DE OFFICIO DIVINO. CAPUT I. DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. ART. I. ANIMADVERSIONES HISTORICAE. 313. Altera pars S. Liturgiac (sensu latiori) ad cultum Dei immediate spectans est Officium divinum, quod et Opus Dei, Pensum servitutis, Cursus appellatur, praecipue vero Horae canonicae, quia statutis diei vel noctis horis juxta canones seu leges Ecclesiae est recitandum. 2. “Precationum canonicarum adumbratio in Veteri Testa­ mento praecessit. Prophetae et alii verae Religionis cultores praeter matutinum et vespertinum tempus impendebant horam tertiam, sextam ct nonam in precibus Deo fundendis."1 Psalmista ait: “Septies in die laudem dixi tibi;"2 et: “Media nocte surgebam ad confitendum tibi.’’3 3. Apostolorum tempore hora tertia, sexta, nona erant ora­ tionis horae; item jam oratio nocturna4 juxta Domini exem­ plum, qui “erat pernoctans in oratione Dei.''5 Idem prioribus post Christum saeculis observabatur: “Pre­ cationes facite mane, tertia, sexta, nona, vespere atque ad galli cantum.S. Ambrosius notat Completorium a Ve4 Act. 16, 25. p Luc. 6, 12. ° Const. Ap. lib. 8 1 Merati. 2Rs. 118, 164. 3Ps. 118, 62. 453 454 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. spcris distinctum. Officium nocturnum vigilias appellabant. “Eas vigilias tripartitis distinguunt officiis”;7 quibus plerumque matutino tempore “Laudes” addebantur. 4. In Ecclesiae exordiis officium praecipue per recita­ tionem Psalterii aut certi psalmorum numeri cum oratione Dominica ct Apostolorum symbolo fuit absolutum. Veri­ simile est S. Damasum ( + 384) suggerentibus sanctis Am­ brosio ct Hieronymo aliqua circa divinum Officium jam · constituisse. Quod opus continuarunt, e. g. addendo Lec­ tiones et Collectas, S. Leo M. (+461), S. Gelasius (+496), S. Gregorius M. ( + 604), S. Gregorius III. (+741), Adrianus I. (+795). Tandem S. Gregorius VII. (+1085) Horas canonicas in formam redegit, quam adhuc essentialiter retinent, e. g. tollendo secundum officium ejusdem dici; antea enim saepe una dic duo officia erant recitanda (officium duplex), nempe officium de tempore et officium sanctorum 314. Liber continens officium divinum appellabatur nunc Breviarium., i. c. compendium seu summarium; quia con­ tinet selecta Veteris ct Novi Testamenti loca, ac S. Patrum documenta, Sanctorumque exempla,—vel forsan, ut censet Benedictus XIV., quia olim “ordo officiorum” appellabatur Breviarium, uti in Breviario quodam Cassinensi ab anno 1100 inscriptum est: “Incipit Breviarium, sive ordo offici­ orum per totam anni decursionem.” in quo ritus totius ecclesiastici officii, ct pro ipsius recitatione, sacroque fa­ ciendo caeremoniae continentur.1 2. Breviarii Romani usus post S. Gregorium VII. non ..... ............ -....4 όι,.,.λο «ni.n/v»irt>ram veteris n, alii incer­ ant.”2 Post >. Concilium n faciendam Toc nostrum n . . . prae- NOTAE GENERALES DE OFFICIO DIVINO 455 cipimus observari ; statuentes Breviarium ipsum nullo unquam tempore vel totum vel ex parte mutandum, vel ei aliquid addendum, vel omnino detrahendum esse. . . . Volumus et Apostolica auctoritate decernimus, quod [omnes] ad precandum et psallendum juxta illius ritum tam in choro, quam extra illum, maneant obligati.” 4 Permisit solummodo alia Breviaria, quae in ipsa prima institutione a Sede Apostolica approbata, vel quae usu ducentorum annorum in aliquibus Ecclesiis recepta fuissent.6 4. Postea editionem iterum recognitam et emendatam faciendam curaverunt Clemens VIII. (a. 1602) ct Urbanus VIII. (a. 1631), qui proprio labore plura addidit sacrosque hymnos ad exactas metri regulas adornavit. 5. Tandem nostris hisce temporibus Pius X.c multas magnasque mutationes introduxit; scii, numerum Festorum de praecepto imminuit; Dominicis honorem pristinum resti­ tuit; Officia dominicalia et ferialia abbreviavit ; totum Psal­ terium per varias hebdomadae dies ita distribuit, ut or­ dinarie singuli Psalmi quaque hebdomada recitari debeant ; etc., etc. 6. Propria Breviaria nonnullis ordinibus religiosis con­ cessa manent, e. g. Benedict inis, Dominicains, Cisterciensibus, Praemonstrat ensibus, Carmclitanis. ART. II. NOTAE PRAEVIAE GENERALES DE OFFICIO DIVINO, i 315. Breviarium Romanum ordinarie est disjunctum in quatuor partes seu volumina pro quatuor anni temporibus. Pars Hiemalis incipit a Dominica I. Adventus; Pars Verna a Dom. I. Quadragesimae; Pars Aestiva a Dom. Trinitatis; Pars Autumnalis a Dom. I. Septembris. * S. Pius Constit. Quod a nolis a. 1568. 5 Ibid. e Constit. Divino Afflatu 1. Nov. 1911; ct Motu Proprio 23. Oct. 1913. i Practice addiscitur recitandi modus per recitationem cum aliis clericis peritis. 456 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. Singula haec volumina dividuntur : I. Ordinarium Divini Officii. II. Psalterium (scu Commune de Tempore). III. Proprium de tempore (Scriptura occurrens) ; IV. Proprium Sanctorum; V. Commune Sanctorum, quod dividitur in: 1° Com­ mune Apostolorum ct Evangelistarum; (Commune Aposto­ lorum tempore Paschali) ; 2° Commune Unius Martyris; 3° Commune Plurium Martyrum (Commune Martyrum tem­ pore Paschali) ; 4° Commune Confessoris Pontificis,—Com­ mune Doctorum; 5° Commune Confessoris non Pontificis,— Commune Abbatum; 6° Commune Virginis; 7° Commune non Virginis ; VI. 1° Commune Dedicationis Ecclesiae; 2° Commune Beatae Mariae Virginis ; 3° Officium Beatae Mariae Virginis in Sabbato; Officium parvum B. Mariae V. ; 4° Officium Defunctorum ; 5° Psalmi Graduates, Poenitentiales, Litaniae etc. 316. Horae seu partes Officii quotidie recitandi : I. Matu­ tinum et Laudes; II. Prima; III. Tertia; IV. Sexta; V. Nona; VI. Vesperae; VII. Completorium.1 Matutinum vocatur officium nocturnum; Laudes et reliquae horae officium diurnum. Matutinum cum Laudibus et Vesperae vocantur horae majores; ceterae horae minores. 317. A. Diversitas Officiorum. Officium esse potest: 1° De Festo (de mysteriis aut de Sanci is vel Beatis) ; 2° De Dominica; 3° De Feria (feria IL, III. . . . sabbato) ; 4° De Vigilia, plerumque sicut i de feria. Officium de Dominica vel de Feria est “Officium de Tempore. '* B. Diversitas Ritus. Secundum majorem minoremve solemnitatem vel dignitatem officia fiunt sub diverso ritu : 1 Quibus horis Passionis Christi mysteria pie exhibentur, juxta illos Glossae versiculos: Haec sunt septenis propter quae psallimus horis: Matutina ligat Christum qui crimina purgat ; Prima replet sputis; Causam dat Tertia mortis; Sexta cruci nectit; Latus ejus Vespera deponit: Tumulo Com­ pleta reponit- NOTAE GENERALES DE OFFICIO DIVINO. 457 1° Officium duplex lee classis; 2° Officium duplex 2'e classis; 3° Officium duplex majus; 4° Officium duplex minus (vel sine addito); 5° Officium semiduplex ; 6° Officium simplex, scii, (a) feria major, (6) Vigilia, (c) Officium B. Mariae V. in Sabbato, (d) dies octava simplex, (e) festum simplex (de Sancto), (/) feria communis. 318. Festa distinguuntur: I—Ratione ritus, duplicia I. ct 2. cl., duplicia majora et minora, scmiduplicia, simplicia. II—Ratione solemnitatis, scilicet si Festum celebretur cum Feriatione, etiam in foro reducta vel sublata, aut cum Octava. III—Ratione qualitatis scii., primaria et secundaria. (a) Festa primaria dicuntur: 1° Festa Domini et B. Μ. V., quae pro objecto habent eorum vitae factum grave vel mysterium, quod in alio festo non continetur. 2° Festa Sanctorum natalitia vel quasi-natalitia, quibus recolitur eorum ingressus in coelum. ( b ) Festa secundaria sunt : 1° Festa Domini vel Dominae, quae pro objecto habent eorum vitae factum minus grave vel mysterium, quod jam implicite in alio Festo recolitur, etc.; 2° Inventio vel Translatio Corporis alicujus Sancti vel ejusdem Patrocinium et hisce similia. IV—Ratione dignitatis insignis: Festa Domini, Deiparae, Angelorum, S. Joannis Bapt., S. Joseph, Apostolorum, Evangelistarum.—Reliqui Sancti omnes ejusdem dignitatis (non insignis) esse putantur. V. Ratione loci: universalia ct particularia. (a) Universalia celebrantur in tota Ecclesia. (5) Particularia propria sunt uni determinatae eccle­ siae, aut loco, aut dioecesi aut nationi, aut ordini; e. g. dedicatio ecclesiae ejusque anniversarium atque titulus ipsius; dedicatio ecclae cathcdralis ejusque anniversarium; item titulus ejusdem. VI. Ratione occurrentiae: Mobilia et immobilia. (a) Mobilia sunt Festa, quorum celebrationis dies de­ 458 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. pendet a mobilitate vel Pasehatis vel dominicalis literae, v. g. Festum VII. Dolorum B. Μ. V. (b) F esi a immobilia affixa sunt certis mensium diebus, uti Assumptio B. Μ. V. VII. Ratione modi ordinandi Officiam: solemnia et or­ dinaria. (a) F esi a solemnia ratione Officii reputantur: 1° Festa Dni, B. Μ. V., S. Angelorum, S. Joannis Bapt., S. Joseph, Ss. Apostolorum et Evangelistarum. 2° Cetera festa I. vel 2. cl. 3° Integrae Octavae Festorum Dni universalis Ecclesiae. 4° Vigiliae Epiphaniae et Pentecostes, Fcria 6. post Oc­ tavam Ascensionis. Item Vigilia Nat. D. post Matutinum. (b) Cetera festa sunt ordinaria·. De modo ordinandi Officium vide Art. seq. 319. Dominicae. Officium Deae est semper ritus semiduplicis, Dea in Albis excepta, cujus ritus est dupl. maj. 2. Distinguuntur (a) majores seu privilegiatae ; et (b) minores seu communes vel per annum. Dominicae majores sunt: (a) Dominicae l'e classis, quae nulli festo cedunt; Dom. I. Adventus, Dominicae Quadragesimae, Passionis, Palma­ rum, et in Albis. (b) Dominicae *2 ’ classis, quae non cedunt, nisi festo duplici *Γ classis: reliquae tres Dominicae Adventus necnon Dominica Septuagesimae, Sexagesimae, ct Quinquagesimae. 3. Dominica minor cedit Festo dupl. 1. vel. 2 cl., sed non dupl. maj., nisi sit Festum Dni. Nullum Festum Deae perpetuo assignari potest exceptis Festis Ss. Nominis, Ss. Familiae et Ss. Trinitatis; nec Festum d. 1. vel. 2. cl. impeditum transferri potest in quamcumque Dominicam. 4. Officium alicujus Deae non omittitur in toto; saltem sumuntur homilia ct commemoratio. Adest una quasiexceptio quoad Dominicas “vacantes.” Dominicae “vacante * ” sunt illae quarum nec Officium nec com­ memoratio in ipsa dic Dominica peragitur. T res esse possunt : 1. Dominica, quae intercedere potest inter primam et sextam NOTAE GENERALES DE OFFICIO DIVINO. 459 diem Januarii. Haec Dominica in Breviario non habet Officium sibi correspondons, proinde dicitur “vacans.” Hic tamen notandum quod Officium Vigiliae Epiphaniae com­ putetur ut verum Officium Dominicae (vel occurrentis vel re­ positae). 2. Dominica infra Nativitatis Octavam; has particulares rubri­ cas habet: (a) Si cadat die 25, 26, 27, vel 28 Decembris tunc Officium hujus Dominicae dicitur die 30. (b) Si cadat die 29, 30, vel 31 Officium fit de Dominica. In casu («) Dominica vacat. 3. Dominica quae cadat in die octava Epiphaniae vacat quia ejus Officium pridie dicitur. 320. Feriae sunt vel majores vel minores seu per annum. Majores privilegiatae sunt illae, quae nulli Officio vel Festo cedunt, nempe feria IV. Cinerum et Feriae 2. 3. et 4. Majoris Hebdomadae. Feriae majores non privilegiatae sunt illae, de quibus semper fit commemoratio, quamvis festum novem lectionum admittant, nempe reliquae feriae Adventus, Quadragesimae, Quatuor Temporum Septembris et secunda Rogationum. 321. Vigiliae privilegiatae, quae nulli festo cedunt sunt : Nativitatis Domini, et Pentecostes. Vigilia Epiphaniae aequiparatur officio Dominicae. Vigiliae Nativ. et Epiph. etiam in Dominica celebrantur. —Vigilia minor, si in Dea occurrat pridie peragitur. Si Festo 1. cl. accidentaliter impediatur, omnino omittitur; si perpetuo impediatur, perpetuo pridie peragitur. In Adventu, Quadragesima, et Quatuor Temp, in Officio nihil fit de Vigilia; item Temp. Paschali, excepta Vigilia Ascensionis. 322. Octava est festi continuatio per octo dies. Retinet dignitatem festi. Octavae distinguuntur privilegiatae, communes et sim­ plices. Privilegiatae, de quibus fit officium vel saltem com­ memoratio quocumque festo occurrente, sunt: 1. ordinis: Paschatis ct Pentecostes; 2. ord. : Epiphaniae et Corporis Christi ; 3. ord. : Nativitatis et Ascensionis Domini. 460 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. Communes sunt reliquorum festorum (etiam Dni) dupl. 1. cl. Simplices sunt festorum dupl. 2. cl. 2. Octavae omnino cessant a feria IV. Cinerum usque ad Dominicam in Albis, a vigilia Pentecostes usque ad festum SS. Trinitatis et a die 17 Decembris (qua die inci­ piunt antiphonae majores 0) usque ad Nativitatem Dni ubique inclusive.1 Octavae non cessant adveniente festo Corporis Christi.i2 323. Antiphonae duplicantur in Officio Duplici ad Ves­ peras, Matutinum et Laudes, i. e. integrae dicuntur in prin­ cipio et fine psalmorum. Inchoantur tantum in principio psalmorum, i. e. dicuntur usque ad asteriscum, ad reliquas Horas et in Officio Semiduplici et Simplici ad omnes Horas. Oratio est pars quaedam exigua officii alius in ipsius integrum locum substituta, et quasi vicem sup­ plens. Partes commemorationis sunt: (а) Antiphona ad Benedictus [Magnificat, pro Vesp.]. (б) Versus praecedens (post hymnum). (c) Oratio (officii commemorandi). 3. Antiphona finalis B. Μ. V. (infra ad Completorium No. 13.) dicitur extra chorum solummodo [in fine Com­ pletorii ct] in fine Laudum, si tunc terminandum sit offi­ cium; si vero Prima aliave Hora cum Laudibus conjunga­ tur, dicitur antiph. in fine ultimae Horae sic conjunctae.1 Si totum Officium sine interruptione persolvatur, semel tan­ tum dicitur in fine Completorii. 4. Non ex praecepto sed ex laudibili consuetudine recita­ tioni Officii Divini praemittitur Oratio Aperi. Similiter cum expletum fuerit Officium dicitur Sacrosanctae. i Novae Ruhr. III. 5. 2D. 4280. i In choro autem semper dicitur, quandoeumque, terminata aliqua IIora, discedendum sit a choro. Nunquam vero dicitur, quando immediate subsequitur officium Defunctorum, vel Litaniae, aut ALissa conventualis. BREVIS CONSPECTUS DE OFFICIO IN FESTIS. 461 ART. III. BREVIS CONSPECTUS DE OFFICIO ORDINANDO IN FESTIS. 324. Dispositio Pii X. circa Rubricas Breviarii duplicem constituit modum recitandi Officium Festi Duplicis vel Semiduplicis, scii, modum festivum ct modum semifestivum seu ordinarium. Modus festivus adhibetur: (a) In omnibus festis Domini, B. Mariae Virginis, Ss. Angelorum, S. Joannis Bapt. S. Joseph, Ss. Apostolorum et Evangelistarum. (ύ) In ceteris festis 1. et 2. cl. (c) Per integras Octavas Festorum Dni Ecclesiae uni­ versalis. (d) In Vigiliis Epiphaniae, Pentecostes et Nativitatis (a Laud.) ct Feriae 6. ante Pentecosten. Completorium sequitur Vesperas integras vel a Capitulo. 2. Modus semifestivus adhibetur: (a) In quolibet Festo Duplici majore vel minore et Semiduplici, quod non est Domini, etc. ut supra 1 (a) ; (b) Per omnes Octavas, quae non sunt Festorum Dni Ecclae universalis. Attamen si quod Festum Ordinarium proprias Antiphonas habeat ad Vesperas, Matutinum vel Laudes, eas retinet cum suis Psalmis (ct ad Mat. etiam Versibus) ; in ceteris Horis Psalmi ct Antiphonae dicuntur de Feria occurrenti. I. Officium Festivum. 325. Vesp. et Mat.: Oia dc Festo. Laudes: Psi ex Dnca, reliqua de Festo. Prima: Ut in Dnca; sed: Ana de Festo, Ps. 1. Deus in nomine, lectio brevis de Festo. Tertia, Sexta, Nona: Psi ex Dnca, Capit, etc. de Festo. Complet.: De Dnca. NB. Modus Completorii sequitur Vesperas vel integras vel a Capitulo. 462 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. II. Officium Semifestivum. Vesp. : Anæ et Psi de Fer., Capit, etc. de Festo. Mat.: Invit, et Hymn, de Festo. I. Noct.: Anæ, Psi et Vers, de Fer., 11. de Script, cum Resp. de tempore. Ii. et III. Noct.: Anæ, Psi et Vers, de Fer., 11. et Resp. de Festo. Laudes: Anæ et Psi de Fer., Cap. etc. de Festo. Prima: H Ana et Psi de Fer., reliqua ut in Ordinario; lectio brev. de Festo. Tertia, Sexta, Nona: Ana et Psi de Fer., Cap. ete. de Festo. Complet. : De Feria. ART. IV. FUSIOR INSTRUCTIO DE TOTO OFFICIO ORDINANDO.i II II Festivum. I. Officium II. Officium Semifestivu II VESPERAE. 326. 1. Pater.1 2 Ave. Deus in adjutorium. 2. (I.) Antiphonae cum Psalmis ex Proprio vel Communi. (II.) Antiphonae3 cum Psalmis de Feria currenti ex Psalterio. 3. Capitulum ex Proprio vel Communi.4 Deo gratias. 4. Hymnus ex Proprio vel Communi. 5. Arersus ex Proprio vel Communi. 6. Antiphona ad Magnificat ex Propr. vel Coi. 1 Discrimen inter Officium Fes­ tivum et Semifestivum num. I. et II notatur. 2 Quoties totum Pater Noster secreto recitatur in fine Arnen, additur; secus omittitur. ·■» Temp. Pasch. Psalmi ad omnes Horas dicuntur sub una Antiphona excepto Off. Festivo ad Vesperas et Laudes. 4 In Officio Ordinario Capitu­ lum, Hymnus et Versus ad Ves­ peras ct Laudes, item Respon­ soria 2. et 3. Noct. fere semper sunt de Communi. FUSIOR INSTRUCTIO DE OFFICIO ORDINANDO. 463 Canticum Magnificat. Antiphona repetitur. 7. Dominus vobiscum. Oremus. Oratio conveniens. 8. Commemorationes speciales si dicendae sint. 9. Dominus vobiscum. Benedicamus Domino. Fidelium animae. Pater noster, nisi sequatur Completorium. COMPLETORI UM. 1. Jube, Dominef benedicere. Benedictio Noctem quie­ tam . 2. Lectio brevis Fratres Sobrii. 3. Adjutorium nostrum. Pater noster. 4. Confiteor. Misereatur nostri. Indulgentiam. 5. Converte nos. Deus in adjutorium. 6. (I.) Antiphona Miserere. Tres Psalmi de Dominica. (II.) Antiphona cum Psalmis de Feria currenti ex Psal­ terio. Antiphona integra dicitur. 7. Hymnus Te lucis. 8. Capitulum Tu autem. Deo gratias. 9. Responsorium breve In manus. 10. Antiphona Salva nos. Canticum Nunc dimittis. Antiphona integra dicitur. 11. Dominus vobiscum. Oremus. Oratio Visita, quae­ sumus. 12. Dominus vobiscum. Benedicamus Domino. Bene­ dictio Benedicat et custodiat. 13. Antiphona finalis B. Mariae V. pro diversitate tem­ poris.5 6 Divinum auxilium. Pater. Ave. Credo.7 5 In choro dicitur domne. e In fine Ordinarii post Com­ pletorium. 7 Quando immediate post Com­ pletorium sequitur Matutinum, Pater. Ave. Credo bis dicendum est. 434 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. MATUTINUM. 1. Pater. Ave. Credo. Domine, labia mea. Deus, in adjutorium. 2. Invitatorium ex Proprio vel Communi cum Ps. 94. Venite exaltemus. 3. Hymnus ex Propr. vel Coi. 4. Primum Nocturnum. (α) (I.) Antiphonae, Psalmi et Versus de Propr. vel Coi. (II.) Anae, Psi et Versus de Feria currenti ex Psalterio. (ύ) Pater noster. (c) Absolutio Exaudi, Domine. (d) Jube, Domine ante singulas benedictiones. (e) Benedictio pro quaque lectione, scii.: (1) Benedictione. (2) Unigenitus. (3) Spiritus. (/) (I.) Tres lectiones cum Responsoriis de Propr. vel Coi. (II.) Tres lectiones cum Responsoriis de Scriptura occur­ rente.8 In fine cujuslibet lectionis dicitur: Tu autem, Domine, miserere nobis. Deo gratias. 5. Secundum Nocturnum. («) (I.) Antiphonae. Psalmi et Versus de Propr. vel Coi. (11.) Anae, Psi et Versus de Feria curienti ex Psalterio. (&) Pater noster. (c) Absolutio Ipsius pietas. (d) Jube, Domine, benedicere ante singulas benedictiones. (e) Benedictio pro quaque lectione; scii.: (1) Deus. (2) Christus. (3) Ignem. (/) Tres lectiones de Propr. (vel Coi). (g) Responsorium post singulas lectiones de Propr. vel Coi. 6. Tertium Nocturnum. (λ) (I.) Antiphonae. Psalmi ct Versus de Propr. vel Coi. (11.) Anae, Psi et Versus de Feria currenti ex Psalterio. (6) Pater noster. (c) Absolutio A vinculis. (d) Jube. Domine, benedicere ante singulas benedictiones. (e) Benedictio pro quaque lectione; scii.: 8 Quando in Breviario desunt lectiones de Scriptura, etiam in Festo Ordinario lectiones cum Responsorii^· 1. Nocturni sum un tur de Communi. FUSIOR INSTRUCTIO DE OFFICIO ORDINANDO. 465 (1) Euangelica. (2) Divinum aut Cujus vel Quorum seu Quarum. (3) Ad societatem * (/) Tres lectiones10 i. e. Evangelium cum Homilia de Propr. vel Coi. (g) Responsorium post 7. et 8. lect. de Propr. vel Coi. Loco noni Responsorii dicitur Te Deum. Si contingat separari Matutinum a Laudibus concludendum est: Dnus vobiscum. Orcinus. Oratio. Dnus vobiscum. Bened. Dno. Fidelium. Pater noster. Tunc ad initium Laudum recitandum est Pater. Ave.—Si Officium post 1. vel 2. nocturnum abrumpitur, nihil aliud dicendum videtur. LAUDES. 1. Deus in adjutorium. 2. (I.) Antiphonae ex Proprio vel Coi. Psalmi de Domi­ nica. (II.) Antiphonae cum Psalmis de Feria currenti ex Psal­ terio. 3. Capitulum ex Propr. vel Coi. Deo gratias. 4. Hymnus ex Propr. vel Coi. 5. Versus ex Propr. vel Coi. 6. Antiphona ad Benedictus de Propr. vel Coi. 7. Canticum Benedictus. Antiphona repetitur. 8. Dominus vobiscum. Oremus. Oratio conveniens. 9. Commemorationes speciales, si dicendae sint. 10. Dominus vobiscum. Benedicamus Domino. Fidelium 11. Pater noster. Dominus det nobis. ' 12. Antiphona finalis B. Mariae V. pro diversitate tem­ poris.11 Divinum auxilium. PRIMA. 1. Pater. Ave. Credo. Deus in adjutorium. 2. Hymnus Jam lucis. 3. (I.) Antiphona i. c. prima ex Laud, (de Propr. vel Coi.) Tres Psalmi de Dominica; sed loco Psalmi Confitemini dicitur Ps. Deus in nomine. ο Si 9. lectio dicenda sit de Homilia, benedictio Per Evang elica sumitur. io Interdifm nona lectio propria est vel de Sancto vel de Homilia. 11 V. n. 323, 2. 466 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. (II.) /Yntiphona cum Psalmis de Feria currenti ex Psal­ terio. 4. Antiphona integra repetitur. 5. Capitulum Regi saeculorum. Deo gratias. 6. Responsorium breve Christi Fili.12 7. Dominus vobiscum. Oremus. Oratio Domine Deus. 8. Dominus vobiscum. Benedicamus Domino. 9. Pretiosa in conspectu. Oratio Sancta Maria. 10. Reliqua usque ad finem Orationis Dirigere. 11. Jube, Domine, benedicere. Benedictio Dies. 12. Lectio brevis i. e. Capitulum Nonae (ex Propr. vel Coi). Tu autem Domine miserere nobis. Deo gratias. 13. Adjutorium nostrum. Benedicite. Deus. Benedictio Dominus nos. (Pater noster, nisi sequatur alia Hora.) TERTIA, SEXTA, NONA. 1. Pater. Ave. Deus in adjutorium. 2. Hymnus de Ordinario. 3. (I.) Antiphona ex Laud.13 de Propr. vel Coi cum Psal­ mis de Dominica. (II.) /Yntiphona cum Psalmis de Feria currenti ex Psalterio. 4. Antiphona integra repetitur. 5. Capitulum de Proprio vel Communi. Deo gratias. 6. Respons. breve ex Proprio vel Communi. 7. Dominus vobiscum. Oremus. Oratio conveniens. 8. Dominus vobiscum. Benedicamus Domino. Fidelium animae. (Pater noster, nisi sequatur alia Hora.) In festis semiduplicibus ordinariis: (а) ad Vesperas et Laudes dicitur Suffragium (Temp. Pasch. Commemoratio de Cruce) extra Octavas, tempus Adventus et Passionis; (б) ad Primam ct Completorium dicuntur Preces extra Octavas. In hoc Respons. loco versus Qui sedes aliquando substituitur alius versus e. gr. Qui natus es de Maria Virgini 13 pro Tertia = 2a Antiph. “ Sexta =3a “ ‘ ‘ Nona =5» “ FUSIOK INSTRUCTIO DE OFFICIO ORDINANDO. 327. TIL 467 FESTUM SIMPLEX i VESPERAE at in festo Ordinario, sed Antiphonae tantum inchoantur et dicitur Suffragium de omnibus Sanctis (Tempore Paschali Commemoratio de Cruce). COMPLETORIUM ut in festo Ordinario i. e. de feria currenti cum Precibus. MATUTINUM. 1. Pater. Ave. Credo. Domine labia mea. Deus in ad­ jutorium. 2. Invitatorium et Hymnus de festo (ex Coi). 3. Unicum Nocturnum. (o) Antiphonae et Psalmi trium Nocturnorum Feriae currentis continuatim recitantur cum Versu tertii Nocturni (omissis Versibus 1. et 2. Noct.). (b) Paler noster. Absolutio Feria 2. et 5. Exaudi, Domine. Feria 3. et 6. Ipsius pietas. Feria 4. et Sab. A vinculis. (c) Jube, Domine, benedicere ante singulas benedictiones. Benedictio pro quaque lectione, scii. : (1) Ille nos. (2) Cujus (vel Quorum seu Quarum) (3) Ad societatem. (d) Lectiones 1. et 2. cum Responsoriis de Scriptura oc­ currente, lectio 3. de Festo (ex Coi). Loco 3. Resp. dicitur Te Deum. LAUDES it in Festo Ordinario. Additur Suffragium. PRIMA, TERTIA, SEXTA, NONA at in Festo Ordinario. Tn Prima dicuntur Preces Dominicales. 328. IV. OFFICIUM DOMINICALE. PRIMAE VESPERAE. 1. Pater. Ave. Deus in adjutorium. 2. Antiphonae cum Psalmis de Sabbato ex Psalterio. i Eodem fere modo reei Officium B. Mariae V. in Sabbato. 468 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. [In Adventu Anae propriae ex Laud. Dominicae.] 3. Capitulum: (а) in Dominicis minoribus excepto Tempore Paschali de Sabbato ex Psalterio; (б) in Dominicis majoribus et Tempore Paschali ex Pro­ prio de Tempore; 4. Hymnus et Versus: (a) in Dominicis minoribus (excepto Tempore Paschali) et in Dom. Septuag., Sexag. et Quinquag. de Sabbato ut in Psalterio. (b) in Dom. majoribus (exceptis Septuag. Sexag. et Quin­ quag.) et Tempore Paschali de Ordinario. 5. Antiphona ad Magnificat ex Proprio de Tempore. Magnificat. Antiphona repetitur. 6. Dominus vobiscum. Oremus. Oratio diei. 7. Commemorationes speciales. Suffragium de omnibus Sanctis, quod tamen omittitur tem­ pore Adventus, Passionis et quando facta est commemoratio Duplicis vel Octavae. 8. Dominus vobiscum. Benedicamus Duo. Fidelium animae. Pater noster, nisi sequatur Completorium. COMPLETORIUM de Sabbato ut in Ordinario et Psalterio. Adduntur preces, nisi ad Vesperas facta sit commemoratio Duplicis vel Octavae. MATUTINUM. 1. Pater. Ave. Credo. Domine labia. Deus in adjuto­ rium. 2. Invitatorium (cum Ps. 94.) (a) in /Ydventu. (1) Dom. 1. et 2. Begem venturum de Ordinario; (2) Dom. 3. et 4. Prope est de Ordinario; (δ) post Epiphaniam i. e. a die 14. Januarii Adoremus Dominum de Psalterio; (c) Dom. Septuag., Sexag. et Quinq. Praeoccupemus de Psalterio ; (d) tempore Quadrag. Non sit vobis de Ordinario; FUSIOR INSTRUCTIO DE OFFICIO ORDINANDO. 469 (e) tempore Passionis Hodie, si vocem de Ord.; (/) temp. Pasch. Surrexit Dominus de Ordinario; () Schema II. in Fer. majoribus et a Sept, usque ad Quadragesimam et in Vigiliis communibus. 3. Capitulum, Hymnus et Versus (а) in Fer. per Annum (exc. Temp. Pasch.) et in Vigiliis de Psalterio; (б) in Fer. major, et Temp. Pasch. de Ordinario. 4. Antiphona ad Benedicius (а) in Feriis per ïlnnuni (exc. Temp. Pasch.) et in Vigiliis de Psalterio; (б) in Fer. major, et Temp. Pasch. ex Proprio de Tem­ pore. Benedicius. Antiphona integra dicitur. 5. Preces feriales dicuntur in Feriis majoribus et Vigiliis communib. flexis genibus. 6. Dominus vobiscum. Oremus. Oratio diei. 7. Commemorationes, si faciendae sint. 8. Suffragium de omnibus Sanctis exc. tempore Adv. et Passionis. Temp. Paschali ejus loco dicitur Commemoratio de Cruce. 9. Dominus vobiscum. Cetera ut in Festis. PRIMA. 1. Pater. Ave. Credo. Deus in adjutorium. 2. Hymnus Jam lucis. 3. Antiphona (σ) in Feriis minoribus3 de Psalterio; (δ) in Feriis majoribus. (1) Adventus ex Pronr. dc Temp, de Laud. Dominicae praecedentis; a die 17. Dec. ex Laud. Feriae. (2) Quadragesimae et Passionis de Ordinario. 4. Psalmi de Feria currenti. Quando ad Laud, adhibi­ tum fuerit Schema II.,dicuntur 4 Psalmi. Antiphona integra dicitur. 5. Capitulum Pacem de Ordinario. (T. P. Regi saeculo­ rum.) Deo gratias. 6. Respons. br. Christe, Fili. 3 Item Fer. II. Rogat., Quat., Temp. Septembris et Vigih's comm. 474 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS, 7. Preces (a) breviores in Feriis per Annum ; (ύ) longiores in Fer. majoribus et Vigiliis communib. flexis genibus. 8. Dominus vobiscum. Oremus. Oratio Domine Deus. Cetera ut in Ordinario. TERTIA, SEXTA, NONA. 1. Pater. Ave. Deus in adjutorium. 2. Hymnus ut in Ordinario. 3. /Vntiphona (a) in Feriis per Annum de Psalterio; (ô) in Fer. majoribus. (1) Adventus ex Propr. de Temp, de Laud. Dominicae praecedentis; a die 17. Dec. ex Laud. Feriae. (2) Quadrag. et Passionis de Ordinario. 4. Psalmi de Feria currenti. Antiphona integra dicitur. 5. Capitulum et Resp. breve de Ordinario. 6. Preces feriales dicuntur in Feriis maj. et λ igiliis comm. flexis genibus. 7. Dominus vobiscum. Oremus. Oratio. Cetera ut in Festis. VESPERAE. 1. Pater. Ave. Deus in adjutorium. 2. Antiphonae cum Psalmis de Feria currenti. 3. Capitulum, Hymnus et Versus (c) in Feriis minoribus exc. Temp. Paschali de Psalterio; (b) in Feriis majoribus et Temp. Paschali de Ordinario. 4. Antiphona ad Magnificat (n) in Feriis min. exceptis hebdomadis Septuag., Sexag. Quinquag. et Temp. Paschali de Psalterio : (b) in Feriis majoribus et hebdomadis Sept., Sexag. et Qninquag. et Temp. Paschali ex Proprio de Tempore. Magnificat. Antiphona integra dicitur. 5. Preces dicuntur in Feriis maj. et V igiliis comm. flexis genibus. 6. Dominus vobiscum. 0remits. Oratio diei. 7. Commemorationes si faciendae sint. MODUS ORDINANDI OFFICIUM. 475 8. Suffragium de omnibus Sanctis exc. temp. Adv. et Passionis. (Temp. Pasch. .Commemoratio de Cruce.) 9. Dominus vobiscum. Benedicamus. Fidelium. COMPLETORIUM. de Fer. currenti. Adduntur Preces. ART. V. MODUS ORDINANDI OFFICIUM. 330. Si officium sit de tempore, i. e. de Dominica vel feria, recurrendum est ad Proprium de tempore; quae ibi nen ponuntur, ex Psalterio seu Communi de tempore et Ordinario sumuntur. 2. Etiam pro festis Domini principalibus (et de Sanctis infra octavam Nativitatis Domini) recurrendum ad Pro­ prium de tempore. 3. Si officium fit de Sanctis, recurrendum est ad Pro­ prium Sanctorum; quae ibi non assignantur, ex Communi Sanctorum sumuntur quoad officia solemn ia, ex Psalterio et Communi Sanctorum quoad officia ordinaria. 4. Infra octavas communes officium dicitur ut in festo ordinario.1 In feriis sumitur Oratio de Dominica praecedenti, sin propria habeatur. 5. “Cum dicuntur plures Orationes,” sive in officio ob commemorationes, sive in Missa, “et una Oratio eadem sit eum alia ibidem dicenda, Oratio ejusmodi (posterior) com­ mutetur cum alia de Communi vel de Proprio, quae sit diversa.” Si in Communi una tantum Oratio habeatur, ut pro Doctoribus et Abbatibus, sumitur alia de Communi Confessoris; pro Virginibus Mart, seu non Mart. etc. (in Missa) alia de Sancta, exprimendo vel tacendo Virginem, vel 'Martyrem tantum vel utrumque simul juxta qualitatem officii. i Nov. Ruhr. I. 3. 476 DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. ART. VL OBSERVATIONES SPECIALES DE LECTIONIBUS ET HYMNIS. 331. In Matutino lectiones primi Nocturni regulariter sumuntur de S. Scriptura occurrente, si officium sit duplex (maj. vel min.) aut semiduplex; sumuntur vero de Com­ muni vel lectiones propriae tantum in duplicibus primae vel secundae classis; illis lectionibus exceptis, quae appro­ batae jam fuerint vel in Breviario habentur pro duplicibus seu majoribus seu minoribus; vel aliis, quas pro specialibus rationibus aut adjunctis S. R. C. approbare deinceps censuerit.1 2. Si initia librorum S. Scripturae (Incipit) in die assignata sint impedita, in sequentem diem similiter non impeditam transferuntur, et lectiones huic diei assigna­ tae omittuntur, vel cum superioribus lectionibus leguntur. Si tria initia dici oporteat, unica lectio cujusque initii de praecepto tantum dicenda est,- aliae autem lectiones ad libi­ tum omitti vel dicendis adjungi possunt. 3. Si dies in eadem hebdomada pro initio legendo libera non supersit, aut in sequenti feria aliud initium occurrat, tunc initium in praecedenti ejusdem hebdomadae feria similiter non impedita est anticipandum. 4. Eodem modo, ut initia, t ran feruntur vel anticipantur lectiones primi Nocturni Dominicae in Sexagesima et Quin­ quagesima. (quae continent insignes et ab aliis distinctas historias Noe et Abrahae) ; deinde in mense Octobri pro historia Machabaeorum, uti in Rubrica feriae V. infra heb­ domadam IV. Octobris. 5. Pro nona lectione legenda est homilia Dominicae vel feriae aut vigiliae, quando officium in iisdem diebus fit de festo cum commemoratione Dominicae, feriae vel vigiliae, quae propriam homiliam habent;—id est in quaque Dominica (nisi “vacat”), in feriis Quadragesimae, Quatuor Temporum Adventus et Septembris, feriae II. Rogationum, in vigiliis, i D. 3923, et Nov. Ruhr. I. 4. 2 D. 2002. 7. FUSIOR INSTRUCTIO DE OFFICIO ORDINANDO. 477 exceptis vigiliis, quae occurrunt in feriis majoribus (in Ad­ ventu, Quadragesima et Quatuor Temporibus, in quibus nihil ht de vigilia in officio, sed in Missa tantum ; et exceptis vigiliis in festis la" classis, in quibus nihil fit de vigilia, praeterquam in vigilia Epiphaniae Domini. Quando pro nona lectione legitur homilia, in Missa de die ultimum Evangelium dicitur de eadem Dominica, vel feria aut vigilia. 332. Hymnorum conclusio, seu ultima stropha in festi­ vitate Nativitatis Domini et Corporis Christi et in officiis B. Μ. V. mutatur in Jesu tibi sit gloria, Qui natus es de Virgine, dummodo hymni illi sint ejusdem metri nec habeant propriam conclusionem. Similiter in aliis festis Domini aliae conclusiones. (Simul ad Primam in Resp. brevi mutatur versus Qui sedes ad dexteram Patris.) 2. Quando in Vesperis et Completorio conclusio propria facienda sit? (а) Quando duo officia concurrunt, quorum alterutrum exigit mutationem (hodie propriam conclusionem, cras com­ munem, et vice versa), tunc in Vesperis et Completorio propria conclusio sumitur, modo officium, quod propriam exigit conclusionem, in Vesperis commemoratur. Item in Dominicis dicitur conci, propria festi simplificati, nisi adsit propria temporis et exceptis Dominicis Adventus.3 (б) Quando duo officia concurrunt, ct utrumque pro­ priam hymnorum conclusionem habeat, hymnus Completorii concludendus est conclusione illius officii, de quo Vesperae integrae vel a Capitulo fiunt. 3. In hymno Iste Confessor, si officium celebretur in die obitus Sancti, dicitur Meruit beatas scandere sedes, etiam per totam octavam, si de Sancto celebretur. Item, si festum habens octavam, a die obitus non ultra octavam transferatur, in festo et reliquis octavae diebus qui super­ sunt, retinetur Meruit beatas, quia tota octava censetur ipsius festi continuatio. Si vero festum absque octava trans­ foratur a die obitus in diem immediate sequentem, nec a Capitulo fiat de hoc sequenti sed solummodo commemoratio, 3 D. 4078; et 4283. DE HORIS CANONICIS RECITANDIS. in Matutino et secundis Vesperis dicitur meruit supremos; si saltem a Capitulo fiat de S. Confessore translato, dicitur non tantum in primis Vesperis, sed etiam in Matutino et secundis Vesperis Meruit beatas scandere sedes,4 quia offi­ cium continuatur eo modo quo incipitur. 4. Hymnus Veni Creator semper concluditur Deo Patri sit gloria. Et Filio qui a mortuis etc. Doxologia praefati hymni ita propria censetur, ut num quam quovis anni tem­ pore vel quocumque occurrente festo, in aliam sit mutanda.5 4 D. 13. Jun. 1899, n. 4033. 5 D. 20. Jun. 1899, n. 4036. DE OCCURRENTIA ET TRANSLATIONE. 479 CAPUT II. DE RELATIONE OFFICIORUM INTER SE. ART. I. DE OCCURRENTIA ET TRANSLATIONE. 333. Officium dicitur occurrere cum alio officio, si in unam eamdemque diem incidat. (Concurrit officium prae­ cedentis diei cum officio sequentis diei, in Vesperis.) 2. Occurrentia est vel accidentalis vel perpetua, prout officia vel certis tantum annis vel quolibet anno eodem die occurrunt. 3. Effectus occurrentiae sunt: (a) Officium praestantius celebratur; (ό) Officium minus praestans vel commemora­ tur vel accidentaliter transfertur vel perpetuo reponitur vel omittitur. 4. Officia, quae non admittunt festum 1. cl. occurrens, sunt : (a) Dominicae et feriae privilegiatae 1. cl. (&) Festa 1. cl. primaria universalis Ecclae. (c) Vigilia Nativitatis Dni et dies octava Nativitatis. (d) Dies Octavae Epiphaniae et Corporis Christi (ex­ ceptis festis 1. cl. primariis universalis Ecclae1). (c) Vigilia Pentecostes. (/*) Dies infra octavas Paschatis et Pentecostes. Officia insuper quae non admittunt festum 2. cl. sunt: (r/) Dominicae priv. 2. cl. ; (b) Dies infra oct. Epiphaniae et Corp. Christi. 5. Quaenam festa transferri vel reponi possunt? (n) Accidentaliter transferri possunt festa 1. et 2. cl. tantum. (&) Perpetuo reponi possunt: 1° Festa 1. et 2. cl. 2° Alia festa tantum, quae sunt propria alicujus Nationis, i Add. Notanda 13. 480 DE RELATIONE OFFICIORUM INTER SE. Dioecesis, Ordinis, Instituti vel particularis ecclesiae, quae in tota Natione, Dioecesi, etc. impediuntur. 6. Idcoque casu supra (b) 2° excepto festa duplicia (ma­ jora et minora) et festa semiduplicia, si occursu majoris festi seu officii quomodocumque etiam perpetuo impedian­ tur, non transferuntur, sed ipso die quo cadunt, de eis fit in utrisque Vesperis et Laudibus commemoratio, cum nona lectione historica, sive una ex duabus aut tribus, si tamen haec eo die fieri possint ; secus hujusmodi festa duplicia et semiduplicia eo anno penitus omittuntur.2 7. De festis duplicibus ct semiduplicibus, quoties reduci debent ad modum simplicis, fit commemoratio, ad instar dici octavae ct Dominicae, in utrisque Vesperis et Laudibus, praeterquam in omnibus duplicibus primae classis, omittitur nempe commemoratio in festis primariis Domini 1 cl. Universalis Ecclesiae; in aliis festis 1. cl. fit commemoratio ad Laudes (ct in Missis privatis) tantum.3 8. “Nona lectio historica” talis festi duplicis vel semiduplicis impediti seu “per accidens simplicis” non legitur in festis duplicibus primae classis nec in ullis Domi­ nicis; omittitur etiam (a) in officiis trium lectionum; (6) infra octavam Corporis Christi; (r) quando nona lectio legitur homilia; (cZ) si lectiones istae secundi Nocturni non sint propriae et historicae. 334. Regulae translationis principales: I. In occursu festorum, quae transferri possunt, festum ritus altioris celebratur, et festum minoris ritus transfertur. II. In paritate ritus major solemnitas attendenda est, scilicet si festum celebretur cum feriatione, etiam in foro sublata, aut cum Octava.1 III. In paritate ritus et solemnitatis festa primaria secundariis prae ferenda sunt. Catalogus festorum, quae uti primaria vel secundaria retinenda sint, in Breviario invenitur. Distinctio inter primaria et secundaria festa respicit etiam duplicia minora ac semiduplicia tam in occursu quam in con­ cursu.2 Dies octava est primaria vel secundaria prout festum, ad quod 2 Add. B’. 4. 3 Add. VII. 1. 1 Add. TT. 2D. 3837. DE OCCURRENTIA ET TRANSLATIONE. 481 illa pertinet, primarium vel secundarium est. Dies infra octavam quamcumque tanquam secundarii habendi sunt.3 IV. In paritate ritus solemnitatis et qualitatis 4 praefertur fes­ tum dignius (maj. dignit. person.), et quidem hoc ordine: 1° Festa Domini (inter quae fest. Ded. Eccl.). 2° Deiparae Virg. 3° SS. Angelorum. 4° S. Joannis Bapt. 5° S. Joseph. 6° SS. Apost. et Evangelist, (etiam S. Barnabae ·’). V. Festi proprietas attendenda est, qua festum, quod est magis proprium seu particulare praefertur festo universali. Talia festa propria sunt: 1° Dedicationis ct Tituli Ecclae propriae, Patroni principalis loci, Tituli et S. Fundatoris Ordinis; 2° Patroni loci secundarii, Sancti in Martyrologio vel in ejus Appendice ap­ probata descripti, cujus habetur corpus vel aliqua insignis reliquia, vel Sancti, qui ad Ecclam vel locum vel personarum coetum speciales habeat relationes. Igitur Festum quodvis istiusmodi proprium, ceteris paribus, praefertur festo universalis Ecclae. Excipiuntur tamen Festa d. 1. cl. primaria universalis Ecclae; Dominicae, Feriae, Vigiliae et Octavae privilegiatae, quae sunt uniuscujusque loci propria. Festa vero aliquibus locis ex mero Induito Sanctae Sedis con­ cessa non censentur propria sensu, quo supra; itaque non prae­ feruntur. VI. Natalitia dies, qua, ceteris paribus, postponitur festum cui dies solummodo assignata est. Dies natalitia Sanctorum (festo Praecursoris Domini excepto) est intelligenda illa, qua iidem Sancti aeternam ingrediuntur vitam, atque illa quam pro quasinatalitia S. Sedes eligit extra natalitiam ad liturgica festa recolenda.6 VII. Dignitas exigua, quam habet Martyr Pontifex prae Martyre tantum, Martyr prae Confessore etc. Conferatur tabella occurrentiae in Breviario posita. 2. In quam diem festa transferri debeant I Festa duplicia 1. et 2. classis tum accidental iter tum perpetuo impedita transferenda sunt in proximiorem insequentem diem, quae libera sit ab alio festo duplici 1. vel 2. classis, a Vigilia privilegiata et ab aliis Officiis hujusmodi festa excludentibus, et etiam, si agatur de perpetua repositione, ab aliqua die Octava duplici majori, si vero agatur de accidentali repositione, a quavis Dominica. Duplicia vero 1. et 2. cl. certis feriis assignata, si perpetuo impediantur item tamquam in sede propria reponuntur in feria proxime insequente perpetuo libera.7 3D. 3886. 2. 1. 4 Vox qualitas hic ad distinetionem inter festa primaria et secundaria refert. 5 D. 4080. 6 D. 3811. 5. 7 Add. IV. et V. 482 DE RELATIONE OFFICIORUM INTER SE. 3. Quo ordine plura festa transferri debeant? 1° Prius transferuntur festa majoris ritus. 2° In paritate ritus attenditur major solemnitas, scii, si festum celebretur cum feriatione etiam in foro sublata, aut cum Octava. 3° In paritate ritus et solemnitatis festa primaria transferun­ tur ante festa secundaria. 4° In paritate ritus, solemnitatis et qualitatis servatur ordo dignitatis (majoris), ut supra n. 334. IV. 5° In paritate ritus, solemnitatis, ordinis ac dignitatis servandus est ordo Kalcndarii seu temporis.8 4. De die fixa. Quando festum duplex 1. vel 2. classis ob occursum alterius officii praestantioris semper sir impeditum, tali festo assignari debet prima dies non perpetuo impedita (ut supra n. 2.) tamquam propria et perpetua sedes ipsius festi, seu ipsius dies fuca; ita ut ab ea festum amplius amovendum non sit ob alia officia majora translata. 5. Quae mutatio in diem fixam fieri potest inconsulta S. Con­ gregatione cum Episcopi approbatione, sive pro tota Dioecesi sive pro Ecclesia particulari, e. g. ob festum Titulare vel Dedica­ tionis. De trans. Ss. Sociorum alicuius Sancti v. n. 340, 2. ART. II. DE CONCURRENTIA. 335. Concurrentia est obviatio officii diei praecedentis cum officio diei sequentis, (piando officia ista Vesperas in­ termedias exigunt. In concurrentia aut Vesperae integrae fiunt de alterutro concurrentium, aut Vesperae inter utrumque dimidiantur, ita ut psalmi dicantur de praece­ denti et a Capitulo cum reliquis fiat de sequenti. 2. T\C(julae concurrent iac,·1 I. Quando officium praece­ dens et subsequens non sunt ejusdem ritus, Vesperae inte­ grae fiunt de officio altioris ritus. Ab hac regula excipiun­ tur: Ie dominicae majores, quae integras Vesperas habent in concursu eum quovis festo, nisi sit ritus duplicis 1. vel 2. cl.: 2" dominicae minores, quae integras Vesperas habent in concursu cum aliis festis exceptis duplicibus 1. et 2. cl., festis Domini ct diebus Octavis privilegiatis festorum Domini. II. In paritate ritus integrae Vesperae erunt de festo * Add. II. 1 Add. VT. et II. DE COMMEMORATIONIBUS. 483 solemniori cum commemoratione de altero. Attamen quae­ vis dies octava praeferentiam habet super festum ejusdem ritus. III. In paritate ritus et solemnitatis integrae Vesperae erunt de festo primario cum commemoratione de altero. IV. In paritate ritus, solemnitatis et qualitatis Vesperae integrae erunt de festo digniore; dignitas attenditur in­ signis, ut supra 334. V. In paritate ritus, etc. Vesperae regulariter fiunt a Capitulo de sequenti cum commemoratione praecedentis. Dicitur regulariter, quia aliquando in propriis locis aliter disponitur, ut infra octavam Nativitatis Domini ; aut si aga­ tur de eodem Sancto vel mysterio ; tunc enim Vesperae in­ tegrae sunt dc praecedente, nihil dc sequente ; vel vice versa, i. e. totum de sequente si sit nobilius, nihil de praecedente. Conferatur tabella concur rentia e in Breviario posita. ART. III. DE COMMEMORATIONIBUS. 336. Commemoratio fit dc officio, quod fieri nequit ob aliud praestantius officium, sive concurrens (in Vesperis), sive occurrens (in Laudibus vel Vesperis ct aliquando in Matutino per 9nm lectionem). 2. De quavis Dominica etiam communi semper fit com­ memoratio in utrisque Vesperis et Laudibus.1 3. De feriis majoribusi2 semper fit commemoratio in Laudibus ct Vesperis; excipe ferias Quatuor Temporum Septembris ct feriam II. Rogationum, de quibus fit com­ memoratio in Laudibus tantum. (Feriae primas Vesperas non habent.) 4. De vigiliis fit commemoratio in Laudibus, exceptis 1° vigiliis quae occurrunt in feria majori, dc quibus nihil fit in officio, sed tantum in Missa; 2° vigiliis quae occurrunt accident alit er vel concurrunt cum duplici 1“” classis, in quo nihil fit de vigilia praeter vigiliam Epiphaniae. (Vigilia i Add. VII. Dc 9" lectione v. n. 331. 5. 2 Vide n. 320. 484 DE RELATIONE OFFICIORUM INTER SE. occurrens in Dominica ct Vigilia perpetuo impedita a Dup­ lici 1. classis anticipantur.) 5. De festis duplicibus ct semiduplicibus ad modum sim­ plicis redactis commemoratio fit in utrisque Vesperis et Laudibus. Quae commemoratio in duplicibus lac classis primariis Domini Universalis Ecclesiae omittitur, in ceteris festis 1. cl. fit tantum in Laudibus 3 (et Missis privatis). 6. De simplici fit commemoratio in ejus primis Vesperis et Laudibus; secundas Vesperas non habet. Excipe: 1° si occurrat vel concurrat cum duplici lao classis, omnino omit­ titur; item si concurrat cum d. 2. cl. ; 2° si occurrat cum duplici 2ae classis, commemoratur in Laudibus tantum.4 7. De die infra octavam communem fit commemoratio in Laudibus ct Vesperis (ex secundis Vesperis nisi sequenti die de ea fiat officium) ; omittitur vero in occursu et con­ cursu cum duplici *1° vel 2ae classis.5 De dic infra oct. simplicem non amplius fit commemoratio, sed tantum de dic octava, quae est ritus simplicis. 8. De die octava (octavae communis) fit commemoratio in utrisque Vesperis et Laudibus, exceptis secundis Ves­ peris, si concurrant cum sequenti duplici lac classis. Octavae quae in Breviario non sunt descriptae, omninc cessant a feria IV. Cinerum usque ad Dominicam in Albis, a vigilia Pentecostes usque ad festum SS. Trinitatis et a die 17. Decembris (qua die incipiunt antiphonae majores O) usque ad Nativitatem Domini, ubique inclusive.0 Oc­ tavae non cessant adveniente festo Corporis Christi.7 337. Sequentes commemorationes fiunt in Festo I. cl. (a) In 1. Vesperis: 1° de praecedenti Festo 1. vel 2. cl.; 2° de Dominica quacumque; 3° de die infra Octavas privilégiâtes Nativitatis, Epi­ phaniae, Ascensionis, Corp. Christi, Ss. Cordis. 4° de Feria majore Adventus et Quadragesimae. (b) Ad Laudes: 1 ° de Dnca quacumque ; •Nov. Ruhr. VII. 1. « De eius nona lectione cf. n. 331. 5. 6 VII. 1. 2. •III. 5. ' D. n. 4280. DE COMMEMORATIONIBUS. 485 2° de Octava privilegiata; 3° de Feria majore; 4° extra Festa primaria Domini I. cl. Ecclesiae univer­ salis de quolibet Duplici (sive majore sive minore) aut semiduplici. (c) In 2. Vesperis: 1° de Dnca quacumque; 2° de Octava privilegiata; 3° de Foria majore Adv. et Quadr. ; 4° de quacumque Duplici vel Semiduplici sequenti etiam redacto. N.B. Dies infra Octavam communem et Officium simplex non commemorantur, licet die sequenti officium de iis fiat. 2. Sequentes commemorationes fiunt in Festo II. cl. (1) In 1. Vesperis: («) ut in Festis I. cl. ; (6) de Duplici praecedenti (etiam redacto) ; (c) de Duplici vel Semiduplici occurrente redacto. (2) Ad Laudes: («) ut in Festis I. cl. nn. (b) 1° 2° 3° ; (b) do Duplici vel Semiduplici redacto; (c) de Vigilia; (d) de Simplici (non tamen in Missa cantata vel con­ vent uali). (3) In 2. Vesperis: («) ut in Festis I. cl. ; (b) de Dupl. vel Scmid. occurrenti redacto; N.B. Dies infra Octavam communem et Officium Simplex non commemorantur etiamsi sequenti die officium de eis agendum sit. 338. Mutanda sunt antiphona et versus commemorationis faciendae si eadem sint ac in officio, ne bis dicantur, hoc modo: 1° pro Simplici et Festo redacto, quod ad 2. Vesperas non habet commemorationem in primis Vesperis antiphona et versus commemorationis sumuntur e Laudibus; et in Laudibus ex primis Vesperis eiusdem Communis; 2° pro festo ad instar simplicis redacto, si in utrisque Vesperis commemoretur, in primis Vesperis antiphona et versus sumuntur e secundis Vesperis; in Laudibus ex primis Vesperis; ac in secundis Vesperis antiphona e Laudibus, versus ex primis Vesperis (excipitur commemoratio alicuius S. Virginis facienda in festo 486 DE RELATIONE OFFICIORUM INTER SE. alterius S. Virginis; tunc in primis Vesperis antiphona sumenda est e Laudibus) ; 3° Si vero plures commemorationes faciendae sint ex eodem Communi, S. R. C. haec statuit: “Ad Vesperas dictis Antiphona et v. de 1 et 2 Vesperis, altera Commemoratio fit per Antiphonam de Laudibus et v. ex 2 Noc­ turno; ultima vero per primam Antiphonam et v. ex 3 Nocturno. 2. Ad Laudes xcyq, dictis Antiphona et v. de Laudibus, prima Commemoratio fit per Antiphonam et v. de 1 Vesperis; altera vero per Antiphonam de 2 Vesperis et v. ex 2 Nocturno; tertia tandem per primam Antiphonam et v. 3 Nocturni.” 8 3. Si antiphona sit eadem, sed versus diversus, sola antiphona mutatur; si versus sit idem, sed antiphona diversa, solus versus mutatur. Pro die infra octavam antiphona et v. ex secundis Vesperis festi sumuntur. 4. Quo ordine commemorationes faciendae sint? Post orationem diei ante ceteras commemoratio semper agenda est de festo, seu de ofiicio, quod concurrit; deinde reliquae juxta ordinem sequen­ tem: “1° de Dominica qualibet vel de Vigilia Epiphaniae; 2° de die infra Octavam Epiphaniae aut Corporis Christi; 3° de dic Octava Duplici majori; 4° de Duplici majori; 5° de Duplici minori; G° de semiduplici; 7° de die infra Octavam Nativitatis Domini, Ascensionis et Ss. Cordis; 8Û de die infra Octavam com­ munem; 9° de Feria VI. post Octavam Ascensionis; 10° de Feria majori; 11° de Vigilia communi; 12° de die Octava Simplici; 13° de Simplici.” 9 8 D. 4042. 5. ° Add. VII. 5. DE PATRONO ET TITULARI ECCLESIAE. 487 CAPUT III. DE OFFICIIS VEL FESTIS SPECIALIBUS. ART. I. DE PATRONO ET TITULARI ECCLESIAE PROPRIAE. 339. Titularis Ecclesiae, qui etiam appellari quandoque solet patronus Ecclesiae, distinguitur a Patrono Loci, puta Civitatis, Provinciae, Regni etc. Titularis enim, sive Patronus Ecclesiae is dicitur sub cujus nomine Ecclesia fundata est, et a quo appellatur. Patronus autem Loci proprie is est, quem certa Civitas, Dioecesis, Provincia, Regnum etc. sibi delegit velut singularem ad Deum Patronum, accedente confirmatione Sedis Apostolicae.1 2. “In quibusvis Ecclesiis publicisque Oratoriis, vel con­ secratis vel saltem solemniter benedictis, Titularis Festum quotannis est recolendum sub ritu duplici primae classis cum octava.12 Titularis Festum a toto Clero (cui ‘‘eadem Ecclesia propria est, aut ratione beneficii, aut ratione sub­ jectionis” 3), si extiterit, vel a Sacerdote Rectore Ecclesiae aut publico Oratorio addicto, per integrum Officium cele­ brabitur : secus, in defectu cujusvis Cleri, per solas Missas juxta Rubricas. In Oratoriis autem, quae existunt in aedi­ bus episcopalibus, Seminariis, Hospitalibus, Domibusque Regularium, relativum Titularis Festum non celebrabitur, nisi in casu quo aliqua ex iis consecrata vel benedicta solemniter fuerint.”4 1 D. 304S ; ct Can. 1278. 2 Can. 1168. Cf. C. Pl. Balt. II. η. 384. 3D. 3863. 2. •i D. 4025.—Capella principalis Seminariorum solemniter bene­ dicta cum speciali titulo, gaudet privilegiis, quae competunt Sanc­ tis vel Mysteriis titularibus cu­ jusvis Ecclesiae, sive Oratorii publici solemniter benedicti, ut in Oratione A cunctis et in Suf­ fragio Sanctorum ad Laudes et ad Vesperas Titularis nominetur. D. 4110. 488 DE OFFICIIS VEL FESTIS SPECIALIBUS. Sacerdos duabus Ecclesiis adseriptus, vel qui duo habet beneficia, de utriusque Titulari recitare tenetur officium ritu supradicto.5 Sed publicum officium ct Missa cantata conformari debent Ecclac, in qua fiunt, absque respectu ad alteram. Missionarius qui curam parochialem exercet in pluribus simul Ecclesiis, dum in una tantum proprie residet, tenetur ad celebrandum Titulum “ tantum Ecclesiae, apud quam residere solet; vel dignioris” 6 ecclesiae. 3. Festa Patronorum principalium Civitatis, Dioecesis, Provinciae civilis et Nationis, Clerus saecularis et regularis ibi degens et Kalcndarium Dioceesanum sequens, sub ritu Duplici I classis cum Octava celebrabit ; Regulares vero proprio Kalcndario gaudentes Festa solemniora Patro­ norum principalium celebrare debent (absque tamen Oc­ tava), 4‘ita ut non amplius teneantur ad Officia alicui regno, provinciae, aut dioecesi concessa ; neque ad Officia localia, quae adnexam habuerunt feriationem, nunc autem habent suppressam.” 7 4. Si Festum Patroni principalis aut Tituli (aut Festum Tituli vel Sancti Fundatoris Ordinis seu Congregationis) per accidens impediatur, de eo in die sua permittitur una Missa in cantu vel Commemoratio in Missa cantata dici currentis quamvis conventual! juxta regulas de Missis vot. solemnibus. (Supra n. 65.) 5. Quilibet alicuius Ecclesiae servitio addictus tenetur in Suffragio de omnibus Sanctis exprimere nomen Sancti Titularis propriae Ecclesiae,8 dummodo Titulus non sit Per­ sona divina vel Mysterium Domini, aut de ipso factum non fuerit Officium vel Commemoratio, aut illius nomen non sit in Suffragio expressum; ac nomina Sanctorum Angelorum et S. Joannis Bapt., si Titulares fuerint, praeponuntur nomini S. Joseph. In hisce autem omnibus casibus omittuntur verba atque beato N.—Si Missa vel Commemoratio fuerit de Sancto Joseph aut de Sanctis Apostolis Petro et Paulo omittuntur verba quae eos respiciunt. »D. 2002. 5; et 2849. • D. 3554; ct 3571 ad 2. 7 Nov. Rubr. IX. 3; ct D. 28. Feb. 1914. «Regulares addunt etiam nomen proprii Fundatoris DE PATRONO ET TITULARI ECCLESIAE. 489 Si vero Officium vel Commemoratio fuerit de B. Maria λ’., tunc dicitur Suffragium alterum (ut in novo Breviario), in quo, si Titularis ante omnes nominandus fuerit, particula cum omittitur ante nomen SS. Petri et Pauli ac praeponitur nomini S. Joseph. 340. Officium Patroni vel Titularis, sin proprio loco habeatur, sumitur de Communi juxta qualitatem Sancti. Lectiones 1 Nocturni in festo non leguntur de Scriptura, sed de Communi. Si duae sint Orationes sumitur prima vel secunda, prout lectiones 3 Nocturni ex 1 vel 2 loco sumuntur, ut una eademque Missa officio quoad Orationem et Evangelium correspondeat.1 2. “Si Patronus loci praecipuus aut Titulus Ecclesiae aut alius Sanctus sub ritu duplici 1. vel 2. cl. alicubi celebrandus,” qui est vel loci Patronus secundarius, vel Sanctus in Martyrologio vel in ejus Appendice approbata descriptus, cujus habetur corpus vel aliqua insignis reliquia, vel Sanctus, qui ad Ecclesiam, vel locum, vel personarum coetum speciales habeat relationes, “descriptus sit in Kalendario cum aliis Sanctis, quibus est ex natura sua conjunctus, scilicet quando inter eos necessaria con­ sanguinitatis aut affinitatis ratio intercedit, non est a Sociis separandus. Si vero illis conjunctus sit ex occasione tantum, quia scilicet eadem die obierint, tunc a Sociis separatur, et de eo agitur Festum sub ritu competenti. Quod si Socii sint cum eo descripti in Kalendario sub ritu pariter Duplici 1. vel 2. classis, tunc Socii in proxima die non impedita reponuntur juxta Rubricas sub ritu, quo in Kalendario inscribuntur; si vero inscripti fuerint sub alio quovis ritu, de eis fit aut omittitur Commemoratio, juxta superiores Rubricas, in Officio ipso de Patrono aut alio Sancto proprio, ut supra.” “Si Patronus secundarius, vel alius Sanctus proprius, ut supra, qui sub ritu duplici, majori, vel minori aut semiduplici celebrari debeat, pariter cum Sociis descriptus sit in Kalendario sub ritu simplici, de eo fit Festum ritu competenti, et de Sociis fit tantum Commemoratio juxta Rubricas. Si tamen intra eos necessaria consanguinitatis aut affinitatis ratio intercedat, vel etiam si eodem loco, eodem tempore, eadem de causa vitam obierint, Patronus aut alius Sanctus proprius a Sociis non separatur, sed de omnibus simul celebratur Festum sub ritu qui Patrono aut Sancto proprio competat. Quod item fit, si omnes qualibet de causa simul in Kalendario descripti tfint sub ritu duplici majori vel minori aut semiduplici. Tn his tamen casibus Patroni vel Sancti proprii i Dc Herdt, II. 246. 490 DE OFFICIIS VEL FESTIS SPECIALIBUS. nomen ct gesta, quae sejuncta sint, in Oratione et Lectionibus II Nocturni nomini et gestis Sociorum praeferuntur.” 2 3. Infra octavam, si aliud festum duplex majus aut minus vel semiduplex vel Dominica occurrat, fit commemoratio octavae in Laudibus, Missa et Vesperis (semper ex 2. Vesp.). Si festum 9 lectionum non occurrat, fit de die infra octavam. Dc die octava fit officium juxta regulas occurrentiae. 4. In Ecclesiis et Oratoriis publicis saltem benedictis, qui­ bus nullus Clerus adseriptus est, de Titulari in ejus festo Missa cantari potest sub ritu dupl. lno classis eum Gloria, Credo et commemorationibus, quae in festis 1 cl. admittun­ tur (nihil de simpl., vigilia et die infra octavam com­ munem), omnibus diebus non tantum quibus permitteretur officium si fieri deberet, sed etiam, quibus Missam de Titu­ lari juxta tit. VI. Rubr. gen. Missalis cantare licet.3 ART. IL DE DEDICATIONE ECCLESIAE PROPRIAE. 341. Dc Dedicatione Ecclesiae fit sub ritu duplici primae classis cum octava: (a) in ipsa Dedicationis die, peracta hora minori Tertia; (6) in anniversario Dedicationis; Ec­ clesiae non consecratae seu tantum benedictae non fit Dedicatio. 2. In ipsa dic Dedicationis, etsi ejus Officium ab Officio nobiliori impeditum fuerit, celebratur Missa de Dedicatione ad modum votivae solemnis pro re gravi. In hac Missa, sub unica conclusione cum prima Oratione, additur Com­ memoratio Mysterii vel Sancti, in cujus honorem Ecclesia dedicatur. Haec Missa prohibetur in Duplicibus 1. cl. Domini, primariis universalis Ecclesiae et in Dominica Palmarum; quibus diebus Commemoratio tantum Dedica­ tionis et Titularis additur in Missa diei.1 3. Iu benedictione primarii lapidis et in benedictione solemni alicujus Ecclesiae dicitur Missa de Mysterio vel Sancto in cujus honorem ecclesia fundatur vel benedicitur; dummodo non occurrat dies Missas votivas pro re gravi ex2 Novae Ruhr. IX. 4. 5. «D. 1228. i Add. II. 7. DE DEDICATIONE ECCLAE CATHEDR. 491 eludens; quo in casu in Missa diei additur Commemoratio Titularis.2 4. Anniversarium Dedicationis celebrandum est in officio ct Missa singulis annis die ipsa mensis, qua consecratio fuit peracta.—Si per accidens impediatur vide n. 88. 5. Anniversarium Dedicationis Ecclesiae ab omni Clero recolatur, qui ad eamdem Ecclesiam utpote propriam per­ tinet. Quod si alicui Dioecesi vel Instituto concessum sit Anniversarium Dedicationis omnium Ecclesiarum uno eodemque die celebrare, omnes et singuli de relativo Clero, quibus Indultum favet, dictum Festum semel celebrabunt, dummodo Ecclesia propria consecrata fuerit, cujuscumque particularis alterius Ecclesiae Dedicationis Festo omisso praeter Ecclesiam Cathcdralem. Hujusmodi vero festum in illis Ecclesiis, quae consecratae non sunt, celebrari nequit.3 6. Dc octava Dedicationis idem valet ut supra de festo Titulari n. 340. 3. Duodecim Cruces, quae in Dedicatione Ecclesiae super parietes pinguntur vel inciduntur, omnino perpetuis futuris r temporibus remanere debent in testimonium Consecrationis Ecclesiae; et si destructae fuerint, eaedem iterum depin­ gendae sunt, omissa unctionis caeremonia.4 7. Cerei duodecim in Anniversario Ecclesiae consecratae accendi debent per integrum solum diem incipiendo a primis Vesperis; in die vero octava possunt, sed non debent cerei accendi.5 ART. III. DE DEDICATIONE ET TITULARI ECCLESIAE CATHEDRALIS. 342. Anniversarium Dedicationis Ecclesiae Cathcdralis et Festum Titulare ejusdem celebranda sunt sub ritu duplici 1. classis cum Octava per totam Dioecesim ab universo Clero sacculari et etiam regulari Kalendarium Diocesanum adhibente; a Regularibus vero proprium Kalendarium habentibus absque Octava.1 2 Add. II. 9. 3D. 28. Oct. 1913, I. 1. f. < D. 3157. 4. 5 D. 3876. 6 et 7. 1 Nov. Rubr. IX. 2. 492 DE OFFICIIS VEL FESTIS SPECIALIBUS. 2. Festa praedicta sunt semper primaria etiam extra ipsam Cathedralem et pro Regularibus ;2 ideoque in Festo Dedicationis et per oct. ubique dicitur Credo; sed non in Festo Titularis (extra Cathedralem) nisi aliunde Titulari debeatur. 3. Tria festa, sci. Dedicatio Basilicae Ss. Salvatoris, S. Mariae ad Nives, S. Petri et S. Pauli extra moenia, quamvis non propria, sunt primaria, “in venerationem quatuor Basilicarum, quae Urbis quidem sed et Orbis quoque maximo jure sunt.” ART. IV. DE FESTIS, QUORUM SOLEMNITAS IN DOMINICA CELEBRATUR. 343. Solemnitas externa Ss. Corporis Chr. et Ss. Apost. Petri et Pauli in Statibus Foederatis Amer. Septentr. de praecepto transfertur in Dominicam sequentem.1 “Pro solemnitate, quae transfertur, nonnisi unica Missa intelligitur, more votivo canenda, ut in Festo, cum Gloria, una tantum Oratione, Credo et Evangelio S. Joannis in fine: ubi tamen non adsit Missae Conventualis obligatio, addatur sola commemoratio Dominicae sub distincta con­ clusione, ejusque Evangelium in fine.” 2 2. Officium vero tam publice quam privatim et reliquae Ibid. IX. 1; ct D. 4249. 2. et 3. i Pro Dioecesibus Statuum Foederatorum Americae Sept, ‘‘ad festum SS. Apostolorum Petri ct Pauli, quod spectet S. Sedes induisit quod ejusdem festi solemnitas in diem Dominicam proxime sequentem transferatur, ut habetur in literis S. Congr. de Prop. Fide ad Archiepiscopum Baltimorcnscm diei 19. Decem­ bris. 1S40.” [Vid. Coll. Lacens. III. p. 77 c.] Acta et Decr. Couc. Plen. Balt. III. p. CV. 2 D. 3754. 2. Hoc decretum in hisce regionibus, ubi obligatio Missao conventualis non adest, ita intclligendum videtur: In Ecclesiis, in quibus plures dicun­ tur Missae, solemnior cantatur de festo translato ad instar Missae votivae solemnis, absque com­ memoratione Dominicae, cum ult. Evang. Sti. Joannis: in Ecclesiis, in quibus unica Missa celebratur, haec est de festo translato, sed addita sola commemoratione Dominicae, cujus Evangelium in fine. 2 DE FESTIS IN DOMINICAM TRANSFERENDIS. 493 Missae in tali Dominica non sunt de solemnitate translata, sed juxta consuetum ordinem; Vesperae tamen solemnes cantari possunt de festo translato, dummodo non omittantur Vesperae Officii currentis, ubi adest obligatio.3 3. Solemnitas transfertur non tantum in Ecclesiis parochialibus, sed etiam in Oratoriis publicis, in quibus Missa cantari solet, sive ad Saecularem sive ad Regularem Clerum illae pertineant.4 Transferenda est solemnitas, quamvis in ipso festo fiat. 4. Transferri nequit solemnitas in Dominicam proximam, si haec sit Dominica privilegiata lnc classis, Vigilia Nativi­ tatis, Festo Circumcisionis, Die Octava Epiphaniae, vel etiam festo altioris ritus aut dignitatis impedita. In hoc casu solemnitas ct Missa votiva transfertur in Dominicam proximam non similiter impeditam. Transferri potest in Dominicam, in qua occurrit festum dupl. 2nc classis, vel etiam festum lao classis, at minus dignum quam festum solemnitatis translatae. Si festum et solemnitas trans­ ferenda sint aequalis dignitatis, festum celebratur et solem­ nitas transfertur in proximiorem Dominicam non impe­ ditam.5 5. Si Festum, cujus esset transferenda solemnitas, incidat in ipsam Dominicam ln” classis privilegiatam (Dominica Palmarum excepta), tunc cantabitur Missa de Dominica et illius primae Orationi adjungetur, sub unica conclusione, occurrentis Festi commemoratio; et de solemnitate nihil amplius fit. Si vero incidat in Dominicam Palmarum aut in Festum aliquod ex solemnioribus universalis Ecclesiae, nulla de eo commemoratio fiat, neque transferatur solemnitas, sed officium tantum juxta Rubricas.0 6. Si duae solemnitatcs translatae in eamdem Dominicam incidant, fiat de solemnitate digniori; et minus digna trans­ feratur in Dominicam proximiorem non impeditam.7 II 7. Ubi Solemnitas externa Festorum, quae antea alicui Dominicae perpetuo affixa erant, in ipsa Dominica cele­ bratur, 3D. 3441. < D. 3754. 7. 5 Ibidem, 4 et 5. C D. 3754. 3. 7 Ibid. 6. 494 DE OFFICIIS VEL FESTIS SPECIALIBUS. (а) de Solemnitate Festi Duplicis 1. classis et de Fes­ tivitate Sacratissimi Rosarii permittuntur Missae omnes (praeter Conventualem semper de Officio diei dicendam) ; (б) de Festo Duplici 2. classis permittitur tantum unica Missa solemnis vel lecta. Prohibentur tamen in omnibus Dominicis violaceis et in Dom. in Albis ct in aliis Dominicis, in quibus fiat Officium nobilius ipso Festo ; sed in casu, praeterquam in Duplicibus 1. classis Domini Ecclesiae universalis, in omnibus Missis, quae alioquin de Solemnitate externe celebrata permitteren­ tur, addatur ejus Oratio sub unica conclusione cum prima. Ubi tamen adest obligatio Missae Conventualis, non per­ mittitur in casu alia Missa solemnis, sed Oratio de Festo externe tantum celebrato addi poterit, uti supra, in ipsa Missa Conventual!.8 8. Omnes Missae de his Solcmnitatibus semper dicantur ut in ipso Festo, addita Oratione de Officio diei et omnibus aliis, quae dicendae essent, si Festum ipsa Dominica in­ cidisset, scii : (a) in M. cantata vel lecta de Duplici 1. cl. omittitur omnis commem, praeter Duplex 1. ct 2. el. et Dominicam; (ύ) in M. cantata de Duplici 2. cl. omittitur solum com­ mem. Octavae et Simplicis; (c) in M. lecta de Duplici 2. cl. fit omnis commem, ex­ cepta die infra Octavam communem. 9. In Ecclesiis et Oratoriis publicis aut semipublicis, ubi celebratur in Dominica post diem propriam solemnitas ex­ terna Festi Patroni principalis, aut Tituli vel Dedicationis Ecclesiae propriae, aut etiam Tituli vel Sancti Fundatoris Ordinis seu Congregationis, in ipsa Dominica una Missa cantata et una. Missa lecta de Festo celebrari potest. Hae Missae sequuntur regulas de Missa votiva solemni quoad dies impeditos, Orationes, Commemorationes.9 10. “Indulgentiae adnexae festis vel sacris supplicationi­ bus vel precibus novendialibus, septenariis, triduanis, quae ante aut post festum vel etiam eius octavario perdurante peraguntur, translatae intelliguntur in eum diem, quo festa huiusmodi legitime transferantur, si festuin translatum s D. 28. Oct. 1913, T. 2. ® Add. IV. 3. DE OFFICIO RATTONE RELIQUIAE. 495 habeat officium cum Missa sine sollemnitate et externa cele­ bratione ac translatio fiat in perpetuum, vel si transferatur sive ad tempus sive in perpetuum solemnitas et externa celebratio.” 10 ART. V. DE OFFICIO RATIONE RELIQUIAE. 344. De Sancto, cujus Reliquia insignis adest, potest in ejus festo recitari officium et celebrari Missa cum Gloria et Credo sub ritu duplici in illa Ecclesia ubi asservatur. In hunc finem requiritur; (a) ut Reliquia sit insignis; (b) ut sit Sancti canonizati et in Martyrologio Romano descripti ; (c) ut constet de identitate.1 2. Reliquia insignis Sanctorum est corpus integrum aut magna pars ejusdem, ut caput, brachium (etiam sola an­ terior vel superior pars brachii), crus aut illa pars corporis, in qua passus est Martyr, uti maxilla S. Apolloniae, manus, pes, tibia etc. Cor, lingua, manus si ex miraculo intacta conserventur, uti reliquiae insignes haberi debent.2 3. Dc identitate constare debet, quod scilicet sit de corpore ipsiusmet Sancti, dc quo ea die mentio in Martyrologio Romano habetur et non alterius ejusdem nominis; nec officium fieri potest de Sanctis vulgo ‘‘baptizatis,” seu quorum nomina fuerunt mutuata ab aliis eo quod nomina propria ignorarentur.5 De Reliquiae identitate moral iter certo constare debet per approba­ tionem et recognitionem a competente auctoritate factam. Reli­ quiae etiam a Romano Pontifice approbatae ab Episcopo loci Ordinario recognoscendae sunt, non ut denuo approbentur, sed r.t certo constet, easdem Romae fuisse approbatas, nullaque sit dubitandi ratio de earumdem identitate, integritate fidclique cus­ todia.4 Id vero necessarium non est pro Reliquiis, quas constat, f altem per testes idoneos, esse in antiqua, sexagenaria et ultra, itemque pacifica publici cultus possessione; vel si agatur dc cor­ poris parte in qua passus est Martyr, si constet ei suffragari veterem possessionem non modo cultus sed etiam Officii. At ubi Reliquia qualiscumque ab Ordinario vel a Praelato Regulari in io Can. 922. iD. 1334. 2 et 3; 1722; et 1853. 2D· 555; et 4041. 3 D. 1670. 4 Gardellini in Decr. 4542, 18. 496 DE OFFICIIS VEL FESTIS SPECIALIBUS. actu visitationis suspenditur, statim ab officio et cultu cessandum est5 De tali Sancto officium recitari potest a clericis illi Ecclesiae adscriptis sine alia licentia S. R. C. aut Ordinarii loci, modo Reliquia omnes conditiones habeat. Officium fit sub ritu duplici minori (nisi Sancto altior ritus aliunde debeatur) in die festo, i. e. in die obitus, nisi alius dies per Decretum Apostolicum, aut S. R. C. vel in Marty rologio Romano assignetur. 4. Quando Sanctus, cujus insignis Reliquia habetur, de­ scribitur in Kalendario cum aliis Sociis, quum tamen nulla inter cos necessaria consanguinitatis aut affinitatis inter­ cesserit ratio, non est dicendum Officium de omnibus in communi, sed separatim.0 ART. VI. DE OFFICIIS EXTRA DIOECESIM VEL MONASTERIUM RECITANDIS. 345. Episcopi, Canonici et alii choro obstricti, ac Bene­ ficiarii (si istorum Beneficium pro titulo Ecclesiam habeat), semper tenentur ad officium propriae Ecclesiae etiamsi ex ea absint. Episcopus tamen potest, quando reperitur in aliquo suae Dioecesis loco, recitare officium Patroni seu Titularis, de quo ibidem recitatur; ct Ecclesiam consecrans etiam in Dioecesi non sua officium Dedicationis recitare? 2. Professores et alumni Seminarii sequi debent Kalenda­ rium Ecclesiae ipsi Seminario adnexae, etiam si regitur a Regularibus speciale Kalendarium habentibus.2 3. Alii Sacerdotes et clerici sacculares ad Horas canonicas obligati, qui alibi domicilium figunt, aut pergunt animo figendi domicilium (aut etiam juxta quosdam, ibi manendi majori anni parte), tenentur sequi Kalendarium Dioecesis, ad quam divertunt, eum ejus subditi fiant.3 4. Si vero extra Dioecesim versentur animo ad propriam Dioecesim redeundi, possunt conformari officio loci, in quo morantur, sed non tenentur? Melius autem suum officium e Do Carpo, Bibi. Iit. ΓΓ. 185, ex Decr. S. R. C. « D. 4037. 3. t D. 827; 1599; 2390. 3; 26S2. 46. 2 D. 4194. 8. 3 D. 1445, < D. 2682. 46. DE OFFICIIS EXTRA DIOECESIM. 497 retinent Parochi vel Viceparochi, qui Ecclesiae suae ligan­ tur; vel ii, qui de loco ad locum peregrinantur; vel qui per breve tempus alibi morantur. Mutatio fit ad Vesperas ; officium enim juxta Matutinum recitatum continuandum est usque ad Vesperas.5 Sacerdoteg saeculares sine induito neque religiosorum officium assumere neque Horas juxta eorum ritum recitare valent, licet apud ipsos in eorum Monasteriis degant.0 Clericus in Ordinibus Sacris constitutus, qui sponte vel invitatus se adjungit Clero, Officium ab Officio ipsius Clerici diversum recitanti, generaliter non satisfacit suae obligationi.7 Juxta concessionem Pii IX. Clerus, qui exercitia spiritualia peragit sub directione Sacerdotum Societatis Jcsu, officiis Kalendarii domus dictae Societatis uti potest.8 5. Regni aris ex Ordine in quo divinum officium in choro recitatur, “in itinere sequi debet divini officii ordinem coenobii, ex quo discessit : dum pervenit, et manet in altero coenobio, etsi ad tempus, hujus ordinem officii sequatur. ” ° Regulares, qui praedicationis vel ex alia rationabili causa per aliquot dies a suo Conventu absunt, sequi debent Officia Kalendarii Coenobii, apud quod hospitantur, si in Choro Breviarium recitent ; si vero privatim, servare debent Kalendarium Coenobii, a quo discesserunt.10 6. Clerici saeculares III. Ordinis S. Francisci, nisi ad chorum in aliqua Ecclesia sint obligati, uti possunt Kalendario ct Breviario Ordinis Minorum S. Francisci. 5D. 1985. 3. 6D. 2917. 7D. 4011. 3. 8D. 3955. »D. 2801. 1; et 3436. 2. io D. 3919. 13. 498 DE modo horas in choro persolvendi. CAPUT IV. DE MODO HORAS CANONICAS IN CHORO SINE SOLEMNITATE PERSOLVENDI ART. I. BREVIS CONSPECTUS PRO OFFICIALIBUS CHORI.i 346. Choristae in duas partes fere aequales distribuuntur; Primus chorus appellatur illa pars in qua est Hebdomadarius seu Officiator; Secundus chorus est altera choristarum. pars. In utroque choro est acolythus: primus acolythus (cantor), qui ad primum chorum, secundus, qui ad secundum pertinet. 2. Hebdomadarius sequentia dicit: Deus in adjutorium, ad Matutinum Domine labia, ad Completorium Adjutorium nos­ trum et Converte nos, Preces (i. e. versus precum), Confiteor, Capitula, Absolutiones et Benedictiones (ad Matutinum, Primam et Completorium), Orationes cum Dominus vobiscum etc., Benedicamus Domino, Fidelium animae, Dominus det nobis suam pacem (voce media) ; inchoat Paler noster, quan­ do alta voce dicendum Et ne nos inducas, i: e. in Matutino ante lectiones, in Precibus ad Primam et Completorium ; in i Brevis tantum conspectus hoc loco proponitur, etiam Sacerdoti­ bus commendandus, qui sine ob­ ligatione chori, e. g. in exercitiis spiritualibus Horas simul reci­ tant. Praesertim hoc casu at­ tendatur, 1° ne unus chorus in­ cipiat, antequam alter suam par­ tem finierit, neve nimis festine­ tur; 2 Ut in singulis psalmorum versibus asteriscu· observetur aliquah pausa ; 3° Ne quis vocem prae caeteris elevet vel deprimat ; quod qui­ dem, si opportunum videatur, competit soli Hebdomadario vel acolytho inchoanti psalmos. (S. R. C. declaravit, “ad asteriscum in recitatione Horarum canoni­ carum pausam omnino servan dam, non obstante quacumqu * in contrarium consuetudine.’’ I>. 3122. 2.) Cfr. quoad hoc Cap. De Carpo, Caeremoniale juxta ritum Rom. BREVIS CONSPECTUS PRO OFFICIALIBUS CHORI. 499 Precibus ferial ibus ad Vesperas et Laudes “totum dicitur clara voce;” alias Pater noster dicitur totum secreto, etiam ante lectiones in Ofiicio Defunctorum. Intonat Te Deum, antiphonam finalem B. Μ. V., et, ubi moris est, Aperi Domine et Sacrosanctae. Item dicit tres lectiones tertii Nocturni dum dignior chori dicit Absolutionem et Bene­ dictionem. 3. I. Acolythus seu Cantor II. Acolythus seu Cantor dicit: Invitatorium et Ps. Ve­ nite, choro Invitatorium repe­ tente; Antiphonam ante et post psalmum lum, 3um, 5um, 7um etc. psalmumque inchoat.1 dicit·: Invitatorium et Ps. Ve­ nite simul cum I. acolytho; Antiphonam eu jusque parvae Horae et Completorii, et pri­ mum psalmum inchoat.1 2 Versiculos in Vesperis, Ma­ tutino, Laudibus et ad com­ memorationes, antiphonam ad Magnificat et Benedictus eamque repetit. Responsoria post lectiones I. et III. Nocturni alternatim cum secundo acolytho.3 Post lectiones II. Nocturni Responsorio subjungit versum. Antiphonam ante et post psalmum 2um, 4UU1, 6um (seu primum et tertium secundi Noc­ turni) 8u,n etc. psalmumque suum inchoat.1 Versiculos in Vesperis, Ma­ tutino, Laudibus et ad com­ memorationes. Post lectiones I. et IIT. Noc­ turni Responsorio subjungit versum. Responsoria post lectiones II. Nocturni alternatim cum primo acolytho. Lectionem brevem (cum Jube domne benedicere) ad Primam et Completorium. Martyrologium. Responsoria post Capitulum Responsoria post Capitulum in parvis Horis et Completorio, in parvis Horis et Completorio, omnibus repetentibus. simul cum primo acolytho. Nota.—Si officium sit simplex, acolythi nihil unquam simul pro­ ferunt, sed Invitatorium, versiculi etc. a solo primo acolytho dicuntur. 1 I. e. usque ad asteriscum vel primam pausam. 2 Vel, ubi mos est, omnes choristae repetunt antiphonas Completorii, imo post quemlibet psalmum in reliquis quoque Horis. 3 “Alicubi antiphonae et re­ sponsoria dicuntur quidem ordine supradicto, at non a solo acoly­ tho, sed a fota sua parte.” De Carpo. 500 DE MODO HORAS IN CHORO PERSOLVENDI. 4. Lectiones Matutini varie juxta consuetudinem distri­ buuntur, e. g. ita ut sit unus lector pro quoque Nocturno, vel ita ut singulae lectiones a singulis Lectoribus dicantur. “Lectiones I. Nocturni leguntur ab acolytho, secundi a Sub­ diacono, III. vero a Diacono.'' 4 5. Chorus, sive primus sive secundus suo acolytho se ad­ jungit, quando iste inchoavit psalmum. Plures psalmi sub una antiphona continuo recitantur cum Gloria Patri in fine cujusque psalmi. Hymni ex parte Hebdomadarii inchoantur. ART. IL DE CAEREMONIIS IN OFFICIO DIVINO SERVANDIS. 347. “Serventur Rubricae quoad tempus standi, sedendi, et genuflectendi in choro/’’1 Sequentia praecipue ex Breviario Rom. et Caeremoniali Ep. desumpta sunt. In privata recitati­ one (etiam cum socio), laudabiliter, quamvis non de prae­ cepto, servantur. 2. Genuflectendum est utroque genu in Ps. Venite ad verba venite adoremus . . . ante Deum; infra Te Deum ad Te ergo quaesumus . . . redemisti; ad stropham Tantum ergo et 0 Salutaris Hostia coram SS. Sacramento exposito; secus caput profunde inclinatur; ad stropham. 0 Crux ave spes unica; ad primam stropham hymni Veni Creator et Ave Maris stella. In his omnibus “ad integram stropham.”2 3. Porro utrumque genu flectitur ad antiphonam finalem B. Μ. V. et ad Pater, Ave, Credo in fine Completorii, excepto toto tempore paschali et Dominicis a primis Vesperis, (Sab­ bato, etiamsi in Quadragesima ante meridiem persolvantur), usque ad crepusculum Vespertinum Dominicae, etiam, si anti solis occasum recitetur Matutinum, sequentis feriae II.3 Ad secundas Vesperas Dominicae standum est etiam post solis occasum. Hebdomadarius tamen ad Orationem semper surgit.4 Genuflectitur quoque ad Aperi Domine et Sacrosanc4 Caer. Fr. Min. Germ. inf. et Belg. 1D. 2687. 1. 2D. 1583. 7. 3 Ratione diei Dominicae ob resurrectionem Domini.—Cf. D. 2587; et 2682. 42. * Ibid. DE CAEREMONIIS IN OFFICIO DIVINO SERVANDIS. tac, quae laudabiliter dicuntur. 501 Ad indulgentiam pro Ora­ tione postrema lucrandam requiritur genuflexio, solo infirmi­ tatis vel gravioris impedimenti casu excepto.5 4. Praeterea utrumque genu flectendum est ad omnes Preces feriales (ad Laudes, parvas Horas, Vesperas, Completorium), in feriali officio Adventus, Quadragesimae, Quatuor Tempo­ rum Septembris et Vigiliarum (exceptis Vigiliis Nativitatis Domini, Epiphaniae, Ascensionis Domini et Pentecostes) ; Hebdomadarius manet genuflexus usque ad Dominus vobiscum exclusive ante Orationem, alii usque ad Benedicamus Domino post ultimam Orationem, nisi statim dicenda sit antiphona finalis B. Μ. V. 5. Porro genua flectuntur ad Preces in officio defunctorum et ad Litanias, solo Hebdomadario ad Orationes surgente. In Triduo sacro etiam Hebdomadarius manet genuflexus ad Orationem Respice. Genuflectunt ad Martyrologium in vigi­ lia Nativitatis Domini ad verba In Bethlehem Juda . . . s e e u n du m ca r n e m. 6. Unicum genu flectit ante Altare majus quicumque ac­ cedit ad legile vel ad medium chori ad aliquid legendum vel cantandum, vel qui ab una ad alteram chori partem transit. 7. Si per aliquod temporis spatium orandum sit flexis geni­ bus in loco altiori quam locus est pedum, e. g. in genuflexorio, prius genu dextrum flectitur in plano, postea utrumque in alti­ ori ; ac similiter in eodem plano, cum discedendum sit, dex­ trum flectitur, etiamsi in plano oratum fuerit; quod intelligitur, dummodo locus genuilcxionem exigat, alioquin enim ante et post orationem profunda inclinatio Cruci exhibetur. Item, cum quis in choro aliquid intonat, quod flexis genibus canen­ dum sit, stans intonat, deinde genuflectit. 8. Standum est in choro, (a) Ad Pater, Ave et Credo, tam ante, quam infra et post officium, praeterquam ad Preces feriales, preces in officio de­ functorum necnon in fine Completorii, quando antiphona finalis dicitur flexis ogenibus, (ό) Standum est ab initio omnium Horarum usque ad in­ ceptum primum versum primi psalmi (ad asteriscum vel pau­ sam ). c S. C. Incl. 7 Jan. 1856, n. ('54; et Nov. Psalterium. 502 DE MODO HORAS IN CHORO PERSOLVENDI. (c) In fine omnium Horarum a finita antiphona ultimi psalmi, exceptis Precibus ferialibus et antiphona finali B. M. V. extra Dominicam et tempus paschale (ut supra ad 3), tunc enim genufiectitur ; excepta quoque antiphona ad Mag­ nificat et Benedicius (in officio cum cantu, si tempus per­ mittat), et excepto Martyrologio; tunc enim sedetur. (t7) Standum est ad textum Evangelii ante homiliam, ad Te Deum, et laudabilius ad Symbolum Quicunque. (e) Ad versus post psalmos Nocturnorum, ad absolutiones et ad primas benedictiones eujusque Nocturni. Hebdomada­ rius ad singulas benedictiones stare debet,0 item lector recitans lectiones, acolythus solus (vel cum socio) recitans antipho­ nam etc. 9. Sedetur:— (a) Infra psalmos ab incepto primo versu primi psalmi usque ad finitam antiphonam post ultimum psalmum; attamen quoties in officio cum cantu aliquis ex dignioribus surgit ad intonandam antiphonam, omnes de choro surgunt/ Lauda­ bilis consuetudo, standi infra psalmos, saltem in officio sine cantu, retineri potest. Ad officium tamen defunctorum sem­ per sedetur.8 (&) Ad lectiones et responsoria Matutini, excepto textu Evangelii, ad secundam et tertiam benedictionem lectionum et ad Martyrologium ; exceptis semper iis qui soli recitant vel intonant; stant enim. Coram exposito SS. Sacramento “conveniens esset, ut ob reverentiam tanti Sacramenti . . . omnes praesentes, durante officio starent semper capite detecto, et numquam sederent. Quod si ob longitudinem officii praestare non poterunt, non omittant saltem in signum reverentiae detecto capite, divinis officiis assistere.”9 Attamen “tolerari potest consuetudo, quod Clerus et populus dum SS. Sacramentum expositum manet, se­ deant, secluso scandalo aut irreverentia.”10 10. Inclinatio capitis profunda fit-· (a) Infra versum Gloria Patri usque ad Sicut erat exclu­ o D. 12. 7 Vide solemnes. s Sessio quietis, et Jul. 1892, n. 3780. 10. infra ad Vesperas en ini est symbolum per sessionem innuitur. nes optare defunctis requiem sem· piteram. (De Carpo.) » Caer. Ep. II. 33, 33. io D. 3408. 3. DE CAEREMONIIS IN OFFICIO DIVINO SERVANDIS. 503 sive, et quoties in fine hymnorum aut alias expresse nomi­ nantur tres Divinae Personae, nisi chorales jam sint genuflexi. (6) Ad nomen Jesu, ct (minus profunda) ad nomen Mariae vel Sancti, cujus fit officium, vel specialis commemoratio. (c·) Ad verba Sit nomen Domini benedictum in psalmo Laudate pueri; ad Benedicat in fine Completorii; ad Bene­ dicamus Patrem in Cantico Trium puerorum; ad Sanctus in hymno Te Deum inclinant non cantantes. (r?) Lector profunde se inclinat Hebdomadario ad verba Jube domne benedicere, donec benedictionem acceperit; et Altari inclinat ad Tu autem Domine miserere nobis in line primae ct secundae lectionis; in fine ultimae genuflectit, et postea choro inclinat. (Si Hebdomadarius lectionem recitat vel cantat, “dignior praesens in choro benedicere debet;”11 solus Episcopus Dioecesanus vel Praelatus habens privilegium dicit : Jube Domine etc. ct chorus absolute respondet: Arnen.) (e) Profunda corporis inclinatio facienda est infra Con­ fit cor usque ad Misereatur inclusive; dicens: Vobis fratres. et Pos fratres Hebdomadarius ad utramque chori partem se vertit, similiter chorus dicens: Tibi Pater et Te Pater se vertit ad Hebdomadarium. 11. Signum Crucis manu faciendum est: (u) Ad Deus in adjutorium etc. initio Horarum, non autem cum dicitur in psalmis et in precibus ct ter ad Primam; (&) Ad Adjutorium nostrum in Precibus ante Confiteor, (non autem post lectionem brevem ad Primam; ibi enim se signant immediate post ad Dominus nos benedicat,) et in fine Completorii ad Benedicat et custodiat nos cum dicitur Pater et Filius etc.; (c) Ad Indulgentiam post Confiteor; (d) Ad initia canticorum Evangelicorum Magnificat, Bene­ dictus ct Nunc dimittis, “juxta laudabilem communem praxim praesertim in alma Urbe servatam.”12 (e) In festo Epiphaniae ad primam antiphonam Afferte Do­ mino; et in ultimo triduo majoris Hebdomadae ad Matuti­ num, Laudes ct Vesperas, dum prima antiphona inchoatur: ad reliquas vero Horas, dum inchoatur primus psalmus.13 n D. 1108. U D. 3127; et 3156. ia Gavantus, Merati, De Carpo. 504 DE MODO HORAS IN CHORO PERSOLVENDI. 12. Signum Crucis pollice dextrae manus extensae facien­ dum est in ore ad Domine labia, et ex usu ad Aperi Domine; in pectore autem ad Converte nos Deus in Completorio juxta consuetudinem.14 APPENDIX. DE PRIVATA RECITATIONE OFFICII DIVINI. 348. In privata recitatione nihil mutatur, excepto Con­ fiteor, quod semel tantum recitatur1 omittendo Tibi Pater, vel Vobis Fratres, et Te Pater vel Fos Fratres, et dicendo Misereatur nostri . . . dimissis peccatis nostris, perducat nos. 2. In recitatione inter plures Confiteor altcrnatim dicitur ut in choro. Altcrnatim recitantur hymni, psalmi, responsoria etc. Lec­ tiones dicuntur a singulis suo ordine. Convenit, ut unus vicem Hebdomadarii gerat. Recitantes se mutuo intelligibiliter audire debent, nec uni incipere licet, antequam alter integre absolverit. « D. 3156. i Hoc etiam valet, si duo Officium recitent. Nov. Psalterium. PRAENOTANDA. 505 CAPUT V. DE VESPERIS SOLEMNIBUS. ART. I. PRAENOTANDA. 349. In festis solemnioribus Vesperae magis solemnes ha­ bentur cum Assistentibus seu Pluvialistis, sive sex, sive qua­ tuor, sive duobus tantum. In Vesperis ordinariis Celebranti assistunt Caeremoniarius, thuriferarius, et duo acolythi seu ceroferarii. Hoc, loco prius exponuntur, quae in Vesperis ordinarie ob­ servanda sunt, ita tamen, ut parenthesi addantur, quae pro Vesperis solemnioribus notanda sunt. 2. Praeparanda : Super Altari sex cerei accensi ;l ante scamnum Celebrantis (et duorum Pluvial istarum digniorum) in latere Epistolae legile majus, coopertum panno coloris officii; sedes pro Caeremoniario prope sedem Celebrantis; se­ dilia pro thuriferario et duobus cero forari is prope credentiam vel “in medio sanctuario ad cancellos,”1 2 vel in stallo inferiori chori; (duo vel quatuor sedilia panno viridi contecta sine postergali pro Pluvial istis seu “Presbyteris paratis”3 in plano chori hinc inde ante Altare ipsum) ; pluvialia pro Celebrante et Pluvialistis seu Assistentibus, induenda super superpelliceo vel super rochetto, si ipsis competat.4 1 Ad Vesperas minus solemnes quatuor cerei sufficiunt. (Merati, De Herdt.) 2 Cerem. U. S. s Caer. Ep. IT. 3. 4 ‘ f Quaeritur, utrum in Eccle­ siis mere Parochialibus, ubi non adest obligatio Chori, Vesperae quae ad devotionem populi diebus Dominicis et Festivis cantantur, conformes esse debeant officio diei ut in Breviario, an desumi possint ex alio quolibet officio, ex. gr. de Ssmo Sacramento, vel de B. Μ. V. Resj). Licitum est in casu Vesperas de alio officio can­ tare; dummodo ii, qui ad Horas canonicas tenentur, privatim reci­ tent illas de officio occurrente.” D. 29. Dec. 1884, n. 3624. 12. 506 DE VESPERIS SOLEMNIBUS. ART. II. REGULAE COMMUNES PRO VESPERIS SOLEMNIBUS. 350. Omnes ad Altare accedunt ut pro Missa solemni. Celebrans et Pluvialistae tantum capite cooperto. Reliqui biretum si adhibeant utraque manu infra pectus tenent. Omnes genuflectunt intra Aperi Domine. 2. Se signant Cruce ad Deus in adjutorium et ad Magnifi­ cat, [Benedictus in Laudibus, pro quibus eaedem regulae]. 3. Inclinant omnes, capite detecto, ad Gloria Patri, ad V. Bit nomen, Domini benedictum1 in psalmo Laudate pueri, ad nomina Jesu, Mariae et Sancti cujus fit officium vel specialis commemoratio, ad doxologiam in ultima stropha hymnorum; at fieri non debet inclinatio, quando Clerus est genu flexus. 1. Genuflectunt omnes, in suis locis ad primam stropham Veni Creator et Ave Maris stella, (quam Celebrans stans into­ nat), ad stropham Tantum ergo in hymno Pange lingua, dummodo Sanctissimum sit in Altari expositum; secus caput prof, inclinant; ad stropham O crux ave; tandem ad antiphonam finalem B. Μ. V. extra tempus paschale, exceptis diebus Dominicis a primis Vesperis (etiam in Quadragesima) usque ad Vesperas secundas inclusive, Hebdomadario tamen ad Orationem surgente. 5. Sedent post intonationem primi psalmi (ad asteriscum) usque ad antiphonam quinti psalmi repetitam; item intra antiphonam ante Magnificat (in dupl.), et post (si tempus sufficiat). Quando vero dignior antiphonam intonat, omnes debent surgere praeter Hebdomadarium paratum et ejus As­ sistentes2 “nisi adsit consuetudo, ut una pars tantum assur­ * gat.' 3 Sedentes biretum capiti imponunt; deponunt ad reveren­ tias. ct antequam surgant. 1 Ubi mos est (sicut etiam ad Sanctum et terribile in Ps. 110.) ; Cacremoniale hac de re nihil praescribit. 2 Caer. Ep. I. 18. 3 D. 3110. 2. DE CELEBRANTE IN VESPERIS SOLEMN!BLS. 507 ART. III. DE CELEBRANTE IN VESPERIS SOLEMNIBUS. 351. Celebrans seu Officiate!’ indutus supcrpelliceo et pluvi­ ali coloris officii (i. e. de quo Vesperae integrae vel a Ca­ pitulo), sed sine stola,1 accedit ad Altare, ubi capite detecto, (biretum tradens Cacremoniario,) genuflectit in plano, vel si Sanctissimum non adsit in tabernaculo, inclinat ad Crucem; deinde gcnuilectens in infimo gradu secreto dicit Aperi Domine. 2. Surgit, repetit reverentiam ad Sanctissimum vel ad Crucem, salutat chorum,12 (si adsit ante Altare,) prius ex parte ubi adest dignior3 deinde ex altera parte, et accedit ad sedem suam. 3. Ibi stans secreto recitat Pater et Ave, cantat Deus in adjutorium etc., se signando. 4. Celebrans ipse intonat stando primam antiphonam, hym­ num et antiphonam ad Magnificat. Ceterae antiphonae a clericis, seu dignioribus chori, si sint periti, intonandae sunt. 5. Celebrans cantat Capitulum junctis manibus. Ad intonationem Magnificat se signat et accedit ad Altare;4 salutat chorum, ante infimum gradum5 “genuflectit,” (vel Cruci inclinat), et ascendit ad Altare illudque in medio osculatur. 6. Deinde, incenso ibi imposito, Altare incensat, ut in Missa solemni ante Introitum, recitans Magnificat juxta laudabilem consuetudinem. Reddito thuribulo ad medium revertitur, descendit, genuflectit in plano (vel inclinat), ut antea, ct salutato choro, revertitur ad sedem, ubi ineensatur. 7. Postea junctis manibus cantat Orationem unam vel plures. Cantato per Cantores Benedicamus Domino, remis1 Licet induere stolam sub pluviali ante Vesperas, si expo­ sitio, et benedictio Ss. Sacramenti immediate illas sequatur. I). 27. Maj. 1911, n. 4269. 12. - Non vero pueros inservientes. 3 D. 3059. 25. < Omittit incensationem, si plu­ viali non sit indutus; cf. D. 5 Febr. 1895, 3844. 2.—Incensatio fit ad Vesperas (Magnificat) et Laudes (H cn edictus) y quia re­ spondent sacrificio V. T. vesper­ tino et matutino. o Caer. Ep. II. 3, 10. 508 DE VESPERIS SOLEMN1BUS. siori voce subjungit Fidelium animae etc. (non se signans), et secreto Pater noster, 8. Si Completorium non sequatur, Celebrans manens suo loco,0 mediocri voce subjungit Dominus det nobis suam pacem etc. et “incipit antiphonam B. Mariae stans ibidem seu genuflectens,” postea dicit versiculum; deinde (stando semper) Orationem et Divinum auxilium etc.7 ART. IV. DE CAEREMONIARIO IN VESPERIS SOLEMNIBUS. 352. Caeremoniarius superpelliceo indutus post ceroferarios praecedit etc. ut ad Missam solemnem; genuflectens a dextris Celebrantis (seu ultimi Assistentis, si adsint,) dicit Aperi Do­ mine etc. Iterata genufiexione in plano cum reliquis salutat chorum, assistit Celebranti (si non adsint Assistentes), levando dexteram pluvialis fimbriam, quando Celebrans se signet, accipiendo et reddendo bi return, quando opus sit. 2. Intra psalmos sedet in proprio scabello prope Celebran­ tem a dextris, vel ubi magis opportunum sit. Inclinationes faciendas indicat surgendo et inclinando versus Celebrantem et statim ad Altare; adducit Cantores (vel Pluvial istas), ad praeintonandas antiphonas, ad Celebrantem et digniores, in­ vitat acolythos etc. ad accedendum suo tempore. 3. Ad Magnificat comitatur Celebrantem ad Altare, et, sin adsint Pluvialistae, ei assistit (consuetis osculis) in imponendo thure et in Altaris incensatione, elevans dextram pluvialis fimbriam. Post Altaris incensationem in cornu Epistolae thuribulum reddit thuriferario. (Si Pluvialistae assistant, interim stat in plano lateris Epistolae.) Postea Celebrantem comitatur ad sedem, cum ipso salutans chorum ex parte Evan­ gelii et Epistolae. Celebrantem triplici ductu incensat, (sin adsint Pluvialistae), ipseque ineensatur post Clerum. ïkssistit Celebranti ad librum, vertens folia, etc. In fine omnes reducit, uti venerant. • Caer. Ep. II. 3, 15 ; Martinucci, De Carpo etc. T “ In Ecclesiis, ubi non adest stricta obligatio chori, laudabili­ ter dicitur antiphona finalis B Μ. V. in fine Vesperarum.” D. 18. Maj. 1883, n. 3574. 1. de thuriferario IN VESPERIS 8OLEMNIBUS. 509 ART. V. DE THURIFERARIO IN VESPERIS SOLEMNIBUS. 353. Thuriferarius egrediens e sacristia sequitur acolythos: (praecedit si thuribulum ferat;) ad Altare genuflectit retro post Celebrantem. Deinde debitis cum reverentiis accedit ad locum suum prope credentiam, vel post Celebrantem, vel ad alium locum convenientem. 2. Hymno intonato vel circa finem ultimi psalmi, factis Altari, Celebranti et choro reverentiis, pergit ad sacristiam, et cum thuribulo et navicula revertitur, dum canitur antiphona ad Magnificat : et se sistit apud Altare e cornu Epistolae. Cum Celebrans ad Altare ascendit, thuriferarius illuc a latere ascen­ dit,1 naviculam tradit Caeremoniario (vel Assistenti), thuri­ bulum sustinet ante Celebrantem donec incensum impositum ct benedictum fuerit; tunc tradit thuribulum Caeremoniario (vel Pluvialistae), ct reposita navicula super credentiam ac­ cedit ad sinistram Celebrantis, ubi facta genufiexione assistit Celebranti incensanti; si vero adsint Pluvialistae, remanet prope credentiam. Incensatione peracta thuribulum a Caeremoniario in Altaris cornu Epistolae recipit. 3. Quando Celebrans ad sedem reversus est, Caeremoniario (vel primo Pluvialistae) thuribulum porrigit stans ab ejus sinistris (vel a dextris Pluvialistae, elevans fimbriam plu­ vialis), inclinans ante et post incensationem. (Deficiente Caeremoniario et Pluvialista, thuriferarius Celebrantem in­ censat.) 4. Deinde, si nulli vel duo tantum adsint Pluvialistae, thuri­ ferarius incensat chorum eodem ordine ut Diaconus in Missa solemni.i2 Postea incensat duos Pluvialistas (duplici ductu), Caeremoniarium, acolythos, (nisi in choro cum reliquis fuerint incensati,) singulis ductibus, ct populum triplici ductu, in­ clinans ante et post. Ad Gloria Patri inclinat versus Altare. Si autem ante repetitionem antiphonae integrae incensationem non perfecerit, omnino cessare debet.—Tandem thuribulum in i “Facta genufiexione ante gradus” (Cerem. U. S.) vel “in suppedaneo ante et post imposi­ tionem incensi” (De Herdt) vel “nullam faciens genuflexionem” (Martinucei). - V. n. 144, adn. 2. 510 DE VESPERIS SOLEMNIBUS. saeristia deponit; et si benedictio Sanctissimi sequatur, post Divinum auxilium revertitur in Sanctuarium cum ferentibus intortitia. 5. Si assistant quatuor vel sex Pluvialistae, primus incensat Celebrantem, deinde ultimus (quartus vel sextus), comitante thuriferario, incensat chorum, ut Diaconus in Missa solemni, deinde reliquos Pluvialistas. Tunc thuribulum reddit thuriferario, a quo ipse duplici ductu incensatur, et qui deinceps incensat Caeremoniarium, acolythos et populum ut supra.3 ART. VI. DE ACOLYTHIS SEU CEROFERARTIS IN VESPERIS SOLEMNIBUS. 354. “Praecedunt duo acolythi deferentes candelabra cum candelis accensis” etc. uti ad Missam solemnem, ct subsistunt fere ad angulum infimi gradus Altaris, vel si locus sit arctior retro post /kssistentes, genuilectunt simul cum Celebrante, non antea, deponunt candelabra in pavimento aut super gradus in lateribus: extinguunt suas candelas (nisi Sanctissimum sit expositum) ; deinde simul cum Celebrante salutantes chorum ad sedes suas accedunt,1 ubi in stando, sedendo etc. se choro accommodant. 2. Intra quintum psalmum, salutato Celebrante et choro, accedunt ad Altare, candelas suas accendunt, et, dum repeti­ tur antiphona, coibunt in medium ante Altare, genuilectunt (simul cum Pluvialistis si adsint), et ad Celebrantem accedunt debitis cum reverentiis, et hinc inde facie ad invicem conversa ante eum assistunt usque ad intonationem hymni; si infra primam stropham sit genu flectendum, stant ibi usque ad finem strophae. Tunc coibunt rursus ante Celebrantem, salutant cum et candelabra sua in priori loco reponunt remanentque prope . ipsum Altare. 3 Cfr. Caer. Ep. II. 3, 2, Martinucci I. 9, 37 et II. 2, 49; De Herdt, Praxis Pontif. II. 47. Juxta De Carpo Pluvialistae in- censantur ante chorum. 1 Ibi bireta jam antea sunt de posita, si ipsis utantur. DE DUOBUS CANTORIBUS IN VESP, SOL. 511 3. Post Magnificat, dum cantatur Sicut erat vel antiphona repetitur, iterum ad Celebrantem accedunt ut antea, eique assistunt usque ad Dominus vobiscum post ultimam Orationem inclusive. Tunc ut supra redeunt in medium ante Altare et genullexione facta ibi stabunt usque ad finem Vesperarum. Si benedictio Sanctissimi danda sit, candelas Altaris infra antiphonam B. Μ. A7, accendunt. ART. VII. DE DUOBUS CANTORIBUS IN VESPERIS SOLEMNIBUS. 355. “Duo Cantores, cottis induti, intonant psalmos in me­ dio chori.”1 Procedunt e saeristia nudo capite post Caeremoniarium ante Assistentes paratos. Ante Altare retro post Celebrantem flec­ tunt unicum genu, et statim accedunt ad loca sua, nempe in inferioribus subselliis chori ab utraque parte, vel in medio chori. 2. Ad intonandos psalmos et Magnificat ad medium chori accedunt ibique se jungunt cum debitis reverentiis Altari, choro etc. ; intonatione facta cum debitis reverentiis ad loca sua recedunt. Si Cantores in medio chori sedeant, ibidem sine re­ verentiis faciendis psalmos intonant.i2 Si nulli vel duo tantum adsint Pluvialistae, Cantores in medio chori etiam cantant versum in fine hymni, incipiunt antiphonas ad commemora­ tiones in omni casu, earum versum cantant et Benedicamus Domino. 3. Si antiphonas praeintonare debent, non in medium chori nec bini accedunt, sed singulus Cantor eas praeintonat a sua parte, incipiendo a dignioribus hoc modo: facta Altari genuflexione, ducente Caeremoniario accedit ad digniorem, qui into­ naturus est, illi caput inclinat, et submissa sed intelligibili voce praecinit antiphonam, i. e. priora verba, quibus ab illo repetitis, facta reverentia. Cantor comite Caeremoniario ad i Non vero Pluvialistae, etiamsi quatuor vel sex adsint.—Cfr. Sehober, M. S. et P., pag. 343, adn. 7. 2 De Herdt, Prax. Pontif. II 57. <512 DE VESPERIS SOLEMNIBUS. locum suum redit, faciens iterum Altari genuilexionem. An­ tiphonae cantum prosequitur chorus.3 4. Si duo Pluvialistae adsunt, prima antiphona, hymnus et antiphona ad Magnificat a primo Pluvialista Celebranti praeintonatur, reliquae antiphonae a cantoribus praeintonantur; si quatuor vel sex Pluvialistae adsint, reliquae quatuor psalmo­ rum antiphonae ab ultimo (quarto vel sexto) Pluvialista praeintonantur. ART. VIII. DE PLUVIALISTIS SEU ASSISTENTIBUS IN VESPERIS S0LEMNIBUS.1 356. Procedunt “Presbyteri pluvialibus parati bini et bini, et ultimo loco Celebrans, pluviali indutus medius inter duos ex dictis Presbyteris; qui fimbrias anteriores pluvialis ipsius parumper elevant; parati vero procedunt manibus junctis et cooperto capite.”2 2. Ante Altare, capite detecto, genuflectunt in plano, vel si Sanctissimum in tabernaculo non adsit, inclinant ad Crucem, et genuflectcntes a lateribus Celebrantis in infimo gradu re­ citant Aperi Domine. Postea surgunt et repetita reverentia ad Altare salutant chorum, prius a parte in qua stat dignior, comitantur Celebrantem ad sedem ibique stant, duo priores a lateribus ejus, reliqui ante eum faciebus ad invicem conversis, ita ut nec Altari nec Celebranti terga directe vertant. Quando primus Assistens antiphonam praeintonaverit eamque Cele­ brans intonaverit, iterum Celebrantem salutant et comitante Caeremoniario accedunt ad sedes suas, quae in presbyterio ante Altare hoc ordine ponuntur : VI. IV. III. V. PLUVIALISTA. PLUVIALISTA. PLUVIALISTA· PLUVIALISTA. Duo priores Pluvialistae sedent a lateribus Celebrantis in cornu Epistolae. 3 Si post psalmos antiphona per Organum resumitur, omnes interim illam submissa v» ce re^tere debent, a i ‘In Vesperis non adb be Con. 757. 1 Can. 759. 5 Can. 760. «Can. 761. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 527 7. Quando diversa tum Sanctorum, tum familiae nomina in Baptismo infantibus tribuuntur, si sacerdos censuerit ex­ pedire, in prima interrogatione omnia nomina exprimat; in sequentibus tamen formis ct precibus, nomina vulgo dicta Christiana tantum repetat. In libro autem baptismatum, omnia nomina recenseantur.7 8. Optant praesules hujus provinciae ut benedictio mu­ lieris post partum non promiscue, atque nulla ratione habita puerperae dispositionis 8 neque extra Ecclesiam vel locum ubi sacrum fit, in posterum conferatur.9 367. De Tempore et Loco. “Infantes quamprimum bap­ tizentur; et parochi ac concionatores frequenter fideles de hac gravi eorum obligatione commoneant.” 1 2. “Baptismus privatus, urgente necessitate, quovis tem­ pore et loco administrandus est.”2 3. “Si ad ecclesiam paroecialem, aut ad aliam quae iure fontis gaudeat, baptizandus, propter locorum distantiam aliave adiuncta, sine gravi incommodo aut periculo, accedere aut transferri nequeat, baptismus sollemnis a parocho con­ ferri potest et debet in proxima ecclesia nut oratorio publico intra paroeciae fines, licet haec baptismali fonte careant.” 3 4. “In domibus autem privatis baptismus sollemnis ad­ ministrari non debet, nisi . . . loci Ordinarius, pro suo prudenti arbitrio ct conscientia, insta ac rationabili de 7 Cone. Pl. Balt. II. 233. 8“ Tantummodo illae mulieres jus ad illam benedictionem ha­ bent, quae ex legitimo matri­ monio pepercrunt.” S. C. C. 18 Jun. 1859. At non prohibe­ tur parochis, quominus aliis quo­ que mulieribus benedicant. Acta S. Sedis. 9 Cone. Pl. Balt. II. 246. 1 Can. 770. 2 Can. 771. s Can. 775. “Qui ruri degunt ubi nulla est ecclesia, infantes ad ecclesiam propinquiorem vel stationem, in qua Sacrum fieri solet, baptizandos adducant. Quod si ob aeris intemperiem, itineris difficultatem, parentum inopiam, vel alias graves causas hoc fieri nequeat, tunc missionarii prudentiae et conscientiae relin­ quimus, ut eos domi cum omni­ bus Ecclesiae caeremoniis bap­ tizet.” Con. Pl. Balt. II. 237. In nonnullis dioecesibus pro hoc ultimo privilegio requiritur dis­ tantia trium saltem milliarium. 528 DE SACRAMENTO BAPTISMI. causa, in casu aliquo extraordinario id concedendum censuerit. ’ ’4 368. De Conversione Haereticoru II “In conversione haereticorum a quocumque loco vel a quacumque secta vene­ rint, inquirendum est de validitate baptismi in haeresi suscepti. Instituto igitur in singulis casibus examine, si compertum fuerit, aut nullum aut nullitcr collatum fuisse, baptizandi erunt absolute : si autem pro temporum aut loco­ rum ratione, investigatione peracta, nihil sive pro validitate, sive pro invaliditate, detegatur, aut adhuc probabile dubium de baptismi validitate supersit, tunc sub conditione secreto baptizentur. Demum si constiterit validum fuisse, recipi­ endi erunt tantummodo ad abjurationem seu professionem fidei.”1 2. Sequens modus in conversis ab haeresi ad fidem exci­ piendis servari debet : I. “Si Baptismus absolute conferatur nulla sequitur ab­ juratio, nec absolutio eo quod omnia abluit Sacramentum Regenerationis. ’ ’ ΙΓ. “Si Baptismus sit sub conditione iterandus, hoc ordine procedendum erit : 1° “Abjuratio, seu fidei professio; 2° “Baptismus conditionalis; 3° “Confessio sacramcntalis cum Absolutione conditi­ onal a.” HI. “Quando denique validum judicatum fuerit Bap­ tisma, sola recipitur abjuratio, seu fidei professio, quam Absolutio a censuris sequitur. Si tamen nonnunquam ejusmodi Neo-conversus valde desideret ut ritus in ejus Baptismo oliin omissi, hac occasione suppleantur, Sacerdos huic pio ejus voto morem gerere utique liberum habet. Debebit tamen in tali casu adhibere ordinem baptismi adul­ torum, et mutare mutanda ob Baptismum jam valide susceptum. ’ ’2 4 Can. 776. In quo casu Baptismus “cum omnibus Caeremon i is Ritualis Romani administrandus est.” C. S. R. 17. Jan. 1914. Generalem hujusmodi facultatem Episcopi dare non possunt, sed pro unoquoque dumtaxat casu particulari. 1 S. R. E. U. Inquis. 20. Nov. 1878; et 21. Feb. 1883. 2g. c. S. Off. 20. Jul. 1859. Cf. C. Pl. Balt. II. n. 242. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 529 3. “Haeretici plerique, cum de Baptismo parum recte sentiant . . , ritus quosdam, sine quibus haud consistit sacramenti ratio negligere solent. Ideoque eos, quum Eccle­ siae nomen dant, iterum baptizari fere semper oportet.’’3 4. “Quod idem dicendum est, si forte dubium de valore Baptismi ab obstetrice, aut alia persona laica administrati excitatum fuerit. Non illico, ob exortum dubium iterandus est Baptismus ; sed tota res caute et diligenter investiganda, et testimonia eorum, qui interfuerunt, definienda.”4 5. Nota quod in dubio onus probandi estjoro valorç. Bap­ tismi prioris, non pro nullitate. Examine de valore talis Baptismi proponantur hae quaestiones: (a) An aqua naturalis adhibita fuerit sufficienti quanti­ tate ut deflueret ; (ύ) An caput aut aliud corporis membrum ablutum sit; (c) An aqua tetigerit cutem, aut solummodo crines; (tZ) An in forma nihil omissum fuerit, e. g. verba Ego te baptizo, vel mutatum fuerit, e. g. in nominibus, vel in no­ mine Patris, in nomine Filii, in nomine Spiritus Sancti; (e) An verba simul cum effusione aquae prolata fuerint ; (/) An eadem persona aquam infuderit et simul verba enuntiaverit. 6. “Extraordinarius baptismi sollemnis minister est dia­ conus; qui tamen sua potestate ne utatur sine loci Ordinarii vel parochi licentia, iusta de causa concedenda, quae, ubi necessitas urgeat, legitime praesumitur,” 5 at “non potest Diaconus salem benedicere et aquam.” 6 3 Cone. Balt. Pl. II. 240. ‘ ‘ If wo could have sufficient certainty, abo.ut the baptism conferred in any Protestant sect at the pres­ ent day, * J it would be about that conferred by the Anglicans. . . . Yet there is always sufficient reason to doubt, in any particu­ lar case, whether it has been act­ ually conferred in the manner directed by the ‘ prayer-book. ’ . . . Very frequently the minis­ ter contents himself with dip­ ping his finger in the water, and throwing one or two drops on the child, without much anxiety as to whether they may touch the skin, or merely fall on the dress.”—O’Kane. Notes n. 458. 4 Ibid. 240. 5 Can. 741. «D. 3684. 530 DE SACRAMENTO BAPTISMI. ART. II. ORDO BAPTISMI PARVULORUM. 369. Convenit, ut fons baptismal is habeatur prope januam Ecclesiae a parte Evangelii. Ita S. Carolus prae­ scripsit. “Baptisterium sit cancellis circumseptum sera ct clave munitum,” Praeparentur S. Chrisma et S. Oleum, vasculum ad aquam Baptismi fundendam etc. quae in Rituali Rom. recensentur. 2. “Omnibus praeparatis Sacerdos lotis manibus super­ pelliceo et stola violacea indutus accedat ad limen Ecclesiae, ubi foris exspectant qui infantem detulerunt.” Quod quidem saepe vix fieri potest, praesertim ubi atrium non adest ; tunc consulendum ut infans intus prope januam vel aliqua distantia a Baptisterio exspectetur, ut observari possit Rubrica juxta quam “Sacerdos procedens ad fontem cuin Susceptoribus conjunctim dicit Credo et Pater.” 3. Idioma vernaculum in administratione baptismi ad­ hiberi potest quoad quaestiones et responsa patrini vel matrinae, si eadem a parocho prius sermone latino reciten­ tur.1 “Ter exsufflet leniter in faciem infantis,” non per modum halantis vel in forma Crucis; hoc enim foventis est, non expellentis; sed fit leniter labiis fere compressis.2 Deinde “dicat semel: Exi ab eo” etc. 4. “Imponit manum super caput,” quod quidem moraliter, non tangendo, fieri potest.—“Immittit modicum salis benedicti,” i. e. unum alterumve granum, “in os infantis dicens: N. accipe sal sapientiae . . . Pax tecum.” “Im­ ponit extremam partem stolae,” i. e. sinistram, “supei infantem,” i. e. ejus pectus. Si fuerint plures infantes, ad iV. Excerpta ex Rit. Rom. ct C. Prov. Balt. V.: “Districto tamen praeceperunt Sacerdotibus omnibus latiuam formam precum nunquam omittere.” (8). “Interrogationes a Rituali praescriptas lingua latina facien­ das neque mutationem in Rituali inducendam esse, S. R. C. con­ stanter respondit . . . nihil relin­ quitur, nisi ut Sacerdos, post­ quam omnia lingua latina pro so dixerit, eadem vernacula lingua pro patrinis repetat.” Lehmkuhl, Theol. Mor. II. 69. (ed. X.) 2 “Gently, as a person, e. g. would blow dust off a book or paper.”—0 ’Kane. ORDO BAPTISMI PARVULORUM. 531 N. et N. super singulos successive imponit stolam et ad postremum addit : ingredimini etc. 5. Credo et Pater Noster Sacerdos “stans” lingua latina recitare debet, susceptores autem vernacula recitare pos­ sunt.3 Parva distantia a Baptisterio Exorcismum dicit ; deinde digito, i. c. pollice non vero indice 1 accipit de saliva oris sui, leviter tangendo linguam suam; tangit aures in parte infima, non per modum Crucis; tangendo dextram dicit: Ephpheta, sinistram: quod est, adaperire, et nares: In odorem etc. Nares aut semel in summitate tangit, quia censentur unicum organum; aut juxta alios bis tangit, nempe a parte dextra et sinistra. Abstergit digitos manutergio. 6. Deinde (vel juxta alios post sequentem unctionem) Sacerdos accedit ad fontem intra cancellos,5 et si conveni­ enter fieri possit, se sistit facie versus Altare majus fere conversa. H Unctio olei Catechumenorum fit in pectore; “adultis vero mulieribus ponatur in illa parte, quam ratio pudicitiae demonstrabit;”6 ct abstergitur bombacio, vel post uncti­ onem inter scapulas, vel antea si vertendo infantem locus inunctus fortasse veste tangatur. 7. Post unctionem “deponit stolam violaceam, et sumit aliam albi coloris,” vel si stola sit bicolor, eam vertit in partem albam.7 370. Tribus interrogationibus factis (et lingua vernacula repetitis), Sacerdos ante ipsum actum Baptismi omnia caute ordinat: («) ut Susceptores infantem physice tan­ gant, e. g. manum dextram ad humerum apponant; (5) ut infans teneatur facie prona versus vas in quod aqua defluit ; (c) ut paratum sit vasculum ad aquam Baptismi funden­ dam,1 et pelvis in quam influat, (nisi aqua immediate in 3 D. 3535. 10. 4 1). 3368. 3. 5 Cf. Cat. Rom. p. II. c. IT. n. 68. o Paulus ΠΙ. Const. Altitudo Div. Cone. ?D. 3086. 7. i A ladle or small vessel, provided for this purpose, and used for no other; it should bo furnished with a lip or spout, through which the water might be easily poured in a gentlo, steady stream.—O’Kane. 532 DE SACRAMENTO BAPTISMI. sacrarium Baptisterii defluat,) atque linteolum ad caput baptizati abstergendum. 2. “Tunc Sacerdos vasculo seu urceolo accipit aquam baptismalem, et de ea ter fundit super caput infantis in modum Crucis, et simul verba proferens, semel tantum distincte ct attente dicit: Ar. Ego te baptizo in nomine Patris fundat primo, et Filii fundat secundo, et Spiritus Sancti, fundat tertio.”2 In Baptismo condilionato: N. Si non es baptizatus (baptizata), ego te baptizo in nomine etc. Si infans sit capillatus, Sacerdos digitis sinistrae manus caesariem ejus discriminat, dum dextra aquam infundit; vel efficit, ut aqua super frontem aliquan­ tulum fluat : quod etiam faciendum est, dum caput infantis aliqua scabie opertum est.3—Deinde caput infantis abster­ git linteolo in hunc solum usum destinato. 3. “Deinde Chrismate ungit infantem in summitate capi­ tis4 in modum Crucis, dicens . . . Ipse te liniat Chrismate salutis in eodem, etc. Tum bombacio abstergit pollicem suum et locum inunctum.” 4. “Imponit capiti ejus linteolum candidum, non illud quod adhibetur ad tergendum caput baptizat i aut manus suas.—Datur candela accensa ex cera alba.” 5. Baptismo completo curet Sacerdos colligi bombacium ad illud comburendum. Digitos inunctos medulla panis abstergit, et lavat manus, cujus lotionis aqua in piscinam vel sacrarium fundatur. G. “Admonendi sunt Susceptores de spirituali cognatione. . . . Curet Parochus parentes infantis admoneri, ne in lecto sccum ipsi, vel nutrices parvulum habeant, propter oppres­ sionis periculum ; . . . ne filios hebraeis aliisve infidelibus vel haereticis mulieribus ullo modo lactandos aut nutriendos tradant.” Quae admonitiones, si tunc dari nequeant, alio tempore opportuno fiant, e. g. instructione sponsorum. 2 The priest pours the water on the child’s head, making with the little stream, as it falls on the head, the sign of the cross at the wcrd Patris, another at the word Filii, and a third at the words Sancti; being careful, as here directed, to pro­ nounce the form distinctly and with attention. (O’Kane, n. 344 345.) 3 Past. Brug. 4 The crown of the head. DE BAPTISMO AEGROTI. 533 7. Si plures simul sint baptizandi, generaliter Orationes (Oremus etc.) et Exorcismi dici possunt in plurali pro omnibus. Rituale Rom. edit, novae (et Manuale Rituum) apte disponunt, quae singulariter singulis dici vel fieri de­ bent donec occurrat Rubrica: In plurali pro pluribus. ART. III. DE BAPTISMO AEGROTI A SACERDOTE IN PERICULO IMMINENTI CONFERENDO.i 371. Sacerdos stola alba indutus, “omissis quae Baptis­ mum praecedunt, infantem vel adultum aegrotum baptizet ter, vel etiam semel infundens aquam super caput ejus in modum Crucis, dicens: Ego te baptizo in nomine Patris, 4-etc.” 2. “Deinde si habeat Chrisma, liniat eum in vertice, dicens: Eous omnipotens etc.” “Postea dat ei linteolum candidum, dicens: Accipe ves­ tem etc.” “Ac demum dat ei ceream candelam accensam, dicens: Accipe lampadem ardentem etc.” 3. “Si supervixerit, suppleantur alii ritus omissi” praece­ dentes in Ecclesia, non vero statim in domo privata, nisi fieri possit conformiter Decreto Cone. Plen. Balt. II., vel subsequent i Decreto S. Congregationis S. Off. 4. “Adulti qui propter infirmitatem ante mortem nun­ quam deferri ad Ecclesiam praevidentur, si petunt a Sacer­ dote baptizari domi, vel jam a Christianis baptizati, petunt super ipsos caeremonias suppleri, Sacerdotes possunt et tenentur uti illis caeremoniis [Ritualis Romani] quibus uti possunt.” 2 5. Ordo supplendi omissa super infantem baptizatum vid. Manuale Rituum immediate post “Baptism. Parvulorum”; vel in Editione typica (Ratisbon.) post “Ordinem Bap­ tismi Adultorum” adnotatus tam pro infante quam adulto. 1 Cf. C. Pl. Balt. II. n. 238. 2 S. C. S. Off. 10 Apr. 1861. 534 DE SACRAMENTO BAPTISMI. ART. IV. DE BAPTISMO ADULTORUM. 372. “ Adultus1 debet prius in Christiana fide ac sanetis moribus diligenter instrui7’; praesertim 1 ‘admonendus est Catechumenus, ut peccatorum suorum poeniteat.” Excipe mortis periculum; at “missionarius tenetur adulto etiam moribundo, qui incapax omnino non est, explicare fidei mysteria, quae sunt necessaria necessitate medii, ut sunt praecipua mysteria Trinitatis et Incarnationis.” i2 Attamen si sensibus sint destituti vel periculum in mora, “bap­ tizandi sunt adulti omnes moribundi, quoties prudenter judicari potest, cos non certo respuere fidei gratiam; tunc enim sub conditione baptizari possunt.” 3 2. In Baptismo adulti respondet ipse Catechumenus. De caeremoniis faciendis prius instruatur; item Patrinus, qui si “Ordo Baptismi Adultorum” adhibeatur, pluries Cru­ cem cum pollice signat in fronte Catechumeni etc.—Con­ venit etiam, ut significatio caeremoniarum prius explicetur, e. g. quomodo signo Crucis omnes ct singuli sensus bap­ tizandi Redemptori consecrentur; proponatur exemplum Christi halantis in discipulos, sanantis caecum per salivam, tangentis auriculas et linguam surdi et muti.4 3. Omitti possunt, quae Sacerdos initio ad gradus Altaris, “si temporis ratio ferat, dicit,” nempe Deus in adjutorium etc. cum tribus psalmis et Orationibus. i “Possunt baptizari, etiam invitis parentibus, pueri adulti qui Baptismum desiderant : adul­ tus autem censetur qui septen­ nium complevit, regulariter lo­ quendo.” S. C. do Prop. F. 3 Mart. 1703. - C. S. Off. 10 Maji, 1703. 3 C. Pl. Balt. II. n. 230. 4 Cf. 1 Cor. IT. 2; Col. I. 20; Gal. II. 19 et VI. 14. “Adulti baptizari possunt a Sacerdote, qui cos in principiis fidei instruxit.” Ep. Arch. NeoAurel. 21 Dee. 1861. Cfr. Eccl. Review, vol. X. p. 298 et Tanquerey, Theol. Dogmat. ΠΙ. p. 271. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 53<> CAPUT II. DE SACRAMENTO CONFIRMATIONIS. ART. I. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE 373. “Licet sacramenti confirmationis administratio con­ venienter in Ecclesia Latina differatur ad septimum cir­ citer aetatis annum, nihilominus etiam antea conferri potest, si infans in mortis periculo sit constitutus, vel ministro id expedire ob iustas et graves causas videatur.”1 2. “Confirmandi, si plures sint, adsint primae manuum impositioni seu extensioni, nec nisi expleto ritu discedant.” 1 2 3. “Patrinus unum tantum confirmandum aut duos praesentet, nisi aliud iusta de causa ministro videatur. “Unus quoque pro singulis confirmandis sit patrinus.”3 “Non sit pater, mater, conjux confirmandi. “Confirmandum in ipso confirmationis actu per se vel per procuratorem physice tangat.”4 4. “Nomina ministri, confirmatorum, parentum et patrinorum, diem ac locum confirmationis parochus inscribat in peculiari libro praeter adnotationem in libro baptizatorum de qua in can. 470, § 2.” 5 “Si proprius confirmati parochus praesens non fuerit, de collata confirmatione minister vel per se ipse vel per alium quamprimum eundem certiorem faciat.”0 1 Can. 788. 2 Can. 789. a Can. 794. 4 Can. 795. s Can. 798. c Can. 799. 536 DE SACRAMENTO CONFIRMATIONIS. ART. IL PRAEPARANDA 374. In Altari: («) Sex candelae accensae; (ύ) Para­ menta episcopalia, nempe pluviale et stola albi coloris et amictus in medio; (c) Mitra in latere Evaugelii; (cZ) Vas­ culum S. Chrismatis in pelvicula (super Altari vel cre­ dentia). Prope cornu Evangelii: Baculus pastoralis. 2. Super credentia: (a) Pontificale; (b) Bugia cum can­ dela accensa; (c) Medulla panis cum frustis mali citrini in pelvicula; (cZ) Urceus cum pelvi et mantili pro lotione manuum; (e) Globuli gossipii; (/) Receptacula pro gossy­ pio et schedis. 3. In plano: (a) Gcnuflcxorium ante Altare (Z>) Faldistorium albo velo coopertum vel alia sedes nobilis; (c) Pul­ vinar in infimo gradu Altaris; [(cZ) Basis pro Cruce archi­ épiscopal!.] 4. Singulis confirmandis Parochus distribuit schedas con­ tinentes nomen et cognomen confirmandi ejusque sponsoris; quae schedae in confirmatione colliguntur, ut deinde nomina in librum confirmatorum referantur.1 ART. III. DE ADMINISTRATIONE CONFIRMATIONIS. 375. Modus Episcopum rite recipiendi exponitur Ar­ ticulo sequenti (n. 1-3). Extra s. Visitationem ad portam Ecclesiae fit solummodo aspersio. Episcopus procedit ad Altare et procumbens in genuflexorium paullum orat. Hymnus Veni Creator cum ora­ tione Deus qui corda etc. laudabiliter cantatur.1 Si sit Ordinarius, in throno vel sede elevata ad latus Evangelii praeparata, vel in faldistorio posito ad latus i Martinucci III. VII. 1. 12, 65, et * Cerem. U. S. DE ADMINISTRATIONS CONFIRMATIONIS. 537 Evangelii in suppedaneo exuit mozettam, induit vestimenta ct tunc lavat inanus.2 2. Tunc Episcopus vel Sacerdos quidam sermonem habet ad confirmandos.3 Posthac confirmandi omnes cum compatribus suis genu­ flcctunt. Episcopo aderunt ministri de libro et candela. 3. Episcopus deposita mitra stans in suppedaneo versa facie ad confirmandos elata voce dicit : Spiritus sanctus etc.4 Deinde signans se dicit: Adjutorium nostrum etc. et ver­ siculos reliquos recitat, vel cantat tono feriali simul cum Oratione.5 Eodem modo assistentes ad versiculos et ad singulas invocationes, e. g. Spiritum sapientiae et intellec­ tus, respondent, Anien. 4. “Pontifex sedens super faldistorium praedictum” ac­ cipit mitram et baculum pastoralem;6 “vel etiam si multi­ tudo confirmandorum id exigerit, dispositis illis per or­ dinem super gradus presbyterii” ad cancellos, “vel alibi, Pontifex stans cum mitra illos confirmat.”7 Ab ipsius dextris consistit clericus cum Chrismate, et alter recepturus a confirmandis schedam cum ipsorum nomine, quod suggerit Episcopo; ab Episcopi sinistris, (vel, si ad faldistorium confirmet, loco convenienti) stat clericus abstergens fron­ tem confirmati. A tergo confirmandi stat ejus patrimis imponens in actu unctionis dextram humero dextro con­ firmandi. “Episcopus S. Confirmationem conferens, intinget pol­ licem in S. Chrisma et manu extensa imposita super caput confirmandi, percontatus nomen ejus unctionem in formam Crucis pollice efficiet in fronte N. signo te etc.” 8 5. “Omnibus confirmatis Pontifex,” sedens in faldistorio, “tergit cum mica panis et lavat pollicem et manus super pelvim. Interim cantatur,” vel recitatur a Clero 2 Do Hordt III. 350. 3 ‘1 Nonnullis in locis mos est, ut quidam ecclesiasticus edoceat atque exerceat confirmandos an­ tequam ad Ecclesiam adveniat Episcopus.” Martinucci, 1. c. ■* Vide Pontifie. Rom. c Martinucci, 1. c. e Ibid. 7 Pontifie. s Martinucci VII. 7, 38, juxta Rubr. Pontificalis Boned. XIII. permissu editi. 538 DE SACRAMENTO CONFIRMATIONIS. Ant. Confirma hoc Deus, quod operatus es in nobis a templo sancto tuo quod est in Jerusalem. Gloria Patri. Sicut erat. Repet. Ant. Confirma hoc. “Qua repetita Pontifex deposita mitra surgit, et stans versus ad Altare dicit,” vel cantat tono feriali: Ostende nobis etc., 4‘omnibus confirmatis genuflectentibus, et ver­ tens se ad confirmatos dicit: Benedicat vos Dominus etc.” 6. Tandem Pontifex accepta mitra et baculo pastorali dat admonitionem ad mentem Pontificalis, ct recitat ipse, vel Parochus Credo, Pater et Ave. Benedicit eos nullam proferens formulam.9 7. In privata administrationc Confirmationis Episcopus stolam albam super rochetum induit, et utitur mitra dum unctionem peragit.10 ART. IV. DE ORDINE AD VISITANDAS PAROCHIAS.i 376. Quando Episcopus visitaturus Parochiam rite recipi potest, ab ejus hospitio (domo parochiali) procedunt hoc ordine: primo Confratcrnitatcs, deinde tres clerici seu acolythi, nempe is qui defert Crucifixum exiguum (in pclvicula albo velo contectum) medius inter acolythum cum aqua benedicta, et thuriferarium,2 post eos Crux proces­ sionals inter ceroferarios; Cantores ct reliqui clerici; ul­ timus Parochus vel dignior Cleri ante Episcopum. Interim cantantur vel recitantur Cant. Benedictus ct alii psalmi. 2. Ad portam Ecclesiae omnes capite detecto subsistunt ; Episcopus genuflcctit in pulvino ad limen praeparato ; Paro­ chus imaginem Crucifixi osculandam Episcopo porrigit.3 Deinde aspersorium cum osculis tradit Episcopo, qui signat vMartinucci VII. 1, 44. 10 Ibid. n. 47. 1 Cf. Pontificale et Martinucci VI. 37 et III. 12 pro parochiis ruralibus. 2 Si quatuor acolythi non ad­ sint, ad portam Ecclesiae prae­ parabitur mensa cum vasculo aquae benedictae et exigua ista imagine Crucifixi. 3 Pontif. et Martinucci, 1. c. DE ORDINE AD VISITANDAS PAROCHIAS. 539 se ipsum, deinde adstantes intra et extra Ecclesiam aspergit, ad quod omnes genuflectunt, exceptis Canonicis et Prae­ latis. Tunc Episcopus ministrante Parocho immittit cum bene­ dictione incensum in thuribulum, quod ei praesentatur a thuriferario genuflexo. Parochus triplici ductu Episcopum incensat, profunde inclinans ante et postea, et benedicitur ab Episcopo. Removetur pulvinus. 3. Statim procedendo ad Altare cantatur vel voce alta recitatur : Ant. Sacerdos et Pontifex, et virtutum opifex, pastor bone in populo sic placuisti Domino. Vel sequens. Resp. Ecce Sacerdos magnus, qui in diebus suis placuit Deo: Ideo jurejurando fecit illum Dominus crescere in plebem suam. V. Benedictionem omnium gentium dedit illi, et testamen­ tum suum confirmavit super caput ejus. Ideo jurejurando fecit illum Dominus crescere in plebem suam. Gloria Patri et Filio et Spiritui Sancto. Ideo jurejurando etc. 4. Ad Altare Episcopus genua submittit genuflexorio ante infimum gradum parato. Parochus prope credentiam im­ ponit stolam, ascendit ad Altare et, “stans in cornu Epis­ tolae Altaris versus ad orantem”4 Episcopum, cantat vel recitat : V. Prolector noster aspice Deus. R. Et respice in faciem Christi tui. V. Salvum fac servum tuum. R. Deus meus sperantem in te. V. Mitte ei, Domine, auxilium de Sancto. R. Et de Sion tuere eum. V. Nihil proficiat inimicus in eo. R. Et filius iniquitatis non apponat nocere ei. V. Domine exaudi orationem meam. R. Et clamor meus ad te veniat. V. Dominus vobiscum. R. Et cum spiritu tuo. 4 Pontificale. .540 DE SACRAMENTO CONFIRMATIONIS. Uremus. Deus, humilium visitator, qui cos paterna dilectione con­ solaris: praetende societati nostrae gratiam tuam; ut per eos, m quibus habitas, tuum in nobis sentiamus adventum. Per Christum Dominum nostrum. R. Arnen. b. Parochus stolam super credentiam deponit. “Pontifex surgens ascendit ad Altare, osculaturque illud in medio et ibi­ dem populo solemniter benedicit”5 dicens: Sit nomen Domini benedictum etc. 6. “Qua data,’’ vel post sermonem infra Missam, si Episco­ pus celebret, “facit promulgari indulgentias, quas ipse [prae­ sentibus] concedit.” Clericus igitur ante Episcopum inclina­ tus recitat Confiteor. Parochus, facta Episcopo inclinatione, publicat Indulgentias (50 dierum) formula Reverendissimus in Christo Pater etc. (ut supra in Missa Pontif. n. 104, 3). Episcopus assurgit et dicit: Precibus et meritis etc. [“Deinde, vel in medio Missae, versus ad populum sedens proponit populo causas adventus sui.” "'Primo ad absolvendas animas defunctorum. “Secundo, ut sciat, et videat qualiter Ecclesia ipsa spiritualiter et temporaliter gubernetur. “Quinto ad exhibendum Sacramentum Confirmationis;""'] 377. Episcopus igitur “primo ad absolvendas animas de­ functorum”1 assumit paramenta nigra episcopalia, nempe amictum, stolam nigram, pluviale nigrum, et mitram simpli­ cem;—vel solummodo stolam nigram super mozettam. Stans ante Altare versus populum recitat sine cantu alternatim cum assistentibus : Ant. iniquitates. Psalm. De profundis etc.; in fine: Requiem etc. Ant. Si iniquitates observaveris, Domine: Domine quis sustinebit ? Qua dicta, deposita mitra, dicit : Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. 5 Pontificale. « Ibid. p. III. i Quae suffragia fiunt “juxta Altare” pro defunctis Episcopis; deinde in media Ecclesia vel in Coemeterio pro omnibus fidelibus defunctis. DE ORDINE AD VISITANDAS PAROCHIAS. 541 Interim aspersorio aspergit super pavimentum presbyterii in medio, a sinistris et a dextris suis; deinde imposito incenso in thuribulo et illo benedicto, eodem modo incensat. Quo facto dicit : V. Et ne nos etc. IL Sed libera nos etc. V. In memoria aeterna erunt justi. IL Ab auditione mala non timebunt. \. A porta inferi. IL Erue, Domine, animas eorum. \ . Requiem aeternam dona eis, Domine. IL Et lux perpetua luceat eis. V. Domine, exaudi etc. IL Et clamor meus etc. V. Dominus vobiscum. IL Et cum spiritu tuo. Oremus. Deus, qui inter Apostolicos Sacerdotes famulos tuos Ponti­ ficali fecisti dignitate vigere: praesta, quaesumus, ut eorum quoque perpetuo aggregentur consortio. Per Christum Do­ minum nostrum. IL Arnen. 2. Post hanc Orationem pro Episcopis vadunt in Coemete­ rium, vel in mediam Ecclesiam ad tumbam vel pannum nigrum in pavimento positum, (circumdatum quatuor candelabris,)2 praecedentibus clericis cum aqua benedicta et thuribulo, de­ inde crucifero inter ceroferarios, ct Clero cantante vel reci­ tante. Resp. Qui Lazarum resuscitasti a monumento foetidum. * Tu eis, Domine, dona requiem, et locum indulgentiae. V. Qui venturus es judicare vivos et mortuos et saeculum per ignem * Tu eis, Domine, dona requiem et locum indul­ gentiae. Episcopus cum ministris suis recitat Ant. Si iniquitates. Ps. De profundis etc. Tn fine Requiem aeternam etc. Ant. Si iniquitates observaveris. Domine: Domine, quis sustinebit? 3. “Cum fuerint in medio coemeterii/’ aut Ecclesiae ad tumbam vel pannum nigrum, “Chorus cantat Responsorium” Libera, ut ad Absolutionem defunctorum. “Dum Responso­ rium repetitur Pontifex imponit incensum more consueto.” Completo Responsorio deponitur mitra, Chorus cantat Kyrie 2 Cerem. U. S. 542 DE SACRAMENTO CONFIRMATIONIS. eleison etc. Episcopus: Paler nosier, aspergit et incensat in medio, a sinistris et a dextris suis solum Coemeterii, aut tum­ bam vel pannum. “Quo facto dicit versus :” V. Ei ne nos inducas etc. R. Sed libera etc. V. In memoria aeterna erunt justi. R. Ab auditione mala non timebunt. N. A porta inferi. R. Erue, Domine, animas eorum. V. Requiem aeternam etc. R. Et lux perpetua etc. V. Domine, exaudi, etc. R. Et clamor meus etc. V. Dominus vobiscum. R. Et cum spiritu tuo. Oremus. Deus, qui inter Apostolicos Sacerdotes famulos tuos Sacer­ dotali fecisti dignitate vigere: praesta quaesumus; ut eorum quoque perpetuo aggregentur consortio. Deus, veniae largitor, et humanae salutis amator, quaesumus clementiam luam, ut nostrae congregationis fratres, propin­ quos, et benefactores, qui ex hoc saeculo transierunt, beata Maria semper Virgine intercedente, cum omnibus Sanctis tuis ad perpetuae beatitudinis consortium pervenire concedas. Deus, cujus miseratione animae fidelium requiescunt, famu­ lis et famulabas tuis omnibus hic et ubique in Christo quie­ scentibus, da propitius veniam peccatorum ; ut a cunctis reati­ bus absoluti tecum sine fine laetentur. Per Christum Domi­ num nostrum. R. Arnen. V. Requiem aeternam dona eis, Domine. R. Et lux perpetua luceat eis. Tum duo Cantores dicunt: V. Requiescant in pace. R. Arnen. “Mox Pontifex, elevata dextera, producit signum Crucis ab omni parte super coemeterium'' aut tumbam vel pannum, nd dicens. 4. In reditu ad Ecclesiam vel Altare, Episcopo inchoante, recitant alternatim sine cantu Ps. Miserere etc., in fine Re­ quiem aeternam etc. Episcopus stans ante Altare majus, de­ posita mitra, dicit: Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison V. Pater noster, reliqua secreto. DE ORDINE AD VISITANDAS PAROCHIAS. V. V. R. V. V. 543 Et ne nos etc. R. Sed libera nos etc. /1 porta inferi. Erue, Domine, animas eorum. Domine exaudi etc. R. Ei clamor meus etc. Dominus vobiscum. R. Ei cum spiritu tuo. Oremus. Absolve, quaesumus Domine, animas famulorum famula­ rumque tuarum ab omni vinculo delictorum : ut in resurrecti­ onis gloria inter Sanctos ei Electos tuos resuscitati respirent. Per Christum Dominum nostrum. R. Arnen. 378. “His peractis, depositis stola et pluviali nigris, et as­ sumptis albis, incipit visitationem a SS. Eucharistia1 ad Bap­ tisterium, inde ad s. Olea, ad sacras Reliquias, tum ad Altaria et Capellas, et sacras Imagines, item ad sacristiani et coeme­ terium se confert ... et ad alia loca pia.’’i2 2. “Poterit postea,” vel quandocunque placuerit, “Pontifex confirmare pueros.”3 3. Peracta demum visitatione,4 cum discedere voluerit Pon­ tifex, in suo habitu communi accedit ad Ecclesiam, et stans ante Altare in cornu Epistolae versus ad Illud, dicit: Ps. De profundis etc. in fine Requiem aeternam et Ant. Si iniquitates. Deinde dicit Pater noster, secreto. V. Et ne nos inducas etc. R. Sed libera etc. V. A porta inferi. R. Erue, Domine, etc. V. Requiescant in pace. R. Arnen. X. Domine, exaudi etc. R. Et clamor etc. V. Dominus vobiscum. R. Et cum spiritu tuo. i Aperto tabernaculo incensatur, cantatur Tantum ergo (in­ terim Episcopus inspicit ciborium et tabernaculum), dein Genitori; et Episcopus accepto velo hume­ rali impertitur eum ciborio tri­ nam populo benedictionem. (Martinucci, ΠΙ. 12, 59.) 2 Pontificale. a Ibid. -i Permultis locis mos saluberri­ mus viget, ut Episcopus etiam scholas parochiales ipse visitet et discipulorum studia, progressum etc. inspiciat. .544 DE SACRAMENTO CONFIRMATIONIS. Oremus. Deus, cujus miseratione animae fidelium requiescunt, famu­ lis et famulabus tuis omnibus hic et ubique in Christo quie­ scentibus, da propitius veniam peccatorum, ut a cunctis reati­ bus absoluti, tecum sine fine laetentur. Per Christum Domi­ num nostrum. R. Arnen. “Post haec discedit, quo voluerit?'5 5 En pietas Ecclesiae, quae visitationem instituit “primo ad absolvendas animas defuncto- rum,’’ et in fine quasi valedicens pro iisdem animabus supplicat, DE SACRAMENTO POENITENTIAE. 545 CAPUT III. DE SACRAMENTO POENITENTIAE. 379. De Loco ad Confessiones Excipiendas. “Sacramentalis confessionis proprius locus est ecclesia vel oratorium publicum aut semipublicum. ’ ’ 1 2. § 1. “Sedes confessionalis ad audiendas mulierum con­ fessiones semper collocetur in loco patenti et conspicuo, et generatim in ecclesia vel oratorio publico aut semi-publico mulieribus destinato. § 2. “Sedes confessionalis crate fixa ac tenuiter perforata inter poenitentem ct confcssarium sit instructa.” 2 3. § 1. “Feminarum confessiones extra sedem confessionalem ne audiantur, nisi ex causa infirmitatis aliave verae necessitatis et adhibitis cautelis quas Ordinarius loci op­ portunas indicaverit. § 2. “Confessiones virorum etiam in aedibus privatis excipere licet.” 3 380. De ritu. “Etsi preces, ab Ecclesia formulae absolu­ toriae adiunctae, ad ipsam absolutionem obtinendam non sint necessariae, nihilominus, nisi insta de causa, ne omit­ tantur. ’ ’1 2. “Sacerdos, priusquam ad audiendum accedat, si tem­ pus suppetat, divinum auxilium piis precibus implorabit. . . . Superpellicco ct stola violacei coloris utatur, prout tempus vel locorum feret consuetudo.” S. R. Congregatio: “Conveniens est, ut in Ecclesia adhibeatur stola.” 2 C. Pl. Balt. II. statuit: “Ad tribunal sacrum accedens Confes­ sa rius, superpellicco ac stola violacea, ad praescriptum Ritualis Romani sit indutus.”3 Confessiones extra Ec­ clesiam vel confessionale audiens saltem stolam laudabiliter adhibet. Regulares Confcssarii, si sint monachi aut fratres i Can. 908. - Can. 909. 3 Can. 910. i Can. 885. 2D. 3158. 2. 3D. 293. 546 DE SACRAMENTO POENITENTIAE. mendicantes non quidem superpelliceum, sed tamen stolam adhibere debent super habitum sui Ordinis; alii clerici regulares etiam superpelliceum adhibere debent.4 3. Confessarius poenitentem accedentem (juxta lauda­ bilem consuetudinem) benedicit, dicens: Dominus sit in corde tuo et in labiis tuis, ut rite confitearis omnia peccata tua. In nomine Patris-]-, etc. 4. Quoad absolutionis formam Misereatur tui etc. ad In­ dulgentiam etc. “dexteram versus poenitentem elevat,” loco manus impositionis antiquitus usitatae; proinde convenit, ut palma poenitentem respiciat. 5. Si poenitens non absolvatur, Confessarius voce aliquan­ tulum secreta lente dicere potest Misereatur etc., et deinde elevata manu Indulgentiam etc., illum in fine signando, sine qua elevatione manus ct benedictione nullus poenitens quan­ tumvis indispositus dimitti potest,5 praesertim, si confes­ sionale a parte anteriori sit omnino apertum. ffl Utriusque Sexus. 381. De Confessionibus Religiosorum “Firmis constitutionibus quae confessionem statis tempori­ bus praecipiunt vel suadent apud determinatos confessarios peragendam, si religiosus, etiam exemptus, ad suae con­ scientiae quietem, confcssarium adeat ab Ordinario loci ap­ probatum, etsi inter designatos non recensitum, confessio, revocato quolibet contrario privilegio, valida et licita est; et confessarius potest religiosum absolvere etiam a peccatis et censuris in religione reservatis.”1 2. § 1. “Singulis religiosarum domibus unus dumtaxat detur confessarius ordinarius, qui sacramentales confes­ siones universae communitatis excipiat, nisi propter mag­ num ipsarum numerum vel aliam iustam causam sit opus altero vel pluribus. § 2. “Si qua religiosa, ad animi sui quietem, et ad maiorem in via Dei progressum, aliquem specialem confes­ sarium vel moderatorem spiritualem postulet, eum facile Ordinarius concedat ; qui tamen invigilet ne ex hac con­ * Catalanus juxta praxini Ur­ bis. 5Baruff. ; Catalan.; etc. i Can. 519. Fornici, DE SACRAMENTO POENITENTIAE. 547 cessione abusus irrepant ; quod si irrepserint, eos caute ct prudenter eliminet, salva conscientiae libertate.” 2 3. § 1. “Unicuique religiosarum communitati detur con­ fessarius extraordinarius qui quater saltem in anno ad domum religiosam accedat ct cui omnes religiosae se sistere debent, saltem benedictionem recepturae.3 § 2. “Ordinarii locorum, in quibus religiosarum com­ munitates exsistunt, aliquot sacerdotes pro singulis domibus designent, ad quos pro sacramento poenitentiae in casibus particularibus recurrere eae facile possint, quin necessarium sit ipsum Ordinarium toties quoties adire. § 3. “Si qua religiosa aliquem ex iis confessariis expetat, nulli Antistitae liceat nec per se nec per alios, neque directe neque indirecte, petitionis rationem inquirere, petitioni verbis aut factis refragari, aut quavis ratione ostendere se id aegre ferre.” 4 4. “Si, non obstante praescripto can. 520, 521, aliqua religiosa, ad suae conscientiae tranquillitatem, confessarium adeat ab Ordinario loci pro mulieribus approbatum, con­ fessio in qualibet ecclesia vel oratorio etiam semi-publico peracta5 valida ct licita est, revocato quolibet contrario privilegio; neque Antistita id prohibere potest aut de ea re inquirere, ne indirecte quidem; et religosae nihil Anti­ stitae referre tenentur.” 6 5. “Religiosae omnes, cum graviter aegrotant, licet mortis periculum absit, quemlibet sacerdotem ad mulierum con­ fessiones excipiendas approbatum, etsi non destinatum religiosis, arcessere possunt eique, perdurante gravi in­ firmitate, quoties voluerint, confiteri, nec Antistita potest eas sive directe sive indirecte prohibere.”7 382. Observationes speciales. “Cuivis fideli integrum est confcssario legitime approbato etiam alius ritus, eui maluerit, peccata sua confiteri.”1 Can. 520. 3 De qua loge nec confessarius nec superiorissa dispensare po­ test. < Can. 521. 5 “aut in loco ad audiendas confessiones mulierum legitime 2 destinato.” Commissio ad Jus Can. interpretandum. 24 Nov. 1920. A. A. S. 1920 p. 575. θ Can. 522. 7 Can. 523. i Can. 905. 548 DE SACRAMENTO POENITENTIAE. 2. “Qui aliter confiteri non possunt, non prohibentur, si velint, per interpretem confiteri, praecavendo abusus et scandala, firmo praescripto can. 889, § 2.” 2 3. “In periculo mortis omnes sacerdotes, licet ad con­ fessiones non approbati, valide ct licite absolvunt quoslibet poenitentes a quibusvis peccatis aut censuris, quantumvis reservatis ct notoriis, etiamsi praesens sit sacerdos appro­ batus, salvo praescripto can. 884, 2252. ’ ’3 4. “Parochi pueros ad primam confessionem diligentis­ sime praeparent.” 1 “Eos qui ad septennium pervenerint ad confessionem accedere curent.” 5 “Ne autem haec prima confessio ultra nonum annum differatur, stricte prohibemus. Ac deinceps, quamdiu scholas frequentant, singulis trimes­ tribus ad confessionem faciendam adducendi sunt.”6 Pastor animarum vi muneris sui tenetur instruere et prae­ parare etiam surdos mutos parochiae vel Missionis suae, vel potius monere ipsorum parentes aut tutores, ut istos in schola vel instituto Catholico 7 instruendos curent. 5. Agens de prima confessione parvulorum Concilium no­ strum8 graviter monet, “tam parvulis etiam prima vice confessuris quam adultis licere, quemlibet ab Episcopo pro­ batum confessarium adire.” Facile enim verecundia, timor, immo familiaritas vel specialis benevolentia in confessarium evadere posset occasio sacrilegae confessionis. Quare Ec­ clesia in hac re largam conscientiae libertatem fidelibus tam parvulis quam adultis vindicat. “Quo magis confessiones sacrilegae evitentur, fidelibus libera eligendi confessarium facultas tribuatur. Nullus igitur confessarius ullum fidelem adigat, urgeat vel quomodocunque moveat, ut sibi confitea­ tur, neque si quis ipsi polliceri vellet, se ipsi soli confessurum esse, talem pollicitationem acceptet. Parochi imprimis subditis aegrotis, si verecundiae suspicionem mo­ veant. paterne alium confessarium arcessendum offerant. . . . Per annum, praesertim tempore paschali presbyteros externos ab Episcopo approbatos sibi adsciscant.” 9 2 Can. 903. >Can. S82. 4 C. Prov. Colon, p. 132. s C. Plen. Balt. II. no. 442. 6 C. Pr. Col. ibid. 7 Catholic Deaf-Mute Institution. 8 C. Plen. Balt. II. no. 292. 9 Syn. D. Pad. el. Episc. Conr. Martin. DE SACRAMENTO POENITENTIAE. 549 6. Saccularium confessiones etiam in aliena paroecia audire potest quilibet Confessarius approbatus, relinquens testimonium scriptum pro Pastore Viaticum ct Extremam Unctionem administraturo. Aliquando Sacerdotes vicini hoc spiritu liberali ducti sibi invicem plenam licentiam committunt administrandi infirmis quibuslibet petentibus etiam Viaticum ct Extremam Unctionem. 9. “Sacerdos ad audiendam confessionem vocatus, promp­ tum facilemque se praebeat.”10 “Gravissimum quippe crimen foret, si pastoris negligentia aut desidia vel unus c grege fidelium hoc Sacramento fraudaretur.” 11 Plura de administrationc Sacramenti Poenitentiae vid. in C. Plen Balt. II.12 N. B. De Sacra Communione jam actum est in Parte Prima hujus Compendii. Vide n. 180 ss. 10 Rit. Rom. 11 C. Plen. Balt. II. no. 291. 12 No. 270-296. 550 DE SACRAMENTO EXTREMAE UNCTIONIS. CAPUT IV. DE SACRAMENTO EXTREMAE UNCTIONIS. ART. I. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 383. “Extrema unctio praeberi non potest nisi fideli, qui post adeptum usum rationis ob infirmitatem vel senium in periculo mortis versetur.”1 2. “Omni studio ac diligentia periculose aegrotantibus adhibendum est,”1 2 seu aegrotantibus non tantum in certo sed etiam in probabili seu dubio mortis periculo. Ita potest valide ct licite inungi infirmus qui jaceat liectica febri (con­ sumption), correptus, quamvis pluribus adhuc mensibus aut etiam anno integro victurus praevideatur.3 “Gravissimo peccant [Parochi], qui illud tempus aegroti ungendi ob­ servare solent, quum jam, omni salutis spe amissa, vita et sensibus carere incipiat,” 4 imo aegrotum exponunt periculo moriendi sine Extremae Unctionis sacramento. Dilatione indebita per notabile morbi tempus aegrotus privatur speciali hujus sacramenti gratia quando illa tantopere in­ diget ; privatur igitur speciali et abundantiori auxilio, quo aegrotus spiritualité!' sublevatur atque confortatur ad sus­ tinendos insultus atque tentationes diaboli casque vincendas, ferendaque cum patientia et merito morbi incommoda et dolores, imo ea auferenda sanitatemque restituendam, si ad salutem aegroti expedierit. Quae restitutio sanitatis non efficitur “per modum miraculi,” seu ita ut Deus propter sacramentum apertum miraculum patret, sed solum ita, ut speciali providentia naturalia remedia dirigat et adjuvet. 1 Can. 940. 2 “As soon as it can be pru­ dently pronounced that one is in danger of death from sickness, even though the danger be not proximate, even though there be a hope of recovery, the sacra­ ment may be administered; and there is a strict obligation of not deferring it till the last moment.” O’Kane, n. 859. 3 Sabetti, juxta S. Alphons. etc. * Catech. Rom. II. 6, 9. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 551 Quarc aegroti hoc effectu privantur, si Extremae Unctionis susceptio tam diu differatur, dum sine II iraculo sanitati restitui non possint.5 3. ‘ ‘ In eadem infirmitate hoc sacramentum iterari non potest, nisi infirmus post susceptam unctionem convaluerit ct in aliud vitae discrimen inciderit.” G “ Quando dubitatur num infirmus usum rationis attigerit, num in periculo mortis rcipsa versetur vel num mortuus sit, hoc sacramentum ministretur sub conditione.” 7 4. “Hoc sacramentum non est conferendum illis qui im­ poenitentes in manifesto peccato mortali contumaciter per­ severant ; quod si hoc dubium fuerit, conferatur sub con­ ditione.” 8 5. “Infirmis autem qui, cum suae mentis compotes essent, illud saltem implicite petierunt aut verisimiliter petiissent, etiamsi deinde sensus vel usum rationis amiserint, nihilo­ minus absolute praebeatur.” 9 s S. Alph. Bcllann. Cf. Lehmkuhl, II. n. 567. ‘ ‘ Cum hoc Sacramentum ad­ ministratur, nulla a fidelibus ob­ latio petatur” Syn. Plcn. Hib. n. 104. g Can. 940. O ’Kane, n. 880 : ‘‘ Generally speaking, changes for the better do take place in diseases of lengthened duration, as consumption or dropsy. In one of those, a person in mani­ fest danger of death at present may bo over this danger in a few days, and bo tolerably well for several weeks or months, al­ though it is known that the disease still continues, and is even likely to end fatally. In such a case, when the disease takes another turn, and the per­ son is again in * similar danger, Extreme Unction may be again administered, for, though the disease is the same, the state of the disease is different. N. 881. It often happens that, all things considered, there is a doubt whether the state of the disease has really changed—whether the danger has at any time ceased or has all along contin­ ued; and in this case of doubt the priest is recommended to ad­ minister the sacrament again, as more in accordance with the ancient practice of the Church. (Bened. XIV. In Supplem. 3 p. Q. 33.) Now it may be con­ tended that there is, generally speaking, ground for such a doubt in the case of any one who lives a month after receiving Extreme Unction, and is still in danger of death.” 7 Can. 941. 8 Can. 942. » Can. 943. 552 DE SACRAMENTO EXTREMAE UNCTIONIS. 6. “Quamvis hoc sacramentum per se non sit de neces­ sitate medii ad salutem, nemini tamen licet illud negligere; ct omni studio et diligentia curandum ut infirmi, dum sui plene compotes sunt, illud recipiant/’10 7. “Oleum infirmorum parochus loco nitido et decenter ornato in vase argenteo vel stanneo diligenter custodiat, nec domi retineat”11 “nisi propter necessitatem aliamve rationabilem causam, accedente Ordinarii licentia,” 12 “quo in casu omnino servetur etiam domi Rubrica quoad hones­ tam et docentem tutamque custodiam.” 13 8. Non licet s. Oleum in tabernaculo SS. Sacramenti, licet in loculo separato, conservare. “Parochus vas s. Olei in­ firmorum sacculo serico violacei coloris inclusum caute deferat. ’ ’14 9. “Unctiones verbis, ordine ct modo in libris ritualibus praescripto, accurate peragantur; in casu autem necessitatis sufficit unica unctio in uno sensu seu rectius in fronte cum praescripta forma breviore, salva obligatione singulas unc­ tiones supplendi, cessante periculo. “Unctio renum semper omittatur. “Unctio pedum ex qualibet rationabili causa omitti potest. “Extra casum gravis necessitatis, unctiones ipsa ministri manu nulloque adhibito instrumento fiant.” 15 ART. II. DE ORDINE MINISTRANDI SACRAMENTUM EXTREMAE UNCTIONIS. 384. “Sacerdos intrans cubiculum dicit V. Pax huic domui etc. Deinde deposito Oleo super mensa,” mappa candida cooperta, ct cerea candela accensa,1 “superpelliceo ct stola violacea indutus,” excepto solo casu necessitatis,2 “aegroto Crucem pie deosculandam porrigit; mox in modum Crucis,” i. e. in medio, a sinistris et a dextris suis i° Can. 944. n Can. 946. 12 Can. 735. n D. 2650, 3. ι·ι Rituale Rom. « Can. 947. i Rituale. 2 D. 2650, 2. 2. DE ORDINE MINISTRANDI EXTREMAM UNCT. 553 “cum aqua benedicta, et cubiculum et circumstantes asper­ git dicens Antiphonam: Asperges me etc.” Si immediate praecedat S. Communio, V. Pax huic domui etc. et aspersio omittitur, et sumitur stola coloris violacei. “Quod si aegro­ tus voluerit confiteri, audiat illum, et absolvat.” 2. “Deinde piis verbis illum consoletur, et de hujus Sacra­ menti vi, atque efficacia, si tempus ferat, breviter ad­ moneat. ’ ’ Quae ad conditionem aegroti specialius spectant, plerumque in ipsa confessione dici possunt; “paucis verbis, cum suavitate et opportunitate, ne aegro molestiam sed levamen afferat ; si infirmus sit timoratus, pauca et gravia sunt adhibenda verba ; si fuerit peccator aut liberioris vitae, suavia, ne deterreatur et in desperationem inducatur, nisi forte vixerit in damnabili securitate, quo casu efficaciter excitandus est, sed ita tamen ut periculum desperationis praecaveatur.” 3 Actus fidei etc. elici possunt, recitando, omnibus genuflect ont ibus, preces breves.4 3. “Postea dicat: Adjutorium nostrum etc.” cum tribus Orationibus uti in Rituali. “Quae Orationes, si tempus non patiatur, ex parte vel in totum poterunt omitti.” “Tum de more facta confessione generali latino vel vul­ gari sermone, Sacerdos dicat: Misereatur tui etc. Indul­ gentiam, etc.” Debet repeti Confiteor, etsi ante Com­ munionem recitatum fuerit.5 “Antequam incipiat ungere infirmum, moneat adstantes, ut pro illo orent, et ubi com­ modum fuerit, recitent septem psalmos poenitentialcs cum Litaniis, vel alias preces,” e. g. Rosarium vel Litanias SS. Nominis Jcsu, vel B. Μ. V. 4. “Mox dicat : In nomine Patris etc.” infirmum ter bene­ dicens, et deinde tenens dextram extensam, (vel pro arbitrio non extensam) infra hanc Orationem. Tunc ipse manu sinistra tenet vas s. Olei ct librum et 3 De Herdt, ΠΙ. 204. 4 E. g. 0 my dearest Savior Jesus Christ, who, out of pure merer, hast instituted the holy Sacrament of Extreme Unction for the consolation of the sick, * 1 * behold, I, a poor sinner, have recourse to this heavenly means of grace, etc. Vide Manuale Hit num. 5 S. C. Ind. 5 Feb. lb ll. 554 DE SACRAMENTO EXTREMAE UNCTIONIS. minister tenet globulos bombacei super patinula positos, et fiunt s. unctiones. 5. Unctiones faciendae sunt pollice dextro per modum Crucis. In membris geminis incipitur a dextro ; tunc Sacer­ dos, “caveat ne alterum ipsorum inungendo Sacramenti for­ mam prius absolvat, quam ambo hujusmodi paria membra perunxerit.” Si forte erret, sumendo unum oleum pro altero, reiteret unctiones sub conditione. 6. Facienda est unctio 1“ ad oculos seu in superciliis vel palpebris; 2n ad aures, i. e. in ima auricula; 3" ad nares, i. e. super extremitatem summitatis nasi unica unctione vel juxta alios duplici unctione; 4" ad os, labiis compressis; quod si commode fieri nequit, sufficit alterutrum labrum inungere; *5 ad manus in media palma interiori; “Presby­ teris exterius ungantur”; 6a ad pedes in superiori parte vel in plantis. “Post quamlibet Unctionem tergat loca inuncta novo glo­ bulo bombacei vel rei similis, cumque in vase mundo re­ ponat, et ad Ecclesiam postea deferat comburat, cineresque projiciat in sacrarium.” 7. Omnibus unctionibus peractis Sacerdos pollicem me­ dulla panis, (vel farina aut sale) perfricat, manus lavat et abstergit, atque lotionem etc. nisi commode secum ferre et in sacrarium mittere possit, statim in ignem conjici curet. Si vero nimia videatur interruptio, praesertim si infirmus ad mortem acceleret, prius preces absolvit, cavendo, ne interim pollice aliquid tangat. 8. Postea Sacerdos reliquas preces ex Rituali recitat et “salutaria monita breviter praebere poterit,” dicendo pre­ ces breves lingua vernacula, (saltem si infirmus non videa­ tur fatigatus nec Benedictio Apostolica sequatur). “Denique aquam benedictam et Crucem, nisi aliam habeat, coram eo relinquat, ut illam frequenter adspiciat, et pro sua devotione osculetur et amplectatur.” “Admoneat etiam domesticos et ministros infirmi, ut si morbus ingravescat, vel infirmus incipiat agonizare, statim ipsum Parochum accersant, ut morientem adjuvet, ejusque animam Deo commendet : sed si mors immineat, priusquam discedat. Sacerdos animam Deo rite commendabit.” DE EXTREMA UNCTIONE MORTE INSTANTE. 555 ART. III. DE MINISTRANDA EXTREMA UNCTIONE IN CASU INSTANTIS MORTIS. 385. Si infirmus videatur in extremis et periculum immi­ nere, omittuntur preces praecedentes. Sacerdos tali infirmo suggerit actus contritionis paucis verbis, (e. g. “Dicas in corde tuo: 0 Jcsu, Deus et Salvator mi, doleo de peccatis meis quia amo te; accuso me de peccatis meis;—visne?”) Et detur sacramcntalis absolutio. Si vero tempus suppetat, etiam confessio brevis praemittitur. Statim aegrotum de ministranda Extrema Unctione monet, ne intentio in ipso desit, dicit Confiteor, Misereatur, etc. uti in Rituali. 2. Si vero ad hoc non videatur tempus sufficere, statim, data absolutione, incipit unctiones: Per istam sanctam unctionem etc. 3. Si autem infirmus videatur in ultima agonia constitutus ct periculum immineat, ne moriatur priusquaTn singulae unctiones fiant, Sacerdos praemittit, ut supra, brevissime actum contritionis, absolvit, et sine mora inungit sub hac forma: Per istam sanctam unctionem indulgeat tibi Dominus quidquid deliquisti. Arnen 1—inungendo in fronte vel in unico sensu magis ad unctionem exposito. Unica enim unctio sufficit ad validitatem Sacramenti Extremae Unc­ tionis. A gravi tamen culpa excusari nequeunt, qui extra casum verae necessitatis, vel unam ex quinque sensuum unc­ tionibus praetermittunt. (Cf. Ephem. Lit. XX. p. 451.) 4. Si aegrotus supervivat, “dicantur Orationes praeter­ missae,” excepto Confiteor etc. “Si vero dum inungitur, infirmus decedat, Presbyter ultra non procedat” et recitet preces post exspirationem : Subvenite Sancti Dei, etc. 5. “Si dubitet an vivat adhuc” infirmus, sive ab initio sive inter unctiones, Sacerdos “Unctionem prosequatur, sub conditione [saltem mentali] pronuntiando formam, dicens: Si vivis, per istam sanctam Unctionem etc.” 6. Si pluribus simul in eodem cubiculo, e. g. in nosocomiis, Extrema Unctio administratur, preces ante et post unc­ tiones semel recitentur in plurali, unicuique autem Crux i Decretum S. Officii 25 Apr. 1906. 556 DE SACRAMENTO EXTREMAE UNCTIONIS. osculanda porrigatur, ct unctiones cum formis super sin­ gulis repetantur. Si preces istae in plurali commode recitari nequeant, sufficit, easdem in singulari numero pronuntiari, quia singulariter dicta de unoquoque seorsum sumpta etiam intelliguntur.2 ART. IV. DE EXTREMA UNCTIONE ADMINISTRANDA IN MORBIS CONTAGIOSIS ALIISVE DIFFICULTATIBUS. 386. Ob morbum contagiosum Orationes ante et post Extremam Unctionem vel Viaticum per se non sunt omit­ tendae. At si grave et extraordinarium subsit periculum sive ipsi Sacerdoti sive aliis per ipsum, preces istae non essentiales omitti vel alibi recitari possunt ; tunc enim cessat lex positiva ob grave periculum vel incommodum, in quo necessitas excusat. Quando tale existât periculum vel in­ commodum, generaliter dici nequit, sed prudenti judicio determinandum est.1 2. Tale periculum vel incommodum occurrere potest etiam ex majori numero aegrotantium, e. g. in proelio, in extraor­ dinaria calamitate in via ferrea, vel tempore epidemiae, praesertim in majoribus nosocomiis etc., quando timendum est, ne Sacerdos omnibus aegrotis sat tempestive succurrere non possit, vel tempore sibi (e. g. in nosocomio saeculari a medicis) assignato omnia perficere non valeat. Ecclesia enim vult preces istas non essentiales in angustiis istis potius omitti, quam aegrotos quosdam forsan sine sacramen­ tis vel benedictione apostolica in articulo mortis ex hac vita decedere. 3. Immo gravi existente infectionis periculo, unctio etiam pedum omitti potest.2 Item tempore pestis vel alia urgente necessitate poterit adhiberi una unctio in fronte vel aliquo sensu 3 (ut supra, n. 385, 3). At monet Benedictus XIV.: “Ne vero Parochi hac libertate abutantur, expedit, ut Epis­ copus simul serio eosdem admoneat a gravis culpae reatu non excusari qui extra casum verae necessitatis vel unam 2 Do Hordt, III. 209. i Cf. De Herdt, III. 207. 2 Can. 947. s Ibid, et S. Offi. 25. Apr. 1906. DE EXTREMA UNCT. IN MORBIS CONTAGIOSIS. 557 ex quinque sensuum unctionibus praetermittit.” Etiam orationes in Rituali extra necessitatis casum sub gravi sunt praescriptae. Litaniae vero vèl psalmi ab assistentibus recitanda sunt tantum de consilio? 4. Ob infectionis periculum unctiones fieri possunt cum virgula, quae post quamlibet unctionem, antequam in s. oleum reponatur, purganda est per stuppam, ne oleum in­ ficiatur aliisque infirmis postea periculum afferat;—vel diversae virgulae ligneae ad singulas unctiones adhibeantur posteaque comburantur. Idem valet pro rabidis (ex hydro­ phobia), quorum saliva inficiendi vim habet. Ipsorum unctio non in labiis sed in loco vicino fieri potest. Pro morbis contagiosis convenienter adhibetur vasculum s. olei distinctum ab eo quod pro aliis infirmis adhibetur/ 4 “The second case [omittendi quasdam unctiones, a fortiori omittendi orationes istas Ritu­ alis] is that in which the sacra­ ment is to be administered to a number of sick, and in which there is danger that, if the five unctions are applied to each, there will not be time to admin­ ister the sacrament to all. This case must be of frequent occur­ rence in time of epidemic, and must, no doubt, be often dealt with by military chaplains in time of war, when they have to administer the last sacraments to a number of wounded men to­ gether.” O’Kanc, n. 874, citans “Modo Pratico dal P. M. An­ tonio Bran’dimarte. Roma.” 5 “ In time of pestilence, if the priest apprehends danger from using his thumb, he may apply the oil by means of an instrument. To preserve the oil from being tainted, the instru­ ment, which may be of any ma­ terial, ought to be wiped with cotton after each unction, before it is again dipped into the vessel of oil ; or, if it be of wood, a different piece may be used for each unction, and burned imme­ diately after use. The mouth may be anointed in this way in case of hydrophobia. ... If there be no instrument at hand, tho priest might use a little cotton dipped in the oil, being careful to burn it after the unction.”—O’Kane, n. 927. 558 DE SACRAMENTO EXTREMAE UNCTIONIS. ART. V. l)E BENEDICTIONE APOSTOLICA CUM INDULGENTIA PLE­ NARIA IN ARTICULO MORTIS. 387. Sacerdos, “ingrediendo cubiculum dicat: Pax huic domui etc.” supcrpelliceum et stolam violaceam induit,1 “ac deinde aegrotum, cubiculum et circumstantes aspergat aqua benedicta, dicendo Antiphonam: Asperges me etc.” 2. “Quod si aegrotus voluerit confiteri, audiat illum et absolvat. Si Confessionem non petat excitet illum ad eliciendum actum contritionis.” 3. Conditiones hujus indulgentiae lucrandae: (rz) intentio saltem habitualis; (5) actus contritionis et charitatis si pro conditione infirmi possibilis sit; (c) invocatio nominis Jesu saltem mentalis; (d) infirmus admoneatur “ut morbi in­ commoda ac dolores in anteactae vitae expiationem libenter perferat, Deoque sese paratum offerat ad ultro acceptandum quidquid ei placuerit, ct mortem ipsam patienter obeundam in satisfactionem poenarum, quas peccando promeruit.” Quae conditiones, ut impicantur, Sacerdos preces cum infirmo recitare potest.2 Etiam confessione praecedenti in­ firmum ad hos actus disponere potest. 4. “Postea dicit : Adjutorium nostrum etc.” ut in Rituali. Confiteor etc. etsi ante Viaticum et Extremam Unctionem jam recitatum sit, ct reliqua, ut ibi. “Si vero infirmus sit adeo morti proximus ut tempus non suppetat, statiin Sacerdos Benedictionem ei impertiatur,” dicens: Dominus noster etc. In casu voro necessitatis sufficit dicere: Ego, facultate milii ab Apostotica Sede tributa indulgen­ tiam plenariam et remissionem omnium peccatorum tibi concedo et benedico te. In nomine Patris-}-, et Filii, et Spiritus sancti. Arnen.3 5. Haec indulgentia etiam parvulis dari potest, qui Abso­ lutionis et Extremae Unctionis sunt capaces.—Iis aegrotis concedi potest qui, etiam culpabiliter, non fuerunt ab in1 Caval, etc. 2 Vide Rituale parvum. 3 Rituale Romanum. V. 6. Additiones factae d. 9. Aug. 1922. DE VISITATIONE ET CURA INFIRMORUM. 559 coepto morbo sacramentis refecti, subitoque vergunt in interitum;4 non vero “excommunicatis, impoenitentibus et qui in manifesto peccato mortali moriuntur.” 6. Iterari nequit in eodem morbo etsi diuturno, nec a pluribus Sacerdotibus hanc facultatem, licet ex diverso titulo, habentibus; nec iteranda est haec benedictio, si col­ la ta fuerit infirmo existent! in statu peccati mortalis, vel si post ejus receptionem lapsus sit in peccatum.5 “Benedictio Apostolica cum Indulgentia plenaria in articulo mortis dari potest post collata extrema Sacramenta, quum periculum quidem mortis adest, non tamen immi­ nens.”0—Quain responsionem ex rei natura pro omnibus aegrotis Christifidelibus in mortis periculo constitutis [Emi. PP. Cardinales] valere dixerunt ; eamque S. Pont. Leo XIII approbavit.7 Sacerdos non valide confert indulgentiam plenariam in articulo mortis, omissa formula a summo Pontifice prae­ scripta ob libri deficientiam, quia formula non est tantum dircctiva, sed praeceptiva.8 ART. VI. DE VISITATIONE ET CURA INFIRMORUM ET DE MODO JUVANDI MORIENTES. 388. “Sedulus sit pastor animarum in visitandis infirmis ct agonizantibus, etiam postquam ultima receperunt sacra­ menta.”1 “Ingravescente morbo Parochus infirmum fre­ quentius visitabit et ad salutem diligenter juvare non de­ II vocari, ul sinet; monebitque instante periculo se confestim in tempore praesto sit morienti.”2 2. Hanc praescriptionem Ritualis Rom. adhuc obligare S. Cone. Congregatio declaravit: “Quaeritur, I. an teneantur Parochi aliique animarum curam gerentes, moribundis adsistcre, etiam si eos Sacramentis rite munierint? . . . VI. An ad mentem S. Caroli Borromaei duae tantem admit­ Mnenst. Pastoral, vol. iv. p. 17. DE VISITATIONE ET CURA INFIRMORUM. 561 vel qui durante hoc ipso morbo a vita vitiosa et pravis consuetudinibus tandem ad Deum conversi sunt ; vel qui premuntur tentationibus pessimis et vehement ioribus, e. g. murmurationis contra Deum, desperationis, suicidii. (c) Quotidie visitentur qui morti proximi sunt, praeser­ tim si Parochus facile ad ipsos accedere possit. (d) Quotidie, immo saepius per diem visitentur, qui jam in ipsa agonia constituti sunt. “Moricntem adjuvet, ejusque animam Deo commendet: sed si mors immineat, prius­ quam discedat, Sacerdos animam Deo rite commendabit.” Pro tali visitatione plerumque sexta vel ad summum dimidia horae pars sufficit.7 389. Modus visitandi infirmos, preces, psalmi, Evangelia cum benedictionibus in Rituali Rom. proponuntur, quae ‘‘pro arbitrio Sacerdotis” adhiberi possunt. Aptissime singulis vicibus breves preces lingua vernacula recitantur, e. g. pro patientia servanda, pro sanitate recuperanda.1 2. Sacerdos multum proderit infirmis, si “elicito ab iis, si possint, novo confessionis ct contritionis actu, nova iden­ tidem donet absolutione.” 2 Monet S. Alphonsus: “Dum infirmus adhuc~senslhus viget, absolutionem pluries ei con­ ferre post brevem reconciliationem juvabit. Si jam sensibus caret et nullum doloris, nec absolutionis desiderii signum ostendit, non expedit valde saepius intra eundem diem ab­ solutionem ei impertiri. At si ille habituatus fuerit in pravis cogitationibus, si aliquo vulnere moritur, vel aliqua odii vel impuri amoris passione est irretitus, si infirmitas est nimis acerba, et ipse non libenti animo suffert, tunc saepius absolutio dari potest: sin autem, sufficit ut trium aut quatuor horarum spatium intercedat; frequentius tamen, si jamjam moriturus est. Non abs re erit, aegrotum, dum mente pollet, monere, ut si loqui non possit, signum aliquod determinatum det, dum absolutionem quaerit, e. g. oculos claudat vel reseret, manum elevet, caput inclinet.” " 3. florientem adjuvet, ut “eliciat actus fidei, spei et cari7 ibid. 1 Vide Manuale Rituum. 2 C. Pl. Balt. 11. n. 116. 3 Apud Scavini. Cf. Exhorta­ tion for the last hour, in fine. Manuale Rituum. 562 DE SACRAMENTO EXTREMAE UNCTIONIS. tatis aliarumque virtutum.” Orationes pro moribundis, benedictio moribundi, suspiria 4 distincte et quasi ad aures dicantur, at non clamando; “praecipue invocatio SS. nomi­ num Jesu ct Mariae, ad hoc etiam interrumpendo com­ mendationem animae.” 5 Nec talia suspiria omittantur, etsi infirmus sensibus destitutus videatur; non raro enim auditus adhuc viget, reliquis sensibus jam cessantibus. Saepe moribundus aqua benedicta aspergatur. 4. Pro commendatione animae Sacerdos “aspergat aegro­ tum, lectum et circumstantes aqua benedicta, dicens Asper­ ges me etc., Crucifixi imaginem aegroto osculandam prae­ beat . . . accensa candela [quae sit benedicta, ut morientem adjuvet contra tentationes daemonum],0 genibus flexis cum omnibus circumstantibus breves Litanias recitet,” etc.7 “Egressa anima de corpore, statim dicatur: Subvenite Sancti Dei,” etc. “Interim detur campana” Ecclesiae “signum transitus defuncti pro loci consuetudine, ut audientes pro ejus anima Deum procentur.” 390. “Deinde corpus dc more compositum, loco decenti eum lumine collocetur: ac parva crux super pectus inter manus defuncti ponatur, aut manus in modum crucis com­ ponantur, interdumque aspergatur aqua benedicta, et in­ terim, donec offeratur, qui adsunt, orabunt pro defuncto.” “Sacerdos aut cujusvis Ordinis Clericus defunctus, vesti­ bus suis quotidianis communibus usque ad talarem vestem inclusive, tum desuper sacro vestitu sacerdotali, vel cleri­ cali, quem Ordinis sui ratio deposcit, indui debet.” Proinde “sacerdos amictu, alba, cingulo, manipulo, stola ct casula violacea sit indutus”;8 diaconus cum stola trans* Ibid. s De Herdt. c Cav. etc. ' Plura de hac gravissima ma­ teria visitationis infirmorum etc. v. apud Konings II. n. 1509, Lehmkuhl II. n. 510-522. De Tlcrdt III. 210; et in Theologiis pastoralibus. Schuech, Bonger, Gassner, etc. “ Expedit ut quivis recens or­ dinatus Sacerdos sibi componat industrias et modos juvandi mori­ bundos et agendi cum aegrotis.” Lacroix. s Consuetudo ponendi calicem cum patena in Sacerdotis de­ functi manibus toleranda est utpote antiquitati conformis. D. 2915. 9. DE VISITATIONE ET CURA INFIRMORUM. 563 versa ac dalmatica violacea; subdiaconus cum tunicella. Inferiores “clerici superpellicco supra vestem talarem ornari debent.” “Singuli cum . . . biretis suis.” 391. “Pauperes, quibus mortuis nihil, aut ita parum superest, ut propriis impensis humari non possint, gratis omnino sepeliantur; ac debita lumina suis impensis, si opus fuerit, adhibeant Sacerdotes, ad quos defuncti cura per­ tinet, vel aliqua pia confratcrnitas.” “Nemo Christianus in communione fidelium defunctus extra Ecclesiam aut Coemeterium rite benedictum sepeliri debet ; sed si necessitas cogat aliquando ad tempus aliter fieri, curetur, ut corpus in locum sacrum quamprimum transferatur; et interim semper crux capiti illius apponi debet, ad significandum illum in Christo quievisse.” 564 DE SACRAMENTO ORDINIS. CAPUT V. DE SACRAMENTO ORDINIS. ART. I. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 392. Parochus “pueros quosdam bona indole praeditos et indicia praebentes ex quibus judicari possint idonei ad sacerdotium, ad pietatem singulari studio instruat, primis scientiae sacrarumque disciplinarum elementis imbuat, atque si opus fuerit, etiam ex propria pecunia adjuvet, quo studiorum curriculum in aliquo minori Seminario prosequi possint. ’ ’1 2. Pro iis qui ad Sacerdotium promovendi sunt, fidelium preces, praesertim in Ecclesia paroeciae istorum originis vel domicilii, efflagitentur. Quod quidem juxta Concilii Trid.12 mentem fieri potest sequenti proclamation, ob varias rationes perutili.3 II Forma denuntiandi Ordinationem. Dearly beloved Brethren:— It was a custom of the first Christians to fast and to pray, before the Apostles by the imposition of hands con­ ferred the holy priesthood upon those whom God had chosen and whom the Holy Ghost was to send to preach the divine word (Acts XXIII. 3). In accordance with this venerable custom holy Church enjoins on all her children to fast during the ember days which occur in the four seasons of the year, and which are specially set apart as the time for conferring holy orders upon her chosen ministers ; and she admonishes all the faithful to unite in fervent prayer, 1 C. Queb. II. 22. 2 Sees. 23 de ref. c. 5. 3 Cf. Instr, past. Eyst. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 565 in order to draw down blessings from the Throne of Mercy, and to importune God to give to His Church priests “ac­ cording to His own heart,” who shall be worthy of the sub­ lime dignity which is about to be imparted to them. You have strong reasons, dearly beloved Brethren, to heed this invitation of holy Church: for the priests are appointed by God to repel with undaunted courage the fierce attacks which are made especially in our day on the sanctuary of our holy faith ; to be the chosen instruments of our Savior Jesus Christ, whereby you are to be redeemed and sanctified, that “He might cleanse to Himself a people acceptable, a pursuer of good works” (Tit. II. 14). All this should be made manifest in the purity of their lives, in which they are to be a shining light for you; in the fidelity with which they are to watch over you; in the love wherewith they are to guide you ; in the prayers which they are unceasingly to send up for you to the eternal High Priest in heaven. Therefore it has ever been deemed meet and just, right and available unto salvation, that the faithful, for whom “every priest is ordained in the things that appertain to God” (Hebr. V. 1), should also have an interest in the ordination of the clergy, and should be made acquainted with the names of those who are to be promoted to the dignity of the priesthood. It is a special mark of divine favor when it pleases God to choose from a congregation those persons whom He deigns to call to His ministry and to admit to His Sanctuary. He in a manner visits such a congregation with the same grace with which lie visited the house from which He chose His servant David. And such a congregation above all has special cause to be thankful for this signal mark of distinction, and to pray for those whom God has selected from among them. Now such a proof of the divine good pleasure has been given to you, dearly beloved Brethren ; and hence, in ac­ cordance with the mind of holy Church, I have to announce to you fin the name of the Rt. Rev. Bishop—Most Rev. Archbishop], that on the----- day of------- the holy order 566 DE SACRAMENTO ORDINIS. of priesthood is to be conferred on N. N., he having proved himself worthy to be promoted to this sacred dignity. All the members of this congregation are therefore earnestly recpiested to offer up their prayers for him, who has been chosen from among them, that his ordination may redound to the greater glory of the Most Adorable Trinity, to the honor and consolation of the holy Catholic Church, to the preservation of our holy faith, and to the salvation of himself and the Christian people. Let us therefore invoke upon him the sevenfold gifts of the Holy Ghost. 7 Pater et 7 Ave. V. Pray for us Saint. . . .4 R. That the Lord of the harvest may send forth laborers into His harvest. Let us pray. 0 Almighty and Eternal God ! graciously hear our sup­ plications, and pour down the blessings of the Holy Spirit and the plenitude of Thy heavenly gifts upon Thy servant whom Thou hast called to Thy holy ministry, that, with Thy help, he may faithfully discharge the sacred duties of the priesthood to Thy greater honor and glory, and for the salvation of souls, and finally enter with them into life everlasting,—through Christ our Lord. Amen. ART. II. DE ORDINIBUS CONFERENDIS. 393. Missa ordinationis in diebus ad s. Ordines conferen­ dos statutis, i. e. Sabbatis Quatuor Temporum, Sabbato Sitientes seu ante Dominicam Passionis, et Sabbato Sancto, celebranda est de feria sine commemoratione festi vel officii occurrentis,1 cum Oratione pro ordinandis sub unica con< Patronus Ecclesiae vel Dioe­ cesis. i Sabbato Pentecostes et quan­ do Oilicium fuerit de Feria, coni- memoratio simplicis aut simplificati occurrentis fieri debet. D, 4194. 7. DE ORDINIBUS CONFERENDIS. 567 clusione, et deinde cum Orationibus in Missa feriali secundo ct tertio loco dicendis. Extra dies statutos Missa de festo currente [cum Oratione pro Ordinandis, ut supra] cele­ branda est.2 2. Conferuntur Ordines infra Missam: IN SABBITI8 IV. temporum: IN 8ΛΒΒ. “ SITIENTE» ” ET IN FESTIS EXTRA TEMPORA. Tonsura post Kyrie eleison; Ostiariatus post primam Lectionem ; Lecto ratus post secundam Lect. ; Exorcistatus post tertiam Lect. ; Aeolythatus post quartam Lect.; Subdiaconatus post quintam Lect.; Diaconatus post Epistolam; Presbyteratus ante ultimum versum Tractus, resp. Scquentiae; post Introitum, post Kyrie eleison. U a a ‘ ίί a u post Collectam, post Epistolam, ante ultimum versum Trac­ tus, vel Gradual is, vel Alleluja, vel Scquentiae. 3. “Ordinandi debent se praesentare cum paramentis Ordini suo convenientibus,” juxta dispositionem Pontifi­ calis, aut induti aut super brachio sinistro illa sustinentes, “et candelis in manu [dextra] accensis.”3 Quandocumque ad Altare ascendere debent, candelae a clericis ad hoc designatis accipientur, et quando descendunt, ardentes restituuntur. Ad Litanias extinguuntur ct sub finem Litaniarum ab istis clericis accenduntur.4 4. Ante ordinationem, sc. priusquam singulorum nomina appellentur, Episcopus “palam interdicit per unum ex suis [e. g. Archidiaconum], ne quis accedat irregularis etc.” (Reverendissimus in Christo pater etc.5), etiamsi unus in sacello Episcopali ordinetur.0 2D. 1049. 3; et 2375. 2. 3 Paramentoruin “color sit ip­ sius Celebrantis in Missa; nisi aliud postulat necessitas.” D. 3832. 6. 4 Martinucci, VU. 2. s V. Pontif., ante cap. ‘ ‘ De Clerico faciendo.” Fit nomine Episcopi Ordinarii, etsi ordinatio ab Episcopo extraneo fiat.—Tem­ pore sedis vacantis “inhibitio le­ genda est nomino Vicarii capitu­ laris [Administratoris] hisce ver­ bis : Reverendissimus Dominus N. N. hujus Dioecescos, Sede va­ cante, Vicarius Capitularis depu­ tatus, sub excommunicationis poena praecipit, etc.” D. 3593. 1. o D. 3006, 4. 568 DE SACRAMENTO ORDINIS. 5. Suo tempore Archidiaconus invitat ordinandos, Acce­ dant etc. ; Notarius appellat singulos nomine et cognomine, non praemittens titulum “Dominus” nec alium quemquam7 (pro Regularibus praemittitur Frater AL). Singuli re­ spondent Adsum, progrediuntur versus Altare et genuflectunt; ad Subdiaconatum vero promovendi (saeculares) stant intra monitionem. Illi, qui Subdiaconi, Diaconi ac Presbyteri ordinandi sunt, se prosternunt, dum recitantur Litaniae et Episcopus cos benedicit. Sabbato Sancto di­ cendae sunt Litaniae in Missal i pro die assignatae.8 6. Ad Tonsuram quilibet simul cum Episcopo dicit : Domi­ nus pars haereditatis etc.9 Ubi Pontificale praescribit respondendum Amen in traditione instrumentorum vel in­ dumentorum, hoc juxta consuetudinem ab ordinando dicen­ dum est.10 Proinde Arnen respondent Acolythi ad candelae et urceolorum porrectionem ; Subdiaconi ad amictus, mani­ puli, tunicae ct libri; Diaconi ad stolae, dalmaticae, libri Evang. porrectionem; Presbyter ad casulae induitionem dicit Deo gratias, ad unctionem manuum et porrectionem calicis Arnen. 7. Instrumentorum traditio pluribus ordinandis simul fieri potest. In ordinatione vero Presbyterorum cuilibet tradendus est calix. Acolythi tangant pollice candelabrum, indice candelam; instrumentum bugia de candela serviens Episcopis ad librum non potest esse materia Ordinis acoly1 horum loco candelabri.11 Subdiaconi apponent pollicem dextrum cuppae, indicem autem ct medium digitum super patenam.11 12 Presbyteri “calicem cum vino et aqua, ct patenam super­ positam cum hostia accipiunt inter indices et medios digitos,” ita ut cuppam calicis mediis digitis et patenam cum hostia indicibus tangant. Post traditionem calicis accedunt ad credent ia m ibique manus tergunt medulla panis ct lavant. 8. Offertorio lecto omnes offerunt candelas accensas oscu' Martinucci. s D. 3731. 6. » D. 2682. 3. ιο Γ). 2682. 6. 11 I). 2194. 4.—Cf. Martinucci. VII. 2. 85. 12 Martinucci, VIT. 2. 98. DE ORDINIBUS CONFERENDIS. 569 laudo candelam et manum Episcopi, primo Presbyteri tunc Diaconi ct alii suo ordine. Ab Oratione Suscipe Sancte Pater Presbyteri ordinati simul cum Episcopo genuflexi omnia de Missali recitant,13 excepta benedictione; in Missa cantata suppressiore voce dicant quae ab Episcopo cantantur. Pacem dabit Episcopus “primo ex singulis ordinatis cujuslibet ordinis sacri,”14 nempe primo Presbytero, primo Diacono et primo Subdiacono ex novis ordinatis, qui pacem praebebunt ceteris ordinatis ad ordinem eumdem; postea Subdiaconus ultimus primo acolytho, hic ceteris. “Si or­ dinatorum parvus sit numerus, Pontifex poterit dare pacem singulis.” 15 9. Presbyteri communicant, antequam dicatur Confiteor, Misereatur etc. Formula Corpus Domini etc. omitti debet.16 Post istorum Communionem Diaconi et Subdiaconi dicunt Confiteor. Deinde Episcopus dicit Misereatur, Indulgen­ tiam, ac more solito Ecce Agnus Dei et Domine non sum dignus ac Corpus D. N. J. C. custodiat te; etiam pro Or­ dinatis ad minores Ordines.17 Diaconi ct Subdiaconi dicent Nocturnum talis diei, ab Episcopo praescriptum, sine Ps. Venite, emittemus, sine Hymno et Lectionibus, sed solis cum Psalmis et Antiphonis.18 Quoad vero Psalmos sumendi ipsi erunt ex Officio vel Feriae vel Festi vel Dominicae (1. Noct.) juxta prae­ scriptum Episcopi.19 10. De adnotatione ac testimonio peractae ordinationis. “Expicta ordinatione, nomina singulorum ordinatorum ac ministri ordinantis, locus et dies ordinationis notentur in peculiari libro in Curia loci ordinationis diligenter cus­ todiendo, ct omnia singularum ordinationum documenta accurate serventur. “Singulis ordinatis detur authenticum ordinationis reD. 2404. 1. 2. i‘ In Missa solemni prius pacem dat Presbytero assistenti, Diaconis assistentibus, Diacono et Subdiacono. 15 Pontifie. 13 io D. 3721. 1. 17 D. 2682. Deer. vol. V. p. 18 D. 4117. io D. 4042. 1. 2. 16. 110. 2. Cf. Index 570 DE SACRAMENTO ORDINIS. ceptae testimonium ; qui, si ab Episcopo extraneo eum lit­ teris dimissoriis promoti fuerint, illud proprio Ordinario exhibeant pro ordinationis adnotatione in speciali libro in archivo servando.20 “Praeterea loci Ordinarius, si agatur de ordinatis e clero saeculari, aut Superior maior, si de religiosis ordinatis cum suis litteris dimissoriis, notitiam celebratae ordinationis uniuscuiusque subdiaconi transmittat ad parochum bap' lismi, qui id adnotet in suo baptizatorum libro ad normam can. 470, § 2.” 21 394. De Defectibus Supplendis. “Quoties ordinatio iteranda sit vel aliquis ritus supplendus, sive absolute sive sub conditione, id fieri potest etiam extra tempora ac secreto. ’ ’1 2. Si quae essentialia quoad materiam ct formam in s. Ordinibus omissa vel substantialiter mutata fuerint, sup­ plenda sunt ;—sub conditione quidem, si prudenter dubite­ tur de essentiali omissione vel mutatione. Ita S. R. Congr.2 quoad ordinationem Diaconi decrevit: “Si [Episcopus] solam tradidit partialem materiam Libri Evangel iorum sine forma, caute ct secreto suppleat defectum, traditionem materiae simul cum prolatione suae formae repetendo.” C. S. Off. approb. Clem. VIII.: “Si Episcopus non per se ipsum, sed per alium materiam seu instrumenta ordinandis tradiderit, sunt rcordinandi sub conditione.”3 Item dubia est ordinatio Presbyteri, qui nec calicem nec patenam physice tetigerit, vel post formam jam completam ; sufficit vero tactus mediatus, c. g. manu linteolo obvoluta, vel uno tantum digito, vel si alterutrum tetigerit. Si traditio calicis et patenae repetenda sit, etiam repeti debent tres manuum impositiones; nec tamen iterandae sunt caeremoniae accidentales, seu ea quae spectant ad electionem ct instructionem candidatorum nccnon preces certe acces­ soriae.4 20 Can. 1010. 2* Can. 1011. 1 Can. 1027. • D. 2767. s Item C. S. O. 1 Av.g. 1697. * Ex dissertatione eximia cl. H. Rouxel, S.S., Prof. Sem. Marianop., privatim benigne communicata. DE ORDINIBUS CONFERENDIS. 571 3. Dubia est ordinatio Presbyteri et integra (sub con­ ditione) repetenda, si Episcopus omiserit primam imposi­ tionem manuum (quae iit nil dicendo), vel secundam non tenendo “manum dexteram extensam super illos,” sed con­ junctas tenens manus ante pectus dum dicit formam Ore­ mus, fratres charissimi, Deum Patrem omnipotentem, ut super hos famulos suos etc.; aut si substantialiter vitiaverit Orationem Oremus, fratres charissimi, vel Orationem sub­ sequent em Exaudi cum “Praefatione” quae post unctionem manuum tandem protrahitur, vel verba postea proferenda: Accipe potestatem etc.5 4. Si tertiam impositionem manuum omiserit vel formam substantialiter mutaverit, supplenda est. “Episcopus per­ turbavit formam adnexam postremae manuum impositioni, dicendo: 'Quorum remiseris peccata retenta sunt, et quo­ rum retinueris remissa sunt.’ Sub conditione in privato Oratorio quovis anni tempore suppleatur a quovis Episcopo, induto de more, tertia manuum impositio et forma respec­ ti va Accipe Spiritum sanctum, non tamen repetendo caere­ monias accidentales antea adhibitas. ” G 5. Quoad primam et secundam manuum impositionem vel extensionem “Sacra Rituum Congregatio interrogata: ‘Num in Ordinatione Presbyteri tum Pontifex tum Sacer­ dotes qui adsunt, debeant prius imponere utramque manum super caput cujuslibct Ordinandi, et postquam haec im­ positio ab omnibus absoluta fuerit, tunc elevare manus dex­ teras, casque extensas super illos tenere dum Pontifex stans cum mitra solus dicit Orationem: vel potius tum Pontifex tum Sacerdotes qui adstant, vix facta impositione utriusque manus, statim dexteras manus extendunt casque sic exten­ sas tenent donec Episcopus Orationem absolverit,’ respon­ dit: Negative ad primani partem; affirmative ad secun­ dam.” 7 Postea declaratum est : “Sacra Congregatio dum in praefato suo Responso ritum insinuavit in peragenda sacra Ordinatione circa manuum impositionem observan­ dum, non idcirco in dubium revocare intendit valorem sacrae Ordinationis, eo quod in illa Episcopus Ordinans s Lehmkuhl, II. n. 591. cD. 2836. 7 D. 3274. 572 DE SACRAMENTO ORDINIS. manus extensas non tenuerit super Ordinatum etiam per intervallum, quod inter primam et secundam manuum im­ positionem intercedit.” 8 ART. III. DE PRIMITIIS NEO-SACERDOTUM. 395-400. Quando Neo-Sacerdos ad celebrandam primam Missam processional!ter (a domo parochiali) ad Ecclesiam adducitur,1 cantari potest Ps. 83. Quam dilecta cum Ant. Sacerdotes Dei benedicite Domino: Servi Domini hymnum dicite Deo. Ad Altare ante Missam cantari potest hymnus Veni Creator cum versu Emitte Spiritum et Oratione Deus qui corda. 2. Sacerdoti solemniter prima vice celebranti assistere potest Presbyter supcrpelliceo, amictu et pluviali absque stola, indutus,2 dummodo assistat tantum ad librum. Celebrans, non vero Assistens in Dominica aspersionem aquae perficere debet. Ad Diaconum, non vero ad Assisten­ tem, pertinet Celebrantem incensare et fidelibus cum patena ministrare, quoties Eucharistica Communio instituenda est. In fine Missae Te Deum. 3. Summus Pontifex “concedere dignatus est, servatis de jure servandis, Indulgentiam Plenariam Sacerdoti primum Sacrum lacienti cjusque consanguineis ad tertium usque gradum inclusive, qui primo eidem Sacro interfuerint ; ce­ teris vero Christifidelibus adstantibus Indulgentiam sep­ tem annorum totidemque quadragenarum.” 3 4. Tres Missae ab Episcopo ordinante impositae, una de Spiritu sancto, altera de B. Μ. V., tertia pro defunctis, sequuntur regulas Missarum votivarum, et debent dici, quando juxta Rubricas licet Missas votivas privatas cele8 3307.—Cf. Scavini, III. 605 ; ct Ferraris, V. Ordo; ct alii. i Aliquando ferens parvam Crucem vel candelam, praecedente parvulo (“Angelo”) gestante coronam florum super pulvino positam; quae tamen Celebranti imponi non debet. 2D. 3564. 2. 3 S. C. Ind. ct S3. Rei. 16 Jan. 1886. DE PRIMITIIS NEO-SACERDOTUM. 573 brare. Missa pro defunctis erit quotidiana cum Orationi­ bus ibi positis.—Sola Missae qualitas, non vero Sacrificii applicatio praecipitur. ( S. Alph., etc.) 5. Benedictio a Nco-Saccrdotibus hac formula dari potest. Oremus. Deus, qui charitatis dona per gratiam Sancti Spiritus tuorum fidelium cordibus infudisti; da famulis et famulatus tuis pro quibus tuam deprecamur clementiam, salutem mentis et corporis, ut te tota virtute diligant, et quae tibi placita sunt, tota dilectione perficiant. Per Chris­ tum Dominum nostrum. R. Amen. (In singulari pro uno vel una.) 4 Postea dicitur: Benedictio Dei omnipotentis Patris + , et Filii, et Spiritus Sancti, descendat super vos (vel super te) et maneat semper. Amen.5 'Orat, ad diversa (30) “pro devotis amicis.” s Haec benedictio sola sufficit 574 DE SACRAMENTO MATRIMONII, CAPUT VI. DE SACRAMENTO MATRIMONII. ART. I. ANIMADVERSIONES PRAEVIAE. 401. “Parochus admonitus de aliquo matrimonio in sua parochia contrahendo, primum cognoscat, . . . utrum inter cos sit aliquod canonicum impedimentum”; utrum “uter­ que sciat rudimenta fidei, cum ea deinde filios suos docere debeant.” Secundo igitur Parochus sponsos in doctrina Christiana instruere debet, nisi de hac ipsorum scientia con­ stet. Tertio ipsos instruere debet specialiter de ipso matri­ monio “quomodo in eo recte et christiane conversari de­ beant,” nempe de obligationibus conjugum erga se invicem et prolem suscipiendam. Quarto “admoneantur conjuges, ut antequam contrahant, sua peccata diligenter confitean­ tur 1 et ad SS. Eucharistiam atque ad matrimonii sacra­ mentum suscipiendum pie accedant.” 1 2 2. “Ter a proprio contrahentium Parocho continuis die­ bus festis in Ecclesia intra Missarum solemnia denuntien­ tur. ... Si vero vir et mulier parochiae sint diversae, in utraque parochia fiant denuntiationes.” 3 1 Plerumque confessio generalis suaderi potest, pluribus diebus ante nuptias facienda ob impedi­ menta occulta forsau detegenda. 2 Cf. Heiss do matrim. § 67-70. Konings comp. n. 1543.—In­ struet. sponsorum lingua anglica conscripta ad usum Parochorum. Eadem instructio lingua germanica conscripta. 3 “Si quis Sacerdos, cujus erit matrimonio assistere, adeo fuerit sui sancti officii immemor ut re­ cuset matrimonium celebrare, nisi obtenta prius aut saltem promissa certa quadam pecuniae summa, vel alia re pretio aesti­ mabili, suspensionem suo Ordi­ nario reservatam ipso facto in­ currat.” Syn. Plcn. Hib. 111. DE RITU. 575 ART. II. DE RITU CELEBRANDI MATRIMONII SACRAMENTUM. 402. “Matrimonium omni tempore contrahi potest” nempe per ritum qui in Rituali Rom. continetur. Tempori­ bus prohibitis nuptiae celebrari possunt de licentia Epi­ scopi, cum Missa et benedictione (sed absque nimia pompa).1 Diebus impeditis dicitur Missa de die, cujus primae Orationi Oratio pro Sponsis sub unica conclusione additur. Tempus clausum dicitur a Dominica I. Adventus usque ad diem Nativ. Dni inch, et a feria IV. Cinerum usque ad Dominicam Paschatis inclusive.12 2. “Parochus Matrimonium celebraturus in Ecclesia superpelliceo et alba stola indutus, adhibito uno saltem clerico superpelliceo pariter induto, qui librum et vas aquae benedictae cum aspersorio deferat. . . At, “si imme­ diate sequitur Missa, praeter albam et stolam induere debet etiam planctam.” 3 Manipulus super Altari prius ponitur, necnon pelvicula pro annulo sponsae; super patena duae hostiae pro Communione sponsorum.4 Quamvis benedictio nuptialis dari possit, etsi sponsi infra hanc Missam non communicent, “curent tamen Parochi et animarum Rectores adhortari fideles nupturos, ut in Missa . . . communi­ cent.”5 3. Parochus ante Altare stans in medio suppedanei se convertit ad populum. Sponsi genuflectunt in extremitate anteriore suppedanei, vel super gradu superiore Altaris, sponsa a sinistris sponsi. Simul duo testes consistent pedibus prope sponsos.6 Tunc Parochus “Exhortationem ante matrimonium” lingua vernacula ex appendice Ritualis Rom. legere potest. 4. Deinde interroget utrumque singillatim vulgari ser­ mone : ΛΓ. vis accipere N. etc.7 1 Can. 1108; et Add. II. 2. 2 Can. 1108. 3D. 3158. 3. < Heiss, § 69 ; Martinueci, IV. 12, 1. * D. 3329. 0 Martinueci, IV. 12. 7 Juxta consuetudinem addun­ tur verba quae ex antiquis Ritu­ alibus desumpta sunt: I, N. take thee for my lawful wife, etc. 576 DE SACRAMENTO MATRIMONII. Post verba Ego conjungo vos etc. “eos aspergat aqua benedicta” in medio, a sinistris et dextris suis. “Mox bene­ dicat annulum,” etiam pro secundis nuptiis.8 Si desit annulus, haec benedictio omittitur; preces tamen Confirma hoc cum reliquis semper recitandae sunt.9 Finita Oratione sponsi recedunt ad sedes suas, “ad balaustrium.” 10 5. Celebrans accipit manipulum, minister Rituale et vas­ culum aquae benedictae super credentia collocat, et Sacer­ dos Missam celebrat. Dicto Pater noster et facta genuflexione, in latere Epis­ tolae se vertit ad sponsos, qui ad Altare reversi genuflec­ tunt, et manibus junctis recitat Orationem Propitiare etc., ministro prope sinistram Missale tenente. Postea sponsi recedunt, Celebrans in medio genuflectit et Missam prose­ quitur, extergens patenam, etc. “Postquam sumpserit Sanguinem, communicet sponsos.”11 “Dicto Benedicamus Domino, vel si Missae conveniat, Ite Missa est,” ante Placeat, “Sacerdos conversus ad sponsum ct sponsam,” reversos ad Altare, “dicat: Deus Abraham etc. Postea moneat cos Sacerdos sermone gravi, ut sibi invicem servent fidem” etc.12 seu legit exhortationem post matrimonium.13 “Postea eos aspergat aqua benedicta, et dicto Placeat tibi etc. det benedictionem, complendo Mis­ sam.” 6. Haec “benedictio nuptialis ... in Missa pro sponso ct sponsa semper impertienda est in matrimonio Catholi­ corum, intra tamen Missae celebrationem, omnibus illis conjugibus, qui eam in contrahendo matrimonio quacunque ex causa non obtinuerint, etiam si petant, postquam diu jam in matrimonio vixerint, dummodo mulier si vidua, benedic­ tionem ipsam in aliis nuptiis non acceperit. Insuper hor­ tandi sunt iidem conjuges catholici, qui benedictionem sui matrimonii non obtinuerint, ut eam primo quoque tempore petant.”14 s Si postea amittitur vel frangitur, novus hac forma benedici potest. (De Herdt, III. 273.) ®D. 3548. 1. Martinucci 1. c. ii Rub. Miss. Communicandi sunt ante alios, etiam Clericos, D. 30. Jan. 1915. 12 Ibid. 13 Excerpt, append. 14 Deer. Gen. C. Inq. 31 Aug. ISSI. Benedictio nuptialis con- DE MISSA VOTIVA PRO SPONSO ET SPONSA. 577 7. Parochus “Missam pro sponso ct sponsa” ad aliam intentionem applicare potest, si a sponsis petita non sit. Tn eadem Missa plures sponsi benedici possunt, preces tamen non dicuntur in plurali, sed prout in Missali ponuntur. 8. Pro matrimoniis mixtis vide appendicem Ritualis Romani. Matrimonia mixta ordinarie extra Ecclesiam15 absque ullo ritu ecclesiastico contrahenda sunt, “ut in Catholicorum animis nunquam obi i teretur memoria tum canonum, qui istiusmodi mixta matrimonia detestantur, tum constantissimi illius studii, quo S. Mater Ecclesia nun­ quam destitit filios suos avertere ac deterrere ab iisdem mixtis conjugiis in eorum et futurae prolis perniciem con­ trahendis.16 ART. III. DE MISSA VOTIVA PRO SPONSO ET SPONSA. 403. Missa votiva pro sponso et sponsa permittitur in duplicibus, etiam majoribus; prohibetur autem: (a) In Dominicis et festis de praecepto etiam suppressis; sistit in Orationibus . . . Pro­ pitiare, Domine etc. et Deus qui potestate etc. dicendis ante Li­ bera nos etc. necnon Deus Abra­ ham etc. dicenda ante benedic­ tionem. C. S. R. 3798. 3. 15 Non in sacristia sed in domo parochial i alio ve loco honesto. De Herdt, III. 284. lf> Instr. S. Sedis ad omnes Archicpiscopos, Episcopos aliosque locorum Ordinarios. (15 Nov. 1858.) Aliquando ex lege Diocccsana sequens vel similis promissio a parte acatholica est signanda: I, the undersigned, not a mem­ ber of the Catholic Church, wish­ ing to contract marriage with •------. a member of the Roman Catholic Church, propose to do so with the understanding that the marriage tie is indissoluble, ex­ cept by death, and promise, on my word and honor, that -----shall be permitted the free ex­ ercise of religion according to ------belief; and that all children of cither sox born of this mar riage shall be baptized and edu­ cated in the faith and according to the teachings of the Roman Catholic Church. And further­ more, that no other marriage ceremony than that before the Catholic priest shall take place. Signed in the presence of----------- , this------ day of------- . 578 DE SACRAMENTO MATRIMONII. (5) In duplicibus Γ * et 2* ρ classis;1 (c) Per octavas Epiphaniae, Paschatis, Pentecostes, et Corporis Christi. (d) In Feriis privileg. i. e. Cinerum et Ilebd. Sanet. (e) In Vigiliis privileg. Nativ., Epiph., Pent. (/) In Commem. Omn. Fid. Def. {g) In diebus Litaniarum, si Processio fiat et una tan­ tum Missa celebretur.2 Extra tempus clausum haec Missa dici potest etiam in feriis majoribus et Vigiliis.3 2. Diebus impeditis, si nuptiae benedicendae sint, dicenda est Missa diei, in qua fit commemoratio ex Missa pro sponso et sponsa (simul cum Orationibus istis post Pater noster et ante Placeat), idque sub unica conclusione cum prima Oratione. 3. Prohibetur Missa vel commemoratio pro sponsis et benedictio nuptiarum (non vero benedictio ex Rituali4), si mulier sit vidua, quae in prioribus nuptiis benedictionem nuptialem obtinuit.5 6. Missa pro sponso ct sponsa est votiva privata ; proinde celebranda sine Gloria ct sine Credo, in qua, si commemo­ ratio specialis non occurrat, 3° loco dicitur Oratio, quae in semiduplicibus istius temporis 2° loco dicenda est. Si festum duplex occurrens 2° loco commemoretur, 3a Oratio de tempore omittitur.0 Praefatio est communis, nisi adsit propria ratione festi commemorati,7 octavae vel temporis. In fine dicitur Evangelium S. Joannis, nisi facta fuerit commemoratio, de qua ultimum Evangelium legendum est.8 ART. IV. DE BENEDICENDIS NUPTIIS JUBILAEIS.i 404. Conjuges catholici et honesti in gratiarum actionem celebrantes anniversarium 25 vel 50 nuptiarum accedunt 1 D. 3016. 1. 2 Add. II. 2. 3D. 8. Feb. 1913. «Quae pro matrimoniis mixtis interdicta est. »D. 2461. 1; et 2797; et S. C. O. 31 Aug. 1881. c D. 24. Maj. 1912. 7 D. 19. Apr. 1912. s Add. IN. i Cf. Instr, past. Eystett. η. 536 ; et Manuale Sacerd. Sclineidor—Lehmkuhl, II. p 391 DE NUPTUS JUBILAEIS. 579 ad Altare vel cancellos. Parochus indutus superpelliceo et stola alba vel paramentis ad Missam celebrandam requisitis praeter manipulum, facta convenienti adhortatione,2 con­ juges faciat propositum renovare, permanendi cum pace divina usque ad mortem in societate connubii. 2. Junctis dein conjuguin dextris benedicit cos dicendo: Benedictio Dei omnipotentis, Patriset Filii, et Spi­ ritus Sancti, descendat super vos ct maneat semper. R. Amen. Ant. Ecce sic benedicetur homo, qui timet Dominum. Psalmus CXXVII. Beati omnes, qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus. Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es, et bene libi erit. Uxor tua, sicut vitis abundans, in lateribus domus tuae. Filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae. Ecce, sic benedicetur homo, qui limet Dominum. Benedicat tibi Dominus ex Sion; et videas bona Jerusa­ lem, omnibus diebus vitae tuae, et videas filios filiorum tuorum, pacem super Israel. Gloria Patri etc. Ant. Ecce sic benedicetur homo, qui timet Dominum. V. Domine exaudi etc. R. Et clamor meus etc. V. Dominus vobiscum. R. Et cum spiritu tuo. Oremus. Omnipotens sempiterne Deus, respice propitius super hos famulos tuos, ad templum sanctum tuum pro gratiarum actione laetos accedentes, ct praesta, ut post hanc vitam ad aeternae beatitudinis gaudia {cum prole sua) pervenire mereantur. Per Christum etc. Tandem aspergit cos more solito. 3. Missa dici poterit de dic, aut votiva B. Μ. V. si per rubricas licet. Sub finem addi poterit Te Deum, cum versu et Oratione “pro gratiarum actione.”3 2 Litaniae omnium Sanctorum cum tribus prioribus orationibus recitari possunt. Man. Rit. Paderb. s Tota ista benedictio, quamvis nullibi praescripta, omnino ritui Romano consentanea est, sed nonnisi honestis conjugibus et Matrimoniis catholicis conce­ denda. 580 DE EXEQU1IS. CAPUT VII. DE EXEQUIIS. ART. I. PRAENOTANDA. 405. “Fidelium defunctorum corpora sepelienda sunt, reprobata corumdem crematione. “Si quis quovis modo mandaverit ut corpus suum creme­ tur, illicitum est hanc exsequi voluntatem.” 1 2. “Sepultura ecclesiastica consistit in cadaveris transla­ tione ad ecclesiam, exsequiis super illud in eadem celebratis, illius depositione in loco legitime deputato fidelibus defunc­ tis condendis.”2 3. Exequiae omnibus diebus fieri possunt ; at triduo sacro majoris Hebdomadae usque ad Sabbatum sanctum post meridiem officium et preces privatim, sine cantu, et voce suppressa recitandae sunt; item tempore expositionis SS. Sacramenti ob publicam causam, e. g. 40 horarum in ipsa Ecclesia exequiae fiunt sine cantu ct Missa, et convenienter in aliqua capella laterali, si fieri possit.3 4. Diebus festis solemnioribus primae classis funera trans­ ferantur ad sequentem diem, aut saltem ad horas pomeridianas post diei Festi Aresperas, et sacris functionibus non impeditas, abstinendo tamen ab emortuali aeris campani sonitu.4 Proinde praeter triduum sacrum5 ac tempus expositionis non licet campanas ecclesiae pulsare pro defunctorum funeribus (a primis Vesperis incipiendo) in Festis solem­ nioribus 1. cl. Î i Can. 1203. 2 Can. 1204. s D. 3357. *D. 3570. 1. s Feria V in Coena Domini post Gloria omnes campanae silent usque ad Gloria Sabbato sancto, quo die jam dicuntur primae Vesperae Paschatis. DE MODO SEPELIENDI ADULTUM. 581 5. “Ad sepulturam ecclesiasticam non sunt admittendi qui sine baptismo decesserint. ‘ ‘ Catechumeni qui nulla sua culpa sine baptismo morian­ tur, baptizatis accensendi sunt. “Omnes baptizati sepultura ecclesiastica donandi sunt, nisi eadem a iurc expresse priventur.” G 6. “Ecclesiastica sepultura privantur, nisi ante mortem aliqua dederint poenitentiae signa: 1° Notorii apostatae a Christiana fide, aut sectae haere­ ticae vel schismaticae aut sectae massonicae aliisve eiusdem generis societatibus notorie addicti ; 2° Excommunicat i vel interdicti post sententiam condemnatoriam vel dcclaratoriam ; 3° Qui se ipsi occiderint deliberato consilio; 4° Mortui in duello aut ex vulnere inde relato ; 5° Qui mandaverint suum corpus cremationi tradi; 6° Alii peccatores publici et manifesti. “Occurrente praedictis in casibus aliquo dubio, con­ sulatur, si tempus sinat, Ordinarius; permanente dubio, cadaver sepulturae ecclesiasticae tradatur, ita tamen ut removeatur scandalum. ’ ’7 7. “Excluso ab ecclesiastica sepultura deneganda quoque sunt tum quaelibet Missa exsequialis, etiam anniversaria, tum alia publica officia funebria.”8 ART. II. DE EXEQUIARUM ORDINE SEU DE MODO SEPELIENDI ADULTUM. 406. De Translatione Cadaveris. “Nisi gravis causa obstet, cadavera fidelium, antequam tumulentur, trans­ ferenda sunt in ecclesiam ubi funus persolvatur.” 1 2. Ubi fieri .potest et solet, Clerici etc. ex Ecclesia2 ad domum defuncti, vel locum ubi funeri obviam itur, (c. g. ad atrium Ecclesiae) accedunt hoc ordine: ( Quod si sal e-va-nu-e-rit,. in quo sali-é-tur? Ad nihilum ■f' TE mis-sa est. 9 In Festis Duplicibus. * valetvultra, nisi ut mittatur foras, et conculcé-tur _ <4 missa est. ab hominibus..... qui. autem •r fé-ce-rit ét docu-e-rit 3 In Festis B. Mariae Virginis. hic magnus vocabitur in regno coelorum. H Sic ad punctum principale vox in quarta semper syllaba declinatur. Ad punctum autem interrogativum servatur 629 mis-sa est. ·· 630 APP. II. TONI MISSAE ET VESPERARUM. APP. II. TONI MISSAE ET VESPERARUM. βρ^ 9. In Missis de Requie. 4. A Sabbato Sancto usque ad Sabbatum in Albis inclusive J-TE, missa est, al-le-lu-ia, al-le - lu-ia. 5. In Dominicis infra annum (et Sept., Sexag. et Quinq.), in Festis Semiduplicibus et infra Octavas, quae non sunt B. Mariae Virg. REQUIESCANT in pa - ce. VIII. CONFITEOR. Confî-te-or De-o omnipoténti, be-â-tae Mariae semper Virgini, be-a-to Micha-e-li Archângelo, beato 6. In Festis Simplicibus. Joanni Baptistae, sanctis Apostolis Petro et Paulo, I - TE, mis - sa est. omnibus. Sanctis.et ti-bi pater, qui-a peccavi nimis, 7. In Dominicis Adventus et Quadragesimae. cogitati-o-ne, verbo et ό-pere: βΕ-ΝΕ-DI-CA-MUS Do me-a culpa, me-a H im-no 8. In Missis Ferial ibus et Votivis privatis. culpa,_me-a maxima culpa. βΕ-ΝΕ-DI-CA-MUS Do-mi no. Ide-o precor beatam Mariam semper Virginem, be-â-tum Micha-é-le ΑΡΡ. II. TONI MISSAE ET VESPERARUM. Archângelum, be-a-tum Joânnem Baptistam, sanctos Apostolos Petrum et Paulum, omnes Sanctos, et te pater, o-rare pro me ad Dominum Deum nostrum. IX. TONUS VESPERARUM. 1. In principio Horarum in Officiis Duplicibus et Semiduplicibus. [)E-US in ad-ju-to-ri-um H le-um intende. 2. Tonus Capituli. JN di-é-bus il-lis salvabitur Juda, et Israel habiFlexa tabit confidenter, t et hoc est nomen quod vocabunt Metrum e-u: |< Punctum * Do «t inus justus noster. jÿ. De-o grati-as. I ΑΡΡ. Π. TONI MISSAE ET VESPERARUM. ^33 3. Toni Versiculorum. (a) Tonus cum neuma. Sic cantatur Versus post Hymnum. (ύ) Tonus simplex. Dignare me laudare te Virgo sacrata. Sic cantantur Versus in Commemorationibus etc. 4. Orationes cantantur eodem modo ac in Missa (supra III.) 5. Toni ♦ ad “Benedicamus Domino.” (a) Tn Festis Solemnibus (etiam B. Μ. V.) gE-NE-DI-CA-MUS Do - - mi-no. In II. Vesperis MUS (fr) Tn Festis Duplicibus. Do- - mi - no. 634 ΛΡΡ. IL TONI MISSAE ET VESPERARUM. In Π. Vesperis βΕ - NE-DI-CA MUS Do-mi-no. (c) In Festis minoribus B. Mariae Virginis, βΕ - NE-DI- CA-MUS Do - mi - no. (d} In Dominicis per annum. gE-NE-DI-CA-MUS Do - mi-no. (c) In Dominicis Adventus et Quadragesimae. Ad utrasque Vesperas βΕ-ΝΕ-DI-CA - MUS Do - mi-no. 6. In fine Vesperarum. Fi-de-lium animae........ requiescant in pa-ce. Amen. Dominus det nobis suam pacem. Di vi num auxilium maneat semper INDEX ALPHABETICUS. ' Numeri designant numeros marginales seu paragraphes (non paginas), prior numerum principalem, alter, si addatur, numerum secundarium qui indicat subdivisionem paragraph!. Adn. significat adnotationes infra pa­ ginam. A. Ablutio digitorum in Missa, 120, 3. In binationc, 83. Absolutio sacramentalis, 380. Abs. generalis seu benedictio apostolica in articulo mortis, 387. Post Mis­ sam de Requie, 412. A cunctis, Oratio, 55, 4. Acolythi in Missa solemni, 148. In M. cantata, 155, 4 et seq. Ad benedictionem SS. Sacramenti, 189, 10. Acolythi seu ceroferarii in Vesperis solemnibus, 354. Aco­ lythi seu cantores ad Horas ca­ nonicas in choro, 346, 3. Alba, 34. Quomodo induitur, 102. 5. Significatio, etc., 269. Alleluja in Missa, 58, 2. Significa­ tio, 291, 4. Altare fixum ct portat ile, 17. Quo­ modo profanatur vel exccratur, 17. Ornamenta Altaris, 18 ss. Altare privilégiât um, 17, 7. Ambo, 24, App. III. Amictus, 33. Quomodo imponitur, 102. Significatio, etc., 268. Anniversarium, scii. Missa de Re­ quie, 74. Dedicationis Ecclesiae, 341· Antependium, 20. Applicatio Missae, 49. Aqua benedicta, 136. Baptismalis, 253. Aspersio aquae bened. in Dom, 137. Significatio, 137, 9. Asp. in bene­ dictionibus, 415. Assistens Presbyter in Missa solem­ ni, 151. In Missa pontifie. 159» et seq. Assistentes seu Pluvialistae in Ves­ peris, 356. B. Baculus pastoralis pro Missa ponti­ ficali, 168, 4. I 636 INDEX ALPHABETICUS. 141 ss. In Vesperis solemnibus, 352. Ad benedictionem SS. Sacra­ menti, 189, 9. Caligae (Episcopi), Ι59· Calix, 25. Paramenta, 26 ss. et 275 ss. Quomodo praeparatur, 102. Campanae, 15, 3. Campanula, 23. In feria λ . in ('oena Domini, 226. In Sabbato sancto, 225b, 2. Candelabra Altaris, 21. Candelae Altaris, 22 et scq. Quot in Missa, 22. Pro choro in Missa de Rcquie, 152, 10. Quomodo in Altari accenduntur, 148, 2. In oflicio Tenebrarum, 360. Canon Missae quomodo dicitur, m. Historica expositio, etc., 262. Canon in Liturgia Apost., 262, adn. 2. Explicatio sensus, 298 ss. Cantores in Vesperis solemnibus, 356. Cantores seu acolythi ad Horas can. in choro sine solcmnitate, 346. Cantus ecclesiasticus, 156, et App. II. Quaenam in Missa a choro cantanda, 156. Quaenam lingua vulgari cantari possunt, 156, 6 et 189, 11. Quinam libri chorales, 156, adn. 2. Capella, 14. Cappa magna, 39, adn., 1, 171. Cf. pluviale. Casula, 38. Quomodo induitur, 102, G. Notae historico-symbolicae, 272. Celebrans in Missa privata, 102 ss. In Miss isolemni, 138 ss. In Missa cantata, 155. In Vesperis solem­ nibus, 351. Ceroferarii, vid. Acolythi. Chirothecae, 159. Chorus seu Clerus in Missa solemni quem ordinem observat, 150. Quo­ modo officium in choro recitatur, 346. Caeremoniae in choro ser­ vandae, 347. Ciborium, 25. Ve/um, 30. Quomodo purificandum, 127. Cingulum, 35. Quomodo indui­ tur, 102. Notae historico-symbolicae, 270a. Nlericus in benedictione candela­ rum. 204 ss In Ijenedictionc cineum 212. In benedictione pal­ marum, 217 ss. In functionibus feriae VI. in Parasceve, 234 ss. Improperia recitanda, 237. In Sabbato sancto, 247 ss. Cf. Sac­ erdos. Cognomen Sanctorum, 51, 5. Collecta in Missa, 291. Quomodo dicitur, 51. Color paramentorum in Missa, 45, et 282. Pro benedictione SS. Sacramenti, 187c. In processioni­ bus, 428, 3 et 330, 2 et 4. In Vesperis, 46, 8. Commemoratio in Missa, 54. De SS. Sacramento, 56. In officio, 336. De Dominica et feria, 336, 2 et seq. De vigilia, 336, 4. De sim­ plici, 336, 6. De octava, 336, 7 et 8. In vesperis, 337. Si antiphona vel versus sunt eadem, 338. Quo ordine commemorationes faci­ endae, 338, 4. Communio, antiph., 61. Quomodo legitur, 121. Communio S. Celebrantis, 117. 118. Administratio intra Missam, 181. Extra Missam, 182. Quo­ nam tempore distribui potest, 182, 13. Communio infirmorum, 183 ss. C. in votorum professione ct renovatione, 181, 3. Concio, in Missa pontificali, 165. C. funebris, 152, 11. Coram SS., 200. Concurrentia in officio, 335. Confessio, 379. Pueri pro confes­ sione praeparandi, 382, 5. Liber­ tas confitendi cuicunque confessario approbato, 382, G ct 7. Re­ ligiosorum, 381. Confirmatio, 374. Patrini pro con­ firmandis, 374. Confiteor in Missa, 106. Explicatio sensus, 287. Congregatio, S. R., quomodo ejus de­ creta obligant, 5. Conopaeum, 19 ct 281. Consuetudo contra Rubricas et De­ creta, 7. Corporale, 26. Notae histor.-symb., 275. Cotta, vid. Superpelliceum. Credo in Missa, 59. Quomodo dicitur, 109. Significatio, 292. Crux Utaris, 21. Signum Cruci * INOEX ALPHABETICUS. in Missa, 99. Aci officium divinum, 347. Significatio, 284. D. Dalmatica, 40 et 274. Decreta S. R. Congregationis, 5. Dedicatio Ecclesiae propriae, 341. Anniversarium Dedicationis, ibid. Dedicatio Ecclesiae cathcdr., 342. Defectus Missae in materia et forma, 176. In ministro, 177. In ministerio ipso, 178 et 179. De­ monstratio defectuum, App. II. Diaconus in Missa solemni, 141 ss. Item summarie, 147. Ad Asperges, 137 ct 141, 4. In Missa de Requie, 152. In Missa coram SSmo ex­ posito, 153, G. In Missa pontif­ icali, 159 ss. Pro indulgentia in Missa pontif., 165, 3. Quomodo administrat. Viaticum, 186, 15. Dies fixa, 334, 4. Dominica major privilegiata, 319. Ecclesia, definitio, 13. Quid, si vio­ letur, 178. Ecclesiarum veterum descriptio, 12. Lapides et ligna Ecclesiae dirutae, 13, adn. 5. Elevatio hostiae, 113. Calicis, 114, 2. Vid. Manus, Oculi. Episcopus, Missa privata Ep., 133 ss. Quomodo ministratur a duobus capcllanis, ibid. Ab unico capcllano, ibid. Missa privata coram Episcopo, 129. Episcopus cele­ brans Missam pontificalem, 159 ss. Assistens cum pluviali, 171. Cum cappa magna, 172. Paramenta episcopalia, 159. Ep. assistens ad Vesperas, 358. Ep. celebrans Vesperas pontificales, 359. Ep. visitans parochiam, 376 et seq. Epistola in Missa, 58. Quomodo dicitur a Celebrante, 109. In Missa solemni, 142, 11. In Missa cantata, 155, 7. In Missa ponti­ ficali, 162. Significatio, 291, 2. Eucharistia, cultus extra Missam, 187. Vid. SS. Sacramentum, Benedictio. I Evangelium in Missa, 58 109. Significatio, 289. Ultimum Evang., 61 et 122. Significatio, 292, 9. E. 637 in Missa solemni, 142, 12. In Missa pontifie., 163. Exequiae quando privatim ha­ bendae, 405. Ordo sepeliendi adultum, 406. Absolutio ad fere­ trum, 409. Sepultura ipsa adulti, 410. Exequiae parvulorum, 413. Exequiae cum uno tantum acoly­ tho, 411. Absolutio post Missam de Requie, 412. Expositio SS. Sacramenti, 188 ct 189. E. pro adoratione quadraginta horarum, 190 ss. E. ad instar XL horarum, 198. E. XIII horarum, 199. Missa privata coram SSmo exposito, 128. Missa solemnis coram SSmo exposito, 153. Ex­ positio privata, 197. Infra octa­ vam Corporis Christi, 424. Extrema Unctio quibus ministranda, 383. Quando iteranda, 383. Ordo ministrandi, 384. In casu in­ stantis mortis, 385. In morbis contagiosis aliisve difficultatibus, 386. F. Feria major, 320. Ferialc officium, 329· Feria IV. Cinerum, 210 ss. Feria V. in Coena Domini, 224. De Missa, 226 s. De processione, 227 ss. Pyxidis asportatio, 230. Denudatio Altarium, 231. Feria VI. in Parasceve, praeparanda 232. Conspectus rituum, 233. De Passione, 222. Prior officii pars, 234 ss. Crucis denudatio et ado­ ratio, 236. Improperia, 237 ss. Processio ad sacellum et regressus, 240 ss. Vexilla Regis, 240. Reli­ quum officium, 242 ss. Pyxidis re­ positio, 243. Festum primarium ct secundarium, 318 et 334. Dignitas, 318.IV. F. cujus solemnitas in Dominicam transfertur, 343. Fidelium, oratio, 56, 5. Fractio hostiae in Missa, 117. Sig­ nificatio, 307. G* Genuflexio in Missa, 97. In Missa coram Sanctissimo exposito, 128 et INDEX ALPHABETICUS. 63S 153. Ad officium divinum in choro, 347. Ad Vesperas solemnes, 350, 4. Significatio, 283. Minister Missae privatae vel cantatae coram Cruce genuflectit, 155, 4. Gloria in excelsis, 50. In Missa votiva, 68, 6 s. Quomodo dicitur, 107, 3. Explicatio sensus, 290. Graduale, 58. Explicatio, 291, 3. H. Hanc igitur, 112. Explicatio sensus, 300. Hebdomada major, 215 ss. Hebdomadarius in recitatione officii in choro, 346. Hora celebrandi Missam, 48. Pro Missa conventual!, 86. Horae canonicae quomodo recitan­ dae, 324 ss. Hostia praeparanda, 102. Si de­ fectus in hostia occurrit, 176. Si dilabatur in calicem, 178. Vel in terram, 179. Hostiae parvae quomodo consecran­ dae, 126. Quando reponendae, 127, 4. Quoties et quomodo reno­ vandae, 127. Hymnus, conclusio quando mu­ tanda, 332. I. J. Imagines, 24. Imperata, Oratio, 56. Incensatio in Missa solemni, 138, 3 ct 139. Officium s. Ministrorum ad incensationem, 142, 3. Incen­ satio chori in Missa solemni, 144. adn. 2. In Vesperis solemnibus, 353. Ad benedictionem SS. Saccramenti, 188c, 3 et 4 ct 189. 10. Significatio incensationis, 295. Inclinatio capitis in Missa, 95. In­ clinatio corporis, 93. In officio divino, 347, 10. In Vesperis, solemnibus, 350, 3. Indulgentia, XL dierum in Missa pontificali, 166. Public, lingua emacula, 166. Pro comitantibus Viaticum, 186, adn. 10. In ar­ ticulo mortis, 387. Infirmi visitatio, 388. Quoties visi­ tandi, 388, 4. Commendatio ani­ mae, 389, 4. Ingressus ad Altare, 103 ss. Si sacristia sit retro post Altare, 141 adn. 4. Intentio pro Missa, 49. Tabella in­ tentionum, 49. Introitus Missae, 50. Explicatio, 289, 2. Iste confessor de tertio versu, 332, 3. Jubilaeum conjugum, 404. Judica, Ps., quando omittitur, 50, ct 125. K. Kyrie eleison in Missa privata, 107. In Missa solemni, 138, 4 et 142, 6. In Missa cantata, 155, 3. Expli­ catio sensus, 289, 3. L. Lampas coram SS. Sacramento, 187a, 9. Laudes cantandae uti Vesperae 349· Lectiones in Matutino, 331. Initia librorum s. Scripturae, 331. Nona lectio ex alio officio, 331, 5 et 333, S. Libera, 412. Libri liturgici, 3. L. chorales, 156, adn. 2. Linguae liturgicae, 10. Liturgia, definitio ct divisio, 1. Ex­ positio historica, 8. Diversae classes Liturgiae, 8. Liturgia et Coena Domini, 259. L. Romana, hist, expos., 9. Conspectus Liturgiarum Apost., Romanae et Grae­ cae, 266. Locus Sacrificii, 13. Lotio s. linteaminum, 32. L. ma­ nuum in Missa privata, no. In Missa pontificali, 159. Signifi­ catio, 296. Si Hostia vel Sanguis super terram ceciderit, 179. Lunula ostensorii, 25. M. Manipulus, 36 et 270b. Notae histor.-symbol. 270b. INDEX ALPHABETICUS. Manus, quando junguntur in Missa, I loo. Extenduntur, 100. Ele­ vantur, loo. Extensae tenentur, loo. Significatio, 284, 2 ss. Mappae Altaris, 18. Notae historieosymbolicae, 280. Matrimonium, praeparatio nuptu­ rientium, 401. Ritus celebrandi m., 402. Quibus benedictio nup­ tialis dari potest, 402, G. M. mix- I tum, 402, 8. Missa pro sponso et sponsa, 403. Memento vivorum, m, 3. Defunc­ torum, 115, 3. Sensus, 299 et 304. Memoriter scienda pro Missa, App. I. Mensurae, 24, App. V. | Minister in Missa privata, 130 ss. In M. coram SSmo exposito, 132, 7. In M. privata Episcopi, 133 ss. Missa, nomen, 9, 10. Divisio, 62. Ritus Missae priyatae, 102 ss. M. privata coram SSmo exposito, 128. Coram Episcopo, 129. Missa bina in eadem dic, 82 ss. Missa cantata, 155. Missa conventualis, 85. Missa in aliena Ecclesia, 81. Missae particulares. De Dnica im­ pedita, 87. De Festis impeditis, 88 ss. Plures Missae cantatae, 91c. Missa pontificalis, 159, et scq. Ad faldistorium, 170. Missa de Requie, quatuor formula­ ria, 70. Missae in Commem. Onin. Fid. Def., 71. Missa exequialis seu in die obitus, 72. M. exequialis corpore jam sepulto, 72. In dic 3°, 7°, 30°, et Anniversario, 74. Missa privata de Requie, 75. Indulta particularia, 77. Ora­ tiones, 78. Dies irae, 78. Obligatio dicendi M. de Requie. Quae omittenda in M. de Requie, 125. Missa solemnis, 138, et seq. De Requie, 152. Fcrialis, 154· Corani SSmo exposito, 153. Cum assis­ tentia Episcopi, 171. Missa votiva quid, 63. Quaenam tanquam votivae celebrari pos­ sunt, 64. Quando votivae solem­ nes permittuntur, 65. Quando votivae privatae, 66 ct 67. Quo­ 639 modo dicendae, 68. Orationes, 68, 7 et 9. Votivae plurium Sanc­ torum, 68, 3. Obligatio celebrandi M. votivam, 69. Votiva pro sponso et sponsa, 403. M. Roga­ tionum, 427. Missale Romanum, 11. Historica expositio, 11. Mitra in Missa pontificali. 168. In assistentia Episcopi ad Missam solemnem, 171. Munditia in paramentis et vasis sacris, 47. Musica sacra, vid. Canius cccl. Inst. Pii X. de, 158. N. Neo-Sacerdos, prima Missa, 400. Indulgentiae tunc lucrandae, 400, 3. Tres Missae ab Episcopo im­ positae, 400, 4. Benedictionis formula, 400, 5. Nocturnum in officio defunctorum, 361, 3. In Exequiis, 406. Nuptiae jubilaeae, 404. O. Oblatio panis, no, 2. Calicis, no, 5. Occurrentia, 333. Octava, quid, 322. Privilegiata, ibid. Orationes in Missa infra Octavam, 53. Oculi, quando in Missa elevantur, 98. Significatio, 284, 5. Offertorium, 60. Explicatio, 293. Sensus Offertorii in M. de Requie, 293. adn. 2. Officium divinum, expositio histo­ rica, 313. Modus recitandi, 324 ss. Diversitas officiorum, 317. Do Officio extra Diocccsim vel Mona­ sterium recitando, 345. Cae­ remoniae in officio divino, 347. Privata recitatio, 347. O. solemne defunctorum, 361. Vid. Horae canonicae. Olea sacra statim arcessenda, 363, adn. 5. Oratio in Missa, 51. Numerus Ora­ tionum, 53. Pro Papa vel Epis­ copo, 56, 4. Oratio imperata, 56, 2. O. Fidelium, 56, 5. Ordo Orationum, 57. O. A cunctis, 55, 4. Conclusio Orationum, 51, INDEX ALPHABETICUS. 640 3. O. in Missa votiva, 68, 7 et 9. Quomodo Oratio dicitur, io8. Oratorium, quid, 14. Quando in 0. privato celebrari nequit, 14, 7. Ordinis Sacramentum, forma de­ nuntiandi lingua vernacula, 392. Missa Ordinationis, 393. In qua­ nam Missae parte Ordines con­ feruntur, 393. Ritus in collatione Ordinum, 393. De defectibus supplendis, 394. Ordo in Missa solemni a choro obser­ vandus, 150. Λ populo, 150, 9. In Missi privata, ibid. Organum, 157. Quae per organum suppiori possunt, 156, 4. Ornamenta Altaris, 21 ss. Oscula in Missa solemni, 141, adn. 5. Significatio, 285. Omittuntur iu Missa de Requie, 152, 3. Quan­ do in Missa coram SSmo exposito omittuntur, 153, 7. Ostensorium, 25. P. Palla, 27 et 276. Pallium seu antependium, 20. Palma, Dominica palmarum, 215 ss. Benedictio palmarum, 216. Dis­ tributio p., 218. De processione, 219 et 221. Antiphonae etc., reci­ tandae, 219 s. De Missa, 221. Passio in majori Hebdomada, 222. De Dominica Passionis, 214. Pater noster in Missa, 117. Patronus Ecclesiae, 339. Vid. Titu­ laris. Pileolus, 43. Planeta plicata, 40. Vid. Casula. Pluviale, 39 ct 273. Poenitentia, sacramentum, 379. Postcommunio, 61. Expositio hist., 265 ct 311. Praefatio, 60. Expositio historica, 297. In Missa votiva, 68, 10. Ritus, no, 8. Praeparatio ad Missam, 102. Ad primam Confessionem, 382, 4. Ad matrimonium, 401. Preces fériales. 32g. Pr. Domini­ cales, 328. In visitatione parochiarum. 376. Pro Ordinandis, 392. Pr ·< - et vers. post Te Deum 429. Preces post Missam privatam. 124. Presbyter assistens in Missa solem­ ni, 151. In M. pontificali, 159 ss. Processio in festo Purificationis B. Μ. V., 206. In Dominica pal­ marum, 219 s. Animadversiones generales de processionibus, 418. Ordo servandus, 419. Proc, in festo Corporis Christi, 420. Ordo hujus proc., 423. Aliae proc. SS. Sacramenti, 425. Pr. in festo S. Marci et tribus feriis Rogationum, 426. Reliquae proc., 427 ss. Pulpitum, 24, App. III. Purificatio calicis, 120. Festum Purif. B. Μ. V., 202 ss. Purificatorium, 28. Notae histor.symbol. 277. Pyxis, 25. Quomodo benedicenda, ibid. Quomodo purificanda, 127. Q. ’ Quadraginta Horarum adoratio, 190. Quaenam indulgentiae, ibid. Missa expositionis, 191. Func­ tiones primae dici, 192. Secun­ dae diei, 193. Tertiae dici, 194· Ritus et preces hujus exposi­ tionis, 195; repositionis, 196. R. Regulares quoad Missam conventualcm, 85. Reliquiae in Altari, 17, 4. Festum ratione Reliquiae, 344. Renovatio hostiarum, 127. Requiem, vid. Missa (h Requie. Reverentia, quid, 92. Regulae gene­ rales pro rev. in Missa, 92 ss. Rituale Romanum de praecepto, 4, 9. Ritus, quid, i, 4. Diversitas ritus in officio, 317. Rochettum, 42. Rogationes, feriae, processio, 426. Missa, 427. Rosarium, quomodo benedicendum, 417. Rubricae definitio, 2. Praeceptivae et directivae, 3, et 4. Obligatio j 1 Rubricarum Missalis, Breviarii, . Ritual., Cacremonialis Episcop., Pontificalis, 4. 641 INDEX ALPHABETICUS. S. Sabbatum sanctum, praeparanda et functiones, 245 ss. Significatio Rituum, 257. Sacramentum SS., Benedictio SS. Sacr. praeparanda, 187c. Ritus benedictionis absque s. Ministris, 188; cum s. Ministris, 189; cum assistentia Presbyteri, 189, 8. Asservatio SS. Sacr., 187. Re­ novatio, 127. Distributio, 185 ct 186. Sacrarium, 24, App. Sacristia, quomodo egrediendum, si sit retro post Altare, 141, adn. 4. Sanctus in Missa, no. Sandalia (Episcopi), 159. Scamnum pro Celebrante, 24, App. Secreta, 60. Expositio historica, 297. Sepultura adultorum, 400. Sep. par­ vulorum, 413. Vid. Exequiac. Sequentia, 58. Explicatio, 291. Statio, inscriptio Missarum, 289. In processionibus, 418. Stola, 37 et 102, 5. Notae histor,symbolicae, 271. Subdiaconus in Missa solemni, 141 et scq. Item summarie, 147. Ad Asperges, 136, et 141, 4. In Missa de Requie, 152. In M. coram SS. Sacramento exposito, 153. 6. Quando clericus sine sacro Ordine ut Subdiaconus ministrare potest, 141, adn. 3. Superpelliceum, 42. Symbolum, 59. T. Tabella Secretarum, 23. Tabernaculum, 17, 8 et 187a, 5 s. Talaris vestis, 43. Tempus celebrationis Missae, 48. Tenebrae seu Matutinum in triduo sacro, 360. .Significatio ritus, 360, R·/. Thuriferarius in Missa solemni, 149. Quomodo fert thuribulum, 149, 9. In Missa solemni de Requie, 152. Printed by In M. coram SSmo exposito, 153. 8. Ad benedictionem SS. Sac­ ramenti, 189, 10. In Vesperis, 353· Titularis Ecclesiae Cathedralis, 342. Titularis Ecclesiae propriae, 339. Festum Tit. quomodo et a quibus celebrandum, 339, 2 et 340. Qua die celebrandum, 342. Quando Missa in die cantari potest, etsi officium transferatur, 340, 4. In Oratorio publico, 340, 5. Tractus, 58. Explicatio, 291, 5. Translatio, 333. Regulae principales translationis, 334. Tunicella, 40. Notae historicae, 274. V. Vasa sacra, 25. Velum calicis, 29 et 278. V. humerale, 41. V. pyxidis album, 30. Ostensorii, 31. Vesperae, quomodo recitandae, 324 ss. Vesp. solemnes, praeparanda, 349, 2. Ad devotionem populi de alio officio cantari possunt, 349, adn. 4. Regulae communes, 350. Celebrans seu Officiator, 351. Caercmoniarius, 352. Thurifera­ rius, 353. Acolythi seu ceroferarii, 354· Duo cantores, 355· Pluvialistae seu Assistentes, 356. V. solemnes coram SS. Sacra­ mento, 357. Cum assistentia Episcopi, 358. V. pontificales, 359· Vesperale, 20. Vestes sacrae, 33 et 39. Notae historico-symbolicae, 267 ss. Via Crucis, 417. Viaticum, delatio publica, 184. De­ latio occulta, 185. Administratio, 186. Vigilia privilégiât a, 321. Ultimum Evangelium vig., 61. Visitatio infirmorum, 388. V. Paro­ chiarum per Episcopum, 376 ss. Vox triplex in Missa, 101. Significa­ tio, 285, 3 ss. Benzioer Brothers, New York