SACRORUM

CONCILIORUM
NOVA. ET AMPLISSIMA COLLECTIO.
IN

QU Æ

E A

P R /E T E R

QUA

PHIL, LABBEUS ET GABR, COSSART1US S, J.
£/ novijfime

Nicoiaus

Coi

et i

m lui tin tdidert, v

EA OMNIA INSUPER SUIS IN LOCIS OPI IME DISPOSITA EXHIBENTUR. QUÆ

JOANNES DOMINICUS MANSI,
ARCHI EPISCOPUS

EDITIO
FAVOREM

EVULGA VII.

N OJV I S S I M A

OPTIME

EODEM
POTISSIMUM

LUCENSIS

MERITO PRÆSULE

ETIAM,ET

OPEM

PRÆSIANTE

EM.MO CARDINALI DOMINICO PASSIONEO
SANCTÆ

SEDIS

APOSTOLICT

B 1 B L I O T H E C A R I O,

ALIISQUE ITEM ERUDITISSIMIS VIRIS MANUS AUXILIA! RICES FERENTIBUS , CURATA,

Novorum Conciliorum, novorumque Documentorum Additionibus locupletata,
Ad MSS. Codices Vaticanos , Lucenlcs, aliolque rccenfita , &perfcda.
ACCEDUNT ETIAM NOTE, ET DISSERTATIONES QU AMPI.UK IMiE , QUÆ IN CfTLU ED1TIONIBUI DE SIDE

1 cK <

TOMUS DECIMUS NONUS,
,Ab anno DCCCCLXlrIl. v.fyut ad ann. NÎLX.X. txclufivt t

apud

antonium

SUPERIORUM
od f-dvum-.y ftrtmtpts
i
r

PERMISSU,

,

ob Hubr-tc U'eàrr
r
ur nuKf tc » aur. HiOlu^o/a, I

zatta.

AC

PRIVILEGIO.
.

.juda Harnani /Wwjy ». /‘br^w .V f) Cfffll. )

ttpogrJphus lectori.
JL Luries « nonnullis eruditis Piris , tranfalpinis praciptie , 'admoLtus fui,

/MW Pitam, morefqw, hrw r« confias a Joanne Dominico Manfi gtftae literati*
rti ditanda gratia> antequam ad Lucenfes Infnias λ ftlicis memoria Climkntk X1H.
eveheretur, in boc Conciliorum Opus infertrem , npmtnque ejufdem imthortalitati

commendarem. Equidem fateor > mt extra officium rem diftulijfe, non qwa\caferaquin a fuggefiionibus eorum recedere exiftimaffiem , fed quia finceris puttfqut Piri
tonsi monumentis profefio carebam . Ipfe fiquidem multo obiverat ύ· gravia , dr
0ΜΧΜΜ, fMciMr fugiebant; labores improbos in illnfirandis aliorum Scriptis exan­
tlaverat, quorum nonnulla magna quidem molis, 0· pluribus tomprebetifa Polumtnibus eleganter, pureque latine verterat,- alia fupplevtras luculenter, dr abunde $
variat infuptr ingenii fui praftantiffimi elncubrationes protulerat ; ac demum prater
ettnRa Infiituti fui munia, nulla habita ratione aratis feneRute oonfefia, bujufce
emendanda, augenda, & ad artem Crisites revocanda P. Labbci, & Jacobi Cof*
fartii Col/ebiionis provinciam orfus erat, digefferat, perfeceratque ·

jit re quidem vera, longi temporis intervallo jam exaRo, a Matris Dei tan­
dem Congregationis Clerico Regulari, cui venerando in Etclefia Inftituto ft vove­

ras ab tneunte asote pradiRus Manfius, ^dRa ipfius obtinere tnibi conceffum fuit.
Hinc nullus amplius excufationi locus > adduntur fiquidem mihi quotidie fiimuli ,
quibus rentsi nefas, ^decedit, quod communibus defderiis illud me impellit face­
re fatis, nimirum obfeqwum meum, fummaque erga eundem, dum inter vivos age­
bat, objervantia, adeo ut ab officio meo recedere quammaxime cenferem, fi boc et­
iam fupremum ipfi parentare inficiarcr . Quapropter ne jdRa eadem ulterius inqui­
rantur , neque aptius, neque opportunius, quam bic edere, vifum eft; proponuntur
mina volumini Operis, cui multum infudavit optime meritus Manfius, ut fpecimen
indefefii Piri in literis promovendis prabere poffint Pofteritati.

NOI

NOI RIJOR.MATORI
Dello Studio di Padova:
Vendo veduto per la Fede di Reviiione,
ed Approv^zione del P. D. Filippo, Rofa
Lanzi Inquifiror Generate det Santo Offizlo di
Venezia nel Libro intitolato : SacroruvT Conci­

A

liorum &c. Rufiore P. Philippo Labbeo Soc. Jefu
curante Htcolao Coleti, & Joanne Dominico . TManfi
&c. non v’effèr cofa alcuna coniro la Santa

Fede Cattolica , e parimente per atteftato
dei Segretario Noftro, niente contro Prin­
cipi , e buoni coftumi',, concediamo Licenza ad Antonio "Latta Stampator di Venetia
che polii effere ilampato, oflcrvando gli or­
dini in materia di ftampe , e prefentando
le folite Copie alie Pubbliche Librarie di
Venezia, e di Padova.
Data li 20. Dicembre 1767.

Ç Seba ili an Zuftinian Riform.
( Alvife Vallareffb Riform.
( Francefco Morofmi lec.Cav.Proc.Riform.
Regiftrato in Libro a Carte ^5.alN. 2^04.

Davidde 7\iarcbefini Segr.

π

SYLLA BUS
EORUM, QUÆ IN ΤΟΜΟ XIXCONTINENTUR.
*
Qu« hoc Indice β notata funt, noltrx Editioni noviter accefîere P. Joannis
i Dominici Manfi cura, qui ad Archiepifcopatum Lucenfem eve&us,
gloriole obiit ; omiiTis iis, que forte fipothetarum vitio
notari non potuerunt.
ANNO
CHRISTI

g

073

I

»74
97J

£

ANNO

CHRISTI

Vita Joannis Dominici Manii Archi- 97yS*
epifcopi Lucenfii, qui poftremam
hanc Conciliorum editionem illuftra* 97«»
vit, ft auxit.
pag. IX.
Synodnt Ravtnnatei\fii.
1
Ravennatenle Concilium alterum.
3
Bulla Joannis XIII. ad Adalbertum
Magdeburgenfem Archiep.
5
97»
EfuiHem Bulla altera ad eundem. 6
Decretum Hattonis Archiep. Moguntini.
ibid.
tSP
Diploma Ôttonis Magni Imp.
7
Ditputatio inter Catholicos & Jacobi- 979
tas.
ibid.
Synodica Joannis Patriarche Jacobita- 980
rum.
ibid. 981
Nate Affemenni.
CONCILIUM ANGUCUM.
— ROMANUM.
>9 98a
— MEDIOLANENSE.
»83
— LONDONIENNE.
»3
Diploma Joannis Pape XIII.
984
»4
Charta Edgari Regis.
985
»5
Ad Concilium Lmdnicnfe Additi».
»7
Joannis Pape XIII. Epiftola ad Alfricum..
>8
CONCILIUM ROMANUM.
19
Synodm TnU*ifis.
30
CONCILIUM APUD MONTEM SAN98tf
CT*Æ MARLÆ.
Jï
Vfta Doni Papa V.
34
988
CONCILIUM INGELHEIMENSE. 35
989
Ejufdem Concilii Decretum.
37
V(ta, ar Epistola Benedicti PaI τλ VI.
38
CONCILIUM COMPOSTELLANVM. 39
I— ROMANUM.
ibid.
— MARZ LALENSE.
4»
990
ibid.
— MUTINENSE.
— BATHONENSE.
4$
ibid.
— ROMANUM
ibid.
Privilegium Benediâi Pape.
Chart» Edgin' Regis.
47
Vita Benedicti Papa VH
49
991
Ejufdem Epiftola ad Gallos & Germa­
nos.
Adnotatio ad Epiftola» Bencdiâi Pa­
pe VU.
,4
Benedi&i VIL Epiftola ad Ludolphum.j <
Prufeti» ColMfrrii.
ibid.
CONCILIUM ROMANUM.
57
Cancil. GmerA. Tom. XVII1I.

er

I

— ROMANUM ALTERUM.
y?
Benediâi Pape VII. Bulli. ’
tbid.
CONCILIUM RAbVENNATBNSE. 59
— CONSTANTIPOLIIANUM. >bU.
— REMENSE.
ibid.
— WINTON1ENSE.
6i
— MAGNUM XTRTL1NGT0NLÆ. 6j
— CALN^E VILLAE RBGLAE. ibid.
— AMBRESMRLÆ.
65
Ottonfs IU. Augufti Lex.
ibid.
Leges Presbyterorum Northumbrenfium.
67
CONCILIUM ROMANUM.
71
Privilegium Benediâi Pap* VII. ibid.
CONCILIUM ENGELHE1MENSE. ibid.
— ROMANUM.
— SENONENSE.
75
Ad idem Concilium Adnatttio.
ibid
CONCILIUM REMENSE.
ibid.
— ROMANUM.
77/
Ad idem Concilium Adntttlî».
Vnx JoaKnk Pam XIV.
ibid.
Vita π epistolas Joannis Papa
XV.
81
Ad Epiftolas ejufdem Appendix.
83
Etuidem Bulla.
85
Adalberonis Archiep. Remenfis Epi­
ftola .
86
CONCILIUM APUD GALDONIS COR
TEM.
87
— LANDATENSE.
ibid.
— ROMANUM.
ibtd.
—KARROLENSE.
89
De Conciliis in cauta Arnulh Archiep.
Remenfis Diflertatio.
ibid.
CONCILIUM REMENSE.
93
— S1LUANECTENSE.
95
— ANSANUM·
99
Ad C ancilie Anjmj dn» Adnatetin Cri­
tice ■
ιοί
Donatio Ardaldi Comitis Monafleriq
Savinianenfi.
ibid.
CONCILIUM NARBONENSE.
103
Conciliabulum Remenfe .
ibid.
Nite Srfermi Bimi.
loj
Elcttiu Gerberti Remorum Arcincpi- .
Icopi.
10ό
EjuiBem PrafefTjo Fidki.
107
CONCILIUM REMENSE.
ibtd.
Ad idem Cncilutm Premmitie.
ibid.
Capitula.
109
»
Ca

ABUS.

ΠΙ
ANNO
CHKIST1

ετ
99 J
994

er
er

995

CT
90 5

er

IV

ANNO
CHRISTI

I

Canones. ,
>>«>
Oratio Jirfe&iva Epilcoporum.
117
Girberti Epiftola ad wilderodum Ej5· '5 3
Ejufdeuj ad Siguinum Archiep. &non.
J67
Hugonis Regis ad Papam Joannem
Epiftola.
>68
CoQvctKUs Epilcoporum apud UfgcL
Inm.
__
ibid.
Synodus Provincia Remonfls\
»69
CONCILIUM ROMANUM.
ibid.
Confirmatio Hugonis & Robert! RR.
Franc.
171
Gallicana Synodtjs incerti k>ci.
173
Mitcdla Epillolaruiri ad Arnulphi, &
Gciberti Remenfium Archiep. conibid.
trovertiam pertinentium.
CONCILIUM ANSANUM.
177
[Liber Lcguin Ecclefiafticarum.
179
\CONCILIUM MOSOMENSE.
>93
‘ — PERONENSE.
>95
— REMENSE.
W
ibid.
Nota Gabrûlù Coffartii.
Vita 1 r Êpist. Greoorii PP. V. >99
Ad Epijiolas Grtgorii Papa P. Appen­
dix .
105
Adnotatip Chronologica ad Concilium Sand}Onifianum.
ibid.
Synodui Senmeiflit.
107
\CONCIUUM ROMANUM.
ibid.
ISubfcriptiones.
CONCILIUM RAPENNATENSE 119
1X1
— riCINENSE.
ibid.
SANDIQNISIANUM.
— PARISIENS!.
**3
ibid.
·- ROMANUM.
Bulla Grcgoaii Papae V.
127
Ad idem Guncihutn Additio.
it9
Dehnitio Judicatus de Sanüa .Maria
130
Apinraci.
Pnecepttuu Domiui Ottonis Imperato­
ris.
231
Capitula conftituta a Gregorio Papa .

er

1001

IOOX

J 003

>005

1007

er
er
er
er
lOQb
J 009

Synodal Padalitbi ·
*74
CONC ILIUM TUDERTINUM.
*75
ibid.
— ROMANUM.
— FAPEΝΓINUM
*77
ibid.
Concilia varia Galliarum.
Vita- Joannis Papa XVI.
Vita Joannjs Papa XVII.^
ibid,
ibid.
CONCILIUM TREM0N1ENSE.
180 '
Adnotatio P. Pagi.
181
Ad idem Concilium additio.
*83
Synodus Romana.
CONCILIUM FRANCQF0RD1ENSE .
ibid.
ΑΛα ejufdem.
18 y
Diploma J6annis Pape XVII.
186
AaHotafio P. Pagi.
188
Ad idem Concilium adnotatio Critico 6*
variantes IciNones.
ibid.
Ejulitem Concilii Afta.
190
Privilegium Henrici Wirzburgenfis ep
*9»
ibid.
CONCILIUM PARISIENSE.
— AQUILEJENSE.
*93
ibid.
— SALENSE.
Conventus Epilcoporum Barcinonenfu.

*95
CONCILIUM ^ENHAMENSE.
*97
— juxta aliud exemplar.
304
Synodalia Decreta ojttjdem.
ibid.
CONCILIUM MEDIOLANENSE. 309
— MOGUNTINUM.
511
Vita Sirgh Papa IV.
ibid.
997
Sermo Sgoodalio parochianis enuntian­
dus .
ibid.
CONCILIUM COMENSE.
315
IO11
— BAMBERGENSE.
316
JOj J
Leges Ecclcâaftiœ Æthelrcdi Regis. 319
Privilegium Regis Æthelredi.
311
Vita et Epistola Blnsdjcti Pa­
pa VIII.
313
?rivi!egium Benediâi Pane de confir­
matione Babebergenfis Ep.
ibid.
Alia ejulitem Privilegia. ibid. & fy.
Privilegium Henrici Imperatoris. 33>
Conftitutio Decretalis iacrx Lxgis OtDiploma Canuci Regis.
335
Synodus ad Confluentiam.
ibid,
tonis III.
ibid.
In eandem Conftitutionem conjefturx.
CONCILIUM LEG10NENSE.
ibid.
CONCILIUM TICINENSE.
*16
343
999
CONCILIUM MAGDEBURGENSE. ibid.
Decretum Domni Papas.
353
Conftitutio Nova Henrici Imp.
— ROMANUM.
137
357
Vita m Epistola Silvestri Pa­ i°»4cr Synodus Ravennatenfis ■
359
pa II.
1J9
ibid,
— Romana.
Ejukiem Epiftola de eleftione Theotar— Veromnfis.
ibid.
di in Epiteopum Aniciacentem. 1441
— Raveunate^fis alia.
&
Canones C. excerpti, c divertis Conci­
I6*J
— Romana.
liis.
CONCILIUM REMENSE.
&
145
ibid.
In eoidetn Prsemonitio.
Snodus Aquiltjenfls 11.
'CONCILIUM ROMANUM
Conftitutiones
Eccleftafticc
fub
S.
Sté­
*45 toiler
ibid.
Obfervatio P. Antonii Pagi.
phane Hungarian Rege.
347
Praemonitio in Synodos iequentium feCONCILIUM AUREL1ANENSE. 373
1017
ibid,
culorum .
Synodat Legiomnfls.
379
I
1000
ibid.
CONCILIUM PKTAVENSE.
101b
381
—· Goslarienfis.
I67
CONCILIUM N0P10MAGENSE. tbtd.
cqmpenqiensb
— PQLQNKUSf^
168
Conventus Gerundeniu Epiteopor. ibid.
1019
169
Concilia varia Germanica.
38J
Synodus Fritislaria.
‘ CONCILIUM GNESN.Æ IN POLO·
1010
?«7
CONCILIUM AIRIACENSE.
ibid.
NIA.
Ad idem Concilium.
ibid.
Statuta per Wtdonem Anicicnfem Ep.
Conventus Epilcoporum Toloûe.. 389
ibid^
»7»
CONCILIUM GERMANICUM.
I
— W1NT0N1ENSE.
ibid.
COM ILIUM ROMANUM
10X1
•bid.
* Gefta huius Concilii.
X7»
t— GALLICANUM
391
LE·

er

ws

er
er

er

er

er

er

er
er

er

—

-

V
I

£

T

L

L

Λ

ANNO

I CHKsri

er — EEMGVICBNsE.
KT — SELEGUNSTALLIENSE.
er Canones ex Schannato, &

1022

ibid.
393
Hartzeim.

I

399·
Appendix ejufdem Concilii.
400
CONCILIUM ADUISGRANENNE. 405
— GETRENSE
·
ibd.
— INCERTI LOCI.
ibid..
Conventus Epifioporum apud Monafte-·
’— Rotenie
°*...... .
“ Catalonia.
4<>7
rium
in
io*3
CONCILIUM PAMPILONENSE. 409
— MDGLNTINUM.
411
iAd Moguntinum Concil. Adnotat. 4>3
Jk/Mder piQavienfis.
ibid.
1024/ Vita Joannis Ραρλ XVIII.
4’5
Ejuidcm Epiftolz.
ibid.
Ejuidcm Epiftola & Privilegium. 419
CONCILIUM PARISIENSE .
411
1015
— ANSANUM.
413
Synodus Atrebatenfis.
i'>id.
|0i5
C ONC. seungenstadense
460
— ROTOMAGENSE.
461
— CONSTANT INOPO L1TAN. G.L.’ ib.
4027
— CONSTANTINOPOUTANUM AL­
TERUM G. I.
ibid.
1028
- CONSTANTINOPDLTTANUM fub
Alexia Patriarcha G. L
467
FRANCfORDIENSE.
477
Additio ad idem Concilium.
479
CONCILIUM ROMANUM.
ibid.
— ROMANUM alterum.
48!
Synodus Helcncnfis.
483
CONCILIUM AUSQNENSE.
4-5
Synodus Mogxntina.
ibid,
Addit, ad Geizliacenlc Concilium. ibid,
CONCILIUM KARROEENSE.
ibid.
Synodus Remana.
4θ7
1019
CONCILIUM LEMOITCENSE.
4S9
jConventus Epp. pro dedicatione Ecclefis & Amani Aureliancnfis.
ibid. I
CONCILIUM IN PAL1THI.
49»
— AUSCENSE.
m.
Synodus CouRmstinafoUtana.
ibid,
— Romana.
ibid.
— PiLiaviertfs fub Roberto Rege. 495
1030
— Viemunfis.
497
Epiftola Canut i Regis ad Anglis Pro1031
ceres.
499
CONCILIUM BITURK?ENSE.
501
Additio ad idem Concilium.
507
CONCILIUM LEMOWCENSE II. ibid.
Obfervatio de fidit io Bellovacenft Con­
cilio .
j49
Concilia Galliarum.
ibid.
103*
CONCILIUM TRIBURIENSE.
553
-a. PICTAVENSE.
ibid.
— NARBONENSE.
ibid.
Leges Eccleftaftics Canut i Regis, jjj
Conventus Epifcoporum in Monafterio
Rivipulenh.
563
( ONCILIUM PAMPILONENSE. 5 67
1033 -iVita Benedicti Ραρλ IX.
ibid.
~~ CONCILIA DUO ROMANUM, G MA­
GALONENSE.
569
Collectoris Adnotatio.
571
C0NC1L. PROU BITURICENSIS. ibid.
*034
Synodus Landaviedfis.
573
Conventus Epifcopontm pro Monafte­
*°35
rio Coxanenfi.
ibid.
CONCILIUM
TRIBURIENSE. ' 575
1036
<_________________________
fJ__ Concilium
r’—n.·..- Additio ■ J77.
I Ad idem

.

fâr

Β

U

S.

'

\ 1

ANNO
CHRISTI

Synodus Protuxta Tmoisenjis.
· ibid.
C ONC ILIUM PICTAI ENsE.
j 79
-- ROMANI M.
ibid.
JOj8
Conventus tres Epllcogorum in Gallia
Narbonenii.
581
CONCILIUM ITAIL'M.
J87
— ROMANUM.
ibid.
Leges
pro
morum
Reformatione.
389
C9*
1040
Conventus Epifcoporum pro dedicatio­
ne Monafterij. Vindocinenfis.
ibid.
CONCILIUM VENETUM.
jçi
1041
Concilia in diverfis Galliarum locis. ib.
' GERMANICUM CONCILIUM.
59?
Synodus Bifuntina .
595
104*
Synodus Cafenaterfs.
597
Synodale Decretum de Pace.
ibid.
Concilia duo Provinciz Narboncnfis. 599
>043
Ad Narbomnfe Concilium Additio. 60J
ibid.
CONCILIUM NARBONENSE.
Ad idem Concilium Additio.
603
1044
CONCILIUM C0NSTANT1ENSE. ibid.
Ad idem Concilium Additio.
6oj
Synodus Romana.
ibid.
Vita Gregojui Ραρλ VI.
609
Gregorii Papae VI. Epiftola.
611
1045
Conventus Epp. apud S. Michaelero. ib.
■ 1046
Conventus Ephcoporum Arulenfis/ 613
CONCILIUM TICINENSE.
<515
— SUTRINUM.
617
— ROMANUM.
ibsd.
Vita et Ep.stola Clementis Ραρλ
II.
ό·9
PnVikgium ejufdem.
611
Bulla ejufdem.
61+
62Ç
CONCILIUM ROMANUM.
— ROMANUM alterum.
627
j 047
Concilii ejufdem centra Simoniacos Canon
ibid.
1048
ibid.
CONCILIUM GERMANICUM.
619
Vita Damasi Papæ II.
ibid.
CONCILIUM SENONENSE.
630
Conventus Wormatienfis.
631
Synodus A"**tybiltn*.
CONCILIUM SILVANECTENSE. ibid.
Conftitutiones Eccleftaftics Andres I.
Hungarian Regis.
ibid.
Vita et Epist. Lm>nis Ραρλ IX. 633
J 049
Epiftolz ejufdem XIX. a pag.635. u<que ad
687
Appendix ad eafdem Epift. fcilicet, ad
Henrioum Bambergenfcm Ep.
688
Ad Canonicos Ecclcfis Luceniis. 691
Ad Udalricum Abbatem.
ibid.
Adnotatio ad Epift. ad Epifc. Iraltz. ib.
Ad Henricum Bambergz Epifialtera. 693
Leges Eccleftaftics Maccabsi Regis
Scotorum.
697
Canones Ælfrici.
ibid.
Capitula incerti Auftoris ad Ecckfiæ
regimen congefta.
703
Leges Eccleftaft^. Ed~ardi Regis. 713
Ejufdem Leges alir.
alis.
71O
CONCILIUM ROMANUM 1.
Ad idem Additio.
713
CONCILIUM TICINENSE.
725
— ROMANUM.
7*7
ibid.
— REMENSE.
Canones.
Ad idem Concilium Additio.
|
Teftamemum Odalrki Prspoftti Remenfis.
747
CON

GP*

vu
ANNO
CHRISTI

j

r

l

l

ABUS.

VIII

ANNO i
CHRIS Tl j

! CONCILIUM CONSTANT 1N0P0LITACONCHIUM MOGUNTINUM.
749
NUM G. I,.
Leges Ecdef'tailicx Maccabci Regis Sco­
- ROMANUM.
ibid.
torum .
7jo
£3^
!
Ad
idem Con· ilium Additio
pot
CONCILIUM ROTOMAGENSE.
75»
βΡ* \ CONCILII Ri > MANI CANONES. 907
Nott Angel: Cod.- .
754
I Sublet ipt tones .
pCp
De damnatione Bcreogurii Opulculum.
Çjÿ* In eaklem Aüiiotatio , & coniectunr. 914
757·
£3* Decreta addita Concilio Romano. 911
CONCILIUM ROMANUM II
'50
loco
£3“ Ad idem Additio nova .
ibid.
Nott Gabrieht Coffartii.
761
I CONCILIUM AMALPHLAi.
91 g
4d idem Concilium Additio.
ibid.
{pi?* I Ad Synodum Melphitanam Additio. ib.
Bercngarii ad Lautrancum Epiflola · 7<>8
I SSnodue Beneventana.
çn
Ad Concilium Romanum Additio . 769
I Conventus Reinenfts.
91$
Conventus Bricncnfis.
77’
CON< 1LU M I ER( I LI.ENSE.
ibid.
1060
(ONI ILIUM I IENNENSE.
915
— TURONENSE.
ibid.
Akciim & Bcrenga-ii litt'-jr mutusr . 775
Al ENIONENSE.
Ad Concilium l erceller.f· A.L'.ifu. 779
9>9
— J AC IETANUM.
( ONCIL IUM PARJS/ENSE ■
7« 1
ibid
- 5LEGICENSE.
Ad idem Co-iciitum Adnotatio .
7^5
933
— BENEVENTANUM.
C ONCIL η M ( (R AI ENSE.
ibid.
935
- ROMANUM IL
Eiuidcm Concilii Praefatio.
789
ibid.
CONCILIUM SIPONTINUM.
793
& Ad idem Additio.
932.
Synodus ( adatmu/is.
— PROVINCIALE APUD S. TIBE­
ibid.
JO6t
Vita etEpijt. Alexandri PP.II. 939
RIUM.
ibid.
FpifloUr XLV. a pag.94 j . uiijuc ad 982
lost
— ROMANUM III.
~95
J
idem Concilium Addtlio ■
797
Ad eaidem Appendix.
ibid.
Tabula Chronologies .
i o S Î If 0NC1LH ’Λ f MANTUANI 'M.
199
99'
CONI ILIUM BAS ILEENSE.
ibid.
CON^E lNTlNOPOLITANUM G /· ib.
Ad idem Addit io,
Conventus Epifcoporum m <|i>o Ifterius
997
J 062
Smodut Remana .
ibid
i eleâus cil Eprfcop. Lcm<n iccnlis . 805
105} ! Conventus S.itidion)fi.inus .
Sn"
Ad eandem Additio.
999
CONCILIUM BENEVENTANUM. ibia.
!( 0N( U IUM ROMANUM H’.
Seç
81 1
— OSRORIENSE.
jooi
Ad idem Adatfin .
ibid.
— ARAGONENSE.
jo J 9
C0NC1IJUM . UR l< ANI M.
— PARMENSE.
J021
Pleudolynodus Coullar.tinopolitana G.
iof4
ibid.
63s - IL'CENS’E,
ibid.
L.
J 063 — ROMANUM I.
1023
S21
Ad eandem Additio.
Si— CABILONENSE.
1025
CONCILIUM NARBONENSE ■
S?i
— RUTOMAGENSE.
1027
Conventus BarcinonenGs .
Conventus Epifcoponim in Cadurcis .
«υ
CONCIL Η Μ Λ fOC. 1 NT IN l 'M.
1029.
Vita et Epistola Victoris Papa 11·
105$
innoda t Ambianenfis .
ibid.
ibid.
J
<-64
i
COM
ILIUM MANTUANUM.
ibid.
Ss’î
CONCILII ’M FIORENT INI M
S?7
£3*
Ad
idem
Additio
.
io
33
— IN LUGDUNENSI G A LUA
/Aid.
( ONC ILIUM BARCINONENSE. 103 5
— ITXOHENSR.
1065
—^ROMANUM IL
1037
S39
— TURONENsE.
i— ROMANUM 111.
1039
S4I
— AREIATENbF..
ibid.
— ^LDUENSE.
ibid.
— ROTOMAGENSE.
ibid.
Nota Gabrieht Ceffartii.
1040
— COLONIENSF
( ONC ILIUM HELENENSE.
j 041
843
cabhonfnse
Nota Gabrielii Coffartii.
1043
Excerpt a Concilii apud S .Cgidium . ibtd.
S45 jo66 £3*i( ONC ILIUM CONST ANTINOPOLITA
Ad idem Aduotatio.
I NUM G. L.
ibid.
3/.ISwid-.ic LunLtveufi' .
Nicephori Botaniatæ aurea Bulla G.E·
S-0.
Canones Tarvifmi anni incerti.
1045.
8r
(ONI II IUM EOI OS ANUM.
[Conventus WellmonafterienGs.
1049
S55
— (OMiiJSEElI.ANUM.
g^* CONCILIUM IN PROVINtU GRA
857
1057
— ROMANUM.
ibia.
DENSI.
J057
Ad idem Additio.
Conventus CompendienGs.
ibid,
Vita pt Episiola Stspham Pap*
»067
*
ONC
I
MUM
CONST
ΑΝΓΙΝ0Ρ0Ι.ΙΤ
AIX
863«
NUM G. L.
J°59
Ejuidcm Decreta.
865
Synodut Melpbie^fif.
1063
< ONCILIUM NOUARIFNSE .
ibid.
1068
CONCILIUM AUSCENSE.
ibid.
- AD EONTANEEUM.
ibid.
- TOLOSANUM.
j065
— ROMANUM.
— BURDEGA1ENSE. .
1067
Vit a et Epistola NuoiaiPP. II 867
Concilia celebrata in Hiipania Citerio­
8-5
Ad Epittolas ejufdem Appendix.
ri .
j 069
877
05S £3» CONCHIUM TOI OS ANUM.
( 0N( ILIUM GERUNDENSE .
ibid.
Conventus duo Epp. in Provincia N«r'
ibid.
— MASCONENSE.
j 073
bone uti
883
1069
— MOGUNT1NUM.
J075
Dia.ejanu Bambergen/'t ■
885
1070
— ANSANUM.
1077
CONCILIUM SUTRINUM.
1059
ibid.
- V1NT0NENSE.
jo8o
'Conventu Mediolaneniis.
COMMENTARIUM

cr

—

Gr

IX

COMMENTARIUM
DE

VITA ET SCRIPTIS

JO: DOMINICI MANSI,
CONGREGATIONIS MATRIS DEI PRIMUM CLERICI REGULARIS ,

AF.CHIEP. DIOECESIS

LUCENSIS,

Am fere confuetudo obtinnit, ut qui de Literaria fapublica bene meruerint, eorum Vita pofteritati confignetur. Etfi
enim mentis acumen , prxfiantiam , laborem eorum /cripta
exprimant » femper tamen /egentium animis quoddam ftudium inbxret Viri ingenium animique indolem, quam /ibi
pro fuo quifjue affeftu effingit, cognofcendi. Hac noflra
xtate, qua verum ab Eruditis Viris maxime amatur , ntbil acceptius offerri poffe arbitrati fiemus quam Joannis Dominici Manfi
bominis in omni /iteratura prxfiantis animum, vitaque inftitutum exbibere.
Et ut Stirpis originem leviter attingam, eam Gens Manfia e Germa­
nia deducit, qux a ditiione Man, qux illius provincia vocabulo Virum ex­
primit, Manfi fubinde Italica lingua vocitari capit. Quidam enim Gbcrardus Vir in primis Nobilis, Moguntinus natione, qui inter Otbonis ( Forte
iub Othone I. qui Roma in Germaniam rediens Lucam advenir, An. 964. )
Imperatoris copias merens, cum in Italiam adveniffet Lucx confiitit, ibique
domicilium natius, ac Civitatem adeptus, & E ilio, qui ibi natus fuit, cui
primum nomen Manfus, fiirps Manfi vocari expit ( Jo: Vrl|an. lib. 4. hi ft.
Cap. i. ôc. j. ). Ab boc Manfo pervetufix tabulx probant omnium Manforum gentem propagatam effe , qua primas femper in fapublica obtinuit ,
quxque prxclariffimis Viris floruit, qui maximis muneribus, legationibus, αν
prxeipue /cienti arum laude majorem Nobilitatem Familix afeiverunr.
Ne quid vero Joanni Dominico ornamenti deeffet , Jofepb Manfi, a
quo ipfe progenitus, Joannis Filius, in Uxorem duxit fafam Torre, qu.c
patrem babuit Joanncm Torre, Virum cum Juris peritia, tum morum pro­
bitate prxclarum. Is nobili loco natus non inter fuos cives modo prxdoRi
Viri laudem meruit, fed (y apud Parmenfem Ducem faynutium ll. Farwfium furhmam xftimationem adeptus efi . Ejus quippe invitatu Parmam
concejjit , ut inter ampliffimum illud Judicum Collegium optaretur, a fummis Confiliis illi effit, ac prxclariffimis muneribus ornaretur. Haud recens
tamen boc Nobili Familix decus fuit. Nam centum ferre annos ante Fran­
cifius Torre, Avi ipfius Frater, eodem Collegio optari meruit, & ab Ale­
xandro Farntfio, cui apprime carus , Civitate P lacentix donatus fuit . £χ·
bac nobiliffima Uxore, qux cum frirpis Nobilitate morum fuavitattm , folidamque virtutem conjunxit, longam filiorum feriem fu/cepit Jofepb Manfius, quorum inter Mafculos natu primus fuit Joannes Dominicus, qui an­
no 1691. die ii. Februarii in banc lucem prodiit. Duo alii Fratres poft
multas forores/ub/ecuti funt, quorum alter natu minor , Francifcus noml·m famam fe coptulit, ubi cum fui ingenii prxclarum fpecimen dediffet
Concil.GcneraLTom.XVm.
b
’

i

X
DE V I T A- ET SCRIPTIS
acerba marte abreptae fait. Mer domeflicis carie intentae, publicis Magtftratibus perfund us , bonoribufque Senatus atc&us, improvifο morbo oppref-'
fas 6* vit*, ÙP fiirpi fit* finem impofuit. Nondam enim Matrimonium
inierat , folufque fuperftes ex fan gente ncc filios > nec baredes babwt. So­
rores omnes, quarum nonnulle etiam majores natu in Sacrarum Virginum
contuberniis nJque n teneris annis diverfat*, in iifdem, ubi per atatem li­
cuit , /aeramentorum fodere fe perpetuo devoverunt, facratifque divtrfis
claufis addid* fumma Religionis , ac Pietatis laude vitam tranfegerunt.
jidoltfcentis animus per eas artes excultus fuit, quas pro illorum tempo­
rum infelicitate in pretio erant, & in quibus magis e confuetudine quam ex
inftiiuto ingenui adolefcentes imbuebantur. Defiderabatur enim in multis Pa­
rentibus Jolicitudo , & in Praeceptoribus /cientia, quibus ingenia <5· excita­
rentur, & ornarentur. Jacebant turpiter liberaliores artes, Gr<ec*que liter*
omnino a fcbolis exulabant , puriorque feribendi ratio omnino exoleverat .
Farborum deleflus nullus, nijt qui aut ineptum fienfum redderet, vel plane
inutilem. Sententias e<c in pretio erant, qu* vel futilem falem efferrent, vel
inconcinna verborum conjunct ione , difirabiaque fignificatione inanem laborem
mentis ofientarenf. Sed adolefcentis peracre ingenium , ac fingutare mentis
acumen nemo erit, qui Jane non miretur; nam vix latins lingu* rudimenta
didicerat, ut Je ipjo, nullo duce, eam feribendi rationem inierit, qu* pariorem locutionem Japeret, dr incomptum novumque ftylum , primo faftidire
coeperit , ac demum omnino refpuere. Libros pracipue bifioricos jam tum
av/diffime perlegere conf'nevit, nec bianti ore, ut adolefcentum mos efi, omnia
probabat , fed qu* veriora fibi videri poterant, Jeligebat. Memoria cum
mire fupra reliquos *tads fu* adole/centulos pr*fiaret, ita ut qu* femel fub
oculos obvenerant abe (ervaret, & ufque ad ultimam fentflutem reminijeerttur, Mt bores fimul conferre, rerum gefiarum ordinem, temporum compu­
tationem accuratius dignojetre baud ipfi difficile: Quam exercitationem fin·
fim, ac primo levi conatu, ac quafi peg jocum fujceptam, debine pro viri­
li profecutus efi. Nemo fibi mentem fingat eos, quos ad fummam fidentia­
rum laudem perveniffi. Jufpicimus, facili aditu eo contendifie, fed fummo
labore non intermiffa contentione, immanique ftudio adnixos foiffi. Contemnen­
da efi profit fio nonnullorum audacia , qui cum fummis labiis fcientiam ali­
quam degufiarint , injuriam fibi irrogari putant, fi dofli viri eorum lucu­
bratiunculas vel parum laudant, vel minus avide excipiunt.
Non eo inficias tamen Patrem Bartbolomeum Beverini ( Beverinut obiit
Lucx Kal. Odob. 1786. ) e Congregatione Matris Dei Virum liferarum
bono natum , multos annos ante puriorem feribendi rationem in patriam revocafie, ùr ad omnes liberaliores artes publicis inftit udonibus aditum amplio,
rem aperui(fe. Sed nefido quo malo fato, qu* meliora funt ex fe ipfis in
deterius abeunt, ac quafi rubigine quadam quit pr*clariora funt, obvolvuntur, ita ut fi non omnino abfumantur, dignitatem tamen ftre omnem amit­
tunt.
Verum Manfius in illo quafi flexu <ctatis non ad omnem literaturam fi­
lum paratiffimum ingenium , fed etiam quamdam ingenu* virtutis indolem
proferebat, ita ut *que fidentiis , ac pietati incumberet. Quare mens illi
fubiit, quo primum per *tatem liceret, abdicatis rebus omnibus fe totum in
aliqua facra fodalitate cultui Divino devovendi ; Ætatis fue jam armum
decimum fiextum attigerat, cum Matris Dei Congregationi nomen dare fi­
cum, & ex animo cogitabat. Prima enim Religionis femina, ac animi fui
in pietate excolenda fiudia eidem referebat accepta. Mohfcentium fidalitia,
in quibus ab ineunte *tate erga Matrem Dei fingulari cultu addifius fue­

rat,

t

JO A NN IS DOMINICI MANSI.
XI
r-z» confodalium exempla, ac pracipm moderatorum graves exhortationes ,
yùbus ad virtutem juvenes excitantur, ftimulos addebant anima jam natura
ipfa ad Pietatem eamparata , ita ut fine bafitatioue propofitum fuum fir­
maret.
,
*dnno igitur 1703. Neapolim concejfit , ut ibi R^tligiofic vita rudimen­
tis imbueretur. Locus qnippe pro tota Congregatione Tyrocinio addilias Nea­
poli confiitntus efi , ubi R^fligiofi Tyrones in peramano feceffu rtclufi, ab
omni alia cura avocati per biennium, uni pietati , ac feverioris difciplina
infbitutis per omnes exercitationes excolendis Je dedunt. Quare decreti biennii
/patio incredibili alacritate, divinis, rebus cogitandis, ac moribus ad IQrum
Rjligiofum formandum /ancioribus comparandis incubuit. Quam a primis
diebus vivendi rationem inftituit » fervandi ad religionem u/que fancitas le~
gts femper u/que ad extremum fua vita diem fanCe confiant erque Jervavit. Quare jam tum praelarum virtutum omnium Jpecimen in juvene adbuc
bomine vel emeriti viri admirabantur, morum pracipue fnavitatem, innocen­
tiam, ac eximiam caftimoniam efferentes.
ExaHo Tyrocinii biennio Sacramentorum feeders Congregationi obfiriCus dic ij. jtugufti 1710, in Patriam revocatus fuit » ut confuetum /lu­
diorum curfum , & aggrederetur , & conficeret. Nihil ipfi tunc jucundius
quam ut vacare poffet fcientiarum ftudiis , quas ipfe, ut flagrantibus juve­
num animis evenire filet, properato cur fu, nec mora patienti fibi addifeendaf *fft putabat, <4t in ipfo qua/i veftibulo, adituque Pbilofopbicarum quaftionum, in quibus inutili ambage verborum ingenia torquentur , bafit an­
ceps s remque non us fibi finxerat animo, dignitatis, ac fententiarum ple­
nam i fed aridis vocabulis, obfcuris , & inanibus oppletam preceptis repe*
riene, quam fibi ineundam effe fiudiornm rationem ferme ignorabat . Hac
fiepe fiunt vada, & fcopuh, in qua plurima juvenum ingenia illifa fran­
guntur fummo ff^tifublica literaria damno. Nam tadio afftCi flagtaniiorti
mimi, tifi qtu nopriikfct
trUmfw fkkjtfiic<r mftiwmu,
utiliores reddita fins, ftudiorum curfum inc^ijuiftusabrumpunt, nulloque re*
.f
I*9
dentate peUuntur, vel gloria ftudio, eo incertum
c£*"** ·?*
metamque fibi proponunt. Quare inutili labwt jtaCi mifiro otio tandem contabefiunt, vel nulla infiruCi folida /cien­
tia inanibus fcriptiunculis prafiantium virorum fibi laudem proripere geftiunt, vel inepte fibi deberi contendunt . Manfius qua pollebat mentis acie ,
a rtCo tramite non defiexit , confiliumque iniit ex bis vadis fine periculo
emergendi. Nam quo inutilia fatis effe fciviffi fibi ducens , quaque captiofi
firmonis, ancipitifyue obvoluta tricis revolvens, filici exitu ex bis /copu­
lis evafit. Quamobrem multum diei in evolvendis prafiantioribus libris, (3*
in unaquaque facultate magis probatos turbores /eligens , iifqut maxime
inharens, infumebat. Nec ei qua permittuntur ab affidua contentione otia
voluptati erant, nifi librorum aliqua legione condirentur, quos fecum fem­
per deferre illi in more erat. Quart ob memoria incredibilem prafiantiam ,
menti/que perfpicuam methodum tantum fibi ad biftoriarum maxime cognitio­
nem, omnemque literaturam commodi, ac quafi naturalis habitudinis fibi com­
paravit , ut non modo poftea in fcribtndo non bareret calamus, fed quafi
per otium arduis etiam, obfcurifque rebus illufirandis incumberes.
Abfoluto praferipto fiudiornm curfu munus ipfi eafdem facultates tra­
dendi fuit demandatum. Collegam habuit Patrem Hieronymum a Porticu,
f Hieronymus a Porticu obiit Luae anno 1751. decimo Sepe. Kal. Decem·
bris. ) qui fummam fibi in Theologicis pracipue facultatibus fcientia Un­
dem magis promeruit, quam fibi comparatif. Hic enixe non modo qua ad
ConciLGentra/Tom. XV1UI.
b 1
ilU-

Λ

ΧΠ
DB VITA ΒΤ SCRIPTIS
illuftrandas difficiliores quaftiones fibi aptiora videbantur librorum leEUont,
ne morata confideratione parabat, fed tanta etiam animi contentione perfi­
ciebat , ut vix otiKaliquid ad alias mentis exercitationes fuperefies » modo
confla ferio Rerpendbret, in Hfque gravius momentum haberet. Hac prafeSo (ludiorum ratio maxime probanda eft > cum raro ver*doflrin* lande
pr*flare cateris quifquam pofitt, nifi qui per omnes fcientiarnm gradus mo~
rato animo confcenderit. .Alter vero ne minimum quidem a reliquarum fa­
cultatum Jiudiis abreptus tantum impendebat Operis , quantum fibi fat efie
uorat ad fuas fententias firmandas ; jam tum animo fuo prxclariora molieba­
tur , qua poftea aggrefius bono totius Rjipublic* iiteraria perfecit. Unum
tunc in Manfio defiderabatur ab omnibus, quod in ipfo juventutis afin, quo
vires alacriores ad ftudiorum labores afferri* poffiait, melior ipfi valetudo
ineflet. Nam anhelitus difficultate , ac pedoris anxietate laborabat, qua
fenfim abfumi, ac viribus exhauriri videbatur ; quare medie* artis periti
verebantur ne tandem acerbo fato fundus expedattonem , quam excitarat ,
txtinguertt.
Sed *tate etiam corporis valetudo augeri capit ,
quo pr*ftare viri­
bus fibi videbatur, eo vebementiori contentione, ac ftudio in rimandis pluteis
Domefttc* Bibliotheca, in perlegendis qu* ibi ajjervantijr antiquis Monu­
mentis, ac undique perquirendis incumbebat. Trienii fpatio Theologicis fa­
cultatibus tradendis immorato, alia illi demandata fuit provincia, Tbeologicas nempe infiitutiones ,qu* mores fpedant publice edocendi Lucenfem Clexum, cafufqne confcienti* , uti vocant, explicandi. Frequentem auditorum
numerum P. Conftantinus Rjncagtia, ( Conftantinus Roncaglia obiit Lucae
6'. Kal. Mare. 1757.), fumma doflrin* commendatione, qua apud om­
nes pr*ftabat, ad fe advocaret, Manfius eidem muneri fuffedus non fidum
non minui, fed in diem augeri meruit. Cum vero deprehenderet anxios, dubiofque Tyrones quotidie impingere in nonnullas difficultates, qu* in cafuum
refervatorum, uti appellantur, explicatione, offendi neceffe erat, cum a nul­
lo adhuc fatis elucidat*, ac evolut* efient, operam fuam in iis declarandis
ftatim navavit. Prodiit hic primus fu* cur* partus anno 1714., qui vividum fui autboris ingenium fatis perfpicae profert. Exceptus liber omnium
plaufu, tantam illi *ftimat,onem afeivit, ut eo inconfulto quidquam momen­
ti a nullo fufeiperetur , 6* qnafi ad Oraculum ex omni ordine homines ad
illum confluerent. Multos annos has facultates tradendi incommodam provin­
ciam fuftinuit, partim amorem in Juvenes facris rebus additos, partim ne
qu* diuturno labore didicerat, defuetudine tandem memoria exciderent. Cum
enim Theologicarum quaftionum fcientia, qu* ad mores attinet , nullis , ut
ita dicam, limitibus circumfcribatur, nullaque certa methodo inftruEa fit ,
quin potius fententiarum varietati, innumeris ferme decretis, ac legibus ni­
tatur, menti firmius confuetudine docendi, quam uno ftudio, a* meditatione
adb*refcit. Âd b*c accedebat, flagrantis ingenii vis, qua ad alia ftudia ,
eaque longe ab his aliena rapiebatur; quare enixe illis incumbens , *gre fe­
rebat fe omnino a Theologicis facultatibus removere . Neque enim *ftum
animi fui in una continere poterat facultate , fed quidquid a doflis viris
probari pofitt, quidque bono eruditorum utcumque cedere pofie putaret, fta­
tim in mentem erigebatur vel notis illuftrare, vel novis lucubrationibus or­
natum publico donare. Prodiit libellus , per id tempus Jo: Burcb; Menctoiii, ( Lucx Ty^js Leooardi Venturini, lyaS. ) de Charlataneria erudi,
torum declamationes dux cum noris variorum, tumultuariis notis ab ipfo
aufl*, qu* cum laude except* ab eruditis fuerunt.
M bujus interim Republic* Arcbiepijcopalem fedem, a Clemente XII.
elatus

j OA MNIS DOMINICI MANSI.
XIIL
flatus fuit Fabitis Colloredo, eduflus pene invitus esc Oraturin Bjtmano ( ut
vocant )S. Philippi Neri, qui nongentis modo Nobilitate > verum etiam
morum innocentia, animiqut /navitate , fumme apud omnes commendatus »
dignus vifins fuit, ut Bernardino Guinifio Patrisio Lucenfi Antifiiu nume­
ris omnibus abfoluto , /officeretur. Tanto oneri quod maximum a bonis
omnibus habetur, /e imparem Juftinendo refutans , viri pradolii , probique
opem quartbat. In Manfium ftatim licet fama folum fibi notum /pem om­
nem convertit, nec minimum ba/tt, quin ipfum praeligeret ut fibi & a
confeffionibus, & a confiliis effit. Quamobrem Lucana Ecclefia regimen fufcipiens ipfum in curandis rebus facris, in infitiandis animarum RjBoribus,
in tota adminiftranda Diotcefi non adjutorem, fed quafi ducem adhibuit. Sed
cum vere demijfi animi fui fenfu , honoris vel ipfam /peciem exhorreret ,
probata virtutis, fpeflatafue fidei virum in omni juris exercitatione verfa­
tum /uo jintifiiti confiituit , cui Jumma cura > adminiftrandafue Ecclefiaftica rei illufttior provincia incumberet. ]p/e interim comes adbibitus in re­
liquis muneribus, totum fe dedit maxime in Sacra Viiicationis, ut vocant,
laboribus obeundis . Quare perampla Diacefis ruralia templa perluftrans ,
diffitas etiam regiones , acceffuque afferas ipfe prafens adibat , curabatque
ubique ut nihil a facrarum legum fiatutis alienum permitteretur. Nitorem
i· fitfelleflile , pracifue in iis qua ad /aerum faciendum prafcribuntur ,
ornamentis, fi minus pretium, fiolicite quarebat ; quod omnes etiam paupe­
res Ædium facrarum cuftodes facili negotio praftare poffunt. Studiofius ve­
ro ad fanitas probatafque Canonum leges populorum I{,e florum mores, ' eortimque vira rationem componere /atagebat. Periculum fapius /umebat de
eorum /cientia , quos fi minus gnaros reperiffet, ipfis religionem injiciebat,
at ultro abdicato regimine , magis idonei /afficerentur , vel naflo opportuno
temporis intervallo fedulo curarent, ne impares tot obeundis muneribus, ineptique in novum periculum vocati deprehenderentur.
Hi/ce difitntus curis, novi/que femper implicitus mentem eandem, eandemaue alacritatem ad /cribendum, legendumque afferebat, ita ut illi magis
deeffe libros, quam tempus videretur. In Armariis jîrchivi jircbiepi/copalis templi, multi, iique pervetufii, ac rariffimi Codices, tabula ac membra­
na effervantur, qua omnia MobilIonius, ac Lndovicus Muratori, praclariffimi nofiri avi Piri fumme laudarunt. Manfio loci hujus penitioris non
modo facilis datus, juin etiam omnia illi patere vel rariffima humani[fime
permiffum fuit { quod illi apprime gratum fuit, cum multas diei horas re­
motis arbitris , infumere in illis rimandis pro /uo voto poffet. Hac fua
erant obleflamenta, bac fpefl acula, hac folatia , quibus defatigatus animus
ab omni cura levaretur. Sed cum perpauca diei hora, quas fibi ex affiduis
laboribus detrahebat, nec fatis pro legendi difficultate , nec pro /na cupidi­
tate eflent » /uppliciter petiit, obtinuitque ut fecum deportaret, ac pro /noram
fiudiorum opportunitate retineret, quos na flas effit codices, qui in rem /nam
conducere opportune aftimartt. Perillufiris illius /acri catus ampli(fimis Pi­
ris, penes quos cufiodia Archivi, omnifque facultas efi , pro fingulari hu­
manitate ita deviflus vivebat, ut omnia illis /< debere putaret. Nejcio,quo
malo fato, a ouibufdam praftantiorum Bibliothecarum Praftflis tanta amulatione ab evolvendis antiquorum /criptis Piros eruditos arcent, ut vix illis
/noram Gothorum nomina itmotefccrt permittant. Quantum profeflo mftra
Italia Muratorio debeat vix verbis exprimi potefi, qui ex abdit ijfimis plu­
etis prafiantiocum Bibliothecarum hptumera pene Monumenta eruit,
in
apertam lucem incredibili eruditione prolata . omnium eruditorum commodo
donavit.

Sed

XIV
ÔBVITABTSCILIPTfS
Stà enm in Scientiarum acquifitione, *r max/me m perquirtndif unrA>
«MNmm/ff , congerendiJque ad veritatem bifioria iUuftrandom mw abditiffimis notionibus, id eveniat, quod mercatoribus afilet, fw au&is
pecuniis, in dies ipfis nova ex inopinata aperiantur uberiora negotia , quAns
multiplicato fenore rem propriam in immenfum excrefcere fentianr, ita'Manfio quotidie rerum confcribendarum ferme infinita /egesparabatur. Nec illum,
quod hominum conditioni commune efl'e Jblet, in fuit lucubrationibus produ­
cendis laudis gloria, vel nominis commendatio movebat: fed ipfa voluptas
quam animis creare folet fcientiarum aequifitio i atque illud fingulare obleSlamentum, quod veritas ipfa propius infpeRa , ac proprio labore ex fuis
quafi latebris edulia ingerere foies, non alliciebat modo, /ed quibufdam quafi
ardentifimis facibus JubjtRis , animum inflammabat. Verum flagrantes ma­
tus ita continebat , ut id fblum quod publica utilitati , quodque Catholica
fljligionts dignitati, quod prqfe&o virum Rjeligiofum maxime decet, prodejfe plttrimum pofit, feligeret . Quare ad ftomacbnm ufque fe fafiidire ,
ajebat, aliquorum feriptorum ineptifimam audaciam , qui bac noftra atate
careris ft praftare vi ingenii arbitrantur, quod a receptis veterum fententiis, firmatifque <y [apientifimorum Virorum probatione & facularum diu­
turnitate inftitutis, longius abducuntur. Flagrante igitur mentis fua cfiu agi
permittebat i» ea omnia qua /ibi utiliora videri poterant, ac pro rerum co­
pia non uni perficiendo operi allaborabat, fid in multa » cademque maxima
mentem animum que intendebat. Jam anno 171J. ex gallica idiomate in latinum verfitm prodierat Luca ( Typis Cappurii, & Venturini. ) Di£Hona·
lium hiftoricuna &c. lice rale faerx Scripturae, en elegantia ac opportuna
animadverftonum additione ornatum, ut praftontijfimi ^îutboris /ui -duguftini Calmeri dignitati omni ex parte abfolutum refponderet ( Videantur aûa ena
ditor um Lyptix an. »7*9. ) lifdsm typis fubmittebantur imprimendo fupp/ementum ad DiIlionarium ( Prodiit anno tyjt. Typi* Leonardi Veatu^
rini. ) drr. & prolegomena ( Prolegomena prodierunt ann. 1719. fampti*
bus Leonard! Venturini. ) ac Difirtotionts ejufdem authorls eadem diligen­
tia latinis literis donata : eodemque tempore fedtdam operum novabat in transferendis m latimtm fermonem Commentariis ( Prodierunt duo Volumina Ty*
pis Saivaroris & Dominici Marefcandoli an. tyja ) Uternlibus in omnes
libros veteris, (y novi teftamenti, ut immenfum opus a fi* authors fimoma laude confeHum, tantum incrementum /umeret commendationis, quantum
latius ejus prafiantia utilitati» pateret. Difertas etiam animadverpones ad­
diderat paulo antea Ludovic i Tbomapni operi de veteri» & nova Ecclefix
diiciphna, Luca recufo fianptibus Leonardi Venturini anno tya*. A^jrrwn*
interim admoverat, quafi tot lucubrationibus exornandis difientus omnino
vacaret, ac pro virili aggrefjùs fuerat Immortalis Cardinalis Baronii Ληηο·
lium novam editiomm curare, qua omnibus numeris ut abfoluta prodiret, eri·
ticem bifiorico cbronologicam jtntonii Psgii fingulis paginis fubtecit, notifque
eruditis ubi opus effet ornavit, una cum animadverfiombus Clariffimi Viri
Dominici Giorgi, qua eonfulares fafios refpicitms ,* Fsrfecutxs poftea etiam
exornare Odaryci Bjdnaidi ( Typi* ejufdeai Leonardi Venturini. ) eorumdem AunaTium continuationem. Prodiit orimum Volumen orneo »73». Pauco­
rum igitur annorum fpatio tot Rjtfpetblica liseraria pTaciaris Monumentis
infiruRam, ac ornatam fe vidit, ut mirum non fuerit fi undique doBi Vi­
ri certatim gratias referrent, fummifque londibus flagrantem nnimtmo ad
novos labores excitarent.
Verum enim vero etfi in deltBu Badiorum ufque ad BjtBgimtem fui
animi integritatem fervaret,· tamen ipfi labes impaUafuit, quod beanei oro
la-

JOANNIS DOMINICI MANSI.

χν

kxiores /entent ias, & amplecteretur , 6· e/rrrer ; perinde fptcimen parum

***** Vin, rtf/gjrtfiie confilii non Zrw tandem prxbniffet, in permitten­
dis novis quibujdam voluminibus, qux Lucenfîbus typis recudebantur ,- in
ftubtis ettam levibus, uti a quibufdam fuis umuPts objiciebatur, animadverfiwhu, vel ut errores obtegerentur , ve/ ut λ nullo improbarentur efficere
fui nominis authoritate Patiebatur . /n tantam hominum invidiam vocatus
ne minimum quidem ve/ indignationis , ve/ querela fen/um edidit, fed in­
credibili demijjione ftatim calamum amovit ab exarandis notis > qux oppor­
tune /abjiciebantur operi, ac ubi innotuit Juum laborem improbari omnino
a/iena voluntati paruit. Hac etft ferius ipfi evenerint , tamen hic adnotare
opera pretium duxi cum altius origo hujus invidia effer repetenda.
Magno jamdiu xflu diverfx facrarum fodalitatum Jcbols, ferventes
nimium, JuiJque fententiis adbxrentes , quxfttones aliquas de probabili opi­
nione ( ut vocant ) agitabant. Nec privata contentione res agebatur, /id in
publicum acrioribus fcriptis erumpebat tanto impetu, ut quotquot probabilem
opinionem defenderent in eandem invidiam impellerentur. Exorta interim Lu­
cx levis momenti controverfia inter recentis fodalitii focios , & aliquos
facros confodales e perilluftri Dominicana familia de quadam imagine DepiHx SanRiffimx Virginis, excitat aque ara in Publico templo fub nuncupatio­
ne R^ofarii, uti appellant, ipfe /ententiam fuam aperuit . qua foda lit io fa­
vebat. Quare ut probabilis opinionis affertor , in fufpicioncm venit nimium
favere poffe facili doBrinx , laxiorefque /ententi as proferre . Hac fuerunt
quaff primx /cintillx odii, ac invidia, qux poftea in ipfum exarfft. immo­
rabatur tunc F/orentia P. Hieronymus Lagomarfinius Vir e Societate ftfu
literarum laude eruditis omnibus notus. Inter ipfum ύ* Manfium crebra viciffim epiftolx dabantur, quibus invicem de re literaria certiores reddi cura­
bant. In vulgus prodierant quadam carmina, qua cum autborem non praferrent, obtujos iîtus qui in iis in Je jaciebantur, nec repellere cogitavit. Hos
tamen ad Lagomarfininm mifit, qui ut amabat politas tireras \ refcripfit ,
fi nec legiffe carminum firiem, qux fibi incompta videbatur- Ha litterx a
Manffo deperditu, vel potius e juo penu JubtraHx declarare poffe putabantuer, quod aliqui fufpicari omnino caperunt curajff ipfum editionem cuiufi­
dam libri, quem Pater Gbrzjjus e Societate je/u lucubraverat. Prodiit
Lucewfibus Typis liber in vulgus tanta commendatione ut nihil prxftantius
0* /apore /ermonis, ac vi fententiarum , ac doHrinx, aliquibus vijus jwe­
nt. Sed cum profufam Patris Danitlis Concinx Viri aque dolii , ac R^eligiofi, fed fervidi fane ingenii , argumentorum rationem, ac potius decla­
mationum feriem qua 0* hifloriam probabilifmi , & rigorifmi , (y fuam
Cbriftianam Z bcologiam compofuit, lepide quidem fed acerrime reprehendat,
facile invidiam aliquibus creaffet. Ut enim multitudinis mos eft in diver/as.
partes Jcifli multi fortaffe imperitiores ad Catum ufque laudibus Patris Goucinx dolirinam , acutumque feribendi fiylum attollebant , xquiores alii vel
modifie ferebant aflum prxdoHi viri , ac filent io animi /ententiam tege­
bant t vel faciles nimium in publicum privatas querelas cenfurafque effere­
bant . Inserim deperditu literx fuerunt Manffo , humaniter redditu a Viro
E^eligiofo e Dominicana familia , quem ftatim adivit, ut gratias illi refera
ret pro fingnlari officio , quo ft profecutns fuerat. Hanc colloquendi fami­
liariter occafionsm naHus, de fuo/rum ftudiorum ratione , ai etiam de mu­
tuis Lagomarfinium inter (y fe epiftolis certiorem reddidit.' Obteflatus Uli
interim , punlluftrem ampliffunamque .Dominicanam fodalttatem , virofque
omnes vere, (y fincere colere, do3rhutm maximi facere, quin fe totamque
fxnm Congregationem ex fuis legibus Divi fbomx fenttntiis in Divisus

mi·

XV
DIVITAETSCKIPTIS
maximt facultatibus adb<crere. Tefiari veto fibi nee in mentem quidem veniffi unquam Parris Danitfis Continu dofliffimas lucubrationes, Theologiam­
que Chriftianam ve/ verbis carpere , vel firiptis improbare. Mirari fane
quod in fufpicionem fit vocatus, monitum quod in limine totius operis legi­
tur , fieriptum a fe fuiffe . Quantum a veritate alienum fit, vtl boc unum
aperte demonftrat . Ipfe enim longe aberat a Civitate, quando amico , cui
Editionis Gbczpfan* perficienda: tura demandata fuit, monitum operi pr<c
figendum traditum fuit , fibictue omnino ignotum auftorem fuiffie . Precari
denique , obteftarique ut injufiam de fe opinionem abjiceret , ac valida fua
officia interponeret , ut P. Daniel Concina certior redditus de animi fui in
illum obfequio, veraque itftimatione t inutilem contentionem abrumperet. Co­
miter inde ufqtte ad asdium fores dedufius , officiifque omnibus viciffim obfiriHi , omnem penitus litem extinftam putavit.
.Addictus igitur fuis ftudiis, pacato animo totus erat in evolvendis li­
bris, congerendifque monumentis, qua jam in ordinem componebat, pro con­
ficienda nova Conciliorum colleHione , qu<g ad Labbeanam Peneiam addenda
erat ; & qua in fex maxima Polumina diftinRa prope diem pralis commit­
tere moliebatur . Quare ipfi novum , inopinatumque accidit , ut lis, quam
jam omnino extinflam putabat, acrius inftauraretur, fibique jam aperta odia
fubeunda effient. P^omx etenim tot fubjiciebanster invidior faces apud Domi­
nicans familis alumnos prsclartores, ut P. Daniel Concina Vir fane Rjligiofus tam injuftam Manfi imaginem in fua mente expreffierit, ut in eum
ardentis fui ftudii ingeniique vim omnem efferre cajfirit. Laxiores, ut ipfe
ajebat fententias, nimiumque faciles, qua ex fraflatu rclervarorum Cafuum,
ut inferibitur, edufias, cenfuraquc notatas , ftatim ad fitmmum Magifiratum, qui Dolîrins fanfliori fervands prsefi, librofque vel permittere vel
proferibere penes ipfum eft, detulit. Mentemque firmavit ipfo autbore li­
brum Gbegianum in vulgus emanaffio . Manfius fubmiffam , bumanamque
epifiolam dedit ad perilluftrem Pirum, qua a ft removebat omnem injuriam,
fincereque teftabatur,
fi opus effiet juramento etiam firmaffiet, fe nullo pa­
tio editionis libri jam memorati confictum fuiffe, feque ignaro pralo fubmiffum fuiffe. Extant epifiols utrinque data, quibus faciles rationes, quibus
impofitas fibi notas purgare nititur, immobiles alterius fententia, nec juran­
ti quidem fidem pr<cfiandi, utpote qui probabilem fe gereret, nec unquam
in mitisrtm partem defrendendi, perfpicue dignofcitur. Pater etiam Mamacbius
Pir ex eadem familia prsciariffimus, in Ephemeridis litorariis Rj>m<e edi­
tis , acrius in eum fiylum acuit, qusque prodibant in vulgus a Manfio exor­
nata non levibus animadverfionibus carpebantur . .Alii etiam ad apicem ufque eofdem cafus refervatos ferutati, multas fimul cotegeffierant labes,. ut
omnino proferibendum effie Maufianum opus videretur. Quantam in eum bsc
excitaffient injuriam prucipue apud Principes Romana Curia Piros , facile
qui eorum ftudium in fervanda doflrina puritate , fummamqtte Religionem
norunt, conjicere poterunt. Cardinalis Befogjus , qui non Manfium folum ,
fed totam etiam Congregationem , benevolentia ftngulari amplexus erat, vir
fiummu integritatis, morumque innocentia, <egre ferens ipfum, totamque facram fodalitatem i» tantam bominum invidiam, fermonemque vocari , Cite­
ras ad eum dedit amoris plenas, quibus de notationibus, cenfurifque fuo dt'
Cafibus refer vatis libro impofitis certiorem reddidit , 0* enixe hortatus fuir
ut, in periculum jam adducas nommllas fuas [ententias , non fatis perfpieua expofitas defenderet, declararetque. Se ingenue fateri nuUo paRo de[cen­
ters poffie m aliquorum fententiam, qui fuum opus in proferiptorum librorum
mmntnm accenfindum effio putabant, cum maximi ό4 Piri probitatem , ac
doflriiue integritatem ftmper fecerit.
’

Man-

JO/NNIS DOMINICI MANSI.

XVil

Manfio ta de re nibil cogitanti, moleftius quicquam baud evenire po­

tuit, quam cum Cardinalis Uteris, quantam fibi invidi* notam inuftam eff'e
intellexit. I^efpondit fiatim fe incredibili amantiffwni Principis benevolentia
obftribliffimum vivere, quant ique faceret, & quantum rebus fuis opportuna futura fit autboritas, cr fuus favor vix eloqui verbis poffè. Gratias igi­
tur maximas agere, [eque libentiffime juffîs fuis obtemperare, daturumque
fuarum tbefium defenfionem, clarioremque explicationem quam primum. Haud
profebio vereri cauffam fuam apud fapientiffimos Kjomana Curia viros ,
tum apud omnes aquos homines diluendam efle ; fed non ignorare nonnullo­
rum infenfam mentem, conftantemque invidiam, a quibus fe defendere poffe
omnino defperabat. Non ire injicias, dejici prorfus , ac in omnem moerorem
agi, cum ea a fe exarata objicerentur, qua laxiorem in omnem turpitudi­
nem viam aperirent, franumque in omnem luxuriam e perditorum hominum
moribus omnino divellerent. Sibi profebio nibil antiquius femper fuifle, quam
veteris difciplin*, fanbliorumque morum inftituta ut farta, teblaque fint pro
virili curare, ό* indubias iniquis prafertim bijce temporibus libertates franare, convellere, ac fi fibi daretur, omnino profligare. Qui ergo fieri potuit,
ut aliqui homines, qui & difciplina , & R eligiofa vita feveriorem ratiostem profitentur, fe praelare fecifle putarint, fi inutiles turbas excitaverint,
fi injuriofas maculas impune fibi inuflerint, & in pravum fenfum ac omni­
no a fua mente alitnum detorferint leviora quadam , qua fola non fatis
fervata verborunt conjunblione in fttum opus irrepferunt peccata . Caluum
rcfcrvacorum Tradacum, quali[cumque ille fit, publici iamdiu juris fablum
in omnium manibus fine ojfenfione verfatum fuifle, oculis omnium fubjebium
tot annorum [patio, ac ad trutinam quotidie ferme revocatum, nec unquam
a» tota pradobia Lucenfi Curia non improbatum modo , fed ncc ulli ex tot
praelaris viris, fapientiflimifque Epifcopis ne religionem quidem erroris vel
peccati injeciflè . Mirari profeblo perfpicatiffimam privati bominis ingenii
aciem qui tandem aliquando bo/citantem tot prafiantium virorum infeitiam
fuis animadverfionibus excitarit.
Verum fi Manfio apud fummos illos Cbrifliana B^eipublica Moderato­
res bac fummam injuriam procrearunt , facile tamen fuit infinitis ferme
Autborum fententiis fuas in dubium vocatas Tbefes a ctnjuris vindicare .·
Qua vero ex ancipiti verborum jenfu, ac non fatis perpenfa mutilatione diblionum, in prapofterum fenfum detorta , peccata objiciebantur, jubmifle ,
fincereque mentem declarando, ac verum feribendi inftitutum, omnem oflenfionem excutere, maculamque prorfus diluere. Quamobrem omnis i en furat no­
ta a fupremo illo Magifiratu fublata fuit, firmaque Jiet it jam aequifit a laus
pr*ftantis, fameque dobirin* Viri . Quart literas dedit Cardinali Before ,
ipfius benevolenti* ac amori fingulari acceptum referens, quod cum laude ab
omni injuria opus fuum vindicatum fuerit. Cui bumaniflime rtfcripfit ( Da­
ta Romae Kai. Aug. 1750. ) pr*ftantifltmus Princeps ; Officiis fuis, qu*
profeblo in fua caufa adhibuit, nibil referendum eff'e, fed felicem exitum uni
tribuendum fu* virtutis merito, ac *ftimationi , quam in Rjsmana Cu>i*
fibi comparavit. Verum animadver[tones iu Manfium notat* in vulgus pro­
dierunt, quodque omnino ab omnibus bonis improbandum , vindicat* jam ab
omni fufpicione erroris in periculum vocat* fententi* in apertam lucem pro­
ducuntur , ac fumma injuria bonefiiffimo viro infenfiflim* macul* appin­
guntur·
Cum"'jam in promptu baberet abfolutam novam Conciliorum Colleblio-

nem, quam jam pr*lo fubmiferat, confilio fuorum Amicorum in tanto in­
cidi* *ftu ampliffimum Mec*natem qui & fe (2* fuas lucubrationes defenCone il. General, Tom. X VIBI·
c
deret.

XVIII
DE vita et s C E I P T 1 s
derer, fibi quarendum eflè putavit. Laudes interim quibus pleno ore ab omfab us Hjx Sardinia commendabatur, & maxime fingularis amor in literas,
bonajqne artes » ac in Viros qui feientiarum bono ac utilitati allaborant be·
nevolentia, in mentem erexerunt ut tantum fibi Patronum afeifeeret. jtugufiam igitur Taurinorum je contulit, ut /{egi præ/ens ip/e fita manu abfolutum primum volumen offerret ; fimulque occafionem /umeret opportunam ,
quo/dam prafentes viros /alutandi, quorum con/ortio /rui aliquando jam
conftituerat, bibliotbeca/que ornatiflima illius civitatis, ac monumenta perlufirare. Hoc ipfi praclarius erat infiitutum, ut longa itinera, laborefque ipfi
/olatio eflent, fi doRi alicujus viri amicitiam, vel abditi alicujus vetufiatis
monumenti inventionem compararent. Quare non illi obleR amento fuere, qua
in omnibus admirationem excitare /olent, voluptatemque creare rariora urbis
ornamenta, fed una filicita amicorum inquifitio . Veneriam , qua villa efi
ita magnifice, ac ornate infiruRa ut nibil deliciis, nibil Rjgia dignitati
deefle omnes /ateantur , non longe diflitam libenti animo nec vifit, ratus /e
nimio difpendio ttmporis boc fibi obltRamtntum quarere, fi aliquam horam
vel eruditis colloquiis, vel librorum le Bioni detrahere cogeretur. IndiRadie,
qua fibi ad Rjgem aditus permiflus fuerat, tanta benignitate exceptus fuit,
ut facile inteUigeret quanta apud eum in afiimatione effet. Submiffe igitur ,
ac modefie opus Juum offerenti, precantique ut pro animi fui magnitudine ,
infitaque benignitate , /pecimen etfi humile ob/equentiffimi ftudii, ac officii
/ni, quod exhibebat, dignaretur grato animo excipere i R,ex humaniflime refpondis : Nibil fibi acceptius evenire potuiffe , quam prafiantem Virum ,
omnium commendatione jam fibi per/peRum , pra/entia cogno/cere . Miri·
fice de leBari in /cientiarum Patronum /e vocari, cum bonas artes ma>
ximi /aceret, viro/que doRos amaret, D. 0. M. fi profeRo gratias agere »
quod fibi hanc mentem dederit, ut prate larum in fico imperio duceret, fi pro
virili curaret ut liberaliores artes, /cientiaque omnes excolerentur impenfius,
ac promût, honoribufque propofitis majus quotidie incrementum haberent .
Se /cire profeRo prius efft populi Patrem, quam Regem fibique prius ejus
felicitati profpiciendum, quam /ui nominis immortalitati. Unam incolumitatem populi, ac Rjipublica tranquillitatem /e beatum facere, rerum gefiarum
laudes, prrhorum felicitatem , viRoriarum gloriam, cum vel unius hominis
/anguine comparari debeat, mnnifi fibi moleftiam creare, Quare laudes quibus
efferri utcumque poterat /uis potius copiis tribuendas , quam /ua virtuti ,·
fi quid nominis, ac gloria fibi comparavit, hoc D. 0. Maximi fingulari
in eum largitati referre acceptum. Gratum profeRo fibi effe Volumen a tan­
to Viro lucubratum, /ciret, & maximi aftimare quod Juo nomini dicatum
eflet. .Ad bac Manfius modefie proferens ea, qua in eum gentes omnes ple­
no ore encomia congerunt, hac pauca /abdidit.
Kegem praftantijfimum a /e in Patronum fui operis vocatum ut /ua
dignitate, ac nominis Jplendore, quidquid minus laude dignum offendi in publica luce poflet omnino obtegeretur. In tam mentem elatum non a /ua In*
cubratioms pretio, quod quanti valeat /atis ipfe perfpieste noverat, fed om­
nium ferme DoHorum hominum, qui ip/um ut /cientiarum omnium Mecanatem ampliflimum JuJpicantur aflidua per/uafione effecerunt ut ipfi in/cribere/» offerrttque. Gratias interim, quo ipfi majores poffet referre pro incre­
dibili benignitate, qua fi fuumque opus pro/equi dignatus efi.* Seque ad lau­
des quibus illum jure optimo non /ua ditionis modo populi, fed Civitates
omnes, vel ip/a barbara gentes, ad quas regum gefiarum fuarurn fama pervafit, ad Calum ufque attollunt, addere, quod minimum humillimi officii fui
/petimen in tantum Principem, quod aliquando dederit, gratum acceptumque

pro

J O A N N I S DOMINICI MANSI.
XIX
fro fio magnanimitate accefferit. Colloquiii inde habitis, bumaniflimis » ornatiffmifque verbis ab to eft dimiffus.
Tanti Rjgis favore auBus, Mediolanum verfus iter deflexit, ut Ambrofianam Bibliothecam pracipue, innumeris feri antiquioribus monumentis refertam perluftraree. Perum cum multa jam a Muratorio publici juris faBa
omnem /iteraturam documenta probe fciret, nec fibi tantum
otii datum, quantum ad effodiendos Thefauros illos antiquitatis pro Juo voto
exoptaret i fortaflè invidiam etiam excitaret in fdolis quibufdam , fatis fibi
duxit nonnullis notatu dignis ditefcere . Poft laudem quam fibi vindicarunt
nonnulli praelari Piri, pracipue Muratorius ex immani labore, quem in ri­
mandis iftis Antiquitatis Monumentis, ac folicite perquirendis infumpferunt,
quafi recentioribus quibufdam omnis praclufus ad gloriam aditus effet, ύ*
exbaufti ad nova producenda antiquitatum omnium Tbefauri » infana amulatione fepeliunt , <r nulli literato Piro vel externam voluminum inferiptionem legendam permittunt » Quare diu praflantiora monumenta de litefiunt ,
qua tandem omnino vel pulvere abrafa, vel vetufiate confumpta prorfus depereunt, vel inutiliter in pluteis latent. Multi*enim maxime ferventioris in&en” homines aliorum flori a excitati fumma moliri animo infiituunt : Sed
cum labori multum, ftudioque dandum fit, barens in medio turpiter ; qua»
que ipfis ardua evadunt, nec aliorum induftria concedunt.
In Patriam tandem reverfus novum opus idque maximum aggredi de­
crevit. Cum enim fibi pro complemento ad Labbeana Concilia /ui Jupple­
ntenti fex a fe Palumina exaBa nec dignitati operis, nec rerum adden­
darum moli refpondere fibi viderentur; tatam recudere, eam que additamentis
fuis locis ornatam, novis undique colleBis Conciliis, Synodis, Epiflolis, Ca­
nonibus etiam ineditis, rarioribufque auBam publica utilitati donare excogi­
tavit. Multa jam fibi in promptu erant, multa facili negotio conquiri, mul­
ta etiam defiderabantur, qua non aliunde quam e praftantioribus Bibliotbe
cit λ fe erui poffe intelligebat. Erat tunc temporis Pienna in Auftria a né­
gociés Rjipublica Lucenfis apud Imperatorem Joannes Baptifta Sardinius ,
qui, cum aliquot Annos ex Senatus Confulto ibidem immorandum fibi effet,
fecum adduxerat Claram Sardiniam Uxorem fiam. Legati munus non fi­
lum fumma integritatis laude, fed ea etiam dignitate qua deieBum Optima­
tem decet, obibat. Accedebat etiam Piri ingenium , indolefque animi , qua
femper in omnibus ad prae lare agendum movebatur , quare & fia originis
Nobilitatem, delatique muneris fplendorem, & indtcftria, <3" impenfa modefle quidem , quod omnibus probatur , fifiinere ipfi perfacile erat . Cogitatio
illi incefiit Manfium per aliquod temporis fpatium , ut fui amicifiimum ad
fe Piennam vocandi ; quippe qui cum fumma eruditionis laude apud illam
etiam nationem commendaretur, facile consortium literatorum virorum, mul­
torumque praflantium etiam autboritatc & dignitate in illa fumma Impe·
rii Aula familiaritatem fibi conciliafjet. Hoc enim ftudiofe quarunt ii , qui
fuorum Principum apud exteras nationes négocia curant, ut Principum Pi­
rorum clientelas, ό* aqualium amicitiam familiaritatemque obtineant, ut op.
fortuna ad rem propriam tempora aperiantur, officia, favorefque affequantur facilius, quaque pertraBant prompto aditu , & cum laude conficiant .
Pix Utera reddita fint Manfio, quibus bum ani(fime Piennam invitari intel­
lexit, non modo fe amici(fimi Piri obfequi defiderio, fed ejus invitatum pro
fuis votis omnino cefftffe refcripfit, tum ut optimatem a fe fimme dileBum,
fuamque uxorem faminam omnium virtutum laude praclariffimam inviferet,
7 tum ut iter fifeiperet quod tandem fiorum ftudiorum caufi aggredi medi­
tabatur. Pindobonenfem enim leBiffimam Bibliothecam uberrimam fibi mate·
C oncil. Gener a/.TonuXVlL
c z
viem

V
XX
DEVITAETSCRIPTÎS
riem parare poffè intelligebat*, multamque ex nonnullorum literatorwn Virorum
confortio, quad nifi prafens numquam obtinuiffit « Iter igitur, quo cititte po­
tuit Vtnetias arripuit, ibique cum Antonio Zatta Bibliopola fibi devinfiiffimo, cujus curai multum debet literaria Rjfpublica ob praftantiflimas libro­
rum editiones , quibus producendis femper infudat bono omnium eruditorum ,
eonfilium iniit, firmavitque adornanda nempe nova nniverfe Labbe ana Con­
ciliorum ColleRionis. B^eRa inde expeditiore via Fi enuam fe contulit.
Hofpitem a fe vocatum quanta animi fui voluptate Sardmius excepe­
rit, omne officiorum genus, quo ipfum profecutus eft, declaravit. Vir Mu­
nificent iffmus, veraque laudis flagrans non eum modo pro fua dignitatis
fplendore, fed pro fua etiam benevolentia ac amoris fingularis /ludio & do­
mi fua, fuoque contubernio perhonorifice colere ; & apud optimates , Principefque Viros laudibus extollere , in eorumque focietatem adducere , dolo­
rum virorum confortium apud fe vocare , ut nihil ipfi ad bofpitii folatium, voluptatemque deeffet , folicite comi ter que curavit. Verum Manfius
etfi mirifice tot exquifitis ad /olatium Viri B^eiigiofi aptifftmis obleFi amen­
tis deleRari poffet ; nulla tamen alia voluptate arripiebatur vebementius ,
quam Windobonenfem Bibliothecam adire, magnamque ibi diei partem in evol­
vendis libris in fumere. Tanta barebat femper animo addifeendi cupiditas »
ut nec leviter illum attigerit commune omnibus, Italis prxeipue , Impera­
torem , vel tpfam Reginam Hung ari* , ubi faltem ex ipfo occurfu obvia
fefe offerret occafio, videndi. A diuturna legendi contentione revocabant fo­
tum confort i a DoRorum virorum , quibufeum verfari , amicitiamque inire
illi fuit femper antiquifftmum Inter omnes Comitem Firmian virum aque
Nobilem, ac eruditione prtelarum , Virtfque doRis addiRifftmum fingulari
amoris /cedere fibi devinxit- Ob jua merita multum valebat gratia apud Im­
peratorem, tantique aftimabatur ut legationis ad R.egem Carolum Neapolim
munere optime funRo, gubernium Infubria una cum Mutinenfi Principe cui
primus bonos eft , ipfi demandatum fuerit . Tres ibi Menfes commoratus
gratiis bumanifftmo bofpiti habitis , in Italiam rediit, Lueaque receptus
manus ftatim praconcepto operi admovit . Et ft uberem in novam Concilio­
rum ColleRionem adornandam fecum opem detuliffet, multaque jam fepofita
in fuo penu haberet, attamen defiderabantur quamplurima, qua nifi e Vati­
cana Bibliotheca ab fe erui poffe perfpieue noverat. Eo fe conferri, ubi otium
naRus effet, jamdiu decreverat ,
Neapolim iter fuum fubinde protrahere.
R^omam igitur vere anni i7i6. rediit ftatimque ad Vaticanam Bibliothecam
fe contulit, ut fi poffit propofitum , confiliumque fuum conficeret. At cum
infinita propemodum ibi ad omnem eruditionem Monumenta congefta fint ,
Tbefauros illos antiquitatis effodietis , uberiorem materiem reperit , quam
pro temporis anguftiisinfirui poffet . Opera pretium duxit modo fe faRuritm fi *ttT futtm conficeret, reverfufque pofiea Lucam in feriem & ordinem
conquifitas notas referret, Bjsmam denuo regreffurus, ut pacatiori animo ali­
quos Menfes ibidem infumeret . B^emiffa igitur fua contentione Cardinalem
Paffoneum fieptus adiit, qui in fiàs ^dibus ampliffimam Bibliothecam inftruxerat, quam non modo deleRu librorum, fed & ornamentorum pretio fingularem effecerat, quocum primis ob/equii officiis exaRis ftatim in fummam
familiaritatem, ami^
wnit. DeleRabatur mirifice Princeps prxftantiffimus pradoRt Virt focietate , fermonemque maxime de librorum Antboribus, prtftantta, raritate, deleRu, qux omnia praelate noverat, quam fre­
quenter habere. Quamobrem cum prope diem fe recepturus effet in feceffum
quemdam, quem omni & ad delicias, & ad commodum apparatu fibi conftruxerat in Monte Portio, duodecim circiter ab Urbe MilHariis dijfito, eni-

JOANNIS DOMINICI MANSI.

XXI

act, Nt ftcum aliquot dies rttri degeret, fummo comitate invitavit. Locum
Jelegerat in ipfo claufo, quod Sanfii B^omualdi Jodales, difti Camaldulenfis Eremites fanHe religiofeque fervantes, ab omnium aliorum bvninum fo
cietote, vel ab ipfa etiam confodalium converfatione fejunHi, filent io , jeju­
nio, fiacrifque faciendis toti vacant . Quafdam fibi cafas in amaniort ne­
moris loco confiituerat , qua , uti Camaldulenfium legibus fancitur , fingulx
feiun&im addiHa funt Eremitis. Ht cum rudi muro excruiïa fint, ac fimplici cultu ad paupertatem Rjligiofam compofitu ; ipfe fervata forma ad
delicias ujque exornaverat. Quot bofpites humani(fimo Principis invitatu eo
conveniebant , tot cafuia finguhs aftignabantur , in quibus nibil deerat &
commodi ad bofpitium, & nitoris ad voluptatem. Inter alterutram cafam ,
\ qua plurima erant , & feparata, varia intercedebant via (epibus vago or­
dine claufa, buxo viridi conflits, qua ex aquo tonfa, ac intervallis diftinHa (> aditum aperiebant ad fingulas domos , & afpeStu dele Rabant. jîlia
via ad deambulationem magis protraHa bine antiquioribus monumentis diftinguebantur, inde fontium aliquorum, qui etiam ad quoddam claufum , in
quo aves aliqua inclufa bofpites cantu excitabant » deducebantur , ornamen­
to decorabantur. Quadam etiam arborum quorumdam umbra obtegebantur ,
qua tandem tn denfiorem infimul confertorum ramorum quafi tefiudinem definebant . Eo quotidie pomeridianis boris folitam potiunculam, ex fabulis ex
Afia petitis, uftulatifque confeftam, quam Caffc vocant, locufque etiam ex
eodem vocabulo barbaro CaAcaus diitbatur, fumptun omnes bofpites conve­
niebant . Frequens profeRo bujus exotica potionis ufus bac nofira atate tan­
tum excrevit, ut raro merus fit purufque . Attamen multi tum e plebe ,
tum etiam culti urbium incola non fatis ftomaebo feciffè putant , nifi banc
atram potionem, quacumque illa tandem fit fumant, modo nomen Caffe re­
tineat . Hoc etiam ufuvenit ad animi folatium focietatemque Amicorum
alendam : quare locus mifcendis fermonibus, nuntiifque vel veris, vel jalfis venditandis, aut captandis invicem defignatus Caffe vocitatur.
Officiis tanto Principi perfolutis , reliquos invifit amicos . Quare ad
Collegium Romanum fe contulit, Patres Lagomarfinium . Labantem, ac
Bofcovtck Jalutaturus. Fix aditum prutergreffus obviam cafu labuit eun­
dem Patrem Hieronymum Lagomarfinium , quem peramanter amplexus , de
tota literaria contentione, quam cum P. Daniele Contina maxime habuit, in
quam & ipfe licet infeius vocatus fuerat, certiorem reddidit , indicavitque
quibus levibus fcintillis invidit tantum in fe incendium excitatum fuerit
Ipfo comitante ac deducente ad prudivitem , infirufiiffunamque bibliothecam
accejfit, ubi Patra La-ggari, ac Bofcovick invenit, cum quibus de literaria re fermones habuit. In fpi ciendam inde obtulerunt bumaniffimi illi Patres
pretiofam multarum antiquitatum , ac monumentorum colleflionem , <> ali­
quas pracipue tabulas dcpiRas , qut fi fides affectu vetuftati habenda eft ,
nullibi pruftantiorcs confpiciuntur. H<e in antiquis parietibus confeRu funt,
quas piRor quidam in fubterraneis vetu/lioribus locis inventas , prucifas ,
JeHaJque, integras eruerat, ac litura quadam purgatas, expolitafque ita an­
tique venuftati reddiderat, ut nitorem mirabilem, perinde ac recenter a fluo­
rum Autborum manibus fublatu effent, prufeferrent . Quanti facienda fint
buc antiquitatis Monumenta , fi fuppoftta non fint, vel boc unum declarat,
quod lineamentorum proportionem , ordinem, ac elegantiam, colorumque vi­
vacitatem , albarum prucipue , qui colores incogniti antiquis fupponuntur ,
perfpicue proferant. Patrem Mamacbium poftea primus adire voluit, ut fi
Jffn9t^tas ad^ttc prufianti Fico bucere poffet, proefus extingueretur. Hac
Aqgnfi fineeca demijjione ita captus fuit , ut non modo fe comem exbibue-

DEVITAzETSCHIPTIS
, fed arfliffimo tti/m amicitia vmtuh ft ύίβτΐίΐιη ditUrtvtrit * Netfi
polim Rjtma, qua via Monofieritem Caffincnft adiri potefi , ftatim ft coufu/it, nt huerimoervetuftam illam Bibliothecam infpictret, quuque aifiuam
rem proficere poffeut, notate fectmt deferret. lateratwum Virorum fiudia
Manfi adventum Neapolim pruftolabantur , pracipue Comitis Firmian , fnc
twit temporie a negociis Imperatoris confiitutus apud utriufque Sicilia Rjgem legati munere fungebatur. Flares ibi menfes commoratas ό* tempos, &
otium habuit, quo com illis prado&is Viris, pracipnt Martorello , ac Mo­
lochio din verfaretur. Sed com ex ana Vaticana Bibliotheca minori labart
a fe comparari poffc cognoficeret, qu<c rara ibi, net ad fuam rem apta vetufiatis monumenta inveniebantur ; quo primum afiivi calores deferverent ,
nec diverfitas Cali, atrifque in Campania, ac Rjomano agro infefti, vale­
tudini officere poffet, lateam redire decrevit , inibique rebns fitis utcumque
compofitis Romam reverti. Hoc vere infequentis anni effecit, Urbemque pe­
tens piares Menftt in Vaticana Bibliotheca tanto afin fiudii, ac laboris infumpfit, ut in feribendo ac legendo, evolvendifque tbefauris illis antiquita­
tis , multifque non adhuc bene perpenfis ad exemplaria conferendis, animi fui
contentionem ad decem ufque horas in diem protraxerit. Summo quippe ma­
ne ex S. Maria in Campitello adibus , ubi morabatur, ad Vaticanum fe
quantocius conferebat, tantumque temporis, quantum ad cibum fumendum
fufficere poterat , fibi fubducens , reliquum diei integrum leBioni, feriptionique dabat. Sub vtfptram domi fefe recipiebat , agre quidem, cum inde
fibi abfcedendum effet, fummamque voluptatem abrumpere cogeretur. Cardi­
nalem interim Fajfionenm, quando ipfi vacuum fuerat, frequentet adibat ,
quotum de fuo infiituto fermones habebat, Viroque apprime in omni erudi­
tione verfato qu<t a fe congefia fuerant fubfidebat, ipjumque quafi ducem
in tanta rerum copia fufpicabatur. Quod ita gratum illi erat, tantaque amtni fui voluptate afficiebatur, ut Manfio ampliffimam facultatem fecerit in
eadem Bibliotheca pro fua voluntate immorandi, utque etiam rariora in plu­
teis fepofita quacumque monumenta ipfi paterent mandato fuo effecit, quippe
quem penes fumma in eamdem Bibliothecam authorises erat. Tantum eft dofiorum hominum, qui cum nobilitate fcientia, etiam animi nobilitatem costfungunt, in liter as, bonafque artes ftudium, ut fe praclare feciffe putent, fi
eafdem pro virili foveant, iijque qui fidentiarum bono allaborant opem, fa­
voremque praftefit. Quod contra evenit quibufdam animis parum ingenuis ,
qui numquam depofitis Natalium Maculis , potius invidia tabefiunt , quam
patere finant tbtfauros antiquitatis , perinde pretium: amittant , fi in rem
publicam aliorum Iaborts educantur (a).
/
Rom*
—------ ——-——----------------———

-i----- -

... -, —

7

( a ) Sljttntt ftcrrtt £w. fJwti** D·nt»icifn Menfitu» facile ex litttrii ttnjictn li­

er* ,
pro txbturitndif BiUitlbtca Vâticoue
rtuttit ftipplktitt ipfit Priecrpt rtddida Axtmu
k ipf» ft Mnt.

.S

Dei due Soggetti , ch’ella mi acceona aver
idea di prefeiegliere per la iovraintendenxa al­
ia grand’Opera Labbcana, m’è folatnente no­
to il nome di quelio, che dimora in Firetue,
e i’ ho in qualebe Aima ; deli* altro poi dimorante in Venetia, non poffo dir coit alcuna ,
poichè affiito di Ini mi ritrovo aD'ofcuro. Siccome poi da lei fano ricercato dei mio parere,
JeGderando che a' (uddetti doe Soggetti preftaib Ia mia afliAcDza , c dafii loro la liberti

di efaminare i Codici della Vaticana , di cni
tengo la Prefecture ( poichè apponto a tale
effettoa fuefpeie è determinata mandarli qui);
non mi pono rifolvere a darie «cran configlio, ftantechè non ho cognitione deU'abiiitè
d'efli due Soggetti in tali materie Dirù bene,
come ferilD in altra mia, eflere neceffario, cbe
mandi Perione dotte , ed intendenti , trattandoG di daminar Carte, c Codici molti intri­
cati.
U unico cooCglio , ch* arrei a fnggerirle
( giacch’è difpofia di db fer efeguire a pro.
prie rpefe ) fi è, che procari, cbe il P. Gio.*
Domenico Manfi della Congregatione della
Madre di Dio fi difponeflfe a qui venire. Q>efio iolamente io conûdero capace di diflbterrarc

J O A N N I S DOMINICI MANSI.

XXIII

Λ,μμ Mr tem/xrr luHus fat ex morte <S7. Pontificii BenediHi XIV.
γι ob eximia Virtutis tandem non ab Urbe fiolum, fed ab omnibus nationibust vel ab iffis infenfis Cbriftiana Rjligionis boftibus fummo bonore colebatitr, quafi delapfins e Calo effet ad totius Orbit gubernium frac/art regendttrn, M novi Pontificis creationem fiemmi Senatus Principes ex diffitis
crf4m regionibus afriti Rjsmam convenire ex antiquo inftitutu de bent, qui in
Vaticanas ades, ubi extruHis cubiculis recepti fiunt, concedant. Inde foftea egre­
di cuique nefas eft, Claufinmque tanta religione fervatur, ut ad illos aditus
ncc ad anticos > familiarefiqne alio modo pateat. Hac occafione , cunt Mail·
fas quotidie ad Vuicanas ades accederer , fafitts fua folita officia vel fer
Nuntium velfer fi ipfum, fortafle ex ftculiari ftrmiflu /acri Senatus ,
Cardinali Paffioneo perfolvebat, & fafius ad boram ufquc colloquia pro****- Hinc Manfi nomen apud illos fractari(fimos Principes» Jut bore
Faflioneo plura de illo colloquente, commendari capit, ac in omni literatura
inter primos Italia Viros praftantes accenfitri. Cardinali etiam Rjeggpnico ,
qui Pontifex Maximus renuntiatus fuit , mirifice gratum erat tot fiapientiffimorum Principum calculo Viri ingenium laboremque probari, ut in deleriu
foftea eorum, quos in fummum Cardinalium Senatum optandi funt , fra
oculis fieHarum Virum baberet. ProfeHo multi, iique frobatiflimi Viri, in
eam fintentiam venerunt , Pontificem optimum tunc temporis in Manfium
mentem, propofitumque defixifle , ipfum inter alios ad tantum bonoris gra­
dum aflumendi.
Verum frac/ariflimi honores, quos Manfio deferri fofle quidam fufpitari, quidam etiam vereri capemnt, novam ipfi invidiam procrearunt. Ma·
num jam Lucam reverfus appofuerat ad purgandam DiHionarii Enciclopedici editionem, quod cum primum Parifus fummo omnium plaufu prodii(fer ,
Lucenfes nonnulli e re Uter aria non leve aliquid fi faHuros putarunt, fi pro­
priis typis caftigatum. illuftratumque denuo prodiret. Hac maxime Manfio
provincia demandata fuit ut pro operis dignitate opportunis notis affofitis
fi quid Jubeflet erroris corrigeretur, ut in omnium manus nova editio libri
devenire abfque ulla fiufipirione poflet. Ut primum volumen in lucem prodiit,
ftatim ad eos qui librarum cenfura prafunt, delatum fuit, cumque jam Parifiana editio profiripta effet, ac anathemate confixa, bac in Manfam inju­
ria a finis amulis apud probos omnes conflata fuit ,· ipfum nempe ad libri
correHionem vocatum fuifle, ut quafi nominis fui autboritate errores fove­
ret. Notulis enim quibufdam, ut ipfi opponebatur, ubi opus effet afpofitis,
non tolli errores, fed liberius permitti videbatur. Pontifex ipfe banc Man­
fio inuftam notam ubi intellexit ita averfam mentem fumpfit, ut Patri Fre­
derica Sartefebi totius Congregationis moderatori teftatus fuerit, maxime de­
lete , quod Vir fummus , & in magna apud omnes aftimatione ea ftudia
profit cuius effet, qua fua laudi iniquiffimam maculam intulerant, quam nul­
lo paHo apud fie diluere potuiflet. Hac nt primum illi ab eodem Friderico
Sarteficbi per Epiftolam patefaHa fiunt , non alacriter modo paruit , ër
omnem ab fie abjecit fiuficeptam provinciam ; Verum etiam nullam pro fie
Cate­
rm dalla Gran Biblkxeca Vaticana cote de*
gM dellc fatiebe t ch’ ba imprefo ; cd a tai ,
ptaccbè ad ogo'altro accordera i’acceflo inogni
tempo, cd ora alia medeiiau . La coafielio
taterfi <|i Ini, ficcoox qoeilo, il cui nome ci*
indo cofmcoo, pub accedere ad ogn’altra Bi*
ouoteca u d* Italia, che d'Oltnmoaii, icaza
cba per lui fia taiojoo di verana raccomanda*

tiooe . Lodn inuoto le booae intenaiooi di
lei, aè poflo ta non ammirare il grand*aoimo,
coo cui fi accinge ad ooa il laborloia , e diC*
pendiota Opera. Tali tana li aiei tantianenti,
de'quali potrà fer» i riene , fe li cooofce giore*
voli, e intanto le auguro dal Gelo ogni febciti.

c tofi**.

XXIV
DE VITA BT S C B I P T I S
caufam dixit, nec purgare fe apud Summum Pontificem opportunum duxit ;
ratttr fe melius otio fuo confulere » ac tranquillitati, fi tempori , ac obli­
vioni omnia relinqueret. Facuttm enim illi erat in fui defenfionem afferre
aliquorum Cardinalium prufiantifiimorum facultatem fibi faftam purgandi
Operit, plane perutilis, fuffragiumque quo Luctnfium confilium approbarunt»
Sed ftmel impreffe animis Principum infenfic mentes nunquam ut plurimum
ita revocantur, ut prima rurfus locum habeant .· nec iniqua nota oblittran·
tur, cum nec aditus ad ipfos facilis, & aliorum officia ]emper defidcrcntur.
At cum impendiis Antonii Zatta, qui comes ei in hoc itinere fuit, Ro­
mam denuo fe contulijjit, Bibliotbccu Fatican* Codices invifendi gratin, ibi·
que ambo ad ofeula pedum intromiffi effint, Sanftiffimus Pater Clemens XllL
quafivit a Manfio, quibufnam ftudiis tunc addiftus effit ? Refpondenti
Manfio in novam Conciliorum Colleftionem incumbere, fubjunxit Pontifex .·
P. Manfî ci è nota la voftra virtu , percio fare ai sa i mcglio impiegarla
nella grand' Opera de’ Cone il), dt quello che nell’ E nc i doped ia . Rpprebenfio quidem mitiffima fi ob calumnias ei inuftas conferatur animi Pontiff
cis exaretbatio! Utri faut deinde benediftione collata, addidit Pontifex inter­
rogans Manfium, Vole te nulla? cui ipfe refpondit; B. P. la facolta di dar
cento benedizioni in articolo di morte/ aliaque permulta , qua obtinuit ,·
fient & Antonius Zatta eadem ipfamet occa[tone. Robuftiffimi erat corpo­
ris habitus adeo ut in reditu cum ipfa Antonio Zatta, Fenetias verfus, ut
qua R,omx collegerat» digereret, Auriga jam prope Fiterbum relift a RJbeda, ipfe nec ferventis aftus timore percitus , nec montis afcenfus , totam
viam pedibus percurrerit , nulla atatis grand<ev<e ratione habita . Ex quo
faftum eft, ut Fenetiis in domo ejufdem Zatta letbaH corriperetur morbo
adeo ut a Medicis jam deftituere tur , attamen divina auxiliante ope, fumtnifque curis, <y impendiis amiciffimi bofpitis ad priftinam valetudinem re­
da ftus eft,
Manfius interea in patriam redux , cum ingemo ita pacato com­
paratus effit, ut nec profpera nec adverfa vix minimum moverent, omni
fepofita folicitudine fuis ftttdiis vacabat, nec Conciliorum modo nova Colleftioni perficienda allaborabat, fed etiam ad ea omnia, quu Uterorum bono
effe utcumque putabat, mentem operamque convertebat, Fabricii jam anno
1754. Bibliothecam mtdiu & infima latinitatis notis, additamentis, ac mul­
ta autorum ferie iUu[iratam Typis Patavinis publici juris fecerat. Pii Π,
dum quotidie pralo /ubmitttrentur Supplementi Labbeani immani labore adorudla volumina, in lucem prodierunt Orationes ex manujeriptis Codicibus par­
tit» eruta, partim hinc inde difperfc diligenttffime fimul colle fta , qua etiam
argumentis ( quod nonnifi apprime in omni literaria hiftoria Ferfato facile )
adornata notifque illuftrata fuerunt. Novam pariter editionem praftantijfimi
Anae leti Rjinfeftuel additamentis nonnullorum Theologorum auftam pro­
mendam curaverat, in cujus operis fine Epitomen moralis doftrina, (y Ca­
nonicae ex Bullis prucipue aliifque operibus Immortalis Pontificis Benedifti
XIV. concinnatam adjecit. Sumptibus Joannis Baptift« Albrig^i publico Oo·
natum fuit anno 1758. Ad Balutiana antidota, ferme eodem tempore» no­
vis ineditis monumentis, praefationibus , notis , adornanda fua ftudia divifit. Opus in quatuor Fblumina diftributum diftinfto cbaraftere, charta nitida
Lucenfibus Typis prodire capit anno 1761, Nec calamum eodem tempore
removit ab illuftranda notis prxftantioribus hiftoria Ecclefiaftica Patris Gra­
vefon» qu^e Fenetit's anno 17Î1. imprefia fuit. H<ec porro erant Ftri obleftamenta pluribus ( etfi arduis ) ftudiis infudare, (y ne una contentione animus
defatigatus tandem infringeretur > modo ad bifteriam Jaeram , modo ad mo­
ralia»

JOANNIS DOMINICI MANSI.
XXV
»MZi4 , uune ad philologies» quodque mirum eft modo etiam ad latinam Pœfim fie convertere . Quamobrem ut fitdulo agrorum cultori advenire folet ,
quod cum fegetes mature]cere, fruRufquc re(pondere fiuo labori ceperint ,
tante fiunt opes , Tbefantique » ut quibus gaudere magis debeat prorfus igno­
ret . Latinis verfibus , quibus componendis , nifi adolefirent , nunquam ftudium fiuum navavit, /ucciffivis boris deleRari jam fenex capit» cum mufa
jam frige fcere fiolent, 6* carmina omnino jacere. Quare nonnulla Epigrammata confecit » qua bac npftra tempeftate pro nitido ac polito eruditorum
guftu quafi omnino exolefcere vifa funt ; horum aliqua tamen cum ab hu­
maniorum artium amatoribus non improbata fuerint» ipfi etiam anfiam dederunt
ut Jua vita feriem exametris & pentametris defierib eret, tum Laurentio
Gratiani, qtd. Medica .Artit non minus peritus» quam adbmnem leporem»
ac falem comparatus erat» quocum familiariffime quoad vixit arebat » ver­
bis » jocifque ludent boc Difticbo eum in conventu Jnotum Con/odalinm ex­
citavit.
Gratia nulla tibi eft .· quamvis det gratia nomen.
Tc Medicum populus.* non medicina facit.

Pluris tamen aftimabat Virum boneftijfimum, qui nihilominus ftatim » ut
promptijimus erat » etrufeo Epigrammate refpondit : Ipfum inquiens , in
eruditione non magis valere quam boves oui arandis a$ris infudant , fed
mcjjis aliis cedunt i quare eruditi Viri laudem fibi praripere , magis quam
mereri ut boves» qui revera nomen familia , ipfi vero laborem- jugumque
aeffierunt.
Dum bis ftudiis» remota omni aliarum rerum cura , quieto animo va­
caret, jamque atate ad feneRutem vergente» annum enim Jeptuagefimum ex­
pleverat » quidquid fupererat Vita fiua temporis , ac Virium , impendendum
fl” tffie /peraret in adornandis novis ad Eruditorum commodum lucubratio­
nibus» donandifique Republica literaria fui ingenii maturis fruRibus, fublato inopinata morte e vivis Jofepb Palma» Lucano Arcbiepifcopo , omnis
[ludiorum ratio turbata fuit, in omnemque animi dejeRionem conjeRus. Cum
etenim Summus Pontifex BenediRus XIV. Rjmpublicam Lucenfem , huma­
nijfimofique illius cives fingulari amore profequtretur » tum ob fianruinis
conjunRionem » qua Jua familia cum illis erat conjunRa » tum ob officia
fumma comitatis » ac benevolentia > quibus, dum Luca prima fiua juventu­
te conftitiffiet cumulatus fuerat , Senatui induiferat , ut quadam ad inftar
dotis pecunia fumma erogata in novum Ecclefia Luc enfis proventum , penes
ipfum facultas effit trium Virorum nomina confcribendi » quibus Summo
Pontifici delatis» quem ipfie probaffiet, eligerer. Senfit ftatim Manfius om­
nium Senatorum animos in fe effit cvnvcrfos » nomenque /uum pro certo in
eligendorum numerum recenfendum. Quare coaRo Senatu in Manfium om­
nia Senatorum fuffragia eligendum convenerunt» dein in Patrem Martinum
Ί*renta ex Servorum Maria ( uti appellatur ) Ordine , poftremo Vincent i us
Torre Ecclefia S. Petri Majoris prapofitura ornatus eleRus fuit. Ubi no­
men Vincentii Torre inter eleRorum numerum relatum quoque effit i/fi ut­
cumque innotuit, inopinata voluptate perfufus fuit, in fipem ereRns fe poffie
ex bis vadis ac fcopulis tuto emergere, ac in fiuo cubiculo» ftudiijque confiftere. Sanguinis enim, ac amicitia vinculo cum Vincentio Torre devinRus
erat, ipfiufque praelatam ingenii indolem noverat tum ex affidua cum eo
totaque ejus gente confuetudine » tum quia ufique ab ineunte alate ab ipf0
animi, ac rerum Juarum moderator» ac quafi parens obfervatus » femperoue
Concil. General Tom. X ΥΠΠ.
d

XXV!
DE VITA ersCMPTis
dtlrilus fuerat.^tatis jam fenefcentis fibi confcius, ttfi viribus conflaret,
***** banc pro fe-sanfam afftrre /metre pqffet, ac pr0 virilicurare «r fi.
bi inele&em W Epifcopatum Vir atate adbuc florens proferretur. £^β0.
hm fiatim dedit ad Cardinalem Cavalcbini, ?» prodatarii munere apud
Summum Pontificem /ungebatur, in qua Confohritd /ui majoribus quibus poterat laudibus animi ornamenta efferens, ut ipfi tonsum munus demandare­
tur orabat, & obteftabatur. Se enim imparem, dicebat, maximo fyftinendo
oneri, vel ratio haberetur atatis [na, vel animi fui imbecillitatis » omni
pro dignitate muneris adjumento virtutis defiituti. Se prqfcfto ducere fibi piaculo , fi hac reticerer, fummumque Pontificem latere utcumque pateretur . Epifcopum Lucenfis ^publica magnis iifaue difficillimis curis
Jubeffe, & ubi Mttftuts beneficiis, fuit Principibus obftriRi font » etfi nibit fibi de fua Rjtpublica verendum effet , tamen ne validiores quidem pof
fe in gradu confiftere . Pirum /ratium viribus , ftudiifqne ajjiduis confitmptum, quod Pirtutis robur opponere fi Ecdefiaftica jura vel pravis Cost filiis
convelli videat, vel autboritate infringi? Divina (*r humana fus deque ver­
ti ac pcrmifccri neceffc erit, fi connivere plus aquo deprehendatur . M
bac accedere Diecefim longe, lateque fines fuos extendere, magnaque ex par­
te alpinis Montibus efie pofitam , quo acceffus afper , praruptufqm, fpem
omnem fibi eripere, a fe luftrari unquam poffe , prafentiaque cognofci. Pre·
cari igitur
obteftari ut Pontifici Optimo enixas fuas preces , ac fua vo­
ta exponere dignaretur » Et fi qua laus fcientia, fi quod /pecimen Virtutis,
quod nullum in fe effe perfpicne cognofcebat, Pontifici mentem injicere potuiffet fortaffe» ut Je in Epifcopum eligeret, fciret fe maximo beneficio cu­
mulari , fi tantam pro fuo Con/obrino habere vim poffet, ut ipfum eo honore
donant. Se profefio quamdiu vita fpiraret fua gratum futurum , nnllamqm
oblivionem memoriam tanti beneficii deleturam. Hac epiftola ut Cardinali Cavdibhiio reddita, ftatim ad SanUiffimum Pontificem delata fuit, qua audita in
Cottfilium venit Virum a Manfio laudatum in Epifcopum Lucen[em eligendi.
Pirum cum male aflefta valetudo Kincentii Torre ( etfi incertam vê­
tu dintitu protrahenda fpem faceret} cum viribus atate adhuc florente profieret: Tamen non levis fufpicio apud Medicos erat ex anxietate refpiratinnis, & ajfidua tuffi tabem aliquam in pulmonibus ineffe, purulentumque
vicus foveri ita ut m fummo di/crimine verfar i vel ipfis Amicis videre­
tur, Pa&a a Summo Pontifice eleftio eju/dem Torre, ut per Tabellionem
innotuit tanta illum voluptate perfudit, ut quafi jam omnino valeret » Ejomam quam primum pergere decreverit, ubi expeditis, qua fibi agenda erant,
Epifcopali Ordine infignitus ftatim in Patriam reverteretur. Oborta interim
inter Ejsmanum Pontificem ac Lucenfem R^cmpublicam de penfibnibus im­
ponendis levi controverfia, negotium bafit * cumque jam prope diem fpeci­
men exhibiturus fua /cientia coram Pontifice /e pararet, nuntium ei miffiun
fuit ne condifta die ad Pontificias ades accederet, /ciretque fisum periendum
differri. I/es tandiu proirafta eft , ut radio afleblus melius fibi profpicero
putarit, fi re infeHa, in Patriam reverteretur, ibique ut privatus degertt ,
ac domi fua quie/cens meliorem opperiretur fortunam . Morbi interim vis
non remiffa modo, fed ex hyemis rigore vebementior fafta ipfum paulatim
abfiuntre, ό* corporis vires exhaurire capit: denique Martio menfe dum
ruri moraretur ut Calo mitiore frui poffet, ultimum diem obiit, eadem vir­
tutis, ac innocentia laude, qua totius Jua vita curfum pie, /anfteque du­
xerat.
Eledii .Antiftitis obitu, ex candidatorum numero unus fuperftes relin­
quebatur Manfius : Pater enim Martinus Trenta, cum & ipfi interno mor­
bo

J O ANN IS DOMINICI MANSI
XXVII
bo laborare: , novam expertus medicamenti vim , potionis nempe cuju/dam
in pice dilut* » quam Gallice eau du Coud ran appellant, in Jummam an­
xietatem, difficilemque anhelitum inopinata morte abreptus fuit . Miror equi­
dem quod Itali, qui Patres /cientiarum /unt , ita alienis moribus addiXi
ftnt > ut propria, quamvis fi*piffime meliora parvipendentes , incredibili vo­
luptate peregrina ampleXantur , qua /*pe inutilia , fi*pe cenfui , fepijfime
valetudini incommodum afferunt; & ut medicamenta, ita & vit* injtltuta,
quaruntur. Omnium bonorum luXu vere Rjhgiofi Viri mors tum Civitati
tum Senatui innotuit, qui ob virtutum fuarum pr.eftantiam ab omnibus cui·
tus, dignus tanto in Patria honore habitus fuit . Quodam igitur quafi jure
Manfius a Senatu, in numerum eligendorum rur/um optandum effe , nec in
dubium facile revocari poterat. Quare pro virili Senatorum fiudia a fe re­
movere & precibus, & amicorum officiis interpofitis (ludens , hoc praejudi­
cium antevertere poffi pro certo habebat. Verum ut Confcripti Patres indiXa die ad eleXionem convenerunt , Manfique nomen in concione prolatum
fuit, non fuffragiorum confenfu modo, fed
omnium plau(u probatum fuit.
Lucam redeunti, Promam enim perrexerat ut Comitiis /u* Congrega­
tionis intereffet, dum fenis in Conventu quorumdam literatorum hominum ,
quem penes fe Pius Giannelli Vir bonis artibus apprime deditus comes , bo­
nefiu/que fiudioje vocabat, redditum nuntium fuit per epiftolas , quod ad
Epifcopatum Luc e njcm denuo a Senatu eleXus fuit. Subticuit primo Man­
fius filentio premens Jui animi turbationem , nec cau/am ftatim fubit* me­
fiti* aperire opportunum duxit. Sed cum fatis latere internus animi *ftus inJpeXantium oculis non poffet, rem rotam aperuit, omnefque nova l*titia af­
fecit. Quare illi certatim gratulabantur honorem quem diu reddi debere ple­
no ore pr*dicdbant.
Jam antea Rj>m* dum aliquot dies immoratus fuerit, pr*/cius, /eu
'veri"* timens ne in numerum trium candidatorum rurfus accenferetur, Car­
dinali Cavalcbinio enixas preces obtulerat , ipfi prt/entia teflatus, propofitum fuum , iam per Uteras alias ipfi fignificatum, altius b*rere animo fuo,
nec ab eo ullo paXo recedere unquam poffe ; etfi res fu* morte eleXi fui
confobrini immutat* utcumque viderentur. Quare ipfum obteftabatur ut &
fuam autboritatem, & validiffima officia apud SanXi[fimum Pontificem in­
terponeret, ipfique fuum conftlium aperiret, ne in fe eligendum mentem ali­
quando converteret. Qu* enim momenta quondam prorfus dimoverant ah
omni vel levijjima cogitatione, qu* obrepere pofitt tanti fubeundi muneris ,
eo modo longe validiora efiè, cum ad /ep magefimum duo ferme asms accefferint. In bac profeXo *tate nec e re fua , neque e publica Ecciefi* utili­
tate fe faXurum putabat fi banc dignitatem fibi deferri Permitteret ; quin
probi cordatique jintiftites preces afferre /olent, ut ipfis liceat /ummam
provinciam abdicare, curarumque infinitarum molem deponere. His confeXis
Luc* receptus /uis fiudiis pacatiori animo , quafi nibil fibi impqfierum ti­
mendum ejfit totum /e dedit. Decimum jam Labbean* ColleXionis volumen
pr*lis Vtnetis fubmittebatur , & ip/e, perinde aa tempus aliquando deeffe
poffet, nervos omnes intendebat, ut qu* imprimenda Jubinde erant, in prom­
ptu haberet, numerus enim voluminum vigefimum longe excedere /uppufaba­
tur. His ftimulis quotidie excitabatur, ne quid fibi adverfi contingeret tum
per *tatem, tum etiam quia tempore 6* otio utendum efl ftdulo dum va­
cat: femper enim homines temfus fibi /ero fientiunt deeffe.
His diftento fiudiis, nibilque amplius verenti, en nuntiatio reddita per
Epiftolam a Cardinale Negroni mandato Pontificis /criptam, ipfum tandem
ad jtrcbiepifcopalem fu* Civitatis fedem implendam deleXum fuifle. Vtx/aConcil.General.’ïons.XNm.
d x
c i le

XXVIH
DE VITA ET SCRIPTIS
cik diElu quanto ip/um malefti* dolorijque finfu aHaium nuntium affecerit,
incredibili enim perturbatione commotus , ac quafi oppreffus , nec rcfpon/a
amicit t honorem groculantibus, fuppetere , nee quid confilii fibi /umendum
ignorare omnino videbatur. Senfit enim ftatim quam «efre laturae effit , a
libris ac ftadiis omnino divelli, & antiquam vivendi confuetudinem pror/us
immutare debere: inde quam fibi provinciam affumendam, quod curarum onus
fuis humeris imponendum » in quos tempeftatum fluRus conjiciendus effet.
Proftratum amicorum corona , qui aderant reficere curantes , rem aiebant
non ita arduam effi, ut fibi fingebat; Nonnulla enim, fi Orocul con/piciasttur, inanem timorem injiciunt, qu* propius admota , quaμ larv*, ttmbr*que evane/eunt. Id quotidie evenire /olet in bis omnibus , qua maxima ha­
beri /olent dum turbata mente /u/piciuntur, quippe qua primo cfpeElu ita ar­
dua apparent, ut etiam paratiffimum quemque virum e gradu dejiciant. Sed
/actli aditu eo /*pius adnitimur , quo nec obtutus convertere poffe confidi­
mus , 6* ubi eo gradum ducimus /*pe voluptati funt , qu* nec poffibilia
putabamus. Perum b*c nec fubjicienda erant Piro, quem longe pr*ftantioru
argumenta movere poterant Quare aternis Providentia: decretis fibi omnino
acquit/ctndum tffe ftatim duxit , /eque non humana /ed Divina mente de­
lectum, quem nec ullius prtftantis Piri /uffragatio, aut .Amicorum officia ,
eo advexerant.
His igitur tandem excitatus , & maxime ne viri probi partibus ullo
patio deeffet ( nam per amicum jam antea epiftola Rjcmam miffa fuerat,
qua declarabatur ip/um a /uo propofito dimotum /niffi ) literas reddidit
Cardinali Negronib , quibus gratias illi referebat maximas , qui incredibili
benignitate ad Jc Epiftolam dederit, qua de βία tIt El tone certiorem reddide­
rit , tum etiam Pontifici optimo, qui nihil fibi merenti maximum honorem
in fua patria contulerit . Ægre quidem perpetuum vale /e dicere fuis ftudiis, cum Epi/copalis muneris cur* nec otium , nec tempus ad legendum ,
/cribendumque fibi effent impofterum datur* . Agi /e pro/eEio in immen/um
Mare, reliEia tranquillitate fui con/utti contubernii r ac humilis /ui cubicu­
li , fraElis pene viribus & in ea <ctate conftirutum , in qua gratius nihil
Piro poteft evenire, quam ut in tuto /e rteipiat, incerto/que vit* curfus
labore/que quieto animo finiat. Se pr*terca ad Ecckfi* gubernium vocari
populos regendi arte omnino imperitum, ac ignarum ubi vada /copulique la­
terent. Una tamen /pe refici quod qui Ju* Providenti* vi ad Epi/copalem
dignitatem vel invitum /uftulit, D. 0. M. omne etiam auxilium qua cur/um tentre, & tempeftates eludere poffet fibi effer colluturus.
Rjtmam igitur Martio meuje ( dic ti. Mart. 17SJ. ) /e contulit , ut
Summo Pontifici /e fifterct , a quo probatus in publica fitmmi illius Sena­
tus concior* Epifiopus renuntiaretur . Perbenigne exceptus fuit a San&iffimo Principe, eique /uum ob/equium, fubjeElionemque teftatus, gratiis aliis,
/upphees preces exhibuit, quibus /ubmiffe petebat, ut expen/arum , qu* fibi
/ubeund* erant, partem fibi aliquam remittere dignaretur, ut poftta pro/uo
voto majores populis /uis eleemofinas erogare poffet. Unum e /ua gente /te­
perefie, qu* ex improvi/a fratris /ui minaris /e natu morte, extin&a fuit
cen/umque (7 fortunas omnes difirallas /uiffe. Se etfi primogenitum, omnia
* je jura ufque ab ineunte *tate abdicaffe , /eque ita impofterum ab omni
pecuniarum qu*ftu alienum vixiffi , ut qu* in pretium laborum non levia
emolumenta fibi /oluta fuerunt, ne teruntio quidem /ervato in comparandis
Aàr/x, maxime ad /ua ftudia neceffariis, & in ornanda /ui Collegii BiHiotheca, tnfumpferit. Oblatas preces futuro Senatui in Men/em udprUis indU
fio perbenigne remifit, ipfique gratulatus /ua ftudia , ac pr*ciput Novam

.

Lab-

J O A N N 1 S DOMINICI MANSI
XXIX
Labbean* Coileflionis Conciliorum 'ditionem ab Antonio Zatta fibi jam per//·«·» curatam, dijcefium λ Je permifit. Quanta vero apvd Patret fummi
i/littf Sénatus in commendatione effiet Manfius , vel boc unum declarat
ytod fupplicem libellum illis in Confiftorio oblatum , in quo ut tax* ex’
penfarnm, qu* fingulis pro rata in vefligal cedunt, ut ex parte fibi donarenter rogabat» eo tempore» quo nullum iniquius excogitari poteft , non modo incredibili liberalitate, verum etiam fumma alacritate remijerunt . Annon* enim caritate tota Italia, fed maxime B^oma premebatur , ob ingent em frumenti vim» quam alio a (portari ac diftrabi ab bis qui rei frumentari* pr*fiunt » fidentes nimis agri fecunditati, permijerant . Quare Principes illi angebantur urbis totius fumma egeftate,
cum quotidie ex 'vicinis
oppidis incol* turmatim in Urbem confinèrent, ne fame afiumpti extremum
diem obirent» communi malo largioribus pro eximia pietate elcemofinir profpicere adigebantur c Adeo ut aliqui Cardinales eximi* fanilitatis Viri ut
largiorem ftipem egentibus fuppedit arent » fuis omnibus confiumptis Vefligalibus, cenfium etiam imminuerint, & e proprio patrimonio non mediocrem pecuni* [ummam diftraxerint.
Indifla die, qu* fuit fexta Aprilis, qua caram Summo Pontifice pu­
blicum fu* [cienti* fpecimen documentumque daturus erat, ftatim ut in ge­
nua provolutus periculo fe fubjecit, momentum injolita benignitate ipfe Sanfliffiimus Pater adjecit » cumque ab examine abfolvit , b*c m viri commen­
dationem proferens: Luculentum de tua idoneitate teftimonium babemuj .
Pontificio oraculo probato eleRorum examinatorum catus non gratulari modo
pr*c larum honorem, fed novis laudibus pleno ore perJeq nebantur. Nona die
Wf^m A/ienfis in Senatum vocatis Patribus , iifidem diverfa opinantibus
circa rationem opportune profipiciendi annon* caritati, quo Jaflum fuit ut
ad plures boras condo protrafla fuerit , animique Cardinalium t*dio affice­
rentur; tamen Manfi proclamationem a Pontifice faflam in Arcb/epiJcopam
Lucenjem pergrate exceperunt, quodque Jummam admirationem creavit, fupplicem libellum non modo fine moleftia audierunt, Jed unanimi etiam conjenfu fupplicantis votis paruere. Demum Cardinali Enrico Eftuardo Rhegio
cum Janguine pr*claro, tum fingulari Pietatis ac Rjeligionis ftudio omnium
ore commendato facultas facia fuit ab eodem SS, Pontifice, ipjum in Epifcopum confecrandi, quod fupplicibus precibus petierat.
Rjgius Princeps dum in Tufculana Civitate facris peragendis in Paficbate immoraretur, tertio die fefio , novo permiffiu Pontificis extra Urbem
folemnes ritus babendt confiecrationum Epi [coparum, ab ejus manibus, pom­
pa qua tantum decebat Principem, & Ordinem Epificopalem, & infignia di­
gnitatis recepit. Florenti adbuc <etate Cardinalem Eftuardum » qui ingénu*
innocenti* indolem fronte ipfa exprimebat , feni imponere manus , cbrifmate
Jacro inungere, ac in Epifcapum folenni ritu inaugurari, vix fine pietatis
ftnfu , 0· ut verius dicam, lacrymis nemo pr*fens afpiciebat : Tantum in
Viro juvene Majeftatts » ac decoris fpecimen : Tantum in fene demiffionis
modejbi*que documentum elucebat. Gratiis babitis Rjgio Principi, ad cujus
Ædes poftea deduflus, bofpitii etiam honore cumulatus fuerat » R^omam al­
tera die rediit, ut qu* fupererant fibi obeunda apud illius fummi Senatus
deleHos Viros, (r pr*cipue apud Summum Pontificem officia perfolveret .
Inserim a Pompejo Batoni ftudia aliquorum Confodalium ut Mati[tus in fua
Congregatione *ternum viveret depiflam effigiem obtinuerunt . Ardua qui­
dem res erat Virum in fumma commendatione maxime apud exteras na­
tiones ob excellentem pingendi artem, qua pollebat» co tempore quo Nobiliares adven* Rjtmam frequentes ventitant , (r magno pretio fuas -effigies ad
vivum

■

I
■
I
I
■
1
1
1
I
1
I
I
I
I
I
I
1

*

I

i
’

j
ii

’

DBVITAETSCHIPTIS

vz-uwm pi&as comparare curant, adducere Mt aliquam bar am ab inceptis ta­
bulis conficiendis /ubtrahtrtt, & manum operi admoveret. Tanta valet pr*·
ftantiffimus piHor ingenii vi in effingendo caloribus quocumque vultu , ut quos
depifi* tabui* referunt, ipfos & audire & videre , pr*feutiaque cognofcere
videamur.
Rj>m* rebus confeclis Lucam fiatim rediit, die nempe z.Maji Senafqne adveniens ibi per diem integrum canftitit, ut amicorum quorumdam fa­
ciet ate /rueretur » novamque quam conftruxerant Librariam Cellam , multis
jam refertam libris, ac maxime ineditis quibu/dam Voluminibus, infpiceret.
Conflitit etiam apud Epifcopum Saminiatenfem Dominicum Poltri, Virum
tum literis, tum virtute, & maxime ftngulari humanitate commendatum ,
invicernque & curas Epifcopales, & ftudia communicarunt. Lucam ut per­
venit , ex omni ordine Viri gratulatum venerunt, nec folum confuet* a Se­
natu gratulationes perfolut* fuerunt, verum etiam finguli (y fua ftudia in
illum, <> voluptatem qua maxima afficiebantur declarare geftiebant . Etfi
h*c fuomm Civium amoris documenta grato animo exciperet, tamen in fuo
tandem cubiculo receptus obortis la crymis ; en ( inquit ) omnis fpes otii pr*frt
feriptionem, ac leflionem, ac fohta ftudia extinfta voluptas, en
penitus fublata privati hominis felicitas. Modo alieno [ludio, alienes volun­
tate agemur.· Faxit Deus ut fecundo curfu inftitutum, captumque iter te
neamus. Quantum valeam vix mihi ipfi confcius: boc unum fcio me tanto
ferendo oneri & per «tatem , & virtutem animi prorfus imparem . H*ftt
ftmper alte animo infixus hic ftimulus, (y nonnifi agerrime memoriam re­
fricare prateriti otii , ac folitudinis patiebatur. Suum cubiculum, fuaque
privata Cella Libraria, Bibliotheca fuo labore, ac induftria pr*ftanttoribus Hbris infiruCla obverjabatur /*pe ante oculos, nec facile inde animum averte­
re pottrat. Sed graviores cur*, ac ab illius ingenio prorfus alien*, quas
fecum defert Epiftopale munus alio vel invitum avocabant.

De ejus rehgiofi inftictiri fervando ftudio.
Mirari proftfto omnes, qui literarum fludiis incumbunt non definent ,
quod Manfius in omni fere eruditione ver fatus , femperque in feribendo ,
evolvendis libris, in educendis e pulvere, <jr latebris pluteorum antiquiori­
bus Monumentis, fanfte ad religionem ufque fui inftituti leges fervoris
Norunt enim, qui in aliqua facra fodalitate Sacramentorum vinculo obftriftt vitam degunt, quam *gre, quam incommode cum affidua legendi, fcribtndique contentione componantur disjunila tempora , quibus ftatutis horis ad
obeunda diverfa munia vocantur , qu* non mediocrem , (y mtiiorem ftepe
diei partem fibi vindicant . Quod in illis maxime fodalitatibus moleftius ef­
ficitur , in quibus non *tas, non dignitatis, non literatur* ornamentum vel
a minima lege eximit, fed omnes ex *quo fingatis ftatutis fubjiciuntur. Man­
lio a primis ufque Tyrocinii fui initiis , antiquius nihil fuit , quam leges
omnes, quibus iibftcingebatur integre fervare , ntc unquam a propofito vel
legendi voluptas , ve/ feribendi contentio vel minimum dimovit . .Abreptus
l«pius evolvendi , percipiendique alicujus antiquioris Voluminis fiagrantiffima
cupiditate (y fi diem integrum infumere pro momento haberet , ut fuis mu­
nii s reddendis pr*fto effet, fummam voluptatem abrumpebat. Quoties cum pr*lo
qu* ab ipfo adornata fuerant jam fubmiffà effènt, a T ypograpbis vel Lucenfibus. vel Venetis maxima injiceretur folicitudo curandi perficiendiqtte quam
primum qu* imprimenda erant, ad audiendas ( ut ajunt ) Confe[fonts voca­
tus, quod frequtntiffime eveniebat, quafi omnino vacaret fepofitis libris, reliHo

» O A N N I S DOMINICI MANSI.
ΧΤΠ
M?o calamo, vel tinea iffa abrupta, ftatim fcdebat judex, ont verius Pa,
ter, mmt/ benigne excepturus, quot quot ad ipfum confluerent. Lepide ywdam mené dum P. Daniel Coucina, qui fua male affefia valetudinis caufa Lucam ventrat, nt Termalium aquarum vim experiretur, nervorxmque
pracipue dextere manne Jointam virtutem rejiceret, qttibus morbit unicum
remedium, eum vifitotum venifiet, ac in ejus cubiculo mifcendis fcrmatùbas
immoraretur, Manfio figno fafium fuit , quo ad audiendam {nandam, pau­
perculam faminam vocabatur : Tu ne , inquit admiratione plenus , ani tot
ftndiis implicitus bono publico adlaboras , confefiarii munere fungerit ? Hac
provincia, fanfia equidem, confodahbus tuis omnino rtlinquendn cft, qui ne
inutilibus rebus vacent, fatms m audiendis mulierum querelis, tempus infu­
mum. Quod fi etiam in dirigendis eorum animis, informandi[que perferio­
ris difciplhue inflitutis pretiofttm tempus afiumeres, mtbcrcule tecum irafeerer, (> 4 maximo piaculo nequaquam abjolvtrem. Cui Manflus , quafo te
( inqqit ) fotitum animi tui aftum cohibeas , neque bic uti in iententiam
probabilem, vim tuam illam, qua Theologiam Chriftianam dofie frripfifii,
efferas perperam. Nam neque joco , neque ferio id efficias , ut de /exsensia
abfcedam. En tibi meorum ftudiorum ratio, quam fervendam mibi propofui: Tantam lefiioni, ac feriptioni concedo temporis, quantum mibi jupereft
ex horum meorum munerum abfoluta obfervantia, & ab bis fucciffivas bo­
ras fotum detraho. Quin fi tibi candide animi mei [ententiam aperiam, nul­
la alia m exercitatione verfari cum majori alacritate fateor, quam in exci­
piendis, ut tu lepide ais, muliercularum querelis t iifque confilio, omnique
caritatis officio opem ferre, axi ad Pernitentia Sacramenti tribunal accedunt.
Imo mirifice erigor , incrtdibilemque voluptatem capio , quoties paupercula
ac ruftica cujufiam mulieris animi direfiioni incumbo. Hac jam multos an­
nos in [no potius Gurguftio, quam domo infirma valetudine detenta parum
inftrnfio lefiulo jacet, cum qua alsiores fermones babeo de rebus divinis ,
fimplicique ejus fermons magis edoceor ego, quam ipfi nova a me fuppeditentur rudimenta v'trtutum.
Hac virgo ipfius cura ufque a primis annis, quibus retifia ruftica pa­
terna domo, fe in urbem receperat, cum excolendam fe dedifiet, tot virtuti­
bus animum exornari, tot divina gratia donis a Deo cumulari eft admira­
tus, ut ipfius vita narrationem inftituere» acatiorum utilitati publico donare decreverit. Hac igitur cras totius fua vita ratio. Summo mane perfo!***
** η#***" fa fancita, pro rerum divinarum meditatio­
ne , ftatim in templum defeendebat, ut fingatis etiam diebus qui ad [e vel
<*·/£« juvandi, vel peccatorum expiationem petituri accederent benigne amplefierettor, omnique caritatis officio profequeretur. Qua bora ad Jaerum fa­
ciendum vocabatur, ordo enim fervatur atatis, er dignitatis, ut illi intei™”· rrdr * *0*Γζ**Λ* continuo , tantoque muneri quo poterat majori animi
affefiu fatisfaciebat. Quod ut praftantius conficeret fepifiime Zonam ferreis
aculeis intextam cingebat, quod illi pro more erat diebus pracipue Pirgmi
Matri Dei facris , vel nota aliqua Religionis diftinfiis. Exafiis vix foUtit gratiarum afiionibus, quas protrahere pro voto prohibebatur , ne deefifet ullo modo rttiquis, qui ab ipfo audiri frequentes expetebant» quique op­
periebantur quotidie vacuum bora tempus, ut quafi ab ipfo oraculum pete·
renet Tum demum quafi rem omnem confeciffet in fuum cubiculum quieto
pacatoque animo fe recipiebat, lepide cum fuis feriptoribus jocos aliquas mbfcens quafi per animi relaxationem, quibus tunc ftudebat adornandis lucubra­
tionibus totus incumbebat. Diebus vero faffs, & maxime fqfemmoribus, in­
tegro mane fedebat judex in fuoTribunah petnirentia ( ut ajunt ) quod tem­

poris

.•îMkJ»

XXXII

DE

-*>··,-'«v» ·>*»*· .· **W -xAv^hAW ·»«·»

VITA

ET

SCRIPTIS

fpatium cum omnium votis explendis non fifficertt , bar is etiam vefpertinis, ad Je aditum omnibus paterc volebat , ut buic pracipuo Sacerdotis
muneri fatisj'aceret . Sex integras boras continuas audiendis tum Viris tum
Mulieribus infumebat, quibus duas addebat ex vtfptrtinis, ad quas nonnul­
la etiam accedebant noRurna in fuo cubiculo , in quibus adiri ab aliquibus
Sacerdotibus ,
multis optimatibus folcbat . Tantum illius animo alte ba- v
rebat legum Juarum ftudium , ut nulla alia exercitatione ne minimum quidem ab iis firvandis removeri potuerit.
Verum nun bis folum maximis muneribus folvendis , fed iis etiam om­
nibus ad qua ex fui inftituti vel conjuetudine vel lege adigebatur , iifque
non levibus , fubeundis fedulo addifins erat . Sacras conciones ad populum
tum in fua ade , tum in aliis templis, quoties vocabatur , fapiffime babe­
bat. Cui etiam muneri fufficiebatur , ft quando condifla die conjodalis cafte
aliquo vel imparatus exifteret, vtl impeditus non poffet. Quin etiam cum
illi demandata effet fingulis Fefiis diebus tradendi frequenti auditorum nu­
mero, explic andique facra dijciplina inflitutiones incommoda provincia, ea­
dem multos annos funRus fuit , ac levi intervallo faRo [uggefium afeendere
confuevit , ac orationem elegantem , ac pro argumento eruditionis plenam re­
citare. Ipfi etiam in ufu erat , quafi bac omnia fibi parvipendenda effent ,
pofi prolixiorem concionem, & cattcbefis traditionem vel ad claufa [aera­
rum Virginum eas divinis rebus inftitutndas, vel ad λgrot os, Sacrament ali
abfolutione donandos, vel morbo preffbs, agtftatt ajfumptos <y ftipe, & ca­
ritate levandos. Diei vero aliquid fibi femper fupereffe ftudebat , quod vel
ab 'Pfo neceffario otio detrahebat, ut vifitatum iret infirmam Virginem, de
qua jam fatis diximus, quacum longiores fermones de divinis rebus habebat,
folicite incumbens ne fanRioris vita infiitutis ullo paRo deeffet ; Opificium­
que divina gratia in ta admiratus, fapius reconditos animi finus ptrluftrabat, ne illufio , aut error aliquando fubrepero poffet. Nec detffe ferebat ullo
paRo flagrantifjimi amoris ac pietatis fua officiis , quibus profequi eo omnes
Jolitus erat,( & fi diuturnioris temporis j a Slur am fibi faciendam effc dignofieret ), qui animorum fuovum moderatorem., & parentem elegerant, opem­
que fuam in extremis vita angoribus expetebant · Ad plures enim boiras leRutis afftdere , folatium omne afferens quo efficacius poterat ; plurefque noRes etiam vigiles ducere viJus efi in eorum cubiculis , ujqut dum animam
efflarent, momentumque ultimum obirent.
His di(lentus curis torque rerum diverfarum exercitationibus implici­
tus, ne dicam diJiraRus, mirabitur jure aliquis, quomodo tot ac pene inji
nita volumina perlegerit, tot abditiffimas notiones eruerit , tot membranas ,
tabulas, chartas firutatus fuerit ; & ea diligentia , & obfervatione , ut ni­
hil momenti fuam memoriam fugeret , quaque e divtrfis autboribus eduxe­
rat , nullo modo prater iret, ubi recenfenda fibi effent. Quod profeRo pracia­
rum in Manfio, qui in ampliffimis colleRionibus , quas exornavit , tot di­
verfarum rerum non ipfum latuit, quod jam pranotatum ab aliis fuerit ,
publicique juris faRum,' quare laudem accuratioris Authoris jure promerue­
rit. At mirari define t, fi jciet, ipfi nullum unquam vacuum fuiffi momen­
tum temporis , quo vel non aliquid legeret , vel Jcriptioni daret. Si collo­
qui cum amicis , qui frequentiffimi ad fuurn cubiculum conveniebant , ipfi
vtl neceffum, vel bonefium erat, calamus fere femper bartbat charta, Juofi
que mentis conceptus exarabat, dum interim alios fermonis lepore recreabat.
Alio avocabatur, lineam inceptam abrumpebat, fummam men/is contentionem
Japtus in evolvendis perlegendifqne attente libris remittebat fiatim, nec ta­
men longa intervalla, divtrfa munia, aliena prorfus a fuis Jiudiis exercita­
tiones,
^orû

J O A N N I S DOMINICI MANSI.
XXXIU
jfficei'e poterant, ut non fiatim vel litteras profcqueretxr in fcribendo, vel lineam in legendo emitteret, ant verbum apicemque prxtenret .
Neque hic taceam, quod Japifiime illi contingebat, quod cum femme incum­
berer in recenfcuda aliqua vtl temporum computatione, vel declaranda diffi­
cultate, fi futilis illi propofitio, vtl quxfiiio fieret aquo animo audiebat ,
comique fronte refponfum dabat; toque proceffit patientia ut adolefcent ibus
qutbujdam, quibus ad /cribendum utebatur, primas grammatices difficulta­
tes fci icitant ibus, quafi ludemagifter declararet , quin etiam perlegebat qu*
ab ipfis in latinans fermonem verfa erant, ne fuorum practptarum a nimadverfiouibus fabderentur. Tempus prqfeHo etfi deeffe fcientiarum magnitudini
omnes fateantur, in annos tamen quafi augeri videtur, fi ordine , ac utili*
ter impendatur. Quare ne /ineam quidem nifit rariffime ipfa concubia noHe
exaravit, tum ne Juis legibus deefier, tum ne a-necefiario fomno boras fubtraheret. Pr^pofiero conatu literati aliqui fervente adbuc juventutis teftu a
ntcefiaria quiete boras fubripiunt, ut fuis ftudiis donent/ Jtd raro frudum
percipiunt laborum, nam vel valetudini obfunt, vel rerum confufione labo*
rant. Scenti* omnes, & maxime obfcur* bifioriarum, monumentorum, (y
antiquitatis cognitiones pacatum animum, vacuumquc curis, nullaque moleJha frailum requirant. Pomeridianis horis, aftivis pr<ecipue, in quibut quie­
ti aliquid dare temporis natura ipfa exigit , in Juo cubiculo receptus, ac lo­
dens, calamo inter digitos ftntlo, vel librum leftitando , bis, vel ter ca­
put ad pcftus femifopitum demittebat, Jlatimque excufib fomno libero ut an*
tea cur fu, vtl feriptionem, vel letlionem perfequebatur ; folum ut ita di­
ram remiffiore ad momentum contentione refeftus. Hxc ufque ad xtatis fua
feptuagefimum fecundum annum , quo fiudia , feceffumque fuum relinquere
coaflus fuit, confiant t ac fervata ratio fui infiituti, vttxque fuit.
De Animi ejus habitu, ac comi prxeipue ingenio.

u

Mentis, animique, ut plurimum frons ipfa, ac vultus totus indicium
ffi, internofque animi babitus, indolemque indicare videntur. Manfio porro
frons Jemper bilans, vultu[que ad [navitatem > ac modefiam fefiivitatem
compofitus, ejus comitatem, facifitatemque animi fingularem fatis per/picue
declarabant . Adeo pacatum ingenium illi natura dederat, ut nec matons
nebulis, aut ira xftu perturbari nifi ad momentum potuerit. In morte fra­
tris fui minoris natu, qui acerbo fato dum Rjsma degeret fuuRus fuit, etfi
ab omnium bonorum oculis, qui eum notant , lacrimas expreficrit tam ino­
pinatum nuntium -, ipfe unus vix ad boram doloris fignum ofiendit , ne de
arniffo fratre fibi carijfimo, non fatis dolere videretur. Alterius fratris qui
unus e Jua ftirpe fuperftes erat, improvifa morte abrepti, ita parato animo
^extremum fatum audivit, ut vix unum alterumque trifttti* verbum emi (ent, folum mccrore affici afferens, quod improvifa morte /unHus efiet, quod
fane ebrifiiano viro maximi doloris argumentdm eft . Quod vero gens fua
exii ulla in funere fratris, fiirps omnis fublata efiet: quod avit* fortun* ,
quod pftcdia, quod ville ad extraneos bxredes devolverentur , quod domna
fu* ornamenta fub bafia exponerentur, diftraberentnr omnino, nullum in eo
molefti* fenfum excitavit . Nec minori animi cofiantia Matris fu* funus
duxit, qu* ad extremam ufque Jeneftam femper bona valetudine , integrifque viribus vitam protraxit, etfi cum ea confuetudine diuturna devinUus
effet majori amoris vinculo, quam cum alus fratribus: Pjts /itas enim unus
Jemper curavit, tamen taurum dolere de ejus morte vifus eft , quantum
filii amori dandum putavit, ne minimum quidem a fuis ftudiis, exercitatioConcil. General Tom. XVI1II.
r
mbuf-

XXXIV
DR VITA ET SCRIPTIS
nibufqtte avocaripermittens. Quin etiam marienti pr*feus femper adfuit ,
"I* extrema officia, quibus agentem animam profccutus, fuit, tum religionis, tum pietatis ficco oculo pcrfolvit. Notatu etiam dignum videri pateft,
quodnibif fibi ex materna hereditate fumpfit, ctfi penes fe ex teftamento
facultas omnis difponendi effiet, nec alius bures e fua ftirpe fupereffiet , nifi
fili* in diverfis Sacrarum Virginum Claufis Deo Sacramentis devota, qu**
que jam non mediocrem partem avitarum fortunarum confecnt* fuerant ,
cum nunquam nullam hereditatem abdicaffient i fed totam & ex axe ad
Gentem lorre , a qua ipfa progenita fuerat ut deferretur curavit » folum
fibi pertenui annuo in vitam fuam legato reli&o paucorum aureorum . Nihil
de obitu fui Genitoris diximus/ eo enim orbatus fuit, dum prima fua juven­
tute ob male' afftiïam valetudinem ac refpirationis anxietatem ultimum fibi
fatum timeret » ac recenter a paternis amplexibus divulfus > eadem animi
conflantia, qua nuntium rebus omnibus remifit, eius mortem fuftubt.
Λί fi rerum humanarum vici(fitudines, quibus omnes homines fnbfunt,
vix molefti* aliquid afferebant, ita ut folitam hilaritatem folvere 'ullo mo­
do valerent! non minus tamen injuriis ipfts , quibus aliquando acriori ira
exardefeere folent, vel ipfimorati homines, quo pacatiore animo adverfa fuftinent , moveri potuit. Infenf* inuft* fuerunt cenjur* not* quibufdam fuis
libris, & quamvis fibi compertum effet a quibus Author ibus tot conflaren­
tur in fe injuri*, nullas tamen querelas de iis inftituit ; doluitque folum fi­
bi maculam impingi, a fe pro virili diluendam ,· quod laxiores in fuo de
Cafibui refervatis trabiat u dobirinas doceret, quibus profligati homines , perSue in omnem turpitudinem liberius abire , cafiique ac probi corrumpi
nt. Quandam de Epocbis Concilii Sardicenfis lucubrationem ediderat ,
qu* poflmodum tn novi(fima Conciliorum Colleblione fuo loco reçu/a efi : Us
inde orta eft hteraria inter Patrem Matnacbium qu* multarum Epiftolarum
concertationi locum dedit . Subjiciebantur interim invidi* faces ab iifdem
fuis *mulis ; quare eo litis *ftus devenit, ut acriorem ftylum in Manfium
doHiffimus vir exacuerit, aflus quibufdam verbis, quibus authoritatem quorundam Gracorum feriptorum ille excipiebat, eos appellans Gr*c* fidei Autbores . Ut fenfit Manfius yirum probati(fimum , quafi in eum convicium
jafiaffiet, quippe quem Gr*cum natione, de injuria conqueri, non folum il­
lum certiorem reddere pro virili ftuduir , de pr*poftero fenju , & prorfus
aheno a finctra fua feribendi rasione , ad quem fua verba diftorferat, fed
<b* veniam petiit, rogavitque quam enixe ut injuftam de fe opinionem depo­
neret ; Interim cui ponor ratio faveret , cuique vifiori* laus deferenda ef­
fet, alieno judicio omnino committebat. Ipfum poflea Mamacbium vifita tum
odiit, quoties Rjsmam concejfit , uec cum ipfo communi officiorum genere
verfatus fuit, fed quafi ipfi devint ffitmus viveret fingularis amoris ttflirnonia reddidit.
Vtrum tam mite ingenium ut nec tnjuriis moveretur , nec, rerum vicifiitudinibus perturbaretur, ut modum excedere confummat* virtutis un­
quam vijus fuerit, non tantum ejus i^eh^ioni ac pietati, quantum etiam
natur* tribuendum. Nec qui virorum excellentium animum exprimunt , lau­
dationem intexere oratorum more inftituunr, fid veram effigiem animi effbrmare contendunt. Dum privatam vitam degeret b*c indoles comitatis, pa­
catique animi omnes, quotquot ipfum noverant , in fui admirationem per­
traxerat . At cum per Arcbiepijcopalem dignitatem aliis pr*ej]c adaflus
fuit, una b*c fortajje etfi leviffima nota ejus glori* quodammodo intereba­
tur. Kirtutes enim ipf* cum Sonoris gradu novam quandam dignitatem af­
firmer e conjpiciuntur, ita ut qu* privatum bominem decent , f*pe in bis
qui

JOANNIS DOMINICI MANSI.
XXXy
perfionam publicam fiuftintnt vel vitio fiunt , vel faltem prtftantiam
amittunt.

De fingulari animi fui demiflione.
Quod profitâo pr,eftare in Manfio vifium fuir , quodque ab ipfib fervaturn femper u[que ad extremum fiu* vit* tempus *quo cur/u virtutis , finit
quidam animi fui dcmiffionis fienjuS, quo fînçert, nullaque fimulationis fipecie t nec fidenti* laudem ajfcciare, nec fua tn pretio habere, quin immo par­
vi pendere confucvtt . Quamvis enim pr.tclare cognofictret fit eruditione ma·
xime multos alios Juperare, ac multa fibi comperta effe ex affidua, ac diu­
turna Itâione librorum ; lucubrationes tamen fuas , ac quacumque exararet
ita modefie alieno judicio fiubjiciebat, ut fi nota aliqua ctn ferentur, Jubmiffe
dcfienfionem exhiberet, qu* fi non (atis probari videret, *quo animo in ajtorHfn fententiam defcendcbat. Ad preces amicorum quorunaam, qui inita inter fe fibcietate Enciclopedicum didionarium , uti infiiribitur , quod Luteti*
Parifiorum typis tmprcffum, omnes literatos viros in (ui defidcrium pertra­
xit t denuo Luc* quo pofifet accuratius renidere inter fie convenerant , Manfins operam fiuam impendere acias fuit » ut opportunis notis , qua Catholi­
cum dogma l*di poffe videretur, caftigatum prodiret. Uix in lucem primum
volumen edulium fuit, fiurnma approbatione ab omnibus exceptum fiuit, quip­
pe quod ab omni erroris Jufipicione vindicatum, in omnium manus tuto de­
venire poterat , ftatim tot in B^omana Curia animadverfionibus notatum fiuit,
ut inter proferiptos libros accenfieretur . Manfio vero tanta injuria creata
fiuit Æmulorum fiuorum nunquam ex tinfla invidia , ut vehementer Optimi
Pontificis animum moverit . Ut jam antea narratum fiuit, rumor erat apud
nonnullos, apud multos opinio, apud aliquos etiam metus, quod in Jummum Cardinalium Collegium optari pofitt . AIulla enim de fieleflu Rjligiofiorum Virorum a Pontifie fia fla futrat major commendatio, quam de Man­
fio ; ac fi qua illi mens de eo eligendo inceffèrat , nonnulli Cardinales , ut
rafiioneits , Antone dus, G aliius, aliique doflrin* laude profitantes augebant
mirifice. Accedebar etiam, quod Pontifex non alio Confilio agi maximopere
optaret quam uno conficient i* fu* motu; Quare validiffim*, qu* ipfi quoti­
die ad faftidium ufique preces offerebantur pro aliquibus pr*ftantioribus religiofis Viris, ab amplijjimis Principibus, ipfum omnino retrahebant ; nec me­
lior ratio a tanto commendationum *ftu emergendi offerri fibi videbatur ,
quam virum feligere, quem una doflrin* laus commendaret. Sed tantam in
Sanfliffimo Pontifice b*c inufta nota injuri* offenfionem . moleftiamque exci­
tavit > ut Patri Friderico Sartefebi totius tunc Congregationis Moderaton, pedes Sanflitaiis fu* ofculaturo , hac gravi fiupercilio , hec non fine
ammi perturbatione ejjatus fuerit. Qu*fio te , certiorem facias Manfium »
quod fuis ad Enciclopedicum dtâionarium animodverfionibus adjtâis, fibi
profitât) rebufique fuis maxime obfuerit. Satis enim fiuperque tum ex tuis
lit er is ad eum datis, tum ex Epiftolis amplififimorwn Cardinalium BefoTjj,
& Galli ipfi innoteficere debuit, a nobis improbari , quod operam fiuam na­
varet in curanda Editione libri , quod ab bac fianfla Sede omnino proficriptum eft, & anathemate confixum, Sciat igitur , iterum Cr non fine ani­
mi nofiri dolore dicimus, fibi, rebufique fuis , nimium obfmffc . Et quam­
vis idem P. prjdcricus, pro ca qua apud Pontificem valebat gratia enixe
illum purgare, ac ab omni injuria vindicare fiuderet ; ipjum, modifie fubjieiens, ftatim ac per Epiftolas fibi redditas, vel leviter reficivit ab bac fan
3a fiede operam fiuam improbari , ftatim calamum depofiuiffe : Nec prius
Concil. General Tom. XV11L
e t
denuo

XXXVI
DE VITA ET SCRIPTIS
denw affumpfiffe, nifi novo permiffu fibi faBo a Cardinali Befo^a , certior
rtddittH eflet non folum B^ipublic* [iterari*, fed (y Kjsman* Curi* non
ingratum ejjc laborem fam . Uerum enim vero tam alte Pontificis animo
bA Ttbat b*c macula tnufta Manfio, ut in eadem verba rurfus eruperit : Sciat
Matfas jibi, Juifque rebus maximopere detraxiff. Sane a quibufdam cor­
datis amicis, ut norunt ipfum banc invidit plenam in Je JufcepiJJe provin­
ciam ; ctfi laude dignum videri pofat , opus omni Intratorum generi appri­
me utile opportunis ammadverfionibus, & ab erroris fufpicione , & a prafiripttone vindicare , tamen ut ab Ji omnino abjiceret, hortari, obtefiariaue
Jtuduerunr. In quibufdam etenim libris virus tam alte latet, errorefque tan­
to verborum fuco , & ornamentorum apparatu fubjiciuntur , ut ne integra
quidem voiumma a legentium animis removere fufficiant . Ad boc accedere
tttam videtur, quod novas Jententias afferendi procacitas, ac liberior feribendi licentia bac noftra template ita legentes Jibi conciliat , ut nihil ve­
rius putetur , quam quod novum , inujitatumque ; nibil magis probatum ,
quam quod aud.icius effertur . Quibus omnibus nullum remedium ferius,
itieffcaciufque adbibetur, quam animadvtrfiones fubjicere, quas nec quifyuam
Jibi rcligiont ducit legere , juin etiam praclarum putet, fi eas vel defpiciat
vel omnino convellat . Ut liter* reddit* fuerunt Manfio, quibus mens Pon­
tijieis patefacio Juit, ftatim ab fe omnem fufieptam operam abjecit, nec pa­
ruit modo , Jed nec ullam in fui dcfeiifionem , nec ad Befogium , nec ad
Gallium, nec ad Paffioneum lineam exaravit. Quare mirari omnes videban­
tur , quam fubmiffe modo manum operi admoveret , modo retraheret : modo
amicorum precibus morem gereret ; modo obfifierct, fine ulla animi moltfiia,
ac perturbatione, perinde ac illi effet vel juis amicis fe fubjictre, vel alio­
rum voluntati, modo Jubmifie fe gereret .
cfet/ fi unquam Ju* ver* demiffioms fperitncn in apertam lucem pro­
dii t , u, profeBo evenit, cum per Senatum in eligendorum ad Arebiepifcopatum Luc en fis Bjipublic* numerum relatus fuit. Cum enim per quendam
Jui amicil]imum ex Senatorio Ordine Optimatem dt fui eleBione fuerit cer­
tior redditus; vix diHu facile, i,i quantam animi perturbationem , *griiudmemque dejeBus fuerit . Non illi tunc voluptati erant amicorum colloquia,
non joci, Jakfque , quibus mirifice deleftabatur ; quin nec folitis fiudiis va­
care, nec leftioni, vel Jcriptioni incumbere ullo modo valebat . Omnia illi
faJBdium , molefiiamque creabant, qu* antea ob 1(8 amento effe poterant. Cum
vero reliqui qui a Senatu dileftt erant Viri innotuerunt , quafi nova fpes
unprovifo affulgeret, qua JluBus animi fedarentur, frontem in folitam hila­
ritatem explicavit, omnemque trijlit;* Jcnjum drpofuit . Ut jam fatis nar­
ratum fuit, in trium Uirorum, quos Senatus fuo fuffragio delegerat, nume­
rum con/criptus fuerat Pincentius Porre, fibi Janguinis, & amiati* vimulo divinftiffimns , cui fiatnn tantam provinciam demandandam fore, tum
per ararem, tum per integritatem morum, pro certo exiftimavit, fi & ipfe
ur pro voto res cadtrei ftudium omne impenderet , ac pro virili curaret .
Neque Banc arum: fui demiffonem o/lentarc affeftabat , dum deferendos fibi
honores propius ajpiccret , ut quafi confuemdine fieri affoler etiam a proba­
tis Viris, qui quo mifs *Jlimatione virtutis prtjlant, eo magis abduci a
dignitatibus gejhant , ut quafi invni eo vocentur, quo eniti vehementius
exoptant ; cum haud ignorent, ut piurimum a SanHiffmis Pontificibus eli­
gi, qui minus ad Juprema munera mbiare videntur. Perum ea efi hominum
condicio, ut ea etiam qu* omnino exhorrere videmur, quafi c on fuct udine ti­
moris, aliquando tandem minus terreant, ac licet inviti tamen 'fine moleftia
amplcHimur. Hoc Manfio profecio evenit: nam quamvis non fine animi fui

per-

9

JOANNIS

DOMINICI

MANSI.

XXXVII

Pfïturbatione ad Epifcopalem dignitatem vocat ut fuerit ; fubmiffe tandem
amicorum fuorum confiiiis, totius Civitatis votis, Sedis jlpoftolico OracuL*s
J**bjecit. Hoc enim vero virtutis indicium eft, ac probatio , quodfteili in alteram partem quis poffit , nec firmato confilio obdurataque mente
ubi bonefium pr.eelarumque fit de fiuo gradu permittat abfcedere.
Hanc demffam animi fui indolem in omnibus ftmper protulit , adeo
ut dignitates omnes etiam in Jua Congregatione degens , vere & ex animo
Jempcr longe a fe rejecerit. In comitiis fiuo Congregationis habitis Luco an­
no 173S. ad Collegii ejufdcm Civitatis pr.cpofituram eleflus fuit, cui digni­
tati ex pnmovo inftitutu, bonos adjunüus eft Vicarii Generalis, uti appel­
lant, ut nota aliqua pr#clariori dijiinguerctur, quippe quod caput, (y Prin­
ceps eft totius Congregationis . Profcnferat ipfe elellorum vota in fui eleidionem colit mare pojje in futura concione, ac tempeftive obtenta a Kjsmano
Pontifice facultate quamcunque dignitatem abdicandi, poft multas preces ob­
latas, tandem fibi fallam facultatem in medium protulit , feque a fufeipienda provmcia vindicavit. Quare nec Congregationis Moderatores , ntc
Confodales Jui ullam impojierum illi dignitatem demandandam ejje rati fiunt,
ue moleftiam crearent Piro, quem apprime obfiervabant.
Tama vero vel ex ipfio ingenio ad omnem demijfioncm quafi confuetudo erat, ut non minus communia bomuium ob/equia oftimarit , quam ipfis
reddere etiam humilioribus e plebe quacunque officia humanitatis, (y amo­
ris . Quare nec loca, nec tempora, nec conditio, nec otas ne minimum qui­
dem ipfum removebant, quin omnem opem , gratiamque paupello cuicunqut
bumanijjime afferret. S.cpffime dum per publicas vias , ac frequentiora ur­
bis loca incederet, fi ex humiliore loco natus aliquis fibi obviam fieret, fa­
ciles aures pr obebat, apertoqut capite preces excipiebat. Quodam mane hie­
mis tempore cum ad Epiji opales .edes jam elellus Epifcopus 'pergeret , ruftica quodam multer fafice lignorum onuft a, cafiu prope ipfum. corruit, onufque Juuin improvifio lapfu longius abduftum fuit . Ipfe ftatim anxius an
qutdquam Ixftonis pajja fit fcifciratus , ftatim auxiliariam manum.porrigens
erexit, ftruemque lignorum ut rurfus capiti imponeret effecit. Quod cum a
/no focio illi fubmijje quafi exprobraretur : An , inquit , pauperi auxilium
pr.cftare dedecori effe poteft Piro R^eligiojo ? Quicitnque mirari velit , mi­
retur profefto: Semper mibi boc cuicunque caritatis officia projiare in ufu
fi**· Seriufque animadvertam an omnino deceat, quam opem tulerim. De­
nique vtftitus ipfe ad demijjionem bumilitatemyue compofitus erat . Nam
plerumque vilis & abjeftus , nullaque arte compofitus, quin fepius neglectu
quodam vilior efficiebatur: Sed tamen femper nitidus , ac mundus jervabatur. Incejju ipfio, locutione, verbis ipfis tantam proferebat abjellionem ut
nifi communis hominum oftimatio prxclarum redderet , parvipendendus pri­
mo afpeclu ab omnibus videretur. Nec huic fiuo menti, ac demiffo ingemo
etiam Epifcopali honore auflus , ullo pallo defuit , quin potius quafi
prodaram omnibus Pïrtutis facem extulit, fipectmen proferens fincero demiffanis, bumiiitatifiquc Chrifiiano. Infinito propemodum pauperes mulieres, ac
e trivio homines ad ipfum confluebant, fiolcmnioribus procipue feftis diebus,
ut S aeramento Panitentio fiua peccata expiarent, dum Rjjigiofi viri in fua
congregatione privatam vitam degeret. Hos omnes eodem animi affictiu ac
ftagramijfima caritate ampldli etiam dum gravioribus curis agebatur, cona­
tus fuit ; quare dum per meliorem valetudinem, ac robuftiores vires potuit,
omnibus fe proflo obtulit, & ex Juperioribus odibus in Principem Ecclefiam
defeendebat, ut facilis ad omnes aditus paterer , ac Patris peramantis, ac
animorum moderatoris partibus omnibus fatisfaceret. Nec bis finibus conti­
neri

xxxviir
de vita et scriptis
neri potuit demiffiut animi fui fenjus , ac vera pietatis flagrans , quin ad
humiliores quofque , dum agri decumberent , Jiatim ac certior redderetur ,
invifendos fe conferret, eofqut
confiho, & amore, & larga fiipe ubi opus
erat levaret, .ac jdpoftohea benediftione Jolaretur . Nec femel, aut iterum
ba* officia
abat, fed quo abjeftiores, eo frequentius invifebantur , qui
tantum aberant, ut ipfius prafentiam pert imefeerent, quin potius Letitia fin$ulan levarentur. Quare ad eorum tuguria libero acceffu properabat , nui·
lujque vel fu.e paupertatis, vel Jqualloris verecundia afficiebatur, quin ejus
adventum prsfiolabant vehementi(fime, quafi aniantiffimum patrem exceptu­
ri, a quo a fumma dtjtftione effient erigendi.
f

De iis, qua: in Epifcopatu geflît.
Multa , eaque prxftantiffima a Manfio conficienda effit fiatim ac gu­
bernium fu* diaecefis moderari carpit, omnes pro certo habebant , quotquot
Virum cognoverant Sacrorum Canonum peritia, literis, ac fcientiis omnibus
ernatiffimum . Nec communem cxpeftationem 'fefelliffiet eventus , fi vel <etate validiori ad clavum fui regiminis pofitus fuijjet ; vel qux excogitantur
mehora a fupremis moderatoribus poffient Jemper dbfoluta lege fanciri . In
quacunque bene morata Republic a infinita propemodum peccata leges tolerant,
quibus omnibus occurrere nefas efl· ; ne tranquillitas populi icedatur , tieve
mala erumpant pejora, quibus nec remedium apponi poffiu. Confilium quippe
Jiatim fumpjcrat, addendi ad jancitas jam leges , recentes aliquas fanftioneo., quibus Clericorum praecipue morum Janftirati profpicertt, ac irrepentes
nonnullos abufus opportune refemderet . Quare concionem publicam indicere
decreverat, flatim ac fu.e diacefis vifitationem, uti appellant, inflituiffiet, a
pr a [entia, qutbus maxime occurrere malis deberet, & in qua peccata l
bus magis animadvertendum , digno/cerct . Λ vigilantiffitmo Pnedeceffiore
fuo,'qui duo de viginti annos ad clavum Lucenfis Ecclefia federat , etfi
multa edita effient paftoralis folicitudmis prxclara documenta , legefque con­
dita: Nullas tamen fy nodalis Jan ftiones edixerat: quare fiatim vifitationem
Dicecefis fux aggredi decrevit.
Sed ipfn /ui regiminis initio, ita rei frumentaria caritate Italia tota
premebatur , ut in fequentem annum Sacram Dtacefis Pïfitatiotltm remittere
necefium duxerit. Ipfe enim prxeipue Edomat cum Martio menfe immorare­
tur oculis fuis injpexit quanta laboraret annona egeftate vel Princeps illa
urbs, qu.e ob immenjam agri ubertatem frumentis redundare folet ; ttme
enim ptorfus exbaufla, quotidie opperiebantur ad portus naves, qux vim
rei frumentaria' opportunam adveherent ; qua cum ex longinquis remotifque
regionibus deducenda effiet, ob incerti itineris periculum , quifque fibi extre­
mum fatum in diem timebat Ubique locorum plurimi ftabat frumentum ,
1-iic.tque aureum ad modium emendum vix fujficiebat . Quod pretium etji
non leve, tamen minimum erat, quod in reliquis Civitatibus folveretur. Tot
malis commotus, ne l\urales populorum Rj ftores, fodalitates , ad aditui
omnejque qui i en fui /ubqefti Junt , maximo populorum damno penfiones folverent, ac folitum veftigal conferrent, folius urbis vifitationem pro tunc in·
ftituit, qux facili negotio, ac pertenui impenja conficitur . Satra profefto
urbis loca, ac ttmpla potius ab Epifcopis ad fer vandum decorem, quam ut
quidquam ofiendi a fe poffie putent, quod animadverfione dignum fit, luflra
ri folent. Tantu^ nitor in facta fupelleclile, tanta in Cufiodibus templorum
cura, tanta in frxjcftis facraimn rerum vigilantia, ac fludium, ut nihil
ad

J G Δ N J l S DOMINICI MANSI.
XXXIX
nd ornatum, nibil ad dignitatem, nibil etiam ad rerum omnium elegantiam
defiderari facile pofifit.
Vere igitur infiequentis anni 17(5, in quo remiffa annon* caritate om­
nes Itali* populi refpirare vifi funt, facram Ditrcefis vifitasionem aggreffus
e/l > eaque loca primo fibi lufiranda cenfuit, qu* remotiora , qu*que vigili
Paftorum cura magis indigent. Caferoni* regionem, qu* fu* dictioni fubeft,
tnviflendam, petiit ; qu* Provincia cum inter adipium montes pofita fit ad
Æfaris oras, unde originem ducit flumen , quod E^eipub/ic* Lucenfis ag rum
interluit, abruptas vias babet, impervioflque montes, quo acceffus afperpr*ruptu[que. Pars major Province* ad Mutinenfem Ducem pertinet, in qua
oppida nonnulla jtrcbiepiflcopi Lucenfis jnrifldtRioni fubfunt, reliqua pars
epufdem B^eipublic* imperio paret, multi[que privilegiis gaudet, . Vix facile
difiu quanta Letitia gens longe a fua Paflore pofita, nec fiolita eum pr*flen­
tia afipicere Manfiutn exceperit i tanta erat in omnibus probitatis , benevo­
lenti* *ftimatio ! Turmatim populi obviam illi gratulatum ibant , cumque
ex c*li ingenio tum homines , tum mulieres acri mente pr*diti fint, quali
vel aflptUu flolo Viri comitatem fingularem dignoflcercnt, omnes aut manum
oflculari, aut veftem propiufque quo fleri poffet accedere geftiebant, nullus
vel a Principis autboritate metu refugiens, vel dignitatem nimis veritus ab
ejus conflpeHu fle fubducebat. Pleno ore illi faufila omnia precabantur , fltque beatos fi diutius , quam fua jam longxva *tas fibi fperare permitteret, ,
tanto bono gaudere poffent, pr*dicabant. Neque eorum expeffationem, ac opi.
nionem Manfius fefellit. Se quippe omnibus facilem pr*bebat , bilari flronac naturali quodam riflu qui humanitatem fingularem indicabat vel hu­
miliores excipiebat ; pr*fio etiam fle exhibens puerilis ipfis audiendis, quan­
ta cum animi flui voluptate oves juas invifleret, declarabat. Sed non via­
rum afperitas, non itinerum labor, fed perditorum hominum vitia, obdurar*que in pravis moribus confluetudines fiunt, qu* Sanfiiffimum Paftorem de­
fatigant. Ebcu quant* folicitudinis funt vigiles cur* in< excutiendis maxime
fl oralium Sacerdotum moribus , qui fi animadverfiione digni reperiantur ,
nunquam vel delicia probantur , vel panis coercentur. Habent enim omnes
fluorum facinorum vel patronos, vel flocios , qui ad C*lum ufque bos pro­
fligatos homines attollunt, quos alii ad inferos deprimunt, utque pefles po­
puli diris omnibus exeerantur. Oppidulorum incol* pr*cipue inter fie diffiden­
tes in partes diverfias abeunt, fingulorwnque feni enti* ita vari* funt, inconfiantefque ut profligati, ac ficeleftiffuni homines facile fio1ertiares eludant,
totque ofifundere nebulas valeant, ut vel apertiffima ficeler a obtegant . Quare non impune flolum , audaciuflque gr affantur, fled & probis, integrifque vi.
ris fl*pius pr*feruntur. Quamobrem leges in delitla feruntur, ne fingulares
homines probri nota cenfeantur, utque, ut ita dicam, boni plectantur, qui no­
vis flatutis fiubduntur, ne ipfis liceat, quod ante impune licebat. Ipfe profelio Pafioris pervigilis partibus pro virili fiatisfacere fluduit, cumque nun­
quam agi vel metu , vel ullius officio paffus fit, quando in vitia animad­
vertendum effe intelligeret, Jedula inquijitione mores pr*cipue eorum qui ani­
mis pr*funt obfervabat , peccata fi qu* reperiret , acriter redarguens , ac
inexorabilem in laxam vivendi confuetudinem , ac profligatam in turpitudi­
nem , libidinemque fe pr*bens libertatem. Quod vero fibi prxeipuum duxit,
probitatis fibularis omnibus documenta relinquebat, & exemplo ad pietatem*
integritatem, ad caftimoniam, c*teraflque virtutes pr*clariffimam facem pr*Argumentum fane non laudis modo , fed admirationis , ac potiMS pie„
fatis erat omnibus hominem fluflpicere jam pene *tate confeHum ad fle ver.·.
titan-

XL
DEVITAETSÇIIPTIS
litantes rufiicos, ac miferabi/cs homines incredibili caritate ampleRi , quere­
las facili aure excipere, verbis folari, favore pvofcqui , ad fandiores mo­
res excitare, ipfofque vel primis Cbrifttan.c fidei rudimentis infiituere . *4d
multas boras, perinde ac florentibus viribus conflaret alacri animo frequenlijjimam confirmandorum turbpm [aero Cbrifmate liniebat, illique folatio erat
quod [acris rebus peragendis diutius immoraretur, ac Sacramentum confer­
ret illis populis, ad quos perrare Epi/copi accedunt.. Quare et (i etfivvo
calore defatigatus videri poffet , iis quiab to fci[litabantur an laxitudine
aliqua laboraret , /e ne minimum quidem dolere flarim refpondebat : tanta
animi fui voluptate in fuas oves Pontificis munere fungebatur, ut vix po/iea ad momentum quiefeeret, ut Vires omnes reficeret.
Neque vigilem curam jolum declaravit in perluflranda Diaicefi, quod
munus flatim refumere decreverat, remi/fi aeris rigore qui
176? hitenfus adeo, diuturnufique fuit , ut putarint finiores homines vim frigoris
•dnni 1709, [uperaffe, fed & libéralisaient, ac munificentiam oflendit. De­
cet proftdo Principem , qui alus cum dignitate , tum virtutibus pr<eefle de­
bet, non p<cnis Jolum in pravos bomints animadvertere, fed O bonos prae­
miis afficere, άτ fegniores exemplo , ac voce excitare . Nibil illi antiquius
fimper fuit quam morum fanciitatcm , animorumque culturam promovere ,
etiam dum privati Viri perjonam gereret. Quare optimo Jeni vix verbis di­
ci putefi quant* voluptati erat, fi Sacerdotum mores fandiores infpiccret ,
'vel contentionem ad jcientias, vel in adolefi entulis prtclariot tm ad virtu­
tem indolem dignofeeret . Nibil ex vtdigalibus, ac fuis proventibus , fuum
effe putabat, nifi quod flatim elargiri ad inopiam egenorum hominum levan­
dam , vel ad alliciendos ad literas, ac virtutem comparandam fuorum [ubdit orum animos. Crebra, & larga Bellariorum dona, qua fingular i opificio
a fitcris Ihginibus Civitatis elaborata ad irritamentum gul*, vel ad flotnaebi refedum antifliti offeruntur, vix ipfius oculis Jubjiciebantur, flatim
fui Seminarii alumnis di/tribui jubebat. Incredibili amoris fenfu afficiebatur,
erga bos Jcledos ex tota Jua ditione adole fcentibus , cumque ex eorum cul­
tura magna ex parte felit itas populi pendeat, pro virili curabat ut fandio­
ribus moribus liter arumque laude praflarent. Ipfe fuo exemplo , cum nulli
vel puerulis ipfis non notus effet publica omnium commendatione eruditionis
ac docirin*, incitamento erat, ut alacrius Juts partibus omnes refponderent i
7:,0“ acrius efficere fatageb.it pra/antia non raro ipfe perte ulum Jument in
privans hterarus concertationibus, erudisajque enodandas quaftiones propo­
nens ac difficultates objiciens. Sijeuabaescr frcquentifflme ab eorum moderasonbus ingenium Indolem , Pietatem , ac mirifice 'de eorum progress, ac
commendmioiie delefiabatur. Quare fi publicum ornatis lucubrationibus fpeci­
men ingemi darem, tantam animi fui voluptatem, fejlivsimqut gaudium ex­
primebat, ut lacrimis etiam obortis eorum Jtndimn, eurum, laborem profufis
laudibus gratularetur e ita ut vix explicari poffis quantum flagrantium ju­
venum animis lasisiam crearet, aihm.que ad jcientias excitarer.
Singulari ejus fiberaliraii maximum deerat adjumentum, cum fatis pro
mmijuo flo ingemo nee prarmis praflantts virtutibus homines , profeoui
«te egenorum mopia largiori flip, fHC,Kmn
_ Permoleftc fereba, , nec
magis fisum animum angi ajebat , quam quod ad fluras Jolvondas, penfioimpo nas par. non ,em... florum ve&igflium , proven, «umque
fib. effet impendenda. Cum emm Jam JentJcensc ^ate ad Epi/iopflen, dignii
tatem cvthlus ejjee, mbilque fibi aris toto vita f«.c curfu rejervattir, afena
p,cuma fer, m immenflm obftrmgi nerefle fuit, Cumque ufura qua fibi fol■venda erans non mtnfuram [umerem a eoufueto pecunia accepta enfin Jf,d

a vi-

J O A N N I S

w

DOMINICI

Μ AN S I.

ΧΙ.Ι

a vita fua fpatio , ac incerta forte nimmm UcRigalia imminuebant. ,id
bac accejjcre annorwn fterilitas, reique frumentaria Caritas, qua maximam
reddituum partem confiituit ; quo fici at ut prcfii lolom agrcrumque CùnduElores rerum omnium inopia , (oliendo omnino imparti effient . Quare non
largitionibus folum, ac amplioribus cleemofinis modum imponere cogebatur ,
fed /u.c rei domefiica [edulo profpuere , opportune a necejfariis etiam /umpttbus parcendo . Verum adeo ipfi tnblejlum erat , cr a fui ingenii in lole
atienum, fiagranrifjimam in pauperes caritatem cohibere', ut fi qua ad luas
manus obventiones deferri contingeret, rei domefiica moderatori /ubducerct ,
Jtatimqut in tlcemofinam erogaret. Pauperculus quidam lenta tabe jam pene
abjumptus m Ppifcopalipm adium veftibulo procumbere adaR'us fuit, cum
nec domus illi fatis infiruRa effet, nec quifquam illum m proprio bofpitio,
ue confanguinei quidem recipere vellent , ob morbi contagionem , qua mfiii
P°ife e pi'b' homines plus aquo verentur. Id quamvis agre ferrent familia­
res t acquiefcere tamen ipfis uecefium fuit. Nam mandavit ut aptiori loco re­
ceptus commode decumbere poflèt, nibilque ad vita alimentum, morbumjuc cu­
randum deeffet. Ipfe poftea languentem egenum non femel invifit, qui tandem
omnino confumptus diem extremum obiit. Unus relinquebatur locus aliorum
cura, ut ab ejus confpeRu longius, quo fieri poffet pauperes abducerentur ,
nec tam facilis ad ipfum aditus pateret. Quidquid enim aris inerat petenti­
bus fiatim largiebatur, nec fatis fibi dare videbatur , fi vel teruncius refiduus foret. Percupiebat quotidie ut tandem are alieno folutus , integris ad
fe veRigati bus redeuntibus nullos imponere limites fua tiberatitati cogeretur,
^dnno »766. Coloni omnes Lucenfts agri ad folvendos condiRos canones ob
communem fterilitatem omnino impares , & ob prateritorum annorum rei
frumentaria caritatem prateritas debitiones in immenfum augere addeban­
tur.- Ipfe ut redditus confueti incommodum etiam mi/erorum rufticorum ho­
minum fibi excrefcerent, paRum iniit, ut dimidium pen fonts debita perfol
venti, totum debitum quodeumque illud effiet remittentur , nec quidquam
inpofierum pendendum fupertffet, nifi condiRa in annum obventiones. Id eo
confitio prafiitit ut quantocius fieri poffet ab omni are alieno liber nullum
modum fervare cogeretur, Juoqtte in pauperes concives amori pro voto obJ<q*> poffet - Erat equidem lepida joci occafio apud fuos familiares, cum
nimia pro fui animi facilitate fubmiffone rei domefiica moderatorem ohfervaret, qui ftudens fcdulo parfimonia proventum omnem foticite praripiebat,
rationemque eorum, qua ab ipfo impendebantur, exigebat, plus aquo timens
ne obaratus aliquando folvendo poftea effe non poffet . Si enim ca(u aliquo
ipfi pecunia fumma fiolvi contingebat , eam eidem tradere omnina renuebat ,
fubdens mirari profeR) quod vix unius teruncii dominus effet. Caveret fibi
alio paRo\ nam qua ad fuas manus obvenerant , pauperum erant , vel ad
libros fibi emendos, vel ad munera aliqua elargienda jam a fe praftituta
Sapius etiam a quodam fuo familiari Sacerdote , quocum ver /ari pra cateris confuebat, cum fupplices deferrentur preces aliquorum miferorum ho­
minum, qui vel ad atrium, vel ad januam Epifcopalium adium frequentes
accedebant, feftivn quodam rifu fiatim eleemofinam largitus , rejpondebat ,
vereri fe vehementer, ne cum bifee mifellis aliquam focietatem iniret lucri*,
nam caufam illorum peralacriter agebat, & frequentiffime fine moleft1 a iaJiaurabat.
Inter afliduas fui Paftorahs muneris curas , fiemper illi obverfabatur
mentis cogitatum rapiebat , qua in adibus fuorum confodalium extat Bibliotheca fuis fumptibus , ac labore prafiantijfimis libris
auRa, C> in elegantiorem amplitudinem redaRa . Dum vitam in fua Con·
Concil. General. Tom. XVIIU.
f

XU I

Di VITA ET SCRIPTIS
&'fuion' pnvatam degeret ipfi ci4randx Btbliotbec* provincia fuit dtman?*■
tn
*”>·· '7i>· /7A confirmandnm ejk decretum fuit. Archiepifcopah dignitate auftus ptrfonam banc
e e etft abfins voluit, nec a fuo gradu decedere ullo paft0 permifit . Quare /«Mwneroj ferme ftlefty hbros, quos libentiflime a Juist confodahbus am­
pla facultate donatus fuit , ut ad fuas <tdes deferret, retinerctque , quippe
quos xre proprio comparaverat, eidem femper add i ft os elfe voluit', & quibus m dtçsaugebatur vel amicorum libcralitatl·, vel lucratorum virorum
in tum ajiimatione, vel fubditorum ob(equio , ad eandem ftatim fuèmittebat. Nonnullos etiam quos defiderari in ipfa noverat folicite inquirere, ac
numerata pecunia emere J at agebat, ut quantum feri poffet in omni facuit at t
abjoluta redderetur .
Quamvis fint in Civitate Lucenfi nonnull* illuftres Bibliotbec* tufn apud
facras B^ehgiofoi um virorum fodahtates, tum apud aliquos Cives eruditos,
nulla tamen pr aft at magis vtl librorum deleftu, vtl numero, vel etiam ele­
gant ta quam S. Man* Curtis Orlandingorum , uti appellatur, Bibliotheca .
Htc in Jupremis Ædium locis ad commodum confodalium , qui ibidem fedem babent > fepofita eft , ac pro loci angujiia in fatis amplam longamque
cellam protrahitur. Ordine ibi, ut in bene inftruftis Bibliothecis fervatur ,
libri compofiti funt in ligmeis armariis, qu* tantum inter fe fpatii habent'
quantum columnul* qu*dam affabre elaborat* concedunt . H* ad ornatum
creHa porticum fuftinent & ipfam ligneam, qu* in duos ordines totam li­
brorum congeriem dividit, facilemquc aditum ad fingulot pr*bet. Quafit quodam periftyho ampla m medio area relinquitur, qu* exedr* inftar aliis diftinftts plutei t bine inde inftrufta divifimque fepofitis, & ad feribendum &
legendum aptifjima efficitur. Sed cum in dies doftiffimorum virorum in vul­
gus efferantur infinit* lucubrationes, ac libri, quos defiderari in Bibliothecis
nimis agre ferunt , qui hieras, eruditionemque amant, mens femper illi
inbxfit hujus cell* libraria fines extendere, locique anguftiam disjefto muro
removere, ut latius fpatium nafttis , uberiorem librorum vim conferre pof­
fet , & elegantiorem, & magis abfolutam reddere . Ubi liceret fibi, mentem
banc conficere ftamerat , ficpiufque flagranti[fimam banc fuam cupiditatem
fuis con/odahbus aperuerat , magnaque cum voluptate bac de re fermonem
inftituerat. Ntbil enim ipfi majus ob left amentum creabat, quam harum li­
brorum aequifit io, Bibliotbecamque quafi fuam iifdem augere. Sed ubi funt
uberiores proventus , etiam impenf* majores fiunt, maxime fi aliorum etiam
voluntate, ac cupiditate, decernantur . Quare etfi l^eftigalia ad extraordina­
rias etiam impenfas [ufficere abunde poffent, tamen mokfta *gritudo demum,
ac mors ipfa banc illi fummam voluptatem pr*ripuit.

Dc ultima ejus infirmitate .

Septuagefimum fcxtum jam vit* fuie annum attigerat , cum ut mos
eft fenefeentium Virorum, qui fi adbuc valeant , perinde ac integris prim<e
juvent* viribus confient , injuriam fibi irrogari putant, fi qu* a validio­
ribus prxflari folent, iifdem obeundis minus idonei cenfeantur, imparem fuis
viribus perfonam , provinciamque gerere omnino voluit. Nulla quippe ratio­
ne nec a fuis familiaribus , nec a Medicis ipfis dimoveri potuit a firma
voluntate geftandi fuis manibus argenteam Thecam , qua confecrata boftia ,
uti appellatur, deferri folet in folemni fupplicatione , qu* ubique Cbriftiani
Orbis maxima pompa ad memoriam Sanftiffimi Sacramenti verumaue Cbrifti Domini Corpus colendum , peragitur Qu* inde creari folet defatigatio
pr*-

JOAN N IS

DOMINICI

MANSI.

XLHl

pr-tftantiores cham v cos deterret, tum ob itineris longitudinem, tum ob fihs ferme ad meridiem vergentis fefventiores radios , tum denique ob <prolixum' incommodumque progreffum ,· quare tires jam debilis fenis ita cxbaufit
ut mirum fuerit, fi in itinere non omnino defecerit. Sacri Mhiifiri qui bine
inde comitantur Pontificem , ita illum pene frafium fifimere conabantur, ut
fuis ferme brachiis deportarent . Ipjemet aJalius fuit poftea fuis familiari­
bus fincere fateri, fe ita labore profiratum fuifie -viribus, ut omnino ignora­
nt , an Juo an alieno grefiu iter confecerit . Sed cum vires per (ttatem
exolefeunt, quiete ac otio fovenda: fint, non violenta contentione folicitanda ·
ntim agerrime quod virtutis amittunt reparant , ac fapiffime prorfus extinguuntur. Quamobrem [enem tanto 'ferendo labori imparem non quies poftea
non confieras potiones, uti prateritis annis contigerat , reficere valuerunt c
Sed perinde ac nervorum virtus vividiore/que fpirnus omnino jacerent, nul­
la arte erigebantur . Id unum cura domejlicorum relinquebatur remedium
ut opportune profpicerenr, ne quod virium fupererat ullo paHo imminuere­
tur . Enervis igitur, ac languens Domi fe continere adafius fuit, & quafi
tenui, nec fatis perfpeHo apoplexie ibiu correptus fuiffet, ex parte vi ner­
vorum foluta nec dexteram manum libere movere, neque eidem lateri Je fuftentare, linguamque ipfam ad expeditam loquelam folvere valebat, Info­
rmes praierea nocles ducebat, prolixxque vigilia frequentes erant . Attamen
rejpirare aliquantulum vifis fuit, fiatim ac liberiori Calo Marii a, ubi Vil­
la Epifcoporum fita eft , vix quatuor mille pafiuum fpatio a Civitate diftans, frui licuit. Jn melioris fiatim valetudinis gradu con/t/iit, viribu/que
non mediocriter refici capit ; & tum maxime dum Autumnalem ibidem ru­
fficationem exegit. Verum Aprili menfe 17*8. cum quotidie familiaribus
fuis diH itaret vereri fe ne ad momentum altero , eoque vebementiori apo­
plexia morbo corriperetur, tandem die z6. in confieta fua fella fedens ac
reddito divinarum laudum penfo, quod in toto fia mala ageIta Valetudinis
tempore ufque ad religionem perfolvit f clamitans videri fibi laxari nervos ,
cerebrumque vi infolita perftringi , fiatim ferme oppre (fis ex eadem fua
fella corruere , nifi a Juo Domeftico fuftineretur, illi necefium fui(Jet . Eo
vis morbi ffatim proceffit, ut Medicos, qui advocati ad eum invilendum
convolarunt, ad extrema remedia adegerit. Sapius vena incifa fuit, largiorefque fanguinis emijfiones fafla,
affixa genibus urentia irritamenta, qua
vulgo vilcicancia appellantur. Mens tamen illi femper integra fuit, licet mor­
bi vis ne minimum quidem remitteretur , ita ut appofita irritamenta a fe
divellere conaretur. Qux enim a Jano Planco in boc a Medicis excogita­
tum agrotorum tormentum feripta fuerant fubibant in mentem, Cr ut inuti­
le omnino, ό* fortaffi etiam exitiofum & ipfe reputabat. T’andtm quafi
conclamata effet valetudo, etiam e temporalibus arteriis Janguis emifius fuit.
Sed tandem erigi non parum vifus fuit ex emetici cujufdam Jumptione ,
quo e ftomaebo per vomitum biles permulta, peccant efque limpha, qua ibi­
dem altius infiderant, exbaufta Junt . Quare excitata vires t Jenfufque mi­
nus torpidi , oculique vivaciores , vita protrahenda non medioirem [pern
omnibus , vel Medicis ipfis crearunt . At valetudo ita infirma jam tum
pravidebatur, ut tantum agerrime vivere poffet , non ut aliquando convateJceret. Igitur vix e cubiculo poftea Pedem efferre illi datum, nec vel unum
greffum producere nifi aliena ope fiftentaretur. 7~adio affeci us, cum nec li­
brum legere, nec literariis fermonibus vacare diu poffet, nibilque obleHamenti reliquum effet, ad faftidium levandum modo ruri degere , modo inde Lu. cam remeare adigebatur.
Hic fib der e non abs re fafturos duximus , quod cum corporis vires
Concil.General.Tom. XVIIII
/ t
lan-

F
/

XL1V

'

■?

’

·

DÈVITAETSCR’ÏPTIS

languefcunt , anime edam virtus quodammodo immutatur. Dum inferrif r
enim viribus conflabat, ac prefertim cum florente adhuc juventa robd/tum
animum gereret, parum adeo fervand* valetudini ftudebat , ut joci occafio
effet, ahorum nimis fortafle foUcitam curam afpicere. Ebeu fepiflune dicebar,
ebeu quantis non indigemus! Ipfe enim nec pomtridianas potiones, qua Caffé
dicuntur, fumebat, nec fub noli em byemali tempore repetitos bauftus calid*
aqu* eX exoticis herbarum foliis medicat* , neque in mane forbitionem ex
Americanis Amygdalis Zaccaro ac pretiofis .aromatibus quafi in pultem redaliis compofitam ; qu* noflra hac tempeflate maxime a /iteratis hominibus,
virifque P^cligiojis tanto ftudio adbiberi folet : perinde ac nec diu aliquam
contentionem ferre, nec propria munera obire fine pr*fidio bujufce potionis
valeant. Ætate jam jam ftnefcente, ipfi quoque borufn ufus primo frequens, '
deinde confuetudine afltduus, ac neceflàrius evafit . Sed Medicorum confilia,
torumque pro curanda valetudine pracepta flocci facere fctnptr perftiiit. /Re­
ficiendas equidem ajebat, efle vires, qu* per laborent , & Per *tatem paulalim abfumuntur, & quidquid mentem , animumque ebrifliana permiflaqus
fabricate recreat, virtufensque corporis ac robur fervat, fateri plurimi ha­
bendum ejfe. At medicis legibus, qu* ab unoquoque vel pro temporum can* fuetudine, vel pro hominum conditione, vel pro cujufque ingenio , 0* cogi·,
tatu praferibuntur, caco duflu fubjici, nonnifi mulierculis, <$r timidis bomunciis convenire pojfe. Quare cum Laurentio Gratiani, quem alibi comme,
moravimus, quocum familiariflime agebat, fere quotidie lepidos fales, etiam
dum ejus ope indigebat, contra Medicos artemque medicam jaciebat. Medi­
cum, ajebat, fi curantis perfonam aflumit, gravi flatim incejfu , fupercilio
ad terrendum compofito, ad miferum agrotum accedere , quafi Tbefauros
omnes natur* in fuo penu concluderet, pulfum explorat, frontem tangit ,
cibos removet, Arabos debin quofdam cbaraHeres feriptitat , horam, mo­
mentum ad fumendum medicamentum pr*feribit ; valetudinem meliorem au­
guratur-. abfcedit·. res tota confella eft. Inde miferrimus agrotus vel mo*
riatur, vel convalefcat, perinde eft . Nam fi pereat, in fatis erat: fi con­
calefiat Medie* periti* tribuendum. Sed cum ejus natura infirma fuit ac
pene imminuta Medicum propius, φ quafi femper barentem lateri percupiebat.- nec pedem e cubiculo efferre , nec ruri vel unum diem commorari tuto
pojfe arbitrabatur nifi & -Medici fui, & amici pr*fentia reficeretur.
Sed jam pro male aflefta, & conclamata valetudine diu vitam pro­
traxifle dici poterat. Quare cum quotidie alternis vicibus nunc melius habe­
ri , modo in deterius abire videretur, tandem die 14. Septembris infolito ac
vebementiflmo vomitu aggreflus , quo concretus fanguis etiam exbauftus
fuit , prqftratis omnino viribus, vit* adhuc produc end* omnibus fpem om­
nem extinxit, incredibilemque maerorem injecit. Tanta quippe erant in pr*clariflimum Pirum, in optimum Epifcopum, in communem Patrem Civium
omnium fludia , ut modo viveret, fatis fibi pro votis omnia fecunda efle
putarent. Luc* tum morabatur Dominicus Poltri Epifcopus Saminiaitnfts ,
qui e thermis luetnfibus redux, ad Epifcopales *des illo mane ejus invita­
tu c oneeffer at. Pr*fentia amicijfimi Antiftitis quantam caperet animo fuo vo­
luptatem, quantumque viri dolii, ac bumanijpmi colloquiis deletiaretur , in­
de plane dignofatur, quod morbi magnitudinem fuperare vifus fuerit, multafque boras cum ipfo verfatus fuerit . Sed tandem illi decumbere necefle
fuit , ac in fummum angorem dejeHus ob refpirationis anxietatem , jam ul­
timum diem fibi imminere oerfpicue intelligent: tum non a Medicis, fed a
fuis familiaribus Sacerdotibus extrema adjumenta petiit : Eos rogans enixe
ut agentem animum, quando ipfe amplius non valeret ob virium debilita­
tem ,

IO ANNIS DOMINICI MANSI.
XLV
(y piis precibus , (y validioribus ajfeftuum excit amentis i in BeatiJJimam Virginem Patronam fuam, (y in ejus filium dulciflimum Jefem , in
cujus Vulnerum' ofculo extremum fpiritum exhalare percupiebat , juvarent ,
Ô* ufqae ad, ultimum, momentum perfequerentur. Ecckfi* igitur Sacramentis
ea pietate ac religione, qua femper toto vita fuo curfu praftare vifus fuit,
a fe receptis , dilefto fuo populo ultimum vale dicens » ac flagrantifimo
amore faufta omnia a D. 0. M. illi apprecatus , placidi fine decefit die
2.7. Septembris 1769.
Quanto omnes Conctves fuos lutiu, ac marore affecerit mortis ejus ru­
mor, ftatim ac in publicum pervafit, vix verbis exprimi poteft > quamvis
in diem vererentur,, quod tandem evenit , Dolere omnes quod ad, regimen
Lucenfis Ecclefia fetius ac cefifit, quam ut ampliffima viri merita, ac bo­
num totius Eflpublica pqftularent. Satis tamen ac diu vixiffl illum omnes
prudiêare, qui probitate fua ommbus magis fubeffe obfequio ac benevolentia t
quam imperio pr*ejje, ac dignitate , qui eximia morum integritate fingulis
pruire exemplo, quam legibus vifus fuit.
Die jo. ejufdem Menfis elatum cadaver in D. Martini templum quod
Princeps eft Civitatis, deportatum fuit, ibique folemnes exequi* confueta fu­
nebri pompa celebrat λ fuerunt, virtutefque defunEli diferta Oratione lauda­
te· Hoatftat* etiam fuerunt a maxima populi frequentia , qui eo confluebat
ex pmtti ordine j ut flagraniijfimo quifque fuo in eum amori, ac obfervanti*
fatisfaceret, feqfuftfque lacrimis, ac acerbijjimo dotori faltem ultimo confpt^ist mortui AntiftiHs folatii aliquid daret . In tumulo quo Arcbicpifcopi
fepeliuntur reconditum fuit Cadaver,
ad pofterarmn memoriam tn mortua
ejufdem manu ad pcHus depofita futi conferipta Charta in l^ibea tbeca reclufa bac inferiptione notata

D. Ο. M,
JOANNES DOMINICUS JOSEPHI MANSI FILIUS
PATE.ITIUS LUCENSIS
MOPJJM SUAVITATE INNOCENT IA CASTIMONIA
EFFUSA IN PAUPEE.ES LIBEE.ALITATE
PE.ÆCLAE.US
EE.UD ITIO NE PB^ÆSTANTISS IMUS
DE REPUBLICA L1TEE.AEJA OPTIME MEBjTUS
AECHIEPISCOPALI TANDEM DIG NITATE AUCTUS
SENIO ET LABOE.E CONFECTUS
OBIIT LUCÆ
IV. KALENDAS OCTOBEIS CIOIOCCLXIX.
VIXIT ANNOS LXXVII. MENSES VIII. DIES XII.
Memoria tanti Viri celebrata fuit ab Academia Obfcurorum, qu* Lu·
c* cum diu jacuifjet, multos Jam annos , rurfum in lucem fe extulit fla­
grantis in literas juventutis Civitatis ftudio, & aliquorum Eruditorum Ci­
vium induftria, inter quos Manfius etiam accenfendus . IndiRa quippe pu­
blica concione in diem feptimam Februarii anni 1770. ornatijjtma habita
fuit a Confocio P. D. Ubaldo de Nobilibus Canonico Rjegulari Lateranenft
Concionum praftantia Celeberrimo , Funebris Oratio , quam ficuta fuerunt
nonnulla carmina, a doRis illis /ociis recitata. Hac in unum colleHa typis
Lucentibus mandata funt (y in vulgus manarunt die 9. Maji 1770.
Nullum adbuc dederat fu* obfervanti* documentum alia Hiftori* Ecdeftaftica Academia, cum iifdem ferme viris conftet qu* Obfcurorum ap­
pel-

DE

VITA

ET

SCRIPTIS

pellatur; Hanc Manfius ipfe, quippe qui fumme (aeram eruditionem ama-1
bat, ad exercitationem Juvenum, quibus ad (cribendum utebatur, frequentejque in privata (ua Cella libraria ver/'ari (olebant , inftituit. Primo finer
non exceffit ejufdem CelKcfpoftea in fuos etiam confbdalcs dimanat a , laurta
interim etiam pr<tftantioribus Civitatis Virjs formam publicam jumpfit. In
eandem demum nomen dederunt .Amplijfimi Viri, qui tiovam .dignitatem , ma·
ximumque decorum eidem contulerunt . Inter quos in primis fuerunt Cardi­
nalis Quirinus, Nicolaus .Antonelli, ffneas Silvius Piccolomini, Francifeus
icpntri , Donatus .Arcbangeli, Scipio Siafi ei, P. Francifcus .Antonius Zacl.
cana, Gorius, ac ferme plerique Itali* eruditi Viri. .At die 16. .Aprilis in
publica concione , aliquorum fociorum ftudio coacia
in fuum principem , ac
- aurtorem laudatio recitata fuit a Difertiflimo Confocio Philippo Sardi , Catbedralis Canonico, qui ea elegantia fermants, ea dicendi fuav itat e , Optimi
•Arcbicpi/copi Virtutes, Eruditi, ac F^eiigiofi Viri laudes expreffit, ut (um­
ma omnium commendatione excepta fuerit.
~ln publico Catu, qui primum in Menfem cogebatur erudita differtatio
ab uno ex Confodis in Hfloriam Ecclefiaflicam habebatur·. .Atque ut ordo
Jervaretur, a primis Ecclejt* S*cuhs exordium durtum fuit, qu*Jiiqnefque
vel folvend*. vel dedar and* pr*fcript* . Manfius, ut Curtor, .Academi*
Princeps perpetuus renuntiatus nonnulla addebat , quibus lumen propofit*
qu*(fioni pr*clarius accedebat. In illis lucubratiunculis Jemper aliquid nov*
eruditionis elucebat, quod vim ingenii apprime in omni rei biftorica , ac
pr*cipu* antiquitatis peritia verfati perfpicue declarabat. Piget proferto ha­
rum lucubrationum feriem ad manus non devenifie , quas publico aliquando
donandas efle putaram. H* inter inedita ejus opera accenjeri poffunt.
Defidcratur etiam Martyrologiutn , quod S. Hieronymo vulgo aferibitur a I ranci (co Stari a Florent inio Lucenfi Patritio vulgatum , Hoc Martyrologium e Manufcripto Codice a Florentinio ( Prodiit Lucx Typis Hyacmti Pace 1668.) publico donatum tantum illi apud Literatos Omnes no­
men afcivir, ut facile pr*fiantifiimus haberetur. Ipfe enim Volumen adornarat commentario perpetuo, ac difiertationibus elegantijfimis illuftrarat . Vo­
lumen jam rarum ipfemet .Aurtor denuo recudere decreverat, jamque in fuo
codice ad oram novas adnotatiqnes adjecerat. Hic Codex Manfio communi­
catus, ut Fypis mandaretur denuo curavit , & jam a fe abfolutum anno
174i· Leonardo Venturini imprimendum dederat. Pr*ter eruditas novas fui
.Aurtoris notationes, ipfe fere ad fingulos dies alias fubjecerat : Vita Flo·
rentinii ab ipfo adornata, pr*Jcribebatur, una cum judiciis de illo clarorum
Virorum illujirata. .Accedebat denique Martyrologium Vandelberti ex Mfi
Codice Lucenfi ab editis non raro diferepantis. In eo adornando fumma ala­
critate operam impenderat, cum in eo quafi exult are videretur immenfa Vi­
ri eruditio. .Ad duo Volumina maxima opus excreverat.

OPERA EDITA JOANNIS DOMINICI

MANSI.

*714· rJpRertttut de Cofbus, dr excommunicationibus Epijcopis refervetis, confertus od nor·
_
tobelU Luton*. Lucz Typis Scbaftiani, & Dominici Capurii 1734.
Prodiit iterum in vulgus declaratis nonnullis quzftionibus, quae ex mutatio*
ne aliquorum verborum ia eadem Tabella fadla ad quintum , & o&avum
Cafum in Synodo a Fabio Gsllorcdo celebrata anno 1738., denuo folvenda
erant, & illuftranda.
* 72®· J*‘. Bnrcb'. Mtnckenii de Cburletonerio eruditorum dedemotiones du<t cum notis va­

riorum. Recuius fuit libellus Lucae typis Leonardi Venturini cni fupplementi
i»co adjeâz fuerunt fuppreflb nomine a Manfio nota tumuituaria. Cum plaufu

ex ce-

JOANNIS

dominici

MANSI.

XLVI!

excepte fuerunt ab eruditis, fxpiufque novam editionem conficere vi maiori
notarum aufta excogitarat. Sed fortaffe hxc leviora- poftea vila fûnt , quam
Ut a fe publico donarentur.
1725. Prodiit in locem Typis Capurii , & Venturini Dtilionanum hifloricum, criti­
cum, cbrouologicum, geographicum , à1 Inertie Sacre Scriptura. In hac veriione ex
Gallico Sermone in Latinum Manfius lui prxftantjiiimi Auiloris Auguftini
Calmer -dignitatem, ac elegantiam non folum fervavir, fed auxifie eÿam dici
poteft. Nam qux ex vitio Typographi , vel fui audoris .olcitatione menda
in opus immenfum irrepfere , opportuna ad marginem notula, vel in ipio
textu corriguntur; idque maxime in prxfationibus Didionario Biblico , Sup·
plemento, diflcrtationubus commentatiifque praefixis. Videantur acta Erudi­
torum Lipfix Anno 1729. pag. 166,
1729. Edita fuerunt Lucx; Prolegomena & Difjertttiones in omnes, Cr fingulat Ster*
SCriptur* Itbros.... Emo tc Rmo Trincipi Trofpero S. R. E- Ctrdmalt lainbertino .
Sumptibus Leonards Venturini.
17p. Editum fuit, Supplementum td Diflionerium Hifloricum, Cruicum, C hr ont> ibicum t
Geographicum', £ bterale Sacr* Scriptura Au flore R. P. p. Auguthno Calmet Bcncdifliteo Abbate Scnoncnfi. Opus Gallice primum ab AuSlore, nunc vero Latinis Uteris
traditum » Je: Dominico Mtnfi Congregationis Matris Dei Lucenji. Emo ac Rmo Prindpi Jofepbo S. R. E. Cardinali Accortmboni. Lucz Typis Leonardi Venturini.
1731. In vulgus manarunt duo prima Volumina.· Commentariorum literehum m om, nes hbros Veteris, & novi Ttfltmcnti ejufdem prxclariffimi Authoris; reliqua feptem volumina infequentibus annis prodierunt. Ί ypis Jo. Dominici Mare»
fcandoli. Ver lio eadem qua alix , elegantia accurataque textuum collatione
prxftat.
1718. Rurfum impreifum Lucx typis Leonardi Venturini, in tria maxima Volu­
mina in vulgus manaverat Opus Ludovici Thomafini De Veteri, é· nove Ecclefi» difciplina , opportunis animadverfionibus illuftratum , cum elogio bfior ico P.
Ludovici Thomaûni latinis literis a Manfio tradito.
>7jt. Quo anno poftremum Volumen Commentariorum litcrahum abfolutum fuit ,
prodiit e Leonardi Venturini prxlis primum Volumen immenfi Operis Im­
mortalis Cardinalis Baronü. Annales Eeclefiafiici Ctferis Bannit s. R. £. Cardi'
utiis une cum Critice Hfiorico- Chronologic* Antonii Ptgii fingulis Baronii paginis tdjeEia, tc eorumdem Annalium continuatione ftudio Odoryci Reynolds . Ut opus appri­
me toti Reipublicx literarix utile numeris omnibus , quo fieri pollet , abfo­
lutum prodiret, a fe excogitatum inftitutum Leonardo Venturino prxfcripfit,
notas adjecit eruditione plenas , & opportunis animadverfionibus refertas, no­
vis & adhuc ignotis Conciliis fuo loco interpofuit. Concilia addita ad fexaginta accedunt. Adnotationes alias a Cl. Viro Dominico Giorgi lucubratas
addidit , qux faftus confulares ab anno urbis conditx, ufque ad annum Chrifli 567. illuftrant. Apparatum ad Annales ex plurium Audorum fimul con-

geftis Opufculis, cui longam eruditamque przfationem prxfcripfit, confecit ;
appendicemque fubdidit, ut lumen quod ferius ipfi compertum fuit ad quar­
tum Ecclefix (xculum in obfcura Chronologia illuftrandum afferret.
»742. Rerum t Ctfiruccio Gefltrum ex quo rediit in Ptirttm feriet Chronologic* ex editis ,
itteditifque monumentis expre/fe * T. Jotnne Dominico Manfi cum notis . Incipit ab
Anno Chrifti «314. & delinit in annum 1328. Legitur in Vita Caftrucii
Antelminelli Lucenfis Dticis A udiore Nicolao Tegrimi edita Lucx Typis
Capurri.
l74d. De Epochis Conciliorum Sardicenfium, & Sirmienfium, cutcrorumque in ctuft Arie­
narum: qua occefionc rerum potiffimtrum S. Athtnefii Chronologie reflituitur..... Émo

Principi Jotcbimo Cardinali Bcfutio nuncup: Lucx Typis Philippi Marix Benedini.
<748. S*nflorum Conciliorum 6* Decretorum Co!1echo nov* , fcu Collcflionis Conciliorum *
77. Philippo Ltbbeo, dr Gthriele Cofftrtio Societttis Jefu Presbyteris primum vulgtt*t dein emendttioris, é* amphoris Optra Nicolai Celeti Sacerdotis Venetiis recul» ,
fupple mentum \ in quo additamenta , variantes letitones , emendationes »d Concilia , ac
decret* permultr exhibentur . Omne ex editis , & MSS. Codicibus undique quafitis
Gracie, latinifque collegit, digejfit, additifque prafationibus, notis , dtjfertationibus hifioricis, criticis, cbronologicis, degm*ticis illufiravit Jo: Dominicus Manfi Lucenfis Cle­
ricus Regularis Congregationi! Matris Dei. Luc* typis Jofepbi Salem, & VincentiiJuntini in fex Volumina maxima omnia difiributa ; qux in Angulos fequenus Annos
in vulgus manarunt.
In

♦

ICLVIII

DE

VITA

ET

SCRIP IIS

In ephemeridis Venetis ad diem 20. Aprilis 1748. η. ιό. pag. iij. hrc in lau­
dem Maniianx novx Conciliorum Colkdionis habentur. „ Dopo aver termi­
nato ΓAurore la fua lodevole imprefa delle Annotazioni al Pegi Critice in
Annales Baronsi: ed al Rainaldi Coisnnua:io ^innchum Baronii^ ζζ quale opera rifulta dalla editione, che prefentemente fi eleguifee in Lucca di detti Anna­
li Baroniani, e fe ne divulgano di mano in mano i Volumi compiuti : Ecco
fi accinge ad una nuova importante fatica , vale a dire alia Collczione de'
Concilj, la quale comprenderà fci Volumi in foglio. Nella prefazione fpiega
egli ampiamente il fiftema, che ne ha formaro............ed in quefta nuova carriera è cos) felicemente riufcito , che noi fappiamo di certo avere egli radunato qu) di nttovo feiccnto Concilj e piii, i quali non fono raccolti nella fopraccennata Collezione Veneta.... Oltre poi il numero fuddetto de’Concilj,
che il P. Manii chiama nuovi , egli ci fomminifta notabili aggiunte a tutti
quelli, che leggonfi nell’ ultima raccolta Veneto Labbeana ; e poichè non fi è
cbntentato Γ Aurore di confeguire in tale occafione Ia femplice gloria di Coilettore , percio veggonfi di quando in quando incrodotte alcune fue difiertazioni, nelle quali ci và correggendo Γ Antica Cronologia, e la Storia Conci­
liare. In oltre da libri inediti egli ha prodotto molti pezzi importanti , che
afpettano «Canoni de’Concllj, ed alia migliore lezione di alcuni Documenti
già da altri pubblicati... Ha con felicità reftituite le iottoferizioni dei Con­
cilio Romano del 743. lotto Zaccaria Papa; le quali per confeifione dell'ifteffo Labbè erano molto difettofe, e mal concie..Laudes inde perfequuntur
exdem Ephemerides, quas repetunt ad diem 12. Apr. 1749. n. ij. pag. 116.
nec non in fequentibus Annis. Hxc hic fubjicere opere pretium duximus ,
ut refpondere diffufam libri inferiptionem fui Audoris menti , & Ledorum
expedationi appareat. Videantur etiam ada Eruditorum Lipfix Anno 1750.
Kal. Maii.
1749. Nava editio Hifloria Ecclcfiaflica P. Natalis ^flexandri&c. in vulgus manavit iifdem
typis imprefla, qubus prima editio a P.Conftantino Roncaglia fuis animadverfionibus publica: utilitati reddita, & ab omni cenfurx nota vindicata . Huic
Manlius novas annotationes adjecit, quibus hinc inde Bafnagium feriptorem
Annalium Politico-Ecclefiafticorum carpit, ac eruditi confutat. In fine tertii
Voluminis fynopfim vitx, & operum Patris Roncaglia addit; fuumque aperit
Confilium novarum adnotationum.
Vcnetiis aliam editionem e fuis typis protulit Thomas Bettinefli novis adhuc
Manfianis notis adornatam 1759.
1754. Jo: ^iherti Fabricii Lipfienfis Sacra Theologia inter fuos D., é* Profcfloris publici ,
Bibliotheca l atina medio, & infima atatis, 'cum Supplemento Cbriftiani Scbottgenii, edi­
tio prima Italica β Ύ. Joanne Dominico Manfi Clericorum Regularium Matris Dei Lu·
ctnfi e MSS. tditijquc codicibus correHa , illufirata , & au fla. Accedunt in fine vete­
ra plura monumenta tum a Fabricio olim tradita , cum hic primo adjefla . Patavii
ex Typographie Seminarii 1754. apud Joannem Manfrè VdTum. in 4. tria.

27J 5. 7ii 11. 7. M. Olim ^Enaa Silvii Piccolomini Scncnfis Orationes Politica & Ecclefiajltca: ex MSS. Codicibus fere omnes nunc primum eruit ; reliquas hinc inde difpcrfas
collegit, dr ad MSS. Codi. recenfuitt argumentis, adnotationibus, & prafationc exorna­
vit , atque appendice aliarum *Pii II. lucubrationum ineditarum auxit Joannes Domini­
cus Manfi Clericorum Regularium Matris Dei Lucenfis . Ex Typographie Philippi
Marix Benedini. Vol. 2. in 4.
17^5. Memoris della gran ConteJa Matilda reflituita alla Talria Luccbcfe da Francefco Ma­
ria Fiorentini. Seconda editione tlluftrata con note criticbe, e con t aggiunta di molti
Documenti appartenenti a Matilda t ed alia di lei Cafa da Gio: Domenico Manfi della
Congregatione della Madre dt Dio: in Lucca 1756. nella Stamperia di Vinceazo
Giuntini.
1758. Λ. P. F. Enacted Rcinffcftucl Ord. Min. S. Francifcl Theologia Moralis, brevi fimulque clara Methodo comprebenfa cum novifimis acceffionibus PP. Maffei Krefs linger ,
fit Dalmatis Kicks ejufdem Ordinis. accedunt fupplementa nunc primum edita, in quibus
prater Bullas felefias Benedifli XIV. continetur Epitome dofhina Moralis, é* Cananéen
ex operibus ejufdem Tentificis opera ir fludio P. Joannis Dominici Manfi Congregationis
Matris Dei. Mutinx lumptibus Jo: Baptifix Albrizzi Hieronyn
filii Veneti
Typography 17 jg.
Epitome feorfim recufa fuit Venetiis , & poftea Lucx 1769. in Typographie
Jacobi Jufti.

»7JP’

JOANN IS DOMINICI

MANSI.

XL1X

17J9· Sdcrorum Conciliorum nova, é* ^dmphjfime Collegia, in quo prater co qua Philip­
pus Labbeus, ér Gabriel Coffartius S. J. & novijfimc Nicolaus Coutu tn Lucem edide­
re ; ea omni λ injuper Juts tn Ions optime difpofita exhibentur, fwx Joannes Dominicus
MonJi Lucenfis Congregationis Moins Dei evulgavit : Edisto novifiima cb eodem T.
Monfi, potifflmum favorem etiam, dr opem pr^lante Emo Cardinali Donunico Pajfloneo Sanfla Sedis ^ipafiohea Bibliotbecario, ahifque EruditiJJimis Viris menus auxtltasrices ferentibus curata, novorum Conciliorum, novorumque deerttotum additionibus lo­
cupletato , ad MSS. Codices Vaticanos , Lucenfes, aliofquc rtcenfito, .4r ptrJcSlo ; ^Acce­
dunt enem nota, & di/fertatiunes quamplunma, qua in catcris tdiliinibus defiderantur. Florentix cxpenlis Antonii Zattà Veneti.
Hoc opus jam abiolutum perfectumque mifit Venctias ad fupradi&um Typographum, una cum Salmonis latina traduéh'one, De metbodo/ludendi Conciliisj
opus quod notis & additionibus illuftratum Apparatus pretioii locum tenere
voluit ut apparet ex ipfius litteris die 20. Aprilis 1I69. confcriptis, quae
lunt hujufmodi, prout in calce («).
1760. Theologia Moralis in quinque libros djlributa , quibus materia omnes praSlica cum
ad externum Ecclefiarum, tum intetnum con/cientia forum fpeilantes novt. methodo ex­
plicantur eduliore Paulo Lapmann Sariet. JeJu Theologo, m epitomen redaEia, if nunc
primum pluribus m laus expolita , colligata, auEla, it frequentibus, luculentijfimifque
cnimadvcrfiotiibus illujlratu u R. T. Joanne Dominico Manfi Congregationis Matris Des
Lucanfi. -Accedunt fuis lacis accommodata egregia omnes regula in praxi obfervanda ex
Theologia Morali R. T. Conflamini Roncagha ejufdem Congregationis. Editio novijfima
uberrimo return codice locupletata. Patavii 1760. Sumptibus Remondinianis.
I7<ft.
<a) Moltllluflit Sig. Sig. Patron Colmo.
Lucca tl di io. Aprile sj6g.
Non fui pronto a rifponderc all· fua Lette­
rs dello (corio Mario per poter effere a portata di conlolarla con que (la, dandole notizia, che cel termine di un mefe incirca aviô
finita la dtfpoGzione di tutte le Aggiunte, che
rtmanevano a faiG a'Concilj, col fegnatue a*
luoghi loro i neceffarj richiami.
Cert’è per altro che gli AmanuenG ricercano ü lôro tempo per referivere cib, ch* hofcielto dagli ultimi Manofcritti, che mi pervenaero da Vienna, e da altre Citii.
Dico che ci vorrà del tempo , perche non
fono cofc , la cui efeeuzione G poffa affidare
alii foli AmanuenG . V’ha molta diiGcoltà per
intendere It caratteri, onde v’ha bifogno della
mia affiflenza , principalmente per quelli che
mi pervennero dalla Germania . Non mi poffo impiegare di propoGto le non qualche gior­
no fra la fettimana, e qualche poco la fera ,
attefe k incombenze , alie quali devo foggiacere nel gelofo mio Stato .
Se viveilî corne prima , nel mio ritiro di
femplice Chierico, l’avrei Sig. Antonio Carif.
Gmo, follevata a fiai prima della fpefa menluak , di cui è aggravata pet li detti AmanuenG, del che pare appunto mi dia tretta per liberarG: febben per altro, conGderandola compiacente nelle fpefe ch* impiega per queff* Ope­
ra , mi fa penfare , che la cagione delle fue
premure provenga dal nfleffo alla mia età ca­
dente, per la quale dovendo io cedere ai comun Fato , reflat doveffe delufa dell* inticro
termine.
Su queftn punto gli db r agi one di dubitare.
Mi feneo in fatti aneor io d'effer vecchio, né
qui ho bifogno d’alcuna prova: ficchè non mi

lufingo veder terminata Γ intier.·» flampa. Solleciti elle per tanto le (lampe (ne , mentre già
none in mano Originali abballanza, menu* io
pin preflo di quello le prometro, avrb condotto a Gne il lavoro: c per darle un faggiu del­
la mia parola, ecco che le taccio fpedire un
fagotto con altri tre Tomi belli aggiuflati .
Me ne retlano percio in mano foli ire per tl
termine totale ( * ).
La Traduzion del Salmon intorno al Mctodo di lludiar i Coital) è già compita , nè mi
reftano farle che poche Annotaziom per riporle a pie di pagina, e 1‘avra fra due fettimane.
Abbenchè quello dovrebbe andare nell'Apparato deH’Opera, come in altre mie le ho detto,
con tutto cib le do la libertà di premettedo a
qualunque Tomo, che le piaceffe , mentre farà cofa grata alii fuot Affoctati, per effere un*
Opera deGdetata , e neceilatia ; anzi la conGglterei flamparne qualche cetttinajo a parte ,
aificurandola d’uno ipaccto felice.
Giunto al termine di quel poco mi refla a
fare, darb mano, piacendo al Signore di darmi vita , alia Traduzione in latino del Dizionario de’Concilj ; ma anche a quello avrb mot­
to da aggiugnere, ed accrefcerlo d'alcune mie
cofe. Queflo del pari lo potrà (lampare in feguela del Salmon , da frammetterii verfo la
metà dell* Opera, mentre daranno una grande
■lluflrazione , c rifehiaramento . PenG in tan­
to a profeguire a gran paffi la flampa dc’Concilj, co’qualiavrb compiuta ogni letteraria mia
fatiea .
Parlai con il Librajo dell* Encyclopedia, che
mi rifpofe, ch’effo le l'eriverà ! occorrente.1
Le ho fatto un nuovo Affociato alia Srbcia
EccleGaflica di Monûgnor Godeau , e potrà ''·
fpedirmi It Tomi ufeiti in Carta fina , uni ta- 1
mente aeli altri libri ebe mi dee mandate ■
Faccio nne, e mi creda ec.

(· ) Dot mefi dapo mandb gh altn trt rtmamisti, t cost fupplt con gloria a tuiti gl‘ impegni fuoi.
Comi/. Gtnorol. Tom* XVIII.
j

L
• 7<I.

DE VITA ET SCRIPTIS

Stepbani Ballurdi Tutelenfis Mifccllatoea nvoa ordine digefta , it non pasecis ineditis
Mensmsentis, opportunifaue animadverfionibus auHa, opera ac ftudia Joannis Dominici
Μ»ηβ ΐΜηβι. Lucx ij6t. Apud Vincentium Jun&inum, fumptibus Joannis
Rkxomini. Tom. 4. in folio.
IJSl. Hfioria Ecckfiafiica bariis collogttiis dige/ia, ubi pro Tbeoiogia Canaidatu rts ρΛα-

pua »M /i/MR «d bifleriem,*fcd etiam ad dogmata, Criticam, C^rcMe/^ùw, ά £f*/rfi* dtfciplinam pertinente 1 per brevet interrogationes it rcfponfiones perfiripguntur , &
w» praeîaro ordine collocantur : Opus novem tomis comgrcbcHfum aufiorc Fr. (gnatio
Hyacintho
de Grawfan facra facultatis Tarifi&ifis Doilore, it Collegii Cafanattnfit Theologo Ord. FF. Fradicatorum. Editio novijfima luculentifftmis additionibus ,
Ptrprnw/fW adnotasionibus iltufirata, it continuatione uffue ad .Annuito MDCCLX. lo­
cupletata a P. Joannc Dominico Manfi Congregationi i Manii Dei Lucenfi . Venetiis
ex Typographie Remondiniana.
Opufcula nonnulla bic adne&imus, qux alia etrufeo fermone feripta funt, alia
latinis literis.

1751-

Diario Sacro Antico, e Moderno delle Chiefe di Lucca compoflo gia da un /tcfigiofb
delta Congregatione delta Madre di Dio, riveduto ed accrefciuto dat P. Gio: Domeni­
co Manfi delta medefima Congregatione. In hoc libello fuis civibus perutili non
vulgare pretium habent qux ibi afferuntur ex antiquioribus monumentis tttm
ArcbiepHicopalis , tum Canonicorum S. Martini Archivi deprompta , qux
peculiares liturgies Eccletix Lucentis exprimunt, & obfcuriffima Epilcoporum Chronologiam illuftrant.
Au^or hujufce Opufcoli fuit primo P. Gabriel Grammatica ex eadem Con­
gregatione, qui far pius Lucentibus prxlis novis fernper additionibus audum
fubmiferat. In editione *7J4· necnon 1736- a Mantio hzc confe&a legitur
diflertatio. Di{feriattone\o dtfifa det primato stella Crfiianiti di Tafcana della Cbie-

fa di Lucca.
1755. Succimo ragguaglio della Vita di Catterina Bi^getti contadina dello Stata di Lucta
Tertiaria Francejcana fentta dal P. Gian-Domemco Manfi delta Congregatione delta
Madre di Dio fuo Confefforc. In Lucca 1755. per Giuieppc Salani.
Pr infigni Codice Caroli Magni alate (cripto ir in Bibliotheca Maioris Ecclefia Luccnfit
J/rvato commenterait. Extat in Opufculis P. Calogerà Tom. 45. pag. 7 3. ad
1JJ.
In nova editione Commentariorum in Sacram Scripturam P. Auguflini Calmet additiones qualdam ab A udiore è Nancis tranimiflas Gallice feriptas nec
adhuc vulgatas, Mantius latinas reddidit, & inferendas fuis locis Typogra­
phe tradidit. Prodiit hzc editio Anno 1791. Typis Nicolai Coleti Venetiis.
Ne quid tilentio prematur, hic iubdimus etiam animadverliones nonnullas a π­
ρο iit as Di&ionatio Enciclopedico Lucae recufo, ad ea loca in quibus dogma
Catholicum declarandum , aut ab erroris fufpicione vindicandum effe videri
poterat, quas perlequi detiit, cum non fatis omnibus probari fuam operam
intellexerit.
Dedit pariter Apologi am pro fua de Epoch is Conciliorum Sardicenfis & Syrmienfium ad Cl. Virum Ephemeridum eruditorum , qux Romx vulgantur,
A udiorem Anonymum Joannis Dominici Manfi pro diifertatione fua de £pochis Conciliorum Sardicentis, & Syrmientium Apologia Lucx edita 1747.
Joannit Dominici Manfi Clericorum Regularium Matrit Dei Lucenfis pro (ua de Anno
habiti Sardiccnfii Concilii fententia ad V. C. T. Tbomam Mariam Mamacbium Cafa~
naflenfit Bibliotheca Pra/eFlum Affertio altera . LuCX Typis Jofepbi Salani , &
Vincentii Junclini.
Epitome Doflrina Moralis ér Canonica ex Concitationibus aliifgne Operibus f. r. BenediHi XIV. excerpta a 7. Joanne Dominico Manfi. Epitome hujttfmodi addita eft
Tbeologix Ligorii excufx typis Remondinftnis anno 1763-

A

P. Friderico Lucenti , Redore Generali Congregationis Matris Del in fuo
libro de Scriptoribus Congregationis ejufdem , de Joannis Dominici Manfi
Operibus ineditis §. 2. indicatur opus de Ortu , ér progreffu Fidei Chrijtiana ,
quod nos omnino latuit. De hoc opere affertur Vinciolus in fua Epiftola
ita foribens. Omittam alia, fua a te expeflantur non minus elaborata, ut opus pre.
cipue omni laude dtgniffimum de ortu ér pr^refiu Fidei Cbrjfliatut .
Ad manus inter alia ab ipfo exarata, diflertatio venit, ita inferipta de Catbolitorum, it Hcrcticoeum Martyribus, ac Martyrio. Iu ea diflcr'ationc notas quibus
veri

JOANNIS

DOMINICI

MANSI.

U

veri Chrifti Martyres diftiqguuntur eleganter & nitide aflert , & luculenter
hzreticorum, quos ipü jaâant Martyres, ex hiftona adducit, & quantum
a vera Martyrii Laude abfint demonfirat.
Ια eodem libro Epiftotn etiam notatur v^dassdNiN A. 7. Danieli Contine Ordmit

^Tredicetonttn dete. Edita Lucz Typis Jpfcplii Salam <3c Vinccntii Juadinii
in qua fibi obje&as cenfuras ad fuum de Cefibut rtjtrvetu &c. tra&atum di­
luit, ac defendit. Ibidem etiam a diligentiifimo sudore notatur quod idem
P. Daniel Concina in opere edito Venetiis, non Liiez anno 17 j cui titu­
lus, Efplicezione di quettro pered*>ji &c. paradodo V. pag. 47. n. aj. iermonem habens dr freti»tu de Cefibut &c. j. 1. n. 1. hzc habet. H libro dei ’P.
Menfi fu dinunzieto elle Segr» Congrcgtzione delf Indice . E' flete Mentevole delle
profcrizione : E quendo non lo jlempi fpurgeto de moltt propofizioni folfe* e fcendelofe j intende ( come i notorio in Route ) iffb fetto condenneto. Has iniquiflîmas ma­
culas ^ta Manfius diluit, ut tantum abfuit ut a fapientiffimis illis Patribus
profcnptus fuerit, quin potius cum laude fuerit permitius. Extat Epiftola
reddita Manfio ab eodem Secretario S. Congregationis Indicis , uti appella­
tur P. Ricchinio fub die 1. Augufti 1750. Qur hic fubditur. Ere dovuto el­
le fiqgolerijtme fttnte cbe be di V. T. Et. R. e delle Corfgregezione il poffo de me.
Jette el Sig. Cerdinele Temburini, per felvere de agni ptricolo il di Ici libro , onde
elle non dtvt /epermene gredo eleuno : devo ben io rtngraZlerle , ficcome feccio divot e·
Mente de'co/rtefijfimi fentimenti ton i queli meco fi ejprime... Eadem fermé referipfit fub eadem die 1. Augufii 1750. Cardinalis Befoszius. Deve V. T. ettri·
buire el fue merito, ed el concetto cbe qui fi be delle fue Virtu, e non e’ miei uffili queli per eltro bo intreprefo molio volentieri, /* efito felice delle fue couje in­
tono el libro dc Cefibus Rtfervetit &c. Cardinalis denique Gentili, ne alia tefl I mon ia afferam, hxc & ipfe in Epiftola ad Manfium reddita die 29. Julii
175O. icribit. Entrendo e mifure delle perticolere /lime cbe nudrifeo per le ptrjone
di V. T. e porte di ognt fue letter erit foddirfezione e convenienze bo proveto moite
pieceret cbe non fie per ferfi più le motivete releztono dei fno libro per cui , 0 per
~"^il benemtrito putore goderb del peri di patere fempro can frutto impiegore ogni mie
piet ejficece e dovuu effiflenze.

FINIS.

Gentil. Generet.

TotB. X VIIII.

I «

ORA-

LT!

O

R

ATI

Ô

HABITA IN SEMINARIO LUCENSI X. CAL. JUNII MDCCLXIV.
CUM PRIMUM AD

A RCHIEPISCO PALE M

ILLIUS

SEDEM

URBIS

ASCENDIT

JOANNES DOMINICUS MANSI
CONGREGATIONIS MATRIS DEI TOTO ORBE CLARISSIMUS.
I imago animi vultus eft, PRÆSUL AMPLIS­ pas, fit infinitus, immenfu»; at efl apertus ad
SIME, A indice» oculi cupiditatum, ftudiorum- laudem; at fi minus gloriofa, Jufl* tacnen, A
que intimorum; e* intentione frontis , A con- debita excurfio, quin A propter exempli utilita­
jedu luminum in me plurimorum , mirari admotem
­
felutaris : vix enim fieri poteft, ut tot praadum plerofque fufpicor , quod nos Adolescente» . dare fadorum amplitudinem, dignitatemque imi­
qui propter ctatem neque ad inveftigandutn fa­ tatio aliqua non confequatur.
tis acuti, neque ad ornandum uberes, neque
Obvium quidem ad intuendum, A ad contem­
multa ad iotelUgendum fumus praediti fagacitate, plandum perfpicuum fuit Ornameutum illud K non
& celeritate ingeniorum, humeri» noftrts tantum modo dignitatis, fed A virtutis Infigne, quod
eneris in laudatione tua pofitum conamur fafei- preter cetera Summus Hebraic* Gentis Sacerdos
per», quantum nec robuftus quisque multam di­ gerebat in pedore veluti monile quoddam à collo
cendi experientiam, ufumque habens rerum ma­ pendent, A è monili veluti bulla gemmis diflinda
ximarum, poffit cum dignitate faftinere. Quin cUriffimis, in medio pidas opere Phrvgio dnas vo­
geflu ipfo, & veluti digito innuere nobis «elle ces habens,, qu* Latine DOCTRINAM fanant,
videntur in tabula illa benè pida, &. hic ad A SANCTITATEM. Ex quo amnibus bene ve­
memoriam pofleritatis collocata vim, & copiam ritatem intuentibas facile erat cogitatione cotntantam L'brorum, quos Tu Ipfe fcripGfli, fuo pledi, debere Pontificem, fecretis penitus vitiis,
ordine una cum tui imagine diftributam ; ut il­ omnium laudum, maximè vero (cienti*, A vir­
linc fpecies quaedam afoedu penè terribilis obji­ tutis lumine accendi. H»c fpecies objeda extrinciatur, que ingenti fplendore divins fapientie, fecus ad interiorem mentis habitum pertinebat,
& doâria* tu* undique circumfufa Adolefcenti- non modo illorum veterum, fed A noflrorum
am nofttam percellat, St à fufeepto canfilio, ve­ A nt illitum multo mag'u, quo fan A ior efl muneris
luti quodam- impetu, pulfaque deterreat. Quo­ fundio, A public* religionis, falutisque animorum
modo vero, inquiunt, vos. Pueri, afferre in propior cura y adeo ut quanto quis eo otnamenti
medium aliquid licet induftria veflra circumli­ genere reliquis prcflat modo, tarto melius magni­
tum, quod iim Ipfe de fe non dixerit, quod tudinem Imperii, A Nominis dignitatem fiifiinenon fua ipia monumenta tefteatur, quod com­ at ; beatiffimiqUe fint illi, qui Pontificem habent
munis fama, & vel ferme hominum exterorum iifdem partibus expletum undique, A cumula­
non longé, latèque diffeminant? Arrogantis elt tam .
igitur dicere hoc temporer*dè de fe , fuisque
An quxrX hic Urit Lata num fit ejufmodi
viribus (entieatis filere.· concedat uiuj, A con- novas antifles fuus? Proh funeri 1 id qunrai Urit
fuetudo, C qu* hadenus fuit, dum, non poteft Lata, qua non peregrinum Illum fartita efl , fed
fine periculo reprehenfionis teneri. Ergone qu* Civem ultro in hanc fortem afeivit, non aliuudd
res invitamento adhuc & excitamento luit, proh accerfitum, fed hic ex Patricia Gente fufeeptum,
fabito impedimento fit, A oflbns»? Ergo quia hic ingenue altum, atque inflitutum, A è ludo ip­
immenfum quiddam, A infinitum fentiunt homi­ fo, A pueritie diCriplina in Religiofam Domum
nes in laude tus, adeo ut non modo tenuitas fummis, A eruditiffimis viris effluentem profeâum :
noftra, fed ne ulla quidem ubertas ingenii, nul­ tanto ingenio, tanta memoria, tanto difeendi ardo­
lum etfi incredibile genus orationis accedere il­ re, tentaque juvandi ceteros cupiditate in (ludiis
luc , imo nec elpicere, A afpirare poffit : iccircd penitioribus, ut vel extrema adolefcentia docendi fu­
vel iu primo aditu , veftibuloque labatur oratio, ere Dogmata manus honorificentiflimètueretur? Ur­
multitudinis perculfa clamor* moneatis eam oon it Lata, qu* Illum juvenem adhuc mirat* eft in
pofle tantos curfus conficere? at non idem fron­ publicum edentem Sacrarum Literarum feriem unitis tu* indicium, non bec clamitant ifti oculi; verfam cum interpretatione rerum omnium Latine
alia profeAo vox oris, A vultus tui. Erumpit, redditam,, que antea Gallice legebatur; itemque
erumpit inquam illinc ea, qu* antea in nos tem­ duos earum Libros, qu* in qunilfanem venire pofper fuit humanitas, A fuavitas illa mirabilis, funt cum magno ad Indicem fupplimeato, fimiliter
cui, quod nunquam 1ère apud alios, ex dignita­ in Latmum converfas? Subinde piares Theologi*
tis acceffsone accretio dulrôdinix fada efl. Hcc morum tum aliorum vel emendatos, vel a udos, turn
nos finit bono indulgere animo, A conceptam fuum de peccatis, qu* fibi Epifcopus apud nos vo
intime prcdïcationis tu* voluntatem emittere tan­ luit integra referveri’ Paulo pofttotumEttlrfafita
dem , vel cum periculo fatietatis. I n ftar Parentis Hi/eri* per fecula bene multa diffufum Opus, no­
optimi, qui lubens circa fe patitor digladiari cum tationibus temporum, A oromifeuiaanimadveriioniflrepitu puerulos filios, ut ex umbratili illa pu­ bus diffeminatum ? Hinc C^hattii, A MatHUii res
gna eu jusque indoles extet, A quis audacior, quis gefias cum additamento ex fontibus reconditis hauIradior, quis valentior viribus, quis ingenio fo- fto : hinc Pii StcmJi P. M. Orationes, qu*.nondum
lertior apparear. Quid? O plufquam paterni amo­ lucem afpexerant ■■ hinc Balatii monumenta in ordi­
ris argumentum ! Non modo laudes finis hauri­ nem digeila : hinc FaEritti Bibliothecam quamplurire tuas, fed A earum aperis foetes uberrimos, tnis fcriptorum nominibus auftam hinc additiones
non quidem tui cauta ta aquam inanis glori* cu­ ^4aaat· tides , Gmtftxii, Tbem«/e«· , Daajatio , Na­
pidus , quam nunquam ama ft i, fed commuai om­ tali ^Itxanan graviffimas : hinc coi ledas, A in fex
nium maxime Ecclefiailicorum, quos ad eandem volumina diflrlbutas land io nes multas ubique terra,
contentionem laboris, eaademque rationem (ludio­ rum per Ecdefiam in Conciliis omnis generis latas :
rum domeftid exempli vis, A efficienti* poteft hinc denique eafdem in novas editiones tradudas,
allicere. Et quanto id validius modo, cum ip- A fuo loco perbelle, A apte Wifpofitas ? Urit Litta,
f>us EccleFiaftjci Ordiois Principem, A Ducem que, (i mores fpeder , vidit Eum apud fe integerri­
Eundem, quam tot Sci i plorem Librorum, tante mi Temper, A religiofiflimi viri opinione florentem
parentem eruditionis, tot tsotorumque sudorem a deoque fibi à plerisque vel è fummis Poteflstibua
monumentorum habemus ? Su igitur magnus cam­ deledum moderatorem animi, datum CenfiMcmLi­
bro-

S

τι ο
LIU
, O
T
A
brorum , InfpeAiforem rçnrm Monafiicvum, A Ec- ta munition· fepienda , quanto intercludenda valIu,
in
quantum
fiftigiutn
attollenda
f
ArchiteAum
clefiafticarum .propolïtum fibi à fuis tanquam exem­
plar veteris difciplïns , ab omnibus fapientia, A qucr>« , qui faciendo open marum admoveat i Ec­
virtutis? Et qnrrat Zuvm num φmoribus, Jr do* quis tantus Artifex, qui te tneliur, te citiu* poffit
Arina perfeftus fit Antilles fuus, A quid beatitudi- ejufmodifubffruAionem ad CoelumufquoMrtinfen­
tem fabricari? Nullus profedo fuiflet, Auditores,
nis poftit fibi ab Eo jure optimo pcfflicrri ?
Iliuftriora'hatc foie ipfo tint.· cum MANSI no­ nullus tantus machinator, A opifex, qui cum pari
mino, mihi videor dicere omnia, & fumma . Quae­ artificii, celeritatis, A puichntudinu laude coni*
rendum igitur potius, quid pr*cipua quxquo gefla- . ceret.
Refte Typographus fub Prrfatione, tanquam ia
rum rerum poliulaverit ab Eo laboris, eruditionis,
& omnis generis Literatur». Quo in loco fortunam polle Templi, inicriptum voluit.' Si geo -deaefr/ bi
/a
vosuiuiaa bene triginta 'difrertiti aeeda tarifant fplenmihi ipfe gratulor meam, qui tuis pene verbis loqui
poffum, PRÆSUL SAPIENTISSIME, A in me­ dora , / qaa fulgent endettant , / gea rmua aetasraw
innuar iUufrentur, id latum accepinae referendtea»
dium explicaro ea, que Tute de (criptis tuis in li­
mine quornmcumqee Operum attulilli ■ Et quod ad // ΙΟΛΝΝΙ DOMINICO M^CNSl: KeftiaBat cene
auuMruas «edar, aijf p«far·
Interpretationem illam Sacrarum Literarum Latine friftt ille ri boe
redditam: Senflfti Ipfe quidem nullum adhuc ea de lum fudii fubjedjet tyt additeatratii frit. Muriate
re proditum Commentarium, qui fbret numerisom vero continuati» reran» per Uninaldua» faDafyaaiaiftt
nibus abfolutus ; tenebas plure* doftiflimos virot uni peuttui borrida fit* drmerfa , ηίβ in tergenda , exp··
aut alteri earum parti operam na vade cum laude: licadt^ne defndâget bit Vir nanejunn labare, «et /adit
pnrclare traAaflh ea, qur ad Geographiam fpeftant, [arietate defejfue.
Eo^rrrruMi, Clrrima» , Hriendua» , tarbartnn» : hunc
Verilliine diftum : Nunqaau» tabart, aut fndii fa·
itidem de animantibus facri·: De veftimento vete­ tielate dtfrfut. Nam, obltupefcat Pofteritas , fi pre*
rum Sacerdotum largiter Braaaiaat ; uberrime Ma- fena hrc xtas nondum fatis grata miratur, viden’ut
/uxs In Jofue ; In Pfalmos Mass: in Ecechielem poil tot curAis novum pedibus iter ingreditur, Ion*
Vb'ilialpandn» : unum, qui omnia (cite complevere gum, falebrofutn, deterrimum, non una lata via, A
tur, cui nec prophana erudito, nec linguarum pe­ perpetua , fed multis, itemquetranfvertis abruptum ,
nitior (cientia, nec cenforium judicium deeffèt , qui fulverulentum hie, A arfluofum, illic precept, de
fervite modum, A rufiis finibus contineri, & tem
ubneum? Plane loquar. Rea, qua ad cognitionem
peranter uti nollet ingenio, defiderari. Verum vix Conciliorum pertinet , ab initio ad hrc ufque tern*
in manus inciderunt Calateti V.C.commentaria, ac pota in Ecciefia univerfe una cum faeculis, &. «tauni huic datum vidifti, quod nondum alteri. Vide­ tibus hominum, eo addufta videbatur jam, ut nihil
te veto, ac verfionem »n Latinum fufeipere unacutn illi detrahi, nihil vix addi poffet. Quod enimfrexetntndatiooe , expolitione , exornatione conjunftsm , )o decimo fexto Merhnxc fuerat duplici Libro com­
idem fuit: 1after ille wea/ in fudlaa» Setrrmui Li- plexui, idem onera Crabbe ad volumina crevit poflferarna» «aaar , Ipfe inquit , dlattna confurtudtnr f»
rnodum tria, tubinde ad quatuor (ludio Serii, ad
Sut valijiar , Crinitae» jaa» (β^βΐίηιη juvandi >rifrtt navem cunfequenti farculo labor· Biait, hrevi ad de­
ia eo tenera erudiiitnit, in bene tue [abiit diaricatio
cem , & feptem fudoribus Labbn', Alofartii, noftro
ara» abjecit.
tandem contentione Coleti ad vigimi & unum. Proh
At quanta dimicatio hec fubeunda, Dii boni.' fidem veftrain/ nonne magnum tulffet homini robuQuz Immenfitas latitudinum, longitudinum, altitu
ho. Ά otiofo hrc omnia prrter illa jim diâa lege*
dlnum. Quod mare fcomilofum, profundum , in quo re curfim . & leviter tangere? At qu.r.tum igituri
velati adverto agmine fafto iuftantur venti, A unde primo capite ad extremum infiliere iinguli», cunfta
quafi altu quodam effervent, A huc act edum modo, incife, membratimque fciutari, ad rationem tempo­
modo illuc recedunt I Quid cum Tibi A incerto eur- rum, ad naturam, fitumqae locorum, ad prreepta
fu, A maxima hyerne uavigandum? Omnia viucet difciplinr perpendere, harc argumentis probare, ill·
amor communis boni. Et vicit quidem, Auditores, •uftoriiate convellere, hrc traftu leni, duro illa ex*
magnific«otiffime vicit Jamdlu extat Opus inte­ polite, totas quandoque paginascommovere , adjice­
grum , expolitum undique, limatemque, certa doAri- re vero tanta, ut fex Ingentia volumina feparatim
na refertum, omni undique affluens eruditione : non confeâa ex rebus additis extent.· A tamen adhuc
ita fufe extentam, ut legentes deterreat, nec con­ multa fupertint, ut nunc teinp. tii cum nova editio
tradam adeo, ut eorum mentes cumulate non ex­ excuditur, prarter illa fex volumina in hanc tradu­
pleat . Ceffet igitur MANSI, A przclare fecum a- cenda , tam lauta fupellex adiit Typographe, ut
num vident, luo bono fruatur, tandem in molli otio quando totum Conciliorum Opus reculum luerit,
quiefeat. Ut quiefeat, utotiofa vivat MANSI? Di­ cum Annalium Libris do numero poffit contendere :
xerat Ille olim: Ulinaa» quod d» Sutrii Literie per not adeoque (i cum decem illi» primis Sacrarum Lite ra­
iaeboatua» Jaa» . laedent friici exitu perftauu»
, de· rum, & triginta confequenfibus Aunalium , triginta
ceu» vriuaiinibui editit, idea» Cr in Ecdefiajlita Hi- nirfus volumina ConciGorum conjungas, Ce ptu agi is­
ftria eraditur aliquit eUrejfur efictret, ut ex pavif ta Tornat, quos dicunt ia folio habebis ampli (Timos ,
furit .jaiutadvcrjfonibuf Narifii, Pagii, TjMemaatii, quarum ftaguli dabunt tibi hunc Virum paflim in­
Depinii, Nourrit, af do8jftu»amu» vriareu» , f» i/cri- terpretantem obicura, exornantem incondita, diftinfta ornata SS. Patrua» ediderant, inf auratatu Ecilc- guentrin ambigua, multiplices fententias afferen­
βίβiteratu ^dnnaliua» ferit"» babertuiui, Quod cum tem , nihil dubium in Cbronoiagie . in Geographia , in
diceret, jam complex am animo tenebat Ipfe ejuf­ Hiforia relinquentem, nova ex it it perenniter pro­
modi renovationem. Jam notaverat locos omnes , qui pter infinitam rerum omnium cognitionem premen­
fcrentexornandi, qui emendandi, qui fuppjendi ,qni tem: Solis inilar, qui dux, nrincM· moderator lu­
ex inordinata in ordinem ducendi; Jam viderat Mo­ minum reliquorum totum orbem fuia radiis accennumenta omnia, qua poil V'. Barouti primi Annali­ dit, nec quuquam patitur tenebricMum latere. O
um Parentis clartfiimi mortem prodierant, vel qu« rem portenti fimilem in omnium foculorum memo­
iplius Pagri acerrimam aciem effugerant, ut pote in riam propagandam !
locis adhuc fepulta tenebricufiffirais. Detexerat Con­
Poteflis hic vos cum animis veftrir, Auditores,
cilia multa, que vel alter omiierat , v«| alter non cogitare quanti fudoris hrc fuerint, A quanti fumfuo loco noCuerat. Percurrerat duo Peterjtiivolumi­ ptus, fufeipiend* etenim Illi fuerunt peregrinatione >
na , tria nalutii, quinque Mabitlonii, feptein ijrni- in longe dlffitas oras, delitescendum in tenebris Bi
aii, oovem Marteau’, A Durandi, viginti lentem bliotheevum , tabefeendum inter codices mendis cor­
Muraturii. triginta A ofto a B allaudo , ejuSque Soci­ ruptos , A membranulas lituris interlitas, duriffiis, qua SaeAocum A fla contineat, elaborata: inlh- nurt excribendi labor exantlandus. Erravi, Auditoper jiuecdata omnia qux vocant, Setardi
·
rvs, errari. Nihil Illi dulcius, nihil jucundius ,
Cotelerti,Leibnitti,Dacberii ,ΤοΙΐϋ, Grabii, Pniorun», quam in ejufmodi tenebris occultari, pulvere infici,
A aliorum novem, quos Ipfe nomfnatim recenfet. excribendo defatigari. Non ita deleftantur alii con­
Hac, inquam, omnia intentislullra*eratoculi* tin- viviis, celebritate ludorum , corporis voluptatibus ,
i’ula voluti cribro fubcreverat, excripferat, qur fibi ut Ipfe labore improbo, quo fallere quandoque bo­
acerent, codices magnos earum rarum impleverat. ras, quin dies folulos eonfuevit. Fuit in locis, in
O fi vidiffes ingentem illam feriptorum flruem, il­ quibus nobilitas urbium smplllïimarum , edium re»
lam ornamentorum vim uno in lococongeffam : qux- Siarum magnificentia, maieftss Imperatorum grassnam magnifico opere excitanda moles , dixiiTes, quinem Illi admirationem movere potuiffent. Relinque­
bat

u*

Oka

bat hec aliis, fibi aditxaa in Bibliothecas Regum il·
lorum unie· ροΛolebat: ibi delicia, & emeres fui,
ibi fuavitatea, & gaudia, ibi opes, At diviti* , qua
ia aliorum commodam parabantur. At quid longin­
qua loca commemoro ? Propinqua nobis, Λ quafijfi»
nitima eft illa ad D. Meri·»· Bibliotheca, augulla
quidem, ft fanda, locuples, ft referta Menu men­
tit pretfofiffimi*, ft fpeciatim codicibus bene qua­
dringentis maeufcripcis, quorum Ipfi per Coiwncn
llle/trifiator exemplum famere licuit, feque noris di­
vitiis exaggerare adeo, ut, quod olim deOrigraefe­
rebatur, ipfe BrdtferbrM esa»· fex/ fieret. Et revera
quoties hac Domus, quoties faburbiumnoftrum port
ambulationes illas teüirei, quibus ipfi honoris noftri
gratia libuit fape interefle (dulcis adhuc, at amata
in pofterum recordatio ; nam quod datum antea , ul­
tra non dabitur) quoties, inquam , hac Domus, fuburbiutn noArum vidit Eum fedentem in medio, co­
rona maxima exterorum , domefticorumque virorum,
fubito, fit ex abrupto fais multa itemque diverfa
inter (e quatentibus facere, ft memoriter eifdem
verbis, qua legerat, recitare tnm XxttM.uavffracs,
tum Prophana , tum Sacra , Oratori» , Portree, PWrn*u» , Hi/triit ; ex Scriptoribus omnibus reprehen­
dere nunc, laudare illum, albmare pro dignitate
Libros qeosque , de Theologia vero morum tam late
undique ad multas heras diflerere, nt fatu itat hac
te totam in lina Ejus colloca fle videretur t
O ürÀr L»c», d Libertatis Sedes inclyta, à bea­
ta
quem tibi Antiftitem efte voluiltif
Su id ti prater hanc immenfam dodrin* copiam , uno
pefln , uti initio, ft quali prêterions judices fanII i tat am ; quid , inquam, tamitluflie, egregium, prae­
clarum in omhi virtutum genere, cujus ab Eo pe te­
re exempla non poliis? Temperanti* ne, ft mirabi­
lis in fumma potedata rerum omnium modi ? At non
vides cum dignitate accofltonem fadsrn efle huma­
nitatis , cum fortuna moderationis , cum amplitudi­
ne medeflie, Chriftianat humilitatis, ft lenitudinis ?
Amoris M in falutem tum auimorum, tum corpo­
rum, in publicam incolumitatem ,& religionem ? At
non videt zfluantem Ipfi fub pedore flammam il­
lam, que non patitur dies, nodesque nifi deextirpandis viriis, ft de excitanda virtute, & fublevan­
nis calamitatibus cogitare ? Voluntatis in (ludia lite-

T

o.

1

rarum, & ea maxime, qu* EcctefiaAieumOrdinem
poliant, exornent, perficiant? At non vides hac una
de caufa libi oblatam Poteflatem .ceteroqein inviiam,
ft (emel, ft fepius firmiffime repudiatam . gratula­
ri ; quod Clericos maxime Adolescentes liceat in hanc
muneris partem explendam impenfius commovere,
ft vehementius impellere ? Non fentis iccirco pa­
tienter ferre, ut de fuis laudibus predicetur, i deo­
que adduduni, ut labores fuos Ipfe per fe carmini­
bus exornaret ? caneret quam fummis viris carus ,
quam eruditis acceptus, in quos c*tus (iteratos aferiptus, à quot Civitatibus ejulmodi focietate donatus :
ft me, diceret, K<mm, me yroetr>, Perafia, Pif»»re», Cofenti», Fellini»"* , «Xarinroaa, Cerlhæa, Fo­
rne* Conciti, re/asvrr<fimiliterhonellarunt, nedum
Patrie, ubl alterius cetus fociutn, alterius ducem
fa pie n tum agmina voluerunt? Quid fibi hac narrati­
one propofitum, nifi ut quemadmodum (criptis, ita
ft exemplo ipfo, ft fpecie honoris fui ad pugnam
provocet, eunda movear, moliatur eunda, ut tan­
dem ingenia non amplius molli otio tabefeant, nec
levi, ft nugatorio Audio implicentur verius, quam
explicentur ; fed rite ordine, & ratione formentur
ad illuftre aliquid inafpeduni, ft communem lucem
cum fuo, tum aliorum commodo, ft Ecclefialltci
Nominis dignitate proferendum ?
Et ob id ipfum putandum prrfertim Te, PRÆSUL AMPLISSIME, ad haec ufquetempora ferra­
tum divinitus, toties è faucibus mortis ereptum , ifla
forti, ft operofa lenedute sudum, fuis tandem ma­
nibus à Deo ipfo in tam fublimi Cede locatum , ut
ex altitudine ifla non infculptain pedori extrinfecus, fed incriufecus infitam , ft foras ex feriatis, di­
dis, ft faftis tuis erumpentem veram doftrtnc, ft
fanditatis fpeciem largiter/emicantem intuentes Cle­
rici habeant, quem pene (equantur, quem imirentu^ quem exprimant. Quod fi commune id arte­
ris? praecipuum tamen nobis, quorum oculi tanto
propius exemplum hoc perfediffimum tangunt ; tan­
toque preflius h*cimitationisneceflkasurget, quan­
to ardiorem hic Vivendi rationem profitemur. Qui·
ft hcc eadem imitatio majorem continebit laudatio­
nem , quam quz verbis exprimi poffit ; probare enim
tunc fade videbimur, quod modo oratione perfe»
quimur.

FINIS.

Dicebat Jofeph Landus Civis Lncaafia,
Alumnus Seminarii, Philippi Landi
antea in eodem Seminario Rhetori*,
nunc R edor is Nepos.

ORA-

LV

ORAZIONE FUNEBRE
IN

C Ο Μ M E N D Λ Z I O N E

DELL' ILLUSTXISS. E A EV E AEND 1S S. MOHS/GMOAE

GIANDOMENICO MANSI
DELLA CONGR- DELLA MADRE DI DIO PATR1ZIO, ED ARCJV

DI LUCCA

Recitata il di XXX. Settembre MOCCLXIX. nd Giorno della fua folenne Depofizione

DALL’AB.

CRISTOFANO

MATTEO

MARTELLI

LEON A RDI

Mttflrt di ΕίογιηζΛ ael Semintrit Arttwfttvilt.
Hi villa » plena d' orrore , · d’ affanno .· E io colla voce, voi col penfiero feguace de’detri miel
quelle è 1’auguflo Tempio, terrena Gerufa- Îual prédite abbiam noi fatta netla morte del cornue
lemtne, the, qutfi rea}« Spofa , in altritem»
'ailore Γ indito GIOVAN DOMENICO MAN­
pi io vidi liera, e con faflo abbigbarfi a pompa,
SI ·.
d* otlro, d* argento, e d* oro riccamente veflita far
di fe vaga moflra al Divino fuo Spofo f Que fl o è
RE fono i prngî, e te doti, che ad ogni Prin­
cipe a me fembrano convenire, t) perché egU
quel Tempio, a cui, pochi d) andarono, io vidiin
fia degno in fe dell* alto grade, a cui vien follevalungo maeftevobtreno Γ almoSENATO, e i'aflblto;
il perché fia da i popoli a lui foggerti amato,
lato popol Lucchefe tripudiando concertera, mentre
all’ intoeoo in maniera giutiva, e trionfale e le fono- e ri veritos cioè a dire; nome, e concetto di linge»
re trombe, e i timpani militari, e i facri bronai fuo- lar probiti: ricco teforo di non volgar dottrina; e
navano,- e Io interne pareti d* armonioG concenti, diligente, indefelTa operazione in cid, che ha rap­
di feflevoli cantiletie, inni giulivi ecbeggiavano Co· porte alla dignité che folliene : per la prima dello
avemente , e per mano de' Sacerdoti pompofamente quali prerogative fi rende ei meritevole del princiadorni, fovra gli Altari di faflo, e di dovizia vefti- pato, che ottiene : per. la féconda feuopre le vie, e
ti, e fregiati 1T incruenta immola vafiEucariftica Di­ le maniera conofce, per ritenerfl con Iode in quel­
vina Vittima? Oh! come nel volger di pochi giorni le: e per Γ ultima alla dignité, che lo fregia, ag(che in breve cangiano le umane cofe) e tanti og- giunge ornamento ,e'decoro. {Or quefli luminofi cara>
getti ridenti, e tante cagioni di giubilo inunlacri* teri, che propri efler denno di ogni Principe, dn
me vol fpettacolo, in una forgente di dolore, e di cui nella terrena focievole félicité fi abbiano i fudpianto ionofi in flrana guifa n volte! Spar)dalla bel­ diti fuoi a flabilire ; coo quanto più di ragione vet>
la figlia di Sion tutto it fuo mâravigliofodecoro : it none eflG pretefi dall* Apoflolo Paolo aTimoteo, e
vivace color falubre le renne menoful volto; equa, Tito nella perfona fovrana di un Vefcovo, che al
fi vedova fconfolata in nero lugubre emmanto, di fegno pià feabrofo, e fublime della celefle bentitudiletto in vece, prefenta agli occhi miei trifleaza, diae debbe incamminare f e quafi fofpingere il popoe paura. II lungo, rotto, lentiSmo fuono de* facri lo a fe commeflb? Degniflimo adunque di ogni ap*
metalli mi rimbomba fulcuere, e mi sbigottifcp. Le provazione, Vefcovo, Prelate, e Pallore veracemenpatetiche melodle, i canti manchevoli, i Sacerdoti te é, e dir fi debbe colui, che di quefli fuoi pecu­
gementi, >! volto fquallido de*primati, dclfoltopo- liari, Dobiliffimi fegni venga notato, ediflinzo.Sia
polo, che mi circondano, il funeflo barfume di quel­ pure flato a profitto, e fia a gloria perenne di que­
le Gaccole, oggetti fon tutti , che ovunque rivol- lle Repubblica fortuoatiffima, e fia in benedizione,
garni il guardo , mi fcuotooo di raccapriccio, e di e mercede di quell* Anima grande, corne queflitra
orrore. Ma che forfe del «i grave, e pubblico lutto chiari fegnali nel noflro Paflor defonto concertera
è iogfufla, e fconvenevole lacagione? Ah che fe il infieme, e tal mofler tra loro gloriofa lite, che in·
guardo umiliato innalzo alia cima di quella funefia certo penderé il giuditio d’ognuno, chedecider vomole, e veggio là sù giacerft lafreddafalmadel No­ glia dt maggioranza. Venne egli aquefla voflra Arbile , Saggio , Virtuofiflimo GIO: DOMENICO civefcovile fpeciof* Cattedra con la collante, uniMANSI, raclito voflro Concittadino.e amantiflimo ver Cal fama di fpecialiflîma probité. Vi venae gib
Pallor voflro non meoo, che mio, ahi ch'io rirnan- con fuma to, e maturo nella pià foda prodigiofa dot­
go coavinto, che become al cader del pallore, tut­ trina. Vi ftette (ahi/ poco vi flette) adoperando
to fi feompiglia, e diferta il gregge, edognivalle, una mirabile attivité. Sicché tutti il defideraroooin
ogni luogo al lamentevol balato delie fmarnte Peco- Principe, e Γ accolfero approvando, e plaudendot
retle piange, e nfponde; cod ben fl debbe a tanta tutti fentiron, per fin che viflè, foave, ed amabiln
perdita Γ nniverfale coflernazione, e defolamento. Γ obbedirgli : tutti videra pià gloriofo il felice go£ perché la fola eloquenza nel pubblico lutto man­ verno di un Pallore efemplariflimo, dottiflîmo, opecava, non ad eccitare (che nella morte del pubbli­ rofiflimo.
co Amore inutil (force faria) ma a prender parte
Ed in fatti quai più perenne, piàvera, piùdiftenel pianto altrui, a me fi è dato il it·*· iocarico fa rinnomansa precorrere lui poteva alla Cattedra Vedi farmi interpetre del fuo dolore. E come che io fcovilel Quai* aura più favorevole fenza contralto
mi veggia, che al merito per fe medefimo, ed alia recar velo f E quando io dico, che fu perenne l'idea
virtà iovragrande di no tanto Principe, noopiàop- della fua probité, intendo dir cofa , principalmenportunamente I* eloquenza debbe detinearfi, e colo- te richiefla io un facro Pallore, ed aflai commeo»
rarfi de* tracti pià lugubri, animarfi de’piùcompaf- dibile nel noflro Defonto. Poichè per quanto uno
fionevoli modi, ed arietta ; quanto adoperarmi io non fiafi adoperito · riflorare 4 forbire , e radere con
deggio di lei debole interpetre, io, cm dal favore geuere di vita fanto, e virruofo le macchie, che
di quelle ottenni, comunque Γ eferciti, diefercitar- Γη qualche tempo, febben loti ta no, vergognofamento
la ? aperta da lungi a mo la via, ad eflergli grato il notarono; ha fempre la memoria deli uomo, di
in quefto, non mai da me penfato, acerbo cimen­ che togliere al pregio prefente, e diminuirlo col
te. E perebè il core e le middle, penetrate dall’ pafTato confronte ; e cofa male giudicare, o atmeno
acerba ambafeia, co mune a tutti, in me hanno di imperfetta quella, che non è libera da qualunque
foprappiù il colmo di quel dolore, ehe è mifero fi difettor nella maniera, che fulla candida preziofa
Slio della mia gratitudine, tuttochè lion mi luünghi vefla di colta Donzella una benchè minima fozza
i vincer colla collanza la forza del duel, che mi macchia fi conofce dtfeonvenire. E quella taccia
affanna, pure facciam coraggio, nè fi defraudi Γ af- Îuanto più perniziofa, quanto più difdicevole a dir
è in un facro Prelate, che il fuo principal dovo»
pettativa voflra, ed il marito fuo, tn riandande,
tt,

A

T

O
R
A
Z
r o N i
r»,
Μβΐ v>zfo, ai ogni vizfofo eorregger·, eiee- techizzando i faaKiulli, Inneffà · /rutto, eprop···citando; ben Iteu profit*· alrrni, e coo fea vergo* ■ione perpetua in quelle docili, · teeer* meeti. Ne!
cna il fiuebbe. qoando ei, rampogoando i colpevoli, fqo Tribunal· di Renltemte, epene fempre «d ogni
fi udifle rifpondère: · ta «near· ül feti i un giorno, condizioa di petteue, chi pud ridire b tracele tegrea tu folli, di quel cbe mi accefi, accofate. Machi te, cui «g|i «dopera va, traccie ficnre, e redo vuoae
ail* innocentiflmo, ad integerrimo Paflor ooflro una di effêtto, a convertir·, a contermar·, «d a perfemenomiflïma co!0 pot·*· farfi, a rlnfacciar ira la zionare le anime, che ail· condocta fua ti commeraccote f Anzi di tant· virtÿ, che fono, quai mai tevano? 1 fuoi penitent·, perfect nelt· voftra Città
non ti dimoftrava apertamante in Lui, a nella opi- integerrime , ecoflumatiffîme, «quelleCaterina, la
ntone degli nomini intimante fitenzio, everapgnofa di cui probità avendo egtiileffo Iodevolmet» refa im­
bmiliazione tra le accufe, · le rampogne «tel con­ mortale, nette lodi di tel la virtù fua non mono,
trario difettaf Deh ! perché non poi»’ » udir adeflb che n* era flato il Direttore, vennaT, fens· volerlo,
le voci di quella Religione, che nella fua più tene­ a maniteftare : tutti quefli fan no chiara teftimonianra età raceolfe, ed allevô ntl fuo chiufo recioto que­ za, quanto più puro forte quel fonte, da cui effà
lle henna ta (incera pianta, e che tutto potè fpiarne attingevaa le aeqee , onde eran fatti coa) moodi,
H vigore, Γ incremento, e le produzioni? Quelle • forbiti. Chi era quegli al cui difcernitMnto da
Jtehgione là mi par di vedere edeffo appiè di quel chiccbeflia fidavafi I efame pericololb dv’figfi fuoi,
tumolo col crin tparfo, ed incolro defolata, e fofpi- che «feiravano a’ voti migtiori , fe uon il Padre
rofa : e ritorcendo di tanto ta tanto lo fguardo im- Gian Domenico Manfi ? Chi quegli, a cui fi ripauri’to alf’albero prediletto, rocifo, egiacente, par­ correva per fame, per giudizio, per regola ne’cami che dica affànuotemenie : Ah.' quando avronn· fi dubbi, flanti a taluno acofcjenz·, fanon il Padre
>o Γ uguale? Ben mi ricordo con quanto trafporto , Gian Domenico Manfi ? Dal Padre Gian Domenico
eon quanta virtuofa importunità voile, ei giovmet- Manti gli lleffi Magiilrati, per fe illuminatiffimi,
to, venirmi in feno. Corne egli vinfe , quafi per non poche fiare tra gf incerti pareri, e di più dif­
fehemo i ritegni, · le forte de i Parenti, · del Tan­ ficile fehiarimento, addimandarooconfiglio: e fleuri
gue. Rimembro la genero fa rinunzia, ch* ei Primo­ della fua probità non corrotta dall’ amor dipartito,
genito, · fenza rifetbo, fecedelfuo patrimonio, per non violata da propria ditezione, le fue rifpofte,
veflirfi dl quelle povere, e ruvide lanemie, più bal- quafi divino oracolo riverirono , accoifero, e a* afdanaofo per cid che acquiflava, che difanimato per tretferono a compter· fedelmeiM··
qnanto et perdeva. Rammento ancora quelrobufto,
Ma nulla più ne convince della fua fingolare, ·
non mai rallentato voto, che ei tollo prefe pe’i va- codante virtù , nulla più ne palefe la bnona fama,
fli fpazi della più fublime virtù, onde flupivano i non mai alterat·, non mai diminuit· nellaopinione
p>à provetti, e fi incoraggivano i più dimeflî. Mi degli uomioi, quanto il faperfi , che quattro de’vo­
1H ancora prefente alla memoria la rigida , ed incol- it ri, Γ uno all’altro fucceduti, ArctvaÎcqvi, Catchi,
rbile oflervanza fin della rnenoma delle mie leggi ; Guinigi, Colloredo, · Palma (i qilaliiopominocon
amore appaflionato alla religiofa povertà, percui qMlla riverenza , che fi conviene alla tore gloriofa
e le vefii più logore, e le celle più trafeurate e di- memoria ) e lui fiimarono fommatnente , · a lui
feomode eran Γ ufata fua più bella feelta, Lacieca commitero nella maffîma , · più malagevole parte
ubbidienza ricordo, fol di fe page, per cui china*· le cure della Diocefi, e dove ef& giugaare non po­
ad ogni impero la fronte, e ol cui per modo fi di* te» no colla vigilanza, · col configi» , fi confidalettô , che, tieufata ogni preminenza fopradegti al- rono di avere affai proweduto colla acrortezra , ·
rri, antepofe Γ ubbidire at comandare, to flato di cotte zelo di un tanto MiniRro. Enoolappiam noi,
fuddito, a quelle di Superiore; tanto, che nel gra­ che Γ immortal Colloredo , titubante noli’ animo ,
do pur di Arcivefcovo, mandando letter· al Pref·· ad accettaie l’ofleruglt Lucchefe Cattedra , quand»
dente Generale, voile ferbare, più de! coftttme, Γ nel maffimo ondeggiamento de’fboi peufiari udi af•ffetto fommeffo, di proteftarfi umiàiflimo figlio. ficurarfi, che nella perfona del Padre Gian Dome­
Ahimè! Chi più di lui dedito alla Oratione? Chi nico Manfi avrebbe trovato in Lucca un valido appiù tenero amante della Divina Madré? Cbipiùar­ poggio , un braccio deflro dalle fue Paflorali incumdente di zelo nella falute delleanime; incatenando benze, alter finalmente preponderando qnafta fidu­
rndefeffamente azione ad azione. con cui vederte, cia, inchinô Γ animo alla onorevole offer ta ? Sicpoterfi · quelle render giovevole ? Chi più patiente chè le di un »i deg no Pa flore, fe det fuo felice ,
di lui ne* fuoi difagy, c nelle infermuà? Chi più pacifico, e ben regolato governo, il quale è a braÏelofo délia fua immacolata pudicitia, cui ancora mare , che fia un prototipo a tutti i pofteri, tn, o
arneticando nelle malattie guardô co»l, che feppe Lucca, ne anJafli fuperba, e faflofa , tn iflefla ne
contraftare agit occhi altrui una villa , fatta ornai ne- fei debitrice , e ne dei aver grado non mano a
cefiaria? Chi più di lui mortificato^ lo , io lo vidi, quegli , per la cui eflimaziong II aelantiffimo Fa­
flringerfi in ogni tempo al fianco un ilpido fangui- bio π morte a felicitarti. Cha dird poi di quell·
nofo cilicio, e fo ben io , cbe già fettnagenario , già mirabile cofpirazion voftra , o Padri Lucchefi,quan­
•let to a quefla Cat red ra andô a pretentarfi al fommo do nelle due ultime feelte da'più ragguprdevoli perPontefice cinto di quefla tormentofifâma zona. Chi fonaggi, che voi proponelle a! Sommo Pootefica ,
finalmente più umile e men curantedi femedefimo? onde riempiore queflo Seggio vacante, voi in amEgli virtuofo coal, benemerito della fua Congrega- bedue con pieni fuffragi concerted* nella parfona
zione, amato terra modo da tutti, allorchè fi mode dell’adeffb defonto Prelate? lo non fo, che altro
alla volta di Roma, per effere untoit» Arcivefcovo, mai dir fi porta in piena conteflazione di unalumiproftrato la fera innanzi a’piedidi tutti piangendo r.ofa virtù, di tutti conofciuta, e veramente protutti teneratnente , imploro dal minimo fino al vat». Poichè in nna Repubblica, dove tanti fono
«naflimo di «ogni mancanza fua benigno compati- gli occhi principali, vegliaoti terra i coftumî de’
, * I* yer* » °
mento , e perdono. Ecco quelle che dice a noi Cittadini, accorti a fcoptirne i
ia Religione, aggravando il fuo dolore colla rirnem- fimulate virtù ; quello certameùte è fuperfore ad
branza di tanta virtù perdura . E più cote minu- ogni eccezione, che per unanime fentimento venga
tamente direbbe , te non le trbncaffe la voce il giudicato fa pg io, retto, a da bene. Che fe aqueita
fofpira, · il finghiozzo. Ma taccia pur ella, che la librata pubblica fcelta I’appredaziono fi agginnga
luce di un tanto uomo venne largamente a rifrlen- dello fleffb Vicario di Critto, quafi direl , oh· t·
dere in faccia ancora del Mondo : coficchè ciafche- tellimonianza n'è refa poco m«n che iafallibifa .
dutto di voi potè a fungo tempo, dopo un maturo Ma che altro poteva attendere qnefla Rennbblka, fe
efame, refiarne ferito, e abbarbrgliato. Richiamate non ehe Roma facilmante approvaffe nella perfona
alla memoria Γ imporranza univerfale, e continua di Gian-Domenico Manfi , at primo leggerne i! no­
délia opera fua, e frar.cameote giudicherete, cheben me famofo , la voftra faggia elezione? tïià fin dal­
doveva effet per ogni riguardo perfetto quelle. il la prima prefentazione fi tnaniteflà del Sommo
quale in ogni occatione potè effêre a tutti neceffa- Pontefice Γaperto favore, inclinante a lui ; Ma il
rfo, e foddiafaceote. Molti fono tra voi, chefento- Manfi folo mancando a( fe fteffb, adoperati tutti gll
oo tuttavia nelt' animo, e net coffume fateaviffima sforzi delta fua umiltà* e della non curanca di cio,
forza della Divin· parola, die egli, noa dallo Hu- che fi flima dagli uornini, potè rimuover Γ animo
dio, ma dal fuo tervore animata, vibrava fui popo- di C’emente, e farte piegaie, meveè te fue partioflo affbïlato, e commette. La vefira Citti, le vicine ficiofe, nel meritevolifljmo Monfignor Toire Arci­
ville fpirano ancora la fana dutrrina, che egli, ca- vefcovo electo -, flupendo Rama, trovarG uetno ,

F

ü

N

B

ch· ad an* digaité cotanto ambit·, rinugaaBb co­
al , com· pugnano gli altri, per confocuirla. Ma
piacque a I.giufll gnidizj del Cielo . ai tapir· a
quefla Citté per morte immatura quell Arclvefcovo»
eletto non me· per iflanza del MauG, che par vote
del Somme Pontefice ; a adora fa , cba dovect· il
DoilroTrelato alla irremovibile dcftinaztoo di de­
meate cedere fonag difete. a fu quefla Cattedva dlF*
■ratura tenramente un· volta , piacnandoM egli
locoofolabiltnente, a lagnandofi dallai·· iafbflki··za, afcendere par la féconda. La qui nuova lietlffima ai Padri, lietiflima al popolo , poichè ginnfo
a quefte mura, parte che la Citté tutti , mofla a
tripudio fi fvellefle dalle ime fedi, · ch· da ogni
Sort·, · per ogni via sboccando a torrenti la folia
elle genti, empiente ogni luogo di piaufo , · di
arriva, non che l’aria , il fuolo medefimo ne ve­
ni fît commoflo . Manifeflandofi in quefla Iniblita
efultazione , che non tanto era grato il dopo molti anni acquitta» in Paftore, qualunque egli forte ;
quanto l'avare acquiftato in Palter· Π gié da tutti
conofciuto, a defiderato virtuofiflîmo Gian Domeni»
co Manfi.
Ed ecco per quai codante , d i volga tifli ma fama di
fpecial probit! hi quelle Pallor Santiflîmo riputato
degno di afceadera fu quefla lumtnottffim· Catredra. Alla quale principahrtima dote, e quafi unico
fondamento, fui cul fi debbono le dignità colloca­
re, oh! cqtne oppportunamenre fi aggiunf·, non folo a megliocondurvelo quafi con roddoppiati vanni,
ma a flabilirvelo ancora con Comma Iode, una fia>golare, a a quel Io grado «onvenevol dottrina ! E
quivi, o voi che mi udite, quai mi fi flendedinan•i agli occhi profonde flermiaato Oceano, cui dea
folcar la oottra Oratione. Ma vi a* ingolfi pure ,
chi il brama, e tutta t'altezza, la longitudine , ·
la vaftiti ne mifuri, che io non ho remi, non vele, non legno per inoltrarvimi. Egli fciogliendo dal
lido, fi arratti pure, ad ammirara il vivace, pene»
trantiffitno ingegno del ManG , · ftupifca» çoma
egli potefle, Maeftro a fa madefimo, le più ardue
ditcipline Filofofiche, e Teologiche apprendere per
maniera, da poterne eflere altrui prece t tore. Paflfi
a fermarfi col guardo nella fua, dirai quafi infinita
indelebil memoria , e credendo a fe fleflb appena ,
confideri, corne egli mai vi potè fcolpire perpetuamente, e la idee di tutte le facolté, ch· gli acquifiarono il nome di letterato, · la infinite opinioni,
a fentenze di innumerabili autorl letti ed apprefi ;
• la ferie di tutti i tempi, de' fecoli , degli anoi,
e de’ momenti, e la diflinziooe di ogni perfona , di
ogni fatto, che eran prefenti nel fuo difcotfo non
meno, che fe degli avvenimenti giornalieri della
fua patria favelialte. Spinga niù oltro i| naviglio,
ed imbattutofi in quella grandiofa mol· di melucci
volumi , alert per lui tradotti, altri raccolti, altri illuftrati, ed altri infine prodotti dal proprio fonde,
dieci Tomi in Foglio del Calmet, treat· del Baro­
nin, altrettanti deConcilj, quattro del Ba lusio, I·
memoria di Caftruccio, e Matilde, la Orazioni di
Pio fecondq, le Aggiunte ali'Annato, at Graveion,
•I Tomafini, al Dufazio, al Natale Aleflandro, la
Biblioteca dal Fabbrizio, i Cafi Rifervati, il Ron­
ca glia, il Laitnan, epilogato , c refo alia Pratica,
a cento altri ooufcoli quafi per foharzo fdrucciolati
alia penna ; imbattutofi, io dico, in quatio gran mon­
te di volumi, che ftaocarono, e ttancano tuuavia I
Torchi Veneti, ed i Lucchefi, inarchi periflupore
le ciglia, nè teppia comprendere , come egli poteffe mai, divorar col guardo, vagliar colla mente,il
ior cogliendo, rigettando la- forfbra , conciliando
pareri, in vitta contraddicentïfi, decidendo full· Cen­
tenae , alterando!·, rinuovandole , il numero innu­
merabile di tanti voluminoti Libri; come egli poterte, tante pergamene, tanti manuCcritti, tofi dak
■" le et* cancellati dalle foxzure, reti impercettibili
per vizio dello Amanuenfe, Ccorrer volando, e log­
ger quai fuo carattere , per iflabilir·, confronter· ,
• ordinare, quanto ha di più controverfo , di più
difparato Ia Cronotogia. E che poi lo poterte quel
Manfi, cagionevôle della falute ne* primi anni del­
la fua giovinezza; involto in quotidiane brighe di
-Pulpito, di Scuola , di Coofeflionario, di Vifite,di
Efami , di lunghi corfi, e r i corfi viaggi, da Lucca
a Roma, da Lucca a Turino , da Lucca a Vienna,
e per Ia Liguria, e per la Lombardia, e perloR·-

B

R

K.

LVH

gw di Napoli, · per cent’ altre riaomate contrade -,
qurilo è quelle, che pig refla ad ammirara ; feeabraodo, cm ad aomo appena, tuttt> facto agit Au­
di, aon che · colui, che mendicar dorera Γritagli
del tempo, ad i momenti notturni, «lai fonno , ·
dalla fiaacheesa iaterrottl, poterte venir ben fatto»
quanto egli fecoÿ Coatiaui pure l’ardito aocchiero
a fpasiare, · cfiieda alla Seaaa, al Taatigi, al Da­
nubio, alla Dora, al Tebro, ed all’Adria, feudiron
mai nfaooar le 1er foci del nome di G'to Domenico
Manfir fe la produaioni del fuo Ingeg·· han preflb
de 1 loro abitanti · flima, e valor· ; e comprefo dl
aneraviglia, al nome gloriofo feflivamente rtfpondere ndri ogni fponda ; e mot morando fbavemetnente
ogni flutto,che adertb dovrà gonfiarfi del comun
pianto, moflrerà In fua maniera, che la fama di lui
non ha pib angufli limiti del dotto mondo ,* che un
volume» recantefi in fronte il fuo nome, oltro paf»
fa i mari: che lo defidera ogni bibliotecat cheren­
de ficuro il commercio ad ogni Stampatore, e ch·
ne confacta alla immortalité il fuo autore, ri verito
da 1 dotti, amato da i Principi, favurito da i Car»
«linali. e commendato, non Tenta mercede , da i
Somml Poutefici. Quefla è la ricca merce di cogni­
tioni, onde puô ri tornare onutto, chiunque vogiia,
tenerfi ail* alto della fua interminabil dotrrioa. Ma
io barcheggiaudo fu picciolo fehifo. e in lago placi­
do, · chiaro» entiché efaminarne la quantité, fon
vago piuttotto, di farmi ammiratore della qualité
di una feienza al rinomata: E ben fon pi go di me
medefimo, tal ritrovandola, quai più era dicevol· a
quello , che aveva il’ Ciel deflinato in voflro Arcivefeovo- ciod dottrina feinplice, e pur· , dottrina
fehietta, e fincera; non eccirante un dolce prurito
aile orecchie; non tendente licoi mfeofi ai piedi
mal cauti, o non troppo ficuri, non celante fottotl
vago afpetto de' fiori e delle erba odorofe uo toflico
micidiale; ma doctrina utile , c fruttuofa , e che
rifehiarando a buon giorno Γ iatelletco, eccitando’a
volonté, nella difciplina, nel dogma, nel coftnnie
derivava i fatubri benefici influrtt. E quefla Iode ,
oh! quanto pochi arroear fe la ponno gli feritrort
de’tempi eoari! i quail, allô ingegno difpiegando
foverchiamente le vele, e fidatl di troppo Mlielürze, per fe manche voit , delta ragione , maotre G
fiogono di fcooprir nuovi rnondi, non maifeoperti,
e tmperfcrutabili, n in manifefli errori fi avvotgono,· o per malizla e parlano, e ferivono in modo,
che de'fenfi loro i a temere non meno , che delle
ambigue rifpofte di Apollo Deifico. Ma il Manfi ,
che per la profond· univerfale eruditione , per lo
fuo acutifliino macchinante ingegno poteva al pari
di ogni altro, far plaufibile moderna pompa e di
fpirito forte, e di Filofofo di nuovo penfare , ammainindo h vele ad ogni trafporto della fua mente ,
teaoe le note viq . procuré di agcvolarle altrui , e
fuggendo ogni cieco feoglio per acque tranquille, e
Î>ure manifottauti il fonde in ogni parola , io ogni
critto, e fo, ed ogni altro conduite felicemente al­
la vérité. Di quefla dottrina del Manfi, rimirata in
quefto profpetto, io più mi pafeo, mi dilecto, emt
confolo. Nè fon lontaoo dal credere, che di quefla
fi dimoflrafle appieno foddisfatto Clemente Xl II.
quando, v«nutogli il ManG innanti aH'ufato efperinwnto dei fuo tepere , con iteecial privilegio , con
ampliflimo encomio alla fua dottrina, corl diceodo,
lo licenzid. Leco/rat··· de mm iJtMtUit hitatu «#/ffaaawea· : cioè di quell· idonei té di dottrina fincera, Crifliana , Cattolica , e contecentiflïma ad un
Arcivefcevo. E ben per te, fortunato Dominio Lucchefe.beoper lofteflb Paflore, ordefonto, che quafi
egli pretego , didover uo tempoiv»r uopo, econtentezza di quell· fehietta dottrina, onde aveva · la
mente , e le cart· imbevutq , penad per tempo a
propagari· ancora nolle quotidiane fcuolo in tanti ,
e tanti difcepoli» che poi trapiantati dal fuo rigogliofo feminario, ora in preflb che tuet· le parroo·
chie ruflicane, ed urbane, frutto di fana dottrine
producono, · lo verfan fu i popoli, per nulla dege­
nerante dal pritno feme. Oh! come aflunto egli a
3uefta Cattedra , dovette fentirG inondato Γ animo
i dolce foavité, veggendo coai moltiplicato lo fpi­
rito della fua dottrina ; confiderando, che per quan­
to dal fuo Pallore lontane foflero le Pecorelle, eflè
non oftante, quafi lontaaiflimi prati, cui bagna, e
féconda lo fleflb fiume diramaro io più rivi, avevan
'
ipa»

LVIII
Oka
pa foot i, ed acque falubri per canali , 4a fe prove*
menti, fuar d'ogni timored'intorbidameeto,dicar­
rut tela, e di ficciti. Nè quelle Ifteflb lieto penGero fapri abbandooarlo per I'av venire, nènon potré
riforgere ad oeni itante nella fua mento ne! Cielo
ancora. Poiche per quanto fopravvieeranno i fuoi
difcepoli, e i difcepoli de i di fee pol i , peroetuanti
per fuccefliva traditione i( vigore della fua domina ;
fintanto cbe in quefla dotta Citti faranno aguzzati
gl'ingegni dalla Accademi* EccleGaflica , per lui
iftituita, promofla , pérfrzionata, e di prelentedopo
un qualche languore reftituita per zelo altrui ; ed
egli di fe medefimo, e del vantaggio di quefla Dio*
cefi, prerarato da lui, dovré compiacerG ; e non pur
noi viventi, ma i noflri pofleri inlieme ammireranno Ia fana, Ia perpetua dottrina di queflo dottiiUmo Pallore. Degno ben era adùnque, chs un uomo
per tanta virtù luminofo, per tanta erudizione itnparegeiabile; non rinaanerte più nella afeofa condi­
tion di privato; ma che finalmente quaG gran can­
delabro, polio fovra del moggio, tramandafle luce
dall’alto, per meglio diffondetli a benefizio degit
abitanti nella cafa di Dio. Eccolo pertanto innalzato a quefla fublime Cattedra Arcivefeovile . Ecco
veftrto degit altri arredi Sacerdotali quel gran Sa­
cerdote, cne gié nel fuo Razu male dell’ Urim , e
Tummitn, cioè di perfezione, e di dottrina andava
ad· mo, e fregiaro.
E pare a me, che per iftimarfi ben collocatoqueflo onor principale nella perfona dei Manli ; per
credere, che più d'ornamento dal Manfi alia Cattedra , che dalla Cattedra al Manii ne venifle allor
compartire, doveflero ballare con traboccanza quelle
due ftngoiari doti, che noi riconofcemmo fin qui :
per le quali e poterafi fare perfetto efemplare di
probità al gregge commeflbgli; ed alia erudizione.
al difinganno, al nutrimento fuo, mercè di una
fcienza integerrima, adoperare . Ma fe d’altronde
alla rerta cognizione di quelle , che in tempo acconcio, e opportuno Ii reputa bene , e ^iuflo a farfi, fi
aggiung* Γ at io ne iftell* dalla propria mente diretta, e i! noflro Pallore egregio, non accorto legisla­
tore foltanto, ma fattore lui fteflo delle leggi det
fuo intelletto; non intelligente allapiùdelle ottime,
e fane maniéré, ma efecutore, ed operatore di quel­
le riguarderemo, deh! fe Dio vi falvi a qual fplendor più brillante poteva egli recare Tonor dei Barolo , ed il fulgor delta Mitral Convlnto egit dalla
grandezza dell’animo fuo, e dalla vera fapienza ,
che quelto folo veracemente ê principe, it quale e
gli animi giunge, e le perfone de'fudditi a domi­
nare ; e che non al fopracctglio minacciofo , e fevero ; non al tuono imperiofo delle parole , non al
difprezzo ributtante degi’inferiori , ma all* ferma
dolcezza dei volto, e delTanimo, alla factbrâ Inlinghiera dei tratto, volontarj fi arrendono i tuori ;
giudicô, effer legge principalif&Ria della fovrana di­
gnité , intelligence ptimaria della fua mente , ed
operazione ta pifi incumbente al fuo carico , il trionfare per qttefla via fugit animi e futle perfone fog.
gette , per dirigerle , a fuo talento, ove tornaffe
meglio I indrizzarle. Ond’ ei fi abbafso e fi addomefticô per maniera , adattandofi ad ogni qualité
di perfona, che ertendo egli pure per dignité fuperiare a tutti, parer* fovente nella familiarité del
difeorfo, nella uniformité de i pareri, nella affabillrtima converfazione pari a quaiunque perfona volgare. Chi , per alto o per umil che fofle, cht mai
vi fu, fu cui non feenaeffe il foave rifo della fua
bocea ? Che non forte allettato dalla dolcezza di
fne parole? Che non a'incoraggifle a venire a lui ?
Chi pad nominarmtfi , che dimaodato , non otteneffe
ad ogn’ora facile acceflb ? Che pariando, non fofle
benignamente afcoltaro? Che, interrogando, e pregando , non ne riportaflie rifpofl* , promerta , ed
efaodimento ; e che, non efaudito, dolceperla fua
bocea non fentifle fin Ia ripulfa? O Dio immorta­
le! Quali e quanti efempj tanto maggiormente ftupeodi, quanto renduri più rari di amotevôlezz* ,
di carné, di compaflione abbiamo veduto noi cogli
occhi noflri nella perfona dei noflro Prelato ! Quan­
do, fpiate egli femalattie, Je agonie di ogni perfona
o nobile, o plebea , lui vedevamo reeerfi alie loro
cafe, ed ajuti foirituali, e corporali diftribuire graziofamenre. Ed io medefimo non porto gré fenza un
iatimo fenfo di confufione infieme, e di teeerezza,

1
O
N
E
non porto non ricordarmt, che, g i acendo perieolante
inletto, per ben due volte vidi I' amite tetto mio
penetrare. appreflarti ofpitalment* alie coltri dei mio
dolore (ah? che dirlovi non pofs'io, fenza piagnere, e finghioztare ) queflo gran Ponrefice appreHarft
vid'io, qnefl'Unto del Signore, e il proflernato fuo
fervo racconfolar per maniera, the gli agitati, e
farnetici fpirti miei parte di quelfollievo fentivano,
che cercavano invano dall’ arte, e dalle medicine.
Ma tempo è ornai, che T altro effetro d'amore, la
liberaliflitna munificenza fua prenda luogo nel mio
ragionare ; quelle, che fuor d’ errore pud dit fi Γ
affetto fuo prédominante: quelle, che talora impo­
tente aile fue funzioni, in anguflia T animo, in
fbfpiri il petto, in lacrime gli occhi ail’ inefaudito
clamor de’ poveri gli fece rivolger fovente: quelle
alla fine, che fola fola il fè defiofo di fearfe mone­
te, e di tutti i refori dell’ Univerfo. A roi, a voi
mi appello, omendichi, oDonzelle orfane, bifegnofe, o famiglie liete una volta, e pot ridotte a pafeervi tra Γ* vergogne del pane del voflro dolore,
voi dite, fe io dica il vero. Non fofte voi quegli,
che a torme aflblhndovi al fuo palagio per ogni dl,
con quell* itlefla ficurezza , con cui al voftro granajo ,
al teforo voftro fire fie andati, quindi ne ritornavate
fempre l/eti dt liberali elemofine? Non forte voi
quelle, che l'onellé voflra , ridotta a gravecimento,
ponefle in falvo col di lui prontoopportuno fuflidio,
e di dote per Io Matrimonio, e di alimento per lo
Monaflerof E voi Famiglie onorate, e mifere infieme bon fofte quelle, che per meli, rer anni vi foflentafle di ciô , che (egretimente vi veniva da fui
Religiofo , d* lui Arcivefcovo in rilevanti femme di
venti , di quarante , e fin di cinquante Scudi per ogni
fiata. Pariate pur francamente, pariate: ciô cb'era
be ne occultare, lui vivo, meglio è il ri velare adeffo, lui morto. E quendo , egti reftituitofi da Rom*
a Lucca gié unto in Arcivefcovo, vol pezzenti vi
aflbltafte at fuo cocchio, additandogli il voftro bifogno tra le voftre congratulationi , deh ! ditemi,
qua! ne avefte rifpofla ? Se nel dirlo temete, d’intenerirne troppo, ciô non mai vi ritenga , che in
queflo giorno di tanto dolore it pianto non vuol
mifura. Egli meffo in mezzo da quefla vit calca
di gente, cui guadagnata ave* gié colle fue c»ritatevoli profufioni , più lieto del fuo rrionfo , che
i Cef«ri, piagnendo per tenerezza , cost riprefe. Fi­
lii emtttfimi. Pruett il Citl», int i» -vive ; e fe mi
verri faite, di' nfcire êa quelle engaflie, cbe/Irettauaeate
uti prrweae , fart* quell·, cbe a,tri, fari v/tr·. O
fpirito di carité ,.di munificenza fingolare ! E ben
tutto fu votlre mai fempre: poichd non in luffi, non
in addobbi, non in morbidezze , non in lauticonviti,
non a grandezza de’ parenti diliîpô le annue entra­
te ; ma tutto quelle, che da unmodeiloequipaggio ,
dauna tn.ilerizia non fordida , da une meafafrugale,
dall* quiete dei debiti fopravanaogli, fu tuttoquanto
per voi; coticchè, eletto egli Vefcovo, per tante
femme di denaro, ritratto dalle fue vegliate carte,
non più d‘ nno Scudo trovô efler Tavanzo della fua
libéralité: o morto adefle Arcivefcovo.......... Deh!
perrnettetemi, < he da quefta troppo penetrante immagine io ritorca il peniiero, ertendoa voi note, corn’
egli è morto, e lafciate pinttofto, che io più a volo ,
che a corfo le altre azioni fue delibi per faggio.
Saggio dello zelo fuo verfo delle anime a fe confi3ate fu la fu* prefenza al C nfeflionario allarichiefta di chiccheflîa; e Γ impazienza, e la fretta , che
diefll dell* Vifita Paflorale, cui egli in poco più di
tre anni quafi conduite a termine, non lafeiando
angolo dell* fua vafta Diocefi fenza delfuoprovvedimento. Sjggio dell' amor fuo rapporto a Dio, efurono i quotidiani fuoi Sacrifizj, finchè Io potè, el*
quotidiane Comunioni, quando lafcio di potere ; 0
fu T afliftenz* d’ ogni dl , tai volta a più d’una Meff*. Furon le vifite giornaliere a i facri Templi; >1
fuo ritiro d'ogni giorno, e per più ore aile faute
meditazioni; la fua afliftenz* aile Prediche, ai fa­
cri Uflv); la comportez**, la divozione, nell’efercitire le lacte Funzioni. Nel che pregovi. a richiainare all* mente quelle due ultime Froceflroni, una
a dimoftrazione di penitenza, Γ aitra al trionfo dell*
augufliflimo Sacramento impiegate, nelle quali, per
quaoto fofa’ egli configliato, e quafi forzato, a ce­
dere alla fua provettaettde, edebolezzadi membra;
ctd non pertanto . vinto ogni configlio, ogni iftanze

t

F

ü

N

E

dai Γμ Tanto coraggio, che lui face*· di fe mag
(tort, vidimo cogh occhi noftri II trémolo vecchiardlo canuto, e bianco pel lungo giro deIle noftre
yrontrade, muover traendo il fiance antico, ed altarii
col buoo volera» rotto dagli anni, e dai cammino,
• dal pefo. che reggeva, ftanco, a anelante: fendo
agit co») ad ogonn, che il vedea t e miravalo , te­
nero fpettacolo di compa(Doue, einunoeScaciflîmo
efempio di zelo, di foffeienaa, di divozione, forte
non mai veduto Γ eguale in quelle Citté. Ah! che
fa k> teneffi quelle difcorfo, e quelle cofe narrafli
preflo altri popoli, che non le videro, non le provarono, confido, che rutti gli defterel a meraviglia
di un tanto Pallore. Ma ben ftrano faria , che tu
o faggio, o gentil popolo Lucchefe, tu , che vedefti,
tu, che toccafti çon ma no le tante mirabili azioni
di un tuo Concittadino, di un Pallor tuo, nonam*
tniraffi queft' nom finglare tanto affabile , tanto mifericordiofo, unto fatichevole, ed operofo. Ma
queft’ uom fingolare, queflo tuo Pallore zelant illimo,
o Lucca, già fu , ed or più non è. Egli, che per la
fua impareggiabile probiti, per la fua inarrivabi!
dourina, per la fua inelbmabile attività degniflimo
era, dkrimanerfi immortale, in quelle Cattedra, ,a
cui renne, in cui Dette, cui merito con fama univerfale di virtù, e di fcienta, e Cui illuflrè magSiormente colle fue paftorali fetiche, ah! che egli
ovette alla tine , correr la ftefla via, che tutti ban
corfa, e correranno i mortali. Un annoe mezzo già
andà, che in grave periglio di morte, donandolo il
Cielo a i pubblici voti, aile preghiere de' roveri,
parve, voleroe promettere la fua immortalité. Ma
oggi ha il terzo giorno, che il Cielo iftelTo di fur­
to, temendo quafi dire·, che le accorte fuppliche
no (Ire gli faceflero amabile violenta, elotoglie flero
ancora a lui, per ritenerlo fra noi, ce lo na t<4to
all’improwifo. SI. Il fantiflimo, il dottiflimo, il
telantiffîmo Gian-Domenico Manfi, il voftro Prela­
te , il voftro Pallore nella età di anni 77. meü 7.
giorni ri. dopo cinque anni, cinque meü, giorni
it. di gloriofo Pontificate , caro ai Padri , cariffimo certamente a tutto il popolo , a lutta la ple-

B

R

L1X

E.

be ( tefiimonianta dei merito fuo al pari di ogai
altra va le vole ) nel bacio del Signore egli è mono.
Deh rimiratelo per P ultima volta «ù quelle eccet*
fa Piramide , e pi ange te emeremente il voftro danno irremediabile. Mirate fenza operatione quel ca­
po, in cui coftituirono il fuo domicilio tante dot*
trine. Mirate fenza moto, quelle mani, che fi ftefero tante volte in follievode* bifognofi. Mirate fen­
za vita quel petto, in cui foggiornarono tante vir­
tù . Non più dagli occhi fi volge fopre di voi quel
guardo benigno. Non più nel labbro fi fpiaga quel
dolce ri Co, nè fuonano le Coavi parole. Nè più da
tutta la perfona partono atti, a voftro vantaggio condotti. Di tutto il voftro Pallore lol ia memoria, e
Γ anima grande fovralla ancora. Quella faràfempre
in eterna benedizione, finchè Daté lavoftra Repubblica, che io defidero permanente, quanto la dura*
zion delle cofe. Quella, fatta abitat rice fortunata
ne' Cieli, mercè dovuta alla fua intégrité, nè (po§ liera ancora dell' indole fua beneficentiflima verfo
i voi, dai!'alto vi mira, e porge ail'Alttflimopre­
ghiere per voi. E per fommo de’ fuoi defiderj prêta
tftantemente , che i faggi Padri Lucchefi , librando
la feelta de i Perfonaggi, degni di fuccedere a lui,
a quelli inchinino i fuoi fufflagj, ne' quah fiaerettitudine di coftume, e faniflimo Capere , e zelo gran­
de.delle Anime. Prega, che il Somtno Ponteüce
3uêllo trafeelga, in cul meglio rifplendanoquelle tre
or), proprie di un Sacro Paftore. E prega alla fi­
ne, che quel gregge una volta fuo abbia un'immagine
più bella di le nel fuo Succeffore. Deh! vagliano
quelli fuoi voti: onde noi, ricuperando un Pallore,
che raflbmigli quel, che perdemmo, potiam fentir
meno acerba, rneno aflannofa la prlrazione prefeo·
te.
Quelle con orazione forfe tfoppo prolifla, a chi
mi afcolta, ma certo mancante al merito non volgare del Perfonaggio comptante, to in luogodimolti, che per dignité, per dottrina poteaoo di grau
lunga avanzarmi, per folo fenfo di pieté, e digratitudine verfo un Pallore tanto di me benetnerito

dicta.

b »

ELOGIO

V

LX

ELOGIO

PF FUNERALI
DI

MON

IGNORE

.V

GIAN DOMENICO MANSI
DETTO NELL* ADUNANZA

DALL’

UE

Vfl. FEBBRARO MDCCtXX.

ABATE

D. FRANCESCO UBALDO DE* NOBILI.
RA i tanti Ufizt, che gli Uomini viventi in me il più giocondo, e il più g forio lb, che roteiT·
Société debbcno rendent fcambievolmente, il da Voi Hecretarmifi
fare Elogio a coloro, che per coipiiui Attribu­
Gun Dominico Mami fu f Uorno della Société ,
ti, o dell'Intelletto, ο del Cuore Io meritaronoo ,piuttoflo un Genio vivente a gloria, e ad utile
non ê I' Ufixio it meno importante. La lode, che dell· Société. Queflo ê il più vero, e il più magni­
ft di a ^uegli Uomini, che furono Gnndi, c una fico Elogio, che per qualfiafi aforzod’Eloquenza pofletione pet quelli, che debbono effer tai·; e a co­ fa farfi. Chi noe ignora quali Geno i Sociali doveri,
loro, che in prô della Société impiegarono i loro e di quali attributi l'Uomo in Société rirent» aver
talenti, fa Société illeffa, che ne rirevèo comoJo, debba fornîto Io fpirito , noti puo ignorare quai* Elo­
o decoro , retribuifce per certo vicendwole patte gio fia per un’Uorno il dire , che Egli dt fociali
queGa, quafi merce'e d en com io. Dritta Ragione virtù fia ricco, e de’fociali riguardi via tto offer va to­
vorrebbc , che gli Uomini rmiufi ancor viventi ri· re. O Société! Nom· foave, · (auto! Chi fa feda«
guardaffero quefta lode come Patrimonio dalla Vir. pli Uomini in Société viventi, · della foetal· vita
tù infeparabileintperciocchè per tma parte la Vir- gloriantifi fel abbaftanxa inrefo, e venerator Lo inrù efige onore in quermomento itleffo in cut co- tefe, lo venerd G raw-Dominico Mamii; ed ecco per·
mincia o ad efiftere, o a manifeftarfi ; e per l’altra c<o nel Minai un'Uomo di nuit· più follecito che
parte l'Uomo che dona alla Société I fuoi talenti , di ademrirt que’ facri riguardi , ch· la Société
e gran portione del fuo ft Atfft, non fennr ratrod' degi’ Individui gradatamente, e con certo ordine
e fie re grand# dopo morre , ma fibbene d‘effere k tTe , richieJe. Dico gradaramenre, e con certo ordin· .·
e perrio riputato, ed onmato mentre egli »ire:Mi Imçerciocchè, lebbene Γ unione degit Uomini richieh Io Je . che fi rende ad im>» lolo ne umilia molt· ; da dagl’Invidui tutti ugualmenre quegli eflenziali
e la Paflione troppo Ipeffo offende, e vince la Ra- Ufirj,· quei riguardi, che fono i vincoli nece (far i
gione. Una vereognofa cfperienzt ci dimoftra per per cui gli Uomini flanno infieme; vi fono perô que
quelle, che I'Umano Genere quaG fempre fu ineiu- fingolari ufizj, che a proporxione dêl range, de
llo con gli Uomini coetanei,' e I’ Encomio de’Vir­ minified,de'talenti, da i noneguali Individui looo
inegualmente richiefti . Altro è che chiedefi da i
tuosi dirennc ornai un debito delta Poftcrité.
1 Funerali di Gun DoMtanco Minii ftabilironoun Grandi, altro dal Volgo: da i fa coi tofi Uomini, e
confine Immobile tra la prefenxa , e la ricordanza dagli Artieri, dagli Uomini di baflb ingegno, e di
di Lui; e la tomba, che viera vederne anche gli cuore mediocre ; e da quegli Uomini , che anno
avanti, mette un'intervallo fmmenfo tra Lui, e co­ tnaggiore intendimento , · cuore più vafto , non
loro, che Io anno conofciuto : Coal rimangono trah* chiedonfi 1« medefima cofe. Dlrè più precifamente.
quilli qur-tli affetti, che commuovonfi nell Uorno , Per natural Dettame, e per focial· lilirtixtone è
e ingelobkono in eifta d'un’Ogretto troppo forpaf- ogni Uomo debitore dl certi Ufitj a fe ffefto;è de­
fante 1'uguaglianza de’fimili; e I' Ambitione , I In- bitore di certi altri ofirj a i fuoiftmili. Debbe afe,
tereffg, i propri riguardi, e quella che indi nake •II'ingegno fuo, al Cuore; coitura, correxione, ac*
peffima prole, emulatione , ed invidia, fi placano. quifto di lume, di nozioni , di Virtù , d'attitudine
menu· non agifeono contro un’ Uorno, che doo è ad efercitarla ; Debbe a i fuoi fimiti amore «prefidio
configito, magiftero. Quelli fono que’ riguardi , c
più.
Not, Accademlci, fummo fempre gli ammiratori que'doveri per i quali tbrmafi l'Uomo Cittadino ;
d’un tanto Uomoquanto fu il M««i ; Noi loamam- Quelli Ion quegli t'firi, per i quali comodo, e ficu*
mo ancor vivente. Rimane adeffo, che rendafi *11« ro vivere nella Citté fi ftabilifce. Coloro che di ta­
memoria di Lui queft ultimo tributo; ed F.çli, che li doveri fono violatori, rei fi fanno tuttoinfiemedi
vire fempre, e fempre riveré negli ammirabili fuoi offirfa Société; ma non tutti ugualment·. E dclitto
più grave a i Ricchl il negare fovvenimento , che
Volumi, viveré del pari ne’Falli della fua Patru
I noflri Nipoti nel riandarli in ogni tempo diran- non agli Uomini di facolta mediocre : Più grave a
i periti Artefici il negare magiftero, ed opera, ch·
no, che la Patria fu ghifla verfo un Cittadino co
ai illuftre , « impateranno qual gloria ne venga non agli altri di mezzana afera; Più gravvagliUo^
•gli Uomini alloracchè, become fece il Μλημ, a mim di feelto lignaggio il negare coitura a t proprj
profitto, · a decoro dell'umano genere divengono talenti, che non al Volgo.
Quelle , Accademici , è quafi il compendio d*’
Juminofi, · grandi . Quelle, Accademici, ê quelle
efattameote, che ciafchcduno di Voi penfa , e fen­ Sociali Doveri ; e queflo è in corto Γ Elogio del
te ; ed k> facendb ΓElogio d'un tanto Uorno, che Μλνπ. I più grandi Attributi, che formatio ΓUo­
fu noflro Concittadioo ; noftro Paftore , notiro Socio , mo Sociale, fono i colori, O piuttoflo i lineamenti
non altro debboeffere fennonchè organo dette voftre formanti i'immagine di Lui. Nacque Egli in queidee, e de'voflri fertimenti. Queflo è 1’ Ubt opcr fla libera Patria da chiariflima Stirpe tra i Patrixj ;
• una

F

E

L

o

• nna felice eJamloat Ifpirogtl quel generafo org*gfto che fdegna i baffi fentimenti, · fi volge »11·
■ziooi più ntl H, · più glorior·. If Formatore défia
Nature fornillo d'Hgegno vivace. di fenfo fablime,
di cuore drino, e grande; ed Egli inter·, che non
de’veleari, ma de’maflimi Ufiij era percid alla So­
ciété «ebrtort.
Uoo fpirito di si fatta tempra, · di taie capaci­
té, doveva dunque a le fteflb coitura,e iflituziooe.
Penfaao volgarmente gli Uomini, che ii riegare a
fe taie ufixio, e il conTentiro, ch· neli'oxio languifen, e fi disfeccia il vigore dell' intelletto, · cm in
an· Ivnga ignorante ammutolifea altioe l'intima ,del
dritto fenfo compagne, avidité di fapere, peafaoo ,
dico, che ul cola non fia iniquité; · ch· nondebha I' Uomo per tal cofe rimproverarfi : Ma quelle
non è ch· acciecamento, O fia, chenell’Uomoper­
il un*intimo Dettame, ovvero un’appetito ingenito
di Société; O fia, che la Natura ifpiri nelfanimo
de'Regione vol i Γ amteizia de' (uoi fimili , ficcome
variamente i fomtni Trattatori dei naturale Diritto
penfarono; rem pre, · da ogni fiflema per invitta
confeguenta deducefi, che giufla i naturali principj
la coitura del ptoprio fpirito non pud dall* Uomo,
Μη da qualunque degli Uomini trafenrarfi , fente
offendere il Num· , fenxa tradite (e fteflb , fenza
nuocere a i fuoi fimili. Conobbe if Mansi fine dal
la prima giovinexxa un Vero cosi femplice, e fentendofi ηβΙΓ animo una facolté cor reda ta di molto
vigore, e di lume vogliof», e di noxioni, pofe toflo
•gni cura per rendere a fe medefimo il troppo im­
portante Ufixio.
Sciolfe i primi paflî fulla via defla fcienza , e a
vita foltaria fi rivolfe. Abbandond il paterno tetto,
e flabili di trarre i fuoi giorni in parte ov< non
giugoeflero a fcuoterlo gli flrepitl dei Foro , non
qoelli del Senato.· ove niuna cura perturbatrice roccar lo poteffie ; non fellecitudio· di Patrimonio ,
non penfiero di famiglia, non diflurbo dicittadinefca feccenda . Potré quelle fembrare flrano a coloro,
i quail nemmeno intendooo di Filofbfia il vocabolo ;
poicbè non faune quai tranquillité, e ficurezza di
animo , e liberté di Cuore, ed equilibrio di affèttî
flia bene ad un Uomo delle feienz· invefligatore .
Pur troppo a grave danno della Société non mancano coloro , a i quali il quieto, e tranquillo vivere
non altro è che ragtone d’ozio , di prevarication·,
e d'ignoranza; ma quefli fone il difonore dell’umano Geneve. Non meritano nemmeno t’onore d'uo
rim gtorero; forfe nemmeno quelle d'un difprezxo ;
Ignorarii è meglio. Bello fpettacolo alloncontrq era
vedere Giant Domenico Mansi nella fua folitudine .
Stabilifce tra fe , · fe, Egli dovere efferequell'Uomo, ch· a giovamento degli altri Uomini doveva
[•ftft, e comincia a riguardare fe come Uomo facro ioteramente allo Studio. Spettacologrande, ammirabile era il vedere Lui abitatore d'angufl·tugu­
rio; e lé non altre intorno a Lu> Xggirarii cure, ·
defidetj fen non di Scienta, « di Vérité; non altre
ore trafcorrere, non giorni, non flagioni fen non flagioni, giorni, ore di lez'tone, di profonda iovefligaziooe; non altra delizia avvicinarii a Lui, non altra idea di piacere, it noon il folo pi acere dierudirfi : Piacere , che lutte rapivagli Ic ore del giorno ,
• in gran parte quell· ancora della notte . Lé n«l
romito abituro non altro vedevafi fen none hè volumi,
alimento di Scienxa: Non d'altro lé parlavaG fennon
di Scieoza.· Agll Amatori dette Science era folo no­
to quel tugurio, c dalle labbra del Mansi parlante
non altro feendeva fennonchè parole di Science.
Un'ingegno per tal modo avido di fapere avrebbe fdegnato ogni altro Oggetto ùiorchè un'Oggetto
•bbracciame in fe fe fctence tutte, e le azioni, d ogni genere ; ma i| conofcere che cofa fia Itperr gV
infegnô, che l'Uomo poichè ha limitata facohé ,
e corto vivere , non pud elfere Somme fe non fia
d'una fola Science invefligatore. S«ntiva in fe vi­
gor· d'ingegno incapace d'atterrirfi a vida dell·
εύ fublimi, delle più ardue, ma il Mansi facto alSociété , più che la grandecza , · la gloria del fuo
Nom·, cercar voile negh Stud; la pubblica utilité.
Per non negare a fe fleffb · cid chie a fe fleflb do­
veva » trafeorre prima quelle difeipline per le quali
formafi nell’ Uomo il Cuore.* divora avidamente i
Trattatori delle Divine cote, · dell· morali t tra-

o

j

o.

LXI

pafla con piè franco, cco· anîmo imptrziale te ipinofe quiffioni p«r le quali anche in grembo all'Unité dividonfi l· fenote; e Igfciando era via I· flerili
fpcculazioni, folo raccoglie i fodi Princip; , le accertate Ma fl] me, gli utili Document!, e con tanta
dovizia fe ne fornifen , ch· ■ prd de* fuoi molti
Difcepoti pnô fpanderne , non rivi, ma fiumi. Nell*
ampia, e profonda, e per ogni verfb diflefa Facol­
té delle Teologich· inveftigazioni averebbe potuto
immergere tutto il vigore det fuo ingegno ; ma
pensd, che la feienza dell'Ifloria, dalla quale an­
che le Teologiche norioni in gran part· dipendono, flata farebte più utile .
Vi è chi diff·, che Γ Erudizione, e la Storia ef­
fer doveva occupatione degl'ingegni di non prima­
ria liera; ma non fo fecon ragione. SapereΓIfloria
non ù ccrramenre il riempiere la memoria d' una
folia innumerabile di Nomi, non un nudo ricordare i paflati avvenimenti : Quefla è vanité , anxi
frode di coloto, che, o debbono, o vogliono appaIarfi di menar rumore tra il volgo degi'ignoranti .
,'immergerfi nelle foire caligini dell' Ànricbité, e
sbarrazcarle, e ce rca re io quel bups un Vero ; lo
flabitire a i fatti il proprio rango, onde il falfonoo
C mefcoli coi Vero, non il probabile coi certo t il
dar regola, · ordine a i fecoli oltrapaffati, coficchd
fviluppandofi con chiarezza fotto gli occhi de' Viven
ti moflrino la non confuis conifpoodenza de'fatti ,
e de* Tempi: il diffbtterrare dall· antiche rovin· ,
e dal cenere di tante fpente Popolazioni le più vê­
tu fle, le più importanti memori·, coficchè ptrope­
ra dei diligente Iflorico vedaoo i Viventi pa fla re fot­
to i loro occhi non interrotta l ifloria dell' umano
Spirito; e quafi una gran tela formarfi, ove coa i na­
tivi colori vedanli rivivere i coflumi, ip«ofamenti,
gli affetti di tanti Uomini, di tante Nazioni, che
gié furono: il formare il vero carattere degli antichi Eroi, onde la Virtù degli eflinti Ga fempre io
inetzq aU'umano Genere aperta fcuola, e vivent·
lezione.- Quefto è il vero fpirito, e i* intimo Genio
dell' Ifloria , e queflo non è certamente affare per i
inediocri ingegni.
Anche Γ ingegno del Mansi poteva feorrere vie
cosi ,rdue; ma egli era Uomo facro ali'utile defle
Société.- Lafciô quelle , che potev· fembrare più
fplendido; e ft applied a audio, che era più vantaggiofo , è alla neceflîté de' tempi più adattato L
Ifloria per divenire utile dee farfi nitida, e puna ,
e tale non pud direnire fenza hinghe, e ne joie ricerche. Quelle non poffono farfi fennon da chiami
eroicamente il pnbblico vantaggio; e quelle furono
dal MAMicoraggiofamente intraprefe. Era quel Tem­
po , in cui cominciava il miglior fenfo dopo iungo
Ton no a rifvegtiarfi. L'imperitia, e la négligeai»
de'tempi precedent! lafciati aveva negletti nelle Βιblioteche tanti illullri Monumenti; e tanti altri avevane sformati con inette favofe, e coo vane immaÎ;inazioni,e inranto I'Ifloria, e ΓEccfefiaftica mafimamente , chiedeva di venire nel fuo bel gmrno.
Non v* i chi non fappia quanto con la rubblica
utilité fia intimamente congiunto Io fgombrare 1'
Ifloria della Chiela da i fuppofli Fatti , dagli apocrifi Scritti, dalle groflolane crédulité . I contami­
natori del boon fenfo fabbricato avevano in quell*
ultime Eté un Gftema, in cui gli affari di Religio­
ne fconoefli vedevanfi da quelli della Repnbblica ,·
quell i inutili a quefli, anzi perniiiofi; ma quel fiitema , che meritara di mai non n a fee re, rapide men­
te pafld ,e peii. Importa va alla Repubblica .alla Chitfa , alla Société , che la facra Ifloria venifle nel ve­
ro fuo lume. L- Citté , e le Naxioni fono giornalment· cid che fono, o ciô che di mano in mano
divengono; la Chiefa, la Religione non pud eflere
fennon quelle, che fu fempre. Se incomincia ad ef­
fere ciocchù non fu, finifee di eGfter·, e la verac·
Ifloria effêr debbe irrefragabile teflimonio d'una mvariabiie identité / Ed ecco quanto import!,che dall*
Ecclefiaflica Ifloria I dubbj, gl'immaginati, gl'inettt Monumenti fi sbandifeano. Qtsefto incominciato
era alloraquando Gian-DomCnico Mans* aile Iflori·
che ioyeftigazioai recd il fuo ingegno: Ma, corne
fpeflo interviene, cbe dagli Uomini emendatori d*
un difordine un altro fe ne produca;cos),fpiegatafi
al'ora nel fuo vafore Parte critica, e divenuta il
Génie dominatore, tnietendo a groffi fafci i dub.
» 3
M

*■·

LXII
E
ι
O
G
l
O
b| documenti, · gl* incerti farti, con falce, determi­ âpre per formarne il cnore! Il veto nmto coedunata fempre a neclde’e, quati ienza dittinzione re- cente all’umana Felicità è Γ amicitia del Name ,
cide*ali it tutto. L’ fllor«a della Chiefa diveniva a la noflra , de’ noftrt Gmili . e quindi Pefercizio di
gvan pafl> un flottuante Pirronifmo : e fotfe la Mif- quelle Virtù, che a i rre mentovati g*neri d' ami­
ciedenza non fe ne dotera. Oh quanta nmleftia citia fono rifpondenti . Allorachè con le nozioni
pieparavafi, quai media , quant* notofe indagini a dell'oneflo c del giuflo iRruito è l'intellect©, con Γ
t Pmfeffor» dell'lftoria, agli Amatori det Vero,del­ aflidua efercitazione acquittait tal’indole, chel’opetare bene, e onellamente divenga un coflnma . Cuai
la Chiefa , dclh Société ;
Ecco intacto un Da|o, onde -idurre a catcolo la formafi il cuore deU'Uomo foetale ; coù il Mauct
fcmma quafi imrnerU de'ttavagl·, delle fetiche, de’ formà il fuo.
Già è detto più fu , che Egli Tulle prime moffe
tediofi GuJi, a pubblica utilité Jal M »>-si foftenuti.
Ffcludo dal computo quello , che dee fatfi da chiun- della foagloriofa camera tut te trafeorfe quelle fciqnze,
<>>e erano a tal fotmazione opportune . Quin­
que vogl-α deli'Eccleliallu a Hl«>ria acquittare le ge­
nerali uorioni. I claffici Scrittovi , gli Annalilli , di , poichè nello Audio detl'lfloria , che è maettrg
alt antichi, i moderni, gl itahani, gli oltramontani dei vivere, e vera formatrice de'cottumr, fempre
Trattatori formatio una fori* di fmilurati volumi da videfi fott' occhio gti efempj , le gefte, le inligni
atrerrire ogoi mgegoo. rhe fia mediocremente intol- Vinù de'grandi Liemini , un cuore fatto corne quel­
ierante. Aggiugnete tutto quello, che a colmo d’ lo del M«ksi di nulla più fu vago . che d’imitatli .
Ctudirtone do*è ttjlrnrierc ,1 Mansi: Egli non iaf- Voi conofcefle , Accademici , e Voi fapete fe in
C'0 angolo di ti »a(la Provincia non veduto , non queil’Amico vedefb germogliare quelle tante Vir­
efa-nmato. Voi, che fpelib Io riputatte una vivente tù, ch'egli tot mando Je fleflo vi aveva feminate ·
bibltoteca, V»i Io Gipete , .the Scrittore non vi fu Il Gemo dominante di qneK cuore era 1'Amore de'
quanti fplendidl
tra gli anticlit a Lui ignoto, non avvenimento , di fuoi fitntfi. Ed i>o quai Ricratto
Ctti rmn ricorda le ancora le ininure circoflanze , (olon ! Equtbbrio d' inclinationi , moderazione ,
tranquiHnÀ
,
hhiertezta
,
attitudine
al bene d'ogni
non F»t’o di cui non determinalTe Γ Epoca , non
Autore di cui ig.-oratte il Nome , o non fapelle il -. genere, ortore al nuocere, equità, difiniereffe, ve»afor*. Le Gre.h*, te Latine, le Funzefi, le G'er- iiità . Gutezza , ecco quanti glorioA attributi chiemaniihe, le Ang'iche.le Itrliche Illone , e delle donfi in un umre rerchè ivi 1'ingenua , e magna­
parti'olari Chiele i fingohri Monumenti, tutto era nima beitevolenz a Ilia come in propia fua fede.* mb
a Lui manifefliflimo . Dio immortale . quanti «u !|, ecco tutto itiG< me il perché ad un Animo formato
il beneficate, il foccorrere >
quai rortentofa pazienza ! I'ppure G1AN-DOME come quello Jel M
NICO MANSI non altro fa fmo a qui fennon eru- il giovare er» , * rncliiiazione , e coAum«.
Se a a che i lineamenti del volto , e il contegno
«lirii un po più efattamçnte di quelle cofe, che ad
della P<-r(ona lono un indice dell’animo, il volto
ogni Profeffore d lliorra ”on è lecito ignorare.
Guardate adeffo Je tante Opere, ed it>iigri , che del Mam mamlellava con ventà , ch eglt era an’
furono dal Moui donate al Pubblico , e fingolar- Uomu foi mat© per amate, per ginvate a i fuoi fimen’e il Supplemento da Lui dato alfa coll.-none mili. Sulla fronte dr Lui, e nel ciglio regnavi una
de Concifj , le memorie di Matilde , il Raronio , ferma tranquillité da iracondia , e da indifereta fe*
Γ Annato, il Fabrizio , e moire altre, < h 10 trapaf- verità fotfe non mai tut ba ta. Sulle l«bbra del Mansi
fo, e che a tutti fon note. Non contate le orribili iempie tv.tiva un nfo dimoflrante benevolenza, ve­
fatiche di compilare, detcare . fcrivere un cl gran riti, e Ichiettezza : un rifo confinante col cuore ,
numern di V<»lumi: e nemtneno valutinfi i lunghi, Ed oh qual cuore lotto tali fembianze ! Un cuore
e trequenti vuggj per I'ltaba, per la Germania da iemp'e a giovare pteparato ; un cuore invitante
Lei hacco , miel mo, e ai non frefca Età foftenuti. 'empre i fuoi firaih a pafcerfi delle fue beuehcenFormater! Mo un’idea di quello che da Lui dovè ze : largo in verfare que'telbri di feienaa, che polfarfi per rifitar* , e timefrolare tanti Archivi, tan­ fedeva , non mai ad alcuno nego configlio , non
te Bibliotech* , ed tvi dalla polvere fcofle , rin- mai agit affütti conforto; non mai a i defiderofi di
ttacciare , divorare un numero quali immenfo di fapere negô megittero. lebbene i difcepoli , gli alpergamene, e ronfunte dal tempo > e quafi imper- flittt , i bifognofi di ccmfîglio foflero in tanta frecettibilt caratteri ; indi raccoghere «’igerire , valu- quenza , che pnteffero ad un’ Uomo men vogliofo
tare, giudicare , «mendare innumerabili Monumen­ di giovare divenir oltremodo pefanti.
Un cuore coù vafto , coi) magnanttro , cosi be­
ti, permodochè nel diligente confronte nemmeno
Vi gWtnfe ,
sfuggangli Je variann lezioni, e finalmente per efat- nefico doveva giugnere ail' Eroifmo
to efame, e ben peiaro giudizio riordinare cio che ma non dovè per giagnervi o ulcire fuora ydel fuo
fentiero
,
o
vtolenrare
il
paffo
.
La
prim»
’ volta ,
era indigeflo , fapere i tô cheapocrifo, conciliare co
cliedifiordanre, flab’lire cio che negli aftrufi cronolo- che, il Nome di Lui fentto fu tra gli Eletti a quegici punti vi è Ji riù conttoverfo : formatée i , di­ flo Arcivefeovado , per rifiutarlo , per determinare
co, unidea di tutto quefto : valutate quindi il van- 1'animo del Somme Sacerdote alla feefta di Vin­
taggio tutto , che alla Sacra lüoria , alla Chiefa , cenz© Torre, ( la di cui gloriofa meryioria fempre
»’>> Sotierà ne rifulta, e poi dite fe Gian D< mcni- a noi è cara, e degna tra nol di perpétua onoran·
r<>
fu Uomo, anri Vittima facra al pubbli­ za ) non altro dovè fare fe non che (e^uire placidamente, ficcome fempre foleva, i ccmfigli del fuo
co Bene .
Tu, Sap entiflimo Senaro , Voi, Otrimi Padri di DiGnterefle, i moti della magnanirrtg fua Benevo­
quelle libe-a Patria Reggitori , nominandolo alla lenza . So, che un tal© rifrato, fie Chiatnifi a filofoCatt*dra Vrfcovile lo volette Maeflro di quefla fico efame, pnd tra la virtù, e la viltà divenire un
Chiefa, Paftore di quelli Popoli , fpiegafje coil la Problemg. Non g’à parlandofi del Mansi. Non era
pubblica r - nnofi enza . La Patria, i Cittadini, ogni orrore di fatica , no© picciolezza di genio, non btaNazione, Roma ifteffa , e in Roma il Somme JSa- fimevoJe timore , che formatât in Lui I’ idea del
rerdote applaudirono. Applaudirono quelli alfa vul­ gran rifiuto. Un’Uomo avvezzo elle più gravi fa­
gata ornai, e in ogni luogo celebre erudizinne di tiche , e nelle più penofe occupazioni invecchiato ,
Lui; ma quelli non poterono farne pieno Elogio , non f'arebbefi atterrito alla vitta di quel pefo , che
poichè ne -gnoravano i più glorioli Attributi . Fu anche non Prelato portato aveva per si fungo tem­
grande i’ingegno di Gian Dominico Mcksi, fu por- po, mentre Γ ottimo Colloredo aile cure dei Manu
tenrofa la fullecirudine con cui a perfezione di fe , tutte lafeiava le più pefanti pattorali follecitudioi ;
a vantaggio de' fuoi Gmili lo coltivo ; ma fu non e
i un Cuore si grande a villa d'una Dignité anche
me no grande il Cuot di Lui , ed Egli non meno maggiore non era da fgomentarfi. La verace (lima,
lùllecito di farlo atto , per rend.’re a le, eagli altri la fincera , e fervida attezione, che il Manm nudriva per un tal'Uomo qual’era il Torre; e finalmen­
r riù importanti fociali Ufizj.
Se rUomo abbia vailo, e fublime ingegno , ma te
1 la perlualione ingenua , che (lava in mente a!
baflô, e picciolo il cuore, fe abbia colto Γ intellet- Mansi , che a vero vanraggio di quelle Diocefi , e
to, ma iocolta, e feroce la Volontà, o non è capa- di
i quelli Popoli doveffe il Torre a quetta Cattedra
ce, o non ardifee giovare a i fuoi Gmili , o tutto innalzarfi , fu la ragione , che potè a taie Ufizio
.
intraprende per nuocere . Ed oh perché in mezzo determinatio
i
«Ha Società tante Scuole fi aprono per efler fonti
Dio immortale! un' Uomo di tanta Science « e
fit feienaa ali intelletto de'Gioranetti, niuna ie oc di tanta Virtù fornito, avente un cuore si grande,
e tan-

BMW.·

.■mnr

£

L

O

C

• tanto benefico nul mal farebba Jivonnto a prà
della Chief· e delta Sociati feUa Sode Vrfcovtle ,
alforchè, fofprngendovelo i communi Voti.dovè
finalmenta montarvi ? Da quelle profonde minière
dl beneficence vBUuto avrebbe I ndiana Soci-ràfcendorna a torrenrt ammaetl ramento , a con Gp I io . e
prelidio, e corrosione, e fowenimento, e ruttocid
onde gl’ indigenti aooo fol I le wo, i ciechi fcorta , i
deboli fertnezsa, gli afthtti conforto, i timid) iicui Mi», gl’ ignoranti magiltero.
Ma finalmenre fottoΊ pefo degli «uni, e più del­
lo fetiche tanto vigore d’ingegno , tante vivedti ,
a grandeua di cuore doré riinanerfi opprefla . La
Motte , che finirobbe d' cflere un mele, fe accorciendo i gwrni de' camvi, e pernixiofi Uoinini ,
quell) nferbafie de Grandi, e da' Benefici , la mor­

I

o.

JLXI1I

te preflo ci tolfe anche il piacere di vedere uno
fpirente a va mo d'un Uomo al grande , onto il ca­
po di Titre , e vellito di manto Sacerdotale mo­
ll rite agli Uommi da sè beneficati gli argomenti
di quelle gratitudine, che aveangti poiuto retrihnire. V«»ne quel giorno infauflo in cul (emimmo di­
re, Gian-Domenico Mansi non d più. Mor) Γ Uo­
mo della Société ; a noi vediamo nell'Uuiverfo rU
manere un νυυ«., cui riempiere fari torfe opera di
Secoli. La merr.nri· di Lui fari immortale tra noi ;
ad Egli the vive fu in Cielo tralle Anime Grandi
fi tompiaceré di vedere virer titrtavia in Terra i!
fuo genio, e durare permanente Ia fua JJtnrficrti·
cento, le fa memoria d« Lui chiatni a ricalcarna
Je grandi orme i Polleri imitatori,

IN

Ί
LX1V
IN

MOR.TE

DI

MONSIGNOK.E

MANSI

GIO-DOMENICO

DELLA CONGE. DELLA MAD1E DI DIO. AKOVESCOVO DI LUCCA

ORAZIONE
Recitata Della Pubblica Adunanza dell' Accademla Ecdcfiaftica da Lui
inûituita in dctta Città

DA

FILIPPO

SARDI

P4TXIZJ0 ucchwj, ccnonico dklla cxtiiduu
Il dù χτί. Aprile dell*anno moccuuç.
vennto
to.. Queif
Queif
Itande, e pericolofo intraprendimento egli ê • cornotta , · informa condizione venu
quefto, Virtuofi Accademici, a che I’ ale rui Uomo pertento, che per mezzo di folida fcieoxa
comando vnoi ch’ io m* sccinga in quefto 1’ofcuro iatelletto riempiendo vada perpétuâmes»·
della pura , e candida luce dei vero , » Γ informa
giorno, di ragiouare, io dico, alia prefonta voflra
delle Iodi, e Ia memoria celebrare dei Defanto no- volonté procari di render· flabile, · coftaate mII’
ftro Pallore, Padre infiene , ed Iftitutor primo di acquiflo, · pofledimento della virtù , è manifolio ,
quefla Accadentia Ecclefiaftica , Mowttonoaa Gio- che quanto in queflo duo cofe avrb fatto d*avansaDomenico Mansi . Perciocchd, fe le gefla degi i uo- mento, altrettanto dalla prefente umens miferia al·
mini grandi da altri nomini medefimameate grandi lontanandofi , a quelle primitiva boatb e perfosiono
tranate efler vogliooo folamente , come potrd io fi faré avvicinato, in cui ficcome ogni psêgio d rirozzo, · novello Oratore periar degoamente d’un poflo, cost ogni cara, ed ogni Audio doHUomo ef­
Uomo alTetà noflra fingolarirtimo, e come potrh ii fer dee collocato . · rivolto ner ogni tempo Or
debile» e baflb ragionar mio l'altesse, e Io fpleo- eccovi, o Signori , additata ia ricca , e nobil for­
dore adeguar delte cofe, che dei Mansi pariando » gent· , da cui le moite , · fingolariffime laudi dfo
focos dirC graviffime tutte, e luminofiflime f La icendoao dei noftro Mansi. SeOben· mal diffi adquai cofe fe ardua, e difficile farebbe in ogni tem­ ditata. dovea niuttoflo direrammentata/ perciocchè
po, difficiliffima oggi di riene, dappoichè due valen­ • a chi tra not pud effer· ignoto, qwfl· due cofo
ti Oratori in quefto campo gii innansi difeefi il più aver formato tueto Γordine, · la cooditioa tutta
bel fior della meflê avendo gib tolto, poca , o nin­ dei viver di lui , voglio dire un perpetue acquiflo
es fperansa di ben raccogliere ad altri, che appref- di vaflo fapere, · dottrina, in cui fu ecceliente, ·
fo veoga, hanno lafeiato. Per la qual cofa io farei un continue efercisio dede più fublimi Morali , '·
gib per cedere di buon graJo all'onore infieme, ed Crifliane virtù, nelie quali divenue Cagolare* Per
all'incarico, fe la fteffa altezsa, e nobilté del fug- quefla doppia via . che ad una fola meta conduco
getto, che da una parte mi db ragion di timore » camminando egIi tanao a .quelle perfetioa· C apper I’altra meglio, e più fottilmente confidente non prefsd, che pud dall' Uomo in terra ottenerfi (
mi porgeffe motive di conforto, di fperansa , e di- quanto fi è da noi flefli e fentito , e veduto , ·
rd ancora di ficurezza. E nel veto, fe vi ha alcu- chlara fama nelie più rimote parti diffufa alternan­
no tempo, in cui Γ Oratore dell' artificio, e degli te fuona, e per I’ Oration mia faré manifoflo.
E perché Ia copia grande delle cofe per ogni par­
ornamenti dell'eloquensa non abbifogni.e porta fea­
ts danno di fut caufa effere incolto. cià allora cer- te mi circonda, e mi ftrigoe , to gié non mi erre*
tamente addiviene, quando l’a r go men to, ch'ei pren­ flo, o Signori, a porvi fott’occhio i luminofi prede a trattare è per fe grande , magnifico, fubli- £i, e diflinti della chiara Stirpe, da cui it noftro
me; perciocchè quells cofa non ha druopo d’ effe.-e
■o: Domenico trade i natali ; quantunque per eltra
da altri aggrandita , ed ornata , che grandirtima è parte cià dovefli io pur fare, acciocchd forte a tut­
ti
aperto, e palefe , quanro la gloria de'Domeftici
da fe, e colla propria mole (lb, e della propria lu­
ce fi adorna baftevolmente. E certo , ficcome veg- efempll co' fuoi onorati fatti accrefceffe egli , · digiamo nella natura ii belliffimo Cielo effere a noi latarte, e in tai guifa quelle fplendor degli Avi ,
cagione di grande maraviglia , e diletto foltanto , che ne' più degli Uomini fi rimane vuoto , a ftrachë nudo, ed aperto venga a moftrarfi·- co-i le chia- niero ornamento, in Lui merci il boon frutto, ·
re azioni de'fommi Uomini, febbene con piano, e I’ottima corrifpondenta della propria Virtù proprio
femplice modo fi manifedrino , per la natia loro be! merito divenifle, e fuo verace onore.
Ma non paflerô io gié fotro filensio Ia frefca , ·
lexxa grandemente piacciono , e G ammirano altamente, e G lodano. Ecco dunque quali avranno ad puerile eth di Lui, che aella Paterna Cafs quell*
elfer le parti mie in ragionarvi del Mansi. Dir· ottima inftiruzioue ritrovd cbe era di fe degoa , e
nudamente, e fehiettamente le cofe operate da Ini; del fuo fangue : perciocchè io qoefla io gié vedo il
ma ficcome quelle grandi faranno, e luminofe , que­ primo non dubbio germe fvilnpparfi manifeflameofla iflefla nudité , e fchiettezza mis diverrb per ef- te di quells virtù , e i primi lampi apparite di qoel fe grandezza, e fplendore. Preparatevi, o Signori, fspere, che a tanto grande altexxa crebbero apprefad udir 1' elogio del Mansi non da altri formato , fo, p fi follevarono . Era veramente fingolar cofa,
che da lui, e a più non dividere come far Uovefle e piena di altirtimo prefsgio vèdere il Mansi in
in addietro , Γ attention voflra, e la lode tra il me­ quell' età, che Γ etade effer fuole della leggierexxa,
dell’incoftanza, dei divagamento, appena cooofciurito del lodatore , e la virtù del lodato.
L’effer dotato d'una plena chiarezza d* intendi- ta la bellezza della virtù , a lei rivolgerfi , e vinta
tnento, onde conoftere il veto perfetramente , e di ogni difficolth lei con mature configlio, e con paffi
una vigorofa fermezza di volonté . onde il bene,ab- uniformi, e coftanti feguire; nd minor maraviglia
bracciare, e a quelle attenerfi coflantemente , que­ recar dovea certameote il vedere quell* ingegno nofla era la bellesza, quefla la periezione dell'Uomo feente dominato gib in fublime grado dall amof del­
nel!' invidiabile, ma troppo breve ftato della fua la feiensa, e del veto >
non conofcer altro diprima innocenta. L'avvolgerfi ora per entre allé porto, che Io Audio, i l<bri effer I'unkn fua cura,
tenebre dell’ ignorante , e dell' errore , e fluttuar e delizia , quefli a vida mente ricercare , conforvar
ntll iiuerto difordine delle fue partioni,- quefla è diiigentemente, e in felo vederli arreflarfi » quafi
l*blüflima miferia di lui caduto da tanto onore, ed fin d’allora prevederte quale, e quanta riccbezxa
di

G

F

ü

N

F.

di tapera potato avrabbe an giorno ritum» a co­
mu n giovamemo : ciafcuno agevolmente s immagina » quanto belle . · grandi fperanze fi dovetteio
rifvegliare a tal villa aell animo de' Genitori , de’
Coaglunti, · degli Amici di Loi. In non fo perd,
(t qûolll tanto iananti glugnefleto colla fperanxa ,
quanto Egli appraflb pervenne fciicemenra coll'opera.
Ma quantunqu· landabi|e fia la Paterna adtacaiione , non cosi foveatemente addivieae pet adven­
ture , che Γ Uomo tra le domeflkhe pareti a gra­
vi, ed ardae cofe II defti, e fi accingar per laquai
coût la Divina Provvidensa , che far volea di Gro:
DoMiaico Manu un Uomo , che fopra il comuo*
de£ll altri fi tevafl·, oe prepaid a lui con maravîgfimfa difpofiaione il' più atto e confirent» mono ,
che defiderar fi pocefl» . Era di quelle flag font ,
fiecome per ognl tempo, in Cngolar grid· di Sen­
tit* , e di Dottrina Flftltuto de* Chierki Regular)
della Madré dl Dlo, e fe altrove chiaro fptendeva , in Lncca potea veramente dirfi il Santnario
d'ognl hadevoi collum» , e d»ll» più folida kienza t
Vomi ni riputatl per Apoftolkbe fa tir be, chia ri per
China di EccleCaftica eruditione ou) fi vedevano . e
fi ammlravauo; qui la follecita iflruzione delta Gtovent* , Γ emmaefiramemo del Popolo , il difficile
indrizzo dell'Anime era no a tal fegnu pervenut) ,
che avidatnente accorrendovi i Cittadmi, larghiflima meile ne ridondava nel campo Fvangelico . Or
dov» potea meglio collocarfi quell'Uomo , che In
roftum», e In dottrina dovefle ottener» eccal lente,
fe non U dove e l’uno, e l’altra s) grandement»
fieri vaoo? Qui fu dunque dalle voci del Cielo chiamato il nolire Mansi. Pender a dalla fua ubbiJieuz* a’ divini voleri Γ adetn pimento del nobil fine, e
cul per quelli vema deftinatn^. Pubbidienua fu pronta, e generofa,- revente illuftre , e fingolare , e i!
Mansi in mette a dotti, » virtuofi Uomlni divenne queirUotne, che in fapere, e in vlitù a molli
fovrafland·, poch· a fe uguali conobb».
Molti , e bei pregj fi racihtadnno in quefta foie
axione di lui, la quite per lofoo date, e conditio­
ne affai pi à grande , e virruola fit , che in molti
efler non foole, io-cuî talvolra per tort), e bafli fi­
ni degenera, e divien· anco brntra , » vlzfofa. Era
Gm: Domxmico In fua Famlgli* Primogenito: la Pa­
terna fucceflione, le pubbliche Dignité lo afpettavano. Era nel fior degit anni, d’egregia indole, di
vivaci talenti ; gli onoel. ed i piareri fotto un af
petto fe gli ofierivanninnanti, che i fenfi allettando, poteano agevolmente fedurre, e vincere la ré­
gion» . Nulle perd port fupervr» la coil an ta di
quell’ animo termo , ed immobile in fuo proponimento , e per colmo di ftraordmarla virtù voile per
fir.o abbandonar con generofir* cio, che potea riten»r con giufiitia, ed altro non recd feco, entrando
la Religion» , che quelle poverti , <he a proie (Ter
ii accingeva.
Quelle furoao le virtù , di cui quafi cinto, ed
armato pofe mane all' opéra del|a Religiofa perfu­
sion* e ficcome altor* prenamente fi maniiefia il
mafehio valor del Soldato, quando polio fi vede en­
tre il dure clmeoto dalla battaglia ; coal locat» egli
in quefta cfercitatioo*, ed efperimento della Clauflrat vita , iacominciô tollo a far palefe, quanto
foflè egli ricto di pregj e nell'animo, e nel cuore.
Sono le Regolari offerv,nze , liccome quelle , che
all’umane paffioni contraddicooo, accompagnate da
nna certa quotidiana difficolti , e fatica, la quale
non fenta un tango efercitatnento fi vince, » aller
folamecte fi perde, e dilegua , quando il dovere divenuto coftume, diviene nel tempo fteflb placida ,
e confutuat* virtù. Ella è perô certa cofa , che fi­
ne da’primi anni di fuo Religiofo viver» il noftro
G».* Domenico foddisfaceva a tutto cosi compiutatnente, che i più proven! Uotnini, » coloro, che
a lui per comando fopraftavano , flupivaoo alternent*
di feorgere ta un Gtovine, che taeominciava, tan­
to di perfexlone, quanto appena in chi ê preflb ai
termine fi ritrova. Quelli erano gt’incominciamenti dei Mansi : niuno citimi perô , che Γ animo di
lui veraeeote pande, ed elevato fe ne appagaffe ,
perché a colit (empre maggiori era iatefo , e rivol­
to perpetuamente . Qaindi fentendofi egli fornito
di non ordinarj ralenti, e confiderando maturarnenle, quell'ifleffa Provvidensa, che glie ne aveva fat-

B

R

E.

LXV

to dono , averlo ancjta chit mato a profeflaie un
Ifiituto, di cui il fio» primieru i laCriftiaaa iflrittione , e giovamento de Popoli. dirtttamente penad di coniacrarh tntti ad un tant» nobile intendimento,· delrberd di farto per modo, cbe al molto
valore d»tla fee forte infieme foffir cotnfpondente ,
ed infieme all eccetleuza della fua vocatione . Difficil cofa Ù, o Signori, a ridire , quanto il Manm
adoperafle per giugnere at confeguimento di nn tan­
to fine*. quanta tofi* la contention dell*animo, la
diligenta, la collanta nell’arprendere ; quanto retto,e luminofo i* ordine, il mc t odo degi < tludi .quan­
ti dl numero, quanto vaq per età , per Ic trattaxionl i votami foflero da tai afliduamente fetti, e
ponderati ,· quanto ei mrduafle, contenir·, · ferivefle in quel tempo, che tutto per lui fu tempo di
Audio, dl profitto, e ai fcienta. Allai più manifefiamente il drranm» le moite, e feblimi cognitioni,
di cui In breviffimo giro d anni colma, · ricca divenne la gran mente di lui.
Faito fuperiore alia condition de’faoi tempi coltlvd egli, e dilîgrotamentt- apprête i fecreti. « gl infegnamenti delta natural Filofofia , tna non quelle
Filofofia i'Intelletto d*l Mansi port appagare , che
o in vol ta, · confefa nella barbara ofcuniï de i <«·
caboll, o dietro faarrita al’* inutili quifiioni infi­
nite, o pet foverchia ardirvtza d* immaginaic prefentuofa troppù dalla vérité, rh'effer pur dre I uni­
co fuo feopo, traviando fi allontara ; m* quelh ban­
al, che a grado a grado a’ principi drllr <o(t rifalendo il treat· tut tu a parte a parte contempla ,
Γordine ne ricerc· . la bellezza ne difcuopre , ne
fente la bontl , e ti dove fia d'oopo dubitare op­
portunément·, e dove afferma re . Penetrô innanti
nelio fiudto dell Uomo, cui fottiltnente conobbe i
in cid da molti diverfo, i quali fe medefimï igno­
rando, le più eltranee, e ritnote cofe avidamente
cercano di fapere : la varia indole ne difiinle, gli
ufi, le coflumanse , gli officj , te leggi non meno
quelle , per cui l’uomo fe fteflb goverua , che te
•lire tutte , per cui la comnnanza nafee, · la focleté, · le Nationi C formano, · fi reggon gl' Im«

quelle veriti tutte o naturali, o profane egli,
qnantunque Uomo facro, ed ali’acquifto intefojprecipuamente di facra dottrina, non riputd già di po­
ter fenza biafimo ignorare, ni fenza dan no del medefimo intendimento fuo principale, ben cooofcendo il vincolo, e leg*me llrettiflimo, che tra di lo­
ro congiunge le nollre cognitioni tutte , e faggia*
mente awlfaud·, che in vano fi lufinea di perve­
nire ad altetza di facro Ecclefiaflico ftudio colui ,
ch* innanti non ponga il oecefiTario fond*mento del
naturale. ed umano. Egli A il vero perô , che Cccomea quelle, quafi a nobil meta, tendeva il Manu
primariamente : cosi . corne vi fe pervenuto, in
quelle tutto Γ animo pofe, ta quelle fiel te coflantemente. frota più altrove deviare , ed ta quelle ,
a vero dire, acquiflà valore, e famefiogolanlEma.
Or chi non fa quante cofe abbracci. ed a quant·
fi e fiend a la facra Ecclefiaflica feienza f Tutte perd
nell* ampiezxa loro abbraccià , ed a tutte fi ehefe
con maravigliofo evento il fublime tagegno del
Mansi . La cognitione dette veriti da Dio alt'Uom
rivelate, ficcnme quelle, rhe leva Γ Uomo (opra fe
fteffo , ed awirinandolo al fuo principio il rand»
quafi divino, e la belltffima, » principaliflhna par­
te di qnefli ttndj ; e in luella riulci egli finaolarment· docte, e valente. NA per ottener queflo fi­
ne fu eg<i contento di tener I’ ufato · comun fentiero; perché gli Uomini grandi per altre vie camminino, che non i vulgar*. V>de , · iconobbe egli
certatrente quelle dotte , ed infigni opere , in cui
a'giorni noftri Ia Teotogia bene, e coptofamente fi
tratta, t iltaflra : ma non dovevan bafiare I rivi ,
benchè limpidi, e chiari a quell* iagegno, cite per
fefteflb rifalir poteva alte footi, dono· quefta fcienza fcaturifce, · fi attinge. Di qui oacqne Γ oftinato ftudio, e da quefto la profonda intelligent* del­
le divine Scritture, che · lui non meno cofld del­
la accurata cognitione dette originali lingue Lati­
na, Greca, Ebraica , delta notitia, ed efame delle
Verfiooi , e Parafrafi cosi antiche come moderne
de’Sami Libri, delle opinioni, de’fentimenri de'Sacri Interpreti ormat quafi ad infinito numero crefciuti: Di qui nacqoe la rafla letton*, e il ptofoa-

LXVI

o

R

A

I

do conofcimento dette Opere de’Padri della Chlefa, delta definitioni de' Pontefici, e de’Concilj, do­
ve nonmenola infallibile interpretatione delie San­
té Scritiure G ritrova, che I’incorrotta teftimonianta dette Sacre Traditioni ; fopra le quali due cofe
tutta è collocata , e ripofa la Teologicâ Facolté .
Quefti Üudj , o Signori , coal originalmente faiti
fingolàr fatica rlchiedono, e cof?»nza d'animo, coteprefi effet» do, e difperfi dentro on» immeufa ferie
di volumi; pronta accortetza, e forza di ratiocina­
re addimandano per trar fuori dalle tenebre degll
altrui detti ta vérité, perdi ridere il dubbio dal cer­
to , il fa.lfo dal veto « per librar con giutta lance
l'autorité di chi fcrive, tl pefo, e valor de'concet­
ti, etutto condurre alla forma, ed unité della Cat­
to! ici Dortrina. Per quefti è neceffaria l'intelligenta delta ftoria di tutte le Genti . l'efatta notitia
dell'antica e moderna Geografia, il preeifo calcolo
de'tempi, cofe tutte fpinole, e da infinite opinio­
ni intricate , e ravvotre . Tutte quefte cofe addi­
mandano tali fludj, e niuna al Mansi mancd · Nè
cio folamente, ma tante, e si variate cognitioni ,
quante fono quelle non meno profane , che (acre
fin qui da me ri.ordate, e defer it te, le quali infie
me raccolte, e confiderate quafi fembrano fuperare
le forte dell' umano intendimento ; quefte, io dico,
non folo non generarono entro la mente di lui confulione, e difordine, lo che in tnolti veggiamo ac­
cadere ; ma tutte vi fi trovarono 11 chiare , diftinte , ordimte, e renacemgnte impreffe, che ballava
ud folo cenno di fuo volere, per averle tutte pronte alfoccorrenza , e prefenti . Era cofa veramente
pient di ftupore udir quell·'Uomo negli ftefli fuoi
familiari tratieniinenti entrar con chiaro , piacevole, e profonde ragionare in qualunque ardua , e
difrarata materia, render di tutto fondata ragione,
e fempre nuove , ed inafpettate cofe piodurre , e
non eflervi mai quiflione, benchè difficile, ed improwifa, alia quale non fapefte egii con altrettanto proota , che adeguata tifpofta fatisfare maravigliofamente.
£cco, o Signori, Ia grande , e Inminofa manie­
ra, cen che il
fi apparecchiô a gtovare l'ani­
me de’Fedeli, ed iftruir Ia Chiefa di Dio. Io non
fo , quanti tra gli Uomini contar fi poftano , che
un si nobil fine con tanta eccellenza di mezzi Ii
storzine d'ottenere . So bene , ch'egli m guifa il
confegui, che a pochi, o quafi a niuno è conceduto. Niun facro miniflero c più gelofo , e difficile ,
niuno più importante, ed alia Chiefs giovevole di
quel'o, che nella potellé delle chiavi locato le veci
in terra dei Somni" Dio, legando, e fciogliendo le
anime, fofliene. Or quanto, e qual foffe it frutto,
che quetlo altiliimo officio ainminiftrando ricavo il
Mansi dalla fua valla dortrina a comun bene, af
fai fu manifefto per coloro tutti, che d'ogni con­
dition . d'ogni flato a gara accorfero a vaterfidell'
opera di Lui , i quali non fapean bene qual cofa
in lui più doveftero ammirare , o la vailità dei
fapere , o la ferment dello zelo , o ta dolcezza
della carità , con cui mirabilmente fapea condur
le anime ncl cammino della falute. Nè ballando a
Lui quella dortrina, che allé tenebre , ed al feSreto delle orecchie è commeffa, pafto a diffbne.-.'a nella Luce dell' Evangelic! Predicazione, e
potè vedere (cofa a pochi conceduta ) i certi , e
fenlibili effetti negli animi di chi lo afcoltava del
fuo fervido, e dotto, comecché eftemporaneo par­
iare .
Ma una via ancor più fmgotare trovô egli di
renderli alcrui giovevole. Fat to tra’ fuoi Profeffbre
di facra feienza morale feppe con altrettanto eru­
dita, e profonds, che facile, e accomodata manie­
ra tutti dichiararne i principj, e le confeguenze ,
ch'aro il metodo renderne , e manifefta I'applicazione , che avidi , e brarnofi accorrendo ad udirk> in folto numero i noftri Uomini Ecclefiaftici,
avvenne cofa mtravigliofa a dire? tramandata co
si per lungo giro di aoni, e con perpetua fuccef
Gone propagata la fana dottrina di lui nel noftro
Clero, e da quefto vicendevolmente a quelli Popoli tutti trafmeffa, fenti finalmente, e It avvide la
Diocefl fut ta quanta, non d'altronde venirle quel
fanto, falutar pafcolo , con cui viveva , e pel Cielo
ίι nutriva , che dal Mansi, il quale colla voce', e
coll’ opera di molti poteva dirfi reraccmente , che

f
O
N
B
quafi terra la pafeeffe , e giovafie mirabilmente .
Quefte oerd erano cofe dosnefticbe; ore la doc.
trina del Mansi era tale, che ooa uaa, od altra
particolare, ma la Chiefs tutta univerfale dove va
fentirne utilité, e giova men to. Vedete, o Signori,
come andava gradaramente crefcendo, e dilatando
i confiai. Era a luce comparfa la grande Opera
votumlnofa, con cui il FrancefeCalmetcon infigae
fatica tutta dati'into al fons mo illuftraodo la Dtvina Scrittura, a re va a comun giudixio deeli Uomi­
ni dotti portato a ben'alto fegno qneflo (radio degniffimo, ed allo Chiefa giovevole fopra ogni altro. 11 Gallico idioms, in cui l’Opera fit foritta
dal celebre Autore, ne limita va fenfibilmente la
generale utilité . e giovamento; la Italia, e la Ger­
mania fpezialmente con mol to defiderio a fpetta va­
no un Uomo, il quale non con bafta, e mercena­
ria Opera, come pur troppo fpelfo addiviens , ma
con altrettanta coftanza nella fatica , che foodo
di fapere tutta chiamandola a eritico efame la illuftrafle, e caftigaffe, ed eftendefte, e taie rendu­
es la facefte nelr idioma latino a loro familiare, e
com une. Que ft'Uomo fi trovà, e fu il Mansi; II
quale talmente nell'imprefa riufcî, che nello uni­
verfale applaufo gli Eretici Scrittori del Giornaledi
Lipfiacon pubbltca non fofpetta teftimoniansa giunfero a rendergliene un tributo di ringraziamento ,
e di lode.
Ma io non debbo abufarmi della pazienza voflra,
e mi fembra di effere a quel Pellegrino fomiglievole , a cui gié il giorno, e la luce vien meno per
giungerc alla prenffa meta del viaggio,il quale
non fenza difpiacimento Pafagâ, e Ville ad offervarfi betiiffime dai lati fi lafeia, e pafla ohre;cosi
io intatte lafeiando moite cofe degne tutte di me­
moria, vengo finalmente a quelle parte pi& luminofa della Scienza del Mansi, con cui a tutta la
Chiefa di Dio rendè immortale , e fegnalatiftimo
giovamento. Non è alcuno, che ignori, quanta fia
la bellezza. la dignité, la utilité indicibile délia
Storia Ecctefiaflica . Per iftoria Ecclefiaftica , io
non intendo or quelle, che con nuda, e digiune
narrazione deicrive te cofe alla Chiefa accadute. le
intendo dire di quelle, quafi primitiva, ed origi­
nale. la quale tutte abbracciando le Divine , ed
Eccleliaftiche Scienze, che ad efla fanno capo, be­
come al Mare i Fiumi, dimoftra la Cattolica Dot­
trina colle flefte Divine parole,- che la dichiara, e
la conferma con la incorrotta perpetua Traditione,
manifeftandola nell'autentico Tef limon io de'Pad ri,
e de'Dottori d ogni été, d' ogni Natione ; che
difeopre il veleno d'infinite Eresie, e ne porge Γ
antidoto falutare Colle' voci delle Chiefa, o ne'
Concilj adunata, o per bocca pariante de' Sommi
Pontefici ; di quella io pario, che Ia fana Morale
da'fuoi puriflimi fonti deduce: dove le leggi fi ritrovano, con che (lé, e fi governs il grande Corpo della Chiefa, dove fi rende ragionede'Sacri Ri
ti, e coftumanze, con cui tl fommo Effere il pubblico culto fi prefla. Di queffa io pario , e dico ,
che quefta utiliflima , e degniffima Facol’i , beco­
me fu dal Mansi in ogni fua parte poffeduta con
eccellenza ; cost per opera di Lui maffimamente
montô in quel grande , e fingolare incremento, in
cui Ia veggiamo, e per cui fu degna della luce di
quefti tempi. Interroghi Ia univerfal fama dell'été
noth a colui, fe pur v'ha , che di cid , che io dico
pur voleffe più diftiota prova, e più manifefta , ·
urliré narrarfi per ogni parte, come per lui parlarono it più efatto, e gafligaro linguaggio della mo­
derna Critica i prlmar/, e più rifpetrabili Scnrrori
della Chiefa; nuove, e moite, e utiliffime notitie
per lui dalla pol vere delle vetufte Biblioteche vennero a luce; d ignote gefla, e Decreti di Venera­
bili Concili in grandiffitno numero Ii arricchimnoi
Fafti della Chiefa; Finalmenre per tui ie parti tut­
te di quella feienza, fepararamente illuftrate, e riftabilite da i più famofi Uomini di queffa eté.cosi
rinnovate in un fi congiunfero felicemente, e fotto
ia fus mano nuova fiabilité ricevettero, nuova vi­
ta , nuova bellezza. Quefto riftoramento della Sto­
ria Ecclefiaftica tutta Tu il grande , e fingolàr be­
neficio, che a degnamente corrifpondere alfa fua
vocazione, reco il Mansi alla Chiefa tutta diDio,
e fu forfe il più grande, che recar le poteffe fingegno, e il fapere di un folo Uomo privato. Egtl
perd

Fünebre.

Lxvii

perd quafi poco fatisfaUo della fala opera fua,quan- Quattro zelanti, e faggÿ PaAori nortri fi fiimarono
tuoque 11 fruttuofa, e féconda, acciocchê querto felici di poter dividere col Mansi le altiffime cure
giovamento viepiù cnetbelïe, fi dilatarte, e anconei del fanto mmiAero ; le quali con quanta intégrité,
tempo a v venire fi efteedefie, cercù di moltiplicsr- zelo, e dottrina fi amminiÜraflero da lui , farebbe '
la. pot coti d>re, cofl altrui, e renderla cosi per­ a dirfi dirtintamente, fe la Città tntta , e ia Diomanente, e perperae. Voi già ben vi accorgete, o cefi non ne rifonartê pur anco altamente.
Signori, di quai cofa incendo io qui di pariare : eoi
E tante , e si varie cofe da effi» ad un tempo
vedete, che to parie della Iftituzicne di qaefta Ac­ operate, per le quali l'opéra fua crefcer fembrava,
cadentia , che alla iltattrazione dell' Ecclefiaftica e moltiplicarfi oltre l'ufaso, già non fi creda , che
Stvria deRinata un ica me rte , da lui riconobbe la a fe medefimo il toglieflero, e che per giovare alfua origine, il fuo nafcimenro, da lui ebbe vita , trui, con difetto non difficile ad intervenire , a (e
forata, e vigore, e che ad alto (lato cvefciuta ra- recafle nocumento. Pari elle defcritte finora da me
pidanaence diede ben pretio indubitate prove di quan­ erano le più intime, e fegrete virtù, e doti del
to ne avellero a fperare la Patrie, e la Chiefa , e Mansi; ferma ed immobile la Religione , (olida ed
quanto efficacemente aile mire, e al defiderio del illuminata la pietà, fiegolarmente illibato il pudo­
Chiariflimo fuo Ifiitutore forte per corrifpondere.
re; era fobrio ne'cibi, e rigido caAigatore del fuo
Quelle cofe tntte , che degli tludj, e del fapere corpo, fino a doverfegli vietar I’ufo di quegflfirudel Mamss ho divifate fin qui ,1 febbene con ingiu- menti, che non mortificato Γavrebbon folamente ,
ria di altre moite, che mi è (lato ferta tacere, ta­ ma d'Arutto; finalmente vuoto di ogni ambitione,
li fano, e coal grandi, che alcuno forfe entrer po- e talmente degli oneri fchivo, e del comando, che
trebbe io fofpicione , ever quelle il fattamente in degniffimo effendo di prefedere, elerte cofiantemengombrato il vivere di lui , che alto efercizio delle te di fempre ubbidire . Ma fe it Mansi gli enori
virtù tut te poco, o nulla di luogo vi rimanefle , e fuggiva , e il comando , per lo contrario il coman­
di tempo. Ma cM cos) debitarte dimofirerebbe di do, e gli onori io ricercavano fpontanei, e Io atnon fapere, che in cià appunto da i comuni i gran­ tendevano: e il tempo era venuto finalmente , in
di Uontini fi dillinguono, i qualipià, e diverfeco­ cui quefia lucerna, che fotto i| moggio fi fiava oc­
te fan no ad un tempo , e ti perfettamente ciafcu
culta e nafcoAa, fovra il candeliere fi ponefle , e
na. quafi in efla fola fi efercitaffero un ica then te. E nella Chiefa niaggiore, e fempre più benefica luce
nel vero quali, e quante furono le virtù , con che venirte a di (fond ere.
il Mansi accompagné fempre i fuoi lunghiflimi Au­
Siamo giunti , o Sonori , a quel parte, in cui
di, e fatrcofiflîmi r E qui nulla io dico dell'alto fi­ tutto cid, che io fon venuto mofirando fin qu) det
ne, a cui furon rivolti queAi fuoi Audi medefitni , fapere, e della virtù Ji Gio: Dvmznico
Tin­
nè dell’ufo, ch'ei ne fece coftantemente rettiffimo, tera fua ellrinfeca prova , e adempimento riceve
per cui divennero anch'effi altrettante belle , e tu­ per la più autentica, e folenne teAimonianza , che
rn inoie Vinù. Tanta dottrina, e tanto ingegno da giammai fe ne port's defiderare . Per la morte di
tutti conof'ciuto, e ripurato , chi non vede quanto Giusterc Pain», Uomo di memoria degniflimo, e
agevolmenie avrebbon potuto levarlo in orgoglio.e di lode, era vuota rimafia , e vedova del fuo Parenderlo difficile, afpro, della propria opinione te­ flore la Cattedra di Lucca . Egli è ben chiaro di
nace, e d'al tri poco curante, come in mqlti fuote quali, e quanto gravi, e fublimi, ed eminenti, pre­
addivenire? Niuno perô fu più umile, umano , fa­ rogative rivefiito erter debba queU Uoino, che dal
cile, cortefe, d< fua fctenza liberale, ed a ri.creder- comune Aato , e condizione per comando di Dio fi
ii pronto, che il Mansi. Uomini firanieri, da lon- aAume, e fi folleva alia divina Digniti , ed al for­
tane parti a bella poAa venuti per conofcere , ed midabile officio di facro PaAore . La fcienra delle
atnmirare un taie Uomo , appena a’proprj occhi umane, e Divine cote, e it fantn, ed illibato co­
potean credere, nafconderfi fotto s) abbietta, e fem- flume tsnto in eA'<» debbon crefcere , e dalla comu­
plice apparenta quel celebre Letterato, di cui tan­ ne mifura allontacarfi , quanto crefce , e dal cornun
to fuonavu la Fama ; fe la dottrina che in larga fi allontana 1’altilfimo grodo, in cui vuol collocarcopia fluiva dalla fua bocca convint! non gli avef- fi. Or quelle prerogative, che tanto grandi fono ,
fe, p ter nette grandi Anime ottimamente infreme e tanto a ritrovarfi difficili in qn folo Uomo conal bergare grande umiltà , e grande fcienxa . E a giunte, fcorte furono , e ritrovate nel Mansi . E
chi mai negô egli lume , e atuto , e confielio fia dee ben notarfi da chi fcorte furono , e ritrovate .
nelle Morali, fia nelle Letterarie occorrenze ? Quel­ Non da uno, od sltro privato Uotno, il cui giula Aeffa Ce'** fiplitaria , dov’ egli cinto da i Libri dizio d alia preventione foggetto, ed all’inganno ;
fi.logoravi netlo Audio, diveniva fpefio per le al- ma dal Senate nofiro illuminatirtimo formato , e
trui neceffità Arepitofa, e frequente, colà tutti ac- comporto di quanto v’ha tra noi di principale , ed
correvano, i dubbiofi per ctmfrglio, gl ignoranti per illurtre; dal Senate noflro, il quale lo aveva fotto
luce, i tiœorofi oer conforto. Potea ben effet egli degli occhi prefente , e di tutta la vita di lui era
nelle più pi ..fonde , e dilerte (peculation! immer- il tefiimonio d* ogni eccezione maggiore , da quefo, ed intento , niuno da lui perclô vemva riget- Ao, io dico, fu it Mans· riputato degno, ed unitato; ma prontameote abbandonandole, tutti pazien- tamente a due elettiffimi Uomini nominato per ben
temente afcultava, con fereno vi(o, e dolci manié­ due volte ali'Arcivefcovato di quefia Patria. Que­
ré accoglieva , confolava , ed ammaeflrava ; la dot­ fia illufire teAimonianza del valor fuo ognun vede,
trina di lui non era quai torrente , che inondando quanto fia fplendlda, e.certa; pur non e nè la fo­
percotefed opprime, ma quafi Fiume reale , the la , nè la maggiore ; ma fi conforma , e fi accrefce
foavemente ir ga.ido i campi gli féconda , ed im­ rer titra la piu facra.e venerabile, che in Terra
pingua. Cofi e’;.i e queA» piena d: fiupore il pen- • ver fi p'-.la , per Γ Oracolo, io dico, del Somma
fare , come con raro inn-flo Greffe il
infie­ Pontef.e, de! Vicario di Gesù CriAo, il quale, fe
me congiungere ourlle >it' ’. . he la efieriore or - crJ- '^o da pri-na all*umile , e ritrofa modeilia di
ra dell’Uomo ricniedendt
- <o el tumulte , e J- .afciollo ft a re nella privata fua condizione ; podelta dillratione, con quetii f’-idj, .he occupandone
-ia p’U al bene , e al decoro di quella Chiefa ritutto Γ interno animo addimandmo ia folitudine , guardando, che non aile preghiere di lui, lo elefle
ed il ritiramento. Ma quanto crefceià la maraviglia , ad erterne degno Capo, e PaAore, e quafi non pafe fi pon mente a quelle moite, e gravi cofe , che go di aver data una cotanto manifefia prova delTalda lui noo entre aile Religiofe Mura. ma nella fo- to concetto, in che tenea Gio.· Dombnico Mansi ,
cietà, e nel commercio degli Uomini fi adoperava- altra oe aggiunfe ancor più luminofa , e dirtinta ,
oof In quel tempo fierté, che perlui di nuove ope­ allorchè voile , ch’ei libero forte da paella ufata
re fi arricchivan di giorno in giorno la Chiefa , e legge, che i Vefcovi novellamente eletti a foAener
le Jettera, nef Tribunale di Peaitenza fédéra con coftrigne pubblico efame di lor dottrina, e fapere ,
infiancabile affîduità, e diligenta; gl'informi fe le dichi arando folennemenre in faccia al Mondo tui­
ritrovavano appreffb al dolorofo letto per conforto, to , non eflervi d'uopo di alcuno efperimento a co­
e per foccorfo non tanto di lingua , che di ma no : nofcere quella Dottrina, e valore, che gil da tan­
appariva nelle Carceri ofcure , e luce donava , e to tempo per pubblica, e cortante Fama era a tut­
confolazlone a quegli infelici : tenea cura principa- ti artai noto, e palefo.
liffima delle Sacre Vergini Claufirali, cui con foaDovrei or qui, fe il tempo non mi forte nemico,
viflima prudenza reggeva, e a cui veniva mofiran- e la Oratione già non toccarte il fuo termine ,
do il veto cammiao della perfezione. Ma che più ? quelle cofe ridire, che Gk>: Dombnico Mansi , noi
flro

F

LXVIII

O E A t I O N E

flro Padre, t Paflor divenuto operô di fe degne ,
e di uo tanto miniilero. Dovrei far vi palefe .corne
quelle vittù, che a lui furon compagne nelTcfcuritâ, e nel fileazio del Chioftro , il feguirono cofiaattmente in mezzo al tumulte, o alla luce delta
novella dignité ; onde feppe eflere nell* altezza del
5rado smile, nelT autorité manfueto, cello flrepito
elle cure d'animo fempre chiaro, fermo , e tran­
quillo. Do*rei dimofirarvi, come le altre doti, che
più largo campo richiedono, e proprie Ion veramente degli elevati port i, e fuWimi, crebbono io Ini ,
e fi dilatarono quafi fiumi reali, che vinti una vol­
ta gliargini fi fpaodooo per la Campagna, e Tinondano; coficchd fu intrepido , e fermo nell' opporfi
al di ford i ne , geoerofo , e magnanimo nel coftodire , e promovere i dritti dei Santaario , animato
perpetuamente da quelle Carité follecit» , ardente,
univerlale, che il primo, e principal carattere co­
ii i tutice di facro Pallore· Tutto ctô do v re i dirvi ,
ma quefle cofe. che aneor vive, e recenti t' aggirano nella pubblica luce, e vivono nella memoria
di tutti, poflboo per me tacerfi fenz'alcun danno
dei nome , e della gloria di lui , poichè Ia Fama
aflai meglio paria , e ridice cid , che io non faprei
con acconcie parole fpiegare . Una cofa dird folatnetite, che cotri per turte valere fenz'alcun dubbk>. Le virtu, ed it faperc- del Mansi in mezzo a

F U N £ B M E.
tanto fplendore, e in tanta aftezza di Dignité iun­
gi dal perdere I* antica lor luce e belleaza , I' accrebbero ii fattamente, che fe per affe era egli fla­
to fine a quel tempo buon Cittadioo, ottineo Kellgiofo, valentiflimo letterato, fit ancora a giudizio
univerfale degniffimo Arcireftovo.
Tale , e tanto era I'Uomo. o Signori, ch* ora da
noi coo danno irreparabile fi piagne perdute · Ma
la memoria di lui non d da credere, che fia giammai per eflineuerfi in alcnn tempo tra noi, ae can­
cellarii: i noflri polleri ammirandone la vtrtù , lodandone Ia fcienza, ci porteraono invidia d’ averlo
cooofciuto , e trattato prefente : Coii fia egli per
ogni tempo da* noflri Ecciefiaflici tutti , become
grande, e perfetto efemplare, riguardato , ed imi;
tato; e fpezialmente quefli eletti Giovani , i quali
ia qnefto facro afilo (·) autriti fono , ed educati
per U Vigna del Signore, · per la fperanza della
Chiefa, ogni qual volta rimireranno Ia terrena Irnmagine di Lui, che pendente da quelle Pareti fié
loro dinanzi agli occhi continuamente, fi ratnmen*
tino ancora quelle eccellenti prerogative, che Tanimo ne adornarono , te quali a mifura delle force
imitando effi , faranoo ad un tempo la delizia de
fuoi, it bene della Patria, il foflegno e Tenor del­
la Chiefa.

(·) L'0rezi»» e f» recitat* nell» Sala dei Seminarie ^rcivefc»vile, deve di arefente rifiede Γ ^tecadentia
Ecclefiafitca.

I

L

FINE.

AVENNATENSI s
SYNODUS
A

JOHANNE XII. P Ο N ΚΙ F I C E,
Prrfcnte Ottone I. Imperatore,
Anno

Br M..fi
S-ppl T l U.
Avjcad v.p

1*1

)·Γ btcl.mi
O C»·.
Scllafrr.

dcccclxvii.

habita.

N nomine Domini. Johan-A Urtonem judicem Ferrarienfem perleda fande
nes epifeopus (ervus fervo- Ferrarienfi* ecclcfiz beatiGeorgii, tempore Marrum Dei, omnibus Dei & tini , *&
’ À_J
— , ·-& "Johannis
'
. ~
Andres
przdecefloium
przfandas ecclefiz fidelibus de- didi Martini tradita effe cognovimus per hoc
nunciantes mandamus, qua­ noftrum a parte fande Romanae ecclefiz beati
liter poft juftam , & lega, Petri apoftoli in przdida fanda Ferrarienfi eclem eledionem, & contecra- clefia beati Georgii fimiliter coram eundis atio.iem Martini epifeopi Fer- ftantibus, & videntibus per hoc noflrum confir­
rarienfis, in fanda Romana mamus prxeeptum, Maflam videlicet BabiIonicam
ecclefia a nobis fadam, in civitate Ravennas ve­ illam, quz vocatur Ferraria , in qua ipfa fanda
nimus cum ipfo venerando Martino epifeopo , ecclefia beati Qeorgiifita, & confecrata eft cum
•1 i i fque quampluribu* de noflra urbe Romanis , duodecim fundis tuis ; cui alias omnes maflas
& in generali placito cum dopno Ottone impe- minores pofitas infra noflrum
noftrum ducatum , & coratore diverfas caufas, lites infpiciendas, & deli- B mitatum Ferrarienfem cum omni obedientia, &
beranda* , & nobifeum tum relidentium quoque fecuiitate fubjugamus ; maflam fcilicet & ripam
aftantmm populorum multitudo clericorum , & Pullario!us, cum duodecim fundis fui* , & mai*
laicorum, epifeoporum, & abbatum de quamplu- lam Conftanuacus cum duodecim fundi* fuis, &
tibus regionibus infra bafilicam beati Apollinari* maflam quartifianam cura duodecim fundis luis;
convocatur; novus occurrit fermo przdidi Mar­ & maflam Doncro cum duodecim fundis fui* ;
tini epifeopi Ferrarienfi* fupplican* & petens a ficque maflam Petriculi cum duodecim fundi*
nobis, ut omnia quz a fanda Romana univcrfali fuis ; & maflam Popularis cum duodecim fundis
ecclefia per papam Vitellianum , & Adrianum , fuis; fimiliter maflam Curuli , & maflam Sale& Leonem fanda Romane ecclefia pontifices dam cum viginti quatuor fundis fui* ; & maflam
anteceflo res noftro* in tempore Conflantini , & Seneticair, & Caftilionem cum omnibus fundir
Caroli imperatoris, per antiqua privilegia fuerant fuit; fimiliter & maflam Firmianam cum omni­
largit* , tradita , & confirmata ; ita & no* per ~ bus fundis, & pertinentiis fuis. Has quidem omhoc noftrum confirmaremus przceptum ; cujus nat mafias cum omnibus juribus fibi pertinenti­
fcilicet precibus, & petitionibus, & omnium pnn- bus, fient a fandis noflri* fupradidis anteceflocipiim, epifeoporum, & abbatum, aliorumque cle­ ribus in prnfata fanda Ferrarienfi ecclefia beati
ricorum, & laicorum inclinati pro Dei timore , Georgii largitum fore cognovimus; ita & nos per
& illius venerabili* fratris tsoflri prefuli* Martini, hoc noftrum , ficut fupra di&um eft , in fanda
omnia qua a fandis noftris aotecefloribus, Ro­ noftra eccl. & fibi pradido Martino confratri, &
mana fed is pontificibus , per antiqua privilegia epife. noftro , & fuccefloribus tuis infia totum
A
ducaCmciV. Grnrrnl. Tom. XIX.

Æ"<

r
i

RAVENNA TENSE

4

frg» ducatum, atque comitatum, dt epiicop. uoflrum A Leo Daüvus de civitate Faventia.
Petros flt Stephanus Dativi Ferrât
— Ferrarienfem in fi ngulu maibs ,· ecclefias, clertPetrus comes.
chx'vt co>· P^byteros, diaconos ordinare, fitconfecra*
Gar ardus, Ct Hirardus de comitibus·
H> 11 re. Super hzc quidem omnia, omnibus tam praArderatus, fit Rambertus germani comitibus
initibus quam abfenitbus notum fieri volumus ,
Johannes dux de Romano.
per prrdiâum epiCcopatum Ferrarienfem, fit ce*
Johannes
ft Ahnencus germani filii fui
elefiam S. Georgii, fit te Mart inum epifeopum ,
Paulus flt Petrus ducibus Traverfaria.
tuolquc futuros fucccifaies, epifcopos, utramque
Petrus filius ipfi Pauli.
parochiam perpetuo, ficut fupradidi noflri ante­
cedo re s habuerunt, 4 tenuerunt in fuo dominio ;
Romqaldus dux.
Paulus filius Vitabiani.
ita A nos in jure , fit dominio , feu privilégia
Jonaones eoofiil, flt patricius.
lanâz notas Roman· ecclefiz beati Petri apo.
Heraldua filius Jaraldi ex genere ducum.
Holi, fit do (Uο nolUorumque fuccciTorum fem*
Atelbertus, fll Sergius germani ducibus.
per tebcmus. lit fit lemper fub noltra elediooe,
Andrew films quondam Amabtl Datrvns
ordinatione, inveftitione, fit confecrationc, &diftridu· St non liceat unquam nemini do tuis B Deus dedit de Ponte Augufto.
Gafirius
films Johanms coofnlis.
fucccIToribus futuris , eligendis in ipfo epifeopio
epifropis ad nullius ele&ionem, nenue inveftitioVitahs de Liuto.
Johannes & Lutcio germani , filii quondam
netn , vel confecrationem ire , uni ad ooftram
faudiflimam fedem Romanam fit apoilolicam beati Anafiafii confulis.
Leotarius.
Pc in apodoli nollrorumque fucceïïorum ; fit non
liceat nemini nofborum fucccllorum , vel alicui
Petrus de Malo.
regni magna perlons , regis Icilicet vel ducis ,
Mauncius Spars inferno.
epifeopi, neque archiepifcopi hunc przfatum epi­
Vitalis films Vitalis de Marino.
feopum , fit ecclefiam fSndi Georgii , neque epi­
Dt taitUunikm aetnti civti Rroew.
fcopos a dominio, & jure, fit ek&ione, ordina­
tione, inveflitione , confecratione , dillti&u fandz Romans etcle fise beau Petri apofloh feparaJohannes conful de Tabellio, qui vocatur Uter
rv. Si qua: vero perfona hujus noflri regni, re­
Stephaniis Tabellio.
gis vel ducis parva, vel magna hanc fupradiâem
Dominicus Tabellio. Apollinaris Tabellio.
no (Irani Ferrarienfem fandam ecclefiam beati C Sergius Tabellio.
Georgii a jure , & dominio & pote fla te epitro­
porum fiiorum , eledionc , confecrationc , fie inDt ctnctlltriii «afm.
veftitione fande ecclefiz, fit fedis Romane beati
Petri apofloli feparayerit, vel alienaverit, aut fi
Vitalis cancellarius.
de omnibus, quz a fanda Romana ecclefia fibi
Martinus cancellarius & farfore.
funi data, & tradita diminuere vel moleflare tenLeo cancellarius.
tabit ullo modo , vel ingenio unquam in aliquo
Sarius de Ciflcrno.
tempore anathematis vinculo a parte omnipoten­
Dominicus & Bernardus cancellarii de arbore
tis Dei , fle beaue virginis Mariz , fit beatorum Gaudenti.
<
ldi omnes de civitate Ravenna.
apoflolorum Petri, & Pauli, fit omnium fando­
De Ferrarienfibus autem. Joiuuncs archipresrum , & no ftra perpetuo alligamur , cui omnes ibyter find* Ferrarienfis ecclefiz.
qui aderant ibi refpondeiunt dicentes: fiat, fiat.
Loptcitms arctudiaconüs.
Quorum nomina fuut hic in parte deicripta, idPetrus presbyter. Georgius presbyter. Bonizo
eft in primis:
;
presbyter, & primicerius. Johannes archilubdiaMartmus epifeopus fandz Sutrinenfis ecclefiz.D cont .
Wide epifeopus land* Scrfenatis ecclefiz.
Dt Laycif.
Johannes epifeopus fandeComelicnfisecdefiz.
Alio prolhofcnnanus fle apocrifarius fandz Ro­
Leo de Andrea conful.
mane ecclefiz.
Rofredo filio ejus. Ixo conful.
Johannes dux urbis Romz, qui vocatur GamGregorius de Daniclis, & abus Gregorius con*
baruto.
ifill. Petrus coniul filius Leonis confulis. Anfel*
Stephanus iniculator urbis Romz.
imus conful filius Ratmbaldo Paulus conful, qui
Nec non Paulus Glorioibs judex.
’
vocatur
de Naflafia . Johannes qui vocatur de
V igo judex ferranenlis.
t
Crifania;
de aliorum hominum multitudo, quo*
Petrus Dativus iflius civitatis Ravennz.
i
rum
nomina edet longum ad feribendum.
Johannes Dativus Ferrancnfis.

ANNO
CHZISTI

--------------ANNO-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ANNO

CHRUU

^RAVENNATENSE CONCILIUM ALTERUM
Pro jl'folver.di archcpifcopatur Mjeâtlmrgtnfii infitiatione, Ann? 968. oilokri mtnft.
prejtntt Ottone I. & Joomt XIII. itlekreUtm.

sJpjT Vol R Avennatenlia concilia duo pro flabilienda Magdcburgenfis archiepifcoMXus inflitutione diflinguenda
Ni ">i· AV e(Te Pagius in critica Baromi ad An. 967. n.4. fit 5. dudum animadverterat ; conflatque plane ex
narratione ret ea de caula geflz in iifdem conciliis, alterum ab altero fefquianno fejungi . Ex his
vero in meis ad Pagium adnotationibus deduxi alterum Ravennatenfe ConciliumOdobri rnenfe an.968.
convenifle. id vero ex calculi fupputatione deduxi: tum pariter ad pqflremum hoc concilium refe­
renda ea omnia inftrumcnta cenlui, quz Ravennz Odobn metric anni illius , five a Joanne XIII.
five ab Ottone I. imperatote ad caufam illam pertinentia data funt. Ex his quzdam fuppeditatLu*
Uig, qua cum ad ada ejus concilii referri poftinc, ideo ex eo huc transferuntur.
JOAN*

ch,T'

CONCILIUM.
6
Aftro frudum boo® operationia, in quo letari «»fJOANNIS XJL BCdLA
fi*,exhibeas, Scriptam per manamStephaniSeriniarii fande fed* apoftolic* in menfe Oâobri
ANNO
CKHUYi AD ADALBERTUM MAGDEBURGENSEMi
indiâ. Xll.
s

~
anno
<η*ι>τ'

ARCHUP1SCOPUM.

Primatum illi inter univerfo* Germani® pntfoie», flt arquaient cam primariis Gal*
lie honorem confli tui t.
fe*aes «pi/coMu, ftnnu [marum Dtt,
Uf M ciiriju tonfratri , MnUtrt» S.

diU8« aaMngdtbar.

ALTERA EJUSDEM AD EUMDEM
BULLA .

Confecrationem epifeoporutn omnium'inter Al­
biam & Salam, jufque pallii illi &
fucccftoribus tribuit.
Jafl*M*e/ tpiftngw, fmttt ftrvmH Dt», cktr&ma
tanfratn mjl··· ddaUrrta fanOa Magdahargtnfir
tctltfia Artitfr«fali in Dmtna atmata falaitm.

Kx

I ea loca, qu· ad falutem maxime populi &BI
genti* ad Deum converfioms fundata funt
S
privilegio noflr® auâoritatis munimus & decora­

T* te, frater chariflime , fle coepifcope nofler '

tui baâenus idoneum reddide- p
Ire,vitautmorcfque
multa tibi credere , plura etiam commit­

mus,- hoc ad proveâum & divine, religionis cul­
tum pertinere nullo modo dubitamus . Igitur tere, faut bono difpenfatori, non hefitemus. Iquia fed em Magdeb. cui Deo authore prendes, gitur qui* ad paflorale culmen plebis tus , fle
Doftra tuorumque comprovincialium auihoritate comprovincialium tuorem, fle noflra poft Deum
archiepifcopalem effe decrevimus, quem inter es­ te authority* promovit, & quia tanta Sdavorum
tera* ecclefias ordinem, vigorem, primatum , & plebs ultra fluvio* Albiam fle Salam, fcilicetDeo
sequitatem habere in polierunt debeat , apoflolic® naviter acquifita, paucis paftoribus minime tueri
ledis privilegio muniri fanximus. Dei igitui om­ poteft, qualiter epifeopi tu® fedi fubjeâis paro­
nipotent ii auâoritate, & B- Pern , apoflulorum chias rationabiliter , flr. caute dividas , flt di (tri­
principis, & noflra. te tuolque iuccefloxes in per- buas , fu® difpenfiitioni* fle diferetionis exa -vini
pe tuum, & ecclcfiam tuSm omnium ecclefiaium committo; fle hoc fereniflimi fpiritualis filii no■rchiepifcoporum , & epifeoporum , qui in Ger­ fln imperatoris augufli, qui ejufdem tus ecclefi*
mania funt, ordinati in fedendo, in judicando , C fundator & auâor eft, cura, diligentia, & judiin confirmando , m fubfcribendo , in fententiis ciofieri, per prsfenti* privilegii munimen (htuo,
dandis , omnique eccicfiaftico ordine primatum flr confirmo. Si ergo ab apoftolic* (ede, cui Deo
habere volumus. Eorum vero , qui funt in Gal­ au&ore prefideo, ecclefi* tu* conceffum , ut ab
lia, item Mogoocienf. Trcvirenf. flcCoionieni. cc- ejus reâoribu* epifeopi, qui ultra Albiam & Sa­
défi® in omnibus parem honorem & fimilem vi­ lant conflituti, & conftituendi funt, poft futuri*
gorem prefenti privilegio confirmamus. Ceterum, temporibus conterrentur, fle ipfi ejufdem tu® fcimore Roman® ecclefi* , ecclcfiam tuam duode­ licet ecclefi* archiepifcopot * fient pro tempore
cim presbyteros, fle feptem diaconos , fle viginti
fuerint, confecrent , qui pallium fecundum mo­
quatuor tubdiacooos Cardinales , qui fandaliis fle rem Romane ecclefi* a noflra fede recipiant .
lifinis utantur habere volumus . Super hoc vero Unde, frater chan (lime , dileftationem * tuam * f- 4|1*iifdem presbyteris , fle abbatibus ecclefi* faofti admoneo fl( obteflor , ut animo fi* foiicitus, ne awa,a
Jobannis Baptifl® in fuburbio ejufdem civitatis aliquid fibi commodi dato aut gratia, quscumliconftruft® tunicis uti concedimus. Quibus exce. bet fupplicatio perfonarum in (acris ordinibus venpus fle epifeopis (uper altare in honorem B- Mati- dices, ted ad hoc oficium ille perducatur,quem
ritii dedicatum miffam celebrare aliquis nullo mo D morum gravitas commendet , fle vite preterit®
do prefumat , quod non ad fuperbiam , fed ad aflio.
~
~Oramus autem omnipotentem Deum , at
loci fanâitatem fpeeiali reverentia pratenti privi
fua te munitione circumagat, fle faccrdotii fu feelegio munimus, fle decoramus. Quapropter frater ptum officium operibus implere concedat. Aâum
fraterrime, Dominicorum falubnter reminiicens per manus Stephani Scrinisrii « & biblioihecarii
mandatorum ita in comaniffr plebis regimine, Iu· fsnfts Romane ecclefi* 10 menfe Oâobri , Incrandifque animabas invigila , ut redemptori no- didione ftatutum duodecima.

Çÿ* HATTONIS II. MOGUNTINl ARCHIEPISCOPI ET PATRUM

QUORUMDAM SYNODI RAVENNATENSIS
p

s

Q»n> lata quadam ditnaît fna

λ

x

e

r ϋ μ,

f* avalfa Magdchnrgetf artkitpifcepa fuijitit.

fanâ* flt individu* Trinitatis , E (andos quippe fidei ebriftian* terminos, fle Sclavorum indomitas gentes ultra Albiam fle Salam
jugo Chrifti (ubdendos, in Mqgdeburg fedem ar­
H«J»·
pâ{]orum in augmento gregis probatur ; ch icpifcopalem ficti, & in Mcrlcburg epifcopum,
nec tantum eccicfns noftris prsefle, quantum pro. Magdeburgenh ecclefi® fubficiendum flt ab ejus
defle jubemur . Idcirco nos onus nobis impoli­ archiepiicopo ordinandum, archiÇpikopali noflra
tum in plura dividendum cenfuimus, ut dum in auâoritate ceniemus, & inftuuimus . Epifcopos
plures participatur , ab unoquoque noftrum ju­ vero ultra Albiam , Brandeoburgenien» (cilicet ,
gum Cnrifti, quod iuave, & onus ejus, quod 1è­ & Havelbergentem , noflr* baâcoua ecclefi® fubre eft, aequius, & portabilius portetur. Ad dila- jedos, a debita nobu obcdsenlia abfolvimus , &
Caactl Grntral. Tom. XIX.
A *
pr».
N nominz

tbid.

c

I Hatto , divina auxiliante clementia fanft®
Mogonciaccnfis ecclefi® archiepifcopus. Qnia fol-

r
7
SYNODICA
8
gy przferipta Magdeburgenfi ecclefiz , ejufque ar-Arium, quant & futurorum iadoflria, qualiter nos
■
* ■’ituros «que permittimus,
---- &
*----©bed
con· interver..u dileüz conjugis noftrz Adelheid is , ANNO
fentimus. Ne quam vero fanfta Magdeburgenfis filiique Ac coimpcratons ooftri Ononis, tale no­ CHKJSTJ
»♦».
CH,:;Sn ettlefi*futuri», quod abfit, temporibus a noflri* il rz proprietatis praedium , quale nos in Boden·
fuccefforibus iude moleftiam patiatur , eartam hufen uique ad banc diem habuimus, cum om­
confentaneam confcribi juffimus, & in przfentia nibus appenditiis fuis, tam in mancipiis , quam
fereniflimi domini augufti imperatoris , vel ve* in zdificiis, terris cultis, & incultis, pratis, pa.
nerabilium epifeoporum , quorum nomina infe· Icuis, filvis, aquis, aquarumque decurfibus, mo­
tins inferentur, legi vel recitari , & fubferiptio- lendinis, m mobilibus, & immobilibus, exitibus
mbus corroborari be confirmari rogamus · Ego & reditibus, quzfitis, At inquirendis, fanâoMauHatto S. Moguntinz ecclefiz archiepifeopu» ma­ ritio in Magdeburg liberali ter offerimus ,»Ac arnu ptopria confirmavi fit fubferipfi. Ego Everar- chiepifcopis illius eccleiiz perpetualiter cor.ccdi·
dus fanâz Leodicenfis ecclefiz epifeopus coofea- mus, ut teneant, Ac potlideant , Ac fuis uGbus ,
fi, & fubferipfi. Ego Reginoldas fanâr Rubilo- ficuti res ecclefiaflicas juxta libitum adjungant .
cenfis epifeopus confenfi, ac fubferipfi. Oldericus Et ut hoc nofttz munificentia munus eidem ce·
Pergami epifeopus
interfui
epifeo.
...............Ac, 'fubferipfi. Huber- B^efiz fidelibus noftrifquc verius credatur , hanc
tus epifeopus fubteripfi. Miloepifeopusfubferipfi. cartam fcribi, Ac annuli noflri impreibone fignari
juffimus , quam Ac propria manu iubtei firmavi­
mus. Data Vil. non. Oâob. anno Doninicz
OTTONIS MAGNI DIPLOMA IN EO
CONCILIO EDI I UM,
Incarnat. DCCGCLXVI11. Indiâionc X. ( lege
XI.) anno vero regni Domini Ottonis XXXIV.
2«o pi odium quoddam arebtepifeopo Magdaimperii autem VII. Aflum Ravennz in Domino
feliciter. Arnen. Signum domni Ottonis magni
burgenfi concedit .
At mviâiflimi imperatoris auguffi. Ludigerus can­
N nomine <anâz & individuz Trinitatis ,Ot- cellarius ad vicem Haddonis archicapellani reco­
to, divina favente clementia imperator Au- gnovi .
guftus. Novent omnium noftrorum tarn przlenanno

I

fcÿ· DISPUTATIO INTER CATHOLICOS ET JACOBITAS
, CONST ANT1NOPOL1 ΗΑΒ1ΓΑ.
Agentibus

pro Jacebitis Joanne eorum patriarcha, Ac pro catholicis patriarcha
Conflantinopolitano, forte Policuâo.

Anno Alexandri 11S0. Chrtftt 969. mtnft Ab, vel Augufto corom
1'miperotorr habita.

^Duerunt hue ufque conciliorum editiones celebrem difpntationem, juffu Grzci imperatoris Nice·
O phori anno Alexandti 11S0. die 13. mentis Ab, id ell Augufli kria iccunda , inter Jacebitalum, At catholicorum Grzcotuin patriarchas de fide inflitutam. Renaudotus tom. 2. Litur. Onent.
pag. 489. ejus fummam e MS. codice Seguierano ; integra vero aâa mox e Syiiaco codice vulgavit
Aflemanus ΒΉ. Orient- tom. II. pag. jjj. quz tamen aâa non e publias quidem ubulis , quz
tunc forte Icnptx fini, fed e Synodica Jcannis patriarchz Jacobitz ad Meiinam patriarcham Copio­
rum reprzkntantur. Quz liquid referant catholicis aliquanto invidioium, id lludio partium hzrctico
knptori debetur. Hxc lene juvat Icâorem, antequam Synodicam iplam legat.

SYNODICA IOANNIS PATRIARCHAE
lÀCOBlTARI’M ,

C & otter alteram? cui ego : fcbifma, inquam, fit­
ter not eft. Quod cum ille auij^ffet, excep t : ec­

Ad Mennam Alexandrinum Captorum
patriarcham.

quis patriarcharum te admtfit quum tn patriarcham
ordinatus fuifti ? Rclpondimus : dominas Mentas .
Ait ille : at is bareticus eft : fcnpfit enim nobis
epiftolam erroribus plenam , ejnfque m Cbriftum fi.
des haud orthodoxo eft : Alium autem habemus or­
thodoxum Alexandria patriarcham , Eliam nomine.

/^\Uum imperator ex urbe Emefa Conflantinopobm rediiflct, quo nos (Joaxnem Jacobst arum patriarcham) adduxerat; patriarchz Cui nos confeftim tefponium dedimus , piout
( Poheuflo) mandavit, ut nos arcefletet. Arceffi- Deus nobis fuppeditavit, dicentes : non alium no.
vit ille kria quinta ante Dominicam in Hofan- Vimus Alexandria patriarcham, prater patrem Men­
na , przknnbus ejus clericis. Antequam vero pa­ nam, qui eft nifter 1» Cbriflo pater Ü commmifter .
triarcham adnflemus , occurrit nobis ingens ho- _ Tum
...... .....
.
ille .: Tua
vero γquanam eft tn Cbrijtum fiminum multitudo, qui inconditis clamoribus ter-Dder? Affirmat ipfum
de calo defcendiffe
'f~
' f ' ÿ , Ü inbabirorem nobis incutere volebant , ad patriarchz tafie
" tn fanila
. — Marta
—
Virgine, & ex ea corpus can­
colloquium euntibus. At Deus per tuas acceptas na turtle nobis tndmffe, necne? Rrlpoodi : confiteor,
preces patientiam nobis dedit, At foititudinem.
Deum Verbum, ijus eft emit jacula filum patris, de
Poft multum vero temporis ad patriarchz tan­ calo dtfcendiffe , & mbabitjfie tn Janiio Det geni­
dem zdes pervenimus, cui milites Ac turba ma­ trice Virgine Marsa , & ex ea perjonahter corpus
gna afliflebant . Salutavimus eum, Ac ipfe falu- connatural nobis, anima rationali , AT intelligente
temquoque nobis dicens, federe nos juflit.Mox proditum aflumpfitfe , atque ita ex ea natum fuiffe
percontatus eft, inquiens, cujufnam loci patriar­ Deum hominem faitum abjque mutatione
<.crrvercha es? Antiochena fedis, refpondimus. Tum ille: fione. His. auditis : dua , inquit ,* funi igitur in
duo igitur patriarcha eftis , qui· unam fedem tenetis·, Cbriflo natura? Cui nos : Chriflum ex duabus na­
an fcbifma inter vos eft, 0 tu unam fedem tenes,

turis compofitum novimus i unam autem dumtaxat
natu-

9
JOANNIS PATRIARCHAL JACOBITARUM.
io
fy naturam ipfum fatemur poff umemm, tf unam per- A naturam unam Dei Verbi incarnati, atqueomni-,
- fimum Verbi Incarnati foft longam difcepia- no
" dualitatem
J
------ perada
-----°- unione
---- --------rn
remanfiflc
negaanno tionem difceffimus eo die.
bant: patriarcha fubintulit . Cede deflores , quot
CHAiSTl
Quum vero dies Dominica pafchatis effet, ct- vefira opinioni, fe flaque patrocinari affirmatu .Om***
fi Liturgie & oblationis atque feflivitatis exper­ net, ajo, pains dabo, qui ecclefiam adificerunt, jftes, juxta illud prophète: folemnitatesveflru, m demque confirmavere fua quifjue atate. Hufui, fubtnRitiam convertentur: arceflivit nos tamen im­ dit tile, quant memorabas umonti teftimonium mibi
perator ad magnam eorum ecclefiam , offendit- ex Cyrille redde. Quod nos adutum faduros fpoque nobis ornamenta eccleGx, cjufque multipli­ pondimus . Exiffimabat nimirum id nor num.
cem apparatum, fle flolas, Sc vela, & lampades, quam effeduros. Defcriptam ergo Grxcc obtuli,
& innumerum populum, qui eo confluxerat, & mus Sy Hoge m teffimoniorum , quam ad hujus
magnitudinem imperii fui, exiftimans caducis iis voluminis calcem fub-iciemus . Quum porro ea
rebus puerorum indar, capi nos poffe . Sumpta minime legeretur : Jibes, ajo, ut perlegantur pa~
autem euchariflia egreflus imperator arceflitos nos tnarcba tefimonia deflarunt ortbodoxorum, qui com­
duris termonibus hunc m modum alloquutuseÜ. muns partium
,. .. ... confenfu
x v . fufcipiuntur
r
; ipfique funt

anno
chkbti

En Cbnfixm dividimus, ut ait Paulut , tJF altui ft patres neftri. Et oflendite nebit ex patrum decretu,
quidem dicit , ego /um Cepba , altui altertui je utrum Chrifie duas naturas ante unionem , an poH
effe dicit , tf id negat quod prier affirmat . Cui illam tribuerint, nofque patrum diflu confentientes
(aggerente Deo per veil ras acceptat preces con­ habebitis. Entefiimoma : funt autem pauca quadam:
gruum & opportunum dedimus refponium . Et ignorantes enim vefirum Jermenem , cetera multa
poil longam confabulationem dimifit nos cum pratereunda duximus, ut inde fidei nofira veritatem
populo i a quo in paratas nobis xdes ufque de­ certitudinemque cognofcatir, neque not imperitos at­
ducit fumus.
que erroribus implicitos cxifiimetis. Ad hate conti­

Dominica nova iterum adeffe nos juffit impe­
rator, & blande nos etl alloquutus. Moslemam,
ait, dT Judai reprehendunt nos, auditores , & di­
cunt , variat inter net harefet effe, juofdam 'cilicet
Melcbitas , 'alto< Jocobitas , altet fùfionanos & a·
t hoi ex ahii fefln .
autem ,
, esu’a efi
fcb.fmatii inter net tl vos ? Congregamini , &
ferutemur /cripturas, uno, duobus, aut tribui men
fibus, & tnqutramut ubmam fit veritai , & Jequ-i
mur eam omnes . Hxc ait , volens nos dulcbus

termonibus ca^te : exiffimabat enim fe veritatem
tenere. Cui protinus rcfpondimus , nos m ca re
ab imperatore haudquaquam diffentire, fimulque
pro ejus incolumitate precati fumus. Rogat ille:
quem futura difputationi praeffe ipfe velim : utrum
ipfum, an patriarcham, aut métropolites, vel mo­
nachos? Rcfpondimus , eum nos optare , quem
clemeniuTimus imperator flatutffet : quandoquidem,
ajo , fub vefira lumus poteflate ; modo a:·fit vis, iff
injuria. His ab eo dimtffi , ad noflias xdes re­

cuere illi, hoc tantummodo iubdentes , Gregorium theologum in priori epiilola ad Caledomum Apollinari objicere , eumdemque graviter
reprehendere , quod Chriilum negaret aiTumpiflc
corpus perieâum , anima rationali intelligente
praeditum : duafque naturas ficut animam , &
corpus Chriflo aiTercre . Tum vero.· percurrite ,
Cajo, epijtoiam ab initio ufque ad calcem , fiX perJpicietis, quomodo Janflus deflor unionem definiat
in eadem epiftola, quam protuliflis, Ü quomodo af­
firmet: non alius efi & alms; abfit: fed uterque

in unione , Ac commiflione unus : Non quod
lanâus G egorius inducat in Chrillo commilito­
nem, & confufionem ; fed quia veritatem umoms certam, atque indubitabilem reddere voluit ,
Chrillumque unum effe, & agnofei in corpere,nec duabus conflare naturis , iicut dicitis . At
illi fententiam fuam pertinaciffime tuentes : en
ergo, ajebant, commiftionem , tJ confufionem faci­
tis, (T divinitatem pajfam fmffe affirmatu, fi uni­

gredimur .
cam naturam afleritis. Unus potro Deus novit ,
Poli biduum a patriarcha vocati accedimus . qux gefla fuere, & qux in hac noftra cum illis
Invenimus eidem alTidences epifeopos Ac magi Ddifputatione diflcruimus: quoniam duodecies haliratus imperii. Difputatum ell . At illi nullum denus nos ad collationem provocarunt.
ex feripturis teftimonium protulerunt , fed fola
Hxc vero funt teflimonia (a) qux grxee feritui cerebri commenta producentes, eadem perti­ pta eis obtulimus confona dodtinx faodiCytilli :
naciter tueri conabantur, affirmantes Cbriflo duas quorum primum eflejufdem Cyrilli : ex fermone
naturas inefïe . Nos contra Chriilum ex duabus Athanafn de Incarnatione Dei Verbi &c. Vos
quidem naturis compofitum ; id tamen intelli* itaque legite Ac expendite omnes etufmodi tex­
gendum effe ad mentem omnium fandx ccclefix tus, quos Spiritus Sandus loquutus cfl per ora
Dodorum, velut in homine animam & corpus . fandorum patrum , Ac quidquid demonüravit S.
Quumque illi repofuiflent, homini quoque duas Pater Cyrillus in omnibus fuis libris , quorum
ineffe naturas; contradiximus, affirmantes nosu- lux efl lux foils .· quxve idem circa incarnatio­
nicam agnofeere naturam compofitam , nec Chri­ nem Dei Veibi offendit : quoniam ubi anathe­
ilum dici niG unum, Ac unam voluntatem , at­ matizat , Ac affirmat mentem fpeculationi inten­
que operationem unam. At illi a lententia mini­ tam videre duas naturas ad uniogem , Ac comme reccffere, nec fcipturarum verba attenderunt. pofitionem venire in Chriffo , nofque confiteri
Et quoniam identidem opponebamus, a nobis ni unam naturam, unamque perfonam perfe&am ex
htl ex noflro fenfu affirmari, fed ea dumtaxat, duabus per umonem fine dcfedu aut commiffioqux fandi patres, & fandx ecclefix dodores Chri- ne, aut corruptione unum incarnatum. TeflaHi Dei noflri unitatem optime intelligentes do­ tur etiam pater Cyrillus antiquos patres hoc idem
cuerant: qui non agoofcebant poff unionem , mfi ienfiffe, Ac eadem fimiltiudine ufos fuiffe : Ac iecun( « ) Te t-monia . Audorcs quo» ritat Joannes, hi funt . <
Orat.m Diodorum. & Andream Samofatcnui»,
ubi Anaftaln termonem de Incarn. Dei verbi titat. Greyi >im Taumeturiui de hde . Juhui pafa Poma Orat, adverfus eo·, qm incarnationem Dei Verbi impugnant. lOcm orat, de unione deitatis Λ cerpons Chnlti . Ucu» m
epiftola ad Dionylium epifeopum Cypri. Greioriut TbcJcgut orat, de nativitate Domini. Idem orat.(de De·· ver­
bo. Cyrillus epift. ad Aeacium Melet innenlem epifeopum. Idem epi!!. ad Soccellum . Idem tem a. adverlus Nelto·
sium. Idem epiilola heorflatica ad Theodulium imperatuir.i,. Idem epiilvl» ad EuJosium piCsb. tcrum Coallantu
nopolitanum. ASSEM AN.

***’

It
SYNODICA
tt
£9» eundum reliquos omne* eleâos p*u«s credimus, Agefl· fi»<, mini®· tenetis; fis®· qafppe a nri-,
Coopartumque
praeterea ANNO
aflvmsmus ana® eff« Chrtftum ex duebw tata
~— plervmqoe
*'—— aberrat. ----nobia eft, vos pro veftra ia noa benevolentia ex CHRISTI
anno natur» 8c petionu (<) divinitate ft humanitate
Christi perUAs, faftamane feifla «man naturam, ft per- noftro infortunio aon mediocri nscerore a&dos;
*
forum ana® Verbo incarnato homini fado. Om­ quandoquidem alter alterius membra fiamus , ft
nino autem negamus poft unionem duas naturae Îuum unum membrum dolet, reliqua eidem cooolerc confequeos eft , quia uno ipiritu animati
duafque perfoaas, vel does voluntates, cur conorarias operationes. Qpicutnqo· enim boc dicit, fumus. Tum étiam ne vobis , quod abfit , ulla
anatbemaiisatur & rejicitur a fandis patribus ft incidat adverfus nos fisfpicio ex iis, quas Satanas
Îreflantibus dodoribus , quemadmodum prefati maledidus ferere folet, aut a flagitious homini­
binus. Et hoc eft Naftorii affert io , & ^oflri- bus vobis infisfurrari contingat : qui enim maledido diabolo adherer, ipfe decipitur, ftfcdnftua
na, & omnium ejus gregalium.
Porro quoties ajebam, banc efle Ne flor i i h·- puras mentes perturbat, etfi de veftra bona meu­
refim , vehementer excandefeebant , fibique id te optime fentiamns, nec eam delatorum obirepermoleflutn effc prefeferebant , Neftorium cum dationibus patere credamus. Demum quia Deus,
-----nomini
·— ·. laus
_ι--:&
Λ ,gloria .
q0>n> oppido
tuo errore exeeraates , quamvis & ipfi eft» do-B cujus
Ari nam confedtntur , ft doceant . Et nos qtri- cupiamus fieri certiores, vos bene valere, veflradem fiuc ft alia, quas coofulro praeerimus , illis qu· omnia quam optime fefe haberet reliras, infapius iuggeffimus. At illi in fua pertinacia, at­ 3uam, benedidas ecdefias, ft omnes paftores ve­
que inveterato errore perftitere , his modis no·
ins jurifdiAioui fubjcdos , quos ut Deus veflris
hifcum agentes, fuique imperii audoritate nobis precibus tueatur, oramus : nec non monachos ,
inflantes , ft vim intentantes, juxta vetus ada. qui in deferto agunt , ft fandos patres : ut tri­
gium; qui dominatur, fapit . Ut vero intellexi­ buat nobis Deus benedidionem ve Ararum eorummus, fetipturarum oraculis eos minime acquie· que orationum. Quod autem fupplices etiam at­
icere, aec veritati manus unquam daturos : me que etiam a fanditate veftra flagitamus , rogate
neftre, fubjecimut, voluntate ad vi venimus, net omnes fandos, qui in veftris provinciis commo­
v^fetttn diffitere ambivi mu/ avyasw ; fed impe- rantur, tum propinquos, tum a vobis remotos ,
reteri/ mandato ner buc accedere etyifiis, rega- ut pro noflra infirmitate, ft pro univerfa ecclctique, fidet neflre fundamenta aperuimus , quodque fia orthodoxa ipforum matre ac nutrice orent :
nobit tradidere, prafiantifiimi paires , & ertbodoxi quia nobis incertum non eft , a Deo non con­
dofhrtt, qui Det tccltfiattt returent , eamfae pro C fundi eos, qui (impliciter in corde puro invocant
pugnarunt , atque apafiolicam fident confirmarunt . illum, fed illum petitionem eorum ipfis tribuereVet entem nec illis, nefas nobis atquirfciti/. Imple­ Precamur etiam fanditatera & pruftantiflinum
te ititer Optra patrum vqftrorum, eprawfae wftigitt fraternitatem veftram, ut nos folari dignemini in
infifiite ; Ne/ itidem uqftri/ fequtmur.
hac tribulatione, in qua iumus « ft in hoc exi­
E aim vero poflquam pat un nos nulla vi, nul­ lio literis veftris, in quibus conqniefcamus. Enim,
lo metu a propofito dilccffuros, nec minis nec vero cpiftolam veftram contueri perinde erit, ac
pollicitationibus infirmitatem virtutis π o ft re ad fi gbnofam perfonam veftram videamus . Salu­
eorum vota pertradum iri , ( quoniam extrema tem divinam fpiritalem dicimus diledioni nobilis
pati nobis deliberatum fuerat, ft mortem cetera anime rut ft omnibus elediflimis epifeopis no­
inevitabilem oppetere) ipfi contuentes mortis me­ minarim, atque univerfis difeipulis veftris, ft iis
tu noflram conflantiam minime fradam, conti­ qui pro vobis accepti funt ; & praecipue illuftri
nuere fefe parumper, nofque m carcerem confe­ ac fapienti domino Macario feriptori. Ego vero
cerunt. Sic haflenus nobifeum agitur. Meliora a & Sergius Métropolite Symnadc, ft Joannes eDei clementia prrflolamur, veflns nimirum exo­ pitopus Ikamatuss , ft 'Conftantinus epifeopus
rata precibus . Spes autem noflra in Deo eft ftD Garnie ,. qui
necum funt
io exilio : & omnesI
.
Λ
...........................
patientia firma, quam nulla vis, nullus metus , noflri difcipuli, David, ft Zacharias : & fideles
aut caius ullus franget-- ft confidimus in eo, cu­ familiares noflri in regia urbe vobis falutem di­
jus ipes non confundit, fore ut nos minime de­ cunt; vofque Deo commendamus , ft oramus ,
ferat, fed contra nobis gaudium ft finem bonum ut nos Gmiliter Deo vos commendetis, nobifque
fit allaturus, fuumque judicium in nobis imple­ parcatis, atque in veftra acceptabili oratione noturus .
ftri memoriam habeatis.
Quod autem rerum nollrarum feriem hoc IiHec fcripfiraus feria fecunda die vigefima ter­
bello retexere fuafit, fuit , quoniam competimus tia Ab. ( augufli ) anno Alexandri Macedonia
vobis nuntiatum fuiffe nollrum in urbem Con- millcfiino duccntefimo odogefimo.
ftantinopolitanam adventum: fed fortatTc res, ut

( e ' E* dittbn< nelurn & perfani i . Locutio 1 nullo veterum Monopbvlitarum, ,uod fciam . ufurpata , primum
cccurnt in Synodic» Theodotii , ur notavi lupra torn. II. paç.nj. Eadem legitur in epiftola Athanafn Antiotbeni ad
Philotheum iexageûirum tertium Coptorum patriarcham, his verbis.· Confit/mer , e»od F.mmeneet /fi Cbrifni n~
nei, Do’·»/·»/ enet , nnn/ phni, rouun prejafon , ene neture , »ne perfuie internete re dutbei perfudi, be/ rfi »«n»n» , r* divimtete fcihcet, C bnmunitttr. tJbi Athanaiius perfonam cum natura contundit .· mox lubjunrit boc
ineptiflimum ratiocinium :
P dicimus Cbrifium Dominum ροβ odunetionrm duts efe neteres , uut in deebei

notem , et efinantur qui je ,apitniei putent , qtmm mfipientet font , quomodo dicendum non erit , Cbriflum quoque
duos efle perJones , & tn dualus pertusus : Et fit pre Trinitste queterniiui ebtredetur, quum fieri nequeat , ut netura
fit , rufi tn perfona Perfonim ergo a natura haud dillingunnt recentiores Monophytitæ , qui tamen anum in Tri­

nitate naturam unam, trefque perfonas in iis ipfis Synodicis , qua» citavi, diferte fateantur; necetfario fequitur ,
eos vel omnino carros efle ( id enim in Incarnatione non vident , quod in Trinitati» myfteno perfpkaciHime in­
tuemur ) .· vel fioinnet repugnare , qui nunc perfonim a natura diftmguunt , nunc utramque pro una eadeinque
refumunt . λϊϊΣΜΛΝ

nota

assemanni,

,ηΛΜί ”’·ut ferffrtm i"·*” *fNO-

JOANNTS PA TRIARC HÆ JACOBITARUM.

rj
*

NOTA

DAV.

WILKINS.

Ois Aelfricwt ifle fait, qoi bo· fcripfit eanooe* , nt Wulffinu* ifle. «d qtseni fcripti foot , rimato quidem
ooo el facile. Videntur ambo fuiflh epifcopt : fie dignofeitor VVulflinu» ex Aelfnci verbi» , Λ VVulflino
paiera innuit ft Aelfricns,dum alloquitur eum fratri» nomine. jftifrtcat ( inquit ) brnraff· /r«srr, veaerahU e~
ftfeefa Walffaa tFe. leperio (ub hoc foculo duo» tantum VVulifino», leu VVulfinoa eràfcppo» : unuœ qui Schirburoenfem cathedram adiit an. DCCCCXL. eandraque (nuit ufoaa ad an. Dora DOÔCCLVIU alterum quiDorcvftmfam accepit an. MLIIL caque (ruebatur «fana ad annuos Doaa. MLXVII. neutri veto horam Aâfncum
quempiam eoepiieopu». la intarflitio multo» quidam. Cridianenfem anno Dom. DCCOCI.XX VIH. Herefordenfem
DCOÔCLXXX1ILVViltunenfem an. DOOOCXC. Cantuarienfem in an. Dom.DCCCCXCV. Et Eboracenfem m an.
Dom. Mill, qui Alfricu» Putta, al. Puttoc diAu» nique ad an. Dora. MLI. fedetn dicitur renui He. VVulifinum
inter iAoa m val uoum . Mox autem ab exceflu Aeltrici Puttar ( proximo feilicet, vel anno altero ) VVulfinu»
quidam (tu e diAu videas) fetuet exhibât in Doeceflrenfi cathedra , quant an ille citiu» adierit , vel Aelfticu*
Putt a Eboracenfem diutius obtinuerit ; cattum non omnino eft ex auAorum calculi» : una autem ft claruerint,
ago illi» canone» tflo» attribuerem, A circa an. Dom. ML1I. collocarem.
Sunt veto qui fuperiori Wulffiao( ideft Scbirburnanfi apafcopo ) boa referre videntur, A AeIfrico illi Gram*
aaatico, quem alia» dicunt abbatem S. Albani, alia» Mataaetburic , alia» Abbingdomae , & demum Cantui nn arcUenifcopum. Sed bi* male quadrat Syncbromftnu» nam Aeliricu» ille grammaticus erudiri fe ait in fchola ve­
nerabili pnefuli» Aetuelvvoldi Wintonmfi», qui hoc non claruit pnefulatu ante an. Dom. DCCCCIXIII. hoc eft
poft fexennium a VVulifim Schixburmnfia obitu. Quod ad Aelfricum etiam abbatem S Albani , nihil borum in
vita eju» memoratur.· nec quod MalmeAurfo unquam effet abba» aut Abbingdanaa, aut archiepilcopusCantuari*;
led quod monafteru fui S. Albani rebus intentu», cito poftea natur* debita perlolvit, ut inquit codex dlius monaflerii MS. Hee ab aliis fuggerantur. Audi femetipfum de fe ipfo m prefatiooe ad fermones fuo» catholico» .
quibus de hi futamAuntur canone» : Af» ^4eljritai ateaariat, 0 aeifahr prtAgter, rme/or licet,
tali conveait aedtat , mw|w Am ia dieiat .detMredt régit ai .Atlfcag» ejifcepa fatcegare .Actieiwldi ad attaafenaa» q«eddaai Coraeil affellatata . rOgatu ^dÿielaieri Tiaai( feu mioiflri ) tapai wtai, atyte ioaitat ajjaeiaa^ae laaotaert.
Miü jaat laat ta ateaieat veau ( 0 Dei fpero a*ta ) liïraat tiaa» e Latiaa Jeratvte >a Aagltcaat ( fie jam Saxonicutn appellabant) treatferreidiotae, icc. E mibut i quet iltud MS. in quo primum exhibebantur fermones illi catho­
lici , et ifti canone», feribi etiam At rrao» terri e Latino in linguam Saxouicam cspiffe in diebus Aethelredi reais,
cum tam mortuo Aethclvoldo. V Viutotueniem cathedram obtineret Aelphcagus, hoc eft inter an. Dom. DCCCC­
LXX XUI. quo fodem illam adiit, & MVI. quo eveAut inde eft in Archiepifcopatum Cantu»rue : ftonuffe etiam
iub eodem tempore deprehendimus Æthelmerum Thanum ( de quo loquitur ) Cerncnlis mon»Aeni in Dorceftrenfi
pago fundatorem . Subicribentem enun eum jam tum videat in charta quadam Æthelredi regi» fup. ( anno MVI)
ad hunc modum. £<· ÆiMæer daaùai atri da/tfer u/Ht jaat . Qpa» prnterea tulit Ælfncu» ifte dignitate» , ex­
ploraram non habeo, mb quod ad Sigvverdum feriben» fe abbatem nominat. Sed eilo demuin quod hic nonepdcoPu», Wulffinum epifropum tanquam frater ialutavit: defidetetur tamen ( ut dixi) epifeopus quifpiam , cui (cnberet, Vulffinos Sjrnchranu». Ad fuperiorem vero WulfTinum , fi hi fpeAent canone» , fuperiori alicui anno
tribuendi funt : fed Aelfricum. quem hic querimu», eundem effe conflat, qui fermonn vertit, i. grammaticum
Hxx SPBLMANN.
Licet Spehnanau» in nota marginali ( Clar. UfTer. in MSS. noti» audit ) Savillum in hac'chronologia flatuenda
caligafle dicat, oculatiffimum tamen ego putaverim fuiffe Savilium noftrum ,& caliginem obfer ville , quam Schirburnenfium epiicoporam hic fbcceflioni affuderunt Flor. Wigotn. <Jc Matth. Flonletut. cum Alfredum noflri huiu» Wulffini anteceflbrem alter anno DCCCCXLf. alter DCCCCXL. obuffe 1er ibat. Anno enim DCCCCXLVIII.
reji» Edradi chartae fubferibit Alfredus Schtreburn. eptfcoou» . Neque minus fallitur idem Florilegus cum anno
DCCCCLVIU. Allfium Dorfet epifropum obuffe narrat ; VVulifinum noftrum eo nomine intelligent , de cujus
fucceffore etiam addit ; ^4naa DCCCCLXXk'llI. ^Ifwoldat Dtrfettajhua cpifcofui «drir, 0 i» Scereturaa ftpultat
cfi. Quum tanen de Wulffioo feriptum reliquerit in Schireburnenlium epifcoporum catabgo Guillielmus Malmesburiu» : hunc Dunftanus archiepifcopus, cum effet epiicopus Londouue , abbatem apud Weftmonafteiium fecerat .
Ita commiffum officium fanAe & prudenter adminiflranti honos epifcopali» apud Schirebutniam iiupaftus . Anno
vero DCCCCLVIU. (quo Alffium; five VVulifinum moituum fingit Florentius ) Londmenfis ercJefiiç epHcopatum
Du niiano commifsum indeque ad fedem Cantuarienfcm fequente anno translatum illum fuifle , ipfe quoque agnofcit Florentius VVigorn. ad ann. iecuod. Dionyf. DCCCCLVII. Oc D€CCL X. eodemque anno Matthxus Flonlegus Vulfium, live VVulifinum (quem anno DCCCCXI. vita funAum Rufie dixerat ) Weftmonaflerienfis coenobii
a Dunllano Londinenfi tum epifeopo conflitutum fuiffe abbatem confirmat.
Neque neceffe eft, ut VVulflino fynchrono aliquem Aelfricum epifeopum qurramus, ob illam epiftolr citioni­
bus hifce praefixe epigraphem : ^dalfrieat haatilit frater veaerabtli efifeefa kValffao , /elateat ta Dumi»» Neque
enim VVulfinum fratrem hic appellat, fed feipfum humilem fratrem , ideft , humilem monachum nominat ; non
autus ( ut ftatim fubiicit ) aliquid feribere de epdcopali gradu, fed de inferiorum tantum ordinum officiis , ac <i
presbyterum non aAnodum deceret canones aliquos epifeopo preflituere . Nihil igitur obftat, quominus canone»
iftos circa annum Dotnini DCCCCLXX. ab Aelii ico pratfcriptos exiftimemus ; quando VVulflmiis (ut in hbto i.
de geftis Pontif. refert Malmcsburius ) corde dim in Cede epifcopali monachos , clericis eieftis, inllituit, ne in
tanta contemporaneorum epifeoporum fedulitate dormitare videretur , cui conjugatorum clericorum cieAioni
prrvii fuerunt priores ifti Ael/rici canone».
In anno illo DCCCCL XX. completi funr poll rexi» Aethelftani mortem anno ao. Porro Aelfricum pofl regi»
Aethelram mortetn plus annis jo. conflat abbatem Malmesburue faftum fuiffe, utnabet in vita Aldbelmi , ejuldem monachus ccentxiii Guillielmus , de quo etiam in Croylandenfis moaafterii b i flori a , Ituulphus . Hoc eodem
tempore , rex Edyarus clericis eje&is e monafterio Maldemesbirie , quos Edvvinns frater tuus monachis exgulfis
nequiter introferat, monachos revocavit , prxficien» eis in abbatem Alfricum , virum in ecclefiafficis officiis
tunc celeberrimum, donans ei chartam fuam in hunc modum. Deinde integram Edgar! chartam auno DCCCCLXXIV. datam recitat ; in qua de Aelftico honorificam hanc rex facit mentionem t Oaoruat aaaat aotaiae y41fricaa» , viraat ia otaaiiai Fcilefa^uu eaperit aitjfrmata effiau , faaiefiSiati toajhtai tteaoKi , faad adagii Hfarto voeaat aatataie Maidelatetbare . Vide quae Guil. Malmesb. in libro ae vita Aldbelmi memorat. Hxc doAiffimus
USSER.1US.
.

Q

à

CON-

'i
CHaiin
s»»·

Ӯ.S

CONCILIUM

'«/"'Si-

>*______

T^ICJ' E>.ii:<ee&D p g Π —Τ·ΪΓ>·'ητ>»Ι!13<ΈΣ*,ΈΒ:

CONCILIUM
A

Dunstano

A",S1
>*»

ANGLICUM

A R CHI I P ISCOPO

CàMTUIRIÆ

adverfus Clericos conjugatos celebratum,
In fuo Monaciafns promovetur : comes juidom propalent ob inceflas nuptias publicam agit gtrnitentiam. Referuntur obiter Edgar i regis cum velata tirgw violentus ceneubitiist ύΐ injunita ei poenitentia fepttnnalis.

Ujus toncàit occafionem probe it delta jam Ed A fzculares exiftebant, voluntate Durtftani, monuit
gari regts eratto, & indulta pariter autbori
eos feme! & fzpius , mores & adus mutare» * eerretlierù.
. P,.* Bt
....
Mmb-T·». eatis copia, de ps fie Hovede nui'. Anno 969. rex correâ onis vit* femitas relidis foeminis arripere.
'•hoc»*>· Angloium pacifi-us Eadgarus fando Dunllano At in przlentiarum quidem id Gbi poffibiie effc
***
Dorobeinenlis, & beato Oiwaldo V Vigornenfis, negantes, voce corvina femper in craBinum cor»
fit iando Ethclvvafdo VVintonienfis ecclefi* epi- reâionem lui pollicebantur . Quod ipfe gnarus
non diu fuilinuit : paratis namque quamplurimis
feopis, przeepit ut expulbs clericis , in ma>oribus monaderiis per Merciam conftrudis moiu· monachorum cucullis, die*quo communio , Ser­
choi collocarent, (Jode landus Olwaldus lui vo- vite Domino in timore, cantabatur, chorum in­
ti c?>npoa efteâus, clericos VVintonienfis eccle- travit, veftes quas paraverat fecum deferri fa­
lix monachalem habitum fufeipere renuentes de ciens. Et projedis illis in medium, canonicis ait:
Animadvertillis quid modo cantaveritis? Ani­
nunadetio expulit; conientientes veto huic,ipfe
ambles monachixavit, eifque VVIffinum tnagoz madvertimus, inquiunt. Jgttur, inquit, fi fervire Domino in timore, & ei vultis exultare cum
religionis virum loco decani praefecit.
_ __ __ pracentor
r--------tremore, apprehendite dilciplmam , vcflrm. kiliDe tpfo euetem concilio fie Osbernus
anno Domini 1074
S.-iu. .rem ContUOTiCnfis , >/l.| fiirnit
j‘
. , & B cet monachalem, ne pereatis, ficut cantaflis.de
tSi oaiu Annc fecutus Joannes Capgravus . Per idem icmpus via julta. Ad quod illi obflupcfadi, more foi>to
inducias petunt, id fe faduros m futuro promit­
t inteliige fab annum 974. procedenti)
auihoiitate Joannis pap* Dunilanus archiepifco- tunt. Tunc ille; M hi credite, amplius non cre­
pus, coado générait concilio» (latuit, Ac decreto dam huic veftrz reiponfioni corvinas . Sed aut
firmavit, ut canonici omnes, presbyteri , diaco­ difciplinam in przfenti apprehendetis , aut loci
ni, iubdiaconi, aut calle viverent, aut ecckfias, illius beneficiis Ac conversation!, hinc eliminati ,
■quas tenebant, dimitterent . Habebat autem re- jamjim cedetis Itaque nonnulli ex iliis ftatim ,
gtm Edgarum in hoc negotio fidelem adjutorem, abjetto clericali habitu, monachi fadi funt, ce­ coavtrù.
i firmum detentorem. Hujus enim decreti exe- teris verbo pontificis de ecclefia eliminatis. Czcutio Oiwaldo V Vigor nenti, & Ethelvvoldo V Vin- terum quia ifti qui noviter fuere converfi, regu­
tonienti epdccpts commiila eft · B. ergo O.wal- laris dilciplmz normam fine aliorum inagiilerio
dus (eptem monatleria m lua Jiceccfi, e);discle- dode fervare nequibant , monachi de Abendonia
iic s inlolemer viventibus, condruxtt, Cc mona­ illuc ab eodem pontifice addudi funt , qui mochos introduxit, & abbates ei prztecit, ATc. Ad­ nafticæ inftitutionis tramitem ibi docerent . f
dat praterea pojl ahjnoi Chbernui : m aliis ctiainC
autem poji bac fecula fint de duobus conciliis
Anglix locis infigner ecckfias B. OivvaiJtis ob eso-m de cauja celebratis, b'Vintonienfe éX Calenje, inferius fuis locïs opportune dicetur.
eamdem cautam, cj-.l s ckr »is , monatlicz in
Ad id concilium generale (itJ ab eis nominatum, Qurre «en.
Hitiirionis vir t na.<dn ; puta eccleliam Sandi
Albani , land* .t helredz virgulis m Eli , & good ommi Anglia epifcopi in idem coweniffent )
eam qu* apud Beamtkd.m honorabilis habeba­ fptflat quod de publtca comitis tncefiuofi poenitentia
tur. Inecclelia (andi Albani Eitricum abbatem, ibi fafla idem Osbertus Jcnbit bis verbis.
Comes quidam ptzpotens cognatam fuam illi- ,lictftuo
(( ü .
in cccleiij Elienii Brithnoium , m Bcainticdcnu
Gjtminnum . Qu* vero monalleria condiunt , cito fibi matrimonio copulaverat , & a Dunllano o,
ea inviiere lolebat, Ac tum termone, tum opere, femel, fecundo , & tertio redargutus , incelluin Uun/i.oo
ea qu* ad ammtrum ialutem pertinerent , illis futim divortio expiare nolebat . Quapropter gla
dio Spiritus (audi a viro Dei percutfus, a limi­ M.I1 lüœ ,.
paterno affedu mimdrare . Porro monafterio in
nibus eft land* ecclefic feparatus . Qui typho
Rimelci* Abbo Floriacenkm mo achum drgeic soluit, motuin ianditate praeclarum ; \ lue­ tadus iuperbie, regem adit , Dunftanum impir
ns egrepie erud ttim, et monachos doceiet, (cho- f< im-noderat* feventatts accufat, regia fandione
iis ptxelkt , & tum icgul-rein liv. moniiiicamD ie ιψ ejus tj rannide hberum conditui querula vodilciphnam , tum Herarum tcientiam promove­ ce precatur & oblectat. Cujus verbis rex acquieret. Is Abbo Du illani hortatu . beau Edmundi icens, Dunllano mandat , ut hominem cum ea
regis & martvns paifionrm accurate conlcrinlit . quam duxerat, m pace manere finat , & a qui­
Tandem Fi.rnacuin revenus, & abbas efle.t’js ,
bus irlum lutpenderat, liminibus factis reftituat.
a fuis m<n>.l-.'S occntis ed . Hac in aHit 1 infli Miratur ille ad audita , & dolet religofum re­
Ojt’Valdi ùab'ntur :u\'j Bsrmiim , >jut .u 1<:,1ι>·
gem per mendacem hominis linguam , ante rei
n.tm Edpir; revit ■ ^auilr aiem virg-.nem vi comnriinquibtionem & examinat u nem , «. (Te kdudum.
mentis \irr>
, /emit ad pramtjfl drrnum
Ponit tamen hominem ad rationem, & tam pro
renuit, ÎT ex Oiberno (ijuem O i bertum vocal ) t’a
comimflo crimine , quam & pn pter injuftam fui
criminationem apud principem terre fadam,pau­
pergit .
s f h...
Eiarlid^at ea rempeliate VVentinz ecclefi*
lo durius increpat , cupiens eo medo ad poeni­
eeoj.ic.H- EthelvvolJus v r eximi* land tans, & educatiotentiam, & comdonem cor illius emollire. At
''a^'ne Pa,r'5 D«inilarii non parum infignis. H’C COubi vidit iplum non folum verbis fuis non coofcntire , kd inluper contumaci fpiritu contra fe
citream*, gnita de canonicis cccldix lux > quod nimium
furere ,

H

JOANN
IS
A M C I I r Π M
OTTO
l latVBRAT.
,I®e
■7
p. XIII.
A IN U L 1 L U M.
>DOa*. JL ANÇL.
derete, minarique, fupra id quod ab ingreffn do A quam fubito, inquit, fan&imonialia efiedaeslar—

ANNO
ANNO
Dei
“ ’ fuipeuderat, ut dixi > omnem ei cora*
reptumque velum detraxit capiti ejut, illa cona­
CHRISTI mus “
munionem fidelium, donec a iua pravitate difec- tu quo poterat iruAra obmiente.· abufus liquidera CHRISTI
r*»·
deret, interdixit. Tunc ille feipfo deterior effe- ipfa eft, Ac gravi fcandalo quoque per Augliam
dus, immani eft furore comptus , & nihil eo­ religiofi ex hoc mente vulnerati font. Quodfcanrum quae poflidebat alicnj'us effe momenti repu­ dalum eo vehementius fuit, quod rex idem legi­
tans, ad hoe-folum fe totum Audebat impende­ timam uxorem babeb.'t , ElAedam videlicet co­
re, ut Dunftano excitaret fcaodalum, & Chri- gnomine Candidam, Ordineri p'xpotenti» orien­
fiiaux legis jugum, quo a iua libidine coerceba­ tals m Anglorum ducis filiam , de qua Ac fan­
tur, fibi faceret alienam . Legatos itaque fuos dum Edvvardum genuerat.
Romam deAinat, Ac talibus aflucia quorumdam
Ubi vero res Dunftano iunotnit, acerbo moe­
Romanorum corda, At ora in fuam caufam lar. rore percnffhs eft . Igitur cum io re non fegiris
go munere, largiori fponfione, permutat. Qpid ad regem veniret, Ac ille venienti pro more oc­
inde? prxful apoftolicx fedis Dunftaoo , pecca, curreret , cumque per manum ad folium fuum
catori homini condeicendere , vrrbis ac literis perducere vellet - manum DunAanus turbato vulmandat, Ac cum ecclefix gremio integre conci­ Bui retraxit, nec eam ab homine contingi paifus
liare monet, hortatur, imperat . * Sed fi perni­ eft . Ad quod ille attonitus ( non enim illum
• Vc.b»
tens peccet'em reliu-jueret , voluit mundulum intel- fcire putabat quod clanculum a fe fadum exiftiΒ·>·ύ1.
ligi; uttemm uhter potuit iutellexiffe. Eertiteuimt mabat ) cur manum fibi non dimitteret inquifi<*·■« «ο».
Ad <]J® Duoftanus ita refpondet: Equidem vit. Ait : Tu, poftpofito omni pudore , adulte­
â·»!·» ia
rium commififti : tu, defpe&o Deo , & fignum
cnacilio p». cum illum, de quo agitur, fui delidi ptenitndi·
blKt pMi- nem gerere videro, prxeepti» domni papas libens
caftitatis non veritus, virgini fuam integritatem
parebo . Sed ut ipfe in peccato fuo jaceat , & prsripuiAi: Ac cur manum fummo Patri Virginis
immunis ab ecclefiaftiea diiciplina nobis infuhet, Filium immolanti * impuris manibus non tra- *
Ac exinde gaudeat, nolit Deus . Avertat etiam dam, queri» ? Lava prius per ptEtiitcntiam ma- '
Deus a me, ut ego caufa alicnjus mortalis ho­ nus tnas a fordibus fuis.* Ac tunc demum , quo
minis , vel pro redemptione capitis mei, po A po­ gratix Dei concilieris, honora Ac ampledere ma­
nam legem quam fervandam ftaiuit in fua eccle­ num pontificis. Tertius ille ad hxc, terre pro- ,R«x pwalfia idem Dominus meus Jefns Chriftus Filius cumbit, pedes antiftitis petit; fe peccaffe gemitu <<<ru UklpiDei. Hec ille relata fibi audiens, AcDunftanum verba
____________
,___ ______
interrumpente
conteAatus- Quod Dunfta- ftann
'..r . .D<nex his qnx certo diceret infiexibilem effe certif- G nus videns tantum in rege
rej humilitatis exem- 1
fime (ciens, Ac excommunicationis 1‘ur poena , pium,
]
vehementer complectitur . Velocius ergo
cum pudore hominum, conftridu», tum timore illum erexit, Ac pacato vultu cum co familiari­
periculorum qux talibus nonrunquam accidere ter, qux falutem anime ejus operarentur, k>folent perterritus, obftinatioaem fux mentis de- quens, feptenocm ei pcenitentiam injunxit . At
pofuit. At abdicato illicito conjugio, poenitentia) ille pontificali abfolutione potitus , omni ftudio
fibi cultum impofuit. Dunftano itaque generale injunftx fibi pmnitentie operam dare , Ac multn
totius regni concilium de obfervantia Chriftiani- quibus Deum placaret pietatis opera ipfi pœnitatis celebrante, ipfe fui met oblitus, nudis pedi­ tentie, ioAindu Ac conulio patris fui, follicitus
bus , laneis indumentis corpus ami&us , virgas ccepit faperaddere.
manu ferens, concilio fefe medium ingeffit , «Sc
Ipfe preterea omni ordini homiottm in luo re­
ante pedes Dunftani gemebundus Ac ejulans cor­ gno confidentium legibus fibi in Chriftiana reli­
ruit. Quo vifo moti lunt cmnes qui aderant ad gione fancitis uti pnecipiebat : ipfe fecus agentes
pietatem; & ipfe pater omnium majori prae ex­ indifta vindifta corripiebat .* ipfe in pravitate per­
teris pietate motus efi . Io vultu tamen fervato fidentes condigno examine puniebat. Exempli
diiciplina rigore, utpote hominem Deo concilia-Dcaufa
„_.'j , ordo clericalis plurimum ea tempeftate
re defiderans, lacrymas ejus ad horam feverus erat corruptus, Ac canonici cum presbyteris ple­
fuftinuit: ac demum a toto concilio poAulatus , bium, voluptatibus carnis plus xquo inferriebant.
lacrymans Ac ipfe culpam indulfit. Ita ab excom­ Quod malum Dunftanus corrigere cupiens , au- ^τιπι
municationis vinculo abfolutum, communioni fi­ thoritate Joannis apoftolicx fedis antiftitis apud ιΧ'.™ί
delium, gaudentibus eundis, eum rellituit- Hn· regem obtinuit , quatenus canonicis , qui caAe ''‘Γ"
«tfqpe Burouiut.
vivere nollent , ccclcfiis quas tenebant depelle- i0‘“"
rentur, Ac monachi loco eorum intromitterentur.
Sequitur prelihata narratio de Edgaro rege clauHac tx Otbtrl» tf Surio Buroniut, de^uibuittftratem virginem comprimente , Ac de
iu>n vidtudut Cupgruviut t» wtii funAorum Dm·
injunda illi feptennali poenitentia.
fluni, Ofwuldi , Etbtlvuoldi. Et uudi qmd idtm
Cupffruvtui rrftrut dt pomitentiu ifiu rtgi tmpofnu.
"T^Erpetrutum efi Edguri boe fetius pluribus unnis
Denique cum magnitudinem peccati expoluilX untt iflud cenethum, & injunAn tum ttiurn buc fet DunAanus, Ac paratum illum regem ad om·
paniftnliu
,
ii
quu
tn
conjugntot
tiericos
rex
gruviffimt
, —-------,....... - J a------------- .
— nem fatisfaâionem reddidiffer, fêptennem cipœtsuituiur. Anttriori igitur loto truni i^u tnb<tndu:E nitentiam indixit, ut in toto hoc fpatio coroftd cum huit ub uutSoribui referuntur y nas fic utique nam regni non geftaret : jejunium in hcbdomacollocemus, Oibertum e Buronii recitMiti.
da biduanum tranfigerer: the lauro» fuos pauperi· J/o''*,!
• -I. M.Jfi.
ova
Ap«» S.r
<·« ■» M.d

Quadam enim vice rex Edgarus in monafterium virginum , quod ' Wiltolnix ii tum eft ,
venit. Ibique captus fpecte cujufdam pueli», qux
de nobilibus Anglorum nata , inter non velatas
nutriebatur Ac cuftodiebatnr : eam in fuum collo­
quium adduci fecretiua juffit . Illa cum ducere­
tur, timens pudori fuo , raptum ab una fanftimonialium capiti fuo velum impofuit , eo modo
fe protegi fperans, fi forte rex quid inbonefti a
a fe exigere vellet. Quasi ipfe velatam intueus.
Car»oZ. Gtntrul. Tom. XIX.

bus large difpergeret . Super hxc facraodis Deo "·)·>«*·
virginibus monafterium Septonix fundaret: qua*
tenus qui unam per jeccatum Deo virginem ab·
'
ftulifliet, plures & per plura Ixculi volumina ag­
gregaret. Clericos etiam male aftionis de eccle·
fiis propelleret, monachorum agmina introduce*
set, jutias Deoque acceptas leges ianciret , &
per omnes fines regni, populis cuftodiendaa mandaret, Nihil enim erat quod minus aut fegniua
rex impleret, quod a redore vite fue praeceptum
B
fuiffet.

,Λ
If

IOANN 1#
r. xiii.

C Ω N C* T Î

IUM
ivi

OTTO 1. tmmrat.

sogar r. aiscl

fuiffet. Elapfo tandem feptennali* poenitentia A ftat» Canraarieafi aKfcfaqfcepo , auctoritate Joanni*.
iNKH termino, congregatis
commatis omnibus Anglia principi- ■copt
Fy&y
yjfeji·» * T*? ■**· (Mpbria ifia
'f «?·
’
▼Vaonuenlw apud Suriam
ha­

'H,o n bos, epifeopis, & abbatibus, impofuit regi coro­
nam coram omni multitudine populi Anglorum,
cunftis letantibus , Deum in fando Dianflano
laudantibus, êXc.

lice fyoodu* celebrata «fl ia An|l>a 4 TanAo Dun-

CONCILIUM

ANNO
CHRTSTf
bentur. per idea· teiepae uthxiMe JtjUi foeDn»·
»«»
/fanat arcbiepiltapas,
penarii ataoli· , patent #·
iteret· frenavit, at MMuri uwvi, presbyteri, dtaram,
fabeUatoap , «arf tajte vivernt , an* tttlejku fans ttaebanf, dsanitrreni. Generale Concilium nominatur, quia c
in eo ornat» Angit» epifeopi coovenifleuc . In eodem j, t0*ciIi.·
boc concilio comitem quenda» pnupotentem ob tacefluofa* nuptias poblicam egiOa pepmteiuiain refert Osbertus apud Sanum in Dunftano , decimonono Maii.

ROMANUM

A Joanne4 Papa XIII. celebratum anno Domini

dcccclxix.

In quo Beneventana fedes Archiepiteopatus titulo infignita.
Zii/ c* pat fynoJo fapereU prater Jeannie pa­ Bria, fimiliter
littrat m cadeau datai, qatbas Beneventa- te Maris, &
uns artbuptftopetst infiitmtar ; peas r* It alta fa
­
fione
Domini

& in Annuntiatione ejufdem bea­
in Pakhali feftivitare > & in alcen, dt Pentccofte , 4 feftivitate S.
cia tenta VIU. bic enbibemas.
Joannis Baptific, & in natality's beatorum apoftolorum, dt in affumpitone beatas Mariae , pariJoannes epifeopus fervus fervorum Dei. Dile&if· terque io nativitate ejufdem, fimulquc & in da
fiata nabis Landalpbe, venerabili atqae neeritt be~ dicatione fanda ecclefic tui architfpifcopatus ,
nerabils Btneveatanenjis G Sipontina S. eccltfia, nccnon & in die confecrationis, & confecratio& Meda per neflra apojblica aatbaruatis concej- uc epifeoporum, tribuentes tibi infuper cum eo
Jleana arcbttpifc.
poteftatem & honorem arehiepifeopatus , ita ut
fraternitas tua , & fuccefiores tui infra fuam
Um certum fit, Deo tervientibus ineffabilia diœcefim, in locis, quibus oltm fuerant, temper
eremi regni premia refer vari : nobis tamen in perpetuum epifeopus confecret, qui veftr* fubjaceant ditioni, fcilicet fande Agathe, Abellini,
fteceflis e ft horum beneficia eis tribuere , ut in
Dei laudibus ex remuneratione valeant multipli­ Quiotodetimi, Ariani, Afculi, Bibioi, Vulturaciter infudare. Et quia Beneventanenfis ecclefia], ri·, Larini, Tbelefus, Alifie. Adjecimus etiam
ita exercendis Dei laudibus magno conatu pia· ut utaris pallio in feftivicatibus B· Michaelis arque religione infiftir, atque erga reverentiam fan-ç cbangeli, dt translatione B. Bartholomci apo­
tnas ecclefie
reâores
poft
de & apoftolica Romanas ecclefie praecipue esu ” ftoli
Λ-·; Γ Polleri
"-Λ-~vero
----- ----------’-r- —
Λ--------Λ -oberaffe cognovimus, quod nobis olim apud eam bitum tuum contecrattooem ipfius archiepifeopamanentibus omnino confiât inventum: debemus tus, ac honorem pallii ab hac faofta & apoftofiiuque ex ardore caritatis , atque Audio Divini ca, cui Deo autbore de fer vio, tede percipiant .
cultus eam caufa honoris ac reverentia fublimio- Confirmamuique tibi fucceiforibufque tui. fimili­
rem inter ceteras ordinare . Et quoniam fanda ter Sipontum & ecclefiam B. Michaelis archan­
fedes eft . ubi beati Bartholomci apoftoli cor- gel in Monte Gargano, & Varranum oppidum
pus requieteit , merito decet augmento! cul­ cum maffia, & villis, de omnibus peninentiis cctus amplioris decorare, quoniam fit ad hoc di­ clefiarum fuarum, qualiter ab antecefioribus nuvine miferationis refpeâu curam regiminis fu- ftris per conceffionem privilegiorum pufiiden vtfcepimus , & ad exhibenda Deo tedula fer vi­ dentur. Statuentes infuper apoftolica cenimatub
tia , dt canoras laudes, potentia fua devoto* Divini judicii obteftationc, de validis arque atrodebemus follicite invitare . Itaque prafidenti- ctbus anathematis interdiâionibus, ut nullus unbus nobis in fanâa fynodo aûa ante confelfio- quam alicujus dignitatis poteftate preditus homo
nem beati Petri apoftolorum principi* feptimOQ pratfumat, vel etiam quwcunque magna ÿarvaqufr
Kalendas Junias , propoliti» in medio facrofan- perfona
- r-----------— ■»— deft
‘ n-----J— proquoquo modo audeat
ruere, dum
dis quatuor evangeliis, prxfente dominoOttone feâo perenniter irrefragabili jure decernimus, ut
gloriofiffimo imperatore augufio , Romanoquc , ordinata in fuo effe maneant: fi tamen, ut funotlro filio, nccnon Romanis, atque 1 taiicis, dt pra diâutri eft, fucceflores tui a fanât Romana
Occidentalibus religiofis qoamplurimis, arque et­ & apoftolica fede coofecrationem & ulutn pallii .
iam catholicis dt fapientiffitnis totius ordinis vi­ decreta Ii ter accipere non diltulerint . Si quis au­
ris; hortatu fiquidem benigno ipfius profati do­ tem, quod non optamus, nefario aufu prefummini clementiffimi imperatoris augufti, una cum pferit h*c refragare aut deftrucre , vel aliquam
eontenfu infradidorum prcfulum , atque facer- jafiuram aut moleftiam inferre , fit anathemati*
dotum, omniumque clericorum S. R. E. qui in­ vinculi* innodatu*, dt cam diabolodt ejus atroferius fubfcnpferupt , quibus....... Beneventanam
ciffimis pompis, dt cum Juda proditore Domiui
cathedram velle exaltare , intervenientibus vide­ noflri JefuChrifti, cterni fupplicii incendio con*
licet Pandulpho Beneventans dt Capuanz ur­ cremandus. At vero qui pio intuitu obfervator,
bium principe, feu Spoleti dt Camerini ducatu* & m omnibus extiterit cuftodieu* hujufmodi a#
marchione dt duce, fimulque dt Landulpho ex- g pofiolici inftituti
ad cultum Dei refpiciens ,
cellentiffimo principe filio ejus, ufum pallii tibi, benediâtonts w
gratiam ai mifericordiflimo Domino
przfate przful, ad fola Mi (Tarum folemnia pera­ Deo noftro multipliciter confequatur, dt vitee·
genda concedimus, fcilicet in his feftivitatibos , terne particeps effici mereatur. Amcn.
id eft, in nativitate Domini, Epiphani» , Puri­
Scriptum per manum Stephani ferimarii S.R.E.
ficationis fanâc Dei genitricis dt virginis Ma­
in mente Maji, Indiâ. xn.

N pa

C

ANNO

chbsti

I
’TÏÏÎ
m e d i o l a NENSE.
"S”
Ego Joannes fanâa ca.holies ucapofiolic® Ro-A Bozio epifeopus tanti» Allenlis eocl. confcnfi. — ■
man® ecclefia XIil. papa io boc privilegio
Abraham land® Fnoiigcufia ecclefia epifeopus A*·*·®,
a nobis promulgato manu propria fubfcr.
contenti.
tt Signum dom.Ottonis piitÈmi imperatoris.
Rateiius epifeopus fandz Marficanx eccl. con­
fenfi & fubfcripfi.
Sico f................ ecclefia in hoc privilegiocon­
fenfi & fubfcr.
Reginaldus fande Rubilanenfis ecclefia epifeopus confenfi & fubfcripfi.
Joannes epifeopus Galifan® ecd.
Joannes epilcopua Anagnina ecd.
Albericus S. Reatine ecclefia epifeopus fubfcr.
Marinus epifeopus fanda Sutrenfis ecd.
Domninus archiprcsbyter S. R. £. conlcniî &
fubfcripfi.
Benediâus epifeopus fanâa Terracineniis ecd,
Leo epifeopus fanâa Oftienfis eccl.
Crefcentius presbyter Card. S. R. E. confenfi
& fubfcripfi.
Benediâus epifeopus fanâa Portuenfis ecd.
Gregorius epifeopus fanâa Albancnfis ecd.
Theopbyladus S. R. E. presbyter confenfi fie
fubfcripfi.
Joannes epifeopus fanâa Salernitana eccl.
Joannes humilis epifeopus fanâa Caftranenfis
Benediâus archidiaconus S. R. E. conienfi.
ecclefia.
B Ego Bonifacius humilis diaconus S- R. E. con­
fenfi .
Joannes epifeopus fanâa Sarfinaten. ecclefia
confenfi & fubfcr.
Leo diaconus S. R. E. conienfi.
Stephanos epifeopus fanâz Ficodenfis ecclefia
Joannes fubdiaconus S. R. E. confenfi.
confenfi.
Conftantinus epife....................
Datum vi i. Kal. Junii per manum Guidon!»
Ignizzo epifeopus Floren. ecd.
epifcopi fanda Sylvzcandid® ecclefiz, ôcBiblioth.
Hubertus epifeopus...................fubfcripfi.
fanda fedis apofiolic® , anno pontifie. Domini
Guifridus epifeopus fanda Virodunenfis ecd.
noftri Joannit XIII. Pspz quarto , imperatoiis
Sigulphus fanâz Placentiae ecdefia confenfi Ottonis mtjorii vti. & minoris n. Indiâ. fu·
& fubfcripfi.
pradifta duodecima, anno dominica Incarnatio­
Luitprandus epifeopus interfui.
nis DCCCCL1IX.

CONCILIUM

MEDIOLANENSE,

In quo Albenfis EcclcCa Aftenft unitur.
boc
bobet Ugbel.ut Itoi. focr. tarn. 4. in C Andegraffus Laudeufis , Atnpoldus Novarienfis ,
J
Epifcopit Aften/ibui nom. 19.
Luttifredus Auguttanus , Gottifredus Aqueotis ,

E

Cum
autem iis
"
D
temporibus Albenfis civitas ita a Saracenis deva-

Otho Dcrtbonenfis , & Roho feu Ro 10 Allenftata ac defolata fuiffet, ut ad antiquam divita­ fis, qui Pontificis & Ccfaris epiftolis auditis Altis dignitatem adurgere non poffe videretur, ip- benfem Epifcopatum in perfona ejufdem Rozoiamet Albenfis cum fua dicecefi AAenfi Ecclefia nis unierunt . Qua quidem cvenille cenfemus ,
unita efi, illiufque Epifcopo Rozoni , ac fuccef- cum Otto Romam fecundo efi profedus, hoc efi
foribus fubjefia in Concilio Provinciali , quod anno 966. quod non pridtm eveniife perlpcttuin
Mediolani in Ecclefia S. Theclx Landulpbus babemus ex Afienfis Ecclefia monumentis, qux
Mediolanenfis Archiepifcopus coegit; eaque unio Rozooem co ipfo anno eledum affirmant. Unde
a Benediâo VI. fuit comprobata anu. 13. fui boc bouferit Ugbellut, nc<pu profert ; nequt prolotu
Pontii indidione xiii. E/ in Epifcopit Albepfibut in exoenen deduxit. Nuno ( proteruoiffb , quod ava.
λ. 8. mdras pone trudit. Quod cum Otho M. Al­ 966. mu fuit fecundo Olbonit Mogni Rimem proba pertranfiens deprehendiffet , & ubi Romam feftio, fed <juerte ; ) unno 966. non Bcnrd.eiut VI.
devenit, rem ad Pontificem fummum detulillet, fed Joonnei XIII. Rjtteee fedebot* ~& _____
indi&io p.___
non
nulla aptior ad eam ccclefiam in priftinum re-DiJ.
cttrrebut ;, ineo nullo ιηάιβιο
xm. incidit
m
_
,
_ _______
_
___
. I
vocandam viia ratio , quam fi Aftenfi tum ma­ Poutificotune Benedici VI. offuuepti emno p~)X <3 poti
xime florenti ecclefia uniretur. Itaque Pontifex unnme defmtfii. Mibi tutate* peffe rejici videtur boc
•d id coado Epifcoporum tum Roma exiften- Concilium in nun. 969. fas Amm morobotur Otto
tium Concilio, eorumqoc fufliraeio reprobata , M. & Jtonnet X11I. 7. Colend. Jxuioi Synodum
tum ipfe, tum Imperator ad VValpertum Me- celebruvit, jn fva Bedeventum ereflo eft in metrodiolanenfem Metropolitani literas dant , quibus poiine. Ex boc Synodo doto od Volpertum Ar.bieo.
prxeipiebatur, ut in Concilio Provinciali hoc ip­ Mediolon. liter* fuper eu unione ,
1· Synodo
fum execution· mandaretur . Cogitur itaque in provincial 4 Voiperte decreto coneproboto deinde
S- Thecis templo fufiraganeorum cetus , adfue­ fuerit o Jmum ΧΙΠ. o»no ejnt Ptnttf. jv. vel v.
rant Epifcopi Antonius Brixicnfis, Aldcgradus fcu ind. xiii.

CttKil. Generol. Tom. XIX.

B

1

CON-

.M

«rc·

IDANNES

P.

XIIL

..

C Π Μ Γ I 1 I II M
N» V. INUILIUM

OTTO I IMP
BDGARUJ R. anol.

. .

*4

\

C O N C ίL I υ M

,>·.

LONDONIENS E,

Habitum fub Edgaro rege anno regni fui xi ». hoc eft Domini noil ri
DCCCCLXX.

vel DCCCCLXXI.

h quo alebtrnme privilégie ab Edgar» rege Glaflaaieafi tenait» conceffd ranfirmentier t
reftrvata autem regt & btereddm fttii toajerendt betulam
>
fafiaraÎem /ratn \iefh peteftate.

M.im ·*· /·"» Loriofie recordationis Edgarus Anglorumrex , Ji auferre, vel monachos inde moliretur ejicerer
J’ttJ.'*
>J blius Edmundi regi» > cujus ftudium divinis inclyto domno Joanni papas , qui Oâaviano in
γ
cultibus pooflimum invigilabat , «d monaflerium regiminis honore fucceffe rat, direxit idem chirofandx Del gemuicis Mari* in Giafliogabiri fre
graphum regie liberalitatis, orans nt & ipfe hre p»p».
'quenier adveniens, & cumdem locum elatiori roboraret fcripto apoftollcx author i tatis » qui be­
prr exteris dignitate excofcre lumino elaborans nigne direâam fufeipiens legationem , coocordi
ftudio , plura admodtimque mag οι fica privilegia aflenfii Romani concilii fancita ab iis firmavit ,
contulit communi epdeoporum , abbatum , pri- fchbendo apoflolic® authoritaiis prasccptionefn ;
morumque confilio.
terribiliter intorquens in violatores, fi qui forte
u< ««’’m
Quorum primum, ut nullos niti cinldem loci emerlerint, perpetui anathematis ultionem- Igi­
Îm. ü»°Vt>- monachus ib'dem fungatur abbatis nomine vel
tur domni prrdiâi apoftoiici eidem loco direfium
bi> CI.lio· · officio ; nec alius nili quem fecundum tenorem teflamentum, venuflx tecordationis rex Edgarus,
regule concorditer elegerit parilis conventus af- fuper aram beatiflim* Dei genitricis Man* ibi­
fenfio. Quod fi slieiins loci abbatem vel mon» ‘ dem ad perpetuale pofuit monumentum , jubens
cliutn eidem loco prerhei necelfitas ingruerit .* diligenter aflervan in poflerum ad not itum quo­
non alitttr aflumi ccnfuit , nili quem congrega
rumcunque fequentium.
tio ipfius monatlerii fecundum timorem Dei fibi
Ea etiam utraque, ne videamur talia commen­
prccfle ekgtrit. Tamen ne hoc fiat , oblervato tari, his gratum habuimus fubdere advetfus eos,
omnimodo , fi ibidem quifpiam , vel extremus qui non ut pallores per oflium intrare , fed ut
congregationis , dii officio aptus reperiri potue- fures & latrones io idem ovile Unâx Maria aιΐί«·Λ r,t * ^on,fhis fiquidem eleàtonem fui abbatis Imnde qoerunt irrumpereP<rpctuo manere cenfuit : fibi vero fuilque bxre<■1.·dibus tribuendi fratri eleâo partoralçm bacu um
DIPLOMA JOANNIS PAPÆ XIII.
pou flatem retinuit.
<inr"vuZo» Sanxit etiam , ut quoties abbas loci vel mo
Noverit eundorum notitia fidelium quod ego *··■·'· hoiSlntt .
nachi aliquos fuonim (acris ordinibus infigniri ç Joannes * XU. conditoris clementia, fatUlx R.odecernerent , a quocumque prxiulum canonice mane fedis exUlcns indignus papa, glonofi An- em-fivt.
ordinato, aut in illius ledc, aut in eodem tan- glorum regis Edgari, necnon & fandx Dorober.
Λ® Manx Glaftingenfi monaflerio , ram mona­ neniis ecclefi· archiprefalis Dunflam , fiimruHTo
chos quam clericos, quos idoneos judicarent, ad pulfiitus fum rogatu pru monaflerio fanâx Matitulum fan&r Mari* ordinari facerem .
rix, videlicet Glaflingeberi , quod ipfi afli amo­
Concedit etiam, ut ficut ipfe in propria , ita re fuperiu regis, in mulus & magnis pofleflionitotius infui* caufas in omnibus tam ccrleliafli- bus ditaverant , monachorum inibi multiplican­
cis quam fxcularibus negotiis, abfquc ullius con- tes normam , prccepioque regali firmaverant ,
tradt&ione, abbas aut conventus corrigeret . Nec quod & ipfe facere Don differam. Quorum aflenC.floni» «*'** omnino infulam nativitatis fua confciam , tiens benigne petitioni, in finu Romane escleSkt> • d , ht five epifeopus, five dux aut princeps, aut cujnl- fix, & beatorum apoflolorum prorr&ione, cum­
A"» ·· ·*>*· cumque ordinis alius, licitum foret intrate cau- dem locum fufeipio, dt privilegiis aflruo & corfa quidpiam faciendi quod cootrariu-n inibi Deo Droboro ; quo fine tenus in eo quo nunc pollet ,
fervientibus effe poffit : ficut & pr.rdeceflbres fui permaneat monachal! ordine. Ipfi quoque mona­
fanxerunt, A privilegiis fuis confirmaverunt , vi­ chi de fuis Gbi adhibeant paftorem . O dmatio
delicet Ce mv vines , Ines, Ethelardus , Cut h re­ vero tam monachorum quam clericorum in ar­
dus , Elficdus, Edvvardus, Ethciftanus, EJmun- bitrio .ibbatis & conventus fit , Decernimus et­
dus, omnino prohbuit.
iam , ut nulli omnino hominum eamdem infu­
L-.»«t.|<r Ubi etgo genetaii aiTenfu, utdiflumefl, pon- lam , caufa placitandi , vel aliquid perferutandi
tificum, abbatum , optimatumque iuorum , hre aut corrigendi, intrare liceat. Si quis autem id
m. lymb's- privilegia ipfi loco conferre ditpofuu .· iituum pro- molitus fuit contraire , aut poffrffiones ejutdem
Um
prium chore dccentiffitne formatum, autoque de- ecdefur auferre, retinere, minuere, vel temera­
coritum, (upcr altate land® Dei genitricis po- riis vexationibus fatigare, ex nuthoritate Dei Pa­
fuit, ipfm'que donatione eidem fanâa Dei geni­ tria, & Filii, & Spiritus fanâi , fanâarque Dei
trici, ne lu s monachis , ea perpetualiter pofli- - genitricis Mari*, ac Ss. apoflolorum Petri & Paudenda attribuit. Eumdcmque lituum mox in ini £* li, omniumque fandorum , perpetue fit addiâus
prxfentia fecit ficati in medium , ne cuin cui­ malediffioni, nifi refipuerit. Omnibus vero ei­
quam dare vel vendere poOet quilbet abbatum dem loco jufla fervantibas fit pax Domini noftri
feqnentiuni : praxipiens panem illius fervari in Jeio Chrifli, A men; noftraquc ftipulatio inconloca ad jam
donationis teftimonium . Re­ vulfa permaneat.
cogitans vern quam multi temeritas humane le­
A&um tempore Ælfiwdi ejufdem monaflerii
vitatis, quibuique folet fubrepere , vereulque ne abbatis. Hxc igitur pcxdiâus rex Edgarus duo­
forte quis ia poftcrqm vel tuse privilegia loco il- decimo anno regni fui facro fcripto Loodonun

con-

OTTO r. IMF.
. Λ
»,
X O N D O N I ENSE.
■hoards a. angl.
*®
- confirmavit, aodemque anno (qui fuit * nongen-A Dedicationes vero ccclefiarum , fi ab abba i e ——-

rogams foerit, Fontanenfi epifeopo permittimus, anno
In palcba quoque chriima fanAificationis fle oleum CHRISTI
a Fontancnfi epifeopo ex more accipiat, fle prz D t d aliO
fatis eccleliis fuis diftribuat.
*'’*,‘*'1··
Hoc etiam fuper omnia Dei interdiâione fle .'. ‘la*./
noftra auâoritate ( falya tamen (and® Romane ·°ρ·
ecclefi® fle Doroberoenfisdignitate) prohibeo, ne ’ζ,*?*1***
perfonacujufcumquepoteftatis, five rex, five epifcopus, five dux, qut princeps, vel quilibet mi­
CHARTA EDGARI REGIS.
ni (Irrorum eorum, GlaAonia terminos, veliupraEx
funtjcrfple cadrer Gltfltnitufi.
didarttm parochiarum , pericrutandi, rapiendi ,
N nomine Domini noftri Jefu Chrifli. Quam­ placitandi gratia , vel quidquam aliud faciendi ,
vis decreta pontificum, fle verba facerdorum quod contrarium poflit effe ibidem fervientibus
„
„ ligaminibus, velut fundamentaintrare
inçonvulfis
mon­ pi®lumant ·. abbati tantummodo flt con­
tinua, fixa funt.*
tium,
funt: tamen plerumque tcmpel*
tcmpeftaubusB rentui poteftas fit, tam in nous caufis quam in
flt. turbinibus fatculafium rerum religio fanft® ec- ignotis, in modicis fle io magnis , fle in omni­
deti® miculis reproborum diflipatur ac rumpitur. bus omnino negotiis, ficut fupra memoravimus Idcirco profuturum fuccedentibus pofteris effe de­ Qtiifquis autem hujus privilegii mei dignitatem
crevimus, nt ea qu® falubn confilio, flicommu- qualibet occafione, cujufcumquc dignitatis, cuni affenfu diffiniuntur, nollrts literis roboi a ta fir­ juLumqucordinis, cujukumque profeflioms, per­
mentur. Quapropter dignum videtur, ut ecclcfia vertere vel in irritum deducere f acu lega prefumbeatiffîm® Dei genitricis femperque virginis Ma­ ptionc amodo tentaverit : iciat te p.oculdubio an­
GliHMa ti® Glaftoni® , ficut ex antiquo principalem in te diftri&um judicem, titubantem ttemebundumr«<»< h<d·- regno meo obtinet dignitatem, ita fpeciah 1“*- Î|ue rationem redditurum , nifi prius digna fatislu.
‘
~
.................libertate
...
aâtone emendare ffuduerit.
dam
fle lingulari
pnvilegji
per nos ho­
Acia eft hrc privilegii pagina fle confirmata
noretur .
Hoc itaque, Duiiftano Doroberneofi atqueOf- Spud Londonism communi confilio omnium pri­
meorum, anno ab incarnatiooe Domini
vvaido EboracenG archiepilcopo adhortantibus , matum
.
conientiente etiam flt annuente Britbclmo Fon- nofln Jefu Chrifti nongentelimo feptuagefimo
tanenfi epifeopo, ceterifque epifeopis, abbatibus, C primo, mdiâiooe quartadecima. Hujus domeoulUiXabiu.®1 primatibus, ego Edgar divina difpofitione
rex ffipulatores fuerunt, quorum nomina inferius
' '
' Anglorum , cetcrarumque gentium in circuitu charaxari videntur.
perfidentium gubernator fle redor, in nomine al­
nus Trinitatis, pro anima patris mei qui ibi teSUBSCRIPTIONES
quiefeit, fle antecefforum meorum, prrfenti pri
Ego Edgar rex totius Britannic pre fa ta tn li­
vi legio decerno, ftatuo, confirmo, ut pred'âum
monaderium, omnifque poffertio ejus , ab omni bertatem cum figillo fan&c crucis confirmavi.
Ego Eiligina ejufdem regia mater cum gaudio
tributo fifcalium negotiorum uunc flt in perpe­
tuum libera fle quieta permaneant, fle habeant fo- çonlenû.
Ego Edward clyto* patris met donum cum
tMii i»cam
iac,nn ^f* “* ,‘^ere & quiete ficut ego
■>!■·.
hsbeo in toto regno: eamdem queque libertatem triumpho fanâa crucis imprefii.
Ego Kinedius rex Albanie acquievi.
fle potefiatero, quam ego in curia mea habeo ,
Ego MafcuGus archipirata confortavi.
tam in diminendo quam in puniendo, fle in qui­
Ego Dunftanu» Doroberncnfis ecclch® archibuslibet ommnb negotiis , abbas fli monach' pre"
i», flt cun» fufBi· tkbit fati monaderii in Tua curia habeant. Si auremDepifeopus, cum trophxo S. Cruci
abbas vel quilibet monachus loci illius, latronem tragancis prr'ulibm, regis donum corroboravi.
Ego Oivvalde Eboraccnfis ccclcfic pumas con­
qui ad fuipendium, vel quodlibet tnottis pericu­
b(r«RffT) Λ
ic n tiens fubfcnpfi.
i«ipc»4to la- lum ducitur, in itinere obvium habuerit , peteEgo Ethclhvolde WintonicnGs eedefue minidatem habeat eripiendi eum ab imminenti peri­
tter, flt Glaftonienfis monachus, lignum fan&c
culo m toto regno meo.
Crucis
iatprefli.
___
Confirmo etiam fle corroboro, ut, quod hafle
Ego Briichtclm Fontane nils epifeopus conten­
s<« «d»*·-nus abloom:bus nulb.s anteceflonbus diligenter
„
*'
obfervatum eft, FontanenGs epifeopus , vel ejus tions corroboravi.
Ego Ellftao epifcopos confirmavi.
miniflri, fuper hoc monallerium, vel fuper paEgo Ofvvolde epifeopus acquievi.
rochialcs ejufdem ecclefias, videlicet , Streete ,
Ego Elfwolde epifeopus coaceQi.
Mirielinge, Budeclca, SchapvvicKe, Sovvi, aut
Ego V V infige epifeopus cum figno fsndrCrufuper eorum capellas , nec etiam fuper eas qur
infulis continentur, fcilicct Bekeria, qu® parva cis condufi.
Ego Segegar abbas vexillum fanâr Cnicis im*
Hibernia dicitur, Godeneja, Marteneieja , Fcrramere, Padenebergia, flt Adredeleja, nullam po­ Eprelb.
Ego Efcvvi abbas confirmavi.
te datem omnino habeant : nifi tantum cum ab
Ego Ordgar abbas corroboravi. ■
abbate, caufa dedicandi vel ordinandi, advocati
Ego Et he 1g a i abbas conccfG.
fuerint i nec eorum presbyteros adfynodum fuam ,
Ego Kmwordc abbas confenG.
vel capitulum, vel ad quodlibet placiiutn convo­
Ego Fidemau abbas confolidavi.
cent; nec ab officio divino lufpendant. fit omni­
Ego Elpbeh abbas fubfcripfi.
no nullum jus in eos exercere prefumant Mo­
cede Ge cslsfcopu,
nachos fuos flt prcdiâarum ecclefiarum clericos,
Ego Adulf 'pHerefordcofis
,
fecundum antique ecclefi® Glaftoni® coofuetudi- corroboravi.
Ego Ellphere dux domine mea faoâ® Mare
nem, flt apoftolicam tudontatem, archiprcfulis
Dunfiani, fle omnium epilcoporum regni mei af- Glanonieofis ecdefia libertatem omni devotion·
fenfu, abbas a quocumque comprovinciali epifeo­ cum fig'ffo fande Crucis confirmavi.
Ego Oslac dux conleofi.
po voluerit prdinari faciat.

^■*****>1 -tefitnus fexageGmus quintus dominicas incarnatio*
nis ) prafatus papa Roma in generali lynodo aiiAoriaavit.* cnnâofquc ponorisdignitatis, qui prefucrunt eidem ooocilio generali, ea coitoborare
imperavit. Perpendant ergo contemptores tanta
comminationis, quanta fubjaceart teotentie ex­
communicationis, &t.

I

Br>

U»·

._____ ‘7

'

CONCILIUM

OTTO 1. IMF.
wiiSV-Sc·..

i»

idgaf.us r. ancl*

”
Ego Ethelvvinc dux hoc dpnum triumphale AGlailengcbitri, quod ipfi adi amore fuperni re--—
CH*R?STI ’UJ'X crnf'* p»opria manus depiibone imprelfi.
11------------- , &
·- monachorum
L------ -· ibi anno
■
gis in melius —
reflauraverunt
n/atorem numerum aggregantes, normamqua aerio- CHR,is‘n
,n.
Ego Oivvolde minifies confirmavi.
Ego Elwrde mintfter conoboravi.
rem infiituentea, prccepto regali firmaverunt, ut
& ipfe idem facere non difleram. Quorum afEgo Ethelfie minitier confenfi.
fentiens benigne petitioni, in finum Romanas
Ego Ellikic minifter confenfi.
Hanc privilegii paginam rex Edgarus, duodeci­ ecclefia & beatorum apoftolorutn proteâionem
mo anno regni fui, facro feripto apud Londo­ eumdem locum fufeipio, & privilegiis ailruo dt
nism, communi confilio optimatum fuorum con­ corroboro; quo fine tenus in eo quo nunc pol­
firmavit . Eudemque Joanues papa xm. hanc let permaneat monachali ordine: ipfique mona­
jpfam paginam Koma in generali fynodo aufto- chi de fuis fibi adhibeant pallorem, & fe fuofrizavit: cunâofque potions dignitatis viros, qui que, quos idoneos judicaverint, quocunque in
pizfuerunt eidem concilio, confirmare fecit, ad _ Dorfsbernenfi ditrcefi placuerit, ad ordinandum
inftantiam przdiâi regis Edgari, & beati Dun-"dirigant
*
i·
■
i
Decernimus etiam nt nulli omnino hominum
ftani, ac aliorum nobilium przfcriptonrtn . Et
ad fupplementum firmioris fecuriratis idem apo- eamdem infulam, placitandi caufa , vel aliquid
flolicus diftuin privilegium apoftolica fuffulfit au­ aliud ibi perferutandi, aut corrigendi, intrare li­
tomate, cujus hxc efi feries:
ceat. Si quis autem huic rei molitus fuerit con­
traire , aut poffefliones ejufdcm ecclefiz auferre ,
retinere , minuere, vel temerariis vexationibus
DIPLOMA JOANNIS PAPÆ XIII.
fatigare, ex auâoricate Patris & Filii & Spiri­
Noverit eundorum notitia fidelium, quod ego tus fanÔi, faoâzque Dei genitricis Manz, faoJoannes XIII. conditoris clementia fandas Ro­ Atque Petri apoftoli, omniumque fanâorum, per­
mane ledis exiftens indignus papa , gloriofi An* petue fit addiâus malediâioni, nifi refipuerit .
glorum regis Edgari, necnon & ianfiat Dorober- Omnibus autem eidem loco jufta ferventibus fic
nentis ecclefiz archiprefulis Dunftani, iumm^ffo pax Domini nollri Jefu Chrifti : notha autem
pullatus futn rogatu, pro monallerio S. Mariz atlipulatio inconvulia permaneat.

AD

CONCILIUM

L O N D I N

Gla/lontenfit unotii firma &

effe jabentar anno

E

971.

N S Έ
iabitam,

ADDITIO.
/’''Um de juribui tn commodum etenobii Gla-Cbeum afferantur, juvat & aliam epiffolama Wil«
ffonienfis ab Edgaro rege concedis in con- kins ibidem recitatam , ejufdcmque argumenti hie
a.»o ,r*. £lllO
eflurn fit, eademque occafione litet» afferre.
quzdam Joannis XIII. ea de re datz apud Labm.iü'T·!

un

JOHANNIS

XIII.

PAPÆ

AD

ALFRICUM

DUCEM,

de Gla/hauufi coenobii juri bat confervendi!.

EPISTOLA.
Joanxet eptfcopnt, fervat fervor am Dei, ÆZ/rrroDDei ecclefia, cui propinquus habitando tffeâus
inclyto dact amantiffimo filio noflro fpintaait , fe- es
' , perpiurimum
* ’
accrefceret
'
*', & copia :
tui· adjuto­
rii proprietatibus ditaretur. Sed ( quod nefas
Ζκ/mv centmasm, G apefloltcam benedtiltonem.
Bx VViI.
*'■· to».|.
P*C «Π·

eff) tuo decrefcit impedimento, tuaque humilia­
klatione quorumdam fidelium competimus, tur oppreflione. Et quia, licet indigni, non du­
te plura agere mala in ecclefia fanftz Dei bitamus nos in beato Petro apoffolo omnium ecgenitricis Mariz, quz vocatur Glaftingebury , clefiarum curam, omniumque fidelium fuicepifle
(quz totius Britanni» prima, & ab antiquis tem­ foliicitudinem ; ideo tuam ammonemus dileàioporibus , ad proprietatem , & tutelam Romani E nem, ut pro amore apoftolorum Petri & Pauli,
pontificis pertinere diguofeitur ) & przdia , ac noffraque veneratione ab ipfius loci cefles dire­
villas ( fcilicet & ecclefias de Brente, de Pul­ ptione, nil de ejus proprietatibus, ecciefiis, ca­
ton, quas Ina rege dante operam cum aliis ec- pellis, villis, & podeffionibus invadens. Quod fi
clefiis, quas adhuc jufte, & canonice pofTidct , hzc non feceris, fcias te vice apoftolorum prin­
fcilicet Sovvejeftret, Mereling, Budecal, Seap- cipis noftra auâoritate excommunicatum , & a
vvic ) ab ejus jure tua avida cupiditate diripuif- coetu fidelium remotum, perpetuoque anathemafe, & propter quod eidem loco propinqua inhe­ ti fubmiffum, & «terno igni cum Juda traditore
res habitatione, illi femper nocivus effe. Oppor­ perenniter mancipatum.
tunum autem extiterat, ut tuo fuffragio fanâa

R

CON-

'<..

______ l»

ROMANUM.

,oi5"’

I"

BxSX'i'iSci.

30

Æ. fsweBeesaeeeeeBaeweeeeeKe^eBM»»)^»»»·^
ROMANUM

1 CONCILIUM
quo

rmnUGiA

monastsrio

Sancta Mama Glastonia

Λ rege Aegiorum Edgsro conceffa confirmantur anno Domini ncccctxxt.
tempore Joannis pap« XIII.

C»»(i Cm- T^Dgarus rex Anglorum, & Dunftanus Doro. A ftrumento, rogarunt, illud auâoritate apoftolict
(iU>
Xu bcrnenfis ecclefue archiepiicopusGlaflmgcbi- 4 muniri & confirmari. Pontifex cum benigne di»
ri monallerium quoddam io honorem Dei & redam legationem fufcepiffct, cencerdi 4fnfe ,
beata Virginia erexerant, pluritnifque opibus di- inquit VVillelmus de geftis regum Anglorum ,
tarant. Et cum metuerent, ne pofieria'fortafle Aawaa» cancil/i, faacita ai eu firmavitfettiend»
temporibus ab aliquo luccetfbrc ea qua ipfi pie aftjialice naDetitatu freceftienem, temiilter
fanfteque fundaverant everterentur; miffo per le- raryvrai i» vieia/eret,fi t·/ ferte emerferintt fer·
gationem ad Joan nem pontificem fundationis in- petni anatiematu W/ivam.

Msesasa»siMms0<satm!mseimee<aeian»B»BSMeB<aeia·
» S' T

H ft L»ih»r,

NODUS
Su*

CoK.G<r·.

Anno Chrifli

G x

cml-xxi.

r a r d

TULLENSIS
o

Episcopo

Jcannis XIII. Papa VII. Ottonis I. Imp. X*

S. Gerardn/ Epifcapm danat Ecclefia S. Michaeh/ iena fundam Talla vicina t m mente fit a,

/■i

nemine Dei aterni Creatori/ , ac Redemptori/Bien fiacra decreto, noftrxque Ecclefia judicio ,
generi/ hnmani, Gerardiu done divina dignatio· faerie
'
~..........
~~
ufibstf
illius"*Ecclefia cooceffimu»
dotis nomine,
•it knmilt/ Sanfie Lene ieram Sedi/ Epifcopn/.
omnem decimationem proxima villa Barii nomine,

ex omnibus, unde decima datur; quin etiam Ustui­
Ufte rationis ordo, & Chriftiana fidei Religio mus , ut ipfi parrochiani ibi habeant baptiftecunâos Catholico nomine glortantes commo­ rium, fepulturam, omneque corporis fit anima
nendo poftulat, ne vitam pratentem , fecularium refugium.* ac ne ad aliam Ecclefiam convenire
cupiditate bonorum duâi, voluptuofe tranGgant, cogantur , auâoritate Divina interdicendo excom­
veluti pecora, qua natura finxit prona, atque municamus, & ab introitu Sanâa Ecclefia ieventri obedientia; neque in bene agendis torpe- gregamus , confortioque illorum , qui dixerunt
fcant neve errent pariter cum his, qui aliam yi-ç Domino : Demine, recede a naiii, innodamus .
tam prater
hanc minime fperant. Si igitur
nu- Ad hanc etiam donationem adjecimus decimatio,
„
jus confiderationis cautela competit omnibus Cru- nem vinearum, qua funt plantata retro XXX.
cis Cbrifti vexillo armatis;
magi Epif- annos, ac poftmodum plantanda ab ipia radice
'■ quanto magis
-- ..... :in—
.
utriufque montis . Barri videlicet & Barrifni .
copis, quos pietas Divina praudere.jvoluit
tradandjs S. Ecclefia negotiis, 9t corrigere pro vi- ’ His itaque peraâis, providentes, ne fervitus Dinbus, quidquid in Divinis negligitur cultibus . 4^rina mini negligeretur, apud faeratiflimum at<
Proponentes denique ante oculos «ternorum ma- que
antiquum mburbii noftri locum , Corpore
initudinem bonorum, ne prafenti negligentiaof- gloriofi Chrifti Confeflbris, ac primi noftra Eccii ia culpam trahamur; aâus noftros impigro clefia DoAoris Manfueti, decoratum, ubi Abbas
Audio in melius revocantes more paftoralt, ti- Fanbertus
!■.,«>«>»
.uluui
u>Uu·pneefle videtur, locum ium
illum
cum omni,
tnore perterriti ccepimus meditari de cooftruendis, bus, qua nobifeum ibi contulit pia fidelium de­
fit renovandis Sanâorum Oratoriis, quatenus eo- votio," fervituti
~ ~
........
ejuidem
factari
loci, & Abbatia
rum faffragiis confequeremor premium aterna Fariberti, ejufque fucceflbrum providentia, per
remunerationis, fit pro terra caluin hareditare teflamentum hoc legali conceftiooe & confirma­
•oftemus. Accrefcente vero per dies aliquot hu­ tione fubjtcimus, ac perpetim habendum decer­
ius voluntatis defiderio, lacrymis ftratum rigan­ nimus, eo rationis tenore: ut unus de monachis
do, per revelationem divinam commonemur ho­ fois ibi femper moretur, atque de prabeoda nso»
nori S. Michaelis conftruere domum orationis in nafierii alatur, ac veftiatur. Enim vero precamur,
fupercilio Barri-mootis. Hae vifione plurimum obteftamur, & monemus per tremendam Divina
exhilarati, de mifericordia uberi certiores effcâi, poteftatis
a
_
, qui bkncSanâam
________ b poft
juftitiam omnes,
grates egimus Omnipotenti, qui infert fe me-E nos eftis rediiri fedem, ut incerta vita memo*
dium de fe loquentibus, prafertim vineam fpon- res, hoc noflra parvitatis decretum, quod juAe
fia fua fideliter excolentibus . Poft expleti noftri a nobis videtur taâum, A Divisas auâoritatis
operis folemuia condi tuitur dedicationis dies, il­ fenteutia roboratum, noftra etiam manu noliralis ipfis Calendis, quibus recolitur memoria ejus­ que Ecclefi* confenfu adjudicatum, five fubicridem Arcbangdi a fidelibus populis. Terminavi, ptnm, nullo mod· faciatis irritum, fed veflra
mus ergo hujus Ecclefia ambitum, habentem ex femper pietatis ccnfura fiSbnixum , inviolabile
uno quoque latere longitudinem XII. pertica­ maneat in avum. Caterum fi quifpiam mente
rum, qua pertica continuit numerum pedum XX. percultus ad tam illicita fuerit prorumpere aufus
fit unum, ubi fit facravimta fepolturaai defunâo- noftra Pa floral i auâoritate, ut dignum eft coer' mm. Ad hoc oratorium dedicandum multi con­ ceatur; & nifi digne poenitendo, vel Ecclefue,
venere fidelium , quorum confultu, auâoritatis cujus pervafor extiterit fatisfaciendo fuam corre-

J

-

n
’“ZM?
concilium
.,as!8i.s&«.
. j*
xerit pravitatem , perpetue maledictionis incur-Ana. Sign. VValben Sc*bioii de fullo. Signum
—
rat damnationem , nec habeat cum Sanâit ali- VVarneri Diaconi.
~
Sign.
.............................
Almarici lawi. Signum JJSEJL
Christi A0*"™ Pâr,rm » Quorum non timuit invadere pof. Seiv*Id· Scabinii. Signum Heinrio Diyooi. SiCHRISTI
r' feflionem. Et ut in pofterum verius credatur, ac gnumNotberti
laid. Sign. Vix^nisi Scabinii. Si­
..................................................
.—
Sign.* Immonis latci .
firmius obfervetur manu propria fubterfirmavimus , gnum
--- 4JAdtopis
—Γϊ:Diaconi
----- e;
& manibus fidelium noft rorum roborari fecimus. Sign. Leutberti Scabinii. Sign. June Cantoris .
Ego Gerardus huic Tcftamcuto faveo, & figno
igno Sign. H agonis laici Signum Hayducii. Signum
Crucis roborando fubfenbo , annuloqye
noflr
te noftrar
Hildebaldi Archidiaconi . Sign? Le tue ii de Ri­
. Ecclefir configno. Signum Grimaldi Primiceiii . gue jo . Signum Magni . Signum Waldulfi PreSign; Sindcbtldi Comitis Tull. Sign. Bernizonis abyicri. Signum Seivardi laici. Signum ArnalAdvotati. S‘Rn- Amaelardi Decani. Sign. Odel- di .KJUtam Tulli publice in plenaria Synodo
rici de Mirumvalt. Sign. Arieti Majoris. Sign. VJL Idua Oâobrta anno Incarnationw Domini. ,
Heriberti Arcbidiaconi. Sign. Richardi de Ca, cs cm LX xi. IndiAione x i v. ordinationi» ve­
ftimaco. Sign. Archimcnni Scabinii . Sign. Ro- ro noftrs v 111. Regnante Magno Ottone. Sedrodi Presbyteri. Sign. Ludovici de Commercio. reniffimo Imperatore xxxv. Imperii fui anno .
Sigoum Harvini de 1 iropulis Scabinii. Signum DuceLoibaricnfium Friderico. Summo, & Pon­
JQanteri Presbyteri. Sign. Beraldi de Vindopera. tifice Joanne X Π I. Ego Heribertus indignus
Sign. VVamern Scabinii de Viddiaco . Sign. Sacerdoa, atque Ecclefic B. StephAni^CanccllaGirardi Presbyteri. Sign. Folchemni de Afiman- riua Icripfi.
ί

CHRISTI

”·

CONCILIUM
IM

APUD
PAGO

MONTEM

SANCTÆ; MARIÆ

ANNO
CHRISTI

TakDANENSI,

In quo a eomprovincialibu» epifeopia confirmatum eft decretum Adalberonia archiepifcopi
Remenfis, qui monachos in Mofomenfi coenobio pro canonicis collocarat,
habitum anno Chjifti uccuClxxii.

HUj*<

enneilii ntHl tdidit A. P. Jafnbm Sirann· BFreduide, Tin nomine confli tutus, fanfloque Rc-

migio iuppofitus fuit , quem cidem mooaflerio
Mofomo, quia per fe ob exiguitatem rerum Ha­
tdtm tmtndatini, & htrrn Jnannit Papa XIII. in re non poterat, contulifti, coliatis rebus id comtndtat cMCi/ia rttitntn, & tpifctpornm fntycriptit· pe•enfatione B. Remigio, confentiennbus fratribus.
nti, & ttnciiit claafala . Qua net tn tjui aptgrapbn
UiTt autem cognofcat univerfa ecclefia , nos una­
w»c tdimnt, «» nd nnnnm 984. nt Hit mtndpfi nimiter aflentire: a te collate vel conferenda ,
tadtiii Vitin dreeptm tJidtr.it, jtd ad annum 971.
feu a quibuslibet , in icrris cultis, & incultis ,
nt m
Arnalβ vita, & Joannn XIII. tpifiola invineis, pratis, ecclcfiis, mancipiis utriufque lexus;
ttilt^imm. In tilt igitur codice, ptil S. Arptjfi Ln· aquis, aquarum decurbbus, in omnibus ad futknritnfit adoltjitntii martirinm, mirtcnln, trnni c pradiâum monaflerium pertinentibus , B- Petri
iatitntm, narratur trig» Mt/omtnJ>s tetnniii nbAdnlapoftolorumprincipis, & noftri, firmamus decre­
ktrnnt Atmtram tpifiopn in/lilnti. Menfis, inyait ,
to: quatenus fine livore oblatrantium locus quie­
erat November, vu. id. quando in hoc loco con- tus & inviolabilis jugiter permaneat. Si quis in­
ftiiuti hint monachi; ab Incarnat, inn. dcccci xxi. terea, quod nou credimus, temerario aufu con­
I nd i ft. xv. * epafta xxn. concurrente vu. Lii.de. tra ea que ab hac noftra auftoritate pie & fir­
cemnovennali cyclo lunari xix. Adalbero natali miter per hoc noftrumprivilegiumdifpofita funt,
Domini celebrato legatos fuos cum literfr Ro­ ire tentavent, vel hcc que a nobis ob laudem
mam dirigit ad D. Joannem papam, cognomen­ Dei, pro Habilitate jam di&i monaflerii, flatum
to albam gallinam privilegium pofeit monafterio. funt, frangere & in quoquam tranfgredi: fciat fe
Regredis legatis cum apocriliani* papx, & privi- _ auftoritate B. Petri,' .cujus
UJU» uquamquam
V«m^u«<u 1immeriti
u>uich
legio, Concilium in paco tardanensi apud^ vices agimus, anath* matis vinculo innodatum
montem S. Mariae colligit menfe M^jo, ( anni &
* cum diabolo
.......
& Juda traditore —
Domini noftri
[dliett nnjtqntntii 971·). In co Ic&um cfl privi­ Jefu Chrifti , sterno incendio concremandum .
legium Joannis pape.
At vero qui pio intuitu oblervator in omnibus
extiterit, cuflodiens noftii apoflolici cooflituti ad
JtanntJ tpifcepnr ftrvm ftrvnrnm Dti, cariffimo in cultum Dei refpicientis praeceptionem , benediDemine fratri Adilktrtni fanfla Atmtnfii etclt· âionis gratiam, & deliflorum fuorum indulgen­
fin digntfiimo nrtbiprnftdi, ptrpttnani in Qtninn tiam confequatur, & vite sterns particeps effi­
fnlnttm.
ciatur .
d«/, prnttr Adalktrtnit dtcrtlnm. Fitpint anttm pafiea cndittm jatif num MS. in yav & dterttnm

* Indtotta
·»«»<« Srp
tcnkal.

Scriptum per manum Stephaoi (criniarii S.R.E.

I ecdefias longe lateque diffuias divino nutu E in menfe Aprili. Data per manus Andreas eptn fanfta religione crefcerecognofcimus, Deo fcopi ix.Kalend. Maji, anno pontificatus Domiomnipotenti laudibus exultare gratiafque juge»ni- u
· '
..............pape fe- *
noftri - fanftiifimi
* · , - & tertii
decimi
referre debemus. Quapropter cognovimus tua in- pt
->timo. Imperii autem D.Ottonis majoris Aueuduftria ftabilitum in Moiomo caftro, quod eft -H
fli xi. Junioris H. quinto: in menfc Aprili. Τα*
fuper fluvium Mofar, in veoerntione Dei geni­ diâiooc χν.
trici* Marie, roonafterlum monachorum religione
/wU decufatum, * tui/que proprietatibus, ccclcficque
rt.c.i d««. tu«, terris fit ecetefiis dotatum, quod fub pagifM<*«
na R.Petri apoftolorum principis decreti, noflrique, te orante iufcepimus. Infnper locellum ,
<pi a Stéphane viro illullri atque ejus conjuge

S

OTTO t IMF.
, .
LOTHAR R. FRANC.
>4
A di» epifeopi», abbatibus, cctcrifque fidelibus, huic· ■ . — CHMISTI
Alalkertnii artbiepijctp Je rtfemaliene noftr® inftitutioni pi.O aflenfu faventibus, immo A’l’J'Jlf
ctnelir Af»/aavra#r, & ttenaibii in et
etiam collaudantibus atque confirmantibus. QuotnfiMil·.
iuiu viacmci rum
prnnui
ego naaiucro
)itn ρικιι-ιι· jam preferividelicet
primus ego'Adalbero
,.
Dalbero divina propitiante clementia fanda ptus archiprrful, eidem concilio Deo aurore ponRemenfi». ecclclîe archiepifcopu» Notum tificali
■audoritate
- ■ prefiden», manu
"'·'■·
noflra fubfcrifiat univerfit tum prefentibus, tum etiam & fu* * bens, idem corroboravi. Sed & ceteri non lecua
nobis, eprfcopio gratia
;
turi» fidelibus , quondam nobis
cenfuerunt manibua impofitis folidari hoc rpfum
*
ac benignitate regia contradito, fandorum quo* pontificale flatutum, apoflolic* audoritatis privique loca quxdam honore integro repentie pluri* legio petitionis noflra: obtentu, undecumque iubmum valentia.; quaedam vero pullinae dignitatis «nixum, ac per hoc fummo honori omnibus re­
flatu deficiente prorfus negleda. Inter qu* et- * verenter
*
habendum...
,
iam ille Mofomi cœnobiali» locus , antiquitatis
Ego Adalbero land* Remenfis ecrlefi* archiAudio certptim conftrudu»# ab exordio fcilicct prrful fublcripfi fit corroboravi.
fandimonialium vita aptatus < poAmodum vero
Ego Wido Sueffionenfis ecclefic epifcoput.
canonicorum ordine ab Herivco prrdeceilore no*
Ego Hildricus Belvacenfis ecdefic epifcoput.
flro melius informatus, atque in honore fand·
Ego Tbebaldus Ambiancnfis epifcoput.
Dei genitricis Marial digne coofccratus, fed ne­
Ego Haidulfus Noviomenfif epifcoput.
fandis ufibus utrobique negligenter incultus, reboa
Ego Theudo CameracenGs epifcoput.
- quidem partim fubnadis, partira vero intercur­
Ego Adalbero Laudunenfit epifcoput.
.!. Gif»»rentibus Wulis, finiftrr ceflit fortuna . Quo igi*
Ego * Gibvious Catalaunenbs ep:fcopus.
tur comperto, adhibito fidelium noflrorum dili-C Ego Conftantius Silvanedenfis epifcoput.
genti cenfiiio , liquido perpendens eumdem lo­
Ego Lindulfut Tarvanenfis epifcoput.
cum, pro mundi infelicitate, in canonical! ordi­
S’gnum Alberti Remenfis archidiaconi.
ne utiliter flare non polle$ «ternorum fpe, pro*
SignOm Leudonis.
ut opportunum extitit, ibidem monaflica religioS- Thebaidi archidiaconi.
•w L.®· nis vitam ordiriato abbate * Ledaldo conflituit :
S. Hugonis archidiaconi.
t*14’·
ut ejusdem loci rcligiofi cultores, tam rebus de­
S. Gerapni archidiaconi.
legatis quam etiam forte delegandis utentes, con­
S. Rogcri arcbidiaconi.
tinua vota Deo folventes, fint & pro nobis, &
S. Erluini archidiaconi.
pro polleris noflri», cctcrifque ordinibus jugiter
S. Emmonis archidiaconi.
orante». Quocirca paternitatem loco rSoflri fub Q S. Rodulfi abbam fandi Remigii.
rogandorum in illa charitateenixius imploramus,
S. Odelei abbati» fandi Med a rd i.
quo fub divini amoris refpedu, hujus rei gefla
S. Ratoldi abbati» Corbejenfis.
conducibili negotio confcntanee pietatis faveant
S. Berlandi abbati» fandi Vincent ii.
zelo, idque liberalis auxilii indeficienti bafe di­
S. Axoni» , abbati* fandi Bafoli.
gnentur temporum curriculis confolari atque ful­
Poftquam bate *da funt, bone memoria prae­
cire: ut ex eo gratiam Dei feliciter adipifeen- fui Adalbero data benedidiooe lolvit concilium ,
tea, hujus preflantioris emolumenti mereantur cum pace & gratia redeuntibus lingulis ad profore confortes. Sed & hoc ex decretis fandorum pria. Mofomenii abbatia advocatum dedit Gode*
patrum, fub audoritate paflorali omnimodis in­ fridum fratrem fautn, & ejus fucceflorei. Annia
hibemus, immo etiam cum. divini nominis obte- Exix. ecdefiam Remenfem rexit. Obiit x. Kal.
flanouc omnino interdicimus, ne unquam huju- Februar. Cui eodem anno fucccflit Arnulfus.
fcetnodi llatutum qualibet temeritate ab ullo noflri ordinis violetur : quin potius in reliquum
Nota Jacobi S i r m o n d i S. J.
flabile & inconcuflum jure perpetuo id ipfum
venerabiliter confervetur. Nam fi per laicoa in
Decretum boc Adalberoois estât in appendice ad Florem hanc injuria invehatur, in eos proculdubio doardum. Hji etie» , inquit , Malien Majaneeje Ceexcommunicationis jaculum cum anathemate iu« eoiie» a friari Jtfetiair pnlaffam , t* enea/rceai ar ti­
ne» refaneavit, ejeftiaftee rejaramiaaii tenerem . ee
torqueatur.
fee Jaftetintia tempera iametareter. befejnecji eeàoriAnno igitur ab incarnatione Domini noflri Je· mil fee ernèlep» iaafirmen>it. Led* funt etiam in
fu Chrifli, DceccLxxii. provinciali fynodo men- hac iynodo luere Joanna pape xiu. ad Adalberonem
, Mofomenii* Monaflerii fundationem
fe Maje conflituta, generaliter congregata apud archiepifcopum
ab co fa&am confirmante* , date ax. Kai. Maia*. Inxnontem fande Marie in pago Tardassent·, hoc diftione xv. Anno pontificatu* epu vu. qui annui fuit
decretum lolemniter recitatum eft coram veneran- Chriâi DCCCCLXXIl.

’ViS·’

31

APUD MONTEM S. MARINE

A

VITA

DONI

P A P Æ

V.

Onus, qui ab aliis Domnus & Domnio nuncupatur, patria Romanus, fadus eft pontifex huj'us
ooninis fecundus anno 97*. duodecimo Kalcndas Odobris. Qpi, cum fediflet raenfibus dum­
taxat tribus, obiit xsv. Kalendas Januarii.

D

CeuefA Gntttl, Tom· XIX.

C

CON-

T

μ

CONCILIUM

««c.

J«

Λ""?, ΑΝβ»·ΜΐηΜ«ΚΑΐβΑΜ9ΜαΜΐβΐ9αηβ»>Μΐβκ>αβ«η·η9ηι»»·η>αηζ^
• »I.

/

O>

CONCILIUM-

INGELHEIMENSE

FeariZata ca«/c Adnl^ertut, ntptib S. Ujtbrbi, vivtntr Utàritt Epiftepo Angtt/l·»», dr^Mtr Bpifcnpi
Λ
; fielnltuit UtUlricum num]urum Epifcepum ; Adnlkertni vtn coMrntrnJnndn* ai Ottont .
ftbuH prararatiaariai cent /pe
in Epifttpeinnf'fift nttrltnt UénJrici.
Mi Cfcr··.
H.r· Co.'·
traU. .V«n*
H.uw·
Ηβ’ΐί'ιιΐ

-

IJ Evertentibus de Italie Imperat or i^us , Patre A fcopalem potentiam cum baculo arripuit « nullo
£x fcilicet, & ipGua prole ad Franciara ,*faâa modo ulterius legali ter Epifcopus fieri potuillet .
...
____ ______
, qui _____
______ , Altera vero die cum Epifcopo etiam Adalbero
cii Synodus
in loco,
dicitur Ingilcnbeim
9uam Archicpifcopi, cum caster is fuis fuffra- Syoodali interfuit colloquio, & cum eipredlftum
■ r- » CanH.ilM TUalvi..·· m
— ~ — *■ **ganeis
SanAum Udalricum cum f.aia
fuis tLegatis
ho­ crimen imputaretur multi* objeAionibus diverfonorifice invitaverunt, Adalbcronemque ejus ne­ tum cum luis adjutoribus a pncdl&o crimine fe
potem cum co venire decreverunt . Illuc vero , defendere /latuit. Hoc cum eiadunatio omnium
cum pervenirent, ft Antiftites*lbidem congrega­ Epifeoporum non confehtiret, fecundum prnditi , Adalberonem baculum Epifcopalcm publice Asm deftlnatiooem Epifeoporum Sacramentum
portare cognoviflent ( defignatut enim folum- perfecit per nomen Patris, & Filii, & Spiritu·
modu fuerat ab Ottone M. avunculi fui in Epi- fanât fuper quatuor Evangelia.
Tunc iterum Epifcopus Odalricus petitionis fuse
fcopaiu Auguftano fucceffore) irati funt contra
cum, ft dicebant, ut contra canonice reAitudi- refponfa, qunpridieprocraftinatafuerunt, perpr·B
nis regulam in hxrefim lapfus fuiffet, & quod 1 diAum fuum Clericum expetivit : quia defideraPontificalis honorem fublinjitati* vivente Eptfco- vit ut pracdiAus fuus nepos Epifcopus ordinare­
E; fibi plus jullo vindicaret, & ideo ultra eum tur, & ilfc fecundum regulam S- BenediAi in
pifeopum ordinari non deceret. Quibus ille au­ Mooafterio cum corum confenfu defeivire mere*
ditis, prima die Synodale colloquium intrare de­ rcturEpifeopi autem, quamvis et* ex toto non pla­
vitavit , & in alia domo tum ceteris Clericis ceret, aperte ei in Synodo contradicere noluere
Epifeopi remanebat, Antilles autem cum paucis petitionem fuam: fed fapientiffimi ex ipfi· cum
fijjs capcllanis Synodum intravit.
conftlio aliorum extra Synodum enm ambulare
Cumque cau‘a S. Udalrici fuiffet ventilanda cum illis pullulaverunt, tbinue cum eu, & cum
( Nam nigrum cucullum indutus, Epifeopalibus fuis Clericis fapientiflimis fecretam locutionem
curis penitus le exuerat) ft ille pro infirmitate tam habuere, dicentes; Reverende Pater, cui notaeft
fonora voce, ut tota Synodus audire potuiffet ra- omnium Ecclciiafticorum librorum normula, qui
tionem proferre non poffet ; advocabatur unus ç femper callem reAirudinis ambuiafti, nondevianfuus Clericus nomine Gerbardus, qui extra Sy· do;
J~ ---— -------— ~fviam
— , quam
------ *--------nonJ*decet
nunc·Λillam
Temper
nodum cum Adalberonc remanebat, ut pro eo tenuifti, omittens, feminariumex te fumat talia
defiderii lui rationem per latinitatis locutionem error, ut alius in loco tuo te vivente ordinetur:
manifeftaret; cumque vix pro denfitate multitu­ quia fi ex te talis confuetudo incipit preflari ;
dinis in prsfentia Imperatorum, & Epifeoporum in pofierum multis reverendis, & bonis Eptfcopnelens'ftetiffet, inteirogabatur quid defideraret pis ab eorum nepotibus, & Clericis talia defidedominus fuus? quibus interrogationibus multipli­ rantibus multa coocrefcunt adverfa. Melius ubi
catis dixit : non debeo interrogationibus veftris eft, ut in eo mintfterio, in quo cepifti Deo
refpondere pro domino meo , nifi illo preci- fervire, permaneas, quam tuam voluntatem fepiente. Cui dixit Epifcopus; frater, bene tibi quens, aliis plurimis fcandalum facias, quia ex
notum eft, defiderium meum, enarra hoc, & te Canonici, ft Monachi, ft Sanâimoniales, ft
obfecra, ut eorum confiliis, & perm i (lion ibus Deo eaereri Chriftiani ad rrAitudinis datum debent
juvante, expletum fiat. Tunc praefatus ClericusDconftringi , qui ex femetipfis per climata cadere
Gerhardus in pnefentia omniqm dixit: Excel- feftinant:
t‘,i------ qui autem,
------- incaute ambulando
·
, ceci­
lentiffimi Imperatores, ft religiofiffimi Anti fines derunt, ex re, Deo juvante, erigi polle, fperandefiderium domini mei eft relinquere feculum , di lunt. De nepote autem tuo Adalbctone tuas
ft (ecundum regulam S. BenediAi fandam inire voluntati Satisfaciendo in commune firmamus, ut
vitam, & tn contemplativa vita diem cxpeâa- nullus alius a nobis poft tuum difceffum ad il­
re obitus fui . In indumento pro certo habitus lum locum in quo tu pallor exiliis, eo vivente
exterioris, poteftis cognofcere voluntatem animi ordinetur, nili ipfe.
interioris. Iftis, ft aliis rationibus ia voluntate
His confiliis confentiens S. Epifcopus Udalridomini fui in finem deduâus, terra tenus ceci­ cus, cum eis in Synodum regrediebatur, ft tunc
dit ante pedes Imperatorum, ft Antiftitum ob- cum confenfu aliorum antlftitum fecit ab Impe­
fecrans, ut petitionem domini fui fecundum Dei ratore Adalberoai commendari in eorum unafenvoluntatem implere non dedignarentur . Qui fi- tia, procurationem fui habere, ft fub iplo totius
mul refpondendi inducias uique in craft i num diem “ Epilcopatus_cautam
_t__ ,___ ______ _difpofitionem
t________ ia ^tonibus
_____
poftulaverunt, ft polita inter fe «(limaverunt adimplere. Taliter vero iftis terminatis finita Syqnaliter caufa Adalberonis terminaretur.
"—
J- Epifcopus,
----- &
*- Adalbero
<-·-·«—— cum
------·fuis
< - ad Aunodo
Quidam vero Epifeoporum adjutores Adalbe­ guttam revertebantur.
ronis fuerunt ne prorfus a jpe Epifcopalis ordi­
nationis poft vitam Avuncuft^fisi excluderetur .
Hsc cum inter fe prolixe terntocinarcntur ; ulti­
ma in unum ratione coadunati omnes fimul fir­
maverunt, nifi Adalbero fe facramento excufa-

ret, quod non feiret hnrcfim minere, quü Epi-

ft>.

It

INGÈtHEIMBNSE.

«Æ!.

J«

|Arimis condiximus. Illuc profatum Epifcopum
■ ni
•Bjefdem Ceutiiii lepibeimenfie Decretum, pt^Csp- . foofqoe adverfarios ante nos convocare prccepini us.· ***·<>
ANNO
AUitifa «fgiMir huic vero Synodo ' interfuerunt Ruodbertus Mo- c
CHXISTJ Ujnfi AUv, &
rr^ratr· dsrivMs Spifafe Ojmttngerf.
gontienfisAjchiepifcopus, At fui fufiraganeiOthaltient Auguftenfis, Poppo WereiburgenGs, An*
N nomineSanftat, & individu* Trinitatis. Ot­ no Wormatfenfis, Ërkanbaldus Argentinenfis ,
to divina favente dementia Imperator Augu- Otuvvinus HildinesheimenGs, Rchinoidus Rabu·
ftus. Noverit omnium induflria fidelium noflro- locenGs, vel RubilocenGs. Gero CoJonienG* arrum tam pnriantinm, quam futurorum, qualiter chiepifcopus cum fuit fufiragsneis, NotkeroLuovit venerabilis Luidolfiu OfoebruggenGs EccleGo . dUenfe, Liudolfo Ofnabruggenfe, Buodooe MiEpifeopus, nofterque fidelis, ac coufanguineus, migardcfbrdcnfe : Thidricus Treverenfis Archiepiaeceffitate corapulfua, de Saxonica terra Raven­ fcopus, & fui faffrâganei : Theodricus MetenGs,
nam ufque ferenitatis noflne dementiam* adiit Virigfrithus Viurdunenfis, Gerhardus Toleni» .
querimoniam faciens, Ecclefiam fuam decimis , Prediuicus JuvsnenGs Archiepifcopu*, Athaldaunde jam a xtt. annis tranfaâis, Apoftolicaau- Et , Hammaburgenfis Archiepifcopus ; AthalAoritate, fit multorum noflri Regni Principum
rtus Magdeburgenfis Archiepifcopua cum fuis
confultu,Ac
definivimus, fie
Drogoni ejuf- B fuffraganeis, Fokkone Miinenfe, Gifdhario Mer
contuitu, fit Judicio
judtctodehnivimus.
AcDrogoni
dem Sedis Proflilt, noftra
“
libertatis,
··*
fic
- immu
■
­ feburgenfe, mu 1 tique alii noftri Principes, Du­
nitatis praeceptum fuper hac eadem m fieri prae­ ces, Comitet, Clerici & laid .quorum nomina,
cepimus, Ac dedimus, iterum a Corbe je nfe Ab­ fie numerus comprehendi non poiTunt. His vero
bate > & Herifordenfe Abbatifla, fuifque fautori­ nobifeum in Jyaedr confidentibui, Epifeopus, Ac
bus, temeraria' prarfumtione depraedatam effe, fic fui adverfarii in medio conflabant; ibi utrinque
multos acceptis inde beneficiis, nam nos de hac fententiia auditis fie fubtiliter dijudicatis decimas
vita deceffiue, apud illos diffamatum eft in eo­ Epifcopo canonica auâoritate reddi debere omnes
rum adjutorium conjurafle. Hoc vero non «quo affirmabant, Gcque Abbas, Al Abbatifla fufoue
animo ferentes, quoniam iter nofttum Romam fautores dyaaddf fnietuie conviât decimas Epi­
direximus, pnediâum Epifcopum nobifeum illuc uf fcopo reddiderunt, & xxx. libras auri pro inju«quevemre fecimus. Ibi vero hoc negotio, caeterifque flitia illata, Ac un. bann............ certis induciis ,
pro quibus venimus apud Patrem noflrum Joan- perfolvendas promiferunt.
nem Apoftolicum tradatis, tjm mff» 6* tmtfilie
Quapropter ob amorem Domini noftri Jefu
avear literit ihnffii
hglittletm caagrrgaaChrifti , & monitum dileât filii noftri Otto­
dam prexime mtiemmtli tempore pre Ecclefiefiice nis .... Oper. . . . Archiepifcoporum, Epifeoimort faiilitnto i» far re, cnterifquc quampluporum, fit cancrorum plurimorum.

I

VITA

ET

EPISTOLA

BENEDICTI

P A P Æ

VI.

nEnediftus patria Romanus, filius Hildebran-CBENEDICTI PAPÆ VI. EPISTOLA
JL'lJ.x"i.e & di, poft obitum Doni fubrogatus eft in IoadFxideuicom Salisio so imum
*7«
cum ejus xtti. Kal. Decemb. anno Redemptoris
“
Epifcopum,
& ejus comprovinciales.
Ipfi cjufque fuccefloribus vices Apoflolicas
Oho»'·
97*- Hujus temporibus Otto magnus Imperator ,
pilori,
funeribus matris Ac VVilelmi Moguntini epifcopi
in Norica fic Pannonia concedit.
■“"·<
pnemiflis, mortuus eft in Saxonia anno imperii
fui duodecimo. Adelais reliâa conjunx animam Btfudifhu divine favente gretie atqm Mini popnli
defon&i Ottonis mariti fui profecuta fuit iis pie­
/Muniti eItHtone Apofteltcni, Friderice Saluber,
eccltfie erchiprefnli, «m cmb fnit fratri,
tatis Officiis, que a VVitichindo in fine libri 3.
deferibuntur. Poft obitum patris Otto fecundus
hu, videlicet Nerite provincia tpifcopii > saaafolus imperare cepit, qui cum patre fextum an-Q furam in Cbrifle felicitatem.
BtuSiai Dum imperii fui inchoaverat. Benediâus a Boaw* BÎlâcio FranconeRomano Fernitii filio, cardina­
Rotoplafto generis humani, atque ejus femi­
ne ferpentina fuafione in gemina cadente mor­
le diacono, viro fceieftiflimo, captus Ac in car­
te, multas Deus mifericordia dudüs medicinas
cerem detrufus, ftrangulatus eft ab eodem, anno Chrifti 97» cum fediflet annum unum, men- mifit in hunc mundum, patriarchas fcilicet jufes tres, Ac dies aliquot. Sedem apoftolicam fa- ftos, propbetas veridicos, legiferum cum lege .* μ^λ. i(.
crilega cede optimi pontificis vacantem faerilegus At his omnibus mundum falvare non valentibus,
homicida Bonifacius, qui feptimus ejus nominis noviffime filium fuum humana carne indutum ad
repetitur alibi nuncupatus, violenter invaGt, eam- redemptionem generis humani ad terras tranfmitdignatus was·
eft. MV
Eo itaque aaa«>a
inter aawwCM
homines conl«UWI» a ASUUVVgV)
vn*ri«*s* «fire
q** «UltltiH
annuBl MUUMI
unum Vb
Ac MIVUIVIU
menfem tenuit.
Huncego, rj
_ tere wgisniaw
feriptores imitatus, inter veros Ac te-E verfante, duodecim elegit apoftolos, quoi
|uoa ad fe­
pMtifcr. antiquiores
I
.
gitimos pontifices numerandum non
effe judica- minandum verbum Dei in corda fidclii
.
lium per
vi j quod fedem apoftolicam turpiter ingreflus , univerfum tranfmifit orbem: quorum atque to­
turpius deferuerit. Nam cum poft multa alia tius ecdelue fanâum conflituit Petrum princi­
fcefera fic flagitia homo nefarius Vaticanam bafi- pem, cui gregem commi G t ecclefiafticum, tertio
licam omnibus ornamentis fuis expoliaflet, Be- ei dicens; Pnjee «met menu cui etiam ligandi at­
ncdiâus Albericorum, de quorum familia erat , que folvcndi tradidit poteflatem dicens: ftwin.
ope Ac auxilio fretus, eum ufque adeo exagita­ f«e lignvtrit fnpev terrem, erit ligntw dST n tct~
vit, ut Roma reliâa Cooftantiuopolim abire co­ hi ; fwdraasfue felverii feper terram , erit fe~
geretur. Qyando fic ^ua occaGone Romam redie­ lutem , dl ia cqZis . Et non folum lanâo talis
conccfla eft Petro potentia , fed etiam luis iucrit, dicam infra in vita Joannis xtv.
Ctas4. Gemrtd. Tom. XIX
€ a
ccflb-

P

39

"TST*

40

OT1L?.U'

CONCILIUM

■■ccfforibus , ejus vicem in ecdefia tenentibus , A tem buic refragari, vel contendere voluerit de— ■■. *
eadem ligandi atque folvendi a Oeo tradita creto, quod nos vice *B. Petri apoftoli fungentes, Ajmp
cpifcoporum
sc totius
C„,UT
C,“'ST' eft poteftas . Sandi itaque Petri apoftoli fuc* conleûfu
~noftrorum
-Λ------------- -------------------- cleri CHIUJT
ceffores per loca , prout opus erat atque decuit, Romeo· eccletiz, decrevimus; friat ie B. Petro
conftiiuerunt archiepifropos , qui eorum vicem ejulque vicario eflfe^contrarium, atque fore ana*
tenerent in ecdefiis : quia ipu univerfas rege* tbcma ufque sdfatisfadiouem, five fit cpifcopus,
re non poterant ccclctias . Nos quoque vicem aut presbyter, ire clericus cujufcunque ordinis,
Beati ■ Petri apoftoli , prout hominibus illius five laicus cujufcunque fuerit digni tatis; quia fan*
temporis poflibile eft, in eccictta tenentes, Astu­ da fandorum antecciTorum noftrorum folvere no*
ta illorum anteceflorum noftrorum confirmare , lumas neque velemus. Sed quomodo illi confen*
quantum poflumus, libenter dci<dcramus.
3 fu fuorum epifeoporum ac totius cleri cooftitueConcedimus itaque vicem apoftolicam' Frideri- runt, fiat ex eorum pariter, & noftro decreto
co Salsburgcnfis ecdefis antiftiti, ejufque fucccf- firmum atque perpetuum ? Qpicumque autem epiforibus, ih tota Norica provincia, fit in tota Pan­ fcopi per amicos, five clam per aliquam frau­
nonia, fuperiori videlicet & inferiori, quomodo dem, aliquando ejufdcm dignitatis petierint, five
fui antccefiores eandem poteftatem a noftris ha­ petierunt privilegium, illos fufpendimus ab eadibuere antecciToribuj : ira fcilicet, ut nulli liceat Î'oitate: quia illicitum judicamus, ut aliquis epi­
in prefatis provinciis fibi ufurpare pallium, bec
copus, fine totius fua; provincias, atque fufiraga*
epiicopos ordinare, nec ullum officium quod ad neorum fuorum confenfu, pallium, five aliquod
archiepikopum pertinere debet, preter prefatum archiepifcopatus privilegium, a Romano Pontifice
archiepifeopum ejuique fucceflores. Quicunque au* acquirere prefumat.

■ —■

>>

«88*4®·

COMPOSTELLANUM

CONCILIUM

Pre iniiiando Cafario Met» S.Cacilia Monltftrrtitnfis ra Tarraeontnftm arebitpifcopam.

Anno circiter 97». celebratum.

t» Suppi.

X epiftolaCzfarii sbbatis S.Crciliz in Mon- CNarbonenfi feilicet fubjedi fuerant. Quare ad fynodum alterius provinciz res delata . Decretum
eft pro Czfario, qui tamen initiatus, & in fuam
dionem fuam tranfiulit, dtfeimus monachum il­ provinciam redux eofdem provinciz Ius epifeopos
lum ad SJacobum Compoftellam perrexifte, ut adverfarios nadus eft; qua de cauta ad Joannem
Tarraconenfis archiepifcopus confecraretur, ibique XIV. literas dedit in loco mox relato recitatas .
in concilio epifeoporum ejus provinciz adtntf- Ad annum hujus concilii quod attinet , quanfutn, probatum, ac demum confecrationem ob* quarn 'annus 938. in iifdem literis exprimitur ,
tinuiiTe. Agendum fuerat a patribus, de refti- mendum tamen fubetfe ex eo demonftrat Balutuendo eo archiepifeopatu, pofiquam a Saraceno­ zius in notis ad eandem epiftolam, quod Czfarum vexatione provincia requicvifiet . Deliberari rius apno 972. abbatem tantummodo agebar, ut
id nequaquam poterat ab epifeopis ejuidem Tar- ex Bulla Bcnedidi VI. ad eum anno illo data
raconenfis provinciz , qui archiepifcopo alteri , confiat.
teferrato , quem ex Baluz.i tom. VII. Mi*
E
fcellan. pag. $7. Venetus Labbei editor in colle-

ez ROMANUM

CONCILIUM

Pro confirmanda audoritate apottolica translatione Monachorum

ad coenobium Mofomenfe.

A Jtannt XIII. anas 972. crlelra/M·.

p»u/

Ofomenfe Remeetis diceccfis coenobium ca­

tanta vira, pantifiti vidcliett mftra ( Adalberoannanrtt, anam swsîmm ia bar b—a apart nfftafit teitflHiat. Praindt ncctpta aerarie , & fteanpuiuet, Adalbero Remenfis archiepifcopus trans­ Jaa» Reavasz dignitati t tanfnttndimm paratit [trilatis de Tingenti cœnobic monachis illud attri* ptifau ex papirea tama tbartu fteit privilegiam ,
buit. Ne quid vero ad translationis hujus firmi­ caaftilait deerttam, yaed boae Mtjtmtnftm tttltfiaat
tatem deefiet, poll natalitium J. G felium anni eam fait mtnacbu, atfa» maaaebia ardtna tn ptrat·
971. legatos fuos Romam mifit apoftolicum di­ taam taamtar, ^aaaita Mam itvna tkmaniia /tv·
ploma ea de re impetraturus. Pontifex habito Evsadaas dtfpamrtl : at ia faa eamiliacaram tpifeaconcilio, bullam dedit cum aooftolicis legatis, qui fit & pmrali fyaaia ncitata— anfo. Qyod hie

D«r
nonicis regularibus olim cefferat ; fed cum ni )
Mrcligiofie
profeffionis ardor io eo plurimum inte-

concilio in venturum mentem Majum in pago
Tardenfi habendum intereflenr. Rem Dârrat su­
dor chronici Mofomenfis in fpicilegio Datherii
torn. 11. pag. 569. edit, in fol. his verbis : Papa
/iMnNM «flcis/iaw Û* m/acrrde/aar in bu arnmbat
ftntntialt rtyura jt&iam, & per Dri pati—» ,

indicatur Joannis XIII. papas privilegium inter
ada Synodi apud montem S* Maris in pago Tar*
danenti recitatum legitur apud Labbeum to. XI.
col. 947. edit. Veoet. fignaturque die IX. Kai.
Maji, ex quo certum tempus habits fynedi Ro*

“““· a

CON.

««orcTüs

4«

MARZALIENSE.

CONCILIUM

MARZIALENSE

ab Honeilo archiepifcopo, & comprovincialibus provinciae Ravennatis
celebratum anno DomiAi dcccclxxui.
Ex UbM
Appât

Iu quo, inter cetera, composite epifeopatus Bononieniis, & Parmenfis controverfie
£k Tean Π. Italia fare.

N nomine fande, iodividueque Trinitatis. An-A fande Marie de Monte Bello concederet, & in
no Dominica incarnationis
apo- duobus locis tornaturas vinearum triginta, videIdolatus
dpmini Benedidi primo, imperii vero do­ licet in primo Ideo juxta monafterium S.
dcccclxxiiu

liais

«ρ.κβρι.

mini Othonis odavo, pontificatus domini Hone- vineam tuum, quz tribus viis publicis circumda­
fli Ravennatis mctropolitaui tertio. Dum ab eo­ tur, quarto latere coheret terra Gaufipigc; al­
dem facrofando Honcfto archiepiicopo , fuifque teram vero prope monafterium fandi Joannis fi.
fuftraganeis, fcilkct Joanne epifeopoCornehcnfi, tam, qua fimi liter tribus viis publicis circumda­
Gerardo epifeopo Firent i nu, Dodone Cefinate, tur , quarto latere cohcret terre, quam detinet
Alberto Bononienfi, Uberto P.trmenG, Sigulpbo Dominicus filius Britoms ; necnon & terrulam ju­
Placentmo, in capella juris lande Parmenfis ec- gerum decem in finibus ipfius Parmenfis epiicoclefia in loco Marzalia fila, ad honorem voca- gpii
w. jacentem,
.
. molendinumque cum fullone paribuIuraque S. Marie dedicata, fanda fynodus de ter fuper fe habentem, unanimiter omnes dectequibuldam necefiariis ac utilibus regni ecclefia- verant.
rum ftatus rebut habita coleretur: perventum eft,
Quibus confultibus ambo, tam Ubertus Parut Albertus epifcopus Bononienfis in medio ilio­ menfis epifcopus, quamque Albertus Bononienrum aflurgeus, inopiam fui epifeopii adeo con- fts, acqmefcentes, prout preferiptum eft, alterqueftus clt , quatenus fuarum ccclefiarum farta Datim unum alteri io eorum prafentia concedit :
teda, clericorum pauperuiavc fumptibus necefia- ficque in eadem fynodo fanda definitum eft, ut
ria, fuppeditare nullatenus valeret. Inter ceteras poftbac a nemine illorum fuorumquè fuccefiorum
deo'que fuse inopias anguftiss, qundam loca juxta replicetur. Sin autem quifpiam illorum deinceps
Bononiam fita , ab Uberto Parmenfi epilcopo^,........™
.uiubanc
u.«...uvu
iw,u, fynodalemque Mu­
. temerario aufu
canonicam
centune temporis detenta, juris fu*ecclefie, videli-furam tranfgredi
modo
tara
L ' quoquo
. .
' - teotaverit,
·
cet Bononienfis, efle penitus conclamabat.
""
"
Ubertus
Epifcopus
, quam Albertus, fuique et­
Cujus quidem inceflabilibus querelis prelibatus iam fucceuores : decrevit fanda fynodus libras
dora nus. archiepifcopus commotus, Ubertum Par- centum auri, ut violator injuriam patienti com­
roeniem epifeopum omni affedione, quid ad eum ponat: hac tamen decreti pagina in fuo vigore
prsdida loca pertinerent, difcuifit. Tunc demum confiftat. Itaque pari confcnfu tara dominus arptzfatus Ubertus epifcopus eadem loca fuse fan­ chiepifcopus , quam omnes pnstaxati epifeopi ,
de Parmenfi ecclefie, fibique quarundam feriptio- fanxerunt, quatenus luse fynodalis inftitutio in
num titulo, ex quorumdam predecefibrum fuo- perpetuum inconvulfa permaneat. Et ut ab omrum epifcoporum parte deveniffe, profefius eft « nibus,
__ , , prafenribui
___ __ videlicet,
_____ , „& futuris, firmius
i Enim vero dominus * archiepifcopus Uberto epi-Dobfervetur, huic fubfcripietunt.
feopo fuggcfftrant, quatenus paedidi amore preHoneftus Dei nutu , lande Ravennatis eccle­
fentiaque domini metropolitan·, fuoiumque focio- fie tnetropolitanus archiepifcopus , huic diffini­
rura & fratrum, predidum Bononienfem epifco- tioni interfui , diffiniens annui, & fubfcripfi.
pum non jure fori ventilaret, fed potius illius
Joannes epifcopus fanda Ccrneli* ciclcur, in
eptfcopio diligentiam adhibens, res omnes illas , hac diffinitione interfui, & iublcnpfi.
dc quibus fuper eum hadenus querebatur, BonoGerardus epifcopus fande Faventine ecclefie ,
nienti ecclcfiis, ipfique Uberto epifeopo lega Ii ter huic diffinitioni interfui, fit fubfcripfi.
refutaret ; & ut ille uberto epifeopo, furque Par­
Albertus epifcopus fande Bononienfis ecclefie,
menfi ecclefie, ob isoc proprietario jure plebem fubfcripfi, huic diffinitioni interfui.

·β><8> 4HW «e»CONCILIUM
IN quo

CONTSCTIISIA

MUTINENSE
1NTES

DISSIDENTES

Germanos proceres Petram & Lambertum compoGta fuit, anno Domini
tempore Benedidi papas VI.
Cirf« a la­
cu cMcilU.

-Ο
(a)

dcccclxxui.

£c fynodus convocata eft ab Honefto ar. E tum, agitatum fuerat. Id qua ratione fadum

H

chiepilcopo Ravennatc apud Mutinam, ad fuerit prolixius enarrat Rubeus, libro y. hiftorie
componendum dillidiuni illud, quod intet duos Ravennatis, anno 973.
/
germanos proceres, Petram nimirum d Lamber-

(a ) Anno hmcSynodo, Provincial*.«vtnMtenfivbinasafli|natu aLabbeo in Collediooefuareperto. Id ve> ex incuria faftum neu dubtt», cum Syuodq* Maraalieafc A Synodus Mutineatis unum . idemque Concilium
lue-

•"Ϊ'Λ’Γ*

CON CILIUM

4*

ASufiano, prfitz fubtus pleoo jure proprie ...i..— ·
moaaftcrio fandi Joannia cale Puroaia, atque, anno
CHRISTI duxmsus afta ipfa bujus, ieu conventus. (eu coacilh , & a fanô. Roman--- boâi Martini, ibi arfifi. C™ST|
r> juamhbet lacunofa , & barbariem redolentia , hie ex­
hibere , Uli a Rubee iib. f. bift. Ravenfl. edit· Cunt ex cata, cum inis per unentiis, ft mada Siltccfe
cum oratorio fanâi Angeli, atque fundum ΟίMS. codice Urfianz bibliotbeot , vetuflate exefo.
mitula............ ft in fundo Ruda, fimiliter ju­
Temporibus domni Benedifli apoftolict .... re .... ft tn quarto fimiliter fuper fluvio Rhe­
ejus, ιο Dei uotnioe ·αηο primo . imperante no, ft intro civitate Bononia ioloa terna, cum
domno Otcone piiflimo anno vi. die nono Se- cafis, ft vacuamentis , una cum........... dicitur
ptembr. Aâura in loco ubi dicitur Martialia , Mellooccllo, juxta Repone, ft....... pntfatafanterritorio Mutineoii, dum reiideret ibidem Ho-g âz Ravcnnata ecclefia, & de monafterio fitnâi
reftus coangelicus, ianâiftimus*arcbiepifeopus S. Joaonii cafa Puteria.... verumetiam, ft de fan­
Ravennatis ecclefiz, prope Huvium Sic Ia, fubtus da Romana ecclefiz, ft aliis rebus circo circa
papirione tjufdain archiepiicopi, & cum eo et­ Bononia, vel ubi........ quam nobis pertinenti*
iam reGdcntibus, quamque multitudo , fulgida- bus proprio quamque, & de condi
domnus,
que fama polientibus, tam Romanorum, & Lon­ Domnus Ubertus epifeopus ianâa Parmenfis ec­
gobardorum, archiepifcoporum, ducum, comi­ clefiz, refpondit pariter cum fuo avocatore, no­
tum, presbyterorum, diaconorum, & aliorum gra­ mine Ingelfredus.............quondam BenediBi de
duum clericorum, judicum, contutum , caftaldio- Vallaria, de ipfius przdiis, & curte, & capellic,
rum , & aliorum ordinum,....... nobilium.· inter
cum omnibus eorum pertineotiis....... Unde vos,
quos etiam Ubertus epiicopus Par men fis eccleiiz, advetfum nos convenitis, nos etiam contemptiUbertus epifeopus Bonomenfis, Joannes epiicopus mus, & habemus pro inveftituris magnis Otto­
Cornelicnfis, & Leo epiicopus Fcrrarienfis eccle- nis imp..... ft diâum audivimus, quod pertinent
tix . . . . S. Arimtncufis ecclefiz, Adalbertusgra-ç fuprafcnpiz res , qualiter fupradiâum , ooftra
tia Dei comes, filius quondam Bonifacii ; Petrus Parmenfis ecclefiz, ante prrfentiam imp. unde re­
comes, filius quondam Severi; comes , Garar- clamavimus, & per ejut jufTionem, inde inveftiti
des, & Arardus Germani comitibus, Lambertus fuimus, unde nunc modo fum...... quia nullam
comes,........... S.Petii, Marinus comes Ferrarien- icriptionem inde habemus, nec ullum direâutn
fis, Ildebraodo , & Rodulfo ger.... Arnninen- inde rtpenrr potuimus, nec nihil ooftra ParmenCs , Petrus, & Lambertus germ......... filiis quon.
fis ecclefiz attinet, nec nos; fed veftra juftttia eft,
dam Joaoni de civitate Bononia. Paulus judex ad habeudum vos, & veftns heredibus: ft fi ul­
cx genere ducis, de civitate Ravenna, Petrus ju­ lum unquam in tempore, Ego Ubertus epileo·
dex de civitate Ravenna; presbyeri .... diaco­ pus .... fucceifonbus, aliquam feriptionem often·
ni ......... S. Ravenn....... presbyteri.... diaconi....
derit, vel hzc ex parte noftra ecclefiz, ft va­
Parmenfis ecclefiz ...... du\de Traverfaria — An­ cua , Ac inter ficedula, ft falfa computetur , &
drea films quondam Petri magiftri miiit. Rodai- nullum in fe habeat vigorem, vel firmitatem....
dus fiiius Rodaldi dux, magilho militum, Ro- Duirumque fpopondiffe fuprsfcripta Ubertus epif­
moaldo filius Sergi, Petrus filius Adelberti, Hcn- eopus Parmenfis ecalefiz pariter cum fuo avoca­
ncusRomualdi ducis..... Attelianus, & Gerar­ tore in aliquo tempore ille, vel fui fucceffores ,
dus germ, confulibus . Mauritius filius quondam aliqua moleftia inde fecerit, vel altercaverit, vel
Romano conlule, qui vocatur de Theodo .... invefiitionem ille facere voluerit, vel inftiu. ...quot
Item Bonomen. de monte cleri, de Galligata , de inde monftravenr, tunc daturo fe promifit a fupraBobio. In i (lorum fupraferiptorum ptzienua , or­ feripiis Petrus, At Lambertus Germano, vel ad
ta eft lis, & magna altercatio, inter Petius, & eurum hzredibus, argenti libras centum, & om­
Lambertus germ.... filii fuprhlcnpti «... ecclefiz, nes illas fupraferiptas rea in duplum reftituere
quo modo iuprafetiptum Uberi tum detinet prxdia, fcilicet (tiprafcripto Paulo judex, ft Petrus item
dc rebus, poifeilionibufquc eorum, contra volun- judex de civitate Ravennz prudenter fanxerunt,
tatem Petri; Ac Lambeito feerm. Ac fic cum illis lecundum manifcftationem, atque fponfiooem ju­
contendar . Tunc domnus Honellus lancliili
dicavimus, eidem Uberti epifeopi manere in ipfa
mus....... quale, altercationes, audientes, una k fponfionc, Ai de iplis omnibus rebus, & poBefvoie coeperunt dicere, quod bonum Ac ratum eft, (iombus, Ac cuttis, feu przdiis, ft capellis, ft
ut lege inter fe definiantur , ut inimicitia inibi omnibus prxdidis rebus, tacito, & contempto ,
non adccetcat. Suprafcripti vero epifeopi, & co­ fibi , luifque luccefforibus, elle ft permanere., &
iptis Petrus, Ac Lambertus gertn. quiete, Ac pa­
miti, At duces atque ......... epifeopus fanâr Par­
me nfis, clara voce, dixit: Paratus fum hxc om­ cifice ipfi, Ac hzredibus illorum habere, Ac pofnia adimplere, At per legem definire. Sicuti vos fidere in perpetuum. Tunc (enatus & populi mul­
commendatis, atque (ancilis .... fupralcriptis Pe­ titudo, qui inibi aderant, laudaverunt, quod retro, & Lamberto germ, hzc audien.... ex jure âum, Ac judicatum eft, Ac definitum. Hoc faâum
q. pereniurr.noftrorumjure, proprietatis, &quam eft fubdie, mcnfe,IndiB.fupraferiptafecunda,Ter.
per pizccptores At Emphyteofim de ianâa Ra- riiorio Muimenfe , in loco ubi dicitur Martialis.
Houcftus Chrifto auxiliante, fanâz Ravennavennate ecclctia ........ Ubertus epifeopus detinet,
Ac contempfit croîtra P...... - dimus , Al tu nobis tz ecclefiz arcbiepifeopus, huic ut prrtaxatittn
contempiit ante dcllo potito in integro At curte eft , notitiz confenfi , Ac fubferipfi .
Joananno

G. C. Hzc tantum Biaiua. Noe veto opera pretium

tuerint. Lete , fi iubet , Chartam spud Kubeum Hdl. Ravenn. hb. v. ad Ann. >73. ex qua nna Synodi» il­
la Colleâoribus innotuit. Temporibus Benediâi Apollolici Z. . . anno ejus pntno , imperante R. Othone anno
vi. die ix. Septembri». Aâum m loro ubi dicitur Martmlia territorio Mutmenii · Ex his erge «.onftat Conci­
lium Marzihente idem fuifle ac jMutmenle , & m eo duplicem illam controverfiam tum de juribus Ecclefue Bonomenl s «b Epdcopo Psrmenli ulurpatis, cum de ditfidio Petti
Lambetti fratrum definior funt. Animad­
vertere tamen juvat mendum irrepliile quo ad annos Otboms 11. in inferiptione Coociln Maxxalienfis , neque
enim Otho die ix. Septembris anni hujus imperii annum vm. ut ibid, legitur, at fextum tantummodo, ut tt&e
in Charta apud Rubeum , ajebat . Reliqux notr temporanz anno buic V7t. congruunt, cum hoc ιρίο anno die
ix. Septembris BenediHu» annum pontificatus tui primum & Huneftus Arcbiepifeopus Ravennenns annum przfulatus Itu tertium referant. Ctzpifle enim Hooeflam anno psi. poil diem xx. Julii ex tabulis a Rubeo indicatu
dikwu.
. 4^

“"“E™
MUTINENSE.
°™“·
4<
— Joannes epUcouus fiinA* Conte.jeoTu
Conte.ieoTu ecclefic, A Adalbert» comer, & Arardus comer.
■■ ■
-Paul tu, Deo annuente, Dativo ex genere d·· **>*?
tat notitie, bcut judicatus efl, interfui. &
cis, «t faperius judicavi.
ni.
«J^'ûMcripfi.
Petrus, divina gratia. Dativo, ut foMrius isJoannes ardudiacosu Boncafcafis.
aerfisi
,
A
...
• Am·.. Jnaonw diaconus, dt * vel.
Afpiraodus judex fieri palatii.
to*·*Joannes presbytes Bonon.
Aogeiottus judex fieri palatii.
Tbeutpertus judex (acri palatii.
Et alit plores.
Rétros exiguos presbyter Booonien.

C^BATHONENSE

CONCILIUM

In quo Edgarus rex Anglix confecratur.
Anno dcccclxxiii.

celebratum.

£<r cim. Saxo*. ed eaav maxtn.
H VVHItor iMk.l
m·»,.
Η $·Μ>Ι.
V».ù m
•M·

Oc anoo fuît Eadgarus Anglorum guberna- B Ibi fuit gaudium msgnum omnibus exortum in faufto

honore in regem conferri- illo die, ^uem vulgus nominat, appeliatquePen­
Htustorincumveterimagno
civitate Acemannefceafter ( diâa ) ; tecofles diem. Ibi convenerat ficerdotumccetus , inincoln vero alio vocabulo Baihooiam appellant .

WROMANUM

gens monachorum turba, iapientumque concilium.

CONCILIUM

Pro confirmandis ecclefic Trcrirenfis juribus
A BtntdtS» VI. pnfifict »«· I. iit VI. K»l. Ftknerti ladiB. I. Cirifli

esae 973.

tekirétant.

Oncilii hujus, (nbobfcura licet, mentio dcCnofie volumus fanAitatem, quod Tbeoderieo di­
‘
'
- noflroTrevcrenCs
—
leAitfimo
fratre
ecclefic archrepiicopo Romim dirigente legatarium, ad fanapprobandis. Ait enim in ea pontifex fe illa de- Aorum apofiolorum limina audivimus, fie ut et­
cievtfTe tttim trimi/ ftdti AptfUlicn tttfxlta, grt
iam pridem audiendo, imroo dt legendo comper­
taito^at tffiafx. Quibus verbis defignari conci­ tum habuimus, eamdem ipfam pre ceteris Gal­
lium aliquod cleri, dt epifeoporum fubutbanorum barum ecclefiis catholice Religionis exordium ,
evocatione colleAum, neminem arbitror refraga·,( dt chiiftianr Religionis catholiceque fidei rudi­
turum, qui pontificum Romanorum ejus ctatis menta prima percepiffe per faoAorutn virorum
mores in rebus alicujus momenti decernendis Eucbarii , Valerii, Materni, dt ceterorum e»ancompertum habuerit. Annus dtmenfis habiti coe­ gelicam doArinam , quos tempore fuo prcdiAus
tus in ipfa bulla reAe exprefli defignant Janua­ beatidimua Petrus apofiolus ordinavit, & inflrurium menfem anni 973. En vero bullam ex au- xit, nec non illuc ad predicandum direxit. UnAore geftorum Trevirenfium archiepifeoporum in ^de totius ordinis nofirc ledis apofiolice confulcoUeAtone Monumentorum Manenti tom.1V. ac­ tu, gratuitoqne aflenfu jura privilegiorum, que
a fanda Romana matre Ecrlefia prefatis fanAis,
ceptam .
corumque reliquis fuccefforibus , ideft Agritio ,
PRIVILEGIUM BENEDICTI PAPÆ,
Maximino, Paulino, Severo, almtficis dt apoftolicis viris , a primordio ufque nunc authentice
conceiTa funt, quaeque etiam ipfius civitatis exci­
dtdit tpifeept Tixtderict Trtvirtrf.
dio, incendio aliquove calu confumpta approban­
Bnediiftti tpifetpat, ffrvtti ftrvorutx Dtt, certffi- tur, eidem Ί revercnfi ecclefix prcdiAoque fratri
xtii xoktt ή Cinfto fretrtbai aatvtrfii tpiftopn, noftro Theoderico, dt pet eum cunAis fucceftoac Mint digxiteiu, & trdinir catkoltcu vins , ribus fuis reconfirmare , recorroborare dt omni
prefntihu fcilutt & fxtxrii, ptrpetuM» fala- modo rellituere dignum duximus decernentes &c.
E Ut Treverenfis preful port quemlibet ordinarium
Ute.
legatum apoflolicc fedis in Galliam, GermaniamM»n< a^XUia, licet indigni, divine tamen dignationis vc deftinatum, primum inter alios pontifices lo­
Y
eratia difponente , beati Petri apofiolorum cum obtineat. Et fi miiTus Romane ecclefic de­
οι..,,, principis facratiffimam fedem, univerfaleque in fuerit , fimiliter port imperatorem, five regem
toto orbe magifterium fufeepimus , neceffe eft (edendi, fententiam edicendi, dt fynodale judi­
otanium ecclcfiarum , ut diligentifiimam follicitudi- cium canonice promulgandi primatum habeat ,
ncix ita continenter habeamus, ne carum jura auAo- ut pote in illis partibus vicarius nofirc fedi» a po­
ritate ejufdem apofiolorum principis, ceterorum- il olice merito cooftitutus. Neque enim dignum
que fucce(Torum ejus venerabilium patrum invio­ eft, ut illius ecclefic pre fui aliquo tempore ce­
labiliter ftatuta, & confirmata, nofiro minuan­ teris non habeatur prclatus, cujus honor in silis
tur ac pereant tempore; fed potius corroboratai partibus fub ipfo apofiolorum principe extititprsdecenter augeantur atque proficiant. Idcovcfirami mitivus. Pari namque modo lancimus, omnes m
res geflsr deducuntur ex bulla BenediAi VI.
C
pro juiibus ecclefic Trevirenfis confirmandis, dt

Λ.

47

BBNBIMCTO|

CHARTA EDGAR IS REGIS.

r. vi.

4t

£S* parochiis ejus degentes, fise ordinationem , & A dominationem , atque ditionem, per hujus no*.
■
■ ■■ promotionem cujuslibet ecdefiaftici gradus apon- Ars apoltolicc ledis precrptroois ieriem , hac
orauTi
ipûur percipientes , eidem ipfi matrici ec- pnelcnri I. mdiAione, 4 ufque in finem izculi
vlefin eptfcopoqne illius deb^fe canonice placere valituram. Contra quam fi quis agere pradumobfequt, & jure obedtre. Si qtytem decrero bea· pferit, & quod jufie, & canonice a nobia decre·
ti Cfcmbntis papal fuper boc ita cautum videftir. tum eA in aliquo infringere lentaverit, loat fe
• Cha tp. * St Vebtt tplfctft WO βΜΪΤβΒΤ , MVW preibpteti , ex omnipotentis, & pnrdiAi beatulum apoltolo111 ad Rafi draco·», /«IdracM»t «e rtltfti clerict ctnOt, temef rum principis , omniumque fandorum, ac deinde
***
f,,, prtncipft /ai· tee}erii erdnti, fim mferiern , noftra auAoritate damnandum ft anaibesiatixan·
4/y«e rtltqai pepuli, tribxi & hag«« «·» obtempe- dum, cum omnibus impiis sternis fuppliciis de.
revennt , a hneitibet fenile eccltfie Dei elttni putandum . Qui vero boc privilegium noftrum
erunt, dicente Detenet Slftt vet fpenit, nee /per- obier vare fideliter ftatuerit, benediAionis gratiam
ttit. inter bxc quoque omnia, quae ad fupradi- &
.. mifcricordi·
_
plenitudinem io celeftibus caftria
Asm Trcvetenfcm ecclefiam intra & extra civi-B inter eleAorum numerum efficaciter a Domino
tatem pertinere videntur, ideft ecclefias cum uni- Deo conlequi mereatpr.
Scriptum jper manum Stepbani notarii, feriverbs rebus fibi attinentibus, feu monafteria tam
monachorum, quam virginum, quas ex prreep- niarii fanAc fed is apoftoliae, in menfe Janua*
tir, live fcnpt s regum, feu imperatorum , five rio indiAione I. Data vj. Kal. Februarii per ma*
eorumdem fundatorum auAoritate, ad fe perti­ ppm Widonis epifeopi & bibliothecarii fanda
nent, & peninere debent, fit quidquid omnino fedis apoftoliae, anno, Deo propitio, pontifica*
ilh ipfa ecclefia ubique, & quoquo merito pof- tus domni BenediAt fandiffimi fummique pontifidet, & poffidere debet generaliter & fpccialiter ficis, & univerfalis vi. papae primo, imperii au*
concedimus , reformamulque prrfato Tbeoderi· rem domni Ottonis majoris x 11, minoris au­
co fiatri, & coepiicopo noftro, fuifque fucceffo- tem vi.
ribus ad perpetuam fanâs Trêve ren fu eccleiie
C ANNUM

CHKISTI

CANNUM

CHARTA

EDG

ARIS

RE

GIS

MaltnesburienG coenobio confe&a
Se induet clerieei fecxlerei ejeciffe, moeecbefpie vite regeleris indexiffe.
t»|utph hl·
0ar Crofl.

E

Co Edgarus totius Albionis bafileus, necnon Ceifdem me potiente conviâa, monafteriali a me

maritimorum, feu inlulanorum regum cir* reddita eft ului , anno dominice incarnationis
cumhabittntium, adeo ut nullius progenitorumnongentcfimo fepiuagHhnoquarto , regno vero
meorum lubjedione, largiflua Dei gratia fuppe- mei decimoquarto , regis couverfationis primo .
Mtlmtibuntnfii,
lente, fub>imatus, quid imperii mei potiftimum
Regi reg· m dono darem, tanti memor honoris,
folenius Ixpe traAavi. Pir igitur fautrix devo­
SUBSCRIPTIONES.
tionis pervigili meae fludiofnati lupeina lubito
infmuavit pietas , qurque in regno meo fanda
Ego
Edgarus totius Albionis finitimorumque
reftaurare monafteria , quae velut mulcivis icincum figno
fanAc Crucis iftud
ra mllri, dulis, canofifquc tabulis, tigno tenus vifibiliterp regum
— bafileus
------- -----o
■•««peel··-dnuta, fic ( quod majus eft ) intus a icrvitio chirographum confirmavi.
Ego
Dunftanus
Dorobernenfis archiepilcopus
Dei ferme vacue fuerint negleAa. Idiotis nem**
n
pe cleticis ejeâis, nu'lis regularis religionis di- iftud donum regium bagic Crucis tropbato cor·
icipbn· iubjcAis, plurimis m locis fandioris fe­ roboravi.
Ego Ofvvaldus Eboracenfis arcbiepifcopus fub·
nei, fcibcet monachici habitus, praefeci paftores, ad ruinofa quaeque templorum redintegranda fieri pis.
Ego Atbelvvoldus epifcopus WintonienCscon.
opulentos eis filfalium munerum exhibens fumprus. Quorum unum nomine Eluricum, virum fignavi.
Ego Lefwinus DorcaciftrenCs epifcopus con.
in omnibus ecclefiafticum, famoGftimi conditui
cuilodem coenobii, quod Angli bifario vocitant fenfi ou «nate Mddc.nelsburh. Cui pro commoditate b Ego Alftanus epifcopus Londonienfis annui
Ego Turketulus abbas Croylandiat lubnoanime mez, ob Salvatoris noftri, ejufque
kmper virginis Mariae, necnon apoflolorum Pe- tavi >
Ego Athelgarus abbas novi mooaftcrii Win·
iri, & Pauli, Aldelmiquc almi przfulis, hono­
rem, particulam terrr , & nominatim terram cum tonite approbavi.
Ego Adulpbus abbas Burgenfis collaudavi.
pratis, & filvis , munifica liberaiitate rclittui .
Ego Alferus dux adfui.
Hsec a ptzdiAis accommodata clericis a contenEgo Atbetvvinus dux adftiti.
• .i Sdn- txfo injufte poflelTa eft * Edolnoro; led fuperEgo Britboldua dux alpcxi.
nodw.
ftiiiofa fubtil'que eius difceptatione a fapicntibus
Et alii.
jneis audita, ft coofliâationc illius mendoia ab

M.lu>

<t«

ANNO
CH RUn

VITA

CH*“TI

49

VITA BENEDICTI

5®

P. VII.

#»·

>»»
VITA

BENEDICTI
fMMlo

*

PAPÆ

VII.

Enedi&tn hujus nominis feptimus , omnium
<
A fuc, depofitaque ferina crudelitate, leni jugo Do-

fuffragio anno Chrifti 975. creatus eft "
Ro" ­ mini colla fubatittam. Λ qua ergo praùra UnBmanus
pontifex» quando auxilio Albericorum garorum
,
gente mulis precibus

ipfe invitabar re-

de quorum familia ipfeeiat, adjutus, tyrannum, nire, aut midbs meos in opus evangelii illuc di­
& invaforem throni apoflolici Bonifacium ab ur­ rigere. Ad quos dum tranfmitterem fatis idoneos
be difcedere, fit pontificatum deferere coegiflet . viros ex monachis., canonicofque presbyteros, at­
Exemplo & auâoritate Leonis Oftienfis, qui li- que dc fingulis ecclefiafticis gradibus clericos, &
C«B···»·- bro 1. cap.4. Benedidum feptimum ejufdem no- vita, omnique converfatione illorum fic ordina­
kk
minis Benediâo fexto, nullo alio interpofito , ta, quemadmodum io geftis Anglorum didici ; tan­
fuccedifle refert , ego cum reverendif&mo & il* tum divina gratia frudum flatim miniflravit, ut
prKrde··) iuftrifiïmo ordinale Baronio, Bonifacio iNo feex eifdem nobilioribus Ungaris utriufque fexus
Bocdia. i
dis tnvafore e numero & fene pontificum expun· catholica fide imbutos, atque facro lavacro abluâo, eumdem Benediâum feptitnum fexto cogno­ _ tos circiter ' quinque millia Chrifto lucrarentur .
mine Benediâo fubjungo, ob caufas quas fupra 0 Chriftiani autem , quorum major pars populi eft,
qui ex omni parte mundi illuc tradi funt capti·
allegavi.
Hic Sergium Damafcenum epifcopum a Sara­ vi, quibus nunquam (oboles fuas licuit nifi fur­
cenis relegatum benigne excepit, e i que ecclcfiam tive Domino confccrare: modo certatim,. nullo
S. Bonifacii, five Alcxii, colendam tradidit: in obftante timore, offerunt eos baptizare, ft gra­
qua cum ille monachos collegiffet, reftitutaque tulantur omnes tanquam de peregrinatione fua
obfervantia monaftica annos quatuor illic egif- in patriam reduâi, quod Chriftiano more ora­
O»»ij ■». fet, fanâo fine quievit. Hujus temporibus Otio toria audent conftruere, & licentia percepta lin­
fecundus, dum poti obitum patris decem annis guam ligatam io laudem falsatoris prefumunt
imperium tenuiiTct, propter cladem fibi fuoque folvere. Ipfi enim barbari mira omnipotentis Dei
exercitui in Calabria per Grecos, & Saracenos operante clementia, quorum licet adhuc gentili­
illatam mcerore confedus, obiit Rome anno Re­ tate fine quidam detenti, nullum tamen ex illodemptoris nongeotefimo oâuagefimo tertio.
Crum fubditis vetant baptizari, œe facer dot ibus in­
Duo jj). f.«Otto tertius, quem parer adhuc vivens per Mo- vident, quocumque libet proficifci. Sed ita con­
e«<« .
guminum, & Ravennatem archiepifcopos Aquif- cordes funt pagani cum Chriftianis, tantamque
grant regem eligi & coronari procuraverat, in lo­ ad invicem habent familiaritatem ; ut illic videa­
cum patris defunâi fucceftit. O&avo menfe poft tur liai* impleri prophetia.* L"pm & agaar ρ·
flemur Jimi : Itf ύ îti nmfdtnt ptites. Fadum
B«i>«diâi mortem Or tonis , Beocdidus papa ex hac viia
•bit·· .
migravit decima Julii, anno Chrifti nongente fi­ eft ergo, ut penc cunda Ungarorum natio fit
mo oâuagefimo quarto, cnm annos novem fe- prona ad percipiendum fidem fandam, fed & alias
dem pontificiam tenuiffet. Sepultus eft in bafili- Sclavorum provinci* ad credendum prompt*.* ft
ca fande Crucis.
eft ibi theffis quidem multa, operarii autem pau­
ci . Inde quoque vifum eft, jam neceffarium el­
PILGTUMI LAÜRIACENSIS PRÆSULIS fe, quatenus fanditas veftra illic jubeat aliquos
epistola ad Benedictum pp. VH.
ordinari epifcopos, quia ft quondam RotnanoDrum Gepidarumque tempore proprios vti. antiPetit pallium, & privilegia cetera ecclefi* fur tifles eadem orientalis Pannonia habuit, & Mé­
alusconcciTa.· fidei fus confcflioncm mittit.
fia, meas fande Lauriacenfi, cui ego indignus
miniftro, ecclefi* fubjedos, quorum etiam qua­
OrdiMJ et wamur ckeriffititt preregét» JtnH* Kt- tuor, ufque dum Ungari regnum Bawariorum
h/m ftdu nntvtr/tli pniifia Bmrdifl», ΡιΙχηinvaferunt ficut prefenti cognitum eft aetati, in
m<j fttnfitt Ltutrucnfii fttltfa httettlu ftrvittr^
Maravia manferunt. Quod nimium grave, ac valFtdthtMirm ffttrnH' dtvtm^m Jrrvitune.
de onerofum eft mihi, ut mei pontificii parochias
folus praedicando circumeam, quibus neceffitate,
Otum fieri dignetur vobis, fumme facerdotum & adjutorii inopia cogor nunquam meam fubtrapraefui, quod fuper omne animi mei defide- here pnrfentiam. Ecce, dominorum amaiiflime ,
rium nunc deleâarer, & apoftolorum vifitarc li
­
hujufmodi
ecclefiafticis mancipatus officiis detimina, veftraque optabili
& .ca neor, ftne feciflemmoram fcpedids gentis con­
r·—··· peifrui prefentia,
r.
facie ad faciem , que lueris, ft internuntiorum c-verfioni, ire & proflerni ad veftra (anâiffima vecommitto indiciis, fanâiflimc
paternitati veftrae
n
"
ftigia diftuli. Legatos autem meos, pnefentium
coram rational'.* nifi quod a ncophyta Ungaro­ fcilicet portitores, ad veflram deftinavi ferenitarum gente huc ire prohibeor, apud quam foede­ tem: quos audire dignetur, quefo, clementia ve­
re pado, fub occafione pacis fiduciam fumpfimus ftra, & eorum, meifque mixtim precibus praebe­
operam exercere prrd icat mois. Hujus enim ter. re affenfum; quatenus pallium, infulamque pon­
ror gentis ex longo tempore etiam aliarum pro­ tificalem , quod ipeciale munus honoris ab hac
vinciarum praedicatoribus meae dimcefis hadenus ledc tantum dirigitur metropolitanis, quod etiam
•ditum daufit, ad quas nihilominus prstfentisop- mei prcdeceflores a gloriolis hujus principalis caportunkaa temporis ire me vocavit. Quibus Deus tbedr* primatibus accipere foliti erant, mihi ve­
omnipotent, quoniam folitafuapietate femperdii- ro hoc ipfum benigno animo per illos diriger·
perfa congregat, aperire dignatus eft januam cordis dignetur. Pariterque etiam privilegia apoftolic*
fui, diu claufatn : ut difciflb velamine duritie audoriiatis meat ecclefi* per eoidem miftos meos
Cmci/. Graeral. Tom. XIX.
D
ve-

N

BENEDICTI P. VII.

ji

Ji

veftris prefmtata facris obtutibus , more prade-Aergo tribus perfoms, Wa Filii perfona hominem
cefsoram veftroram .oborarifupplico, ft confirma- Iterum fine peccato pro liberatione geoens huma­
Maria
ri; ut hac apoftolica fandione, ft benedidiooe ni' , ex »*· viraine, novo ordine
·-- , novaque na­
munitas, mihi commifli populi gubernationem tivitate fumpfit. Novo ordine, quia invifibilia ia
canonice exequi valeam ; ft veftris ia die judicii divinitate, invifibilia mooftratnr io carae ; nova
rationibus imputetur, quod in illis finibus ex paga­ autem nativitate eft genitus, quia incorrupta vir­
nis nova ecclefia domino lucratur . Quondam ginitas, fit virilem coitpm neicivit , & fecunda
varia , ac perverfe .hsrcticotum fed· timenda Br Spiritum S. carais materiam miniftravit ·
ei enim Filius non perfooam hominis accepit,
funr , quos fspe contigit deprehendi , alio· ,
quibus prsfunt , errore ,fuo corrumpere , quos fed naturam . Naturam enim noftram io unita­
agnitione orthodoxs veritatis debuerant illuftra- tem fus perlons affumpfit: & idcirco Filius Dei,
re. Ut Imk tam peftifera de me amputetur fu- & Filius nominis unus eft Chriftus. In eo nam­
fpicio, folenne fymbolum catholics fidei f, quam que quod Filius eft Dei, «qualis eft Patri ; & in
ipfe teneo, ac doceo, veftto apoftolatuiprofiten­ eo quod Filius eft hominis , minor eft Patre dum falubre cedico.
Qui etiam ex quo
,
homo
___ eft,. .pro deltdis noftris
Confiteor, ft credo fiindam atque ineffabilem'B palfionem fuftinuit : mortique addidus ft cruci »
Trinitatem, Patrem, ft Filium , & Spiritum S. veram carnis mortem accepit. Tertia quoque die
unum Deum naturaliter elle, unius fubftantie , virtute propria fufeitatus de fcpulcro. Hoc ergo
unius natura, unius majeftatis , & virtutis: & exemplo capitis noftri, in hac carne qua nunc
Patrem quidem non genitum, non fadum , fed fum, & moveor, refurredurum me credo. Idem
ingenitum profiteor. Fons ergo, ft origoipfeeft autem Dominus & Salvator nolicr , perado re*
*
totius Τ’-initatis. Pater namque ineffabili fubftan- furredionis fus triumpho paternam udem repe­
tia Filium genuit, nec tamen aliud quam quod tiit, a qua per divinitatem nunquam receffit .
ipfe eft, genuit, Deus Deum, lux lucem. Filium Inde in finem fiecutorum venturus, judicabit vi­
quoque de fubftantia Patris, fine initio , natum vos, & mortuos, reddetque lingulis prout gelTit
ante fecula, nec tamen fadum fateor. Igitur non quifque in corpore, five bonum five malum.Ec­
ficut Filius a Pane, ita Pater a Filio eft : quia clefiam fane catholicam pretio fui fanguinis re­
non Pater a Filio, fed Filius a Patre generatio­ demptam , cum eo credo in perpetuo regnatu­
nem accepit. Filius ergo Deus de Patre , Pater ram . Credo & confiteor unum baptifma, in reautem Deus, fed Deus non de Filio . Si enim miffionem omnium peccatorum . Hanc ergo fiPater fuit
.
- ■
femper
habuit
Filium, cujus effet C dem profeffionis mes inviolatam me retinere, &
Pater Deus: ft ob hoc Filium de Patre
natum ab ea nunquam deviare promitto.
~
fine initio confiteor . Spiritum autem fandum ,
Qualiter ergo ex prxlibata fide idiotas erudire
qui eft tertia in Trinitate perfona , unum atque debeam , & ipfe in fufccpta novitiorum ecclefia
squalem cum Deo Patre,-ft Filio, credo efte convcrfari , referipto paternitatis veftrs cautus
Deum, unius (ubftantis, unius quoque naturs, flagito ut merear edoceri. Memetipfum enim ite­
nec tamen genitum, vel creatum , fed a Patre rum iterutnque fanditatis veftrs fidei , precibufFilioque procedentem, amborum eile Spiritum . que fubnixe commendo. Dignam autem veftrs
Nec enim procedit de Patre in Filium , nec de fublimitatis memoriam, quam tota per orbem fre­
sata> Filio tantum procedit ad fandificandam creatu- quentat ecclefia, ego cum omnibus mihi fubditis,
’.° M’ ram *: fed ab uttifque piocedere monftratur , votis Ac orationibus celebrare non defifto. Quid­
quia caritas, five fanditas amborum efte cogno- quid etiam burnani fervitii, quod veilram deceat
icitur, ft nec Patris tantum, nec Filii tantum, magnitudinem, ex me conferri poffit, totum,&
fed fimiliter Patris, ft Filii Spiritus dicitur. In ex toto, pro libitu voluntatis veftrs liberaltter
relativis vero perfonarum nominibus , Pater ad expendere, pater dilcdiftime, fatago.
Filium , Filius ad Patrem , Spiritus fandus adD
utroique refertur . Que cum relative tres perlo­ BENEDICTI PAPÆ VII. EPISTOLA
ns dicantur, una tamen natura , vel fubftantia
ad Gallos it Gunanos.
creditur. Nec ficut tres perfonas , ita tres fubftantias prsdico.* fed unam fubftantiam, tres au­ Laureacenfem, hoc eft , Patavienfem ecclefiam
tem perfonas. Quod enim Pater eft , non ad ametropolitanam effe decernit : hujus & Salislium, fed ad Filium; ft quod Filius eft, non ad
burgenfis limites conftituit : Pilgnmo Lauriafe, fed ad Patrem eft; fimiliter Spiritus fandus
cenii archiepifcopo vices apoftolicas delegat.
non ad fe, fed ad Patrem , ft Filium relative
refertur, in eo quod Spiritus Patris, ft Filii prae­ DihUiffitnit Λβίύ i» CinU» filii/ Hredtierte* fa­
ile Afagaa/tM KcUfie, d? Dietrie», faite Trtdicatur. In hac ergo fanda Trinitate tres per­
fonas unum Deum confiteor . Ergo non ipfum
Vfmtfi/ tnltfie\ etptt Adelktrt» fenite Megdtqui Pater eft , dico etiam Filium , vel Spiritum
bergtqfi/ tttltfi» ; feriae» avvda Grream’ faite
S. nec ipfum Filium , Patrem aut Spiritum S.
Ctlenie^fi/ tecltfie; etjM Fridtric» faite Jitv»·
fateor; vel eum qui eft Spiritus S. Patrem vel
nt^fit tttltfie /ed & Adelde# faite Brtnttnfi/
Filium dicere valeo: fed quod Pater eft, hoc Fi-g »ctl<fie, ertiitpifeipi/. rsrfr«rfMe draeiaa Otttni
lium effe , hoc efte Spiritum S. fine ulla ambi­
tfaitfifiue» ieepreteri Angafi», etje» etptti fu»
guitate pronuncio. Perfonas enim diftinguo,non
Hnrx» frectUntiffie* dect Beoverienm , nttnaturam Deitatis feparo . Tres erro illas unius
rifat cmitihu GtOi», ttfM Gtmeni» , &■#di^nt drcriM gretie preditu/ * ept/hlice ftdi/ · fr./.n.,.
atque infeparabilis nature perfonas ficut non con­
fundo, ita feparabiles nullatenus prsdico . Cum
nulla ante aliam, nulla poft aliam, nulla fine alia,
vel extitifle, vel quippiam operata .fuifle aliquando
credatur. Infeparabiles enim inveniuntur in eo quod
Portet juflis fupplicationnm petitionibus nos
fuot, ft in eo quod faciunt. Habetenim.Patcrnfemper faciles, & humiles exhibere : & prasternitatem fine nativitate, Filius «ternitatem cum
cipue cum frater·is religioforum confacerdorum
uadvilsle, Spiritus vero fandus •ternitatem pro- precibus follicitamur, qui paffim ab omni mundi
ceffionis a Patre ft Filio fine nativitate. De his termino teooreat ft regulam, itqop proprii offi­

O

cii

. <4,.·Μί— «VW«nara*·

B P I S T O L Æ.

Sj

di vigorem ab hac nniverlali fanda Romana ec-A fit priora fiot Salxborgenfibus, fit ideo anthoriuclefia, ejufque fortiuntur miniftro , vicario fcili- tivs, vel authorabiliora. Qua
~
conditio tettimocet beati Pttri principis apoftolorum: cujo» quam­ mi etiam apud (ocularia viget, fie prasvalet. No»
vis indigni, eju fidem tamen gratia fit dono , po> veto in hujufmodi coaftitutionibus omnem calu­
teflati fuccefiinMu, d ordini, cui voce dominica mniam atque contentioni» occafionem , Domino
dicitur: Te et Pftnu, & faftr keee ftirte sdr- adjuvante, facilepropulfamus, amhabos parochiis
ficeie tttltfiM» awM· . Quapropter dignum afti- ab invicem certis limitibus fequeftratis , & tamen
mavimus, affenfdm prabere congruis poftulatio- apoflolicis fandionib» ubique ftabilitis, quasnonibus reverendiflimi archiepifcopi, quas per pro­ firum eft Temper defendere, fit fecundum evanhabiles perfooas nobis intimavit , rcfponfalium gelicam fêntentiam nihil ex eis folvere, fed ad­
fuorum duorum presbyterorum, quatenusfibipal­ implere . U ode ergo audoritate fit poteftate B.
lium , fic metropoliranum honorem catbedrsfus, Petri principis apoftolorum, atque exemplo bea­
finds Lauriacenfi ecclefis reftiiueremus , confi­ torum pontificum fcilicet prodecefforum noftroecclefiam . ,
nio Ungrorum adjacenti : quod omnino nos ei- rum,. eandem fandam Laureacenfem
_
_______
dem ecclefia debere tcftautur antiquitfima fecum ejufque redores jam archiepifcopos, amodo perapportata privilegiorum teftimonia. Io quibus e Bpetim ab omni Sazburgenfis ecclefis ejufque prenim continebatur, quod state pontificatus beati fulum fubjediooe ac ditione abfolvimus ; d hoSymmachi hujus aims fedis apoftolici prxfulis , nore metropolitaoo
......
fublimamus. —
Bt fient
moder­
prsfata fanda Lauriacenfis habetur ecclefia me­ nis temporibus fandas memoris Agapitus papa
tropolis : fit in quantum tam exinde quam etiam terminos earumdem parochiarum ab invicem dtde paftiooibus beatorum martyrum, qui illic plo­ ftinxit, fit fic ipG diffinimus ; ita quoque ut fan­
res io tempore perfecutionis pro fide Chrifti va­ da SakbwgenCs ecclefia fuperioris Pannonia epi­
riis fuot tormentis muldati, colligere poffumus, feopos habeat fuffraganeos, quibus ufque huc fui
ex omnibus ecclefiarum dimcefibus Pannonis , pontifices praeffe videbantur, cum tanta talique
haec antiquitate , fic archiepifeopii dignitate efle dicecefi, quali hadenus in inferiori ufi funt Pan­
primitiva creditur : qus jam multis retro adis nonia: fanda autem Laureacenfis ecclefia in in­
temporibus cx vicinorum frequenti populatione ferioris'Pannonis, atque Mafia regiones , qua­
barbarorum deferta, fit in folitudinem redada , rum provincia funt Bavvaria atque Maravia, in
nullum Chriftians profetlionis habitatorem me­ quibus feptem epifeoporum parochis antiquis temiribus continebantur, fuique antiftite»
minit, ufqucdum iovidiffimus Auguftus , fit pa- poribos
antiftit archiepiter gratis, genitor quippe pii imperatoris noftri,Ctcopalem deinceps habeant ,poteftatemi, cum tan­
quem adhuc fupereffe, fic diu dominari mundus ta taliqae dicecefi, quali hadenus in fuperioriufi
exoptat, bellico tropharo eorum vires retundit . funt Pannonia. Quibus utique in fuperni * prsNunc autem, quamobrem votis exultaotibus in ceptis injungimus , ut juxta beati Gregorii de­
laudem omnipotentis Dei erumpimus , non fo- cretum, Anglorum archiepifcopis diredum, alter
lum fspe dida fanda Lauriacenfis ecclefia, ho- illorum qui prior fit io ordinatione tempore, fit
ftium ceffaote terrore, cum accolis fuis pice, & quoad vivat, prioratum teneat fit in ordine. Pe­
tranquillitate potitdr : verum etiam ipfi dudum nitus enim determinatis utriufque ecclefia dicecefiinimici, illum quem perfecuti font more gentili, bus, omnique exclufa altercandi occafione.* cano­
jamjam Chriftutn baptisait profiteatur , & facer- nica fub diftridione interdicimus, ut neuter ea*
doies modo habere defiderant, ac prout fcire ru­ rumdem ecclefiarum archicpifcopus invadere alte*
des poterunt, venerantur ; & ecclefia» quafdam rius parochiam prsfumat, vel quibufeumque jur­
in fua terraj, quas patre» incendio dederant , giis aut difceptatiooibus fuper diffinitis a nobis
pofteri reftaurare videntur . Hac ergo luadente modo rebus alter alteram follicitare audeat. His
ratione : quod prsnominati fande Lauriacenfis igitur fedatis, venerabilem confratrem noftrum
ecclefia archiepifcopi poftulatio, antiqua apoftoli- DPilgrimum archiepifcopom, canonicis literis mu­
ta authoritate commendatur; fic prsterea , quod oiium, fedi fanda Laureacenfis ecclefia inthronicum jullum effet, pariter etiam utile vifum eft, lavimur, palliumque ei fecundum antiquum e/ufut ad frudificandas Deo gemes, ex novitiis cul­ dem ecclefia ufum direximus : atque in provinciis
toribus fidei Ungrorum, atque Maravorum, five Bavvaria, regionum quelque inferioris Pannonis
etiam aliis mulQs provinciis Sclavorum fus pa­ five Mcefic, & in contiguis fibi Sclavorum natio­
rochis finitimis , illic ordinatis epifeopis fecun- nibus circumquaque manentium, noftram apofto
*
dum quod antiquitus * depofiti erant , eis hunc licam authoritatem, & vicem exercere committi­
«poiui. H. conftitueremus archiepifeopum. Quoniam autem mus atque delegamus: quatenus illic, more ante·
Salisburgenfis ecclefia metropolis abufa eft fubje- cefforum fuorum fande Laureaccnfi ecclefia ardione lands Lauriacenfis ecclefia , pontifici ob- chiepifcoporum, habeat poteftatem presbyteros ,
literata fit attenuata fua dignitate ex devafiatio- & epifeopos ordinare , atque conftituere , & rX
ne barbarorum, quam propterca perceptis apofto- pradidis gentibus fua fanda prndicatione parare
licis privilegiis nequaquam patimur privari : cum domino plebem perfedam.
W,

ASM,

xV^iv». xWB<M. ΛΟΚ, ASM. xVWtwV..

mr Wr W*' WjN1 vqA' WsM

ASU. ASM. AJWjAJWÎAAA

WW ’vMRF’vVc ΜφΡ MdW MbfF 'J

tr AD EPISTOLAS BENEDICTI V 11. P APÆ L AB BE A N AS

ADNOTATIO CRITICA.
Ks Sm»l T TNicam Benedidi VII. epiflolam affert Lab-Ehas literas adferiptas fuiffe, cum ad Benedidum
Mafl m kJbeus, eadetdque pontifex juftisPiligriniLau- VL , non vero ad Benedidum VII. referende
*'_7t
reacenfis epifeopi petitionibus annuens divifioois fint, ita ego in meis ad Pagiumanimadverfioni“·*’'· terminos inter metropolim Salisburgenfem , & bus ad A. 479. 9. evici.
Laureacenfem cooftituic . Sed non fuo authori
Has literal Piligrini archiepifcopi Laureacenfis
CrnriL ffcMraf. Tom. XIX.
D a
epi-

55

BENEDICTI PAPÆ VII. EPISTOLÆ.

jd

fcg» epiflola refponfivss, magno errore Bendiâo VIL A VL qui anno 973· A deinceps faeris prafeit tri ,
trik..; cenfeo, eum revera a Beoediâo Vf. ieri buanda
1—font,
Λ*“· &
* a* Beoediâo
■—u.j*.. Vtt.
vu cui bucafquc
*.—r— anWo"*
adfcriptac fuerunt abjudicanda. Qpamquam enim CHatsri
anno pt« fuerint, quod rallo negotio demooftro. Di
*"·
Cfn^TI Γί®” ,aot a<*
Gtrmaaiam epiieogos , Beoediftum VII, anno 974. cepdTe fupra in
ac inter ceteros ad^Gerooem epiicoputn Cok>- nota ad A. ç7y. 3. ottendtanus, ab exitu tamen
anni
iUius
exordium
ejus
duci
oportet
;
Gero
nienfem. Gero autem deceflît anno 974. die III.
Kal. Julii, ut aderit annalifia Saxo Eccardi ad autem dimidio ejus anni dcceficrat
eumdem annum . Suo igitur au't hod BcnadiAo

^•BENEDICTI

VII.

E

P

1

S

T

&
OLA

PRÆFATIO COLLECTORI S.
A que
quz de aliis Romanorum pontificum epiftolis
epifiolis monui ; hare
bare pariter de epifiola hac Benediâi
VII. arbitror repetenda. Nimirum pontificis hujus , quemadmodum Ac aliorum epifiolas alias
me facile potuiife colligere, nifi ea mihi propofuiffem tantummodo afferre, cx quibus momenti ali­
quid ad ecclefiafiicam htfioriam accederet. Eo confilto duâus unam hanc Benediâi VII. epifioiam,
(eu bullam affero, pro Corbejenfibns datam, in qua & vetera cœnobti illius jura afferuntur , flt
pontificalium infiguium ufus in certis per annum folemnibus abbati ejus monafierii conceditur , cu>
jus concelfionis exemplum, vel novum prorfus tunc fuit, vel (ane non commune, & fere fingulare. Affert bullam hanc Lunig Spicileg. pag. 80. fignaturque Benediâi anno VII. indiâione IX. im­
perii Ottonis XII. legendum tamen XIV. quem agebat Otto imperator auno 9S1. quo bullam il­
lam (criptam annus pontificis & indiâio demonfirant.

E

AD LIUDOLPI1UM ABBATEM CORBEJENSEM
Ctrbtjtnji! wwafttrii jure finfirmai & ptntificalin frnnmtnla nbbati concidit.
Brnedrilnr tpifcopMi-t ftrztn [trvornnt 'Dei, Lindo/· B quz a regibus, vel ducibuj[ , & a ceteris chripb* , leltgiojo ebbtti joniln Corbtjetfif tcclefi* , Hianis ad eumdem teitettim locum largita atque
noftroyte dilefiiffimo fin» , Jiufynt Jttcttffonbus in oblata funt , aut inpotlcrum illi conccffx fue­
rint firma Habilitate przdiât monafierii exillenperptmnm.

UM lummt apoflolicc dignitatis apex in hoc

Spici.,

da, atque in perpetuum (latuimus permanenda .

nitore dinolcitur prrfulge- Concedimus etiam , & confirmamus apofiolica
Crc,divinicumprofectus
in exercendis Dei laudibus fui impen-auftoritate, ut de alio monalterio abbas ibi oon

tius (luduit laboris exhibere certamen,- ob hoc de­ confiituatur ; (ed ipfi fervi Dei fecundum regu·
bita nos ejuldem apoilolicz palloralis compulit lim beati Benedicti viventes, etiam cx fua pro­
iollicitudmis cura, quidquid ad fiabilitatem pio­ pria congregatione potellatem eligendi abbatem
rum pertinere dinofeitur locorum ubertim pro­ habeant. Infuper etiam concedimus, ut in prx*
mulgari, & apotlolicz iniliuitionis cenfura con­ cipuis fetlivitatibus, idefi m natali Domiui, at­
fit mari. Igitur quia pollulafti a nobis, quatenus que in Epiphania, £< purificatione fanfiz Mamonafierium S3. Martyrum, protomartyns Ste- riz, die refurreâionis, & akenlionis , penteco*
phani, atque Viti martyris in loco, qui dicitur fie , & fefiivitate S. Joannis B^ptiftz in nataCo<bc;s , privilegiis lcd is apollolicx, & infulisC linis apoilolorum, in fetlivitatibus S. Mariz &
decoretur, ut tub jurifdiftione lande nofirz fe- Sanftorum, quorum meritis jam diâum mona­
dis, cui Deo auitore defervimus, ecclefiz judf- fierium dedicatum efi , abbas ipfius loci intra
didionibus fubmittatur : pro qua re piis defideriis miffarum folemnia dalmatica , & fandaliis uta­
faventes hac nofira audonrate , id quod pollutes tur. Si quis autem, quod non optamus, nefario
etiedui mancipamus, &. omnem cujuslibet eccle- aufu prziutrpferit his , que a nobis ad laudem
fiz facetdotem, in prztato monallcrio ditionem Dei pro Habilitate jam difti monafierii fiatuta
quamlibet habere, & audoritatem , prater fedem funt, refragari, aut in quoquam tranfgredi, fetat
apollolicam ptehibemus: ita ut , nifi ab abbate fe anathematis vinculo innodatum; & Diabolo &
niooailern fuerit invitatus, nec nudarum ibidem ejus atrocitfimis pznis, atque cum Juda tradito­
folemnia quifquam pretumat celebrate, omnimo­ re Domini noilri Jcfu Chufii «ternis inccqdiis
do fiatuentes, apollolica Centura fub divini judi­ & fupplicio concremandum deputamus a Domi­
cii obteltetione, 6c validis, atque atrocionbus a- no. Qui vero pio intuitu, & in ominibus exti­
nathematis intetdidionil us , ut nullus unquam terit cufioditor huius noilri apotlolici condituri,
,ptzlumat, quacumqtte dignitate fit perditus vel ad cultum Dei refpicientis, benediâionis grapotefiate , vel etiam quzeumque magna parvaqucD tiam a mifericordiflimo Domino Deo multipli­
pertona in eodem monalterio vel ejus caufis in­ citer confequatur, & vite «ternae particeps affi­
cumbere, aut de rebus & poffeffiombus, vel qui- ci mereatur. Scriptum per manum Johannis no­
quid ad illud monafierium pertinere videtur , tarii noilri , & facrofanâz Romane ecclefia ,
quoquo modo auferre, vel alienare; promulgan­ nonis Aprilis indiâione IX. Datum per manum
tes nempe, & hoc audoritate beati Petri apofi·- Stephaoi epilcopi & bibliothecarii fanâz fedis
lorum principis, coram Deo, & terribili ejus fu- apofiolicz, anno, Domino propitio, pontificatus
tuto examine per Jioc nofirum apofiolicum pri­ Domini noftri Benediâi fummt Pontificis & uvilegium atque conftitutum fancimus atque de­ niverfalis ecclefiz papa in facratiffima (ede beati
cernimus, ut loca, quz ab abbate quolibet in eo­ Petri Apoftoli feptimo, imperante Domino nodem monafierio commutata, vel etiam concéda fiio Ottone coionato , anno imperii ejus XII.
funt , nec non & aliz laicorum poffefiiones, quarto nonas Aprilis.

CON-

Π
ANNO

•4 M. Ckr.

■ ”· *■ ··

CONCILIUM

ROMAN Ü M.

jt

awijvaaviiawim aini<miainiTn.<iw>'m>iSw><twiAWi.m-4>w»aw><iw»____
λΝμο
CONCILIUM
IN Q.00 fONtpacrus VII.

ROMANUM

“ST

Antium kxcommunicatua,

Habitum aeno

dcccclxxv.

Enediffus VII. ubi ApoAolicam fcdem ade- A reperdu r<, sue ejat filiat Sttpbanat S. Λ. E. dfeww asvdrri tih prevalat tic. Porro hujus fynodl
adverfus Boutfacium VII. meminit etiam Gertentia perculit, uti difcimus ex Epiftola Adal- bertus Remenfis Archiepifeopatus invafor., in
beronis Remenfis Archiep. 0t Step ba ni Romani Adts Re menfis Synodi a fe, vel fuo juffu fcrtdiaconi ad Theobaldutn Epifcopum Ambiancofem, ptis; Succedit Aaatu, inquit, fe Pentifaatatee barmox in RemenG Concilio afferenda, in qua Ste­ rendant MNaAraav ( nempe Benediâo Papa VI. )
phanos 0c Adalbero in Concilio Re men G con­ Malefaciat (its Bonifacium VII. appellat ) «ra­
gregati 8. Cal. Odob. eumdem Theobaldum ex­ flas ntartriee tteqaitia faperant , & jane prient
communicant , quod alias ab Hugonc pfeudo- PenhJÎcit fan’atne craentar. Sed (tient bit fagatat,
Archiepifcopo RemenGs ordinatos fuiffet , fit tJ >» avqpu fjnada danenatat efi . Denique ejuf­
praienti iynodo iniercile reçu la (Te t : Et ^a»nia»et dem fyoodi ment io in epitaphio Bcncdidi VII.
inquiunt , jadici» dentini Benedict VII. Pape in a Baronio an. 984. n. 1. recitato.
[ynada , f«4 Banifaciat dannatai e/l , iacuraAi/ii
ptuseft, Synodum celebravit, in qua BoB
aifecium VII. Antipapam excommunicationis len­

«•CONCILIUM

ROMANUM

<«· Trtvirtrfntia rpifceperaae jera iterant ceafrntantar,

4 BnediHa VII. pantifict tmaa ejat friat», Cbrifli 975. ceUkratane .
X» SuF-pt.
Maȟ T. I.
ru ·ι»>.

Nno 97$. Januario menfe Benedidus VII. Beft habitum, tit illis verbis indicatur : Nat turn

fummum facerdotium jam tenuiffe cOr.tra
APagium
, ferius illud repetentem , in mea ad Pa·

gium nota ad eumdem annum num. I. demonftravi. In hoc ipfo vero pontificatus exordio , a
Theodorico TrevirenC epifcopo rogatus, juraeccleG® fu® prsfenim in cellam SS. Quatuor Co­
ronatorum de Urbe afferuit . Qua in re confe­
renda, vel confirmanda concilium ex Romano
dero & epifeopi; Romano4 pontifici aftiftencibus

aaHaritate B.
_ Petri Apejlelernm
Apaftelaraiu principi
principii grata it»qae facerdetam, clcrictrantqae , tit infant Etntana
plebit affenfa tic. PerGmilc eft igiiur concilium

iftud alien in eadem caufa a Bcncdido VI. col­
lege, de quo ad annum 97J. Annus vero poflerioris hujus fynodi in eadem Bcnedidt bulla
ext'reftuk ('gnat annum 975. En bullam ex geftis Treviienfium archiépifcoporum ex Martcnc
Veter, monum. tom. IV. col. 154.

ÇâpBENEDICTI

PAPÆ

VII.

Balla pr» Trevtrenfii arcbiepifcapatiu jaribtu

ttMinna T)Encdi£tas epifcopus, fervus fervorum Dei ,CRomane plebis affenfu eidem S. TreverenG ec-

^0· *iv*"’
cq|

>,«.*

charitfimis nobis in Chrillo fratribus uni- elefie cellam quatuor Coronatorum condooaffe
verfis epifeopis , ac totius dignitatis & ordinis in perpetuum poflsdendam
-- , cum omnibus appen­
catholicis viris, prsfentibus fcilicct & futuris , diciis fuis, aquis fcilicct, aquarumquedecurfibus,
perpetuam falutem. Quia licet indigni &c. Un­ pratis, pafcuis, vineis, filvis, cultis & incultis ,
de omnium tam prsafentium , quam futurorum curtibus & manfionibus. Qu® omnia eidem fra­
fanâitatcm, & induftriam node volumus dc fan­ tri uoftro Theoderico S. Treverenfis ecclefi® arda fratris noftri Theodorici fande Trcvirenfis ebiepifeopo vicarioque noftro cariftimo in parti»
ecclefi® arcbiepifcopi primatifque, noftra prede- bus totius Galli® & Germani®, ac per eum eun­
ceffprumque noftrorum ab- exordio chriftianitatis di» fuccefforibus in perpetuum poifidenda , te­
per beatum Petrum conftitutione, totius Galli® nenda, ac ordinanda per hujus noftr® apoftoli& Germani® in eumdem apoftolorum principem cx precept ion is feriem tribuimus , quaccumque
devotione , qui in fua fede, ecdefiam Chrifti eadem cella ex diverfis donationibus fidelium
gloriofius gubernando multa monafteria, qu® uf- authentice fecundum legem Romanam poflidet ,
que
manferunt , um.u«
deferte ·»>.>»reftau- vel jure po(fidere debet, data videlicet , 0c uf—
«|wc ad
aa fua
,u· tempora wau.ciuu,
1rando, beatorumque apoftolorum limina cctensDquc in finem fxculi quoquo pado danda , feu
fiepius, nullo longioris vite periculo (eu labore per violentiam inimicorum eidem cell® ablata ,
territus, liberaliffitne vifitando, nobis ad hocuf- (eu per incuriam commanentium in eadem cella
que complacuit, quod eidem fusuue
imue ecclefi® perdita ex integro, & ad integium eidem fratri
inferre juftum noftro Theodenco S. Treverenfis ecclefi® archiepoftidenda in perpetuum aliqua coni
«luceremus. Qpapropter notum fit omnibus, nos pifeopo, digniftimoque noftro vicario in partibus
cum audoritate B. Petri Apoftolorum principis, totius Galli® & Germania, unirerfifque fuccefgratnitoquc facerdotum , Hcrkorumquc totiufquc foribus fuis per eum a prefenti indiâione III.
bea-

CONCILIUM

59

<o

W beati Petri Apoftolorum principis noftraque per-Anarii fanâa ledis apofiolic· in menfe Januario·
—- ------ .OMttimas auâoritate. Contra quam fi quis age- indiâ. III. bene valete.
Λ·η&
Data XV. cal. Februarii per manum Wido- c
CMKtsri re Pr«fumP<eri‘ » & quod i“ft« > & canonice a
n nobis decretum eft i io aliquo infringere tenta· nis epiicopi & bihliothccarii S. Sedi» apoftolicar,
vent, fciat (e ex Omnipotentis, fit prasdifti bea- anno Deo propitio, pontificatus domni Benedi­
tiflimi apoftolorum principis , omniumque fan- ct feptimi pap· primo, imperante domno piiffi·
r
âorum , ac deinde noftra anâoritare damnan­ mo principe augufto Ottone a Deo coronato
dum dtc.
magno imperatore anno VIII. indiâ, III.
Scriptum per manum Stephani notarii regto-

<
UT R A V E N N A T E N S E

CONCILIUM

Pre fimoma i» fleffione «lAataw coenobii S. Joameit Svangelifa Parmeifii vetanda t Anno
circiter 976. ai epijcopit ejut provincia celebratum.

E hac fynodo ita ego in meis ad Pagium BpKMuaav, aut aliunde abbatem cnflitueret , anathematic jocule feriretur. Hec author de Joanne
confccrato a Sigefrido II. qui
tenfis, de qua h«c author cozvus vitae S. Joan­ Parmenfcm epifeopatum non citius quam anno
nis abbatis Parmenfis vulgate a PP. Bollandia- 973. adire potuit. Cum autem Joannes i fte p<>ft
nis ad diem 21. Maji pag. 179. Aavrnaam per· adminiftratam abbatiam feptennio , anno 982.
rexit (S. Joannes) atque ibi t» faniia fynodo fub, obierit, ut correâo errore, qui in aâa ir repût,
ter confirmante arcbteptfcape cum eaterii ceepifcapit probant Bollandiani, hinc liquet fynodum Ravendecretum ia pronomina to monafterie ( S. Joannis
natenfem non citius anno 975. nec fenus anno
Evangelifta: in fuburbiis Parmie) tali ordine con, 9S2. celebrari potuiffe . De hac fynodo nihil
fcripfit, ut fi qun unjutm ex fuccefforibut fuit per apud collcâores.
noti» ad An. 976. 5. dificrui. Hoc circiter
Danno
celebrata fuit fynodus quzdam Rarenna·
in abbatem jam

CONCILIUM

CONSTANT1NOPOLITANUM
Q.00

Basilios

De po G tus fuit anno (a)

patriarcha

mcccclxxv.

fub Bcncdifto papa VII.

N hic fynodo , quz tcfte Curopalate habita fuit indiâione tertia , Bafilius patriarcha erimi·
nis accuiatus deponitur, & ia locum ejus fubftituitur Antonius Studites . Barouius anno 97 J.

I

num. 10.

CONCI

U

IN QOO ThEOBAL DtJJ

M

REMENSE,

EPISCOPOtS

Ambianensk

Ecclcfiz ufurpator, cxcommunicatus eft , przfidente Stephano diacono Benediâi VII. papae
legato, celebratum anno Chrifti mcccclxxv.
Epiftola Adnlbertnit Remenfium erebieptfeopi, (f Stepbani Amvavi diaconi, A
Tbeobuldum epijcopam Ambionenfem.

N vetera te dierum malorum, vide tandem qtfid D Kal. Oftobr. interefTe recufas. Convenerunt pro
: ooftrene ut te reverendi medici , qui morbos tuos optime
divinarum noverint, tyrannicam fcilicet vim qua .infulatus
atque humanarum ? Sedem apoftolicam appella- es contra reginm velle, ac illum tuum pfeudoarfti, nec adifti. Lueras pecunia, & mendacio tuo chiepifcopum * cum epifeopis excommunicatis , * »<·>< HrRome editas, a te accepimus xi v. Kalendas Au- qui fuarum manuum impofitione vel ut quodam
gufti, plufculum in te quam pro te continen­ contagio te infecerant. Et quoniam judicio dom­
tes. Cui fynodo nec interfuiflcs, nifi interpoGta ni Benediâi VII. papae in fynodo, qua Bonifaconditione refervandi honoris: quod abefte fuit , cius damnatus eft, incurabilis repertus ea , nec
non adefie. Cur latitas ? Cur fanâam fynodum ejus filius Stephanos S. Romane ecclefie diaco­
fugis t Ei que aâa eft v. Non. JuL exhibere te nus mederi tibi praevalet : velut morbidum &
nolmfti : & prefeoti, qu« dcnunciata eft agi vm. morbofum hircum feparamus te a grege domi­
nico,

lucri tua tibi contulit abfencia
Iabutaris
patientia, contemptor legum

( «) Ba filium Patriarcham CP. an. 974. dejettun oflcadant Zooaras, au i ait, eum pefi fuudriemum» fua defiea de 19 ajir, cum de iis , qua» anno 974. |efta funt, loqui·

tw.enh loco motum eftt, & Leo Diaconus, qui
Cur. PafiiN ad -A». Cb. pjj. η. IJ.

«Mwrcm
VVINTONENSÊ
.^α^ΓαΊ^
& «x^autboritat· omnipotentis , & S.Achicpifcoptu interfui , & firmavi com reliquis.
ΑΜΝΟ Maria , fan&iqoe Petri principe apoftolonim ,
ANNO
CHRISTI
CHAUTl dbaMMiMM w, * cxcommamcamus, facriique li­
Nota Jacobi Sjxmomdi S. J.
»»»·
minibus ccckfia «cuna, nique adveram tui re­
cognitionem * & dignam fatisfadiooem.
Sententia ha jut exe»» lam ex veteri libro deleri*
SUBSCRIPTIONES.
Ego
nus ad
ftatuto
Ego

Stephanos Tante Romana ecdefi* diaco­
vicem domni Benedifti Papa VII. huic
pnefui, & prefcripG.
Adatero tante Remenfis ccciefia ar-

CONCILIUM
SOI

SANCTO

ptum, Andren Querçecani diligentia debemus. Annum
autem ex conieAura illum adlcriplioMU, quo conflabat
damnatum a BenediAo VII. pulfumque ab apoilohca
fede quam invaferat Franconem , qui Boni fac ius dice­
batur . Tbeobaldum porro .nte anoot fere triginta epifcopum Ambianis ordinatae Hugo pfeudoarcbiepifcoput
Kemenfis. Quam ob caufara excommunicatus jam fue­
rat in fynodo Trevirenfi, cui Marinus legatus pntfait
anno pqp> & nunc iterum eadem lententia percellitur.

VV1NTON1ENSE,

DoNSTANO CaNTUASUJE

AXCH lEPHCOro,

In interftitio regnorum Edgari, & Edwardi martyris regum celebratum.
In qn* dem «errime centenditur de clericis nueretis menecbifve preferendri, imeg» dominice pro monecbu dicitur elocute, & centroverfiem pretimu diremiffe , profentibus Edgbr* rege cum fu» cenjuge ,
fonti* Dunffen* ercbiepifcept Centunrue, eunt ceteris epifctpit, obbotibui, &c. Eifsr* principe Merci*·
rum, Etbelwin* dece erientelium Anglermn, Elfweld* fu* germen», Britbnetbo cernite , eam nobili­
tet* tofini regni.

E b*c cencili* bos Binior « Bertni* : DumB viam Dunftani afseruit efse veram, fic dicens :

Anglie clerici non latis probat* vite opera Abfit hoc ut fiat, Abiit hoc ut fiat ; Judicaftis
Dprincipem
flt optimatum, abbates eorumque mobene,
­
mutaretis non bene. In cujus rei memo­

G<··
bb· ·· *·

nachos optime viventes e mons ft eri is ab Ethe- riam, in capite refedorii ejufdem monafterii fu­
vvaldo VVintonienG epifeopo aliifque regibus & per capat Crucifixi fic feribitur :
viris pie fundatis ejeci flent, eorumque bona inHuween* mere crux prefenr edidit ere
vafiffant: delatum eft negotium ad Dunftanum
Coelitut effete', que profpicir bic fuberete.
Cantuarienfem epifeopum , qui fynpdum apud
VVintoniam congregavit, in qua circa medium
utriufque partis ditputantis conflidum, inquit
Hujus litis, & ipfius fynodi, ente Melmesburium
Metfbeur VViJimtuuflerienJii , imagoj dominica , meminit Edgeri foculi vicinius Florentini F Vigor·
qu« altercantibus aftabat in ecclefia, expreffe lo­ mnfii t ttx mirecedi. Cujus, inquit, fcilicet Eodcuta ita allegatur : Non fiet, non fiet : judicaftis geri, decefsu totius regni flatus eft perturbatus,
bene, male mutaretis. Qpare (inquit idem Met- & poft tempus laetitiae, quod illius tempore ftatbeui) clerici, omoeique eorum fautores , elin- bat
... pacifice,
_______ cœpit
t
__
t
tribulatio
undique
advenire ■
gues redditi, nullam deinceps monachis contro-CNam princeps Merciorum Alferus , quamplurefverfiam moverunt.
que regni primates, magnis obaecati muneribus,
Hebetur in bem fententiem vetn/lioris exi barito­ abbates cum monachis de monafleriis, in quibus
tis feriptor Wilielmur Melmeiburiur, qui rem fic
rex pacificus Eadgarus eos locaverat , expule­
memoret : Defundo Eadgaro, clerici quondam runt, & clericos cum uxoribus fuis introduxe­
ab ecclefiis rediviva praelia fufeitarunt , dicentes runt. Sed huic vefsniae, viri timorati, dux orien­
ingens efse, & miferabile dedecus, ut novus ad­ talium Anglorum Atbclwinus Dei gmicus , &
vena veteres colonos migrare compelleret : hoc fuus germanus Alfwoldus , & Brithnotus co­
nec Deo gratum putari, qui veterem habitatio­ mes vir reiigiofus , reftiterunt , & in fynodo
nem conceflilset ; nec alicui probo homini , qui conftituti fe nequaquam ferre pofse dixerunt, ut
fibi idem timere pofsct quod aliis prejudicio ac- monachi ejicerentur de regno, qui omnem reli­
ddifse cerneret. Ea de re io clamores & iras gionem tenuerunt in regno . Congregato dein
furredum , & ad Dunftanum perredum eft , exercitu, monafteria orientalium Anglorum ma­
praecipue proceribus, ut laicorumeft, fucclaman- xima ftrenuitate defendunt. Dum h«c aguntur ,
tibus pre judicium, quod clerici padi fuerant in- de rege eligendo magna inter regni primores objufte, leniori confilio fuccidi debere. Nam &Dorta eft diuenGo. Quinam namque regis filium
anus eorum Efferius omnia pene monafleria , Edvvardum, quidam vero fratrem ejus elegerunt
qua reverendiffimus Ethelwoldus monachus , tc. Æthelredum. Sic Wigernenjis , totidemque plene
VVentanus epifeopus conftruxerat in provincia verbis ipfitm idem poffeo Hevedemtr. Audiendus de­
Mercioram, magna ufus infolentia evertit . Ita­ mum outbnr chronici Wint*nienfit monefferii , eu
que frequenti fynodo coa&a, primum VVintoniam vetuflo menttfcnpt*, qui bmge olitor rem exbibuit.
ventum. Qiis ibi fuerit finis certaminis, alix li­
Anno, inquit, dominica incarnationis nongen- Chroxie.
'VVii.mi.
ters docent, dominicam imaginem exprefee lo­ tefimo fexageGmo oSavo, anno regni Chriftia- i
cutam, clericos eorumque fautores confudifse ; niflimi regis Edgari ofiavo, anno pontificatus fui
fed adhuc non fedatis animis, Caine concilium Atbelftwoldi quinto, labbato Katnifpafmarum ,
inditem ubi, &c. ut leger in Calnmffi concilio expulfi funt clerici a novo monafterto VVintobic inferius bebiio.
aue, quod modo Hyda nominatur.
Hoc itemqm Fonelenfi, & penteree quidpiom .
Clerici vero, dum ab ecclefia, qua veins no­
Congregato , inquit, fuper hoc celebri concilio minatur coenobium, in urbe VVentana, expulfi,
apud VVintoa, imago Crucifixi voce humana rediviva prslia fufeitarunt ; inter fe altercantes,
ia veteri moaaflcrio VVintoa coram omnibus ingens effe & miferabile dedecus, ut novus ad­
vena

,
6$

p.

ΟΤΤΟΠ. IMH

Γ» Λ NI C' T T

BBNBDICTOJ

T Π Μ
CONCILIUM

vu.

idwaao.

*. angl-

®4

-vena veteres colonos mi grare compelleret ; hoc A rent, coram rege & archiepifoopo philofophan-<
ANNO
CHim ncc Deo RM,um p*at**· qui veterem habitatio- tes. Tandem magnates regni contemplantes fe CHRISTI
vidos, promida vitas emendatione,
ex patre
1 nem conceffiffet, nec aliqui probo homini , qui fore
c
—J
91 i
fibi idem timere poffet , quod aliis prx;udicio clericorum, regem & archiprxfulem humillime
accidiffe cerneret : ea de re in clamores & iras deprecantur , ut reintrarent canonici , quorum
forredum, ielpirandique ad priftmam dignitatem precibus, lacrymis, fufpiriis , motus clemeutiilipropofitum arripientibus canonicis, apud VVin- mus rex Edgarus , io ardo coolhtuitur ■ quid
foper hoc agere debeat mente ruminatur . Quid
tomam luper hac re convenitur.
Adlcivit rex inclytus Edgarus, &|Dorcbernen- multa ? Veniam clericis fob fpe emendx conc<-i
Gs ecclefic archiepifeopu s ianAusDunftanus, pro forus, licentiam reintrandi ipGs annuere propo
utraque parte judices veraciffimos , in refefforio fuit. Cum igitur fontentiam fuc diffinitionis erat
prrdiâi monafterii pro tibunali confidentes , in in proximo proponendi, audita eft vox divinitus
orientali videlicet parte ipGus refeâorii, in me­ afflata de imagine crucis muratae perfonans* Ab
dio fodilis, habentes a tergo murum, io quo erit Gt hoc ut fiat: Abfit hoc ut fiat.* judicaftis bene :
crux immurata, a tempore quo canonici, regeÆ- Mutaretis non bene. Quam quidem vocem ani.
·<,»« .. (hclredo * tertii filii Athulphiii regis permittente , g culatam foli Edgarus inclytus princeps, fir fan'"graviter tamen id ferente, monachis per Danos dus archiprxfoï DunilanusI , qui judlCC'
judice» CSUÎX
cauix
vorem
interfodis, ecdeGam fxpe didam uforpantes in- extiterant, audiverunt.
'
*' Ad quam ’quidem
*
ftupefaâi
rex,
&
archiprxfoï
,
corruerunt
proni
trabant, rege Edgaro cxterifque ibidem prxfentibus penitus ignorantibus. Qui murus tunc erat in terram, exteri vero omnes audientes vocis ίο
ubi modo tertius gradus confidit , quo ittir ad num quali tonitrui magni, ceciderunt perterriti
fodem piarfidentis, five ad prxdiffx crucis imagi­ in terram. Quid plura? Vox fecundo de cruce
nem , fecundum Vigilantium in libro de baGlica perfonuit regi, & archiprcfuli fub hac forma *
Pciri, capitulo nono , cum quo etiam concor­ Surgite, ne expavr icatis, quia hodie juflitia, fic
dant plurimi antiqui chronicantes . Stant parte pax in monachis olculatx font,. Sicque ftabiliGnillra refodorii duces , cum totius regni ma­ mentum fufeep't οι do monafticus , ut inhabiter
gnatibus , nemon cum expullis canonicis , pro in domo domini in longitudinem dicum, maliipGs clericis allegantibus . Ex patte vero dextra «no confilio clericorum diffipa’o, ut icribit Vi­
loli duo tandilbii’i pontifices alluerunt, videlicet gilantius in libro de bafilica Petri, capitulo no­
fandus Otvvaldus Eboracenlis archiepiicopus , no, ut icribit Wihclmus MalmesburieuGs de re­
VVcntanx ledis annfies landiffimus /ithel- gibus libro iecundo, Athelwoldus cx monacha
vvoldus, cum monachis, & pio ipfis ut permane- GlallonienG abbas AbbandonienGs.

ANNO

·

—

CONCILIUM
•«la.X.·
£,"7 ' " ’

ANNO
CHRIST

MAGNUM

POST PASCHA

K Y RT L I NG TON I Æ *

m-

HABITUM A N N O C H K 1ST 1 DCCCCLIXtll.

fe - K e ■ !:nj

Prxfcnt bus Edvvardo rege

£v
F«

fic Duoftano aichiepifeopo CantuarienG.
Clron. Stic.

/>j/. J24.

Rat magnum aliquod concilium Kvrtlingtonix C Tunc ordinavit Edvveardus rex & Dunflanus
poll Palilia ;
ibi obibat Sdemon epiico·
archiepifoopus, ut illum ferrent in monaGenum
ji’s lubitam morte n 1- calend Maji 7 Erit il5. Manx, quod eft Abbandumx , (a) (quod el­
le Dcvomx epifoopu», X in votis habebat . ut ïam ita factum eft.
corpus fumi tepelireiut Cndiantunx m fode
Et honorifice quoque fepultus eft in Boreali
foa epifeopal .
parte m porticu $· Pauli.

E

---------- ***;■&-i,*·**·»
ANNO------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ CHRISTI

CH"ST’

CONCILIUM
VVh ctm*

sub

S.

CALNÆ

DuNSTANO

VILLÆ

R E G I Æ

ABCHIEPliCOPO CaNTUARIjF,

Habitum, anno tv. fanfti Edvvardi martyris; cui prxter epifeopos alios & ceterum clerum,
omnes aderant Anglorum optimates, rege tamen propter teneram
xtatem ablentc:
In jio dum tcrtKt ('•■'.tenditur de e-iciendit monjcbtt, redncendifae pre tby tern ftCHÎnribni}
(uvi ttKSribtti fnn & itbertf, 'onciiitbuii deiidit fiinrutm.

C,ft r,f.
i.b

T"V Aec Milmeibunui >tj: Sed adhuc non fe-C magno confliâu , & controveifia rei ageretur ,
U dat<x animis , Calnx <.oncilium indicium ; & validiffimum illum murum ecclefic , Dunftaubi cum n cnenaculo , abf -nte propter xtatem num dico, multorum conviciorum jacula, impe­
rege , confidentibus totius Anglix fenatotibus , terent, nec quaterent, foas partes cujufcumque
or( «1) In veriinne Spelmanni paulo aliter hrc efferuntur; ita enim ibi; Ordinarunt tamnane rex Edwatdm &
ihtnfanxj trihrF‘i'ctp»i tti dtmtnei rn/licane reliptnit latt/a ad ecdefiam S.Mari* Ablandanenjem tereirinarentur ;
fntd Cr feBnm ef.

Λ
MNWierçj
A URR F.ÇRIR I Æ
J
οττο n immrat.
•T
, ,
r ▼»«·
Λ M D R
ROVVAMG. X. ANGL.
·®
•... . -dinis virta fummo ftudi tuentfros, folarium to- Abk 5. Edvvardi fandi regia anno quarto omnes
ANNO
............................................ —
.
..
optimales Anglorum cecidetuot a quodam
Sola
repente cum axibus,
fll trabibus difliluit &
cnaisn tum
concidit. Omnibus ad terram difis, folus Dun- no apud Caloe , prater fandum Du nil a num ,
flanus ftam fuper unam trabem qu· fupcrftes qui trabe quadam apprebcnfa reftitit. Uude qui.
erat , evafit probe ; reliqui vd exanimati , vel
perpetui languoris compede detenti. Hoc mira­
culum arÂlepifcopo exhibuit pacem de det icis ,
omnibus Anglis tunc & deinceps iu ejus feutentiam concedentibus. Hec t Melteiitrit Bt-

ANNO
CH RIJT»

dam eorum valde Isii fiant , quidam vero mor­
tui. Signum fcilicet Dei excelfi hait, quod pro­
ditione & interfedione regia ini ab amore Dei
cafori effent , & a diverus gentibus digna con­
tritione conterendi.

mtiot, Dt *flr* Htaneat Hmitagdoaieafii fitfl.

*99* *β8κ*β#* <e8n88n8 9·*β9·
CONCILIUM

AMBRESBIR1Æ

ÂMIIOIII

WlLTONI EN1I

Celebratum anoo Chrifli

frr

wcn*

dccccxxviii.

ail// a*Aita dee ceaaharu». De B ierunt . Tenia apod Ambresbyrig fynodus celo-

X fi* Ito Wirgtleafit : In Eaftanglia
apud vi|lam qu· Kyrtlioege nominatur, maxima fynodus
celebratur. Dehinc apud Calneregiam villam dum
alia celebraretur, totius Anglic majores natu ,
qui ibidem congregati fuerant, excepto Dunftano, de folario corruerunt; quorum quidam mor­
tui font, quidam vera mortis periculum vix eva-

gÿ*O T T O N I S

(foyai/) in Anglia très fynodi ; prima apud Ker·
Iynge, fecunda apud Caine, ubi omnea proceres,
excepto DunAano, de folario corruerunt : tertia
fuit Ambresbyteri. Anni am aveavsaaf, fed fit* il­
li in Edgari regi/ vita po/ntt.

A U GUSTI

I I L
O

T Ί

Domnani· praful Side man mu obiit .

brata

Hoc iUt ÿ inferior Joraoleafie : Celebrat· funt

O

LEX

I I

ΛβΜΜ (a) Stadnico Λικ Itrliat lavtdei Ottt.

CAPUT I.

K

Uotidie contra leges agitnr, quotidie malum C nioium diebus, in diebus Qsadragefimalibas , in
mali facere non verentur. Ideo hanc (A, Pafcha, in Afcenfione Domini, io Peotecoffe ,
legem per omnes erum divinitate propitia vali­ in Dominicis diebus de in feftis pracipuis judi­
turam eiTe adjicimus, ut toto anni tempore liceat ciarios motus fequi , publicas queffioncs appeti,
judicibua cauiaa agere, lites dirimere, tumultum ut h· folemnitates, qu· font Chrillianorum,cum
queilionum determinare. At definire, ut qui quo­ omnia vigilantia celebrentur, penitus prohibemus.
tidie legem offendunt, quotidie legis lententia fc- II. 49. x. fecundum editionem Goldalli.
tiantur. Nec enim tempore mellis, vel vindemia­
( Stqatlar ia red. Eflea.fi five legit fart , five
rum legis edi dum effugere debent, qui in nullo
Gtfo.)
tempore peccaredefierunt. Bene (c) eum facere,
verum dicere, juftitiam amare, re dum judicare
omnibus temporibus licuit , femperque licebit , Hz font feffivitates preci pu· in anno, quu per
omnia venerari debent.
J^uia a bonis nunquam, a malis autem operibus
emper requiefeeodum effe catholice didicimus .
Natalitnbum (d) Saoâi Stephani.
Et hoc jugiter conlervandum Deo audore , Ac
Sanâi Johannis Evangeliflc.
Imperiali majeftate decernimus. David autem rex
Innocentium.
& propheta dicit.· Bear» y«r caflodtttnt jadieia* ,
Oda vae (e) Domini.
tf factant jeflitiam ia oom import. In nativitate
Oda*· Epiphanie.
vero Domini, & in epiphania, & in llatmis jeju-

O' (·) Q«»id fibi velit verius ide , quis cedipu» mihi ediderat ? corrigendum utique video ; fed alii* emendationem
apponendam relinquo.
( fi ) Audi rod. Ellen.
legt eant ftr ^v*m» divi at tale propitia volitaro, rduiwvr. Infra : tnmltat
fhonant teminert . infra . impare , tttcfitutt vtl vindemiarem.
( i ) Error Typograpbi. Cod. Eflen Bene enim facere. Infra . L* natali ver» Damini. Et infra . Ut jmni toto
vigilantia Jflmnitatei. f««d CfirtjUamram ed, teMrmtar &c. Ho fnat frfiivttafer. An hre etiam at* Octone III.
manarim, an vero addita a quopiam Gloifstore vetufto , dm flatim decernat. Ego Gloflim, fed antiquam fufpicor quod fex aliquot feAivitatibus hic minime commemoratis intelligete polfumus . lllud venerari deheal non
fatis conform cum eleganti ac nobdi ftylo, quo lex ipfa canEau eft , Gerberto forlitan , qui Silverier II. Papa
fuit. earn disante .
*ro natale, five mrtalitinm Saudi Stepbaai , cuju* exemplum alibi non facile reperias, n.fi fit vitiatus

( r) Hoe eft circumcifonis die*. Que infra Odavc dieuntw, re vera qusm adhuc appellamus odavam diem
Conctl. General. Tom. XIX.
C
poA

67
LEGES
Purificationis S. Marie.
_
___
Pa khz dierum 0Λ0.
anno
Letatur major.!.
CHmsri
Akeoiioms Domini.
Pentecoftcs.
S. Joannis Baptiftc

GT LEGES

PRESBYTERORUM
ét
A Octane Apoftoloran, maxime tamen SS. P».
tri & Pauli.
Dedication» S. Archangels Michaelis
Sanâi Martini.
Affumptionia fanâs Marie.

PRESBYTERORUM

A*

NORTHUMBRENSIUM

Cam ad mores eorum corrigendos, torn ad ipfortun minifteria promovenda,
Bx MS. Call. Car?. Chr. Cmttlr. S. XVIII
I ÇI quis Pr«hvtero alicui injuriam aliquam in-> oras; & perdant ordinem Taum, nifi di<xceian>is
•c *D*vid>t O tulerit, omnes focii ejus cum auxilio epifeo- B epifeopus ordinem illis confirmaverit.
XIII. Si presbyter in non confccratis edibus
Γ !
P* diligenter compenfationem curent, & fint ad
p,t'*’ quodeumque jultum faciendum, uti fcriptumefl, mittam celebret, fol vat xn. oras.
XIV.
Si presbyter extra con leer atutn altare
car nuat tf axiteta nt.
II. Et ( quafi ) Dei interdiâum prohibemus , miffam celebret, lolvat xjj. oras.
XV. Si presbyter in ligneo calice eucharifiiam
ut nullus facerdos vel emat alterius ecclefiam
vel recipiat, nifi is capitali crimine effecerit, ut confecret TU. oras.
altui defervi re im poft erum dignus non effet. Et
XVI. Si presbyter abfque vino mittam cele­
fi quis presbyter contrarium fecerit , perdar di­ bret, lolvat xii. oras.
gnitatem fuam, & loci orum fuorum amicitiam ;
XVII. Si presbyter S. eucharitliam neghgar ,
& nullibi mittam celebret . donec obtineat eam folvat χιι. oras.
XVI11. Si presbyter fxpius , quam ter uno
is, qui jure illam poffidere debeat, & folvat is,
Jui injuriam fecit, xx. oras epifcopo, xn. oras die, miffam celebret, folvat xn. oras.
XIX. S· quis ecclefiailicam pacem violet, comacerdoti, quem ex ecclefia fua ejecit; xn. oras
omnibus foci i» ; & perdat etiam pecun*am illam, pen let pro ecclefiz dignitate, & pro immunitate
fi injufte aliquid pro alterius presbyteri ecclefia C ejus.
dederit Quilibet etiam facerdos inveniat fibi xi X.
XX. Si quis cum ecclefia mercaturam exer­
fidejuftiooes , quod leges ptesbyteiorum debite ceat, compenfet pcenam violate legis.
XXI. Si quis ecclcliam ncceflariis fus fervi re
pbfervare velit,
111. Et fi quis facerdos delinquat, ac contra factat, compenlet hoc pceoa violatae legis.
XXII. Si quis presbyterum injuile ex ecepilcopi mandatum mittam celebret , folvat pro
( tianlgredionc) mandati illius xx. oras; & ad clcfia ejecerit , compeulct hoc pœna violate le­
hzc etiam dchftum illud compenfet, quod antea gi» ·
patravit.
XXIII. Si quis presbyterum vulneret , comIV. Si presbyter epifeopi proprium ediâum ne­ penfetur cura vulneris, & ad com per lationem al­
gligat, folvat xx. oras.
taris propter ordinem illius dentur xn. orz ;
V. Si presbyter tributum laicis det, quod fa­ pro diacono vj. ors ad altaris compenfatiocets initiatis debebat, folvat xx. oras.
nem.
VI. Si presbyter archidiaconi ediftum négli­
XXIV. Si quis presbyterum occiderit, folvager, folvat Xli. oras.
tur plena capitisellimatio, & epifcopo xxiv. ore
VII. Si presbyter criminis fit reus, &
f abfquepin altaris compenfationem; pro diacono xn. oras
archidiaconi ediào mittam celebret, folvat xu. ad altaris compenfationem·
oras.
XXV. St presbyter ecclefiam dedecoret, unde
VIII. Si presbyter baptifmum vel confettionem omn s ejus gforia oriri debet, hoc compenlet.
negaverit , compenfet hoc xn. oris, & faltem
XXVI. St presbyter rem indecentem in eccle­
apud Deum intercedat fedulo.
fiam pofuerit, hoc com peni
IX. Si presbyter jufto tempore chrifma non
XXVII. Si presbyter rem ccclcfiz ejecerit, hanc
quzrat, folvat xri. oras.
compenter.
X. Quilibet infans mature baptizetur intra ix.
XXVHÎ. Si presbyter fuA fponte ecclefiam de­
dies iub poena vi. orarum; fit fi infans paganus ferar, in qua ordinatus er>t , boc coinp<-ntet.
( h. e. abfque baptifmo ) intra ix. dies per neXXIX. Si presbyter
ium contemptcrit , vel
gligentiam mortuus fit , emendent ( parentes ) eum illufent verbOj Vel faâo, hoc compenfet.
apud Deum abfque mulâa mundana;, &
fi
fupra
..
.
XXX. Si presbyter cum alio pugnet, compenix. dies fuent , emendent apud Deum, & fol-Bfet ei & epifcopo.
vant xn. oras parocho illi quod ethnicus tamXXXI. Si presbyter aliis in re injufta auxi­
diu fuerit.
lio fit, compenfet boc.
XI. Si presbyter populo male indicat feftum
XXXII. Si presbyter aliis juftum auxilium de­
vel jejunium, compenfet apud Deum, & folvat neget , hoc compenfet.
xn. oras.
XXXIII. Si presbyter alium non admoneat
XII. Si presbyter injufte extra dicecefim ordi­ ejus , quod noverit ipfi detrimento fore , huc
nem obtineat, lolvat xu. oras, & diaconus vi. compenfet.

XXXIV.

poft feftum aliquod folemne fgnificant . Anaftafius live quis alius auAor vite Leonis IV papas spe-te advemtfe
ait praeclarum & celeberrimum dem,
celebrator. Tum infra lubdir ; O.iarva»
-Ajjamftionu beat*Dei Genitrici Jiear
«wmimc Aranc aa/M .olebatur , vigiliu faerie jft. celebrari preteepù
Vide Amalarium de ecc.ct. Olfic. lib. IV. cap. J*. Microforms & alios .

...—■
JuVSt.

... .

iiiHir

NO RTH U M B R ENS I U M.
7o
XXXIV. Si presbyter tondue negligat bar*.A tune habeat Chritlus & rex hanc compenfatto- ——·
- -

vel comam, boc compenfet.

nem.
anno
LV. Die folis mercaturam prohibemus ubi- chrisiI!
que, & omnem populi conventum fe omne opus, .........
fe quamlibet peregrinationem , tam cum corn­
pullet vices, nec horas cantet, hoc compenfet.
bus, nuam cum equis fe cum oneribus.
XXXVII. Si presbyter cum armis ecclefiam
LVI. Si quis aliquid horum fecerit , folvst
ingrediatur, hoc comaenfet.
mulâam, homo liber xtt. oras, fervus vspulet;
xXXVIlI. Si presbyter incondite peragat ec- . exceptis peregrinis, qui ex neceflitate metam eme­
clefiaflicum annuum miniflerium die vel node , tiri debent. Et propter bellum proficifei licet vi.
hoc compenfet.
gilits fetiorum , neceflitatis caufa, inter Ebora­
XXXIX. Si presbyter ordalium male difpo- cum , & fex milliaria men furata.
LVII. Si quis felium aut juflum jejunium vio­
fuerit, hoc compenfet.
XL. Si presbyter toufuram obvelet, hoc com· let, folvat mnlâatn xn. orarum . Volumus et­
iam ut quilibet Rome denarius iolvatur circa fepenfet.
XIJ. Si presbyter ebrietati deditus fit . velBflum Petri epifcopali cathedra . Volumus etiam
fcurrilis aut cerevifiarius fuerit , boc compenfet. ut in quolibet Vvapentachio nominentur duo fi­
XLII. Si presbyter aliquid occultet in paro· deles Thani , & unus presbyter, ut eum colli­
chia (m inter viros ad injullum regimen , com* gant, ac deinde tradant, prouti audeant jurare.
LVIII. Si regius thanus vel aliquis terra do­
penfet hoc.
XL1II. Si presbyter annuos ritus per oblivio­ minus cum detineat , folvat x. femimarcas , di­
midium
Chriflo, dimidium regi.
nem praetermittar, compenfet hoc.
XLIV. Si presbyter fynodum negligat , hoc
LIX. Si aliquis villaticus denarium celet , vel
compenfet.
detineat, folvat terra dominus illum denarium ,
i XLV. Si presbyter ad juffitiam non inclinave­ & fumat bovem unum illo homine , & fi terrz
rit, fed epifeopi decreto adverlatus fuerit , hoc dominus hoc negligat , tunc capiat Chrillus &
compenfet; vel feparetur a artu ordinatorum , rex in plenam compenfationem xir. oras.
LX. Si quis decimas detineat, fe fit registha­
deperdat tam focietatem, quam dignitatem quam*
nus, folvat x. femimarcas; terra pofleffor vi. fe­
libet, nifi fe iubmittat, fe magis compenfet.
XLVI. Si quis divinam vel huipanam legem mimarcas, colonus xn. oras.
fpernat, fedulo compenfet.
C LXI. Et prohibemus ex Dei interdifeo , ut
XLVII. Omnes unum Deum venerari & di­ nullus vir hsbeat nifi unam uxorem, & illa fit
ligere debemus, 8c unum chriftianifinum diligen­ legitime conjugata , & data : & ut nullus vir
ter fervare, & omnem paganifmum omnino ab­ uxorem ducat in cognatione, icti icet infra quar­
tum gradum; neque vir aliquis Iponforem fuum
jicere .
XLVIIL Si igitur aliquis notus fiat, quod pa­ in baptifmo uxorem ducat, & fi quis hoc fece­
ganifmum aliquem exercuerit , vel per fortile- rit , non habeat Dei miferkordiam, nifi refipigium, vel per tsdam, five aliquo veneficio dele­ fcat, & compenfet, ficati epifcopus indixerit.
getur , aut idola colat, fi fit regis thanus , folLX1I. Si is tunc in injuffitia vitam finiverit ,
vat x. femimarcas; dimidium Chriflo, dimidium perdat honeflam fepulturam , fe Dei mifcricor*
^LIX. Si fit alius terre pofleffor, folvat vi. diam.
LXIII. Si quis cum moniali concubuerit , fit
femimarcas ; dimidium Chrifto, dimidium fundi uterque capitis «ffimationis reus, tam ille quant
domino.
ipfa , fe fi ;in hoc abfque poenitentia morian­
L. Si fit rufttcus, folvat xn. oras.
tur , perdant honeflam fepulturam, fe Dei miLI. Si regius thanus hoc negaverit tunc no-D fericordiam.
minentur ei xn. fe fumet xu. cognatos & xu.
Si quis legitimam fuam uxorem viventem di.*
peregrinos, ejufdem atfiimationis; & fi deficiat, mittar, & aliam uxorem injufte duxerit, non ha­
tunc folvat poenam violate legis , decem femi- beat Dei mifericordiam, nifi illud compenfet.
tnarcas.
Sed retineat quilibet juffe uxorem fuam, quam*
L1I. Si terna pofleffor boc negaverit, tunc no­ dio illa vivat » nifi accidat , quod ambo eligant
minentur tot ejus «quales, omnes ejufdem uili- cum epifeopi coofenfu fepartri , fe inde police
mationis , quot apud thanum rrgis ; fi boc ei caflitatem fervare velint.
Si aliquis inpoflerum juftam legem fpernat ,
defecerit, folvat poenam violais legis vi. feminarcas.
compenfet boc diligenter.
Omnes debemus unum Deum diligere, de co*
LUI. Si colonus hoc neget, tune comminen­
tur ei tot squales ipfius , omnes ejufdem ssfti» Iere , fe unum cbriflianifmum fedulo fervare ,
, nationis, quot aliis ; fi hoc ei defecerit , tunc & omnem paganifmum abjicere, Volumus etiam
ut pretium fundi paâo datum , de juxta legem
folvat poenam violate legis, xn. oras.
LIV. Si conventus fuperilitiofus fit in aficujus fafea emptio , fe fidejuilio, ffe verum teftimo*
juraterra, circa lapidem, vel arborem, vel fontem , E ninm , & juftum judicium , 8c
Γ plenarium
.*
*
vel aliquas ejufmodi nugas , tunc folvat is qui mentum , fe praflipulatio firmiter permaneant ,
hoc fecerit, poenam violais legis, dimidium Chri- 8c premium ad potandum datum, 8c domini le­
flo, dimidium terra domino. Et fi tens domi­ gitima dona ; ac faltem unua chriflienifmus 8c
χ
nus ad difcipliium auxilium prxbere noluerit , unum regnum femper in populo fint.

XXXV. Si presbyter concubinam deferat , fe
CHRiSTt gum accipiet, anathema fit.
XXXVI. Si presbyter temporibus confli tutis non
anno

C99CÜ. ΰίΜΤΛί. Tom. XIX.

E 3

CONCILIUM

It

~ΓΤ ~~ΊΓ~~' —

71

·~·~·~ΊΓΠ^ΐΠ3;ιΓΤΜ(1ΙΕΒιίΙΟ·ΙΙ

dhukti

cr ROMANUM

cniiisT

CONCILIUM

Quo mooaflorium Bifulduisenfe fub S. Petri tuitione recipitur, ejufqne fur*
ac latifundia afferantur,
A Bntiiffo VU.

mm

979, tt/ehra/apo.

fV'i TTeonc‘»'* *&* ®mn·* perierunt , nihil-Abis fub tutela B. Petri A noftri illibata io femque fupcreft itifi BeoediAi bulla pro mo- piternum permaneant. Concedimus fi quia de il­
naiterio Btfisldunenfe , quod ante nonnullos an- lis regionibus alodia, vel aliqua oblatio mercedis
nos Miro Geruodcnfis epifeopus in pago ditece- fauAa Romane ecclefi· relinquitur, profatum
fis fuo confinxerat . Bn bullam, in cujus ta­ monafterium per noftrum beneficium poÆdeat
men notis chronicis error quoad cram irrepfit , in Îempitarnum, & abbas, qui prceft , «el qui
cum non quidem xra ΜVII. fed atra MXVII. profuerit in eodem mooafterio, per fiogulos anlegendum fit.
nos quinque fislidos S. Petro Romas ptrfolrat
PRIVILEGIUM BENEDICTI PAPÆ VH.
io cenfum ; de fi minime annuatim venire non
pre MMajlrria Bifiddentaji.
poffunt, ad quartum annum viginti folidcs perMoaafirriuni fui fa» frottHuno fnfeifit , tjtti p«f- iolvant. Statuimus etiam, ut quando abbas ipItrianti eaajfrasat, a^afae ti concadit
fiua monafterii obierit , neque a regibus , neprivilagia.
_ que a comitibus neque a quacumque perfona
i»v«m» T)£nedidus epifeopus, fervus fervorum Dei di-® ibidem abbas conllituatur ; led a cunâis ibidem
^ll‘I Gausberto abbati mouafterii Bi- degentibus fervis Dei juxta patris BenedlAi re'* iulduoo, quod eft fitum infra caftrum Bifuldu- gulam eligantur abbates, qui
“ a Romano pontifi­
ni , ad flumen Fluviani, ejufque fratribus tam ce , vel a fuo mandatore benediAionem fufeiprscfeotibus quam futuri* regularem vitam profef- piant. Confirmamus igitur, & flabilimus ut nul­
fis, falus, pax, & be aedi Aio, quod ad mundum lus arcbiepiieopns, nullus epifeopus io ipfum mopermaneat. Amen.
nafterium, fire fisas ecclefias a prodiAo epifeopo
Cum conflet Dominum Deum noflrum hono­ datas, neque clericos in cis flantes, io eodem
rem fanAo univerialis ecdefir inceffantcr a pro­ monafterio, ocqoe abbatem, monachos A con­
pagantibus beate fidei sugmentare , neceffe eft verts fisos audeat & pnefumat fententiam ex­
accipientibus ab illo totius cure regiminis: & communicationis inferre, vel a nullo poffint in­
idcirco ego BenediAus papa cum coetu epifeopo- terdici rei excommunicari, oifi a Romano pon­
rum, presbyterorumque, cum omni caterva cleri­ tifice .
Item etiam concedimus, ut fi quis caufa oracorum in Romana fede degentium , fub norma
monaflerium renerit, ha­
beatiffimi Petri Deo militantium, in noftra pro- . t ion is ad prsediAum _____
tcAwmc lufcipimus , & prefentis feripti pnvile- *-* beat iiceniiam
licentiam introducendi , & omne omettsm
nifi" forte
quis reatu luo proprio fue­
gio roboramus illud donum, quod dileAus filius audiendi,
................
'
noiler (a) Miro epifeopus Geruodcnfis per pa­ rit excommunicatur . Concedimus quoque ’K1U>
ginam donationis Romana ecclefia tradidit pro loci abbati correAionem cunAorum fuorum cieremedio anime fue, fuorumque parentum , vi­ ricorum, ut nullus epifeopns, nulla ecclefiaflica,
delicet ecclefiam S. Petri Bilulduno cum omni­ vel laica perfona dominationem ibi habeat: fed
bus ecclefiis, fle prédits, & villis , & dominica- quidquid ecdefiaflicum eft per manum ipfius ab­
turis ab eo datis , feu ab aliquibus fidelibus io batis , & fub regimihe ipfitis cunAo fubfiflant
futurum c one effis , adipifei potuerit , noftro in tempore. Oleum vero feu fandum chrifina ba­
hoc preienti privilegio in perpetuum confirma­ ptizantium , confecrationes altarium, a quocum­
mus & in omni libertate difponimus : flatuentes que voluerit catholico epifeopo fufeipiat . Cimi·
etiam, ut ordo monaflerii, qui fecundum Deum terium de omni villa Btfuldini
Biiuldini , fle de omnibus
& regulam B. BenediAi ab eodem epifeopo in· Qcircumflantibus villis, licut a fupradiAo epifeopo
flitutus effe dtgnofcitur, femper inviolabiliter fub conflitutum eft, confirmamus, A roboramus Ac.
regimine proprio abbatis obfervetur . Przterea
Datum VIII. idua
idus ma
rnajas,
jis, imperante dort)
domtio
ho
quacumque bona idem monafterium in futurum noftro Ottooe. a Deo corduato, magno A padmatione, & pontificum conceffione, regum vel cifico, anno XII. & indiAione VII. annoDomiprincipnm oblatione, multorumque fidelium, mea Incarnationis nongentefimo fcptulgefimo no­
dante Deo, poterint adipifei, a modo firma no- no. Æra MVI1.

,,,, 11

»· ENGELENHEIMENSE

CONCILIUM

Pro afferenda utriufque coenobii Malmundarii, A Stabulenfts fub uno abbate
conjunAione, aliilqoe ecclefia negotiis agvodis .
Anno 980. caraaa Oilana Π. ttaaptroion ttlthrotnm .

*r"\’Jpi 1ΛΕ bac Synodo juvat ea modo repetere , quas p ferai, uno hoc tantum addito, nempe erratic me
m«>6 fu JLx olitn in meis ad Pagimuadnotatiooibus difcum in annum 979. fynodum hanc contuli, du»
Aus
(4) Fundationis chartam monafteni Bifuldoncnfis a Mirone epifeopo Getumienfi, A comice Bifoldunanfi, ara frattibua ipGiu Olibano , & Seniofrido comitibus babes in Marce Hifpanmo appendice pag. pip. Maxtmik.

fi
ROMANUM.
fy dus io eam opinion··» ex indidione Vil. fit an· Aissperii entn» XIII. In eo vero imperator

74

-oo
« cadra·
cadra· fyned»
fynndn efi
«fi- anxo
,no XIII. imperii Ononis, que ambo convenire fe
fe afferit
afferit confilium
confilium aanutm
aaaaiam /·
arbitrabar io anni 979. mentem jonium
jonium, ,quo
quo /rapanraa
ftepeme ava*/aw
nenxiu" VVilligifi
V VilligiCMoguniini
Moguntini, , Deode
Deode CNA1ST>
Ottooii diploma, unde concilium illud eruitur,, rici Metenfis , & Notgcri Leodienfis. Ejufdem
«kfi.h.tnr
.<T»r_
obfignatur. u
Id vero per olcitantiam a me affer
­ fententis & fynodi tempore dive meaatrie Ott··
mas fateor, quanquam enim indiâio annum il­ nit 11. habite interventu vieinti «pifctpnmni me­
lum 979. figtsat , ànni tamen Ottonis cum an- minit Fridericus Colomenfis archiepifcopus in
00 980. qui pariter annus in eodem diplomate fuo diplomate dato anno 1118. indidione VI.
adnotatu» eft, congruunt . Quare prsftat duos Estât utrumque diploma io colledione Veter,
I
temporis charadcres confonos retinere , & iodi- moaum. Martenii to. I. col. 50. de 88. De hac
d ion em corrigere , quam ad unicam indidionis fynodo nihil in collcdionibas . Denique unam
notam uttumque reformare. Hoc ergo emendato eamdemque fynodum cenfeo, ac fynodum illam
g Engelenheimenfem , cujus meminit Theodericus
errore, estera mihi iterum adopto.
Anno ifto Synodus EngelenheimenCs fub Ot- monachus audor coevas, io hiftoria inventionit
tone II· celebrata fuit , & in ea agitata cauta corpori* S. Cei fi epifeopi , que Treviris aeno
monachorum Malmundarienfium , & Stabulen- 978. ada ell. Ita enim ille capir. II. JVaa raMta
lium. DuO erant infignia coenobia a S. Remaclo p*fi ( ab inventione S. corporis , nempe poli
Ί ungrenfi epifeopo conflituta, qua de re nos in biennium ) carrqgaAs «fi impertnli «difln ftlemnts
nota ad A. 651. 9. Ambo vero uni , cidemque fyntdm «pifcepnrnai, a/y«v ailaloav, pa/raav v/drabbati parebant: Cum autem haec monafteriorum lictt Belgice, aec aatv Grravia/o apad rtgele peltfub uno Stabulenfi abbate conjunâio incommo­ timu, faad Variance vacaia/a B»jç//ra4et» vacatar,
da effet Malmundarieofibus, divifionem & dupli­ /· yea waaalla ectlejieflice etilitjii nectffnrie , /acis abbati* ele&ionem tentarum, quod tamen il­ craraav caaaaam* prov/aotr enH«ritet« dulciter funt
lis negatum fuit fynodi Engelenhcimenfis fen- prnnenlgete ; aljae ftecceffnre peficriteti invtelnbilitentia & diplomate Ononis, quo judicium fyno- ttf eb/ervende indi/te . Ca/ necefitrii/Hr interfuit
dale confirmavit. Datum ell illud II. aawa/ Je- £ Treverice tctltfût MeirepolitMai benigna 1 Écbertnt.
nil «aw Dmninice incemetienir DCCCCLXXX. inAddit in eo concilio decretam faille folemnem
dtfliene VII. aaaa orra regat Jecnndt Ottnii XIX. Ü. Celfi translationem.

anno
CHRISTI

*

CJ»ROMANUM

CONCILIUM

Bene di do papa VII. & Ottone II. prefentibus Anno 981. habitum.
F» Soppi
„
M»o T.lll. ”
Αρ(χ»4.ρ·|· >»
>>·>■
Ei vrk.ro
„
M«>o< Fe­
riri. Srmr. „
r.üt D.C» „
,0·. Scii»
„
M»

N fyoodus hrc Romana eadem habenda

nium ecclefiarum ; & ego Leo , indignus admi-

ejufdem loci, quam an- nillrator de praedi da fanfta Ferrarienle ecclefia ,
A„fitnocum981.fyoodo
habitam in caufa Gifilcti Magdeburde Onefto archiepifcopo fande Ravennatis ec-

genfis archiepifeopi Pagius ad A. 983. num. clefie, a quo multa injuria & contumelia ipfe
10. contendit, ambiguus brreo. In meis enim predida filia veftra Ferrarienfis, & ego jam dtad eumdem Pagium adnotationibus demonftra- dus indignus Leo procurator illius continue pa­
tum arbitror, fynodum in caufa Gifilcri non- timur; de hoc feilicct quod fanda Romana ec„ nifi anno 982. conveniffe. Noftram vero hanc Ddefia per beneficium in ipfa facrofanda Ferri„ habitam anno 981. chroniae omnes notr, re- rienft' ecclefia dedit, tradidit, atque in perpe­
„ de inter fe conflantes , demonftrant. Fit er- tuum emancipavit Maffam idem quariifianam que
„ go , ut fynodi dur per duos fucccdentes an- vocatur caporc, quam domnus Leone fummo ÔC
„ nos Rome celebrate cenferi pollini.
univerfaiis papa io tempote de Andrea ipfius fan­
In nomine Patris & Filii & Spiritus Sandi . da Ferrarienfis ecclefia epifeopo emancipavit ,
Domno noftro Otto, divina favente gratia , au- una cum aliis undecim mallis in noftro territogufto imperatore , anno quarto decimo , fitque rio Fenarienii fine omni condicione, flt coram
domno Benedido fummo Oc univerfaiis papa de univerfo concilio ipfo inii 1 umento emancipacioapoflolica facratiffima beatilfima beati Petri Apo- 11 is atque tradicionis perlcdo & audito . Quefto
floli domini anno feptimo, in menfe marcio & eft iterum de predida Malta quartifiana quam
indic, it., in Roma, refidenre magnifico domno ipfe Ooeftus archiepifcopo, volens nobis malam
Ottone imperatore, &-feliciffimo papa Benedido conluetudincm imponere, nunquam depraedare fle
in finodali concilio, inecclefia fanda Lateranenfi , de vallare non ceftat . Quo audito, jubente uni­
& cum cis innumerabilis populus, epifeopi, egre­ verfaiis papa 6c pratdido domno Ottone imperagii, nobiles, fapientes, Romani , Saffoncs , ab-E
1 tore, omnibus relident, ibi atque adftantibus lau­
bates diverfi , nomina quorum gravilfimus eft dantibus refutavit ipfe Onefto archiepifcopo iptranfeurrereaffirmacionis caufa ( fic legitur) p««n. ram Maffam quartifianam in ipfo Leone epiicoliters narrat, patriarcha Aquilegenfis , Homuepi- po Fcrrarienfe. In tali tenore & pado, quod û
icopus, Benedidusepifeopus, Azoepifeopus, Co- i ple aut fui fuccefforcs ipfam in futuro depreda­
maclenfis epifeopus, Fantinus epifeopus , Gebizo te, aut devaftarc... aliquo modo vel ingenio,
epifeopus, Leo Vercellenfis epifeopus, epifeopus, promifit & obligavit fe in manu ipfius epifeopi
epifeopus, epifeopus. Ugo abbas, abbas , abbas, Ferrarienfis dare & componere fibi fuifque fucabbas. Et omnibus his refidentibus & de com­ cefforibus pena auri libras quadraginta ; & foluta
muni hutilitate fande ecclefir loquentibus, oc­ pena in fua femper maneat firmitate & anathe­
currit fermo de Leone epifeopo Fcrrarienfe di­ matis vinculo univerfaiis fedes teneatur. Hujus
cens: Qyeruur fanda Ferrarienfis ecclefia beati1 rei teflis eflat fanda & univerfaiis fedes cum om­
Georgii epifeopato coram univerfo concilio ad nibus circumdantibus . Et ego Stefanus feriptor
hanc fandam nniverfalem ecclcfiam matrem om- fande Romanae ecdcfic feripfi, complevi & dedi.

CON-

,n‘Plïïm

7!

CONCILIUM

οτι1?.“·

7‘______

>> €·« iXf -Ο <ΒΜ£ΐ'

S’

CONCILIUM
Anno

Domini

SENONENSE

dcccclxxx.

ceeeixatom.

Io quo Serious archicpifcopus monafterio S. Petri Vivi nonnulla reft it nit.
Ex tbtonito S. Petri Vivi, tom. 11. Sptciltg. Decbtrittti .
Nno ab Incarnatione Chrifti

dcccclxxx.

In- A monachorum ejus , dedimus lire quatuor alta-

diâione ods va. Cum feddrem ego Sevinus ria, ut ipfi & fuceelTores eorum ex omni ternAarchtepifcopus
poifideant ahfque alicujus fervitii adminiSenoocnfis, & circutnfrdeTent quipore
­

dam de coepiicopis noftris , cum perfonis cede* flratione, & ia eis fideles facerdotes ad fervienfic (antis Marie virginis , fantiique Stephani dum Deo omnipotenti digne cooftituant ·
Poftulo ergo farenitatem lucceiïorum meorum
protomartyris, quorum confilio & adu vigor ccciefiafticus vigere debet: venerunt ante noftram archiepifeoporum , ut ficut cupiunt feripta vo­
prxfcntiam abbas monafterii fandi Petri Vivi,& luntatum luarum cuntio tempore fieri rata , ita
(antii Suviniani martyris cum turma monacho­ ortbographium defiderii met fideliumque meorum
rum cjuidem ecclefis , petentes a nobis ad fup- perenniter fervent (labile. Unde & propria manu
plctnentum vitius & veftitus fui & (iicceftorum firmo , roboratidumque coepifcopis meis & fide­
fuorum, aliquod augmentum largiri a nobis fibi libus (antic Dei ecclefia humiliter deprecor &
clementer. Quorum petitionibus, & precibus pre- trado. Praeterea violatores hujus privilegii, &diditiarum vel prenominatarum perfonarum , con­ " minutores , gladio Spiritus (anili , nili refipuerint, & fatislecerint quibus damnum datum eft ,
tent ien ter, aurem accommodavimus, & quod pe
tebant, quia fuum effe vidimus , concedimus . ferimus. Atium in ecclefia fande Marix, & fan­
Scilicet altare quod eft in pago Senouico, cum di Stephani Senonicx urbis, fynodaliter atque
villa qus dicitur Alfonus, in honore fantii Pe­ feliciter.
tri dicatum, quod olim domnus Egil bone me­
Sevinus peccator archicpifcopus firmo & figillo
moris hujus ledis archicpifcopus eidem cedetis ineo muoio.
Odo Carnotenfis archicpifcopus * .
dedit, & litteris firmavit. Item in villa qu» di­
Sic
Rainoldus Parifiorum epifeopus
citur Sanceias, altare quod eft in honore Cantii
Santiiani martyris confecratum . Item tertium
Milo Trecarutn epifeopus.
Ego Manaffes Aurelianenfis epifeopus.
quod diftat a crypta pneditii monafterii quinqua­
Theodoricus hujus fedis archidiaconus.
ginta dextros in honore fantii Saviniani marty­
ris & protoprcfulis nollri . Quartum quoque in,C Gtunerius huius ecclefia archiclavis.
pago Pruvicnfe in villa qu» dicitur Naudus, io
Albericus VVaftinenfis archidiaconus.
Griverius cancellarius fcripfit.
Minore fantii Lupi confecratum. Ad petitionem
igitur Raioardi cjufdcm monafterii abbatis , &

cr

AD

CONCILIUM

I· M S

SENONENSE

Quo jura nonnulla monafterio S. Petri Vivi afferuntur anno 9S0. celebratum
ADNOTATIO

C A I T 1 C A.

Ex Surp’ IN finccritatcm concilii hujus fufpicionem mo-D ecclefiam Parifienfem tunc regebat. Idem vero
n»»i T 1 J vet Cl. hiftori» ecclefiaftic» Parifienfis feri
Parifiorum epifeopus huic
concilio fubfcribit .
p>(
ptor Du Bois adnotans ex teftimonio D. Suaftai Quare five ea, qu» de hoc concilio in chronico
nullum tunc temporis ecclefis Aurelianenft Ma- S. Petri Vivi afferuntur commentitia haberi, finaffem ( cujus nomen in fubfcriptione concilii ve concilium iftud ad aliud tempus, quocum hcc
hujus legitur) prsfuiffe. Sed neque Rainoldus omnia quadrent, transferri oportet.
-----------ANNO

ANNO

C*H-U

£5»

REMENSE

CONCILIUM

Pro veritate miraculorum S. Landoaldi indaganda .
Intro fpolium anni 9S0. & 981. celetrolum.

Ta ego olim de concilio ifto fcripfi in meis E Narrat in ea autior miracula viri illius fantii Iiad Pagium adnotationibus : Circa hunc an- teris demandaffe
.....Herigerum , quod dein feri p tum
num fynodum quamdam provincialem Remis ce­ a Neotdcgario Leodienfi epifeopo approbatum ,
lebratam difeimus , non quidem ex colletioribus fuiique literis commendatam fuiffe . Extant au­
fynodorum omnium , apud quos nulla de hac tem liter» ille in exordio vite S.Ladoa!dt apud
mentio; fed ex monacho Gandenfi coxvo in hi- eofdem Bollandiftas ibidem feripta noo 980. «■ftotia translationis corporis S. Landoaldi relata diffiene oflevo tertio decimo Koindoi jtiïi% tmpeapud Bollandiftas ad diem 19* martii pag. 46. ronte Domim Ottone poft mortem patrii oHmo

I

epifto^

««fe..

77

"W*

7g

ROMANUM.

& epifapeiei Mineri w mm*· Port bac, fubdit Aerarum reliquiarum ia locum aptiorem agerent,------—
—i---------- r__:h..j
-j quod ab ipio Gandavum veniente praftitum fuit, anno
Idiket jxmi «m* ai hnrnetine Perit nenegfatee CH*'tST’
a**o archiepifcopum Remcnfeaa allatum, ab ipf® ·“,1,
ditis etiam tcftibos veritatem miraculorum, qua e&egefan fecaede I»dÆ. drame . Ex tota narratio­
in eo narrabantur, confirmantibus /» plnijfae nis hujus ferie intelligimus concilium hoc Refan· tpjt cnw ehii eptfceptt ffan· · His narra­ mente collocandum elle intra biennium illud ,

tis author drtn miflo* faille tcrib>t monachos ,
qui cum epifeopo Noviomenfi de translatione ia-

quod inter diem XIII. KaL junii anni 980. &
diem id”um junii anni 98a. comprehenditur. Λ

______ ________

CHXiT' CONCILIUM
IN CAUSA Giseleri

Celebratum anno *

ROMANUM

M ac deiu rgensij
dcccclxxxhi.

S

episcopi

secundi

tempore Benedidi Pape VII.

c>it)tra> II. TTOc tempore habitam faille Romas fynodum.B»
•Kiftemk* AA in qua inter alia agnata lit cauia Gifeleri „
F
Magdcburgenfis cp:fcopi, teftatur Ditmarus lib.3. „
chron. Quod ait Gilclerum malis artibus ab Im- n
peratore cam urdem obtinmfta, fidem nu'lam me- ,,
rctur, eum Adam probate fidei antiquus chro- „
nographus . libro x. cap. 14 Gifelerum virum „
fandum fit Vvmulorum apolioium nominet.Vi-„
de Bsroniuin anno 983.
»

num, vel quemlibet ex his qui connumerantur
io clero, aui promoverit per pecunias difpenlatorem, aut def nforem , vel quemquam qui
iubjeâus eft regulas , pro fuo turpiflimi lucri
commodois cui hoc attentanti probatum fue­
rit, proprii gradus periculo fabjacebit. Et qui
ordinatus eft , nihil ex hac ordinatione vel
promotione, quas eft per negotiationem fada,
proficiat: fed fit alienus a dignitate, vel follicitudine, quam pecuniis qu«fivit . Si quis ve­
B, L-a.. CONCILIUM ROMANUM
,” ro mediator tam turpibus & nefandis datis vel
acceptis extitetit : fi quidem clericus fuerit ,
a Benedicto PP. VI.
ç„ deponatur; fi vero laicus, aut monachus, ana­
thematizetur.
contra fitnoniacos habitum anno Chrifli
,, Item in eifdem decretis : Si per pecuniam , C··.
D C C C C L X X X I I I.
„ hanc obtineat dignitatem: dejiciatur fit ipie , ’*·
& ordinator ejus, fila communione modisomEx codice Mt monaft. Cuxanenfis in comit. Ru- „ nibusabfeindatur, ficut Simon magos a Petro.
Veium etiam propter illam peifimam emptio.
icinoneaii edidit v. cl. St. Baluzius ad caput
nem Hierofulyma capta eft.· quia ipfi (aceidotes
X. lib. vr. de concord- iacei dotii &, imperii.
iniqui, qui debuerant efte obiervatores legis &
Enedifai eptfcopa>, fervet /rrverww Dei. No- prasdicatuies , ipfi primi fa& fuerant prevaricaium cfte volumus omnibus catholicis & or­ tores. Denique invenerant fibi quoddam ingenio­
thodoxis archiep· icopis, epifeopis, abbatibus, re­lum , ut perfuaderent filiis liracl de longinquo
gibus & principibus , ducibuique & comitibus , venientibus , ut v<ftimas lecum non deferrent ,
vel urivctfis m toto otbe terrarum Chntlo fa pled munera; ofteremibufque fibi, non ficut prscmulantibus, qualiter fynodum aggregatum eft ia cepium erat a Domino, immolabant; fed ad hoc
ecclefie bean Petri Apoftolorum principis , ante fibi refervebant, ut aliis atque aliis venderent ,
facratiflimum ejus corpus, una cum domno Ot­ & ad hoc fibi pretium muneris multiplicarent.
Nam idem Dominus & Salvator nofter Jefus
tone ierenifiima imperatore augufto , ipiriruali
filio ncfl.o , cum noftiis fuffraganeis, archiepi- Chriftus, non per prophetas, neque per apoftofcopis, & epifeopis, presbyteris , dc diaconibus , los, aut per dodores aliquos, fed per fe ipfum ,
vel eundo clero fandas catholice & apoftoliese jirgeilaw de funitulit fecit ; & ejecit satui de tene ?***· ».
munenleriemne ef.
Romanas ecclefiar. Et ibidem perleda funt capi- pl·, hvei ^neqte tj evei ;
’
tui* de faerts canonibus , qualiter liceret epifeo- fndit «r, dT neenftt faoertit . Et iit fa celui»*
je facris ordinibus aliquod premium accipe­ keu vendaient, dixit : Auferte
hmc,
n»hte
re. Et auxiliante Deo, fit annuente ipfo apofto- fecere dnexn pétrit xhi , dnexnt negati elinit .
iorum principe beatiifimo Petro, ia eodem loco Domus _aurem
.
a . Salomone ira condita fuerat ,
interdiâum eft primitus a noftro proprio ore ,Eut domus Dei vocaretur, efletque, ficut ipfe fa­
de poftea a eundis venerabilibus archiep i (copis & pientifltmus Rex . Sed domus negotiationis faepifeopis in eodem faciatilTimo loco refideniibus, âa eft, quando in ea boves, & oves, & colum­
quod ab iftabora ia antea, ab oftiario ufque ad be vendebantur.
iacerdotium, nullum pretium exinde accepturos
Unde nos, cariftitni fratres , & dilediflimi fi­
eflie , ficuti in decretis fandorum patrum conti- lii, follicire vigilare oportet, qui paftoralem curam
Ch.k.4o«- netur. „ Si quis ( epifcopus per pecuniam fecerit in noftris ovibus exercendam fufeepimus, ne eas
«··»·.
ordinationem, & fub pretio redegerit gratiam , lupinis dentibus lacerandas tradamus ; & ad ul­
*· 4“· oon PO’·® vendi » ordinaveritque ) „ per pe- timum nofmetipfi, qui paftores vocamur, in die
cunias epifeoppm aut presbyterum , aut diaco- tremendi examinis apud pium & benignum judi­
cem

B

•λιλ «■

•ntcor* ·

i Annus emortualis Adalbert! Archiep. Magdebur^enGs, quo fynodus haec Romana habita, contigit non anno
Λ. £sd
ut tradit Chnmogiaphus Magdeburxenfis Mi. in Bibboc. Regi» atiervatus , & ex eo Pagius ad an.
Cb. *t). n. 7 & iaqq. Chroi.oa> aphus itim Magdeburjenfis a Meibomo publicatus allerit Gifilerium anno ylr.
{•ferpto · ttcneeUEe 9ÿe ft'l·* /-ichiepi icopa tum Magdeburgenfem ab Ottone Imp. J. Id. Septemi. nt mox ere. acrepilie , * 1ttcemi. (bletnm ritu Mijdebur^! a Clero dr populo iuilie fufeeptum . Hrc igitur Syrodus ho< eodem anno (91 celebrata.

79

JOANN IS

R

XIV.

VITA.

io

............ —cem Iqpi rapaces inveniamur. Pro quibas vcftrsm Abram, Ilaac, A Jacofr, ia reguo cmlorna » on·'
Christi ^ao^am fraternitatem rogando, obfecrando, no cum eodem Domino & ialvatore noftro fefu ANNO
nendo, A arguendo mandamus , ut omni occa- Chrifto,, qui nuncAfemper viyit & regnat Deus CHIU3TT
»»».
ftone poûpofita, dilittati Audio, A follicitudiaa in eunda facula ùacqlorum.
maxima, ea qua vobis agenda tranfmifimus, im,
Hane itaque noftram epifiolam jubemys atque
plere iludeatte. Nam G quislibet presbyterorum, prncipimus, ut per manum carimmi confratris
put diaconorum, gratis donum Spiritiu frnfii ah noftri Mironia epifeopi, eundis aliis archiepifeoarçhiepilcopo, fiv^ a metropolitauo (no acciperq pia & epifcopis deportetur , ut idem ipfe per
non potuerit: ftndeat venire ad fandam matrem fuum laborem & certamen, dignam exinde merRomanam epcleGam catholicam , atoue apoftoli­ cedem recipiat, & frudum afferat * io pcenitencam , A in eadem epiftopetem benedififonem ac­ tia.
cipiat fine omni Gmoniaca bcrefi.
„ Is autem qui ordinatos fuerit, G non c<
OBSERVATIO.
S.QrsssHs. pluito, neque exaâus, aut petitus, poft acceNulla temporis non infignitum eft boc concilium ,
„ ptas chartas A pallium, offerre aliquid cuili,
H Mrrwa», inquit Balusius, mm fftu fMeeuH ture Me»
„ bet et clero çratua tantummodo caufa volae- D
] fttur Miret eoifcope , GtrunieujI aitirut, ifree tire»
„ rit, boa accipi nuito modo prohibemus: quia am··· nccccLxxiii.
fe» ielbeir»» vecett , ei
„ ejus oblatio nullam culpa maculam ingerit , terire Nerioueef erftriffifnfe teufft reter Jit : fe» tfi
tuiiietert
,
illo»
effe .ffveteaie» ei mmm
„ qua ex accipientis ambita non' procefiit.
DecLCLxxYin. gm Xmmw· μμα/ιμμ · Beueiige i'll,
Quiconque de fandi; ordinibus hanc noftiaai ttitirateu» t/i ei Hjieiireit» rpriet Gi/eltri fflinfi
viderit eprftolam , A verba vpl exempla fando­ Megiei»rifejh , fM areiit, ut elicui ejrleut, erttlui t
rum patrum non obfervaverit, fetat le non elle
connumeratum inter difcipulos Domini A falsa­ WiMUear eut ertipuut, aut tnhMM» - £· ttttm «sm
toris noftri Jefn ChriAi ; fed damnatum inter Quote» II. tetifje <«■< , Ierit
.
Catcram hic Miro ex illuflri genere ortus erat, fra­
impios, A inter eoa fqi dmvramr Dvanina Drv :
7»» ...
Arrrdr · wii/, fcieniiet vient tum Muter . ter nimirum Olibani comitis BiluMittenfis ; idemUemhue in veteribus a&is fe comitem Λ epifeovum inferiHi vpro qui legitime illam cuAodieriot, Apio bit
. Fuiffe autem virum magni npminu, patet ex ve»
intuitu obfervaverint, recipiant partem cum A
teribus aftis illius «vi.

69*

A

D

CONCILIUM

ROMANUM

Io caufa Gtfelerel Magdcburgenfis epifeopi.
ADNOTATIO

CHAONOLOGICA

•Mi· QY nodum bane Romanam ad annum 981. per-Crit die HI. idut aprilis, juxta ac tradit Chrono·
' □ tinere vix dubito. Licet enim Adelbertus grapbus Magdcburgenfis apud Pagium hie, AanA.L. ■ Î * anno
—
A. 981. die XIII.
Ilf
ΙΛ I
I»
» , qui
Mail aaaLa. 4»>_ ■»
■>·>.· μ*
a»· «<?■ Moguntinus obiit
Kal.
ju- naliftaa Saxo Eccardus
ambo cum Ditmarum
fc« ·<■*»·· lii, ut prefer laudatos a Pagio feriptores, a..na- ad iiteram exicnbant, perfpicue detnonftrant banc
Jr». ** Λ*'lifta Saxo Eccardus confentit ; Romana tamen Sy· pariter fuiffe genuinam Ditmari leâiooem , nec
nodul, in qua ei luccelfor datus fuit, nonnifi nifi corrupte tn ejus textum pro aprtli, irrepfifad fequentem annum pertinet, cum habita fue- fe Jepsewfrisv.
Ν<·β ,1T.

ANNO
CHRISTI

ANNO
CHRIS11

VITA

JOANN1S

PAPÆ

XIV

Oannes , qui antea Petrus nominabatur , exDhibuit. Illi vero dum intuitu macilenti cadaveris pontificem fame extin&um vidiffent , & doluirfent, venerandum corpus in baftlicam S. Pe­
i. ,
„ .
tertii faâus eft Romanus pontifex , hujus nomi­ tri delatum (epelierunt. Interea invafor fedis ,
nis decimusquartus . Quod cum Bomfacio VII. duonnnque pontificum crudeliflîmiis interfe&or ,
apoftolies ledis invafori , qui necato pontifice & parricida nefandus, & truculentus predo Boni- >««>'·<!··
expilata bafilica Vaticana , ut tupra dixi , Con- faci us antipapa , Petri cathedram, proh nefas ! 3<«"nZthk
Aantinopolim fugerat, innotuiffet -, fimulque Ot- per lyrannidem occupavit . Poft quatuor autem ·«
tonem Imperatorem , qui fuo hunc patrocinio menfes quibus fedem apoftolicam violenter & in- ’“·
defendebat , e vita deceflGffe cognoviftet : fedem jufle detinuerat, ultore Deo punitus, morte re- oni.»e*»t.
iterum invafurus, Romam rediit, catbedram Pe­ pentma interiit. Defundi cadaver, faâioG illi ,*·*»«<··«·♦
rri involavit, & quem in ea fedentem invenie­ quorum fobfidio vivens nitebatur, nodatum lan­
bat Joannem, inde non tantum exturbavit , ve- _ ceis vulnerarunt, A per urbem traxerunt . Hrc
rum etiam vinculis alligatum in fanâi Angeli ex antiquis Vaticanis codicibus Baronins anno Cbroneru
munitionem , que a fuorum faâione detineba­ 984. & fcquentibus. Videant recentiores chrono- ***“ ,,41Γ·
■ο,ιο<ι·> gur,
tur, magna cum tyrannide intrufit, detentumque grapbi, quantum pnedonem A tyrannum in nu,· ·*·*'*'·
’bidem tnenfibus quatuor , violentus A facrilegus merum optimorum pontificum referant , qui po­
.<«<·■· «- pratdo tandem fame perire coegit: A ne quid il- tius inter famofiffirnqs latrones, & poientiflimos
n««i.
li, qui partium Imperatoris erant , amplius fpc- patrie proditores, Syilas, & Canhnas, annume­
rarent, corpus extio&i pontificis pre foribus mu­ randus erat.
nitionis Angelice civibus omnibus Ipeffandum ex-

lottitn XIV.
qaaado po»·
■U<« la^ai.

J epifeopo Papienfi A archicancellario Ottonis
fecundi , anno ChriAi 984 lub regno Ottonii

VITA

I>

XV. V I T A.

J O A N N IS P.

Il

æTW*OÎH»O**aHOiH«MM*ΟΟ·40ΜΟΜΜη|Θ·μΜΝηΙΟΙηΗΜηΜ'^^*
*·

VITA

E T

EPIS TOLÆ

joannis

PAPÆ

XV.

i«.»«rv. TOanoes patria Romanus, ex pâtre Leone poft-jAientibus & faturis, & cum omnibus fidelibus (uis
*···<*· ‘ J ei presbytero natus, poll extindum tyrannum fine dolo . Qua de re mifit Edelfinum fande
ν··ο4··ι·.(Ο|Β|Β|1^. fuffrâgjo legitim· eJeâtu eft anno Chri- Schireburnenfis ecclefue prefulem, nec non LeofCur Rmm fti 985. fob regno Ottonis HL Hic timore eo- flanum filium Alfvvoldi , & Wulftani filium
ram qm· pndeceffbr paffus erat, feceffit in Tu- Edcrelnothum, qui tranfierunt marinos fines, &
feiam, euma novo tyranno Crefcentio Nomen* pervenerunt ufque ad Richardum praefatum mar1
tano, qui titulo coufulatus munitionem fandi An­ chiooem. Qui fit monita noftra pacifice fufeipiens,
geli poffidcre aggreffuseft, infeflaretur. Cumque fimulque audiens decretum fuprafaii regis, liben­
legationes adOttooem mittere frequentaret, Ro- ti animo pacem firmavit eamdem cum filiis fuis
M
mani memores eorum quas propter injurias pon- & filiabus pnsfentibus & futuris, fit cum omni­
■·*·η«Μ
tificibus illatas ab Ottonibus anterioribus paffi bus fidelibus fiais: eo rationis tenore, m fi ali­
♦«•ru»
erant, e veftigio honorifica legatione eumdem quis eorum, v«l ipfi, injufte aliquid contra alium
Joannem revocarunt, dataque illi omni (iecurita- perpetraverint , digna emendatione purgetur .
te in orbem redire rogarunt. Qpod dum faceret, B Paxque maneat perpetualiter ft ioconvulfa, faomnes adventanti occurrerunt, piis officiis ftob- cramentorum utriufque partis ftigmate ftipulata ■
fequiis eumdem honorarunt, feque illi fubjece- Ex parte fcilicet regis Ethelredi, Edelfinus, pr·ront. Libentio Hamburgenfi epifeopo pallium con­ ful fande Schireburnenfis ecclefir, ft Leofllanus
cedit. Leonem Trevirenfem viceepifcopum adre- Alfrvoldi filius, ft Ederelnotbus VVlftanl filius.
P.c.· c-T 8®·° Anglie & ducem Nortmannorum ablegavit, Ex parte Richardi Rogerius epifeopus, Rodulm·»
ut eos inter fe diffidentes conciliaret. Ada pfeu- phus Hugonis filius , Truteno filius Tburgis .
dofynodi Remenfis, qua amoto Arnulpbo Gerber- Adum Rothomagi Kalendis Martii, anno ab intus fubrogatus fuerat, improbavit, ft amotum fe- carnatione Domini Dongentefimo nonagefimo pri­
•m
tf- di fu· reftitui feliciter * procuravit. AdCrefcen- mo, Indid. quarta. Et de hominibus regis, vel
r’· tyrannidem, qu· in dies magis magifque in- de inimicis fuis nullum Richardus recipiat, nec
Ai **· valefcebat, propulfandam, Ottonem regem Ger- rex de fuis, fine figillo eorum.
"C**,**" mani· Romam venire rogavit. Antequam vero
Kt
s»Tj. c? accederet, defundar eft pontifex optimus fepti- C II. AD ARNULFUM COMITEM
okitwjMa- mo Maji, cum fediffet annos decem , menfes ....
C«»tul«.u ,
“h*
dies duodecim. Sepultus eft in bafilicaS.Petri in
• T ALIOS.
·*ί,β · D·
Lxa
D«oratorio S.Mari·.
Ut tnonafterio fandi Richarii, qu· abftulerunt , « iptciitjii.
EPISTOLA JOANNIS ΡΑΡΛ XV.
refli tuant.
AD

OMNBS

FlDtLEI.

De pace concilianda inter Ethelredum regem
Angli· & Richardum ducem Nortmannic, quem raarchionem vocat.
Jte»9tt ^âatasdcciatai [anUa Aaetane tcclcfi*
f»f» tmaibat /delibat falatm.

Jmmss Epijctpar fervat ferveram Dei , Araalf»
ceatiti, Baldamo ceatiti cam metre faa , Goiherte vicecemiti, atqae Iliarda , dileltifimii filiis
aaflrit fpiritaelihu, aamuuMdaas falateae, &apejielxam beatdi&itaem,

D

Onemus vos a pravis operibus recedere, ft

bonis operibus adherere, quatenus Dei om­
Mnipotentis
mifericordiam confequi mereamini, ft

*?·'· ii KjOverint omnes fanda matris ecclefue fide% c.p'*·, ’ At les, ft noftri utriufque ordinis per climata vitam perpetuam acquirere valeatis. Quapropter ,
foculi dilatati, qualiter nobis relatum eft a com­ cariffimi, mandamus vobis, ut omnem heredita­
pluribus de inimicitia Etbelredi Saxonum occi­ tem, quam abftqiiftis ex tnonafterio S. Richarii
dentalium regis, nec non & Richardi march io- confeftoris, pro Dei omnipotentis amore reddere
ois. Unde nimium triftis effedus, utpote de fi­ procuretis. Nam fi reddideritis, habebitis beneliis noftris fpiritnalibus : tandem inito falubricon- didionem fandi Petri, ft noftram : fi autem mo­
filio, accerfivi quemdam apocrifiarium noftrutn nitionibus noftris non obaudieritis, ex andoritate
Leonem, viceepifcopum S. Treverenfis ecclefia : Dei omnipotentis ft noftra, fciatis vos effe ex­
& mifi cum illuc cum literis noftris exhortato­ communicates & maledtdos, & ab ecdefia Dei,
riis , ut reGpifcerent ab hac fuperftitiooe. Qui E ft a communione omnium Chriftiaoorum fepara­
tranfiens veftras intercapedines terrarum, tandem tos, nifi ad fatisfadionem perveneritis.
marinos tranfmeavit fines, & io die nativitatis
Domini pervenit ante confpedum regis prefati ,
III. AD EPISCOPOS ALIQ.UOT
moxque ex pàrte noftra falutato obtulit literas ,
quas illi miferamus. Qjii, accerfitis eundis fui
Ut reftitui curent, qur fandi Richarii
regni fidelibus utriuique ordinis fapientioribus, ob
tnonafterio funt ablata.
•morem & timorem Dei omnipotentis, nec non
& S.Petri apoftolorum principis, & per noftram Jomnt/ tpifctpm, ftrviti ftmniH Dri, Gaideni '
vtatrabili eptfcopt, Falconi Aatbiancnjii civitati» *'*
admonitionem paternam , firmiffimatn conceffit
pacem cum omnibus filiis & filiabus fuis , pre·
vtiurabili epifeopo, Ba/daine Tfr^aacif/fj civt‘atit
CsnnA Gntrtl Tom. XIX.
F
cpi.

-, AD

«J
CHnlSTt

EPISTOLAS

84

UltiÎtfiHiu film aoflrii [prrtlatliktu ,Arium fanai
Richarii
Λ
*%»*·««« B» confefforis
VVUlWWVIif per
P' noftrnm
MVtUtlUJ &
S* β···»·»^,

■—

per vaftruffl auxilium relevetur . Illis quoque mi- anno
litibus, qui hereditatem monafterii abfluleront , CHRfSTI
I fofpitatis copiam, alacritatifque abundantiam ?eftras excommunicatorias iiteras unicuique mit.
**’
erga vos fore noverimus, baud aliter t quam fere non prztermittatis, ut omnia, que de pre.
de nobis ipfis letamur. Ceterum mandamus vo>dido monafterio abftulcrunt, reddere procurent ■
bis, quatenus p/o Dei omnipotentis amore, fan. In hoc apparebit quod fandam Romanam cededique Petri veneratione & noflra interveniente , fiam diligitis , cum noilra deprecatio apod vos
huic nomine Ingilardo fuccerratis, ut motu/le- venerit, fi eam adimpleveritis.

S

C^AD

EPISTOLAS

JOANNIS

XV.

P A P Æ

APPENDIX.

AD
Balla

B< s»rr’
M..fi fu
.■II.

OMNES

V 1 D E L ES

Cfrbijr^fitai monachii jarra fvedani aeva trUnenter, afftrnntur vtlrra.

Onvenit epifcopali auAoritate maximeque fum- per fe ad ipfa monafteria, vel cellas eorumdem,
mi ptefulis, pie, folliciteque temper cogita, vel oeconomus ejus, vel archipfesbyter, aut arB. L...»
re quatenus itaecdcfiarum follicitudines habeant,
chidiaconus illius, feu qualibet ex ejus agentibus
Spic.l ecd
pq. »>.
ut facris locis, in quibus jugi famulantium fedu. perfona poteftatem habeat accedendi, nifi forte
litate Deus placatur, opportuna conferre fuffra- neceffitatis caufa , vel ditedionis gratia vocatus
gia non detredent. Unde ego fervus fervorum advenerit; ne importunirate fui, miniftrorumque
Dei Johannes fairofanflz apoftolcz fedis przful fuorurn inquietudine facris locis fiat -no'eftia .
omnibus fande Dei ecdcfiz fidelibus fuggero , Neque in ecclefiis przfatis monafteriis fubjcdis ,
quod venerabilis abbas Thetmarus . monafterii vel in presbyteris e·idem ecclefiis ordinatis ali­
quod vocatur novaCorbeja, per interventum Hil- quam teutet facere perturbationem, novam condibrandi Mutinenfis epifeopi , nofliam efflagita­ ftituendo, antiquam conftitutioncm violando; fed
vit clementiam, ut omnia przeepta glorioâflîmo- Gcut regulariter ac canonice difpofuerint, ex Ion.
rum imperatorum, feu regum, five quorumlibet go jam tempore manentis ita futuris temporibus
principum chirographa, necnon etiam quz ano·* maneant inconcuffe. Ordinationes, quz neceffaliris przdeceffonbus , Adriano, atque Stepbano riz fuerint ipfis monafteriis, agere non differat ;
Collate, vel conferipta funt, noflra quoque au- altaris quoque, & bafilicarum benedidiones, five
doritate confirmaremus, & roboraremus; & his confecrationes, prout neceftitas poflufavcrit , vel
quas ab apoflolica fede decreta funt, noflrz fub- in ipfis monafteriis, vel in agris eorum libenter
fcriptionis chartulam adjungeremus . Nos itaque concedat ; chrifma quoque olrumquc confecratum
comiderantes religiofam ejus petitionem, paflora- per fingulos annos przbere non differat, & pro
lifque elle officii fervorum Dei jugiter utilitati , his omnibus nullum munus exigit, ne Spiritus
commodifque profpicere, decrevimus, ut duomo­ fandi gratiam vendere conatus, inde, quod abnafteria!, Corbejente videlicet monachorum , atque fit, damnationem incurrat. Hocconftitutum non
Hcnfordcnie fandimonialium , de omnibus rebus, folum Patherbrunnentem, verum etiam omnium
que vel in communi Principum charta, vel pre- locorum epiteopos, ubicumque przfata monaftecapiis confirmata elle agnofeuntur, nihilominus pria, vel ecclefias, vel agros, vel familias habere
talem ex apoflolica fandione obtineant firmita­ noteuntur, obfervare fine cundatione, feu contem, ut nihil habeant unde fe tueri poffint, qui· tradidione opoitet, ut nullus poteflatis jure re­
cumque fibi promittunt hzc aliquando fe poffe bus eorumdem monafteriorum abutatur, fed ma­
immutare, vel infringere. Habeant ergo przfata neant omnia in poteftare prrlatorum eis, & re­
monafteria return fuarum liberam in omnibus di- gulari difpofitione, quzeumque, ut diximus, vel
ipooendi regulariter poteftatem ; & ut plenius pro- in agris, vel in familiis, vel in decimis eis con­
tequamur, quod fandos apoflolicos jam didos in- flant effe collate. Sicut & apoflolica & imperiatendiffe fentimus, atque ante eos B. Gregorium , lia przcepta, partim fimul, partim fingulatimeis
ac reverende memorie Nicolarm fanxiffe deita­ confirmavimus. Abbatem vero, & abbatiffatn in
tibus monafteriorum invenimus, nos humiliter his locis femper eligendi habeant poteftatem, ut
tantis audoritatibus (ublcribendo confirmamus , eam eligant perfonam, quz propofitum converut nullus epifcopus Patherbrunnenfis aliquam ex fationis in utrolibet monaflerio ,
moribus &
eis vel accipiat, vel cxpote.’r portionem, neque E habitu profiteatur, non canonicum aut laicum ,
vel in his, cui regiminis locum tenent, vel in neque alterius monafterii monachum, in quofpeipfis congregationibus, aut ipfis coenobiis potefta­ cialiter nos audire dignetur regia dominatio, ut
tem obtineat; neque iplorum dominatione potia- nullam eifdem monafteriis proponat perfonam ,
tur ulla, neque in clericis, neque in famulis , quz non ab ipfis congregationibus fuerit regula­
aut in omnibus quzeumque ad monafteria ipfa riter eleda. Quà de re noverit clementia, vel
videntur habere poffeffionis refpedum , ficut ab nunc exiftentium, vel fucceffionis jure omnium
omnibus cis hadenus tervatum & conceffum eft futurorum principum a fede apoflolica fancitum,
epifeopis , in quorum parochiis res eorumdem mo­ noftraque fubfcriptione roboratum, nec βοη an­
nafteriorum conjacere videntur. Nam ipfius prz- tecedentium regum przceptis cautum, ut paedi­
fati monafterii abbati fuifque fuccefloribus licen­ dis monafteriis nullam praeficiant perfonam de
tiam damus, juxta altare fedendi , populoque in- quocumque ordine, nifi quz per eledionem proIra fuum monafterium vel cellas, fecundum Deum habilem fumatur. Quoniam vero mulrz qunrunprcdicandi ac docendi, ita ut nullos epifcopus tvr ab importunis hominibus malignitatis occa-

G

•s

J O A N N I S

XV.

P A PÆ.

86

—
fl·» fiones, ne neceffe £emj τ advrfatela clypeopro- A Gregorii Confeflocis Chrifti, In quo loco regulam,
sediaaia repellere, quod apoftoiica decrevit audo- S-Benedidiabbatis, & monachorum fratrum lucu- anno
lenii
(fimo
ordinaret:
ubi
devotiffime
de
luis
proCH
*
|
,,T
*
anno ritaa, nos quoque approbamus, ut qui ordinati
* ’’
CH AB Tl fotrint ad regimen fsrpodidorum monafter iorum, priis prediis, que a fuis parentibus illi eveoe* *' nulla poteftate pravalente dejiciamur, ni G cr i- runt, & partem de rebus fande fua ecclefie ob­
minis confis fuerint deprebenfi, cujus irerito Re­ tulit ad iubftentaiionetn * ftipeodium illorum
dores non debeant adminiftrare oficium. lofa- videlicet monachorum, qui lo ipfo fando monami* vero maculis, five criminis alicujus denota­ fterio fieculo * Chrifti laudea perfolvere diu no- * '·*·»<··■
tione fi fuerint appetiti, non prater canonicam duque non çeftant r de quibus noftre bumiliiatis
aut regularem deponantur examinationem . Si fopplicans clementiam , ut predidus locus ipfefub
quis ergo apoftolios fedis decretum con temp ie­ tuitione fit defenfione S. Pe(ri noltraque nofttumrit, proculdubio damnationis cenfuram fufcipiet, que fuccefforutu pontificum in perpetuum ma­
quam credimus divino Spiritu per apoilolicam lin­ neat. Ita tamen ut nullus rex, aut dux, neque
guam probatam. Nos igitur noftram fubfcriptiooem marchio, nec etiam epifeopus, qui per tempora
annali ooftriimpretlionelignantes, obfecramus co- in ipfo epilcopio fuerit, aut ulla perfooa audeat
epifcopos ooftros omnes, in quorum manus ifta Bde omnibus, que ibidem ab ipfo jam dido Gcdevenerint ζ ut fua etiam audoritate & fubfcri- bebardo epifeopo concéda funt alienare, aut quo­
ptiooe hac confirmare velint, ut quicumque hac quo modo de ipfo fando monafterio extrahere ,
temerare pmfumpferit generalisatis ooftrc lenten­ fed tuta d Habilita, atque firma, ufque in futu­
tiis ita anathematis vinculo obligetur, ut nemi­ ra tempora concedimus permanenda. Sed & hoc
nem habeat, de cujus favore blandiatur, aut fe apoftolica praeceptione, rogante fnpradido confiatueri putet a lententia damnationi,. Ab impera­ tre noftro interdicimus io nomine Domini noftri
toribus etiam sut regibur five ducibus, aut a qua­ Jefu Chrifti, ne aliquis eidem monafterio praficumque poteftate, qua pro tempore tunc ordina­ cietur, nifi quem communi confeofu fratres, ibi­
ta fuerit componere cogantur mille libras auri dem Chrifto fidulo fer vient es elegerint, eledumoptimi, medietatem paedidi, mooafteriis, ac me­ que epifeopus bcnedidionis titulo confirmare pro­
dietatem cameras eorum principem. Cundis au­ curet. Et hoc ipfum de Advocati ciediooe de­
tem ifta fervam ibus fit pax Domini notlri Jefu cerni placuit. Si vero, quodabfit, aliquando con­
Chrifti, quatenus & hic frudum bons ad>oms tigerit , ut epifeopus ejusdem fanda ecdefia he­
recipiant, de apuddiftridum judicem premia «ter­ re tiens vel fcbifmaticus exiftat, fratres fupradidi
ne quietis inveniant - Scriptum per manus Ste- C monafterii ex audoritate fedis apoftolicc habeam
phani primi ferioei Sa ode Romane ecclefiz io pote (latent ecclefiafticoa ordines requirendi, ubi­
menle Junio, & indictione fecunda. Datum ea- cumque catholicum noverint elfe epifeopum, ne
lend. Julii per manus Joannis epiicopi Sanda ille iniquus de hoc aliquam eis injuriam inferto
* A» <»»« Epbefienf. * ecdefia, & Bibliothecarii fande Se- przfumat. Nam fi quis aliquis homo, cujnfcum^XJi’**dis apoftolice. Anno pontificatus domini Joannis que fit ordinis vel poteftatis, quod non credimus,
«■ivut, fandifltmi, quinti decimi pape, tv. Indidione fe­ in aliquo difrtimpere temptaverit ea, qua ab ipfo
cunda.
jam dido contraire noftro in predido monafterio
EJUSDEM BULLA.
concéda funt, & a jure, & ditione ipfius mona­
fterii auferre voluerit, nifi refipifeat, excommu­
NvaaAjteriam caodiiem λ Gtktkarie II, Cas- nicatur a corpore & fanguiae Domini noftri Jofiantunfi tpifctpt Jeb aptflelica taiMnt
fu Chrifti confiftat, & anathematizatus a SS ratKcifa , variifa* Jeaat.
iribus omnibus & a nobis, nec in exitu vite
communicet, fed etiam mortuo nomen ejus in­
Jetnnti tpifctpat, ftrvai ferotrua Dti. Ia attaint ter miflaruvnfelemnia nullo modo recitetur. Qui
fanlta, & inJtaiJaa Trinitatu, Patrii vidtli- fjvero pio intuitu cuftos & procurator hujus nt».
ctt, tl Filti, iJ ipifitat fanSt.
ftri praecepti extiterit, benedi diotis gratiam vitamque sb ipfo Domino Deo & Salvatore Jefu ChrL
L»»>t Spicit. XTOtutn effe volumus omnibus Chrifti fideli- fto mereatur in faecula foculorum amen. Scriptum
JLN bos, qualiter Gebebardus II. amabilis epif­ per manum Joannis Notarii, & Regionarii, &
eopus Sanda ConftantienGs ecclefie, dilediftimus Scriniarii facri Lateraeenfis palatii , in menfe
confrater oofter, orationis caufa Romam veniens, Aprili, & Indidione fecunda: Datum vero feptiad limina Apoftolorum Principum Petri, & Pau­ mo calendas majas per manus Gregorii epiicopi
li, & ante noftram prafentiam, retulitque no­ facra Portoenfis ecclefie, ftt Bibliothecani fedis
bis, quatenus ipfe, Dei nutu compulfas, «de­ apoftolica, anno pontificatus Domini noftri Joan­
fiam Coenobitarum conftruxiiTet fuper ripam fla­ nis fandiflimi papa quarto. A
mini s, quod dicitur Rhenus, ad honorem Beati
“

-λ
ANNO

AOfcV. *****

*<*&* ’•mW· WAp ’AreWW WIRntpÇrfvWo ’Λ

“S?" ADALBERONIS
ia

-a..·· Cm-

A R C H I E PIS C OP l

_
Epistola

ANNO

REMENSIS

bvocatoaîa.

Ctiltn.

Ad comprovinciales epifeopos.
UIta fnper ftatu eedefiarum Domini, œul- Enenfis; tempus, m. Iduum Decembris. Valete
QeU in hoe
(it
mcon
efl.
\
cariflimo vos invitamus anedu , non tantum
EJafikm tpiflaia AvatarJe Caaterett^i tpifetpe
noftri , quantum veflri caufa honoris , ac utili- TTls litteris accepts, Baldninum, quem nuper
tatis . Locus loquendi , mons S. Maria Terdo- JL'JL excommunicavi^nus , excommunicate > ob
Getvrifi Gtatral. Totn. XIX.
F 2
fuam

es fuper publici, privstifque negotii, raM
tiocmaiuri , cum oottrae diceceleos confratribu,

*·*·

S7

'“/ÎJ”

««

CONCILIUM

. .. .
fmtn uxorem mile derdidam: & quodnegligen- A 1"U vAit alu>d anuemcitvent t prnterqiumt tccepi —
,
CHRISTI ·’· d‘ut‘B1 «A delitum, obedientia corrigatur, m- jht, etiam A»gelm,
fit. EAote ergo no- anno
,,, ’ hilque fibi profuerit Romam adiifle, dominum bifcum divinarum legum defcnfores, qui facer- ,*,'STI
Papam mendaciis di lucidecum Paulus dicat; Si dotalis dignitatis gaudetis effe participes. Valete.
ANNO

ANNO

ch.hST’
Ft l.ppl«■<•10 C··-

CONCILIUM
i

<4. CMita,

APUD

GALDON1S

—

m

Provincia

—

R

b m e n

CORTEM CH,uST'

s 1,

Ad quod VValo, ejufque fa μ tores iterum vocati funt fub perna excommunicationis.
Ujus fynodi mentionem legimus inter epifto B "»*»* divinii prnfertit. Ad Cenorttam saArvrtflw
Fra/raw apad GAdtnii ctrtem kaktndnm in CA.
Jnliu vtt iteram audiendae vttMMi. En antnt «w«
Archiepifcopi Remenfis, qua Ac habet. Hadfewas nite, aut Jententiam darnnatitnit eadem dte, f«a
/inltitiam vejlram patienter tnlimni, èX <jttia fynt- ammt vnllii, cum veflru faattrikni expefhtt.
•Lilia decrete pxrvipenditir, Vtcati ctntemmtit , À»·
las Gerberti, quarum xxix. feribitur VVaH
Ioni, ejufque fequacibus ex perfona Adalberonis

<*·<>·——

«W>«o <t§SM§i·
SYNODUS

LANDAVENSIS

CHRISTI

>»«

A fando Dunttano archiprxfule Cantuaric, anno Domini bccccLxxxvm. coofecrato.
2,va Artkmail rttf Gantu tk fratricidium ana tient» declaratur.

Rthmail Guentir, filius Nougui, occidit fra Cgradus, ut Gmul convenirent apud Landaviam .
lemetipfum , ut Et congregatis illis omnibus de tine ad Enem ,
ut prcdixtmus, affirmante tora fynodo, fecit re­
gem anathematizare, & ablata fibi tota chrittiaSatcHn^nt *... ahum mobittr ladere, primum
norum communitate, fit audito Abi fado anathe­
Jpjnm fe jacuit percutiet prtprtt.
mate , requifivit veniam lacrymabili devotione
Ex fado tam execrabili homicidio , & humano apud Landaviam, & injunda Abi poenitentia de
generi exofo, epifeopus Gucaunus mifit legatos fratricidio perpetrato, largitus ett in eleemofyna
per totam parochiam fibi fubditam, βζ obtempe­ Deo, & fandis Dubricio, Teliavo & Oudocco ,
rantem ecclefic fu® Landavrx, propter clericos & Gucauno epifeopo, & omnibus prxfulibus Lanomnes de majoribus gradibus ufque ad inferiores davic m perpetuo, Lanm Mtkaegel, Lickrtt, &c.
iuum Eliied, imino
Actlitemmetrice
didum,

anno

anno

C,XST‘

CONCILIUM
in

causa

S.

Adalberti

Rettituendi celebratum, anno 1

ROMANUM
bpiscopi

dcccclxxxix.

Pracemsibos

tempore Joannis pap® XV.

c.»f» <0». QAndus Adclbertus Pragenfis epifeopus cum Bo- Dgregationi, plane nece£arium effe , ut epifeopus
"
O hemos luos fibi valde contrarios effe experien­ ad poeuitentem populum redire cogatur , quan­
tia didiciffet, fecundum evangclicam fentemiam eos tumvis ille reludetur. Addidit pontifex hanc le­
dclcrcns, anno Chr.983. fub Benedido papa VII. gem ôc conditionem: Λ nndiertnt earn, teneant
Romam venerat, ut confenfu Romani pontificis cnm henedifltant : fi vert km nndterint, nbf<jite peri,
epilcopatum dimitteret , fibique ad loca landa cnit fui capitii malernm ctnftrtta, declinet. Sen­
peregrinari liceret . Perada peregrinatione Ro- tentia concilii & imperio abbatis Addbcrtus ob Ad.ib·.»··
mam revet fus, inonafferiun j>. Boni lacii ingref- temperans, magno cum dolcreplurituifque lacry ,„„*,‘^1»fus ell . Cumque in eo , tanquam in palxffra Emis ad epifeopatum rediit. Qua ratione eumdem t··.
Chrifti, integro quinquennio fe pugilem flrenuif- epifeopatum ob ingravefeentia populi peccata ite­
fimum exhibuiffet: Pragenfes emendationem pol­ rum deferuerit; qua ve occaAone poffeaHungaroliciti , epifeopum fuum repetiverunt, eaque de rumapoffolus effrdusStephanum regem baptizaverit,
caufa duos viros ad fedem apoftolicam ablega- refertur apud Surium in adis S. Adelberti , die
n^rnu® ruut. Quos cum pontifex audiviflet, conventum XJ. Aprilis, tomo x. & in vita Stephani Hunhunc fynodalem collegit, in quo poil diligentem garorum regis apud eumdem torn. 4. die Xf. Aufadi inquifiiiooem vilum ert land® patrum com gutti-

CONi Dith.Tiaro primo rrkpenfi Epucop· anno Cb. 0J. defunâo fubrogatut eft S. Adalbertus . Fort annes Epifco·
piri 'rptem , inquit primus Aiffor ejus vit® cc.vvus, relido JEptlcoparu Romam venit. Erat />// dubm R»nne
Imfcretrix Λ»ι·>β· Tbecfhania , mater efue , far mtd» regnat, terimi , Cr Deo juvante maximal Otto . Qpare Theopha-

O

•"WS"’

K A R K Ο F E N S E.

1%^

>o

XTgj »Βββά6Βίΐβ8βΒθ8βΒ0β«»«ί»?βίΪβΚ>θ8θββΒ8ί«ηθί “^^
H».
>·»

CONCILIUM
APUD

KARROFOSE

KaXXOFOM

PlCTAVBNSlS

Dittcefis tnonafterium ab epifeopi» Aquitani* ii. celebratum Kal. Junii», anoo Chrifti circiter
occccLxxxix. Joanoia XV. pape, anno ». Hugonis regia iti. Villelmo m.
Aquitanorum «luce.
Ex eftgrtfit Jec. Sirxttxdi S. J.

INDEX CANONUM,

UM defcrirff tx EqtbfiHxfi cadite Jean. Tillii.

A//. vOiarbeaM rtt ftxferxHt Jirifitatihif.

I. Aaatiexu iafra&trihtu ecclffiarxex.
II. Axathtma rtt paxptrexe diripiftiifai ·
UI. AuUhttxx cltrictnxt fertaffxrihu.

Si quis agricolarum, ceterorum ve pau­
perum , predaverit ovem, aut bovem ,
aut afinum, aut vaccam, aut capram ,
aut hircumt aut porcos, nifi per propriam
P Λ Æ F A T I O.
culpam» fi emendare per omnia neglcxePRedecefforum noftrorum audoritatibus >fyno- ranathema fit.

dalicis roborati, in nomine Domini, & (alJK’W. “*"»«' <'"<«'·- fm^ihu.
kiunoaldu*
arcniepilcopui
lecuna*
Aquitaniae, cum * we Mina
. <λ
r
*
.,
,f
.
» 1
«FO aw , aut diaconum
·« es
Si quia iacerdotem
, vel
omnibus epilcopis comprovincialibus, convenimus
aulam que olim Karrof vocitatur, taon epifeopi , ullum quemlibec ex clero, arma non fe­
quam fit religiofi clerici, neenon etiam fit omnis rentem, quod eft fcutum, gladium, lori*
uterqu· fexns, auxilium divine pietatis implo­ cam , galeam, fed (impliciter ambulan­
rantes : ut qui quedam in noftris domiciliis, mo­ tem, aut in domo manentem invaferit ,
ribus peftiferis, per longam tarditatem concilii
diu pullulare cognovimus, rcfpeâu cxlcflis gra­ vel ceperit, vel percufterit, nili poft examinationem proprii epifeopi fui, fi in ali­
tiis , & eradicentur noxia, & plantentur utilia .
Nos ergo in Dei nomine fpecialiter congregati quo dei
deliCto
i <51 o lapfus
laptus fuerit,
I
facrilegus ille ,
decrevimus, ficut in fcquentibus manifcftata da-Cfi ad fatisfatftionem non venerit a limi­

rcicunt, ita

CANONES.
1.

infrttfloribui ttclcfiernm.

nibus fanftx Dei ecclefiac habeatur ex­
traneus.

SUBSCRIPTIONES EPISCOPORUM.
Ego Gunbaldux arcbiepifeopus Burdegaicôfis

Si quis ecclefiam fan&am infregerit , fubferipfi.
Ego Gislcbertus Piftaveofis epifeopus fubfcr.
aut aliquid exinde per vim abftraxerit ,
Ego Hildegarius Lemoviccnfis epiicopus fub.
nifi ad fatis confugerit fa&um, anathe-D fcripfi.
ma fit.
Ego Frotarius Petrocororum epifeopus fubfcr.
Ego Abbo Santonus epiicopus fubferipfi.
Ego Hugo Eogolifmenfis epifeopus fubferipfi.

CHRIST»

,ir ' » DE CONCILIIS IN CAUSA ARNULF! REMENSIS ARCHIEP1SCOP1
Ante annum 988. & deinceps celebratis.
DISSERTATIO.

·'·'■

Δ Rnulfus Lotharii regis filius fpurius ecclefia- Econfcius habitus Arnulfus in conventu totius GalXX ftice licet quietis & a curishccularibus va. lix epifcoporum damnajus eft, ait Gerbertus Recationis profeflionetn aflumpfifter, a publicis ta- mentis arcbiepifeopus m epiftola ad Widero.ium
meo negociis fe continere nequaquam potuit . Argentinum epifcopum, cuius fragmentum DuCarolo Lotharmgix duci patruo fuo favorem oc- cbelaius in tom. IV. hift. Francorum ediderat ;
cultum primo, dcin & palam przftavit. Quare paulo integriorem e Mabillonii febedis Maiiene
cum ducis illius arma exdibus & vaftatiombus Veter. Monum. com.I.col. 35t. vulgavit, fedomGalliam depopularentur, tot malotum auftor & nino integra dabitur inferius poft aâa Cone. Doropliania cum anno 990. Koroe fuerit , Chronographus Magdeburgenfis adhuc ineditus reAe fctipfit .·
»90
S. Malberttu Ko**· ad S. yfitaiaat, iafei» Mitia faix tfet, faBtu tfi Menatbtu. Integro (altem quinquennio iln
Monachu.n profeflm efl , ut afletic AuAor poller toris ejus vitae in AAi» SS. ad diem sj. Aprilis n. 14. £atf*~
fMOMMo plexa tuiti i» leaxeferio erat, ab anno fcilicet Chritli 990. ad 994. quo ad Epifcopatum red re compulius
efl Ad hunc igitur ennum protrahenda hxc Romana Synodus ejus cauia celebrata. '

CHRIS H

»··■

9t

D E

C O N

CILIIS

'9i

rocurtcnfif. Conciliem hoc primam eft omniana * pariter concilii, itnmo forte alarium conciliaram.
.q»»»?*0* deinceps io caufa Amulfi cekbrat* font , locus certumque tempos rdcitnr ; quamvis de tem- anno
anno eodem Arnolfo adhuc privarim vitam agente ,
pore facilis eft conjeAara; cam enim decem & CMKim
CHaun ut ex epiilola illa coaftat, io qua, prolequirar oâo continuis menGbas judiciali illi vocationi Ar- **** ' Gerbertus, damnationem illam fobftuht deinAdal» nulffo refliterit , totum temporis Illius fpatium
bero epifeopus Lauduoenfis, io cujos diœcefi age» quod ab anno 989. inclinante, ad 990. Interce­
bat Arnolfos; atque ita ecclefis reftitutns , Re- dit, concilio vel conciliis illis afCgnandam eft .
tnenGs archiepifeopus reounciatas fuit. Concilii
Hsc omnia concilia pone fequutum eft conci»
bujos, cujna certus locus ignoratur, annus facile liabulum Rcmenfe, cujus Gerbett^j. in eadem
detegitur; cum enim Carolo arma inferta in .Gal­ epiftola meminit, ejufque eftaAimotni continua­
liam inferenti Arnulfus cobsferit, ejufque crimi­ tor, ex quo Labbcus tom. XI. coi. 991. Venet.
nis reus eam penam incurrerit, haberi utique non edit, complexus eft. Omnium ibi geftarum fum­
potuit ante annum 987. nuo idem Carolus e Gal­ ma eo tendit, ut Arnulfos & epifeopatu, & li­
lis porthabitus, pneferri ubi in regni gubernatio* bertate privaretur, Gerberto io ejus loco conftine Hugooem acerbiflime tulit. Nemo buc ufque tuto : annus, menfis, & dies non latet, legiturintercolleAores concilii hujus, quod fanefirequen- Bque ibidem, (a)
tiffimum faille oportet, meminit.
Res ita codftituts font, non vero compofitc ;
Ita vero ecclefis redditus Arnulfos, anno le» nam paucis elapfis annis proftratus Arnulfos eri­
nuenti a damnatione fua nempe 988. in concilio gi iterum ccepit. Igitur Joannis XV. juffu miffot
Remenfis pfovincis ecclefis illius infulis dona­ eft in Gallias Leo abbas S. Bonifacii, qui conci­
tur. Extat concilium iftud apud Labbcum tom. lium primo quidem Mofomii oppido Belgice in
XI. pag.983. Venet. edit, quamvis anno nen fuo Remenfi metropoli habuit . Cognita tunc Ar­
refertur; non enim anno 989. led potius 988. nulfi caufa eft, auditufqae Gerbertus pro fe per­
die X. KaL Februarii, ut Pagina demoaflrat , orans; prohibere tatneu non potuit quominus a
Adalberoni RemenG fatis fuoâo Arnulfos foccef- facris abftinere fe juberetur, donec res maturius
fit. Alterum eft boc ac conciliis in caufeArnulfi in RemenG concilio ad Kslendas Julii ejufdem
habitis.
anni indido difeuteretur. Habitum eft concilium c .
Tertium deio fuccedit concilium Silvaneâenfc, iftud Remis; pro Arnolfo judicatam: tum res
quo in predones Remenfis prorincir, fle epifeo- Romam delata ad Pontificem. Num ftatim a
pii Laadunenfis pervafores anathema diâum. Ar- RemenG concilio caufa delata Gt Romam, peni­
nulfi in eos fentenriam legas in collcrtiooc Ve-C tus ignoro; illud conftat, nonnifi fob Gregorio
neto Labbcana tom. XI. coi-986. fed annum cor­ V. qui ccepit anno ^oB. Majo menfe , & Rober­
rigas ; cum enim urbis Remenfis invafio fexto to io Galliis regnaate mi (Turn foiffe Romans Abnondum clapfo ab ordinatione Arnulfi mcnfe con­ bonem Floriacenfem^nbbatem, ut curaret Arnulfi
tigerit ; qua occafione in prsdoues foviit, & in reftitutionem, terte Aimoinoin vita ejuldem AbIllos concilium animadvertit ; ab anno 988. re­ bonis, fcribentc miffam Abbonem ad Greg jrium,
moveri concilium illud nequaquam poteft. Utrum nt Arnulfi caufam tradaret, regteffumque eidem
vero bcc omnia (incere prxftiterit Arnulfos , an Arnulfo pallium, a Romano pontifice acceptum
vero potius, ut proditionem fuam ea Gmulatiooe tuliffe. Cum vero addat idem Aimoinus Grcgutegeret, aliis judicandum dimitto. Non diu enim rium pontificem ftatim ab affamptione fua ana.
poft caedium & vaftatidnum illarum, quin & in car­ thema in totum regnum Francorum commina­
cerem detruGonis auflor ipfe lux redargutus eft, tum foitfe, nifi Arnulfos reftitueretur ; indicari
qua de re legas Baronium io annalibus ad A. 990. his cenleo, fobobfcure licet, dejedi hujus archiQuartum concilium in collertionibus omiflum epifeopi caufam jam tunc a Romano Pontifice
illud fuit, cum Remenfis, vel forte etiam alia­ definitam, ablolutamquefoiffe; id vero prxftitum
rum provinciarum epifeopi Arnulfum turpis pro-, θιη 1 icinenfi quodam Concilio demonftrat Canon
ditionis reum infimulaturi convene·unt . Dies primus Concilii Romani anni 998· prout legitur
tunc di&a Arnulfo, qui fope vocatus, numquam in codice Udalrici Banbergenfis, de quo ego in
venit; quare a patribus iynodica data eft ad joan- additionibus ad idem concilium . En Canonis
nem XV. ut fua ipfa aurtoritate vel Arnulfum verba .* placuit fanHa [enoda , at omnes epi[copi oc­
cogeret ad caufam fuam defendendam, vel depo­ cidentales, qui in depqfiliom Arnolfi Remenfis Arcbinendum permitteret. Extant liters illae port con­ epijcopi fuerunt, & eaterit induciis meati Papiencilium Silvaneâenfe apud Labbeum col. 988. Da­ [em [rnodum fpreverunt, & inconvenuntei caufar
tas veto in concilio nuodam indicat Gerbcrtus in ad confutandam [ytodum per manum laicalu perfona
eadem epiftola ad VViderodum his verbis: Zv/rr- miferunt, ab epifcopali oficio fafpandantur.
ea legatu, literu fynodtcù Romanus pontifex, utecQuo tempore fynodus hrc Ticinenfis convene­
défia turbata fubveniat, admonetur. Quodnam fit rit , fob quo pontifice, has habeo conjeâuras ,
concilium, vel forte concilia ifta, A ubi loco­ quas proferam. Anno 997. Papa Ticini complu­
rum Gallis celebrata, ignotum . Nec de anno rium Epifcoparum conciItum adunavit, verba font
fatis confiât ; certe poft Silvancrtcnfc parum, Chronici Hildcnsheimenfis. Hoc igitur forte in
E concilio eadem Arnulfi caufa cum aliis definita
convenit.
Quintum aliud concilium indicat idem Gerber­ eft. Ratio temjloris, & rerum circumflantis om­
tus, paulo poft verba illa fobjungens.· Jtaquegra­ nes cum hac fynodo quadrant; nam anno 995.
vium epifeoporum faUo confultu, legatu & literis pro Arnulfo in Gallia decifom eft : anno 99Ô.
fynodicis, ac trina admonitione Arnulfus convenitur vacatio eft farta, five quod Gallis res adeo fue­
decem & confinait meufibut, ut a coepio furore de- rint perturbais , ut nihil obtineri potuerit pro
fifleret. Cum vero vocationem illam faâam affe­ Arnulfo; Gve quod vivo adhuc Hugone regenum­
rat Gerbertus, poftquam Romanus pontifex re- quam evinci potuerit, ut reftitueretur Epifeopus
quifitus, ut manum adjutricem ferret, neglexit ; parti ejus averfus. Anno demum 997· Hugone
reda inde coniecutioncdeducimus, fynodumhanc jam e vivis translato, fedatifque domefticis difpofteriorem, & plane diverfam ab ea effe, qux fenfionibus exteras ac potiflimutn Gallicanas tur­
literal ea de re ad pontificem dedit. Nec hujus bas fopire aggretfus eft Gregorius; Qpare incon­
cilio
fy

( · ) Concilii hujus aâa fufiori ftilo ab ipfo Gerberto deferipta infenus ptoierentur. Manfi.

93

IN CAUSA

ARNULFI

94

DISSERT.

* .·.·_____
_
*hanc
___ ?.iterum
_____ difcoffit
™_*. ,,Δ
cilio Ticini habito
cautam
Λ Nec ita tamen caufâ penitus abfoluta eft; co.
.Amolfom reftituendum judicavit, recuiantefque gnofeendum enim fupererat deEpifcopis, quiAr- ANNO
ANNO Gallos minia terrait. Tunc a Roberto Franco, nulftam injuffu Romani Pontificis exauâorave- CHIUST!
CHRISTI nim rege Abito FlonaceuGs mittitur ut pacem ram. In illos ergo difta eft fufpenfionis fentens·» amica cum Pontifice componeret . Vir fanâua tia in Concilio Romano anoi 998. Hue ufque
Pontificem adiit, mandata ab eo accepit, & pal­ nos ducunt ea, que fuperfunt , hiliorica mono*
ment*. An res ultra precedent, atque cum ignolions pro Arnolfo,
Arnulfo, regreflufque
regrcffufquc it* cun
cum regt
rege fe menta.
depoGtu*Epifeopus
facerdotium rantibus ignoro. ft
geffit, ut tandem
i ‘
■*

»

amiffum reciperetANNO
CHRISTI

CONCILIUM

R E Μ E N S E

ANNO
CHKtsn
»»»

DCCC C LXX XXIX. IN Q.UO AsMOLFOl
Archiepifcopn* Remenfit, cleftus eft.

Sm&* «c miwrfai tttkfit ctikliu, /aluttta ii»Bcoram Hagooi & Roberto, me fidem puriiTimatn
ferraturam ; confiliutn & auxilium, fecundum
meum fcire fit poffe, in omnibus negotiis prubiI« memori* patre noftro Adalberaoe fenfvs turum; inimicos eorum, nec coufilio, nec au­
corporeos relinquente, datum lumen paftoris xilio ad eorum infidelitatem fcienter adjuturum .
amifitnus, praeda hoftium fadi fumus. Itaque dumHoc in confpeftu divine majeftatis, & beato,
molimur tanti viri refarcire ruinas, elapfa funt rum fpirituum, & totius ecclefia affiftens, pro­
canonica tempora, violat* funt leges, quibus ca­ mitto, pro bene ferratis laturus premia «terne
vetur nullam fedem amplius triginta dierum fpa· benediftionis. Si rero, quod nolo, & quod ab­
iit, ab hia deriarero: omnis beoediAio meacontio vacare licere. Nuncque tandem pulfantibr
divina lux fe aperuit: βι quo fequeremur ofte·
. — . _ — . ......... . .....
dit, depulfo aotichnfto , fimomaca hsrefi dam- « » & epifcopatum meum accipiat alter. Rece«os, inquam , dicimur ‘ epifeopi dkrce-,-^·
‘
- -----------------01 · me ·®·«
- me·, fintque
'
perpetuo inimici.
>mni clero,
ieos Remorum metropoli*, cum omni
clero, di vH«e «8® chirographo * me edito, in teftimoverfi ordini* populo acclamante, orthodoxis regi­ nium benediâionis, vel malediâioais me* fub·
bus noftri* confentientibo*, eligimus nobi* in pre- fcnbo, fratrefque, & filfos meos, ut fablcribaor,
fulem virum pietate praftantem , fide inGgoem , rogo.
1
Ego Arnulphns archiepifcopot SS.
conftantia mirabilem, in confiliis providam, re­
bus gerendis aptum; in quo h* virtute* que fic
Not* SirisiMi Binii.
clare relucent, indicio funt cetera* abefle non
poOe. Arnulfum dicimus regi* Lotbarii filium :
IMltt bu φύ fatuatur, tueift
quem et fi altu* fangui* vitio tempori* fub anaArattipki cmnniterirtt teat txceannanitatnnf ;
themate pofiti aliquo infecit contagio, fed tamen
Û* encilii Silcaatlfafii ivotElwaa & matbma.
hunc mater eccleua purificans myfticis [abluit facramenti*. Hunc, inquam, dicimus Lauduoenfis
Remeetis archiepifcopus ab Hugone Fran­
ecclefi* filium, & ut verius fateamur, Remen-Q Arnolfos
rege ad cam dignitatem promotus, venerat i*
fis. Ea quippe civitas Remenfe territorium, Reu corum
fuipicionem, quafi conlcius forer illius proditionis, qua
menfi* parochia eft, neo fic a B. Remigio divi- per presbyterum quemdam Remenfeta * Gislebertum nofa, ut neret aliena. Nimirum ille Deo plenus , mine Carolus frater Lorharii civitate Remenfi potitus
, ipfumque Arnulfum captivum abduxerat. Auge­
unitatem appetens, non fcilfionetn afteftans, fic erat
bat fuipicionem, quod filius Lotbarii regis defunfti, dt
fcidit, ut cohsreret velut pars in toto: & quis, Caroli nepos enet , adeoque ejus juffu civitas Carolo
& quantus futura* elTet intelligent, natalefolum patruo fuo tradita faiflet. Ad quam fufpicionem toilenbeavit (acerdotii dignitate. Eligimus ergo Arnul­ dam cum ille fententiam excommunicationis, que es­
in concilie Remenfi , cap. is. adverfus omnes qui
fum, hinc ortum, hinc educatum, fimoniac* h*. tât
tam nefaria perperraflent, privarim intorfiffet ; voluit
refis expertem, a faftiooe tyrannica remotam , Calliarum epifeopos conveni re , idemque quod ille fe­
fua cuique debita jura reddentem, fauâuarium cerat prarftare. Obtemperarunt fuo archiepifcopo alia­
. Det non diflipantem . Sint procul ab eledione rum ccclefiarum antifiites , atque eosdem pnMones ,
habitam orationem inveftivam , fententia anathe­
noftra dolus, & fallacia: nec putent eam ad fe poti
matis condemnarunt. Recitata funt ifta omnia poflea
^rtinere filii Belial. Filii pacis & concordi* , Em Remenfi concilio, atque inde a Gerberto in fuum
flabilem fle folidam in perpetuum faciunt, confir- commentarium translata fuerunt ·
mando, corroborando, fubfcribendo.
cmt filii ΛηηηΐΗΐ atttnptiu .

P

.

LIBELLUS FIDELITATIS
f»k facit cbtrograpbi tlitus ab Anitlfit
artbitptfap».

Go Arnulfus, gratia Dei preveniente, Remo­

E rum archiepifcopus, promitto regibus Ffan-

AR-

• ·*· Arnutphus pofl ejus ad Remen fem Archiepifcopatum evrSionem ab Hugone rege defeivit , & utraque
Armalphi rebellio per menfes 19. duravit , in univerfum annos tres , ut colligitor ex epidoU Gerberti ad WilRatode* Argentiœnfem Rpifcopum a Baroni» ad ann. Chrifti pp». n.gp. relata. Qpare cum ejus depofjtio con­
tigerit in Synodo Remenfi an pps. nccefle efl ejuieleAionem ad an. pii. referte. Vide Pagm» <d -4»mm» Cbnfii
pps. ». s. <ÿ· /ef;

· 44
r··.

at

SKN1DICTOS

CONCILIUM
A
AR N ULFÏ ARC HI E PISCOPI
9f

,,M

t*xv.

Rrmrnih Commonitorium

HUGO CAV­
IL FRANC.

rt anatnbma

in pradonca Remorum.

Auâoritate omnipotenti· Dei, Patri·, & Filii,
At Spiritu· fanâi, interveniente & adjuvante bea»
Araalfttt gratia Dei areUtpifcafttt. Cmnttnitdritettt ta Maria femper Virgine, auâoritate quoque ÔC
poteftate apoftolia tradita, nobifque rciiAa, ex­
frodmhu Aemanm.
communicamus, anathematizamus, maJedi: imus,
Uid tibi vis praedonum Remenfium federa­ damnamus, fit a liminibus fantte matris cccleGe
te manus? Nihiloe te movent pupilli , & feparamus vos, Remenfium prcdonum auâores ,
faâores,
cooperatores, fautores, & a propriis do*
vidua lacrymz, nec advocatus eorum? Velis no
­
lis, dominustuus ipfe teftis, & judex, & gravis minis rerum fu arum fub nomine emptionis abultor, cujus judicium non effugies. Vide quid an­ alienatores. Obtenebrefcant oculi veftri, qui con­
te oculo· ipfius egeris. Saoâam pudicitiam virgi­ cupiverunt·* are (eant manus, qu» rapuerunt.* de­
Semnum non erubuifii: matronas, etiam barbaris ve- bilitentur omnia membra,- quae
. adjuverunt.
■
rendes, nudas rdiquifli.· orpbanum & pupillum B per laboretis, nec requiem inveniatis, fruôuque
veftri privemini. Formidetis ac paveatisfa
non refpexifti. Parvum tibi hoc. Aece ili ft i ad laboris
‘ *
templum matris Dei cunâis mortalibus reveren­ facie perfequentis, & non perfequentis boftis, ut
dum, ejus atrium perfregifli, polluifii, violaffi . tabefeendo deficiatis. Sit portio vcftra cum Jud*
Quod oculi ibi viderunt, concupivifti: quod ma­ traditore Domini, in terra mortis & tenebrarum,
nus attreâare potuerunt, rapuifti. Et nos qui­ donec corda veftra ad plenam ûtisfaâionem con­
dem contra divinum ac humanum jus, miferi- vertantur. Hic aurem iir modus plene farisfaâiocordia abutc-tes, quod cibi & potus abflulifti , nis, ut omnia injufte ablata, preter cibum &
non iodulgemus, fed propter impia tempora non potum, propriis dominis ex integro reibtuatis ,
exigimus. Exigimus autem reliqua omnia, quo coramque Remenfi ecclefia pœnttendo humilie­
pollutis manibus pervafifti ac retines. Redde er­ mini , qui fandam Remenfem ecclcfiam reveriti non
go, aut fententiam damnationis in pervaforesre­ edis. Ne cedent a vobis ha malediâiones, fee·
rum ecclefiafticarum a facris canonibus promul­ lerum veftrorum perfecutrices, quamdiu perma­
gatam , eam in te latam, mukotiefque ferendam , nebitis in peccato pervafionis. Arnen, fiat, fiat.
excipe.

Q

CONCILIUM
in

quo

SILVANECTENSE

rRoviNCijE Remknsis

buscofi,

Przdonibus Remenfis civitatis anathema dixerunt, anno Domini * occccxe.
çâorum comprehendiftis , cuftodiz diflrfbu i (lis ,
carceri mancipafiis, & adhuc retinetis. Num ,
inquam, vos divina jura effugietis? Vos quoque,
Uouique fe extendet effrœnata licentia ve- quorum dolo & fraude, confiiio & auxilio, tan­
ftra , alterius proditoris Judz fatellires ? Ad tum fcelusfaâumeft, cum his qui principcstanti facinoris fuerunt, conlociandi eftis: ut poenam
quem finem fcelerum progredietur inczpra veftri
ducis audacia? Ducis dicimus Adalgeri presbyte- peccati fimul feratis, qui caufa peccati fimul conti, qui nomen facerdotabs dignitatis firo nomme fpirailis, bonaque civium Remenfium praedones
impiiflimi, velut fub bafta diftraxiftis. Nec etiam
polluit. Te igitur interpellamus, funefte presby
ter. Quid tibi vifutn eft, poft illa cruenta anus, vos abefie debetis, qui in Adalberonem Lauduquibus teLauduni exercuifli, ut iterum vilis po-p. nenfem epifeopum non minus levia perfeciftis .
flata faâus, Arnulfum Remorum archiepiicopum1^ Et ut pullulantem hzrefim refeindamus, que ditraderes: cum ante velut fidiffmus cuftos cuba­ ditat omnia licere Karolo etiam in facris locis:
res, conviva afliduus effes, confilia diiponeies , Rbmenfem fimul ac Laudunenfem ecclefiam ,
factofanâa adminiftrares ? Num rigorem eccle- utramque facrilegio, quamvis diffimili pollutam ,
fiafticz feveritatis, vel judicium omnipotentis Dei a facris removemus officiis , donec legitime re­
effugere te putafli? Urbis portas aperuifti , bo- concilietur utraque. Et ne quis nos talibus tnonfies introduxifti, venerabile templum matris Dei, ftris hominum favere, talibus negotiis aftcnfum
atque ipfis barbaris reverendum , velut hoftium praebituros putet, fed pro fide, qua vivimus, om­
caftra oppugnafti . Num etiam vos, prredonum nibus expofitos periculis: fententiam noftram ita
maxima portio, qui ecclefia: ingentibus beneficiis confirmamus, ftabilimus, corroboramus.
cratis obligati; qui dicitis, hereditate poffidea-E
Anathema i» reae.
mus fanAuarium Dei ; qui figna militaria lorica­
ti , & galeati, cum Rutis, & lanceis ante aram
Auâoritate omnipotentis Dei Patris, 8c Filii,
B. Dei genitricis intuliflis, qui pollutis manibus
paftorem cum clero, & populo, inter fanâa faa- & Spiritus (anâi, interveniente & adjuvante &
Maria
IteotBrtia efifcopmrtm Rmctfi diacefetr
wt decreti.

Q

i Necdum < /«< ordinatione featu/ meufii eloflm erat, inquit Gerbertus in laudata epift. ad Arjtentinenfetn e>ifcnpum , fcr ecce qua/ι temfeft·· urbem ab eo proditam bo/hi invafit, SoaBuarium Dei fallait, ffolia diripuit, Ciematr fofulum captivavit . Poft bac vero ^Arnulfbui fuai prodottet fub anathemate fa[ttil, atque at idem facerent
jutiliarum epijcofti imperavit , refpiciens Gerbertus ad Synodum Silvanedeniem. Quare Araulphi proditio & Sil’‘v»neArnfi, Synodi celebratio anno 918. fexto nempe menfe ab ordinatione Arnulpbi accidere. Petitu ad jtaia.
Cbrifti >91 η. s.

'*»·■

ANNO
CHRUTt

-.7
’ΤτΓ”
>7
12___________ .
.

SYLVANECTENSE.

»«

Maria fempcr Virgine, cum omnibusfanftis: au Arcddaïur, & regalis poteftas non annulletur. Ar·—·
„
Λ
—
—
j— ,
oulfus Regis Lothar ii, ut dicunt, filius, poflgra- *nno
sâîâûûm loricate quoque ac poteftate
apoftolia
tradita
nob-lque rctifta, excommunicamus, anathemati- ves inimicitias ac (celera, que in nos, regnumaamus, damnamus, fle a liminibus fande mattis que noftrum exercuit, loco parentis adoptatus eft
ecckfis feparamus Adalgerum presbyterum dia­ a nobis, ac metropoli Remorum gratis donatus,
boli membrum, epifeopi & cleri, & totius populi jusjurandum praebuit , quod contra praeterita &
Remenfis traditorem .· eos quoque qui hujus tra­ futura valeret (aeramenta. Libellum fidelitatis iub
ditionis extiterunt inventores, auftores, fa&ores, nomine chirographi confcripfit, recitavit, corrobora­
-cooperatores, fautores, civiumque depopulatores, vit, corroborariquc fecit. Milites aeomnescives ju­
fit a propriis dominis rerum fisarum iub nomine rare coegit ut. in noflra perfifterent fide, fi ipfe ali­
emptionis abalienarores. His adjungimus Laudu- quando in poteftatem boflium deveniret. Contra
nenfis epifeopii pervafores , ac ipfius epifeo­ has omnia, ut certiflimi telles funt, ipfe portas hopi graviffimos tortores. Fiat illis, ficut feriptu- flibus patefecit; clerum ac'populum fus fidet cre­
ra dicit: Qui dixerunt , hereditate poflideamus ditum captivitati & praedat diflubuit. Sed cflo
___ ____
r__ ____
fsnduarium
Dei,, _________
Deus meus_ pone
illos ut ro_ ­ eum efle addiâum aliene poteftati, ut ipfe vitam & ficut ftipolam ante faciem
. venti, fic-Bderi vult; cur cives & mihtes pejerare cogit ? cur
fiam-­ arma contra nos comparat? cur urbem ac caftra
ut ignis qui comburit Clvami , & ficut flam
ma comburens montes ; ita perfequeris eos io contra nos munit ? Si captus eft, cur non pati­
tempeflate tua, fle in ira tua turbabis eos; imple tur liberari? fi vi boflium oppreflus, quare non
facies eorum ignominia, fle qusrent nomen tuum vult fibi fubveniri? & fi liberatus eft, cur ad nos
Domine. Erubefcant & conturbentur in fieculum non redit? vocatur ad palatium, & venire con­
foculi , fle confundantur, & pereant ; flt cognof- temnit: invitatur ab archiepifeopis, flt coepilcocant quia nomen tibi Dominus, tu folus altiffi- pis, nihil fe eis debere refpondet. Ergo qui vi­
tnus in omni terra: flt quia pupillum fit viduam ces Apoflolorum tenetis, fla tu i te quid de aiiero
non miferati funt, neque templa Dei reveriti , Juda fieri debeat, ne nomen Dei per nos blafdominiumque ecclefiarum fibi ufurparunt, fiant pbemetur: & ne forte jufto dolore permoti, ac
filii eorum orphan i fle uxores viduo, (enitetur veftra taciturnitate , urbis excidium , totiufque
fenerator omnem fubftantiam eorum, & diripiant provincial moliamur incendium. Nec judici Deo
alieni labores illorum: nutantes transferantur filii excufationem praetendetis, fi nobis quaerentibus
eorum fle mendicent .* ejiciantur de habitationibus _
___ ignorantibus , formam judicii dare nolueatque
fuis ; fiant dies eorum pauci, fle principatum eo- C ritis.
rum accipiat alius: fle duplici contritione contere
eos Domine Deus noder: nifi refiptfcant, fltecDeuiiue & revertatiffiuto Fape Jeauai, Epifcopi
defiae catholico fruduofe pœnitetuia (atisfaciant .
Femora* Diotcejeei.

Arnen, fiat, fiat.

Oo fumus nefcil, beatiifime pater , jsmdu-

EPISCOPI REMORUM DIOECESEOS

RrverradijMN Pa/ri Λ.

oportuiffe nos expetere coofuha fanNâsdumRomano
ecclefis pro ruina atque occafu fa-

ccrdotalis ordinis: fed multitudine tyrannorum
prefli, longitudine terrarum femoti, defiderranoMittunt exemplar procedentis anathematifmi.
ftra haftenus implere nequivimus. Nunc itaque
veftro examini non fine magno dolore perferiUoniam frater fle coepifeopus noder Arnul- mus novum atque inufitatum crimen Arnulfi Re­
fus intra fuam ecclefiam captus, propter morum Archiepifcopi, qui famofiis apoftata favtm hoftium, ut fertur , non fatis quo fui juris
_&us, locum Judo traditoris olim in ecclefia te­
funt, excqui valet; nos noftri officii non imme- mnet . Qyi filius quondam ecclefis Lauduncnfis ,
mores, quod olim io famofiffimos prodoces fuo cum epifeopum fuum dolo flt fraude ceperit, ccconfilio feceramus , repetivimus : hoc addito , clefiam ejus pervaferit, ad cumulum fuo damna­
quod in cibo flt potu contra divinum flt huma- tionis Remenfem fibi crdditam cum clero flt po­
Dun>
nu^a milericordia abufifumus * utipfe. pulo captivavit. Nec movet eum noflra vocatio,
„£7 s, Sed infuper duces, fit comites, flt confeios totius vel potius faluberrima exhortatio, non Archiepi­
«i faflionis, anathemate damnavimus: esmque ec- feoporum comprovincialium multoties repetita ad­
îjrX'X^’dcGam ab officio fufpendimus , coieras Chriftia- monitio, non canonice fafta coram Deo flt An­
o./·., ais fidelibus fufficere polle judicantes. Itaque de­ gelis ejus profeffio, non chirograhi in confecftu
creti atque anathematis exemplar vobis mittimus, ecclefis recitata deferiptio, non numerofa (aera­
noftreque fententis vos favere atque idem face­ menta miris excogitata confiliis. Stant fuo vi­
re hortamur, monemus, oramus.
tio quamplures ecclefis palloribus viduats.- per­
eunt innumerabiles populi fine faccrdotali beneOasaxvATio G
Coss*itii S. J·
diftione fic confirmatione : ipfe faâiooc tyrannica!,
,divina humanaque jura contemnens, tyraunidem
Huc ufque Arnulfb fluduerant, ut vides , comprovio- E
'exercet: regibus noftris, a quibus tantam glo­
cialrs epicopi. Mox autem Huaoni Jte(i oMecuti,
riam gratis confecutus eft, interitum meditatur .
aha omnia lenierunt t ut ex epiftolia & Synodo AeErgo tandem admonftra perditiflirai hominis exeenfi , aus tubjicio , intelligss .
pergefafti, ivimus in fententiam Domini dicen­
tis: Si peccaverit ia te fréter teai, vada & cerri Meut >a.
Beatifiu* Fapa'Jeanni Huge gratia Dei
pe ane la/rr te tf ipfe* fele*. Si te audient ,
Francorum Heu.
litcratm erit fratre* tuum; fi ante* te non audie­
Ovis atque inufitatis rebus permoti, fummo nt, adbibe tecum adbac tmxav vel duet, et te ere
tludio, fnmmaque cura, veftra confilia ex­ ttfitu* duorum vel tria* fiet e*ae vertit*. Qaad
fi «m aadient rnr, d* ecclefia: fi aete* ecclefia*
petenda decernimus : quippe cum fciamus vos
omne tempus io humanis ac divinis ftudiis exc- aea audierit, fil tibi ficat etbaicut C pabluauai.
gifle. Confidet ate ergo quo fafta funt, flt facien­
Adefto, pater, ruenti ecclefis, fit fententiam
da prefer ibi te : ut & facris legibus fous honor ex facris canonibus promulgatam, vel potius ab
CmciA Geaera/. Tom. XIX.
G
ipfa
Salute* ditaat

Q

N

99

'Tir

CONCILIUM

ææSÙTn.

»oo

~ ■‘ipfa veritate prolatam, profer in reuna. Sentia-Adc in ejus qui domuiDei praseOe poSit, grçhiepi··—·
chrkti mu( *° v°b’* alteram Petrum defenforem fit cor*
fcopi nova ordinatione; fimulque invocatis epif- -AÏÎcti
roboratorem Chriflianas fidei t ierat fonda Roma copis noftris fratribus .ncccilana promotione, ot C"/r.TI
na ecclefia fententiamdamnationis in reum, quem fetamus de iatelligamus, cur inter cetera· epodo-"
univerfalis damnat ecclefia. Suffragetur nobis ve- latum vcflrum prafetgc debeamus.
Ara audoritas, de in hujus apoftatv dejedione ,

CONCILIUM

ANS A NUM

Anno Dccccxc. celebratam. In quo Ûuniacenfis monafterii pofleffiones epifcopali audoritate
confirmantur, de varia eduntur decreta.
Εκ cberteri» CltntMcttf'

Decretum quod apud (.a) Anfam fecit Burchardua Lugdunenfis cum aliis bene multis epifeopis
congregans venerabili abbati Majolo juxta petitiones (uas dc fratrum
Orerit omnis catholica fanda mater eccle- B tibus, vel burgum ejufdem fondi loci infra dc
extra fine praecepto dt conlenfu abbatis, relira*
tribus ejufdem loci aliquam perfonam nullus
territorio quem vocant Anfom in bafiltca beati prefiimat. Sancimus etiam privilegio conceden­
Romani congregatam fynodum vidimus, aggre- do, & in omnibus confirmando potefiate fandi
gaits ibi fcilicet fandis ac venerabilibus patribus, loci fuperius dido, infringere, aut violare , vel
videlicet Domino Burchardo fande fedis Lug­ praedam auferre, vel ecdefiis cum domibus dc
dunenfis ecclefix archiepiIcopo, Teubaldo fande cellariis ad eumdem locum pertinentibus, fcilicet
ledis Viennenfis archiepifcopo, Walteno fandx in pago Matifcenfi, Lordonem montem capere ,
fedis Æduenfis venerabili epilcopo, necnon Dom­ vel deprndare fua pontificali audoritate excom­
no Lamberto fanda fedis Cabilonenfis epifeopo, municando , anathematizando , vebementiffime
& Leutbaldo fande fedis Matifcenfis epifeopo , contradixerunt : Blanofcum fcilicet, & BeroofiaVVigonem etiam fande fedis Valentine ecclefie cuna, curtem dc villam fibi adherentem, MaceCivitatis epifeopo, "Erboldum U trace Surbis epif­ Crias dc Peronnam, Cavin iis, Solefiriacum, Soeopo, Eurardum fande fedis Montana civitatis cionas & Claromane cum appenditiis fais, S.Viepifeopo, Humberram fcilicet fande fedis Gra- dorem conftitutum fupra fluvium Remis, Beltiopolitane civitatis epifeopo, Anfelmum fande montem etiam in pago Cabilonenfi fito, in pa­
fedis ecclefie Augufte civitatis epifeopo, Amico go Lugdunenfi Saviniacum dc Romanam poteflafande fedis ecclefieTerentane civitatis epifeopo: tem, Chavariacum , dc Tofciacum , Poliacum ,
quibus multa ob edificationem orthodoxe fidei Artadunum, Ambertam cellam com appenditiis
& fande Dei ecclefie ftabilimentum multa tra­ fuis, Luvirendam, dc caftntm Ojedcllis, Monadentibus, & SS. Patrum roborati documentis, eo* flerium Somna, qui vocatur Carnslocus, Reyniaram fandorum patrum antiftitum fcilicet & ab­ cum monaiierium in?comitatu Matifconenfi fupra
batum conventum, necnon & aliorum religiofo- fluviolum Remis, necnon dc ecclefias cum poterum virorum, adiit fandi loci Clunienfis coeno­ flatibus ad locum fupradidum.Cariloci coenobium ,
bii diledus & a Deo nobis datus Odilo abbas ^necnon etiam Regniacutn cum fibi pertinentiis :
venerandus, necnon & Domnus Vivianus preci- videlicet domibus, cellariis fibi adherentibus, &
puus prior, cum alia cohorte fibi coherenttum quidquid modo habere velpoffidere videntor, vel
non modico conventu fratrum , implorantes eo­ quidquid in futurum ad augendum nutu divino
rum prefulatus dignitatem, infuper & oftenden- fuerit, in quocumque loco & pago, nulla quali­
tes quantis qualibufque premerentur anguftiis, fcu bet perfona infringere vel depredare minime au­
jam didus locus Clunienfis landilfimus premere­ deat, fue etiim prafulatus audoritate prohibue­
tur malis.* pofcentes eorum fanditati, ut fubana­ runt dc vehementer fub teftificatione anathema­
thematis terribili vinculo privilegium in Dei no­ tis vetuerunt: ut nullus judex publicus, aut exmine ad habendum eis concederent. Quibus fan- accionarius , comes quoque, vel quilibet exerci­
dilTimis patribus adquiefcentibus poftulantibus, dc tus proprius aut conduditius, caflrum (acere ,
tam pro reverentia fandi Petri, cujus fungeban­ aut aliquam firmitatem infra aut juxta eumdem
tur officio, dc aliorum fandorum quorum ibi me­ locum yel poteflates ejusdem jam didi loci fomoria habetur, quamque & domni ac fandifiimi E crati cdificare aliquotiens quis prafumere au­
Majoli abbatis in omnibus Dei magnifico culto­ deat, flatuerunt etiam io eodem fando concilio,
re, de cujus (i) tranfitu triftati. fed olim cla- ut nulla faecularis dignitas, feu militaris foblimirefccntibus gratulati, vel etiam pro pèrfecutori. tes, aut homines juxta Ciuniacum commanentes,
bus, jam facratifiimi loci infeftationibus , quid­ dc in locum quoque jamdidum Carum locum com­
quid in illorum ionat privilegiis vel cartis acqui­ morantes, in eumdem callrum ,vel in burgum
sitionum, fine alicujus inquietudine, fua pontifi­ ejufdem loci praedam auferre, vel pradam ali­
cali audoritate inviolabile privilegium conceffe- quam tam in bubus, vaccis, vel porcis, quam­
runt. Scilicet omnia eorum ecclefias cum deci­ que etiam in caballis, vel quidquid praeda. videri
mis & fervitiis ad eumdem coenobium pertinen- aut nominari poteft, foris intus nec de intus fo­
ris
fia, quia anno Incarnationis Domini nofiri
Nu Chrilii
990. indidione 11. in Lagduncnfe

( λ ) Anfa oppidum olim non incelebre ad Ararim Inviam quatuor a Lugduno diflfitum leads verfus Mitifconem .
(b) Trinfitus hoc loco non de vita ad mortem intelligendas eft , qui anno
contigit , fed de abbatial! di­
gnitate , quant aliquot ance obicum annis dimilit, lubroaato fibi S. Ddilone, cujus eledionem habes Spir. tom.f.

DUO

Ml
A N S A N A
,tis mittere audeat : quia ooo decet l»oûn conio A
ANNO
CHRISTI

bitis in jam dttto loco morantes a malignis vel
fuperbis hominibus molcilia» ingeri. In boc pri.
viiegio coofcribi jufferunt. (c)
Ia
Ac vetaverunt a nullo homine Corpus &Sanninem ..... tare ad infirmum nifi facerdotis

II.

Nunquam autem fervetur Corpus Dominicum
io ecctefia amplius quam diebus vin. & (em per
renovetur ia die dominico.

ΙΟ*

VI.
Incantationes neque augurie uee divinatione· anxo
faciant, mc credant. Qpi autem fecerit, nec a CNRisii
poenis perpetui· nec ab incendii· liberabitur, nifi *>K
per veram fatisfaflionem emendaverit.
VII.
Sabbato vero poft nonam çpera nulla faint .
Dominico autem emere aut vendere nullu· arxfumat, nifi tantum quod in die manducet. Pla­
citum non quxrat neque faciat.

_______

Laici omnes feria iv. a carne abfiineant, ic
HI.
vi. feria jejunent, fi ira poffunt perficere , aut
Ad vigilias frequenter veniant: cum gemitia k pauperibus
. _t____________
__________
____ __ & iv.
cleemofynas
tribuant. Secunda
(ufpirio ibi flent, fine loquacitate, & fcurrilitate. & vi. feria miflas audiant fi poffunt.
Ad opus Dei nihil agsnt aliud nifi quod ejepe- jj
IX.
’
dit antmabus eorum.
Hujus igitur privilegii confervatoribu» pax a
IV.
Deo patre & Domino Jefu'Clirifto omni beneAd venationem nullus clericus eat, ab eo fc iat, diflione celeffi veloci curfu fuper eos defccndat.
quem irridet, effe damnandum.
Violatores autem anathema maranatha damnen­
V.
tur, nifi refipuerint & poenitentiam egerint, aut
Eft autem decretum a fandis patribus in con­ ab abbatibus fanâifiiroi loci Clunienfis vel a fra­
cilio & catholicis epilcopis, ut facerdotes abuxo- tribus ipfius loci abfoluti quandoque fuerint. Sin
ribus fe abftineanc : fio autem , in ecclefiis fa­ aliter eterno fupplicio damnati permaneant ,
ctum myfterium noa laciant, & ipfa· ecdefias Arnen. Fiat, fiat.
quas poflideat perdant.

»A D

ANSANA

CONCILIA
Alttrutiii'»W9 990. af/eraav
ADNOTATIO

MW 994·
a

a

i

D U 0,

ctltbrtt*.

tΊ

c

4.

MMfeVr'i TN conciliorum colleâione Veneto-LabbeanaCconcilio huic Anfiino afledit Leubaldus MatifcenP«t np,.* * A. tam. XI. coi 987. anno 990. collocatur con- fis, qui fedem illam poft Milonem tenuit . Milo
asm ,,·. çibmn quoddam 10 oppido Anfa, quod leucis quavero Matifcc recenfetur inter patres conciliabuli
***’
tuor Lugduno diftat , celebratum , allidentibus RemenCs anno 991. celebrati; & Leubaldusunui
Burchardo Lugdunenfi , & Thcobaldo Viennenfi fnit ex patribus concilii fecundi ( ut creditur )
archiepifcopi» cum epifeopis comprovincialibus no­ Anfani anno 994. habiti. Abfurdum erit igitur
vem . In eo vero canones IX. ad ecclefiaflicam concilium Anfanum anno 990. comminifci , cui
difciplinam reformandam lanciti; ficut & Ciunia- Leubaldus quidam Matifcenfis interfuerit ; idCocenfibus poffeifiones fuc afferuntur. Item ad an. oue pronum eft reputemus Anfanum concilium
994. concilium aliud Anfanum profertur ex iif- fuifle unicum an. 994. coaâum, in quo & cano­
dem omnino patribus conflans, in quo canonici nes illi conditi funt , L.
& f.
firmata
------ Cluniacenlium
----in ecclefia S. Romani oppidi Anfa inffituuntur , privilegia illa, qu· concilium anni 990. authovel reftituuntur. Duo hcc concilia unum idem- ritate fua roboraflie creditum fuit ; ac demum
que cenferi debere , nec nifi ab uno eodemque in eo pariter concilio de ecclefiae Romanenfis adconcilio anni 994.hec omnia fancitafuifle, mul- miniftratione deliberatum , quod hucufque ad
tiplici argumento demonftro . Infcriptio concilii D idem Anfanum concilium anni 994. optime re­
tirai 990. plane mendofa eft, cum anno illi afli- latum eft.
goet Indiflionem II. qux lu per io ri anni 989.
Ad hoc ipfum conciliem fpe&areeenfeofequens
conveniebat; fecundo', Patres illi graviusfe acce- inflrumcntum donntionis , quod in bibliotheca
piffc fignificant nuncium de tractu S. Majoli . Scbufiana eentur. L num. XXXIX. Guicbeonus
Obiit autem S- Majolus anno 994. ut Pagius ad vulgavit, ex quo hic.
An. 993. egregie demonftrat. Martenius quidem,
qui concilium iflud primus vulgavit , Anecdor. DONATIO ARDALDI COMITIS
tom. IV. coi. 74. cenfet trttfliu nomine defignari hic fpontaneam illam demit&onem dignitatis ,
Mbw/ler»· SwiMecufi.
qua & Majolus aliquot ante obitum annis fele
abdicavit. Sed vix perfuaderemur muneris pafloI» Dti
ralis dimiflionem a patribus iliis defignari nomi·
ne
. Quin & abdicationem illam non ci- E
Go Artaldus (I) comes, Geraldi ( e), quo fi­
rius quam anno 991. contigiffe Pagius ad an- ,
dam nobilis viri, „&Gimbergir
filius, reminum 1048. 3. demonftrat. Non ergo ferme de nifcens
malorum
qu«*tam
pro'acquifi*
nonftrat
. Non omnium,
ergo ferme
de nifcens
malorum omnium, qu* tam pro acquifi*
illa haberi potuit in concilio anni 990. Denique tione, quam etiam pro defenfione honoris njfeil >
con-

E

( · ) Hic utMun ia chartario deeft foliuaa , contineo» faMcriptiones «pifcoporwn & initium (laturorum ejufde m
concilii.
(* )
tMKt ) LugJunenfi» fcilicet Λ Forenfia , Hiftoricis Ltfdaneafibns A £arrrrw«« notai
Horn ni
conilam planiorem hiAoriam habemus ab cruditiflimo Domiao de Ia Mirre, tcrhfa Mtutiibnjvui mllcgiei* fi··
9»eit· tT /·ιηβ· di»»]»·» GtliCHEON. (<·) GtreUi} cap* pater fuerat alter ArulAu conte». GUICHEO N.
Caacif. Gtiurd. Tom. XIX.
G *

io*

CONCILIABULUM

; ’?.Axv.1S .

SÎgSc'r’f*:

«04

„ - —contra Dei praecepta, egi; pavefeo Dei judicia ,Avis,tt quidquid ibi vitus ium habere h· red itaCHRiPrt pro b'· metueo* «terna perpeti fupplicia ; ve- tils & quidquid io Miferteca·, & iu Muti videor
rum quia longanimis eft tu per me Domini pa­ habere, id. eft, portum cum pifcaiionibus, terras
tientia , non differo diutius pernitentis fiibirc cultas & incultas, itrvos & ancillas utriufque leremedia. Nuper itaque iacerdotum ac mimftro- xus5 quidquid ego in prcdiâis villis, fit a nvulo
rum.Dei adii confilium, quaerens ab eis falubre Aforg«M ufque in Rounecum vifus fam habere
confilium, qui dijudicantes me fecundum fando­ totum, ac integrum ufque io exquifitum , do·
rum canonum ftatuta, hzc inter cetera mihi in­ no fanfto Martino, & monaflerio Saviniacenfi ad
dixerunt monita, quopoffint levius mea fulvi pec* ftipendium fratrum, Deo ibi infervientium , pro
■ cata. His falutaribus przceptis monitus , confi- emendatione ma|i fafti, pro abfolutione omnium
dersns quz , & quanta erga fanfti Martini mo- peccatorum meorum, & omnium parentum meo­
nafferium, quod vocatur Saviniacum, (a) com- rum *, tali vero ratione hanc clcemofinarn in do­
miterim mala in depredando villas ejus , ac de­ nationem fieri jufli, ut a die praefecti fupradiftc
vait a odo agros, primum ipfi beate Martina ali­ res in dominio & poteftate Sanâi Martini per­
quid ex rebus meis poffeflionis tribuo. Igitur ego maneant. Nullique hominum liceat ab hodierna
Artaidai dono de hereditate mea ecclefi· fandi Bdie, & deinceps, quidquam de ipfis rebus ab ip­
Martini, quam regit Dominus abbas Hugo, (à) fa ecclefia auferre & deminuere,, nec mihi , nec
una cum grege fibi commiflb . Eft autem ipfa alicui parentum meorum, vel propinquorum, nec
hereditas lita in pago Lugdunenfi , in agro Co- epifeopo, nec abbati, nulli, inquam , potcftati .
gniacenfi, fuper fluvium Ararium, in villa Tori- S. Arttldi comitis & uxotis ejus Theodcbergi«
niaco, hoc eft vinea indominicata , cum currilis, (c) qui ita fieri & firmare rogaverunt . S. Freviridariis, campis, pratis,fylvis, aquis, aquarum­ debeant, Vtcbardi, Milenit, Bernardi , & akciius
que decurfibus , fervis etiam & ancillis , quan· Beraidt, Ettleni , Leadegerit . Data per manum
tumcumque in ipfa villa vifus fum habere, & in Gerberini, menic martto, regnante Conrado (d)
villa Cafocco manfutn nnum , cum omnibus ap­ tege.
pendit iis fuis, id eftcunilis, campis, pratis, lyl-

ANNO
CHRISTI

«88» *88» *88» «88» -88» *88» >88» «88»*88» *88» *88» *88» *88»
CONCILIUM

NARBONENSE

SCCtESIAJriCOSDM

BONORUM

ADVERSUS

1NVASOXES

habitum anno Chrifli circiter dccccxc.
N no dominiez incarnationis circiter ^po.Cles, ut Raymundus comes Rutheneofis , Roge~
Ermengaudus Naibonenfis archiepifeopus riuscom-s Carcaflonenfis, ejuique filius Rsymunprovinciale concilium habuit , advenus nobiles dus , Raymundus vicecom<s Narbuncofis , idemViros, qui non tantum ec< lefia(licorum bona om­ que E· mengnudi anhiepiicopi frater , GuiHel­
nia invadebant, (ed m eos etiam izviebant. In· mut vicrcomes B'terrenb», al-que. /la GtttUtlm.
terfuerunt autem concilio non tantum provincia Catellui tn caameatariu Octi/an^. lté. V- >« Er*
Narbonenfis epifeopi, fed etiam multi laici nobi- raengando.

A

ANNO

cHxisTt CONCILIABULUM

SIVE

ΑΝΝΠ

PSEUDOSYNODUS Æ°n
„·

Remenfis, qua Arnulfus archiepifcopus depofitus, & Gerbertus eidem fubftitutus fuit, anno
Domini occccxct. tempore Joanms Pape XV.
aft··

I· CmcHi»·
fc*,e‘

e

*l,e*

’· bat pfeade-fynado geflam fxertl, ex le· Din carcere, dicens non debere effe epifeopum na­
gttimit afin Fgtnaldut tn aaffaria qaad efl tum ex concubina. In loco autem eiuscoulecraapad Aitnoniant defertpfit bn verbis : In ilbs die- 11 fecit dominum Gerbertum monachum philofo-

bus in Remenfium civitate erat archiepifcopus
vir bonus & modeftus, frater * Lothani regis
ex concubina, nomine Arnulfus . Hugo autem
rex invidebat ei , volens exterminare progeniem
Lotharii regis. Congreganfquc in urbe Remenfi
fy nodum, in eum locum idem Hugo rex invita­
vit archiOj'ifcopum Senonicz urbis nomine Seguinum, cum fuffraganeis fuis. In quo concilio
fecit degradari dominum Arnulfum archiepifcopum Remorum dolo nepotis fui , quem tenebat

phum: qui Gcrbrttus magifter fuit Robert i re­
gis , filii illius Hugonis ; At domini Leutherici
arehiepifeopi iocceflons venerabilis Seguuu : Ar­
nulfum autem mancipari cuftodiz in Aureliane
civitate. Venerabilis autem Seguinus archiepifco­
pus non conleofit in degradationem Arnulfi, ne­
que in ordinationem Gerberti ; juffio autem re­
gis urgebat. Alii vero epifeopi, licet inviti , ta­
men propter timorem regis degradaverunt Amul­
ium , & ordinaverunt Gerbertum . Seguinus au­
tem

(s) Sauintatani ) monatlerium ordinis S. BenediAi, Divo Martino'dicatum , in pago Lugdunenfi non longe ab
•ppido Is Biesle. GU1CHF0N.
( b ) pithei Hago ) qui eicAus fuit anno «Î4. indi A. a. confentiente Conrado rege, & Burchatdo Archiepifcopo
Lugdunenfi vid. cartul. Savimac. GUICHFQN.
( c ) Tbeodeterya ) alibi T etberji» vocatur . GVICHE^------(d) Reputate Cearado rep ) annus bic deed , led cum Hugb'-iUyjniacenlis abbas vixerit ab anno pt*, ufque ad
annum iooj. & Coniadus mertuus fit anno qyj. uti jaro iupeiius judicavimus, necefle eft ilium eveniffe ab an­
no ^4- uique *4 annum
GU1CHE0N

lot
«ANNE»
O
E M F KT C C
OTTO III-IMF.
,
Λ/.
,OJ
.
P. XV.
K U M t N 5 t.
HUCOCÀF.R FR.
«06
■tem plus fîmens Deum, quam terrenum regem * Λ memorandis ego pvopierea in pnmis «bflineo , quod
--·'u*·.t coffemire
—r
aftu alicujna conciliabuli, quam commentitu» Ger­
CHEUTt no
nequitias regis: fed. tnagis quan- tam
anno
berti Icripto contineantur. Quiiquis ea Icite voluerit , CHRIST!
M,_
mm poruit redarguit ipfum regem, propter quam anno
Domini p>». numero ja. A feqoentibiu Baronium
catifam ira regis contra eum efferbuit. Cum ma* confulat. (a)
gno itaque dedecore expelli julfit Arnulfum de
eccleGa beate Marte Dei genitricis RcmcuGs ,
II.
& Ge alligatum retrudi in carcerem · Alligatus
autem in carcere Aureliane civitatis, ubi deti­ ELECTIO GERBER.TI REMORUM
Archiepifcopi.
f
nebatur nepos ejus Carolus, manfit ibi annis tribus. Nunciantuj Kcc omnia praetuli Romano ,
S;ui vjtlde indignatus fuper hoc fado . interdixit CEmper quidem , dile&fTtmi fratres , judicia a
acris, omnibus epifeopis qui Arnulfum dejece­ O Dei jufta funt, led interdum occulta'. Ecce
rant ; & Gerbertum ordinaverat, dTc. Hec At rt- enim port dUTolucionem bone memorias patris
M in tftodo-fynodo Ktmtnfi gtfiu, prM&o loco . Adalberonis, quemdam ex regio femine prodeunPofl bcK tkideiot .fnkjnngjHtr
, fwpmede Jmmiw papa tem nobis ecdcfiseque RemenG prefecimus , &
, „
indi fio a/m frnodo Kcnttnfi, ta prtfinti* Leonis ob. B clamore multitudinis impulG, feriptura dicente ,
hotu λ ftdt opo/iolitt tbltgtli,
• 6&Λ
“ bnjm
‘ * concilié- vox pbpuli , vox domini ; & fandorum cano­
Mi rtlrtfieri
flat inoproMi mondfXHnt . Do num tnftitutis deGdêrium ac vota cleri & popu­
li in elcdiooe eprfcopi perquirentium . Caligavit
fnikcu i»fr* /«· loco,
'
acies mentis ooftrc litcram incaute fequendo ,
Νοτλ Seveaini Binh.
concordem fententiam divinarum feripturarutn
parum inveftigando. Non erat quippe vox domi­
Caulam babiti conciliabuli prebuit rumor, qui de ur­
ni , vox populi clamantis , crucifige , crucifige .
be Remenft per Arnulfum prod ta augebatur . Nam cum
htHb .
Ergo non omnis vox populi, vox domini · nec
Hugo rex Francorum fua promotione Arnulfum ad hanc
omnis cleri & populi vota & defideria io elcdignitatem arcbiepifcopaleni evexilfet hoc fummo II uâione epifeopi perquirenda funt ; fed tantum
dio deinceps peregit, ut epiicopunt fuojudicio ingratum
in ordmem redigeret, aliumque in eius locum lubrogafimpîicis & incorrupti, id eft fpe queflus mini­
tet. Cumque Arnultus ad judicium iyoodale vocatus ,
me illedi. Sententic patrum exponende: nonli*
ad pontificem tanquam competentem judicem provocafceat, inquit, turbis eledionem facere eorum qui
fet : midis itihuc binis legationibus hoc non fine dolo ac
fraude
mandatum fuit,
ut fi,poft
liceris fedi apoftolicr
-----------,
ad facerdotium provocantur; fed judicium Gt <------------------------- -----•nte triduum exhibitis non audirentur , in Galliit' «-Cpifcoporum, ut eum ipfi qui ordinandus eft pro«irent. Quod cum legati prrftitiffent ,’faoque judicio
pent, u m termone oc hde» & in cpucopili viid quod teges ecclefiaflicae de pontifice hac inreconluta edodus eft . N<>n igitur epifeopi Remorum
Irado jubent fumma cum fraude perfeciilent, Λ in Gal­
bas revert,(Tent : indifta eft epifeoporum congrecatio :
dice.efeos, fecundum has conftitutiones patrum ,
vocatus eft , de proditione aliifque criminibus & irre­
favore & conniventia utriufque principis noftri
Αβι <·«· gularitatibus accafatus Arnutpbus archiepilcopus Re­
Jisbsli.
menfis. Cumque ille allegaret fe a Carolo patruo luo domiui Hugonis Augufti, & excellectiftitni regis
Laudum captivum detineri, neque alio profici icendi ve­
Roberti, affcnfa quoque eorum qui Dei funt in
niam impqtraie porte ; Hugo tex Francorum Laudunum
clero & populo , eligimus nobis archiepifeopum
proditione epifeopi fubegit, & Arnulfum qui ibidem in
Abbatem Gerbertum , astate maturum , natura
vinculis detinebatur captivum abduci, A (ynodali huic
prudentem, docibilem, affabilem, mifcricordem.
patrum congregationi judicandum prrfentati · coque mo­
do quo fupra dixi dijudicari mandavit.
Nec prarferimus illi vagam adolefccntiam, ambi­
Afta Concilii germana , pura , timpticia, A (incera ,
AAsCoicit
tionem fe extollentem, omnia temere minitban.. ficut ab exceptoribus notaris vel ali s (cripta fuere ,
1k&«1i <<rtem: immo nec talibus fubjugari patienter auditu
non extant. Gerbertus Arnulfi adveriarius in hoc cot»perterimus, quorum fapienua & conftlio eccleGacihabulo ad Rfmenfem arch><*pilc<ipatum eveftus , A S
Romauo pontifice deinceps amotus, eadem afta edidie,
ftica ac civilia jura admimtlrari non.......
poife... fcii» «noquoq» «fifcofO
!>«<,,.
culandum
, maxime tamen in eo qui caueris
addidit, alibi vero ex ufdem nonnulla furtulit A ex*“
punxit, quaedam autem paraphrallice tranllulit A mu­
prseeft metropolitano . Eligimus itaque hunc
tilavit .
Gerbertum qui ....................... fuit . Hujus vitam
Quod fi ita eft , ver i (fimum ede apparet, libellum ilLbtllx
ac more» a puero novimus , ftudium in di-nnis
. . Ium , quem onultit blafpbemns A mendaeus intextis anac humanis rebus experti famus . Hujus conGtebae ediderant centuriatote» , quemque bocnofliotem•<>*i 'r*P°re '.n odium Romaoar eccleliae novatorrs anno 1600.
liis ac magtfterio informari quaerimus . E/us ele»<·ό· <di- Francofurti in lucem emiferunt , non tam afta (yn >daâionem fabfcribendo confirmamus , rtabilimus ,
<■> Fu.to Iu Remenlis concilii, quam (criptum quoddam A opus
corroboramus cooamuni omnium bonorum con.
i*ui qnsln’ Gerberti in ipfa a&a (ynodalia pro arbitratu illius cmifium , continere , vanamque A mendacem elle inlcrifeniu .
ptionem , qua libellus A opus ipfius Gerberti Spoadna
tcdtfi* Golliiinr nominatur . Si enim Romanus ponti­
fex , prout mira dicemus, afta hujus congregationis pla­
ne improbavit, a motumque judicio (ynodali Arnulfum
fedi fuse reftitui demandavit.- non tam fynodus , quam
pfeudofynodus appellanda erat . Qjias blalphemiss A
calumnias contra Deum A ecclefiam , quotve menda­
cia buic fuo libello Gerbertus infensent , videre eft
apud Baronium, a quibus recenfendis atque boc loco

E

HI.
( < ) Haec tamen ASa a Gerberto confctipta hic ego danda cenfui ex editione Franrofuitenfianni fdoo. tum
quod rari (fi me fefe offerant, cum pariter quod nonnulla , imo plura contineant ex veruftrnnbns alus Conciliis
defuopPta , ex quibus leâiones nonnullae veterum illorum Conciliorum fafta collatione delumi poffunt . Ceterum
quod ibi nonnulla fefe efferant afpenora in Romanam Ecclefiam diAa orthodoxas (eAorum aures nequaquam of­
fendent , quippe qui juftum dare pondus noverint rebua ac diAis efferatorum in eamdem Ecclefiam hominum ,
quos sion rs;io, led rabies, A frpe etiam aflentatio rrabefat in adverium. Porro fi huc ratio valeret ad ifta
ifta lupprimenda prrvaluiflet etiam, pe afta concilii Bafileenfis darentur, ut malit pariter fupprimerentur eo­
rum, quae adverfus G resonum VII. difta A gefta funt . Addendum eft etiam Pontifices Romanos caliginofis illis
temporibus non ea luxiffe morum fanAimonia, qua A praecedentium , A noti rorum leculorum tempora clarue·
runt, Mjwj* .

C O N C I L I A B U L U M.

io?

108

A unum filium, uonm Chriffum, unum dominum·., ■■■ - ■
ANNO
III.
creaturarum omnium que funt & auâorem , fit ammo
CHaisri
dominum, & reâorem cum patre & Ipiritu fan*”
PROFESSIO FIDEI GERBERTI REMORUM Ao confiteor,- paffum effe vera carnis paflione ,
mortump vera corporis fui morte , refurrexiffe
ARCH I EPISCOPI.
vera carnis fue refurreâiooe., &. vera anime re*
Go Gcrbcrtus gratia Dei przveniente mox furrefffone, in qua veoiet judicare vivos & mor- .
futurus archiepifropn* Remorum, ante om­ tuos affero. Novi & veteris teftamenu unum eumnia fidei documenta verbi* fimplicibu* affero, iddemque credo authorem, & dominum, &Deum.
eft Patrem fit Filium fit Spiritum Sanâum, unum Diabolum non per conditionem , fed per arbi­
Deum effe confirmo: totamque io Trinitate Dei* trium fi&um effe malum. Credo hujus quam getatem coeffenualetn , & coniubftantialem , & flamus, * doo alterius carnis relurreâtonem :
coeternalem, & coomnipoteniem predicts. Sin­ credo judicium futurum, 4c recepturo* fingqloa
gulam quamque in Trinitate perfonam verum pro eis que gefferunt vel poena* vel premia. Nu­
Deum, & totas tres perfonas unum Deum pro­ ptias non prohibeo, fecunda matrimonia non
fiteor. Incarnationem divinam non io Patre, ne­ damno, carnium przceptionem non culpo , per­
que in Spiritu ianfto, fed in Filio tantum cre­ nitentibus reconciliati* communicari debere con­
do, ut qui erat io divinitate Dei Patri Filius , fiteor. In Baptiimo omnia peccata, id eft , tam
ipie fieret in homine hominis matris filius - Deus illud originale contraâum, quam ea quz volun­
verus ex patre , homo verus ex matre . Ca ncni tarie admiffa funt, dimitti credo. Et extra ecex matri* viiceribus habentem , <3c animam hu­ clefiam catholicam nullum falvari poffe confiteor.
manam rationalem, fimul in eo utriufque natu­ Sanâas fynodos quatuor, qua* univerfales mater
re, id eft hominem & Deum, unam perfonam, Ecclefia confirmat, confirmo.

E

CS* I N

SEQUENTEM

synodum

præmonitio .
Anc Synodum ideo (opprimendam, nec cum ceteris inferendam Labbeus cenfuit , quod Card.

Baronit rationibus conviffus fiditism effe credidit, fabellam a Gerberro archiepifeopo primum
ΗRemenfi
, dein Ravennatienfi Archiepifeopo , tandem Romano Pontifice fub nomine Silveffri

II.

fabricatam, ut intrufionem fisam in Remenfam cathedram defenderet. Quas autem Baronius affert
rationes tanti non effe hodie Eruditi judicant, ut Gerberto putidum adeo commentum affingant ,
cenfentque vulgo omnes Gerbertum reipfa & fmcere recitaffe aâa Concilii vere habiti pro affunfptione fua ad Remenfem cathedram & Arnuipbi depolitione . Illa tamen , non ut a feribi» ejufdem Concilii deferipta funt, dedit Gerbertus, fed flilo fuo veftita & expolita , quod & ultro ipfe
in prefatione ad hanc hifforiam admonuit. Fateor equidem Concilii hujus Patre* in agenda cauia
Arnulphi ultra praefer i pto* Catholice Ecclefiz Epifcopis limites tranfcendiffe , Ac multo liberius ,
quam ut par erat, in Romanorum Pontificum auâoritatem excurriffe adverfus tunc vigentem in
Gallia dilciplinam, adverfus capitularia Regum Francorum. Sanxerat enim Carolus Magnus impe-.
vator quoufque provehenda effent obiequia erga Romanum Pontificem verbis illis: m memoriam Δ
Petri ΑροβοΙι bonoremui
& apoflolttam Sedem, ut }»« nei/7 Sacerdotalu mater efl dignitati 1 *
effe debeat magifira eccltfiaftica rationii. Quare fervanda efl eunt maifuetudine bumilitai , n/ iittl vix
frrendum ab illa S. Sede imponatur jugum, feramut, & pia devotion toleremut. Si vere, quod M» deotf, quilibet, five fit preibyter, five diatonni aliquam perturbationem machinando, & noflro mmifierio in­
fitiande redarguatur, falfam ab apo/lolica fede detultffe epifiodam ,
aliud quid, food id mm conveneftt , fulva fide AX integra arta apofioltcum humilitate penee Epifcopwn fit potrfias, utrum eum in tarte.
>*av, aut tn aliam detrudat cufiodiam , ufque fyuo per tpifhlam, aut per idoneoi t fua partit legatot apoftolicam interpellet foblima at em, ut pottffimum fua fanfia legatione dignetur decerneret quid de talibut ,
jufio ordine , lex Romana ftatuat definire ; ut & 11 corrigatur, tj calem modui imponatur . Hane le­

gem recitat Gratianus dift. XIX. cap. 3. & eft integra in can. XXX. coocil. Tribur. an. Spj. Af­
fert etiam Baluzius inter Capitularia an. 801. Hzc igitur difciplitia tunc in Ecclefia Gallicana vi­
gebat, Ac ex ea pariter iutelligimus, Epilcopos ita debacchantcs in Romanam Ecclefiam digniffimoa
effe nomine feditioforum.

» R EM E N SE

CONCI LfABULUM

Habitum Duroccrtori Remor. fub Hugone Arch. & Roberto Francor. Reg. Cum Apologia ejufdem Synodi
feripta a Gwberto, tum quidem Archiepifeopo Remenfi.

Ex vetuftiffimo Codice Miciacenfis quondam Monaffetii.
Incipit prologue Synodi Remenfi1. G. Papa.

icet «muli mei dentes in me exacuant , di- C mere didici ; nec amicorum infeffa relinquere ne*

âaque, & faff* profeiudere parent, plus ta- gocia · Accingar igitur , fie fummarum quidem
Lmen
amicorum obfequio, quam invidorum odio genera caufsrum , in Remenfi concilio expofita

permoveor. Non enim ubi non erat timor , ti-

breviter attingam, ut Ac geflorum veritas innote*
feat ,

I

109

REMENSE·

<

uo

fjb feat, & que a fummi* viris retraftaia iunr agno-Axrvir. $«r«' regit tf Bruneni· epifeepi legati Bv ,
Jennt..r. Peto autem ab hujus facri conventu*
«Μ egerint.
χ
ANNO
anno prolati* , fi quid mina* grave *ei parum com- XXVIII. Luculenta oratio Arnulph epifttpt , tnm CHRISTI
tot tui Synodi continent.
«pteftero» “e <“· injuri», led mem adferibi ignorantiae; ab auditoribus quoque; ne me XUX. Emmpla canonum centra Arnulpbum.
aliena vel parum dixtfle denotent. Siquidem tri­ XXX. Arnalpbut in Synodum dedufhti , epifeoporum
plici genere interpretationis utendum fore cenfeo,
fententiii contradicit. fed retineri fententiam nen
fcilicet ut quedam ad verbum, ex alia in aliam
ferent Afecrffum petit,
transferantur linguam. In quibuldam autem fen- xxxi. <nWa» ahfynte Amulpbo, tn ejuicriminata
pitula aiinotat.
tentiarum gravitas , & eloquii dignitas dicendi
genere conformentur : Porro in abi* una diftio XXXU- De confinitimi/ kofiinm jacerdotiku/, qui t»
occafionem faciar, & abdita inveftigari, fle in lu­
ue regi/ licentia leget.
cem ipfo* affc&u* manifeQe proferri. Qtua etfi ad XXX111 ·' De hi, qui regibut fident premtffam non
plenum affequi non potuero, his tamen modisdofervant.
âiÆmonim bominupn fententias conabor inter­ xxx iv. De Clerici/, f«i capitalia crimina commitpretari . Sed catum amplificationes, digreflkmes ,B tant.
& fi qua ejufmodi luot , quodam fiudio refrio- xxxv. De confugienttbut ad boRer.
gam; ne odio quarundarn perfooarum , ροιίίΓι- xxxvi. De
- bit,
qui rege fuperflite , ant fibi , ant
mumque Arnulphi proditoris moveri videar, qua­
aliit affuturum provident regnant.
fi ex eju* legitima depolitione Remenfe ept- XXXvii. De cufiodia vita principum.
icopium legitime fortitus videri appetam. Alterius χχχνίιΐ. De refugis atque perfidi/ clerici/ firn
laicii.
erit hoc operi*, aliifque implicitum qusftsonibus
cutn de propriis, communibus, & differentiis e- χχχιχ. De Ckrtcu , vel monachi, contra regem
peyyuru.
piicoporum, archiepifcoponim , vel metropolitanorum, patriarcharum , feu primatu , vel etiam XL. Epifeoporum colleAie, (F Arnulph confute, Û
fuper ejm depofiiioue quaflie.
Romani epifcopi poteftate , ut animo concepi ,
XU. Dr Maximo epifeopo depqfito.
prolixius difputabo. Explicit Prolegut.
XLII. De Eutycbeie pyeibytero.
INCIPIUNT CAPITULA.
Lxi U. De Bathrio & Petro ejeitit .
XLIV. De injafie depofitu.
, if quo, & ex qxiknt previnciit epifeepi Cxlv. Quomodo Arnxlpkut deponi dehat.
convenerint.
XL» J. Exemplum it Potamio ere htpifcopo depute.
Xf. Pralocutio Arnulph epifeepi , dr examinanda XLVJI. De Egidio & Ekone depqfit/t.
Arnulph caufa.
xlviii. Dt yudicie «η tnnevande.
in. Aefponfio Signini archepifcopi , dr cognitione
judica.
Sequenti* diei Synodus
XV. ObjeBio Daihrti archepifcopi , & fiervei epifcopi.
ILlx. Ingrtffui Begum in Synodum.
v. CouqueRio Brunonit epifeepi.
L. Arnulpbui epijcoput, pratenti dtei «Ai krevitee
VI. Profecxtio Gotefmaxnit tf Brunonit epifeoporum,
rtctpitiitt.
de difeufioue Arnulph.
Li. Arnulpbui eptfcopai Amulpbi emfeffionem fukerVU. Batbbodut epifcepai , Letbarienfer epifeopot
not contra comitem Brochrdum.
chrographtm Arnelpki reprehendere dicit.
LU. Arnulpbui a regthit veniam petit, à* accipit,
vin. Lihlln/ Arnelpki.
MaduMfM abdicationi/ agnofcit
IX. Arnxlpkn/ epifeopot eundem iihllxm in parte Lilt. Libellât abdicationi i Amnlpbi .
vituperat, & in parte laadat.
|Dliv. Adalgen prethleri reclamatio, & depefitio.
X. Exemplar lihlli cuyufdam heretici cexvtyfi.
LV. 4/hcmmn cmkiImmi, ib
wed»/ Romani epiXI. Cmfffio Adalgeri preibyteri.
fcopi cognofcitm.
XU. Odo tpifcepni commonitoriam Analpki, U anatbema inducit.
INCIPIT SYNODUS REMENSIS.
xiii. Gualterut epifcepxt ea reprehndit.
Xiv. Guide epifcepai allied anathema inducit.
CAPUT I.
XV. JifWM/ archepifcopu/ argumentatur , Anulphtm, & fuot complicet damnatu videri.
Nno ab incarnatione Domini noftri Jefu
χνι. Exempla canonum de damnati/ , jui mini’
Chrifti dccccxci. indi&ione quarta , anno
firaut.
v. regni Domini Hugonia AuguRi, & excellenxvii. Amulph epifeepi admonitio , pro defenfiem tiflimi regi* Robert i, congregata eft Synodus io
Arnalph.
Remenfi territorio. A&nm eft autem magna inXVi 11. Signini archepifcopi anathema , pro ea­ duftria principum, ut quia omnes Galiiaram edem re.
pifeopi eo convenirent, qui comprovinciale* cfXIX. $J»I Anuiphum defendere conati funt, dT qui. E fent. Deinde ex vicini* provinciis Fama At digni,
hi/ exempli/.
tate honefliores, dt qui legatione fuarum pro­
xx. Bpifiela Stephani archepifcopi ad Damrfam vinciarum digni viderentur , fuorumqoe fratrum
Papam.
abienthtm fua p<<ienti* fuftinere poffent.
Ttl. Aefcriptam Damafi ad eundem.
Igitur XV. Kalend. JuL colleâi funt in bafiXXII. Bathodn/ eptfeopx/ decretalem tomum Synodi lica domni Bafoli conftfloris, Remorum quidem
Pn Anulph defeqfione.
Duecefand : Guido Sucflbnic· urbi* epicopus ,
XXllI. Brevit annotatio accnfatienii, & defenfienit Adalbero LaudunenG* , Herveu* Beluacenfis ,
Arnulpbi.
Gotefmanou* Ambiancnfis, Ratbodus Noviamenxxiv. Rirrd jafie captui fit, ex Africano concilio.
fia, Odo Stlvaneâenfia.· ex provincia Bituricenxxv. Exempla epifiola Begi/, ad Aomauam pontifi­ fium, que Aquitanorum effe putarer , Da i berto*
cem direiBa, pro caufa Arnulpbi.
Archiepifcopus: ex provincia Lugduneofium pri­
xxvi. Item, cptfcoporum ad eundem.
ma Gualteru* epifeopus Auguftiduoenfis , Bruno,

I.

A

Lingo-

tu

CONCILIABULUM

py Lingooenfis, Milo Matifconenfis. Εκ provincia A
,-L -, qtm eft prima Sequanorum tnetroCAPUT
1Π.
ANNO
CHxiin
ANNO polis, Remenfique provincia» contigua, Sigumua
CH*,ST* archiepifcoput, Arnulfos Aqreliattenfis , HerbeoTum Siguinus: non patiar, inquit . difcvffiotus Antiûodorenfis ; prieterca diverfarum urbium nem fieri ejus qui dicitur cfle maj itatis obno­
abbates quampforimi aderam : port folitariam ept- xius, njfijforte convifto fupplicii indulgeatn pro­
fcoporum difputationem, refidere fufli font · ha­ mittatur. /ruMdfM fng<A*«sv prranr* sapie Tabit a que ratione totius fumnus Synodi, dignitas * /«rmu mandit pnUtum tfl ex teint n.
prdatur* ac poteftas quafi judiciaria , ftetit pa­
w Sepe principes contta quoslibet majeftatis ob·
nes arcbiepifcopum Siguinum, quem dt aetas. * M noxios, facerdotibus négocia fua committunr:
vit* meritpm ac feientia commendabat. Amul­ i, & quia Sacerdotes a Chrifto'ad minifterium
ius autem venerabilis epifeopus , ordinis curtos , „ falutis defti font, ibi confennaot regibus Aeri
ae omnium gerendorum interpres declaratus eft, „ judices ,. obi jurejurando fupplicii indulgentis
eo quod inter omnes Galliarum epifeopos fapieo- „ promitteretur t doo ubi dilcriminis fehtentia
tia, Λ eloquentia clarior haberetur . Hunc pofl w preparatur. Si quis etiasn Sacerdotum contra
expofitam allegationem eorum Sacerdotum qui £ μ hoc commune cortfultum, difcuflbr in almis
minime adeffe poterant, port totius Cieri ingref- „ periodis extiterit Jfit reas effufi fanguinis, ad
fiam, quibuCdam fenrentiis pertraftatis, hoc modo ,, Chriftum, & apad Ecclefiam perdat proprium
prolocutum accepimus,
?
η gradum.
CAPUT

.

IL

CAPUT IV.

Ita quidem eft ut dicitis, revendiffimi Patres:
Graviffimum vero eft, ait Daibertus, ideo te
nullus tumultus, nullus accufator improbus, nul­ judicem prarbere in alienis negotiis, ut cum reum
lus judex iniquus, hoc fanftum Concilium agi­ convincis, tu concidas: cum dijudicas, tu dam­
tare debet. Servetur unicuique perfon* fous lo­ natus abeas: fi hoc, nqait Htrotmtptfctptu, pericus, debita reverentia: nullufque aut fe aut alium culofum eft: videte ne fit pcriculofius , jud'eia
prajudicio gravari putet, cum fit Lbera facultas ecclefiaftica deinceps a fcculanbus non expeftari.
& proponendi , flt feifeitandi , & refpondendi . Coniequeos enim eft, ad forenfie jura nos perConfuitationes autem, me
five acnpcraiiuoci,
deliberationes, ficin
s^vmuiMiiQDo
ui ni trahi, fi divinis legibus in aliquo videbimur obmedio locentur, ut nemo cauletur imponi fibiCniti. At quomodo fine jndicio relinquetur, quod
qaod nolit, aut eripi quod velit . Sane quern commiffum effe conftiterit? vel cur coutra prin­
me priorem dicere voiuiflis, dicam quod fentio cipem nortrum caulabimur, fi quod attingere non
in prxfentia relira, ut cleri tfuper admiffi , id audebimus, judiciaria potcftate conceditur.
paulo altius repetam, ut rei bene digetla melius
innotefeat. Ego quippe eum inter varios tqmulCAPUT V.
tui bellorum pro pace Ecclefic, cui aut bore Deo
defervio, totis virfb. elaborarem t novi nuncii fi­
Bruno epifeopus dixit : Nullum certe veflrum
ma, inauditi federis rumore, fic fubito turbatus sque turbat tanti dilcriminis examen , ac me :
fum, ut etiam in vilibus rebus lingua balbuti­ ego quippe folus ob hunc infmhifimum per ora
ret, intelle&us hebefccret. Ferebatur quippe illa omnium volito. Ego eum in has miferias prenobilis urbs Remorum , dolo proditionis horti- cipitaffe videor , qui contra omnium bonotum
bos patuifle, prsdn ac direptioni ceffiffe, fanda vota, memetipfom in pignus obfidis dedi, pro fe
fandorum armata militum acie polluta fuifle . confervand* fidei : tanti erant apud me regis LoHorum omnium malorum incentor, audoc, quod tharii
---------------------------------------------------------merita: tantumque me carnis affinitas pertine magno dolore animi referre nequeo, is quiDmovebat. Et cum fcirem hunc Lauduneofis urbis
------: debuerat,
J t------ Arnulfus
*—...r.-------------------------------: pervaforem , totiufque'tyrannic* fsdionis fuifle
tutari
epifeopus nuociabatur
facerdotalis dignitas hujus caufa impetebatur : principem; fub obtento tamen hujus honoris, ad
vixque erat qui noftro ordini non infultaret . meliorem flatum vite attrahere mfus fum : ut
Nunc quia religionis amore, & Audio fereniffimi qui difeordiarutn & bellorum incentor extiterat ,
regis noftri domni Hugonis congregati fumus , pacis & charitatis ipfe jaceret fundamenta. Atten­
querendum eft , quomodo tanta infamia carere dite pacis principia ; attendite hominem mala pro
poffimus, & fi frater & coepifcopus norter Ar­ bonis reddentem. Homines mibi percharos , fle
nulfos illata erimina diluere queat , vel crimen ad ufum vit* multum neceflarios , id eft , uni­
regi* majeftatis propulfare. Scitis enim , omnes cum fratrem meum, comitem Gislebertum, meum­
nos infimulari probro infidelitatis dt perfidi* , que confobrinum comitem Guidoncm , cum ce­
caufa unius. Si, inquiunt, juftis epifeopi utuntur teris, quorum amicitia gloriabar, fua fimulata ca­
legibus, fidiflitnique fois regibus font, cur homi­ ptivitate ver* captivitati contradidit -, me pacis
nem impuriffimum fois legibus non puniunt ? fponforem in mortis dilcrimine , dereliquit : k
nimirum aliorum flagitia ideo moliuntur celare , po
u impudens
impuaeo» audacia
auuacra doidioh
ψ» mei,
n>», imo fui
>m
hominis!: qui
ut impune liceat eis peccare. Abfit hoc ab ve-®* totius Ecclefi* homicida, adhuc improba froofiro lanftiflimo coetu , abfit , ut contra divinas te negat, quod negari non poteft.
- —
Certe ex his
& humanas leges quenquam moliamur defende­ que confitetur, eliciemus ea quas propalare erubere , val damnare . Dicant tantum qui noverunt fcit. Certe io pnsfentia regum, in pratentia epico­
fcrjem geftorum : iique foos exponant cafos, qui porum, ante ora cleri* populi, /aeramentovolens
grqves (ut i pfi afferunt ) injurias pertulerunt : obliga tus efl, fe principibus fuis ad jumento foturum
tum, fi qua cootradiftio foent oborta , difeuffis cooblio & auxilio, fecundum fuum fcireftpoffecom
partibus ex authoriiMc canonum judicium pro· tra Carolum ; itemque inimicis dominorum ino­
tralgetnr.
rum, nec confilium nec auxilium fe laturum /cicurer

ad eorum infidelitatem ; neque pro preterite m*
futuro facramcoto fe pridens rclidurum. An non
erat inimicus Carolus qui regtfum pervadere ni­
tebatur? an non inimici Rotgerius & Mannafes,
qui

nj
REMI NSE.
ι>4
cr qui clerum & populum ejus in ecclefia ipfius ar. j „ nolo, & quod abfit, ab,hi» deviavero , omnis
, -■,
mata militum manu ceperant f Hoa ipfe confeANNO cretales & primo» amicorumeiTe fecerat; hoscoίΗ^Π1 ree **oni* ,,i,·*eΓ^,» Φ»· fe. elegerant , qui fibi
5>riocipatum contulerant, quibus fine per fur io suerre nihil poterat, quos seceftario juvare debe­
bat , nifi in fe peccarent. At quid peccaverunt ?
Fidemnc prorni fiam fervare, quid fibi perfuadere
nifi. funt f IgnOfeite, fratres, fi dolor nimius de
gravitate facerdotair aliquid derogavit, & fi oraliqnem finire non finit, quam veftra intelligentia
ex prcccdcntibus ad plenum comprehendit. '

„
„
M
„
„
„
„
„

bcnediâio mea convertatulr in malediftioucm , anno
& fiant dies mei pauci-, & epiicopatuin meum CHnvrt
accipiat alter . Recedant a me immici mei , ***'
finique perpetuo inimici. Huic rrgo chirographo a me edito , >n teftimonium benediAionis, vel malediâionis me* fublcribo , fratrefquc & filio* meos ' ut fubicribant , rogo .
Ego Arnulphus archiepifeopus. SS.
CAPUT

IX.

Quo perlcâo, Arnulphus Aurelianenfis eccfefi·
CAPUT VI.
venerabilis epifeopus (ubjunxit : Habetkjnqusm ,
h*c feriptura maximam vim reprebenfioma^f'ha­
Hic Godeitnannus Ambianenfis ecclefis epi-' bet etiam lubtiles defenfionis vires , habita ra­
fcopus fubimulit : inulta venerabilis pater Bruno tione petfonarbm- Nam ejus author Arnulphus
profecutus efi , que quanto magis fidem dubiis deteftabilis eft, eo quod ob immenfum ambitura
faciunt, tanto magis reum majeftatis -arguunt , affeâati honoris ; inauditum feculo prius mora­
ac facerdotio indignum revincunt. Sed quia pau­ mentum fui dcteftabilc reliquit . Qui vero com­
lo ante de pericnlofa difcuflione termo habitus mentati (unt, rem utilem ac neccfrariam fecitte
efi, velim aofte, quid pater Bruno inde fentiar. vifi lunt : ut fi aliquando fidem promittam per­
Non eft enim equum nos fieri auâores effun­ negate vellet, feriptura contra (e teftis exifteret;
fi deviaret ipfe, contra fuam profefltonem &
dendi (anguinis, qui debrmus efie sudores illu­
tis. Et ille: fentio, inquit, reverendi patres, & (ubfcriptionem veniens, honore fe privaret , fle
hoc vos intejligere quod dicitis , & alterum pu­ ne forte peccans nomine (ummi Pontificis diu.
dori efie quod tacetis. Nam movent vos divina tius defenderetur: ipfe fummus pontifex fentenleges,- movet etiam-homo affinitate carnis mihi tiam fuse damnationis in fe dixiftevifus eft. Sed
conjunftiflimus, utpote avunculi mei regis Lo- quia presbyter adeft , finem dicendi faciam , ut
tharis filius ; habeo & rependo charirati vctliz ipfi locus pateat. Inierim tamen dum presbytero
multiplices grates. Sed abfit hoc a me., ut amo­ C flandi locus eligitur, fignificabat fibi allidentibus,
ri Chrifti amorem (anguinis prnferatn ; aut ut quendam epifcopum ex herefi ad fidem catholi­
meo (inguine (quantum in me eft) ecclefia Dei cam converfum, beato Gregorio fimilem libellum
polluatur. Ergo agite: difeuttionem fimul & ju­ porrexitte: fed hoc intereffe, quod hic Arnulphus
dicium aggrediamur : nec (anguinis effufionem malarum caularum rationibus permotus fit , idperhorrefeite , cum apud benevolentiam princi- efi, perfidia & cupiditate : ille autem optimarum,
pum jufte petita obtinere non difficile fit. Cum ideft, fide catholica & amore habendi Deum .
hoc maxime fit pertimefeendum , ne dum forte Erat vero ibi ita feriptum inter estera.
uni perforas parcere volumus, ficut frater&coepifeopus nofter Herveus paulo ante retulit , fic
CAPUT X.
eam, & omnem Ecclefiafticum ordinem fub pe­
riculo (anguinis relinquamus. Itaque is presbyter,
„ Et ideo , poftquam comperto divifionis Iaqui urbis portas aperuit ; intromittatur fi placet : ,, queo, quo tenebar , diutina mecum deliberaatque 'geftorum! ordinem pandat. Ab univerfis di- „ tione pertraftans, prona & fpontanea volunt»·
ftum eft: Placet.
„ te ad unitatem fedis Apoftolics , divina gratia duce, reverfus fum; ne'non pura mente ,
CAPUT VII.
„ fed fimulare reverfus exiftimer , fpondeo fub
„ ordinis mei cafu, fit anathematis obligatione ,
Quoniam , inquit RatbodusNoviomenfis ecclefiat „ atque promitto tibi, fit per te S. Petro Apoepifeopus, a multis noftrorum fratrum audio di­ „ ftolorum principi, atque ejus vicario beatifTici, libellum fidelitatis (ob fpecie chirographi edi­ „ rao Gregorio , vel tuccefToribus ipfius , me
tum ab Arnulpho , ad damnationem ejus polle „ nunquam quorumlibet fuafionibds vel quocuninficere ; quoniamque Lothar ienfium qtiofdam „ que alio modo ad fchiftna, de quo Redempto*
contra hanc feripturam fama eft difputarc : in­ „ ris noftri mifericordia liberante ereptus fum ,
terim de hac re judicinm tantorum patrum expe­ „ reverfarucn: fed femper me in unitate (ecderiri velim, quidque de eo fentiendum fit, agno- „ fic catholice, tt concione Romani pontificis
fcere . Synodus dixit : Proferatur in medium .· „ per omnia permanere. Unde juratus dico per
prolatus eft itaque libellus chirographi ad hunc „ Deum omnipotentem, & hcc fanâaquatuor E·
„ vangelia, que in meis manibus teneo , & famodum.
„ lutem geniumque Mauricii atque Tbeodofit doE }t minorum noftrorum R. P. gubernatores , me
CAPUT VIII.
„ in unitate (ficut dixi) Ecclefic, ad quam Deo
„ Ego Arnulphus gratia Dei preveniente Re- „ propitio reverfus fum, & communione Roma*
„ morum archiepifeopus, promitto regibus Fran- „ ni pontificis, femper , fle fine dubio permane„ eorum Hugooi, & Rotberto, me fidem purifi „ re. Quod fi (quod abfit) aliqua excufatione ,
„ fimam fervaturum, confilium , & auxilium , „ vel argumento ab hac 'me unitate divifero ,
„ fecundum meum icire, & pofte , in omnibua „ perjurii reatum incurrens, (sterne peene obli„ negotiis prebiturum : inimicos eorum nec con- „ gatus inveniar, flt |cum autore febifmatis ha*
„ filio, nee auxilio ad eorum infidelitatem feien- „ beam in futuro feculo portionem.
„ ter adjuturum. Hrc in confpeâu divin· ma„ jeftatis & beatorum fpirituum, & totiu» Eccle„ fi« aififlens, promitto, pro bene fervatis latu„ rus premia «tern· benediâionis: Si vero, quod
Cm·/. Gtntrei. Tom. XIX.
H
CA»

CONCILIABULUM
CAPUT XL
anno
CHAISTJ

ni

A», abftulifti, non indulgemu»: led propter impia.—,_
„ tempora non exigimus: exigimus autem reliqua anno
omnia', qur polluti* manibus pcrvafifti, ac retine*. Redde ergo, aut fententiam damnatio* '
nis, in ^rvafores rerum Ecclefiafticarum
facris Canonibus promulgatam : eam in ce latam, multotielque ferendam, excipe.*

Adalgeru* .· Scio me , inquit, noo magnam
babitt*rum expedationem in dicendo, reverendifsni Patres, cum omnia qua* pro defenfione mea
di&urus fiim, contra mo fbnaffe videantur, hoc
enim fit io initio intellexi, cum Dudb , Caroli
aniles, ut hujus proditioni* anâor exjflercm ,
Aaa/AeflM ia predent/.
machinatu* eft ■ Cui cum refponderem , cur. ex
tanta mafia hominum ego clericus fic Sacerdos
„ Authoritate omnipotenti* Dei! Patria fic
potilfimum eligerer , ut finitorem fit epifeopum ,, Filii, & Spiritus Sanfii, interveniente , &
meum traderem ob caufam C*(0li, ad quem ni­ „ diuvante beata Maria femper Virgine , auâohil attinebam? Primum , focordiam fit fatuita­ „ ritate quoque ac poteftate Apoftoli* tradita ,
tem hominum me fcire dicebat ; meum autem „ nobifquerelifia, excommunicamus, anatbematiingenium ,, prudentiam , animi magnitudinem , Bi„ ramus, maledicimus , damnamus, & a limini·
miri* laudibus extollebat ; denique ipfum meum „ bus fan&U matri* ecclefia* feparamus , vos Refeniorem hoc ita velle , fibique ita pratcepifse ; „ menfium prsdonum auâores, faâores, coopecui cum fidem quafi fpopondifsem , non tamen M ratores, fautores, fit a proprii* dominis rerum
fatis tutum fore boc mecum reputabam, nifi ex „ fuarurp fob nomine emptioni* abalienatote* .
ipfms fertiori* ore, non bene credita , per mc- „ Obrenebrefcânt. oculi vefiri, qui concupiverunt:
inetipfiïm fine interprete recbgoofccrem. £ju* a- „ arefeant maqus, quae rapuerunt: ( debilitentur
mor, ejus imperium, me in ha* prccipitavtt mi- „
, omnia membra, quae adjuverunt.) Semper laferias. Quctcbam tamen ex eo , cujufnam ire· „ boretis, nec requiem inveniatis , fruâuque Iatus auxilio imperata perficerem , fic fi fibi perti- ,,, bori* veri privemini : formidetis fic pareatis a
rnefceodum foret : qui cum Karolnm fibi patruum „
, facie perfequentis, fic nosi perfequentis hoflis ,
efse dixifset , Mannafien quoque fic Rotgerium „
, ut tabefeendo deliciatis. Sit portio veftia cum
(aeramenta quae voluerit praeftitiffe : avunculum „
, Juda traditore Domini, in terra mortis fic ιο­
fisum Rotbertum, Caroli fervum, comitem fidif- ί,
, nebrarum, donec corda veftra ad plenam fafimum fore defignavit, cum aliis quibufdam ; fic ,„ tisfaâionem convertantur. Hic autem fit mout hoc faâum fub fpecie honefti tegeretur, rna-C,„ dus plans fatisfaâionis , ,ut omnia injufte a*
nus, fic Sacramenta fimul Carolo przbui . Sed ,„ blata, prefer cibum fic potum , propriis dotnijuftu ipfius, claves urbi* accepi : fed a manu ip- „, nis ex integro reftitusti* , coramque Remenfi
fia* porta* aperui, fed illius praecepto . Hxc ii „, ecclefia poenitendo humiliemini , qui fitnâam
quifquam veftrum aliter efte putat, mcque indi- „
, Remenfem eeclefiam reveriti noo cfti* ; Ne
gnutn cui credatur ; credat igni, ferventi aquz , „
, ceffent a vobis h« malediâioncs , fcelerura
candenti ferro : faciant fidem tormenta , quibu* w
, veli rorum perfecutrices, quandiu permanebitis
non fufficiunt verba mea. Ipfi hoftesmei, quibus ., in peccato pervafionis. Arnen: Fiat, Fiat.
nuper invita* elle cœpi , teftimonio erunt, cum
fuo me beneficio vivere comprobabunt ; quando
CAPUT XIIL
velitum anathema perhorrefeens, eorum tunc miirratione , gladio* Richardi fratri* epifcopi vix
Quo perleâo, Gaaltcriu* Anguftidunenfis ec­
clefue epifeopus: Quidnam, inquit, hoc porten­
evafi, hanc meam confeflionem expavefcenti*.
tum eft: fatifne fanaa menti* eft hic epifeopus ,
CAPUT
XII.
.
qui pro jaâura viliflîmae fupelleftilia eo* damnat :
Dfuper fui autem fic cleri fic populi captivitate taAd h« Odo epifeopo* Silvaneftenfis ; Bene cet: pro pauperum tugurii* iorte magia carie ,
nunc (inquit ) anathema in memoriam redit . quam vi ruentibus, anatbematisat : fic pro popu­
Pater enim Arnulfu* , hunc noftrum Arnulfum lo Dei per orbem terrarum famofiflimo nihil di­
in chirogaphofe damnaffe dicit; no* autem quod' cit ? Nempe , omni* terrena creatura, homine
dam feriptum ab eo in tempore ipfo accepimus, vilior eft : fic omne manufaâum xdificium , tem­
per manto* Guidoni* venerabili* epifcopi, io quo plo Dei vilim. Sed forte quia Apoftolu* dicit ,
f·
& confeflio fui fadi, & damnatio ipfius conti* β tferitrit immicuj tutii, cÂ* illtât: β
neri videbatur ' quod io przfcpti jubeat reci­ t»t» de illi : tanquam pietate ufus , predooibu*
tare fan&ita* vertra . Synodus dixit : Recite­ cibum fic potum indiilget : attamen ab auro fic
tur. Recitatum itaque eft io hunc modum : „ argento deterret. Quid hoc *d pauperes Chrifti 1
„ Aroulfu* gratia Dei archiepifcopu* commoni- certe ii aurum fic argentum non perdiderunt ,
,, lotium praedonibus Remorum. Quid tibi vi* quia mvm
>wmu> fic ,wwn·,
non ikuukiuui
habuerunt .; wuv
fed cibum
potum, «,·»■<■
quem
„ praedonum Rcmenfium (celerata manu* ? nihil-e ad ufum vite non fine magno labore conquifive,, ne te movent pupilli fic vidue lachrimsc , nec runt. "
Ecce audillis, fratres, argumentum perdi­
„ advocati» eorum? velis, nolis, dominus tuus, ti hominis, pauperum necatoris, praedonum nu­
„ ipfe tefti* & judex, & gravi* ultor, cujus ju- tritoris. Intellexifti* quia ad hoc voluit capi, ut
„ dictum non effugies. Vide quid ante oculos ip- fua fimulata captivitas, veram nobilium eflicerec
„ fins egeris.' faoâam pudicitMxn virginum non captivitatem. Ideo facrilegos a concione noo ar­
„ erubuifti, matronas etiam barmans verendas nu- cet, quia fe auftorem fiicrilegii efte cognofcit :
,, das reliquifli: orphaoom fit- pupillum non re- nec fic tamea evadit, dum auftores, inventores,
„ fpexifti- Parvnm tibi hoc ? acceffifti ad tem- faâores, cooperatores, fautorefque fimul permi„ pium matri* Dei, cunilis mortalibus reveren- fcet. Ipie enim auâor, cujus confilio fit imperio
„ dum: ejus atrium perfregifti , polluifli, viola* proditio faâa eft. Ipfe faftor fic cooperator, ut
„ fti . Quod oculi ibi viderunt , concupivifli : per quemdam faptentem dicitur: Ceetitu illi tiu,
„ quod manu* attreftare potuerunt, rapuifti. £t arnaau erae* /*«. Ipfe fautor, qui ufque in prae­
„ dos quidem, contra divinum ac humanum jus, iens tacendo confenfit: fic, ut fama eft, magnis
„ mifericordia abutente*, quod cibi , fit potus infiipcr beneficii* cumulavit. .Tendit materia mc

iu

“‘Wfc.,.

117
R EM E N c E
in tmmeafun, fed contraho termonem qua pof-A
_ tun brevitate , ne videar quafi criminales djAnathema ia reti.
iNNa dare.
βΗ^τ*
CAPUT XIV.
,, Audoritate omnipotentis Dei Patris & Filii
Guida epifcoput: Si in propriis confcriptÎQnibus,
nbi cavere fibi potuit Arnulfus, ita làfus eft :
quomodo in proxima Synodo Sylvanedis habita,
damnatus non eft / Conveneramus quippe in unum
oos omnes, qui hic adfnmus Remorum diœcefa­
ir i . «.onqueftum fandam Remenfem ecclefiam
noftrarum omdium matrem defolatum iri, Me­ >»
tropolitanus nofter cum clero, & populo teneri
ab boll i bus praedicabatur . Rumor tamen fad*
produionis frequens erat: itaque noftrorum com­
provincialium communi confultu, ftatuimus ana- B
thema in reos, quod nullus aliquo modo (e oc­
cultans, fubterfugere poffet. Ejus exemplar ( fi
placet ) proferatur , prolatumquc eft in hunc
modum ·
ΟΚΑΤΙΟ

INVECTIVA

Kemenfit Dioecefeot, vice decreti, habita
Sfivanefht.

Uoufque fe extendet effrenata licentia re­

lira, alterius proditoris Jud* fatellitcs? Ad
Q'quem
finem («Ictum progredietur, inem­

ANNO
CHKiSU

& Spiritus fandi, interveniente, & adjuvante
beata Maria femper Virgine , cum omnibus
Sandis: auftoritaie quoque ac poteftate AfOftolis tradita, nobifque relida, excommunicamus,
anathematizamus, damnamus, & a liminibus
fand* matris ecclefi* feparamus , Adslgeium
presbyterum, diaboli membrum, epifcopi, cleri,
& totius populi Remenfis traditorem: eos quo­
que qui hujus traditionis extiterunt invenio- t
res, audores, fadores , cooperatores, fautores,
civiumque depopulatores, fic a propriis dominis
rerum tuarum fub nomine emptionis abalienatores, his adjungimus Laudunenfis epheopi»
pervafores, ac iplius epifcopi graviifimos tor­
tores. Fiat illis, ficut Scriptura dioit ; qui di­
xerunt, Hereditate pojfideamut janil narium Dei,

Deui meat, pone illot ut rotam, & ficut flipulam ante fanem venti. Sicut ignit qui comburit
fjlvom, tf ficut flamma comburent mantet ; ita
perjequeru tot tn tempeflate tua, tf m ira tua
turbabit eoi. Imple aciei eorum ignominia , &
„ querent nomen tuum Domine : {erubefcant tT
„ conturbentur in feculam jecult, tf confundantur ,
,, tf pereant: tJ cognofcant, quia nomen tibi Dominui, tu folus altiffimus iu omni terra. Et quia

pta audacia veftri ducis, ducis dicimus Adalgcrt „ pupillum & viduam non miferati funt , neque
ptesbyteri, qui nomen iacerdotalis dignitatis iuoC „ templa Dei reveriti , dominiumque ecciclianomine polluit? Te igitur interpellamus, funetle „ rum fibi ulurpaverunt , fiant filii eorum orpresoyter? Quid libi vilum eft, poli illa cruenta „ phani, & uxores vidue. Scrutetur fenerator
arma, quibus te Lauduni exeteuifti, ut iterum „ omnem fubftantiam eorum, & diripiant alieni
vilis apoftata fadus, Amulium Remorum archi- „ labores illorum.'. Nutantes transferantur filii
epifeopum traderes , cum ante velut fidiffimus „ eorum, & mendicent , ejiciantur de habitatiocurtos cubares, conviva affiduus effes, confiliadi- „ ni bus fuis ; fiant dies eorum pauci, & princifponeres , facrofandx admimftrarcs ? Num rigo­ „ patum eorum accipiat alter. Et duplici contrirem ecclcfiartic* feveritatis, vel judicium omni­ ,, tione contere cos, Domine Deus nofter : nifi
potentis Dei effugere tu putafti ? urbis portas „ refiptfcant, & ecclefix Catholic* fruduofa pœ•peruifti, hortes introduxirti, venerabile templum „ nitentia fatisfaciant. Arnen; fiat, fiat.
Matris Dei , atque ipfis barbaris reverendum ,
velut boflium caftra oppugnafli. Num etiam vos,
CAPUT
XV.
praedonum maxima portio, qui Ecdefic ingenti­
bus beneficiis eratis obligati : qui dicitis , Here·
Signinus Archicpifcopus; Pervenit hoc feriptum
ditate pofideamut Jantfaarium Dei, qui figna mi- Dad
|
notitiam Arnulphi ? didum eft perventffe :
litaria, loricati & galeati, cum fcutis & lanceis fubjunxit : fufpcndit fe poft ab eorum commu­
ante aram beate Dei Genitricis intuliftis; qui nione, quos juftirtime damnatos accepit? Immo,
pollutis manibus pallorem cum clero & populo inquiunt, eos omni fidelium communione , di­
intra fanda fandorum comprehendiftis, cuftodi* gnos habuit. Ego, inquit non fatis admirari queo
diftribuiftis, career i mancipaftis, & adhuc reti­ fuper ejus audacia. Primum ipfe prsulones (uos
netis: num, inquam vos divina jura effugietis? a communione removit, cifque modum damna­
Vos quoque, quorum dolo & fraude, confilio & tionis praefcripfit, ut omnia injufte ablata reftiauxilio tantum fcelus fadum eft , cum bis qui tuerent, coramque Remenfi ecclefia humiliaren­
principes tanti facinoris fuerunt, confociandi effis, tur , qui fandam Remenfem ecclefiam reveriti
ut pceuam peccati fimui feratis, qui caufa pec­ non effect; & ficut paulo antea a quibuidam fra­
cati fimul confpiraftis, bonaque civium Remeti- tribus mihi relatum eft, reftitutio amiffarum re­
fium, prrdones impiitfimi, velut fub hafta di- rum aut vix ulla fada eft, aut nulla; pœniten- .
flraxiftis. Nec etiam vo» abeffe debetis, qui ioi -tia autem a nullo publice fufeepta, ob facinus
Adalberoncm Laudunenfein epifeopum non mi- publice
.
, .potuit .,
admiffum . Occulte autem qui
~
nus levia pcrfeciftis. Et, ut pullulantem hcrefimEcum
feriptum ~fit : R«publice
publicepeccat,
peccat, publice
publice peperefcindamus, qu* didat omnia licere Carolo, et­ niteat ? vel, quomodo pro vili fupelledile reos
iam in facris locis: Remenfem fimul ac Laudy- damnavit, ficut frater &coepifeopus norterGual
oenfe.m ecclefiam, utramque facrilegio ( quam- teritis paulo ante retulit, pro violata ecclefia a
quanj .diffimili ) pollutam, a facris removemus communione nullum removit? an vile putavitefolfietis , donec legitime reconciliesur utraque . fe crimen, quod divine leges per fe totum ulciEt ne quis nos talibus monftris hominum fave­ fci poffe non putant, nifi ad humana jura trans­
re,' talibus negotiis aflenfum praebituros putet : fundant ? Sicut enim feriptum eft in Toletano
fed pro fide qua vivimus, omnibus expofitoa pe­ Concilio , capite decimo: Nulle teneantur eventu
riculis fententiam noftram ita confirmamus, fla- neceffitudinit, y*i DemmiCit fe defendtndot commtfe·
ruat claufirie. Si qmt autene hoc decretum vtoiare
bilimus, corroboramus ■

Çaa/cil. General. Tom. XIX.

detornaverit , & ecclefiaflica excommunicationi fub.
jaceat, & frvtritatit rette feriatur feattntta. Ecca

H

»

hic

119

CONCILIABULUM

«»<>

hic plane dicitur, quod ab epifeopi* axcotnmu-A admoneantur fi qui funt ftudiofi ejus defeniia,nicandi fint hi tocrilegi, & a. tege digna pro ni* ;. habeantque locum contradicendi ; fuumque ANNO
meritis pcena animadvertendi; fed q*is ipfo* ab· Arnulphum quomodo libetdefcnfandi. Sirqueboc ciiium
«··
lolvcre poteft, nifi pœnitente*, Aligna fatisfa- nodrum adiâum fub difeiplin* Ecclefiaftica ; ita
âtone veniam poftulantes? At hi quhndo farisfe- ut nullus deinceps excufandi pateat locus. Excucerunt, ut abfolvi portent, cum neminem r«»c- fet nunc, qui eum juftas putat habere caufas .
ra captum abire liberumfciverint ? Sed efto, Ar- Hic clerus ipfius adeft , hic abbate* icicntia A
nulfu* eo* abfolverit: cur ergo clericus ejusRai- eloquentia non ignobiles; exigent jacentem, at.
neri vicedomini filius, retentus eft? Si per vim tollant humiliatum : tu fi injtifte dcjeâum exifti.
faftum eft, A Arnulfo invito, in crimine facri- mant, qua juftitia reformari debeat, edoceant .
legii permanentes, etiam ab idoneo epifeopo ab­ Non enim in mina fratris & confaccrdut's nofolvi non potuerunt. Si autem eo confentiente, ftri letari nobis fas eft; nec quifquam in inju­
obligationem pro abfolutionc ab obligato accepe­ riam fui ducet, fi ea quas contra Arnulphum dirunt, Item, efto, Arnulfu* eos abfolverit; quo­ Aa ve! faâa funt, veracibus cognoverit refelli afmodo id fine fuorum clericorum pmfentia po­ fertionibu*.
tuit ? At cos non interfniffe confiât, dpm abtol- B
▼erentur; interfuerunt autem, dum obligarentur.
Λ P U T XVIII.
Irrita autem habenda eft, qub folennis debuit
Siguinus •rchiepifcopus dixit : Sicut frater
effe, fi in abditi* abfolutio faâa eft . Scriptum
quippe eft in concilio Carthaginenfi , capite vi. & coepilcopus nofter venerabilis Aroulpbus per.
gefimo tertio, Ut tpifcopxr nuUiur caufom uudtut , oravit, auâoritate Dei Patris omnipotentis , A
ai/yirv proftnt10 cltricorum fuorum: irrita Filii, A Spiritus fanâi, adjuvante beata Maria
trit ftnttnlut tpifeopi, nifi proftntio cltricontm con­ temper virgine; cum omnibus fanâis; automa­
firmetur. Et quia feriptum etl , Imptur, cum 1* te quoque hujus facri conventus precipitous, ut
profundum peccotorum vtnerit, contemnit : tantorum
nemo in hac Synodo filentio regat, que pro
fcclerum ipfc fibi confciu* , facrofanâa traâare defenfione Arnulphi putaverit effe idonea ; vel fi
non erubuit in ecclefia; quam fratres, A coepi- ca que circa ipfum faâa funt, repreheufione di­
feopi nothi Remorum Diœceicos, noftro contui­ gna esiftimat » Nec deinceps alicui licentia pa­
tu t commnionc fufpenderant juftirtimit de Cau- teat refricandi aut remordendi, quod hoc facrofis. Qpapropter fi placet, capitula Canonum fu- fanftum Concilium decreverit , qui
, fe nunc deper hi* perquirantur, ut nemo caufetur hunc no-Çfenfioni lubduxerit ; cum utique A ex tanto temftro, led vero fauâorum patrum damnatum effe pore excurrere potuerit, & nunc ei omnii copi*
judicio , Synodus dixit : Placet , perquirantur ; dicendi adfrt. Sed nec occatione infidiarum libi
prolate lunt itaque in medium ha lententis.
quifquam blandiatur, cum fcismus Principes uoUros, omnibus licentiam abique injuria venien­
di, & caufa* proprias exponendi, que vellent ,
C
A P U T XVI.
concetfiffe. Sic acculatoribu* five obtredatonbus,
Dt duntnttu, tf mrnifirurt tentuntiiur tx concilio 1tam prefentibus, quam futuris, rei contra Ar.
4*hacto*o, top. 4. 1nulphum, vel contra nos tertis confcieotia pre.
iiens, qua in extremo examine quifque dijudicandus
Ce nobis judicantibus, prefens forma Chrifti
Si quis epifeopus damnatus a Synodo , presby- eft:
<
ter aut diaconus a fuo epifeopo, aufi fuerint de in
i ultimo judicio judicantis; habeant drfenforcs
mifcricordie, qua mifericordibus mifcroinifterio facro contingere, five epifeopus, jux- exemplar
<
ta praecedentem confiietudinem , five presbyter rendum
1
eft.
aut diaconus: nullo modo liceat ei, nec in alia
Synodo reftnutionis fpem, aut locum habere fil- D
CAPUT XIX.
tisfaftionis. Sed & communicantes ei omnes abiici de ecclefia, A maxime fi pofteaquam didice­
Hic cum ab univerfi* patribus pronuntiatum
rint adverfum memoratos prolatam fuiffe fenten­ effet, Placet, placet hoc ediâum Siguini: ftapor
tiam, cifdcm communicare tentaverint. Item, fi fe quamplurimis infudit, qui pertinaci epifeopo*
quis excommunicant*, ante audientiam commu­ rum fententia Arnulphum damnandam tore pu­
nicare prziumpierit, ipfe in fe damnationem pro­ tabant: quofdam autem fpar detondendi in ma­
gnam animi alacritatem perduxit. Et fisse qui­
tulit.
£x concilio Curt bucinis, oop. ip.
dem. ecclefia! filii acculare nolebant, pudore per­
Item placuit univerfoConcilio, ut qui excom- moti: defendere autem minime pnefumebam ,
tnunicatus fuerit pro fuo negleâu, five epiico- confcicntia fimul A anathemate devindi. Sed ad­
pus, five quilibet clericus, A tempore excom­ erant acerrimi defeofores, fcientia A eloquentia
municationi* fuse ante audientiam communionem infignes, Johannes fcholafticus Antifiodorenfis ,
prrlumptcrit, ipfe in lc damnationis judicetur Romulius abbas Senonenfis, Abbo rcâor coeno­
bii Floriacenfis, ignorantia praeteritorum geftoprotuliffe fententiam.
Erum prefli, A anathemate ad dicendum provo­
Item ex Concilio Cartbogiuu, top. 13.
cati.
Ut epifeopus, qui contra fuam profeffionem
Faâo itaque filentio, diverfarum partium mul­
in concilio habitam venerit, deponatur. Si quis tiplicia librorum volumina fubito apparuerunt .
contra profeffionem vel fubfcriptioncm venerit Multa denique in medium prolata, multa intef confi­
in aliquo, ipfe fe honore privabit.
dente* collate ingens fpeâaculum prnbuerunt: in
primifqne Stephani archiepifcopi, e trium Conciliorum epiftola adDamafum perleâaeft: itemque
CAPUT XVIL

cr
.
anxo
C^’T’

c

Arnulphtu epifeopus dixit: Quamvis bare'ita fe
habeant, rcverendifljmi patres, certumque fit hunc
Arnulphum omnium patrum concordibus damna­
ri fenteutii* ; tamen ne ih invidiam adducamur ,

Damafi refponfio continuata in hunc modum.

C A-

Ill

C A P U T

REMENSE.
i»
A Ara beat it udo viiceribus commota not hortata XX.
eft , tuitione fratrum Apoftolica impendere au- anno

v* w·
***** lujuiiu
. MvmutV|
doritatc, it
corum
injuriis imwvuiiv
fubvenire ·: uum
dum vvw
cou- cmr,st·
liai
r» aiTtki I à tar a41, diliat, un»
vos eademriiFM
cum Apoftolo compaflibiliter
'
■*" ego
~ am infirmor ,
cere , y*ir infirmatur
, ff
fcandaliK.atar, Ü ego <*·* arorl fatagentes, ne ali­
quis de his qui nobis crediti funt, a levis beftiis
beatiffitno & Apoftolico culmine fub- laceretur, aut capiatur;, pro qua re oportet jux­
<i· tZrrM· limato, fando patri patrum Damafo papej, & ta veftram prudentem commonitionem , magis
■h *Γε*,τΐ ^¥Bino omnium preiulum pontifici , Stephaniis autem fecundum Oomini divinam preceptionem,
archiepifcopus concilii Mauritauiz , & univerfi nos qui iupra domum ejus, hoc eft, umverfalcm
«°'»»·*, epiicopi ex tribus conciliis Africana provincia.
catholicam EccleGam epilcopale luicepimus mini****·
Notum veftra facimus beatitudini, quod qui­ flerium, folicite vigilare , ut ne quid de facris
dam fratres in confinio nobis pofiti , quosdam ejus muneribus, id eft, Apollolici juris, Apollofratres ttoftros, venerabiles videlicet epiicopos , lorumque luccclforibus atque miniflris, quiiqnam
vobis incoaiultis, a proprio dejicere moliuntur gra- β nobis dormitantibus valeri lupprimi, atque injudu, cum veftra fed i epifeoporurn judicia, dc Ium- fle nobifque inconfuhis damnari . Scitis fratres
morum finem ecclcfiatlicorum negotiorum , in charidimi ; firmamentum a Deo fixum & immo­
honorem beatiflimi Petri , patrum decreta om­ bile, atque titulum lucidiflimum fuorum (acerdoinum, eundam refervare fententiam, inquirendi tum, ideft , omnium epifeoporurn , Apoflolicam
reverentia de Dei rebus, quas omni cura & fo- fedem ede condituram, & verticem ccclcfiatum .
licitudine oblervare debemus . Maxime vero de­ 'Iu cs enim, ficut divinum pronuntiat veraciter
bent ab iplo prafulum examinari vertice Apofto- verbum, Petrus : dc fuper firmamentum tuum ,
Iko, cujus vetufta folicitudo eft , tam mala da­ Ecclefie columna , qui epiicopi intelligiintur ,
mnare, quam relevare laudanda. Antiquis enim confirmata iunt : tibi & claves calorum regni
regulis ccnfitum eft, ut quidquid horum quam­ commiffi, atque ligare , dc folvere potedatem ,
vis io remotis, vel in longinquo politis agere­ qua in calis Iunt, dt qua in terris, promulga­
tur . provinciis , non prius tradandutn vel acci­ vi. Tu- propbanatorum hominum dc membrorum
piendum fit, nifi ad notitiam almas fedis veftras meorum, maximeque meorum diicipuiorum exi­
fuiflei dedudum, ut ejus audoritate, juxta quod liis, ut princeps ..
dc ____
dodor_________
orthodoxa_________
fic immacufuiflet pronunciatum, firmaretur. Et reliqua mul-C lata fidei, cujus vice hodie ( gratia Dei ) lega­
tor ies talia, dc his fimilia, que fuper his conlli- tione pro Chrifto
" fungimur ; dc omnes hujus fan*
tuta iunt. Quibus, fi illicite fadum eft, ut fem­ de Sedis prefules ejus vicem geflerunt, gerunt,
per veil re ledi conluetudo fuit, feftinanter oc­ & gerent. Ideo cmnia, que innotuiftts non li­
currite, dc pro his viiiliter, ut pater pro filiis cere mandantem, niu vos tam pleni ter ntflrudos
certantes, ftate. Sicut bene ad Jcfurn filium Sy­ elle (cirem, quod eunda fuper quibus confiditis,
rae «fidum eft: Ufque nd mortem certa pro verita­ illicita elle non dubitetis. Difcutere namque epite, & femper Dominai Deu/ tam pugnabit pro t» ; fcopos, ÔC fummorum Eccleftafticorum caufasneaccipere nim ptrfonam impii ■»« efibenum, at de­ eociorum, metropoiitanos , una cum omnibus
cimet a veritate judicii. Sin minus illicita funt
luis comprovincialibus, ita ut concordent nego
her, pateat nobis talis omnibus licentia, beatif- ciis, licet. Sed definire eorum atque ecdefiarum
fime pater: aut fi liceat hos vel aliquos etiam fummas querelas canfitrum, vel damnare epiicopos,
minorum graduum clericos, nifi canonice tempo­ abfque hujus lande fedis audoritate, minime li­
re legitimo vocatos, aut fine legitimis accufato- cet, quam omnes appellare, fi neccfle fuerit, &
nbus, aut abfque veris dc innocentibus te ilibus ; ejus fulciri auxilio oportet. Nam, ut nodis, Syt
vel
nifi manifelle canonice cocvidos, aut fponte Dnodum fine ejus audoritate fieri, non efl cathoconfeffos, vel a fuis fedibus,
aut fuis
ex­ licum.· necepifcopus nili in legitima Synodo dc fuo
.
, ■ rebus
.
poliatos , vocare ad Synodum , vel damnare . tempore Apoftolica vocatione congregata, defini­
Quia legimus , eos non pofle canonice ad Sy­ te damnari poteft: neque ulla unquam concilia
nodum, aut fuam diu tenendam dc gubernan­ rata leguntur, que non funt fulta Apoftolica au­
dam , viribus fcilicet pleuiter refnmptis , retlitu- doritate . Accufatores aurem clericorum, de te­
tionem vocari fuifque omnibus fibi legaliter re- lles fuper quibus rogitaftis, abfque ulla infamia
ftitutia integerrime : dc fic imperare , ut veniant aut fulpicione vel manifefla macula, dc vere fi­
ad Synodum, nifi fponte voluerint.
dei de pleniter inftrudi elle debent ; dc tales ,
quales ad facerdotium eligere divina jubet audo­
CAPUT
XXI.
ritas. Quoniam iacerdotei ( ut antiqua traditae- doritas ) criminari non poliunt, nec in eos teItem epifiala Demrnfi
emadem Stephenam, (f ad ftificari, qui ad eundem non debent nec poflunt
coacilia Africa y food eptfcoporam judicia, & ma­ provehi honorem. Vocatio enim ad Synodum ,
jore/ caafa aon aliter qaam aaSoritate Sedi/
juxta decreta patrum, canonica ejus qui impetiApoftolica fiat terminanda.
, i«m
iuafua
prKienna
, quam
icnpris
atque
£tur
, tam
prefentia
, quamcc dc
feriptis
atque
Damafus fervus fervorum Dei, atque per gra- apocriGariis ,. per
fpacium
fieri
debet congruum
.
i
'
„
l
tiarn ejus epifcopus fanda ecclefia catholice ur- atque canonicum:
-----'** canonice vocatus fue­
quia nifi
bis Home, Stephana archiepifcopo concilii Man- rit tuo tempore, dc canonicq ordinatione , licet,
ritani, dc univerfis epifeopis Africana provincia. venetit ad conventum quacurtaue neceflitate. nifi
Ledis fraternitatis veflra literis, primo gratias ago, fponte voluerit, nullatenus fuis rclpondeb t infi­
quod tantorum fratrum merui benedidione frui. ci ia tor ibus. Quoniam nec feculi leges hoc permit­
Deinde, quod circa fratres folicitos vos reperî, dc tunt fieri: quanto magis divine? De ejtdis ve­
cum «is crucem Domini deferre, qui ait : Qaivalt ro, atque fuis rebus expoliatis, nihil vobis verius
venire pofi me, abmgtt femetipfam, fjT tollat cracem1 figaificare queo, quam quod fandi patres definie­
fuam, ÿ fe^aatur me: dc reliqua ad hunc mo­ runt, dc noflri predeceffores Apoftolica aufloridum pertinentia. Igitur quoniam in prafentiop­ tate roboraverunt. Ita enim hac fe habent: epi­
portune ge ft orum confultatione , Apoftolicis ve- icopos ejedos , atque liiis rebus expoliatos, éc­
t>t.

epifcoponim & fummorum negotiorum ecclefiafitcoram coafa femper ad fidem Apofieficam fiat referenda.

rit-

1

F
CONCILIABULUM

114

proprias prias© recipere, ft fua omnia cis A Et maxime praccytum habentes Apoftolicum_
r reddi , fandi Canooea decreverunt : ft attendere oobis ipfia ft gregi, in quo no* Spiri- axno
ANMO poftea fi quis eos accufare rellet, cqoo periculo tus fandus pofuit eprfcopcs , regere Dvi eccle„“TI facere faoct rerunt. Judices effe decernentes epsf- fiam, quam acquifivit per Csnguioem fuum pro­
copos redte fapsenies, ft iufte* volentes ad tem­ prium ; convenit ft iterum, Attendite lupos, at.
pus, diaque illis refumptis viribus ft fisis potefla- tendite malos operarios, qui perverfa faciunt, ft
rive fruenitbus rebus, emicifqne, ft Des fervis adverfa loquantur, ut detrahere femperdifctpulos
fapieotibus confutent ibus viris, io ecclefia conve­ Domini , ft infamare queant . Quos corrigere
nientes, ubi tcftes efflent fingulorum, qui oppreffi vos, ft omnes Domini facerdotes fummo Au­
videbantur, ft reliqua ad hunc ordinem pertineo- dio oportet : quia pejus malutu oon eft , qnam
tia, quas prolixitatem vitantes hic oon inferui- ut cives civibus invideant, ft facerdotes, vel cle­
mus, quia his fulficere credimus. Si nuis autem rici, facerdotibus vel pontificibus infidientur , tehis non eft contentus , legat ea , & latiabi tur . flante etiam veritatis voce: g^i voi tmgit, ton·
ocniintti:
pai jcendjhzovcrit nnnnt
Scimus enim , homines ioaimcv noa poffe cum git
.. pogiiiont
. .
armatis rite pugnare . Sic aec illi qui eje&i, vel dr faillit ifiii notiini tfi tlli nt fnfptndotnr moln
fuis bonis funt expoliati , cita illis qui in fuo Bovaria ia colluat tjm, & drwergatwr in projnnEt item: ^totoi qot non [unit Jianftaot ftaru, ft fuis fruuntur amicis atque bonis , dmo
' ' auris.
”
litigare rite pofflunt. Necfecnli quoque leges hac dnlinntm ·· mm. llie proculdubio fcandalizatus cil
fecularibus fieri permittunt: fed prius ejeftos vel ia me, qui ejus fcandalizst cpifcopum val faceroppreflbs aut expoliatos, cum fuis omnibus refti- dotem: & multa talia, que bic non interuntur,
tui jubent: ft poftea fuo tempore (ficut lex eo­ ne nimis prolixa efficiatur epiflola . Monentes
rum continet ) ad placita venire pracipiunt, nec auoque, inftruere debetis memoratos vicinos ve­
ros , ut a talibus fe fubtrahant : & que illicite
ulla carceris cuftodia appellantem arceri permit­
tunt . Docent enim ex parte ( ficut noflis ) ter­ cirea prefixes fratres egerunt, cito corrigant : &
rena , qu« funt cateftia . Accufatores vero ft ac- quos nobs incontultis inferunt, nobis inconfultis
cufationes quas fcculi leges non adlcikunt, nul­ plena iatisfaftione fanent, & cito libi eos recon­
latenus funt in horum admittende caufis : quia cilient , ft noluerint Apoflolica fedis fufcipcre cenomne quod irreprebenfibite eft, catholica defendit furam . Nam ft quid fortafle in eis aut con­
ecdcGa.- & hoc a majonbrh definitum effe, pro­ tra eos emerferat , noftrum fuerat expedandum
pter pravorum homtnum infidias non dubitatur. examen, ut noflra (ut femper huic fedi fuit conDecet enim Domini facerdotes fratrum cauüs Cceffum privilegium ) aut condemnarentur auftopie traâare, ft venerabiliter intendere, atque eo­ ritate, aut fulcirentur auxilio ; neque enim fuo
rum judicia fuper facrificia ordinare, ne proter­ pro libitu noflra debuerant jura pervadere, ablqu*
ve aut tyrannica dominatione (ut de quibufdam Apoflolica fedis difpofitiooe mandante. A tai bus
refertur) fed charitative pro Deo ft fraterno amo­ deinceps omnes fe abflineant facerdotes, qui no·
re cunfta peragere , & quod fibi quis fieri juxta luerint ab Apoflolica petite, fuper quam ChrtDominicam vocem non vult , alii inferre non ftus ( ut praêdiâum eft ) univerfalem conflruxit
prrfumat; &, io qua menfura meofi fueritis, re­ ecclefiam , cui epifeoporum fumma judicia atque
metientur vobis. Ea veto que Apôflolorum prae­ majorum cauta ( ficut paulo fuperms memora­
dicatione ft patrum inftitutione pcicepimus, fem­ tum eft ) refervata funt ,4oliditate, atque iaccrper tenere debemus, ne aliqua nova cudere, aut dotali honore fecludi. Induci* enim accufatis
ad noxam fratrum femper intendere videamur . in criminalibus, ep it copis , fex menfium, vel eo
Sed alterutrum onera portemus , ut juxta Apo- amplius ( fi neccffe fuerit ) concedenda funt :
ftolurn , legem Domini adimplere valeamus. Tem­ quoniam & laicis hoc permiffum, nullus feculapus enim congruum praevideri oportet , quando ribus imbutus difciplinis ignorat : quanto magis
nniufcujulque accufatr perfonr cauta , reâithme Dfacerdotibus, qui fuperiores^efle eis. non dubitanin medium producatur, quatenus gravitatem ejus tur?
- ’ Habetur
»* ■ - - quoque
-------- -■----- ---- ·
in decretis
patrum rfanci& confonantiam, quz contra patrum decreta vel tum, non fore canonicum, quemquam facer JoSynodi confeffionem prodi, minime cognofcatur, tem judicare, vel damnare, antequamaccufatores
quam ordinabiliter (omnes intendant, ut adeam canonice examinatos pratentes habeat, locumque
in omnibus rationabiliter ) refpondeant , ft jufle defendendi accipiat: ideit, inducias ecclefiaflicas,
fe velle mamfcfte offendant. Nullus autem intro­ ad abluenda crimina, & cetera: nec extra pro­
ducatur perlonaliter ; fed accufatores, & accufati priam fiat provinciam, primo difcuffionis accufaaequa audiantur ratione, juxta quod geflorum or­ tio fine Apoflolica przceptione, cui in omnibus
do exigit. 'Accufatores vero ft judices non lidem caufis debet reverentia cuftodiri : quoniam & an- ■
fmt: fed per fe accufatores, per fe judices, per tiqua docet hoc patrum regula, in qua & impe­
fe telles, per fe accufati, unufquifque in fuo or­ rialia pariter llatuta concinunt . Cr/amuai , in­
dinabiliter ordine. Nam inferiptio primo temper quiunt, iifctfit ibi ogitondo tfi, abi cnmaubni[·
fiat, ut talionem calumniator recipiat.* quia ante /vav tfi ; nam alicubi criminum reus prohibetur
infcriptionem nemo debet judicari, vel damnati, audiri, ft alibi in canonibus praecipitur : f««c«wcum & fzculi teges hzc eadem retineant: de quiaegerré ia fnii.locii, abi orto, fani fimtnda ;
bus omnibus vera femper fiat aequitas, quatenus &
* reliqua. Taiia
’ &
' *his
' 'fimHiat
'
'‘
falva
tamen ii»
acculationis ft judicii ac teflimonii mercedem per omnibus Apoflolica auâoritate, ur nihil in his
veritatem gefforum confequi valeant . Scriptum diffiniatur, priufquam ei placere cognofcatur, qua
cfl enim : Abominitio Domi no labin anndocio, & omnes fuflultos effe oportet: & fi quid eis giave
trfbm folUrcnt, proftrtnttm areadacra, & ftminon- intolerandumque acciderit , ejus eft femper extrnt intrr frjtrti {condole, alfav litigio dettjiotar, peftanda Centura, neque enim proterve , aut (li­
ipfo montntt, a/yae dictait: Non fociti colanmioao
mulo fur cogitationis impulfus ( ut fzpe adum
froxtMo tat, aec vi opprima tam, ava
yavd agnovimus ) detrahere , aut accufare przfumac
tntqnitm tfi, ntc injnflt jnditebu : aoa co^fidnobtt quenquam facerdotum : quia injuria eorum ad
perjonam ponpern, arc bonorti vnllnm poitntu. Jn. Chriflum pertinet , cujus vice legatione pro pofi· judico proxmo too: & quod tibi non vii fini , Clo Cbrifti Unguine redempto funguntur. Caunltm non focini, tr ηΐι^ηβ.

I enim eorum, qui Dei caaf* Ium,«jus judi­
cio

ns
REMENSE.
na
cio rrfervsadit , qui valet carpas occidere , A Ati» fanAi Qemeatis papa, de accufetione. epi(co-_
autanana mittere io gehennam, qui dicit : MM —
—~ a
——
—
porum.
Accufandi
«cli .-n.c_.-j:
teflificandi licentia jdeneanno
, ANNO wadiAaav, A qge ramÜMav, asud quem coafeieo- getur, qui Chriftian· religionis, A nominis di- Christi
omsTi da auda eft, cui aoa abfcondwMur occulta. ln- goitaiem , A fua legis , vcl fui propofiti not* **'·
*** ftraendi etiam omnes funt, quoniam per nos il­ mam , aut regulariter prohibita neglexerunt .
iis Chriftns intonuit, non eue ovium , lupi infi- Tsanfgmffbres enim leg» fua (ponte , ejufque
dias provident, fed palloris. Monet igitur beatus violatores, Apoftata nominantur. Omnis enim
•pofioius Penh» , at de hts temere, leviterque apoflata refutandus eft , A ante reverConem fiiarn
profanatur judicium, de quibas nemo poteft ve- non in accufettone aut teftimonio fufcipicndus.
rius , vel melius judicare quam Deus . Tu au­
Ex Jitntii Ittfhxni
.
tem, ioquit , quare judicas fratrem tuum , aut
Nullus epifcoporum, dum fuis fuerit rebus ex­
cur (pernis cum? omnes enim flabimus ante tri­ poliatus , aut a fede propria qualibet occatione
bunal Dei. Scriptum eft enim : Vivo ego , dicit pulfus, debet accufari, aut a quoquam ei poteft
Dominus, quoniam mihi flcAetur omne genu , crimen objici ; pnufquam integerrime reftaurctur,
A omnis lingua confitebitur Domino . Itaque A omnia qua ei ablata quocuoque tint ingenio ,
unufquiique noftrum pro (e rationem reddet Deo. B legibus redintegrentur , A ipfe propria fcdi , A
i»
~ temerarios ...f...
Io hoc ergo non λμ
fibi quifpiam
aufus pnftino flatui regulariter reddatur.
ufurper, ut prater quod ad concordiam perti­
/r«M tjxfbai.
net, aliud agat, uode unitae ecelefia diffipetur .
Accufatores A aecnfationes, quas feculi leges
Non ergo leviter quifquam aflentiat in detraftio- non recipiunt , A anteceflbres noflri prohibue­
ne, vel judicatione , aut damnatione fratrum , runt, A nos (obmovemus; nullus enips alienige­
maximeque faccrdotum qui proximiores famDco, na, aut accufator epifcoporum fiat, aut judex .
A Qui proprio ore Chrifti corpus conficiunt : quia Unde A de Loth feriptum eft : 1 nereflui erat
ad hoc venit ira Dei in filios praevaricatorum , advena, nunquid ut judices ? Accurator autem
qui Chriftum in fuis perfcquuntur membris. No­ eorum nullus fit fervus , aut libertus , nullaque
lite, fratres, nolite cfici participes eorum , nec (ufpefta aut infamis perfona. depellantur etiam
communicetis peccatis talium , aut infruftuofis cohabitantes inimici, A omnes laici.
verbis illorum : magis autem A redarguite talium
Ex dfertti/
coetus, qui extendere moliuntur quafi arcum in
Nemo pontificum aliquem fuis rebus expolia­
fratres linguas fuas . Defendite ergo fratres , A tum epifeopum, aut a (ede pulfum excommuni­
omnes monete, ut armentur contra fratrum per- C care aut judicare prufumat ; quia non eft privi­
fecurorcs. Confidimus autem de vobis meliora A legium, quo expoliari poflit jam nudatus.
viciniora falutis, qua neque mors, neque vira ,
Ex JftrtlH Jxlii Pxpt.
neque angeli, Aeque principatus, neque inflantia,
Si qtiis ab hodierna die A deinceps epifeopum,
neque futura , neque fortitudo , neque altitudo , porter hujus fanftr (edis fenteutiam damnare ,
neque profundum, neque creatura aliqua < magi- aut propria fede pellere prsfumpierit, fetat (e irflro gentium docente ) poterit nos feparare a recuperabiiiter efle damnatum, A proprio carer·
charitate Domini nofiri Jefu Chrifti, quae maxi­ perpetim honore, eo(que qui abfque hujus (edis
me in faccrdotibus A reliquis perficitur membris lententia funt ejeAi vel damnati , hujus fanflar
ejus. Nolite itaque amittere confidentiam vcftram, fedis auftoritace icitote priflinam accipere com­
qun magnam habet remuncrationem. Ecce enim munionem, A in propriis reditui (editas.
judex ante januam afliftit , coronas hilariter pro­
/rear.
mittens his qui pro eo fratribus auxilium ferunt, A
Nocumenta epifcoporum funt prohibita, ita u<
oppreflh (uccurruot, atque io charitate collabo­ qui talia tentaverint, aut eis nocere pratfumpferant . Quod ..fi >fubtraxerit
fe quis, non placebit Deo, rint , fiquidem clerici fuerint,
fuerint a proprio gradu
·--·.
hv>..v
(ed cadet : quia non fuWcrarit cadentem , fedD decidant : fi vero monachi aut laici fuerint anaemarcuit.
tbcmacixentur.
Ei fxH xlmuxtx.

Temere enim judicat, fi quis epifeopumabfque
fedis Apoflolics auAotitate condemnat , cum ei
( ut paulo fuperius prclibatum eft ) hoc fpedaliter privilegium refervatutn fit.

Ex ixerttit Symxtacki Ptpi.

Ordinis dignitate , A communione privetur ,
qui vivo pontifice , quolibet modo epifeopatum
ejus convions fuerit ambiffe, vel tentafle, omnefque pariter hujus culpc reos, anathematispeeItm
xlijxxntx.
na duximus pIcAcodos.
Ille proculdubio fecit in judicio , qui ea fibi
J/rav.
vendicat, que ei vindicare non licet : ideo nue
Nulli fas eft vel velle vel pofle tranfgredi Apohuic fedi cooceffa funt, ut nullus ufurpare une finite* (edis prccepta, nec ejus difpotitionis miejus confultu prefumat, qui non vult honore ec- niflerium, quod omnium (equi oportet charitaclefiaftico indiguus aut contemptor judicari. Ita­ tetn. Sit ergo ruinas fu« dolore proftratus, quifque oportet propulfare négligentes, fed ita , ut quis Apoftolicis voluerit contraire decretis : nec
Dolentes non roborentur: A bonos improbis at- locum deinceps inter fecerdotes
,..Ύ
habeat,t fed ex­
que infidiatoribos fratrum refiflere , ne corpore E torris a faoAo miniflerio fiat : nec de ejus judidefidus oppreffi, taciturnitatis teneamur obnoxii. cio quifquam
-poftea curam habeat, quoniam jam
Itaque qui poteft obviare, A perturbare oppref- damnatus a (aoAa, A Apoflolica Ecclefia , ejuffes, A non facit, nihil agit aliud quam favere Îiue auAoritate A propria inobedientia atque proimpietati. Nec enim caret (crupulo focietatisoc­ umptione · quoquam effe non dubitatur : quia
culte , qui manifeflo facinore definit obviare . majoris excommunicationis deieAione eft exigen­
dus, cui (anfta Ecclefia commiffa fuerit difsiplina; quia non folum prolatu fanAa Ecclefia
CAPUT XXII.
juflionibua parere debuit , fed etiam altor , ne
praterireot, intinuare. Sitque alienus a divinis ,
Allan» eft autem etiam Tomus , ab Lotha- A pontificalibus officiis, qui noluit praceptis ob­
rienfi regno per manus Ratbodi epifeopi No- temperare Apoftolicis.
viom—fir > in quo bec continebantur. Ex decro-

kONCILIABULUM
. A

u«

Sylverm» autem pepa de fraudulenta fui
prebenfion* querimonia* faciens , inter cetera anno
dixit : Qpi talia contra tne egerant, anathema- CHXtSTi
tiaavi; & una cum epifcopis, Apoftolica, & Sy""
nodali audoritate ftatui, nuUutim unquam epifcoporum ita decipi : hujufmodi vero prefump*io­
nem anathema maraoata fieri in coofpe&u Dei
& fandorum Angelotum.

—_____
Ex dotrtfis Bafeiii Papa.
amno
Oves ergo, uiaepsflori fuo comanti* fuerant,
C"**T1 eum nec reprehendere, nifi a reda fide exorbitaverit, debent, nec ullatenus accufare potiunt :
J|uia fsda paftoram , oris gl*d»o ferienda non
unt, quanquam rede reprehendenda videantur .
Ideo ifts dicimus, quia his (criptis veftris tepe­
ri mus , quoUam epifeopo* veftris in partibus ·
CAPUT
XXIII.
propriis ovibus accufatos , aliquos videlicet ex
fnfpiciooe, fit aliquos ex certa ratione: & idcir­
In his omnfttas qui defenfioni Arnulfi finde­
co quofdam fui» effe rebus expoliatos , quofdam
vero a propria fede pulfos: quosfcias occ ad Sy­ bant, quatuor quaedam principaliter ingerebant .
nodum comprovincialem, nec ad generalem pof­ Primum, ut fu« fedi reftitueretur : neque enim fpofe vocare, nec in aliquibus judicare, antequdta liatum
imum refpondare
ι,ιρίυυπς debere. Deinde
mvuiu, legitimas
KgiuwM vocat ioeunda qu* eis lublata luut, legibus poteftati eo-Bnes,
- . & ut Romano pontifici caufa fignificaretur
\ ■' .
'»
tum
accufatum
,
accufatores
,
refles
, ac judice*
tum redintegrentur.
in magna Synodo difeernendos, neque fibi aliter
Itita tjafim.
Errorem veftrum corrigite?, fratres, & ab omni CX ratione canonum poffe videri caufam confia,
erroris macula voscullodite, ut purum Deo mu­ re. Qpibus omnibus diligenter confideratis , ab^
nus offerre valeatis. Servos Dei nolite perfequi, altera parte refpondcbatur: Juxta hunc ordinem
Epifcopos nolite infamare, neque accufare ; quia decretorum , omnia pene confammata effe. Nam
ut ab ultimis , inquiunt , repetamus, accnfator
Deus eos fuo judicio voluit refervan.
Ex drcretis Adriaai PaM. _
ejus ad hanc caufam fatis idoneus eft . Qtiippe
Homicid* , malefici , fures, facrilegi, rapto­ nec ante inimicus, nec ad accufandum metu aut
res, venefici, adulteri , & qui raptum fecerit , , premio addudus: fed tantum xelo religionis per­
vel fallum teftimonium dixerit, leu qui ad fa- motus ; & qui, fi eum non cognoviflet , eo quo
cr i legos magofque cucurrerint, nullatenus ad ac- utitur presbyteratu dignus haberi potiet . Voca­
cufationem, vel ad teftimonium erum admitten­ tiones autem ejus ad Synodum per epiftolas cadi. Qui crimen intendit , agnofeendum eft , fi nonicas, & per apocrifarios, non fotum fex mmiple ante non fuit crimioolus.- quia periculofum C fium, fed etiam anni Ipacia tranfeendunt. Addeeft, & admitti non debet rei adverfus quemcun­ bant preterea , fedi fu* minime pofle reftitui ,
eo quod etiam reftitutus vocem loquendi non ha­
que profeffio.
beret: Sic enim contineri in Africano concilio ,
Ex decretis Faisais Papa.
Similiter ftatutum eft , & nos eadem ftatuta titulo duodecimo: Si clerici titra aniaree taajaaa
firmantes ftatuimus, ut fi aliquis clericorum fuis /ita* pirgare cailnapfertat, sutlla tortate vox poflepifeopi» infefttu, aut infidiator fuerit , eofque ev peiitm inàâmr. Et quia captio ejus iqyidiocriminari tentaverit : aut confpirator fuerit, ut fa putabatur, neque inufitatum , -neque alienum
mox ante examinatum judicium fubmotus a de. a factis legibus idem reperiebettsr . In hiftoria
ro, curi* tradatur, cui diebus vite fu* deferviat, quippe Remcniium pontificum feriptum confie­
St infamis abfque ulla reftitutionis fpe perma­ bat, Hildemaonum Belvacenfem epifeopum, de­
neat , nec ullus unquam prclumat accufator fi- tentum in monafterium fandi Vedafii, Synodum
expedafle : eo quod apbd Imperatorem Ludovtmul effe & judex.
cum infimularetur, ad Lotharium Celarem pro­
Ex detritis Marctlli papa.
Si qui epifeoporum expulfi fuerint, aut expo­ fugere volutfte . Eboncm quoque Remorum arliati luis rebus, primo omnia legaliter reddi ,qu*D cbiepifcopum idem molientem , per Rothadum
, & Erchentadum "
Pariliorum epileoeis ab inimicis aut yetfecutoribus ablata font , Sucffonicum
~
& (edes proprias cum omnibus ad le pertinenti­ pum in Fuldenfi monaflerio, pro fimilibus fimibus regulariter congregatis reftitui, & poftea tem­ lia fuftiuuiffc . Juftun ergo videri, ut qui de
pore congruo vocari ad Synodum regulariter con­ Regi* majeftatis crimine impeditus , vocationi
gregatam , cenfemus.· nec liceat ei , priufquam epifeoporum non paruerit , judiciaria poteflate
hrc fiant, de fe juxta ftatuta praeditiorum ref- conventus fit , idque firmari ex Africano concipondere, aut de luis iinpetiiiunibns , fi fe vide- ho, titulo ttigefimo odavo.
iit prsgravari , reddere rationem . Sed his rite
peradis, fu il que omnibus libere difpolitis, fi tum
CAPUT XXIV.
jufte videtur, fuis refpondeat accufatonbus : fit
Crefconius Villaregienfis epifcopus, plebe fua
fi ei necefle fuerit, inducias accipiet non modi­
cas, ut explorare valeat ea, qus objiciuntur ei, derehda, Turbumenlem invafit ecclefiatn, & uf­
nc aliqua deluius fraude nocenter ruat.
que hodie commonitus , fecundum quod flatutum fuerat , relinquere eandem quam invaferat
Ex décritit Anacleti papa.
iEecclefiam, contempfit advcrfns ftatuta, que proAccufarores , inquit , & teftes effe non pof- nunciata fuerant .* Confirmata quidem audivimus,
funt, qui ante hefternutn diem , aut nudiufter- fed petimus fecundum quod nobis mandatu*
tius inimici fuerunt , ne irati nocere cupiant, ne eft, ut dignemini dare fiduciam ; quo neceflitate
|»fi ulcifci le velint. Incffenfus igitur accufato- ipfa cogente , liberum nobis fit , redore* prorum, & teftium sffodus querendus eft , & nou vinci* fecundum ftatuta gloriofifljmaru* priociiufpeflus.
pum adverfus illum adire.* ut qui miti admoni­
tioni fanflitatis veftre acquiefcere voluit, & emen­
Ex ietrttit Dmfi p*?*·
Qui accufare alium elegerit , prefens per fe , dare illieitam, auftorirate judiciaria protinus ex­
& non per ( alium ) accufet, neque ullus un­ cludatur. Aurelius epifcopus dixit : Servata for­
quam judicetur, antequam legitimos accufatores ma discipline , nou exiflimabitnr appetitos , fi
prafentes habeat, locumque defendendi accipiat, veflra charitate modefle coovcotns recedere dead abluenda crimina.
tredaverit, cum fuerit fuo contemptu & contu­
macia

REMENSE.
rjo
; judiciaria, eun* A tere confelta fanda Romann ecclefia pro ruina - - .
atque occata faccrdotalw ordinis', fed multitudl· anno
m Tyrannorum periit, kmgiradme terrarum fe- chkuu
moti, defideria noftra haAcnus impletu nequivi- ”*·
propriis, quas deapteat ( ut di&om eft, ) ea­ mus. Nunc itaque veftroexamini non fine magno
rum fcalpeatcs aures, ad feducendum viriola vi- dolore perferimus novum, atque imifiiamm cri­
t* homines: vel certe laftari, ft ab hue eoafcr- men Arnulfi Remoram arcbiepffcopi, qui farnotin feparad, qui putant proprie plubi Incuba·- fus apoftata fsâus locum Juda traditoris olimia
dumi ft noomuMuam conventi ad concilium ve­ eccicua tenet, qui filius quondam ecclefia Launire décrétant, iua forte ne prodamur flagitia duneafis cum epifeopum Grani doto, ft fraude
metuentes. Diro (fi placet) circa bos no· tan­ ceperit, ecdcfiam ejus pervaferit, ad cumulum
tum Dtcscefes efle fervendas : · tm etiam ft de fua damnationis Remeofem fibi creditam cum
propria ecclefia , que illis male faverit, omni clero, ft populo captivavit; nec movet com no­
modo adaitaadum , at etiam auftoriure publica ftra vocatu», vel potius faluberrima exhortatio ;
rrjidsamr, atque ab ipfis priocipalibos cathedris non archiepiicoporum comprovincialium multoremoveantur. Oportet enim, ut qui univerfisBties repetita admonitio, non canonice GAa rofiratribus, ac toto concilio inhnferit, non folum ram Cleo,
—
-& angelis ejus profeilio; non chirogra­
fua juro integro, fed ft dioxefes poffideat. At phi in conTpeftu ecclefia recitata deferiptio ; non
vero qui Gbimet putant plebes fuas fefficere, fra­ numérota (aeramenta miris excogitata confiliis
terna dife&ione contempta, non tantum diceccfes Stant Gio vitio quamplurcs ecdcua palloribus vi.
amittant, fed ( ut dixi ) etiam propriis publica dus ta, pereunt innumerabiles populi fine facer
careant auftoritate, ut rebelles.
dotali benediftione, ft confirmatione ; ipfe fadione tyrannica divina humaoaque jura contemnens
tyrannidem exercet. Regibus noftris, a quibo,
CAPUT XXV,
tantam gloriam gratis eoofecutns eft, intenuun
Ad Romanum autem pontificem caufam per­ meditatur. Ergo tandem ad moudra perditiffimi
latam fuiffc dicebant, exemplaribus in hunc mo­ hominis cxpcrgefa&i Ivimus in fementiam Do­
dum prolatis: Bcatiflimo pap· Joanni Hugo gra­ mini dicent is: Si ftteatant ta tt freiirtau, va·
tia Dei Fraucoram Rex. Novis , atque innuta- dv, ft ctrript tma mttr
iffma filma. Si tt
tls rebus permoti, fummo Audio, Gunmaquecu- ttilimt,
____ Iterem trir frttrm taam ; β aatoa ft
ra veftra coufilia expetenda decrevimus, quippe Casa aadfens, ariife tttma adhat aaaat tal data
cum fetamus, vos omne tempus in humanis ac at ia ars deeram , ori trima frt taa mtrhma
divinis Andiis exegiAt. Confidente ergo que fa- 9ftdA ata eaditrii m., dic tttltfia. Si mittat &
Aa font, ft ferienda prefcribite, ut ft facris le­ Eaitfita wa aaditrit t/t tiU fitat attaint, &
gibus finis honor reddatur, ft regalis poteftas paUicmau. Adedo pater, ruentiEcdefiv, ft fal·
non annulletur. Amulius , regis Lotbarii ( ut tentiam ex facris Canonibus promulgatam ,
dicunt ) filius, poft graves inimicitias ac feelera, vel potius ab ipfa veritate prolatam, profer In
qua in nos reguumone noftram exercuit, loco reum. Suffragetur nobis veftra auftoritas, ft in
parentis adoptares eft a nobis, ac metropoli Re­ hujus apoftata dcjcftione, ft ia ejus qui domui
morum graus donares , jusjurandum prebuit , Dei praefle poffir, archiepifeopi nova ordinatio­
quod contra preterits ft fitters valeret facramen- ne, umuleuc, invocaris epitropis noftris fratri­
ta. Libellam fidelitatis iub aoouot chirographi bus, necdflaria promotione} ut fciamus ft intelconfcripfit, recitavit, corroboravit, corroborari- Jjgamus, cur inter octeros Apollolatum vcflium
que fecit. Milites ac omnes cives jurare coegit, proferre debeamus.
Ut in noftra perGAerent fide, fi ipfe aliquando ia
poteftatemhoftium deveniret. Contra hac omnia,D
CAPUT XXVII.
ut ceriifltmi teftes fiunt, ipfe portas boAibus pa­
tefecit : clerum ae populum fuse fidei creditum ,
Hie epiftolts io media Synodo récitatif, mifcaptivitati ft predu diAribuit- Sed efto eum ef­ Goait eanua tcripus, & reUta legatio a defen*
fe addiftnm alien· poteAati, ut ipfe videri vult; ioribnt Arnulfi perquirebatur, ft de prim· qulcur cives, ft milites pejerare cogit t Cur arma dem menfis uodecima rvperiebstur, de altero
cottfra nos comparât ? Cur urbem ac caftra con­ autem nibil memoria dignum. Sed legatee tan­
tra nue munit? S captus eft, cur non patitur li­ tum icripta Romano pontifici porrexifte, primo*
berari? Si vi hoftium oppreflus, quare nou vult Îue fe Nande acceptor effe; poftea varo quam
fibi fubveairi ? ft fi liberatus eft, cur ad nos non ieribetri comitis legati equum corpore proflan­
redit? vocatnr ad palatium, ft venire contemnit. tem , niveo colore infignem cum aiih muneribus
Invitatur ab arehiepifeopis ft coepifcopis ; nihil fe pontifici obtulerant, fe per triduum ante janua
eis debere refsondet . Ergo qui voces apoftofo- palatii defatigata, necaduriffos, iofefto negotio,
run tenetis, Aatuite, quod de altero Juda fieri reddfe. Aftipulabaatur etiam inr
-t -rationi
n,nr- Bruno*
boic
debror, « nomen Dei per nos blafphcmetur , m epifeopi prafentes clerici, qui fe pro riusca<ji
ft oe tortu jufto dolore permoti, ac veftra tsci-Eptione Romanum pontificem adrife dicebat
licebaot. A
turmtate urbis excituum, totiufquc provincia mo- quo malcdifta
.....in reos cam ex aoftoritate
- ApoitoUacrar incendium. Nec judici Deo excufationem lica expeterent, ejus miniftri fnmtnamfolidorum
pratendetis, fi nobis quaerentibus atque ignoran­ decem dari cenfebant. Qaibus derifis, eo quod fi
tibus, formam judicii dare nolueritis.
pecunia redimi poffet, nec mille talenta merits
infiment, hoc tandem in refpoufis ab ipfo pon­
Ittat tfifttfmam tftfili ad taadtat.
tifice receperunt, ut is , pro quo captus enet ,
bene illi profpiccret. Non ergo fedem ApoAoliC A F U T XXVI.
cam huic judicio prajudicare. Bene quoque Afri­
canos epifeopos iuper hoc Romanorum rypopermotos huffe, qui fuper ha re Synodo CCXV1I.
copt ΜΜΠΜ DxBcefooe: No· feians ericii , epifeoporum , tempore Zofymi papa inchoata ,
BostMtam pates, jamdudum opormifl· aw expo- ft per tempora Bomfacii difleota. tandemque iub
CW GsmruL Tea. XIX.
l
Cmito

«>«

CONCÎL1 A BU LVM

■P
poftaggreditur,obfidet, cepit, deponit, pcrpetuo- ΑΝκη’
que exilio in Germaoiam dirigit. Succedit Otto- CHaisu
ni Carfari CnfisrOttonatura, anate eundos pria- »»♦·
cipcs armis, coufiito ac (dentia lupe tam. Suce·*
dit Rom· ia pontificate horrendum monfirma
Bostifecius, eundos mortales nequitia fuperans ,
etiam prioris pontificis fanguinecruentus, iedhie
etiam fugatus, atque in magna Synodo damna,
CAPUT XXVIII.
tus poft obitum Divi Ottonis Romam redit, ia.
Multa fitper his pater Arnulphus poblice lo­ fignem virum Anoflolicum Petrum, Papienfiaeccutus eft, multa cum fibi tantum affidentibus clefie prine antiftitem, data facrameniorum fide,
contulit, quo ne forte minus foavitatis habeant, ab arce urbis dejicit , deponit, fqualore caneris
ita fparfim pofita, ut font ab eo prolata , ea in afleftum perimit. Nam talibus monftrls homi­
unum colligere maluimus „ ut continuata oratio num ignominia
_
.plenis,. icientia divinarum fit huplus utilitatis ftudiofo Icâori conferat. Noa ve-j manarum rerum vacuis innumeros facerdotesDei

— . ,„.pi poteftate feanri vellent, ia userais mooimc·ANNo tu flat aer unt. Qpod eoacibum qnontam iafigne
Christi eft, 4 beati Augaftrai prefemia tlluftratum, A
°’· artificialis coaloitattoaibus expolitum , vinique
multiplici argumenti huic Synodo prarbait , ad
plenum bis geftis anocftere utile judicavimus.

,

ro, inquit, Reverendiflimi patres, Romanam ec- per
— orbem
—*—·-terrarum
- f-·—
:------, fcientia,-------fit vite
merito coo.
defiam propter Beati Petri memoriam femper ho­ fpicuos fubj.ci decretum cil i Quid eft boc, Re.
norandam decernimus, nec decretis Romanorum vereodiflîmi Patres? tel quoruim vitio fieri cre­
pontificum obviare contendimus, falva tamen au- dendum dl, nt caput ecclefiarum Dei, quod io
âoritace Niceni concilii, quod eAdem Romana fublime ereâum gloria , & honore coronatum
ecclefia femper venerata eft. Statuta etiam fa­ eft, ita in infima dejeftum ignominia & dedeco,
ctorum Canonum diverfis locis, diverfis tempo­ re deturpatum eft? Noftrum, noftrum eft hoc
ribus ( fed eodem Dei fpiritu conditorum ) in peccatum, noftra impietas , qui quxrimus , quo
«ternum valere precipitous , ab omnibus fer­ noflra hint, non quo Jeiu Chrifti. Si enim in
venda cenfemus . Duo autem lunt , que ma­ quovis ad cpifcopatum clefto morum gravitas, vi­
gnopere a nobis previderi debent, ideft : Si te meritum , divinarum ac humanarum rcrutn
Romani pontificis filentium , aut nova conilitu- icientia fubtiliter inveftigantur, quod in eo qui
tio promulgatis legibus Canonum , vel decretis omnium epifcoporum magiftcr videri appetit, iopriorum prsjudicare poteft . Si enim filentium veftigandum non eft: cur ergo in fumma fedefic
praejudicat, omnes leges, omnia priorum dec rc-ç infimus conftituitur , ut etiam in clero nullum
ta, eo filente, filers neccfle eft; fi autem nova habere
‘
locum dignus inveniatur .......
? Quid hunc ,
Conflitutio, quid profunt leges condita; cum ad Reverendi patres , in fublimi folio refidentem ,
unius arbitrium omnia dirigantur? Videtis, quia vefte purpurea , & aurea radiantem , quid hunc
da his duobus caufis admiffis ecclefiarum Dei fla- ( inquam ) effe ceofeiis ? Nimirum fi charitate
tus periclitatur, & dum legibus leges quarimus, deftituttur, folaque fcientia inflatur & extollitur,
nullas omnino leges habemus. Quid ergo? num Antichriftus eft , in templo Dei fedens , & fe
privilegio Romani pontificis derogabimus? mini- oftendena tanquam fit Deus. Si autem nec cha­
me. Sed fi Romanus epifeopus is eft , quem ritate fundatur, nec /cientia erigitur , in templo
icientia, A vita ineritum commendet, nec filen­ Dei tanquam ftatua, tanquam idolum eft, a quo
tium, nec nova conilitutio metuenda eft. Quod refponfa petere, marmora confulere eft. Quo erfi vel ignorantia, vel metu, vel cupiditate ab­ go confultum ibimus ? Evangelium docet, quen­
alienatur , vel conditio invidiam facit ( quod fe­ dam in ficulnea ter frudum quefifle, dt quia non
re fub hac tempora vidimus, Roma tyrannide repererit, fuccidere voluifle, fed admonitum expravalente ) tunc multo minus idem filentium, peftafte. Expcdemus ergo primates noftros, quopoftumus; atque interim divini verbi pabula ,
& nova conftitotio formidanda funt. Non enim pad
j
is, qui quolibet modo contra leges eft, legibus ubinam aperiri valeant , inveftigemus. Certe in
prajudicare poteft. Sed o lugenda Roma , qua Belgica dc Germania, qua; vicinae nobis lunt ,
nothis majoribus clara patrum limina protulifti , fummos facerdotes Dei , in religione admodum
noftris temporibus monftruofas tenebras futuro praeftantes, inveniri, in hoc facro conventu te­
feculo famofas effudifti ! Olim accepimus claros lles quidam fiant. Proinde fi regunt diffidentium
Leones, magnos Gregorios. Quid dicam de Ge- animofitas non prohiberet, inde magis epifcopo­
Is Γιο, β( Innocentio, qui omnem mundanam Phi- rum judicium petendum iorc videretur, quam ab
lofophiam fua fapientia & eloquentia fuperant ? ea urbe, qur nunc emptoribus venalis expofita,
Longa feries eorum eft, qui fua dodrina mun­ ad nummorum quantitatem judicia trutinat. Quod
dum repleverant. Eorum itaque difpofitioni, qui fi quifpiam dixerit fecundum Gelafium, Roma­
vita merito A fcientia eundos mortales antei­ nam Ecclefiam de iota Ecclefia judicare, iplam
rent, reâe univerfalis ecclefia credita eft; quam­ ad nullius commeare judicium, nec de ejus un­
vis & io hac ipfa foelicitate hoc privilegium tibi quam judicio judicari. Is, inquam, qui hoc di*
ab Africanis epifeopis contradidum fit, has cre­ Ïerit, eum nobis in Ecclefia Romana conttituat,
e cujus judicio judicari non poflit .· quanquam hoc
do quas patimur miferias magis, quam typum do­
minationis formidantibus. Nam quid fub hac tem­ ipfum Africani epifeopi impoflibile indicant, nifi
pora non vidimus ? Vidimus Johan nem cogno- _ forte
—.. (inquiunt) quifquam ...
----eft qui credat, ...
unicuimento Odaviaoum, in volutabro libidinum ver- E libet poffe Dominum noftrum examinis infpirareI
fetum, etiam contra eum Ottonem, quem Au- juftitiam, & innumerabilibus congregatis io con­
guftum creaverat, conjuraffe, quo fugato , Leo cilium faccrdotibu* denegare.
Sed cum hoc tempore Roma nullus pene fit
neophirus in pontificem creatur. SedOttoneCa>
fere Roma difcedcnte, Odavianus Romam ve­ ( ut fama eft ) qui literas didicerit, fine quibus
nit, Leonem fugat, Johaonem Diaconem nafo, ( ut feriptum eft ) vix oftiarius efficitur ; qua
dextris digitis, ac lingua mutilat, multaque ca­ fronte aliquis eorum docere audebit, quod minide primorum in urbe debacchatus in brevi mori- me didicit ? Ad comparationem quippe Romani
tur , cui Benediftum Diaconem , cognomento pontificis in aliis facerdotibus ignorantia utcunque
Grammaticum, Romani fabftituuot, cum quo- tolerabilis eft; in Romano autem, cui de fide ,

mori-

R B M E N S

«H
««WUI ΗΚΙΜΜ

WM,

wumwh· m·

B.

»qpsr pappaMS «WMNVMT

*14
, rusas UMUUV «MB, ANNO

anno 4eti roceft. I· en» eft ( ut quibufilam placet ) fe pas m, it petitu aenfatat Jam*, wra φηη cHaiSTl
CHUSn qui fomudufli Exach. prophetae uaoratur m ga- ftfiu rf, Μφ. ft» d» te iUe dtpefit»t eptfce- »·*■
aophylacio, qnod refpicit riam tBcridianam , dt pâli fntantia t ejtu iet» tant fraternuaiù vefira
excubat m euftodii» templi; cur tetem loco prior, cenfnfa φ ap^etpant erdatataet. Ecce hic Pao-

fcieatia inferior non atqao aoimo ferat jndaefam Ius apifcopus, ignorante Gregorio , deponitur ,
locn inferiori», feientia peiori»? Certe ipfe Apo- alter in loco ajat fiibftituitur , caulis cum fuis
Aotaruta princeps non abouti judicium quamvis cftcftis per latorem apicum Gregorio fignificatur;
loco minori», Pauli, feientia priori», ia faciem non in depofitores Gregorius uJcifcitur, fed in
fibi rcfiftenca; quoniam non fana videbatur do- depofitum alterius favit: ait enim poft aliquan­
Arina magiftri, dt Gregorius papa cum dicat , fi ta: ftju fi farta ( pMd eae tniitaat ) pe/! itpafi·
nue culpa in epifeopo invenitur , oefcio quis tiaam faaat iatttrtcaait, at atntt ftrvarfa aliApoftolica fedi fubjeâus non fit, fubiofert. Cum and it tftftapata h^ai, at^aa rarfat ai lac^aalifrafmtftiaat
ttaiavarit
fratmitatit
vero culpa non exigit , omnes fecundum ratio· att^ffirara
.. .
___ _______
, ,,____
-____
nem humilitatis pares foot. Involutu» ergo eri· ]|v<£r< ft centra tmprelitaieat iffiat aataiaa viger
minibus fentiat praefle fibi Rpmanum pomifi- accendat, effet Daatiaià
atinici carftrb
cerperii,, tF
& faagamit
faagaiaii camran­
cem·, qui nullis atrocioribus faftis praegravatur , atmitat privati»» j» attaafitria nat afyat ai ditat
ioteUigat parem dignam fe ac Romano pontifice alitat fai ad agndaat cartt pamintian rttradnin quolibet negotio laturus fententiam. Sed cfto, dton, ftatnuu ptrpatrati fularit atatalat digait diponamus nunc Roma effe Damafitm ; quid con­ ftat fittiiat tatandart, faa/ avqgfe fe initrtta aaitra ejus decretum aftum eft ? nempe, fi bene re­ na faa naaaittr aagtrt dafidrret . Qpomodo nunc
cordor, primum capitulum fuit, quod Epifcopo- decretum Eufebii papa fervatumeft? Etenim paulo
rum & fummorum negociprum Ecclefiafticontm ante io Tomo decretali IcAusn eft. Oves ergo ,
caufa femper ad fedem Apoftolicam fint referen­ qua paftori fuo cotnmiffa fuerint, eum nec re­
de. Utique relate funt non folum ab epifcopi» , prehendere, nifi a raâa fide exorbitaverit, de­
fed etiam a Principe noftro fereniflimo, libera- bent, nec ullatenus accufere poffuut. Quia fafta
que poteftas Apoftolica fedi data eft, & vera in- paft^ris oris gladio ferienda non funt, quam­
veftigaodi, dt cognofcendi, dt dijudicandi per tem­ quam icâe reprehendenda videantur. Certe hic
porum intervalla nimis prolixa, nec prius adeau- Paulus a luis ovibus, ideft, a fuis clericis reprefam acceffimus, quam defperatione judicii ejusCbenfus & accufatus eft, non de fide, fed de cor- .
protraheremur. Confultus eft ergo Romanus epi- porali crimine. In hac itaque decretorum vel ca­
icopos ut oportuit, dt de hujus Arnulphi depoli­ nonum varietate hoc obfervandum eft, ut caula­
tione, dt ejus qui domui Dei digne pnaefle pof­ rum eventus finem accipiant juxta «equitarem ,
fet, fubftitutione *, fed cur nihil rcfpooderit, quo­ nullis animorum perturbationibus improvide ad­
rum intereft, ipfi viderint. Nos autem Sardicen- mixtis. Et quoniam fummi ecgocii difeulfionesn
fe concilium, quod privilegio Romana Ecclefia dt definitionem a metropolitano prims Juftiniaplorimnm favet, ita ad banc caufam infleâimus, nx faâam faille cognovimus, doceamus etiam
ut quod de folo epifeopo in qualibet provincia re­ nunc, quod epifcopi» etiam fuorum metropolitalido dicit, ad Romanum epifeopum afieâum cf- norum famma négocia difeutere liceat .) Scribit
fe credamus . Sic enim habetur titulo fexto.
irem Gregorius umverfis epifeopis concilii Viza„ Ofius epifeopus dixit: Si contigerit in una cbii : Sicat, inquit, laaiaHit diferattan^tt afl, rr„ provincia , in qua fuerint plurimi epifcopi , vartatiaat ff Imaraaa irhlnat tttliltrt priartbat ,
„ unum forte remanere epifeopum, ille vero per ita nfliliiuj, & Dai titaarii tfi, fi fan in tij
„ negligentiam
noluerit
—— —
—...ordinare
-------- epifeopum , dt «vrrvdfsasus iaiignt, aalla diffianlalttrtt ptftpantrt^
„ populi convenerint
o
* epifeopo»
. ' ,
vicina» provincia»,Da» SH«a», ^aad alfit, carpat incipiat anriat inv».
„ debere illum prius conveniri epifeopum, qui in itra^fi iaagaar aaa faarit cnratat ia capita. Ama
„ eadem provincia moratur, dt oftendere quod aaaltaat J^tidaat tttaparit ^aadaat ai aat dt fratre
„ populi petant fibi rcAorem, dt hoc juftum cf- aafir* Chamtia priatata vaftro pariata faat , ^a»
„ fe, ut dt ipfi veniant, dt cum ipfo ordinent car atfintat aaa atadica atetrara tramfigereat, ftd
„ epifeopum. Quod fi conventu» literis tacuerit, praataatihu divarfit tnlalatiemlat, d? ntaxitaa ctr~
„ dt diftàmalaverit, nihilque refponderit , tunc caatfeviaatilat infiihu, ea aalit aaa fait /pariat»
„ fatisfacicndum effe populis, ut veniant ex vici- rcfximdt ; tF fataian ita faat gravia, at tranfire
„ nis provinciis, dt ordinent epifeopum.
indifcaffa , aalla atada deleant , frataraitatei» veJuxta hujus fententia tenorem, ad petitionem firent He laetanter afialil»!, at enat awvai falluipopulorum ab epifeopis , dt principe conventus tadiae ac vivacitate veritatit iadagart falfitatiene
eft, ut fua auâoritate Arnulphus deponeretur , atah/t medii deleatit, tF, at aadita fnt, allicat
& alter fubftitueretur.
ceaeaica raftcaatar, aat falfa, (F fratri/ aefiri ia.
Qpia ergo conventus literis tacuit, & diflimu- necantia dia fal nefanda eginienu dilacaraltene ntn
lavit
, nunc fatisfacicndum ef- jaceat.
__ ,, dt- nihil refpondit
.
fe populis cenfco , ut epifcopi , qui ex vicinis E Unie na ptttt dtfiiia taper in rtqnijftient fitt ai.
provinciis convenerant , & hunc Amulphum , fi taeneatat at aaa tajafiaat ptrfaaa Jit gratia , »·«·
depofiiione dignos eft, deponant, de fi forte qui fever, nen llandiamta, vel pnedliket aliad, fatadomui Dei praefle poflit, repertus eft, epifeo­
pum conftituant. Et quoniam Damafus epifeopo- ■■•//fer, vel a traatHe varitatit excutiat t fti fartun fumma négocia metropolitanis difeuterecon- cerdetaliter ad invefitganiant vet vtritaMa prepter
eodit, definitionem eorum fua poteftati attribuit : Deane acciagitt. Nata.fi fait in lec ata piger φ,
Dnmafo quidem non refiftimus, fed feriptum bea­ aat atglig/httr prafatapfarit ft exlilere, dt&it cri.
ti Gregoni in medium proferimus . Aa/ur, ia- taââiat apad enenipettnttnt Deannnnt ft neverit tf-

quit,

frafratiaat Ntatafiaa ai nat vannittaiiae»it Paalaat Ttatiaa amtaiit tfifttfttat^ iattralia
attia ia tarfarMi triattaa larfiut, a fait faifft tlariw aatafataat , at^tt latita a^gaithnt ilat ymd
Canes/. Gaatmi. Tom. XIX.

fe earttcipeaa^ tajas atia ai perfcratandat faltiliter
nefandi caxfat faciaarit mm aeevetar. Er hie ptofe.

ôo intelltgimus, nullam perfona» peccantem ei.
fe, qua» judicio univcrfalis Ecclefia non fubjaI I
ceat,

iy
CONCILIABULUM
13Î
ceat. Ornais esum criminaliter peccans, vel, utAp/onuS /radb /mada , MsrrapatiMwm *rtfrrpr-_
—
-Ita dicam, alteratus, & quafi legibus capite mi- aitervu
alteriui nattae
vecma pnonta,
proventae, ff
< aHqaaatai teat te tfi· anno
CHWISTl
a nuo nor cenfetur. AccwfiHur apdd Gregorium Lucii- /effti
'
aliae , f« feritat '· «< --»*·
C***’,TI In* MUitae civitatis epifcopo», & ex epiftoiis co- (tint, dirianaat yanfiteasta
cpiscoporum illata crimina vera efle cogooftit .
Et iita, inquit, fera tenti farinarii utria ala it- fuerit promulgatum.
bet iilairoue iifbtri, fruiermtai vefira irci vri que­
Qpamvi* & hoc Concilium, quod de privati
ritar it fratnbai et coefaceririibui fibi ntfirit aibicoepifcopl noflri cauia agitur, univerfaie videri
btai, ut ipfii qatqut fraftntibtu, freiiiia, ac /a- debeat, utpote plurium prov in» ia rura judicia eoatiifafla veritate i preHiluae LaciUuue ie efifcapa- linens, ne forte ad placitum loqui videamur, vetui eritnt, queat bajui fcelerii nntagiunt atacuU- te ruraque fententia* male interpretari, audite quid
vit, fiaient fine euibeguitatt ieponert. Progreditur hinc tentiat Hincmarus Remoram archicpifcopus,
ultra, & iis confocios criminum dignam Roma­ & tn lege Dei eruditifljmus . Scribens enim ad
no pontifice iententiam jaculatur. Quia vtn, in­ Nicolaum Papam, ita inquit: Abfit a mbit , at
quit , artrbyleri, vel it atom qaidaut froiita iniqui- privilegium prima ÿ [iterate fedü fenile Romana
trin faiffe tanfeii at fartitifei umaeranlur, fanfli- B Ecclefia pontificii pro fic parvo ftniaanti, ai centes veftra fabrili iniagriiout iiftattri ; 6 fi ite re· troverfiai 6 jurgia tant fuperiorh quam triant «apererit, ab bontrh fai
ipfti fiaeiiiter grain rijiciat, & i· neonafieriit, ubi iigne wuleant agere ,
ai penitentiriu iepuitntur . Alba aibee felit tfl ,
quia /cit iiHani Ezrtbttht prapbete: F ili boatinunt,
perfode parietem, fed quia , inquit, per bei inulti
bujui labe peccari perbibentur efie tollapfi , canilti ,
qui rei efle tlanermt, Daatiritt tarptrie & farguinit parrieifriieue privare vot convenit. Ecce hic

ftnorit ariritr ,
Meant, tf catrri fecrantat
Conciliorma Canontt, Ü Innocentti atque alierant
fenila Amsom Ettltfia pontifitara iecreta, iu Sy·
noiii previnciriibatt , e Metrtpolttanit pracifimt
1itnainari
___1___ J,, ai‘ vefiraua
___ [uwnaaae
__ _____ —
at.Utritattin fait.
gaudens dacswa/ . At fi forte it Epifcopit caufa ne­
te fuerit, unie terta & eupreffa in fritit rtgulit
w, babeamm juiicta,
ob id in provinciali, vel
in comprovinciali nequeat enamine iiffimri, ai iivinum oraculum, ideft, <d Apcftolicam [titia mbit
inde eft recurrendam , De provocationibus autem

convenit non nutrit vitia, fed amputat . Quid
eft enim aliud , de manifeftis peccati* tacere ,
quam (celera nutrire. Sed efto. Taceamus de his,
in quibus fe ledi conqueritur , quid aduri eri- idem Hincmarus «que nobifeum fentit, quod a
r *·.
..
tipoj-i, auftoriuiii
ad nu.
mus, fi irmati duces genialis Icâi noâurna fur· fufpc&s
judicibus
& minoris
au
t» deprehenderint? Si itati rege» quemlibet no-Cjori* auâoritatis judicei légitimai provocatio fit .
(Irum majeftatis reum convicerint ? Quid , in­ Ab eleâis vero, & ubi neu* eau fa decidit, nul­
quam, aduri erimus, fi quodam colludio, longi* lam omnino fieri polfe, de quo & in Africanis
ambagibus, perplexi* cavillationibus fedeludi fen- conciliis ita legitur: Ui ab eltHu judtcibui provo­
ferint; num eos judicii formam Romae pecunia care M» liceri. Si autem fuerit provocatum, eli­
redempturo* putatis ? reumque fibi defututum , gat qui provocaverit, judices & cum eo ille con­
Ïuin auri flt argenti montes Romani* oifeiat , tra quem provocaverit, & ab ipfis deinceps nulli
fe redimi pecunia fperet? At fi remota abufu liceat provocare, hem in eisdem Conciliis dc ea­
St confuetudine & fpacio terrarum ede putati* , dem re, capite vigefitno fecundo.· Slued fi derui
qua: prxponimus, fint vobis exempla e vicino pe­ ab Epifcopit provocanium putaverint, non proveetnt
tita. Egidius certe Remorumarchicpifcopus, quia nifi ai Africana concilia, vel ai primriee fuerunt
Hilperici regis amicitia ufus fuiffe ccnvidus eft, provinciarum, fint & it epifeopri fape COafiitutum
ad Childeberti regis fui infidelitatem, in urbe eft. Ai tranfmarina autem qui putaverint appellan­
Metenfi a Galliarum epifeopis depofitus , apud dum , a nullo intra Africam in cttttmwriotu fufeiArgentoratum ( qua: nunc Strateburgi* dicitur ) plantar. Nimirum per tranimarina Romanam ecperpetuo exilio damnatus eft, cui mox Romul D defiam
volente*
.J.
' . ’ intelligi,1,caufam, nbi orta eft
fus, Lupi ducis filius jam presbyter fubftituitur ; debere terminari , Africani epifcopi confirmave­
nec Magnus Gregorius, privilegii Romans ecclc- runt. Videat autem, qui poteft, quod non fine
fic acerrimus delenior, quicquam pro his , aut quodam fcrupulo paulo ante leâum eft : Ut nocontra hec dixilfe repetitur. Ebo etiam quidem ftu, inquit Damafus , Sjnoiaat fint ejut, ideft ,
Remenfis ecclefis metropolitanus ob crimen re­ Aaavaw Sedit auHoritrie fieri, ntn eft catbobcum.
gie majeftatis apud Theudonis villam a Gallia- Qyid eigo , fi barbarorum gladiis circumfcvicnruas epilcopis deponitur, longeque poft a Nico­ tibus licentia commeandi Romam intercludatur:
lao papa requifita, & cognita ejus depofitio eft, vel fi Roma barbaro cuilibet ierviens metu libi­
ac deinde a Sergio corroborata. Quid ergo? Num dinis ejus in aliquod regnum efferatur, num inDamafi decreta damnabimus ? minime. Sed in terim aut nulla concilia erunt, aut orbis terra­
caufi* latentibus, & in quibus ob magnitudinem rum epifcopi ad (uorum regum damna, vel inte­
(ui juxta provocatio fit , ad univerfaie Conci­ ritus ab hoftibus difponcndarumf rerum confiha ,
lium , vel ad Damafumrecurremus, fi tamen cum fit concilia expèâabunt ? Et certe Nicaenus ca­
Romae commorari audierimus: quamvis etiam ad non, qui ipfa Romana ecclefia tefte omnia conDamafum provocatio Africanis inhibeatur con-Ecilia, omnia decreta eminentia fui exuperat ,
Ciliis, ut (uperius didum, & adhuc dicendum bi* in anno concilia debere fieri dicit, nihileft; at in caufis evidentibus, fic in quibus ad Ro­ que iode ad Romani epifcopi auâoritatcm ibemanum epifeopum nulla provocatio fit, provin­ «are praeferibit. Sed infuper ejus privilegio (uecialibus, vel comprovincialibus utemur concilii* . ut Africana Synodus interpretatur ) multum de­
Qpod etiam Antiochena Synodus velle videtur , rogat . Et de privam quidem cautis , in provin­
capitulo 14.
ciali Synodo : de communibus , in generali con­
minalihu ta juiicio epifeepormn fuerit accafriui ,
caariagar satan it ipfit epifcopit provincia , y»
caaveacraat iiverfai babere fnientiai, tt aliet quiitm inaocenftui tuât pronuntiare, ahot renat : pro­
ffer bufitfatodi igitur cntrrvcrfiaat aueputandem ,

cilio eadem Africana Synodus judicandum pr«ftribitl, capite nono concilii Milevitani . At
nos cootroverGarum lite dcpulfa Romanam qui­
dem Ecclefiam, ob memoriamApoQolorum prin­
cipis, ita ut a majoribus noftxisaccepimus (quo­
ad poflumus ) amplius quam Afri colamus ; flt
fcu

ijT
R E M E N S B.
us
Pjm feu ft digna ft· indigna praiatura fit, fi ftatuaA» cnnwe notuerit, nt vel ibi canfa ejas trrmt.
-M.rtgnorum patiar. ah aa rafponft petanms, fie- „ netw, ipfb tn fe damnationis fententiam dinf- anno
inno nt edam pro caafe Anudfi tàftam tfk conflit . „ ft judicetur; tempore fane quo m· communi, chkisti
tiax-n —
.. . .. ....
- .
. · Λ
w cat, ne® jB
eeckfia wei parochia comm»· **'·
jndidi promulgaverit formam, in altero pax ec>^ » nicet. Da contemptu judicii, ex epiftola Pa*
defiantm, & unitas confervebitur, in altero vo­ N p« Bouifadi: “ prohat vera cda ilia, qnatadcem Apofloii audiemus dicentis : ·τνμβρμ tofe; M vertnrn ft diâa lunr , qui ad ea conhitaoda
Mmaaaftwrhpnmm eoad ecttji/Hr, ntlknuju , N adefle minima vuh , ei nullus dubitat , quod
licet angelum de cado effe fe fingat. Porro fi ta­ >> ita judicium nocens fubterfagit , quemadmocebit, ut nunc, confiait· leges voce conditorum „ dum ut abfoiratur , qui eft innocens, qunrit.
loquentur. Sed, o infelicis tempora, quibus pa­ n Sed afluta cavillatio eorum, qui veriutis agentrocinio unce fruftrantur ecclefua. Ad quam de­ „ dum credunt effe coafiliis , nunquam inno*
inceps urbium confugiemus, cum omnium gen­ „ centfa nomen accipiet. Confitetur enim de
tium dominam humanis ac divinis deftituatur „ omnibus, quifquis fe fubtevfiigerc judidum di­
fubfidiia videamus ? ut enim piamus dicamus , U lationibus* putat. Veniet tamen aliquando ille,
palamaue fateamur poft Imperii occafum hascB „ qui talis perhibetur, io medium ; nec prodeft
urbs Alexandrinam ecclefiam perdidit, Antioche­ „ illi toties lamiffe, toties fubterfugiffe, quem fui
nam amifit; & ut de Africa taceamus, atque „ aâus, & commifla, quoeunque fugerit, ea que
Afin ipfa jam Europa di feed it; nam Conflanti- n fubjiciunt ilii, ii vera funtcrimina, perfequunoopoli rana ecclefia κ fubduxit, interiora Hifpa- „ cur, ut fi adeffe voluerit prefens, fi confidit ,
nias ejus judicia nefclunt. Fit ergo difceffio, fe­ „ ad objefta rcfpoodcat ; quod fi adeffe neglexerit,
cundum Apoftolum, non folummodo gentium , „ dilationem ftntentis» de abfentia non lucretur .
fed etiam Ecdefiarum : quoniam cujus miniflri „ Nam manifeftum eft, confiteri cum de crimiGallias occupaverunt , nofque totis viribus pre­ „ ne, qui induito , & toties delegato judicio ,
munt, Antichriflus inflare videtur, &, ut idem „ purgandi fe occafione non utitur. Nihil enim
Apoftolus ait, jam myfterium iniquitatis operatur „ intereft, utrum in prsfeoti examine , omnia
tantum , ut qui tunc tenet, teneat, donec de „ quas di&a funt, comprobentur, cum ipft quo·
medio fiat , ut ille perditionis filius reveletur , tt que pro confeflione procurata conflet abfentia.
homo peccati, qui advertatur, & extollitur fupra
Dei nomen , Deique culturam. Quod jam in
CAPUT
XXX.
operto fit > ut Romana potentia cooquaffata, re- C
ligione profligata, nomen Dei frequentibus per­
His omnibus pertraâatis , a defenforibus Arjuriis impune humilietur, ipfius divina: religionis nnlphi venia poftulatur, & quod ejus negotia
cultus etiam afummisfacerdotibus contemnatur. minus caute prius inquifierint, dt quod concilium
Ipfa infuper Roma jam pene fola a feipfa difce- magnis dilationibus defatigaverint . Deinde ad­
dit, dum neque fibi neque aliis confidit. Proin- jungunt non fe controvcrfiarum genere adduflos
de fi placet charitatt veftrs, quia Pelagium patriar­ ad ftudium defenfioois accefliffe, fed epifeoporum
cham a duodecim epifeopis auditum effe Icimus, anathema fibi neccffitatem dicendi impoluiffe .
ut Beatus Auguftinus in libro quodam contra eun­ Epifeopi vero, & qui contra Arnulphum ftetiffe
dem Pelagium feribit, quo ni am que Romana ec- videbantur, equo animo fe objefta accepifle di­
defia a nobis eonfulta nullam judicii formam cebant . Sibi quoque placere , quod judicium pofl·
promulgavit, ex fact is legibus capitula proferan­ fieri jam in commune legitimum putaretur ; nitur, & a quot epifeopis epifeopus detentus audi­ bilque aliud fupereffe, quam ut ipfe Arnulphus
ri debeat, & qui caufa fu» dicende adeffe oo- in medium deduceretur , & de qualitate fui faluerit, quam fententiam excipiat. Itaque jubente &i juxta quod vellet, refponderet. Itaque jubenSynodo hn fententie recitate funt. Ex concilioSynodo, in epifeoporum ordine confedit , cui
Carthaginis titulo deamo.
pater Arnulfiu circa eum regis beneficia, itemque
<·
D
v-v
ipfius in regem maleficia miti colloquio commeCAPUT XXIX.
' morat - Negat ille fe quicquam contra regis falutem egiffe , fed pro fide ad eum conservata
„ Fœlîx Epifeopus dixit : Suggero fecundum cum clero dt populo fe in propria urbe ab ho„ λ
ftatuta veterum
.
conciliorum, ...
ut λfi quis epifeocaptum fuifle , nihilque folatii proinde a
„ pus, quod non optamus , in reatum aliquem rege tuliffe, fed infuper maleficia pro beneficiis
„ incurrerit, & fiierit ei nimia neceflitas , non recompenfata fibi effe. Opponit pater Arnulphus
„ poffe plurimos congregare,
v
. ne in crimine re- prefentem presbyterum, qui urbis portas , acccM maneat a n Epifeopis
**
, & presbyter a fex mis a manu ejus clavibus, juffu ipfius affirmabat
„ epifeopis cum proprio
1
fuo epifeopo audiantur , fe hoftibus aperuiffe. Ille refpondet, presbyterum
„ fit diaconus a tribus.
longe meditata dicere, falfaque pro veria narra­
Ex concilio Carthaginis cap-/· „ Aureliusepi- re, fuamque innocentiam ejus fidis criminationi­
„ fcojms dixit: Qpifquis epifeoporum accuûtur, _ bus
oui naneri
haberi uiipecum
fufpeftam non aeocre
debere. v>tu
Cui e courra
contra
„ ad primatum provinciae ipfius caufam deferat c presbyter ingerebat, quod fe ad accufandum ne„ accufator, nec a communione fufpendatur, cui mo impulerit , quod locus 'fugo fibi patuerit ,
„ crimen intenditur, nifi ad caufam fuamdicen- quod fibi femper fidtflimus fuerit ; nihilque aa dam eleftorum judicium , die flatura, literis liud in accufandi- caufa fe habere , quam tu
„ evocatus minime occurrerit, hoc eft, infrafpa- crimine proditionis liberaretur , qui ejus impe­
„ dum meofis ex ea die, qua eum literis icce- rio paruiffet ; & fi quid in veri confeflione Syno­
„ pifle conftiterit. Quod fi sliquis veras neceifi- di dubitet , vel fuo vitio adferibat ; Syno­
w tatis caufss probaverit, quibus eum occurrere di decretis fe fubjiacere pollicebatur , tantum
w non potmffe manifeftum fit, caufa fus dicen- ccclefiafticc communioni redimeretur . Ad hec
M das intra aherum menfem integram habeat fa- Arnulphus , teneri fe ab hoflibus conque re­
„ ctdtatcm. Verno, nndiu pofl menfem fecun- bitor , nec aliquando fe vidiffe epifeopum fic ar„ dnm non communicet, donec purgetur. Si au- traâstum; idcoque fe refpondere nefeire . Neque
N tem ad concilium univcriale anniverfarium oc- vero fibi rcliflos effe fuos monachos, fitos cleri­
cos,

>39
CONCILIABULUM
140
g^cos, fistx abbates, quibus, qua vellet, pnscipere|Anoram tuorum cooflium, feauxilium, fecundum.
*............ pofliet, quod di&um infalfi hominis effe putaba- fcire tuum fe pofle , fhbminiftrares . Nunquid ANNO
CHxisTi ror· Et Quidnam , inquit pater Arnulphus , his &
·- bate
*----------------------J * 1 Addebat
‘
negare contendet
etiam depa- CHAIS Tl
♦>··
o,
prxeipieodum eft? nam ut te e culpis eximant? ftis, fe conftitntis in vulgari lingua ctup eodem
fe quidem, fi pro tefiimonio ferendo dicis , en liabitis, quibus epifcopos a fua lubjefeiooe quafi
"
tui epifeopi, qui te frequenter pro femctipfo, ut emancipaverat, fi a chirographi conditionibus deapud Synodum venires, hortati funt. En tui Abba­ clinaflet: feque id ex fua ae reliquorum epifeotes , tunique clerus cum fibi pmlatts ; his] omni- Erum perfooa jamdudum apud Caviniooem efbus datur licentia te defendendi non folum vo­
ifle . (Ad hec ille de non fervatis chiro­
luntaria, verum neceffitate impofita. Ad hec il­ graphi , fe fac ramen torum conditionibus erule ad priora relabebatur, non fe vidifle epifeo- befcebat, quibus tamen poterat modis bate ea­
pum fie attraâatum dicens, nec ita fe habitum dem attenuabat. Petebant ergo epifeopi, ut ae­
fcire refpondere; doôum etiam hominem inter quis familiarium ejus teftis horum admitteretur,
tot Capientes infipientem videri pofle. Cur ergo, cujus confcientiam veretur. Admittitur ergo Ray
inquit epifeopus Guido, fecundum tua vota na- nerius, fecretorom
,
bipfius
. _____
r
per _____
omnia confcius
,
bitus, totiefque ab cpifcopisK & domino tuo re-Bfe qui eum inter alia perjuria etiam contra fe
ge vocatus, refpondere noluifti? fe ille: Delatus ac (uam uxorem ac filium publice perjurum proad regem eram , fe ideo quo vocabar, ire non teftabatur. Cui cum a facro conventu diceretur,
audebam. Non ita eft, inquit Guido epifeopus , qu« Arnulfus de regis infidelitate denegaret, ta*
fed cum te in vicinia Lauduncnfis urbis apud li eum fermons aggreflus eft: cur omnem popu­
Cavinioncm conveniflem, coram fidelibus tefti- lum tuo errore perdis? nefeis quae ante urbis tra­
bus clericis fe laicis, tertio te ad fratrum tuo­ ditionem juxta fluvium Afonam mihi retuleris ?
rum conventum invitavi fub obtcftatione Divini fe ut omnium melius recorderis., nefeis fe Lunominis, ex canunum auâoritate fe focieta te om­ do vici amorem filii Caroli omnibus prsttulifle
nium fidelium , ad dominorum quoque tuorum mortalibus? fe fi tibi placere vellem, ut de ejus
prefentiam ire monui, per fidelitatem, quam eis falute cogitarem? Vade ergo, fe (celera rus epipromiferas , per omnia (aeramenta, que ipfis fcopis confitere, ut quia corpus perdidifti , falprarbucras ; unde perjuram te effe negare non po­ rem animam per poenitentiam falves, & populum,
tes per chirographum , cui fubfcripfifli, & omnes qui de tuis criminibus adhuc dubitat , ab hoc
nos fubfcribere fccilti . Sed cum tu rciponderes , errore abfoivas. Quod fi nolueris coram epifeonon pofle te ire fine «JufloribusOddone » & He Cpis, coram omni multitudine , qua pro foribus
tiberto, eo quod vim tibi inferri timeres, fra- aftat, peccata tua, quae adhuc dubia funt , matiem meum Gualterum obfidem (ibi obruli , me nifefta faciam, & feelers tua, quae in nulla ofe patrem meum comitem Gualterum itineris du- pinione populi funt , in medium proferam , ut
feores pollicitus fum , ut fine periculo vite ,, omnes fciant, fe iotelligant, quid de te (entire
n embiorum, captionis ad tua redires. Idemquo- debeant, fe ut verbis mei^<fides in sternum ha­
que in eodem momento, facramento firmare pro beatur , poftquam peroravero, mea dextera ita
pria manu prsfto fui.* cumque te a Carolo ca­ eflie facramento firmabo , meumque vernaculum
ptum effe praetenderes, eifque facramenta & ob- epifeopis tradam, qui per ignitos vomeres ince­
tides prsbuifle ; ideoque fine ejus licentia ire non dens, Deum de te judicare manifeftis declaret
■pofle percontabar a re , quinam obfides pluris ti­ indiciis. Ad hrc Abbatum quidam dicebant, de­
bi videremur? utrum Richardus fratres tuus, Bru­ bere dari Arnulfo feceflum deliberandi, cum qui­
no epifeopus conlobrinus tuus, ejus fororis films, bus vellet, ut coniultius pro fe refpondere vale­
in regum poteftate conftnuti? an milites tm Se- ret. Quibus pater Arnulfus: quis, inquit, probi*
hsrdus & Rainoldus, qui datis pro fe pueris^ ubi- bet ? Surgat, fe quofeunque delegerit, fuis con­
te permifli lunt, quorumque beneficii fimulatisD iultatiombus adhibeat. Surgens itaque ad criptx
‘ Λ’ , palam faciens
'
captivatoribus tuis attnbuiflis
, fecretiorem panem , oftiis diligenter obieratis ,
quanta in dante & accipiente obfidum diligentia venerabiles deduxit epifcopos Siguinum Senonenfuerit. Quodnam etiam tibi (aeramentum potius fer- fem, Arnulfum Aureliauenfem, Braoonem Lin*
vandum foret, requirebam, (cilicet quod regi, & guoncnfem, Gotefmannum Ambianenfem.
domino tuo (ponte dederas, aut quod hofli armato
CAPUT XXXI.
invitus dare debueras ? Ti ia autem erant facramcnta, que nulla arte, nullo ingenio effugere poteras.
In horum abfentia multa ex canonum cspitu·
Primum quo te obligafti, ut pro nullo a tefaâo
vel faciendo (aeramento a fidelitate dominorum no* lis in Synodo prolata funt, multa inter affidenfi rorum recederes. Secundum, ut fi ab hoftibus in­ tes collata , ut pote omnium ignaros, que in ab­
terceptus edes (ficut tunc fimulabas) mox ut lo­ ditis agerentur, non tamen nefeios imperatricis
cus fugae tibi pateret, ad dominos tuos Redire , Thcutanii, ac hoflium regis colloquia contra ip­
per redam fidem non differres. Idquc in praefen- fius regis voluntatem fe utilitatem-Arnulfum exfuorumque militum copias fub fignis Cati facere monebam , cum tecum pauci edent ; petiffe,
,----- ,--------’! conftituifle ,
ego autem optimorum militum copias haberem. E roli cdntra eumdem regem in acie
De tertio vero quid dicam? cum tam multipli- fe infuper criminis regie majeftatis reum elle .
cis perjurii reus fis , quot effe perjuros facis ? Itaque variis quoque facramentorum generibus
Omnes emm cives tui ac milites , te jubente , implicitum videri, ut a nemine facerdotum tot
juraverunt, ut fi aliquando ab boftibus capere­ perjuriis obvoluto cpifcopale minifierium ullis le­
tis, vel fi ipfe tua iponte a Regis fidelitate de­ gibus valeret impleri. Ad has autem caufas be
ficeres, regi fe fidem fervaturos , urbemque fe fententie quafi e vicino refpicientes reperiebantur ■
£x CohciH» TtlrtM» cap. 30.'
caftra fub eorum jure retenturos . Econtra cum
tu a. fidelitate regis defeceris, contra omnes mor­
CAPUT XXXII.
tales tibi («crementa praebere juflifti, domino tuo
regis portas civitatis obtruxifti, Carolo , quoties
„
Confinitimi
hoflium facerdotes praeter eoa
lib libuit, aperuifli, nec ad profeffionem tui chi­
rographi rclpiccre voiuifli , cum inimicis domi- „ qui a regia poteftate licentiam acceperunt ,
» qoo-

14*
R B M ENS E.
s
fgt » qoolibet aaaadatnm agentes extraoeum occoltcAH tis concordia · noto retinetor , nolle» pa*.
—----- m aociper· rei diligere non prarfnnuM. QM an· » trie,
““gantilqtM
---- ;r— diftdinaa ‘
’
per vim
ambitionis anno"
*ΐ**θ * ·*■ deprehenditor aut coavioci tur, denutsciatua „ moveatur. Qpod fi hac admonitio mentes no- chkisti
CHRUTl
CNBIVn
„
priactot
apud
concilium
digna
anfmadverfioM
»* Area non corrigit, & ad falutem communem *”
»·.
» multabitur.
„ cor ooftntm nequaquam perducit , audite fenn tentiam noftram. Qpicumque igitur a nobis ,
/Ms r* sedas Utah 75.
„ vel totius Hifpanis populis qualibet conjura„ tiooe vel ftudio Sacramentum fidei fmr, quod
„ pro patrias lalute, gentifquc Gothorum ftatu ,
Poft inftituta quasdam Ecclefiaftici ordinia, „ vel coofervatiooe regis falutis pollicitus eft ,
vel decreta* qua ad quorundam pertinent di* „ temeraverit, aut regem nece attrefiaverit , aut
fciplinam; poftrema ooto cuodia facerdotibus „ poteftate regni exuerit, aut praefutnptione tyfententia eft pro robore noftrorum Regum * „ rannica regni faftigium ufurpaverit , anathema
& debilitate jjent i* Gothorum , pontificale Ul­ „ fit in confpe&u Dei Patris, & angelorum, Μ­
timum fub Deo judice ferre decretum. Mul­ η que ab ecdefia catholica, quam perjurio protarum quippe gentium ( ut fama eft) tanta B „ fanaverit, efficiatur extraneus, fit ab omni cceextat perfidia animorum, ut fidem facramento „ tu Chriftianorum alienus cum omnibus impiepromiflam regibus fuis oblervare contemnant * „ uttia luo fociis. Qpia oportet , ut una poena
& ore fimulent juramenti profetSonem , dum „ teneat obnoxios, quos fimilis error invenerit
retineant mente perfidis impietatem . jurant „ implicatos. Qpod iterum fecundo replicamus ,
enim regibus inis, fic fidem , quam pollicen­ „ dicentes: Qpicunque amodo ex nobis, velcuntur, provaricant, nec metuunt volumen illud „ dis Hifpanis populis , quolibet traftatu vel
tudicii Dei, per quod inducitur maledidio , „ ftudio facramcntum fidei fus , quod pro pa„ tris falute , gentifque Gothorum ftatu , vel
»» multaque poenarum comminatio fuper eos ,
qui jurant in nomine Dei mendaciter . Qys „ confervatione regie falutis pollicitus eft , vioigitur fpes talibus populis contra hoftes labo­ „ laverit, aut regem nece attreâaverit, aut porantibus erit, qus fides ultra cum aliis agen­ „ teftate regni exuerit, aut prufumptione tyrantibus in pace credenda,, aliter quod fœduspoft „ nica regni faftigium ufurpaverit, anathema in
foedus non violandum ? que in hoftibus jura „ confpcdu Chrifti & Apoftolorum ejus fit , atifta permanebunt fponfione, quando nec ipfius „ que ab Ecdefia catholica, quam perjurio propropriis regibus juratam fidem confervam ? C,, fanaverit , efficiatur extraneus , & ab omni
, Quis autem adeo furiofus eft, qui caput fiium „ confortio Chriftianorum alienus, & damnatus
, manu fua propria defecet? illi, ut notum eft, n in faturo Dei -judicio habeatur cum comparti„ immemores falutis fur propria manu fe ipfos t, cibus fuis . Quia dignum eft, ut qui talibus
,, interimunt, in femetipfos fuofque reges pro· ,, fociantur, ipft etiam damnationis eorum par„ prias convertendo vires: & cum Dominus di- „ t ici patio ne obnoxii teneantur. Hoc etiam ac„ cat, nolitt ttngtrt Ckri/ln tttttt , & David : ,, clamamus , dicentes : Qpicumque amodo ex
» ft*»', inquit , txttudit menuti futui tnCbrifhm „ nobis, vel eundis Hifpanis populis , qualibet
„ DvnviaaiN, & rasecmr mi ? illis nec vitare me- „ meditatione vel ftudio, facramentum fidei fur,
„ tus eft perjurium, nec regibus inferre exitium. „ quod pro patris falute, gentis Gothorum fta„ Hoftibus quippe fides padi datur, nec violatur. „ tu vel incolumitate regis poteftatis pollicitus
„ Quod fi in bello .fides vigeat , quanto magis
eft, violaverit, aut regem nece attre&averic ,
„ in fuis fervanda eft ? facnlegitun quippe eft , , aut poteftate regni exuerit, aut prafumptione
„ fi violetur a gentibus regum fuorum promifla
tyrannica regni faftigium ufurpaverit , anathe­
„ fides,.quia non folum in eis fit pafti tranf » ma fit in confpeftu fpiritus fandi , fic marty­
„ greffio, fed & io Deum quidem, in cujus norum Chrifti, atque abecdefiacatholica, quam
„ mine pollicetur ipfa promilfio. Inde eft , quod
perjurio profanaverit, efficiatur extraneus , fic
„ multa regna terrarum cceleftis iracundia ita
ab omni communione Chriftianorum alienus,
„ permutavit, ut pro impietate fidei & morum
nec partem habeat juftorum, fed cum diabolo
,, alterum ab altero folveretur. Unde & nos o& angelis ejus sternis fuppliciis condemnetur
„ portet cavere cafum hujufmodi gentium , ne
una cum eis, qui eadem conjuratione nitun­
„ fimiliter plaga feriamur praccipiti, dr pcena putur, ut par pœna perditionis conftringat, quos
„ niamur crudeli . Si enim Deus angelis in fe
in perniciem prava focietas copulat. Et ideo fi
„ praevaricantibus non pepercit, qui per inobeplacet omnibus, qui adeflis, hoc tertio reite­
rate fententia veftrs vocis confenfu confirma­
„ dientiam cmlefte habitaculum perdiderunt ( un„ de & per Efaiam dicit : Inebr atus eft gladius
te. Ab univerfo clero vel populo didum eft :
„ meus in coelo) quanto magis nos noftrc faQpi contra hanc veftram definitionem orsfum·
,, lutis interitum timere debemus, ne perinfidepferint, anathema, maranatha, boc eft , per„ litatem eodem fsviente glad io pereamus? Quod „ ditio io advento Domini fiot, & cum Juda
„ fi divinam iracundiam vitare volumus , & fe- „ Ifcharioth partem habeant, dt ipfi & foci i eo.
„ veritatem ejus ad clementiam provocare cupi- „ rum; Amen. Quapropter oos ipfi, & facerdo,, mna, fervemus erga Deum religionis cultum , ., tes omnes Ecdefiam Chrifti , ac populum
„ atque timorem, cuftodiamus erga principes 00- ,. admonemus, ut hsc tremenda, & totiens rei­
„ flros pollicitam fidem atque fponfionem . Non
terate fententia nullum ex nobis prsfenti ,
,, fit in nobis, ut in quibusdam gentibus , infiatque sterno condemnet judicio , led fidem
„ delitatis fubtilitas impia, non ftibdols mentis
Sromiflam erga gloriofilfiffium dominom noH perfidia, non perjurii nefas , & conjurationum
:rum regem Sifeoandum cuftodientes, ac fiu„ nefanda molimina ; nullus apud nos prsfumcera illi devotione famulantes, non folum di­
„ ptione regnum arripiat, nullus excitet mutuas
vine pietatis in nobis dementiam provocemus,
m (editiones civium , nullus raeditetur interitus
fed etiam grs'iam antefati principis percipere
„ regum, fed defundo in pace principe, prima· II mereamur,
„ tes gentis cum facerdotibus fuccefforem regni
n communi ex more conftituant, ut dum unita-

CAPUT XXXIU.

Ittm

CONCILI A B ULU Μ
«44
A» m apicem regui utarptt, orno qnolAet ma- , .. ■■
_____ Item tit tntiltt A^otherf, tittle fxrefxegejlme
• chioameuko in ejus adverfimta fibi conjurato- <J*NO
ejfcNNO
ufin trigtfh» fxerte.
” rum animum adfociet. Qpod fi quitpum ho- Cl^*n
“ rum quicqoam ooftrorum temerare prefumptor
**
CAPUT XXXIV.
« exiitcric, anathemate divino percultas ahlque
■ ullo remedii loco habeatur condemnatus aeterno
„ Si epifcopoa, presbyter , «ut diaconus capi- “ judicio, ia autem qui ejus fedem fueritaffecu„ tale crimen commilerint, aut chartam felfav*. " tus, fi vult tanto expiari piaculo, quafiproprii
„ rint, Ml tcftimonium (altam dixerint, «b οί- " patris ejus uleifeator interitum.

r»

„ ficii honore depofiti in monafterium retrudas.
,, tur, dc ibi tantummodo, quam diu vixerint ,
„ laicam communionem accipiant.

litet ex teotilio Teletexe fexto, etfile daradrerw?.

Itent» exeelt» ctnctlie, erre dclxxxiv.

CAPUT XXXVHI.

„ Non parum proficit ad emendationem mul·
« torum, fi ea, que conftituta tant, per frater·
», ternam collationem ad memoriam reducantur,
„ Pravarum audacia mentium., tape malitia „ G illa etiam adiieiantur, que aut deeifc video*
o cogitationum , aut caufa culparum refugium >, tor, aut omnino coaftituenda competenter e·’ appetit hoftium, unde quifquis patrator caufa „ xiftimantur . Quis enim uefciat , quanta fint
’» extirerit talinm, virtutem potens defendere ad- „ haâenus per tyrannos & refugas, transferendo
*’ ver lar iorum , & patrie vel genti fu* detrimeo- „ fe 10 externas partes illicite perpetrata, & quam
’’ ta intulerit rerun, m poteftatem regis ac gen· n nefanda eorum fuperbia jugiter frequentata ,
„ tis reduftus, excommunicatur & retrufus lon- „ que & patrie diminutioncm afferrent, fleexer•f ginquioria pcenitentic legibus tabdatur . Quod „ citui Gothorum indefinentem laborem impo>
»· fi iple mali fui prius reminifeens , ad eccle- „ nerent. Quod fi quidem laicorum infania fuif*’ fiam fecerit contagium , interceffu facerdotum „ fet faAum, tolerandum nobis fotfitan aliquo·
* & reverentia loci regia m eis pietas refervetur, „ tiens videretur. Illud autem eft vehementius
„ comitante juftitia.
*
„ ftupendum, quod pejus eft ; quia tanti ex re·
„ ligioots propofito in hac interdum prefumpiioIte» ex nie» Concilio, tittle 17.
„ ne précipites efferuntur, ut non ad levem con·
,, fufionem noAram pertineat , fi res ullatenus
CAPUT XXXVI.
„ inulta remaneat, quam dt mundana lege & eccle·
„ fiaftica convenit inftanter difciflioa corrigere .
„ Quamvis in concilio anteriori , quod anno „ Ideoque placuit nunc concordi fententia defini*
M primo gloriofi Principis noftri habitum ed , „ re, ut auifquis in ordine clericatus λ maximo
„ de hujtifmodi re fuerit promulgata fententia , „ gradu ulque ad minimum confiituius in alie·
<· tamen placet iterare, quod convenit custodiri . „ ne gentis regionem fe quacunque caufa trans.
w Itaque regis vita confiante , nullo fibi aliquo „ duxerit, ut exinde fuperbiendo , vel redi tum
’* opere vel deliberatione cujufcunque dignitatis „ fuuin, vel quodllbet aliud videatur expetere ,
*’ lalcus, feu gradu epiicopi, aut presbyteri , aut „ five etiam quod gentem Gothorum , vel pa·
» diaconi confecratus cscteriiquc clencaius'officiis „ triam, aut regnum fpectaliter fub hac occafio·
i» deditus futurum regem provideat contra vi. „ ne poftit nocere, vel heri difpoluerit’, vel ali*
» ventis regis utilitatem, & proculdubiovolunta- „ Quatenus fecerit, fed &quicumquc talibus con*
” tem, nullo blandimento vel fuaiione pro ea· „ fcius repentur, eifque vel confilium, vel opem
’’ dem ipe aut alios in fe trahat, aut i ple in „ *d mi mitra re cognofeitur, qualiter aut ad gen*
„ alium acquiefcat. Iniquum enim, & valde e- „ tem alienatam fugam appeterent, aut io malis
i» xecrabile Chriftianis debet haberi , futuri tem-D „ quo ceperant , perdurarent , feu quamcuoque
* poria illicitis profpicere , fit vitae fur ignaris „ tafionem genti Gothorum, vel pani» principi
* ventura difponere. Quod fi quifquam jam ra- ,, poil fugam inferrent, atque in eadem pravita.
lia iniqua deliberatione cum quocunque eft ,, te perlevcrarent : quiiquis hoc fecifie dignofci·, meditatus , hoc fibi noverit efle facerdotali ,, tur, ifte ita indubitanter omni honoris luigra·
·» moderatione concefium , fi veniabiliter pofeit , „ du privetur, ut locum ejus in quo miniftrave·
’· ut hoc fine mora 'profentis Principis auribus ,, rat , alter continuo perpetim regendum acci” ftudeat publicare. Si autem retineat , & delt- „ piat . Ipfe vero tranfgreffor fub ptenitentia
’’ berationis fur machinamenta noverit dicere , ,, conftitutus, fi reminifeens mali, quod fecerat,
,, ufquc in diem mortis lu» fi reÂiilîme pœniiue,, peffimo pleâatur anathemate.
„ rit, in folo tantum fine cotnmudio eipreftanItem rx eodem Concilio tit. 18.
„ da eft , ita ut antequam finis ejus tempus
„ adveniat ,* fi quifpiam facerdotum etiam ordi.
CAPUT XXXVII.
„ nante Principe ei communicare confenferit ,
„ particeps criminis illius effeâus, anathema fiar
„ Jam quidem in antecedenti univerfali Syno- E„ in perpetuum, ac fimiii cum eo, cui commu·
M do faluti noftrorum principum confiat elle con
„ nicaverit, fententia condemnetur: quoniam po·
» fultum, fed libet iterare bene fancita , & di- „ teftati principis nullus facerdotuoi in hoc pr».
* gna auâviitate munire falubriter ordinata . I- „ bere debet affenfutn, unde vel perjurium vi.
" deoque teftamur coram Deo, & omni ordine „ deatur incurrere, vel ( quod abfit ) fi quicun.
„ angelorum, coram prophetarum , & apoftolo- „ que catholice fidei prevaricator Princeps fur.
M rum, vel omni martyrum choro, coram om- „ rexerit, facerdoa nullatenus vel favore priori·
* nl ecclefia catholica , & Chriftianorum cœ- „ pis, vel terrore a refto credulitatis lumioe ad
·’ tu , ut nemo intendat interitum regis , nemo u tenebras cogatur reverti . Sic enim nec fuper
ζζ vitam principis attreâet, nemo eum regni gu- m adnexa, vel imperiis principum , vel terrori·
’’ bemaculis privet, nemo tyrannica prrfumptto* „ bus oportebit unquam evacuari; quia novimus

CAPUT XXXV.

n om·

us

REME

N S

E.

14$

» omnes pene Hifpamat Interdo r, omnefqueA, dei Temper ad Dominum remexiflat, euicuu*—1
-i. leniores vel judices, ac osteroa homines officii
, que Regum deinceps cdqonis hujus cenluram anno
i» Palatini juraffe, atque ita nunc legibus decre- , in quocunque crediderit , vd pcrmilertt sio· Christi
landam.
”*·
»»«. >» mm fuifle, ut nullus refuga, vel perfidus, qui
» contra gentem Gothorum , vel patriam , feu
lltxt tx Cncilit Ttltlmt Ærx S. dclxviii
■n regem agere, aut ia alterius gentis ibeietatem
,, fe transducers reperitur, integritate rerum fua·
>, rum nullatenus reformetur, niG fbrfitan prinCAPUT XXXIX.
», cepa humanitatis aliquid peribnis talibus im„ Frequentiam molefliarum eocene impulfus
,, pertire voluerit, cui tamen non amplius quam
», viceGmam partem rerum ei, qui perfidas exii- „ contemni quidem magnitudine decentis poterit
>· gravitatis, fed quia honefta folhcitudo cohibem tit, de rebus unde rex elegerit, tribuendi po" re properat, quod frequentata ufitatio vitare
m teflatem habebit. Sed quia plerofque clericos
», inflantis levitatis interdum gravitas ita elevat,B * non curat, ideo cum fit quorundana paterno*
», ut prsetermifla fui ordinis gravitate , ac polb- a rum fen&ionibus decretorum, & incitationibus
», citi faaamenti immemores, conflante princi· w iit legalibus cautum, ne contra lalutem prin" cipum, gentifque, aut patris quifnam méditam pe cui fidem fervare promiferant, in alienos
·* ri cooetur, adverfum boc unum fpecialiter nunc „
m ere&iooem temeraria levitate coofeotiant , a„ brogari decet hauc omnino licentiam, A a no· 2 depromitur obfervandum, ut G quis rcligiofoM ftro confortio penitus extirpari,· ita ut G qui- „ rum ab epiicopo uique ad extremum ordinis
> csmque laicorum quandoquidem intra fines .. clericorum, five monachorum generalia jura·
», patri* Gothorum fuperbiens , regni apicem ·> menta in falutem regiam, gentifque , aut pa», fumere fortafle tentaverit , eiqne clericorum ' iris data reperiatur violafle voluntate profana,
„ quilibet adjutorium vel favorem prscfti ter it, st- ” mox propria dignitate privatus, Aloeo, & ho» que hunc, qui fuperbire videtur, ad eam re· J norc habeatur exclufus.
m gui ambitionem praevalente deliâo petvenire
», contigerit, ex eodem quidem die vel tempore
CAPUT XL
„ eundem eptfcopum , vel cujuslibet ordinis
» clericum cxcommunicatum manere perpetim C Hec A hujulmodi dum Gbi quifque vel alteri
» oportebit, quo tali fe fcclere implicavit , ta- replicat
r ‘
'
, ”
Epifeopi
, qui· ·in -Synodo reGdebant ,
», men fi prefter improbitatem principis , cui ab
i
eia convocantur Epifcopis , qui Arnulpbum
„ inique confenfit , non potuerit inflantia fa- ad
t remotiora comitati fuerant. Qiro cum conve„ cerdotum a communione fufpendi , faltem niflent
i
, caufam fui adventus non fine lacrimis A
», fi fuperftitem poft ejufdem regis obitum tero- multo
:
gemitu didicerunt . Erat autem Arnulfi
», pus invenerit , fuperiori anathematis corre- caufa
i
Apiarii presbyteri caufis conCmilis , de
», Aiooi tubjiaceat . Et quicunque illi preter quo,
<
Gent Africani epifeopi Odefltno pap» Ro­
», in ultimo vit* fu* fine ( G tamen eum le- mano
i
retulerunt , ita & hic de Arnulpho epifeo­
», gitime pcenitere probaverit ) communionis pi epifcopis in hunc modum referre vi fi hint .
», gratiam confenferit impendendam . Nobis io. Tergiverfationes Arnulphi, quibus nefandas tur.
„ terim ratio perfuafit , Synodali fuper hoc pitudines occulere conabatur, Deus judex juftus,
'
», conflitutione decernere , ut quiconque etiam & fortis, A longanimis magno compendio refe„ laicorum interdi&is capitulis, hoc eft, in ad- cavit.
<
Tetriore quidem ac putridiore obftinatio·
», verGtatem gentis, aut patri*, vd regi* pote- ne comprcJa, qua tantum lividam cretum imm flatis, in externas partes fe conferendo , νείθ>pudentia negationis volebat obruere, Deo noflro
„ talibus opem prebendo noxius fuerit ultra re- ejus coufcientiam coarâante , & occulta , quz
,, pertus, non folum ( ut diâum eft ) omni re- in illius corde tanquam in volutabro criminum
„ rum fuarum proprietate privetur , fed & per- jam damnabat etiam hominibus publicante , re­
», petua excommunicatione damnatus nunquam pente in confeffione eundorum objeftorum tiagi„ illi nifi ultimo mortis fu* tempore comma aio tiorum dolofus negator erupit, & tandem de om­
,, tribuatur. Excepto, fi communionis ejusreme- nibus incredibilibus opprobriis ultroneus fe ipfe
„ dium, ve) eorum, de quibus fupra taxavimus, convicit . Atque idam quoque noftram fpem ,
m imploratione facerdotum apud principem fuerit
qua cum & credebamus A optabamus de tam
.», impetratum. Nam fi in derogationem autcon. pudendis maculis poffe purgari, convertit in ge­
„ rameliam principis reperiatur aliquis nequiter mitus : niG quoniam iftam noftram mteftitiam
„ loqui, aut in necem regis, feudireptionemin- uno tantum folatio initiavit, quod A nos labore
„ tendere, vel confenfmn prebere , nos quidem diuturnioris queftioais abiblvit, & )GGs vulneri­
„ hujufcetnodi excommunicatione dignum cenfe- bus qualemcunqoc medelam, etfi invita ac fee
», mus. Utrum tamen fit quandoque communi-_. vuu
,l.,lu,·* reiuftante mumuwu,,
confcientie
cônfeflûone, p,providit. Ad„ candum, pietati principis decernendam relin-E debant preterea coofeflbres
epifeopi
*"
, " , i , eum fuis
», quimus, cajas proculdubio poteftetis eft , fub- pedibus provolutum cum ....
lacrimis A gemita fua
;, jeâorum culpas mifericordi* , judiciique feu- crimina fub nomina confeffionisdedsraffe, feque
„ tentia temperare. Cooteftamur autem clemen- a facerdotali officio, quo haâenus indigue ufas
9 tiiGmos principes, A per ineflbbile divini no- fuerat, removeri velle. Sed epifeopi, qui confen„ minis faaamentum obteftantes unanimiter ob- tiente Arnulpho confcffionis tcftes a&uffi fue­
„ fecramus, ne quandocunque abfque jufla , ubi rant, ab ipfius ore fe audire malle dicebant .
„ necefle fuerit, imploratione fecerdotali cxcom- Qjiod cum faftum effet, epifeopi per terribile no­
„ muniestionis hujus fententiam a perfidis cleri· men omnipotentis Dei fub tremendo anathema­
» cis, vd laicis ad externas partes fetransferen- te praecipiunt, ne ulla formidine coaftus aliquid
w tibus, vel confeofum prsbentibus quacunque falu de fe proferat, feque illi omne folatiam la­
n temeritate fufpcndat. Nam hoc magis utifita- turos , ac prtftinum honorem etiam invitis regi­
n tibus videtur fote contuitum, ut conflitutioais bus recuperaturos 'pollicentur , tantum innocen­
„ noftne fonna fervetur, A uc exerrandum ana- tiam ex equo, A utili aftntere velit. At ille e*;
N thema fiat, A velet prevaricator càtholicfc fi- pifeopis quidem pro falutis fua ftudio gratias
C*c& Ontritl. Tom. XIX
K
«gens.

147

CONCILIABULUM

I48

agens, qu* eoram fidei commiferat , ver* ede A
CAPUT XLÏÏI.
.confirmat, nec fe Deo. in cujus confpeâu adANMO
ch*hti
ANNO eft, velle mentiri, ad cujus judicium ire formiM··
CHRISTI det. Petebant ergo epifeopi , quoniam ea , qu*
Item que circa Katherine» Vcrooeofan epifooper confeUioeem protulerat, gravidima fibi vide­ pum, vel circa Petram Ravennatem archiepifcorentur, ut abbatum fit clericorum doAifl&mos ac pum ufu , vet confoetudine proveoetuot , ab
rcligiofifiiinos intromitti liceret, quique facramen- omnibus abrogata funt. Uterque enim nec abdi­
to vel anathemate devmfti & fua peccata fido fi- cationis porrefto hbello, nec iacerdotahbus depo
leaiio tegerent, A quid fafto opuseflet, in com- fitis infignibos faccefforem acceperat : Raibarioa
mune decernerent, futuris quoque temporibus di- quidem Milonem, Petrus vero Honcftum mena,
ftorum A faAorum fidiffimi teftes cxiftercnt ■ fierii beati Apollinaris abbatem , quem HoneQuod aliquandin fecum reputans fieri permifit . ftum domnus Joannes Papa , cognomento Bo­
Admifli ergo funt ex omni abbatum A clerico­ nus, ad confecrandum prius fibi oblatum vidit ,
rum collegio fere numero triginta , quibus per quam de Petri dcjeftionc vel fama nunci an te co­
conditionem anathematis Arnolpbi confctfio; ipfo gnoverat. Deferebatur ergo lex & coofuetudo fijubente, in ipfius prefentta propalat* eft. Itaque Bve depolitionis feftivitas, ex concilio Toletano ,
eo remoto, longis confult ftiootbus definitumeft, cap. 38.
quomodo ejus arcanum tegeretur, A clero ac po­
‘CAPUT XLIV.
pulo abfenti pro ejus depolitione fatisfieret. Jam
enim eum, qui fibi deleftos judices conftitnerar,
ad alterius non polle commeare judicium certum
„ Epifeopus , presbyter aut diaconus , fi a
erat. Jam epifeopi invidia Romani privilegii ca­
gradu fuo injulle dejeâus, in fecunda Synodo
innocens reperiatur, non poteft elle quod fue­
rere videbantur, cum Arnulphus nec ad alios ju­
dices, nec ad Sedem Apoftolictm provocaftet ,
rat, nifi gradus amiffos recipiat coram altari
de
manu epifcoporum. Si epiicopus eft, hora­
vel ante eleâorum judicum audientiam ; quod
bene quidem licuerat, fi fe iuftam habere caurium, annulum, & baculum: fi presbyter, ho­
rarium Aplanetam ; fi diaconus, horarium, &
fam putaffet, vel poft eorundem judicum fementiara, quod minime licere manifeftum erat ; fed
albam: fi fubdiaconus, patinam, & calicem: fic
utpote reus a torquente fe confcientia conviâus,
& reliqui gradus ea in reparationem fui /reci­
& fua fponte ( ut videri tunc potuit ) confcffus
piant , qu* cum ordinarentur, perceperant.
judicii formam improbus accufator fui expoftula-C
verat. Qpsfitum ergo eft, qualiter ipfius depoli­
CAPUT
XLV.
tio celebraretur, ut lege A confuetudine confla­
ret. Et de lege quidem manifeftum erat , quod
Ex hac itaque fententia inteileâum eft , ut
una A eadem femper ad squitatem fpe&et . De qu* in promotione fua quifque acceperat , ea in
confuetudine vero, quod neque una , neque ea­ dcpofitione reddere deberet. Arnulpbus autem in
dem , neque femper ad rquitacem intendat, fed fui promotione annuhim & baculum acceperat ,
eam praecellere , qur legi vel xquitati vicina quoddam genus horarii , quod per differentiam
fit. Querebatur ergo lex A confuetudo depofitio- pallium dicitur; hcc ergo eum reddere debere .
nit epifcoporum, vel Archiepifcoporum . Et lex Neque vero in hoc faflo primati Romano prequidem hzc rcpcriebatur in Africanis conciliis , judicium inferri, quod neque ad eum ab Arnulfed fine depolitionis celebtitatc & confuetudine - pho provocatum iit, neque eidem Aroulpho depofitionis nccelfitas ulla impolita , quodque ab
CAPUT XLI.
epifeopis & Principe Romanus epiicopus conven­
tus refpondere noluerit, cdm ipfe potius facro„ De Maximino autem Btgajenfi, & ad eum θ'tum canonum execuior/A reum fua damnare
,, & ad iplam plrbcm placuit dc Concilio lucras author i ta te, & epifeopo/judicium remorantts in„ dari, ut fit ipfe ab epilcopatu difcedat, & illi ftigare debuerit, ut Gregorius Epifeopus concilii
„ (ibi alium requirant.
Viuchii pro crimine vui primatis , Idem decre­
tum pro Potamio Brfccarenfi archiepifeopo , ex
CAPUT XLII.
concilio Toletano, lege, & confuetudine valere
coniliiutum eft. Er>t autem hujufmodi.
Item Eutiches presbyter in Conftantinopolitana Synodo depofitus non aliud depolitionis fe­
CAPUT XLVI.
lium excepit , ni G quod*anathema ipfi ab finiverfis conclamatum eft, & poil aliquanta a FlaAdin mere poteramus canonicam in cantum
viano epifeopo fententia in hunc modum prolata. „ iratern* içtitiz tibiam, quia divina pietas con­
„ Per omnia Eutyches quondam presbyter ,
ventum noftrum ad concordi* convocaverat
m archimandrites ex his , qu* ante a&a funt ,
ftudia, A convenerat mceftitiam vitare , quo­
” A propofitis ejus quzftionibas , Valentini A ” niam vifitatione difeiplin* videbamur paternas
" Apollinaris perverfitate repertus eft aegrotare. , ’» regulas innovaffe, fed gravius fifirum pro cym­
’’( A eorum blafphemias incommutabilitcr fequt , s» balo fum imus, A funus pro carmine decanta­
„ qui nec noftram reverens perluafionem A do- „ mus , gementefque cum H ieremia: quefiibus
» ârinam reâis voluit confentire dogmatibus . „ dicimus. Diffolutum eft gaudium cordis noflri,
♦» Unde gementes , perfeftam ejus perditionem
verfus eft in luftum chorus nofter . Unde A
” decrevimus per Jefum Chriftum Dominum
v* coram nobis confpicimus, quoniam cecldif” noftrum ab eo blafphcmatum, extraneum effe ” fe coronam capitis noflri videmus , dum cara
” ab omni officio (acerdotali A noftra commu- ” nobile in infimum corruit, quod in (latu fun nione A primatu monafterii . Sciant ergo A » blimi fanftitatis optime fiet it . Ecce etenim
” hi, qui polle* cum eo colloquenmr, A ad eum ,, traAan"u,js nobis in pace de Ecclefiafiicis re­
” convenerint, quoniam rei erunt A ipfi poena „ gulis , delatum eft conventui noflro epiftoliura
” excommunicationis, fi ooo declinaverint con- „ confote confeffionis A abolende fubfcriptionis,
quod Potamius Braccarcnfis Ecckfi* epifeopus
fabulationes ejus.
n
„ de
gjp

149
REMENSE.
<$o
ey ,,
faftis propria, fiib verbis , fais adnotaratA,, replicaffemus, graviffima ultionis auAores exi .
—
chiusL

articulis. Qjso referato, quid oblitcranda pa-

* gtea, ft abolenda literarum panderem efemcu-

Here videremur.

ANNO
CHMIST1

p u, fletibus potnu quam fetmoaitas lacrymofa
CAPOT XLVfl.
„ concio recentuit. Tunc folitarie tantum fecre„ timque adunat» pontificibus Dei , pradi&nm
Poft hac Potamii deje&ioaem , Rcmenfium
„ epifeopum adefle fecimus coram nobis , quem Archiepifeoporum Egidii ft Ebonis depofiuoocs
„ fingultitas aggredientes amplius quam loquelis, ad legem fimul ft coofuetudinem valere vite
„ referauun illi fua deformitatis, & noftra coo- funi. Qpod ergo tertio faftnm fit , nec repte„ fufioah protulimus feripturam, quam accipiens benfuaa, fed iofuper cternis traditum monimen* ac recurrens, feifeitantibus nobis , utrum fui tis, pro lege, ft coofactudioc valere cenfctant .
„ operis, ft fea annotationis intimatio effet ? Nec queaquam Epifeoporum in depofitiooe fua
,, Ille fuum aftum, Inique oris eloquium , foo- fcindendum, more Romanorum hooeftum judi­
v ramque digitorum elfe robur adferait , quod cabant, cum hoc nec lege firmaretur , nec con„ illic relegendo pravidit. Rurfum divini nominis fuatudine fa&um in hiftoriarum munimentis rehunc adjurantes obteftati fumus, B periretur. Africanum ergo concilium fequentes ,
„ conteOatione
<
„ ut an de fe Iponte mendacium diceret , aut ut ipfius Arnulphi verecundi·parceretur, ftstuc„ alicujus violentia premeretur, ft perterritus ta- taut, ft propter Ecclefi* opprobrium , ft pro­
., lia enarraret , veraciter indicaret ? Qui mox pter infolentem infultatioocm fecnlarinm , ne
/„ flebili voce, luminibulque madentibus ploratu, dignitas facerdotalis pollueretur, ft ne forte de
/ ft fragore fiognltuum, cum unios Dei oomi- his, de quibus impetitus , ft adhuc impetendus
n» juramento clamavit, fe & vere eadem ma- erat, poblice conviâns foret. Libellum ergo ejus
n la de le confiteri, ft ad hac confitenda nulla depofitionis diftaudum, ft coram eo ipGus juffu
M fe violentia pragravari. Unde etiam ferme per feritandum cenfetaot, ft propria mano corrobo­
„ novem menfes fpoate deferuiffe regimen Ec- randum , ft viva vocis confetfiooe atteftandnm ,
„ clefia fua, ft ergaftulo quodam pro admiflo ut ejus abdicatio nec exquifita , occ invita vel
„ flagitio aâurns poenitentiam fe coocluGffe pra- extorta fore videretur .* tot enim Iceleribus in­
„ dixit. Tunc per fidelem confeflionem eft agni. quinatum facris altaribus adftare non potfe. Quod
,, tio, quod taâu fizminco iorduiflet, declarata ; fi corpore languens epifcopus, abdicationis porre„ ft licet hunc paterna antiquitas facris regulis fto libello , fecundum Gregorium , facceflbrem
ab honore decerneret, nos tamen miferationisC accipe* e poteft, multo magis qui in anima Deo
„ jura ferrantes, non abftuhmos nomen hooo- mortuus eft, abdicationi· porrêâolibeUo, fuccef„ ris, quod ipfe fibi fui criminis confeffionc jam forem accipere poffe. Addebant praterea, quia fi
„ inierat: fed valida authoritatedecrevimus, per. hac ita feftive ft folemniter determinata forent
M petua poenitentia hunc tnlervire officiis ft e- omnino judicium hoc innovari noa poûet: idqoc
n rumnis, provjdeotes melius illum per afperam firmari ex concilio Antiocheno, capite 15.
H ire peenitentte folitudioem, ut quandoque per„ veniret ad refrigerii manfionem , quam reliCAPOT XLVIII.
w Aum in voluntatis fua latitudine, ad prapipi„ tium deiici «terna damnatione. Tunc venera„ Si quis epifcopus criminaliter accufattu , ab
„ bilem Fruâuofum Ecclefia Dumlenfis epifco- 9 omnibus qui font intra provincialem epifeopi·
,, pum communi omnium noftrum elcâione con. „ exceperit unam conionamqoe fententiam , ab
„ ftituimus EcdeG* Braccarenfis gubernacula con- „ aliis alterius judicari non poterit* fed manere
„ tioere, ita ut omnem Metropolim provincia „ circa eum oportet tanqusm convenientem* ,
„ Gallici* , cun&oique epifeopos , publicofque „ qua ab omoibu· prolata eft , firmam , ratanv
„ conventus ipfius, omniumque curam animarum D „ que fententiam. His ita definitis , dikefsum eft.
„ Braccsrenfis ecclefia gubernandam fofeipiens ,
„ ita componat, atque confervet , ut & DomiCAPUT XUX.
„ nitm noftrum de reftitudine operis fui glori
,, ficet, ft nobis de incolumitate Ecclefia ejus
Sequenti autem die, confidentibty epifeopis io
„ gaudium praftet. Quia vero ad futurum pro
tafilica domni Bafoli confefforis , totiufque cleri
,, fpicere convenit, ne exoriatur in ftatu pacis depofito conventu , pauca de civilibus, plurima
„ quadam commotio , patrum fententiam, que vero de Ecdefialticis negodis nertraâata foot „ jam tfiftum Potamium epifeopum reditudioe Rurfumque Amulphus Remenus io memoriam
„ damnat , huic decreto conncâcrc vigilantia rediit. Cumque caofs ejus jam non ia defenfio„ noftra procurat.
ne, fed maxime ia cooquefliooe verfaretur, aliis
„ Ex concilio Valentino, titulo quarto. Nec illum propter genus, altis propter florem juveo.
„ illud, fratres, feritare alienum ob ecclefia u- tutis miferantibus , Epifeopos ruina fratris , fle
„ tiiitatem cenfuimus, ut feiretis, quicunque fub ignominia facerdotalb dignitatis gravius flitauta*
„ ordinatione vel diaconatus, vel:l presbyterii , tat, unuiquifque enim cafum ejus et feipfo me„ vel epifeopatus mortali crimine dixerint
<*'
fe ei- Etietatur, teque ab infamia liberari putabat, fi is
„ fe pollutos, a fupradiâis ordinibus rfubmovenL-qui publice impetebatur , a criminibus liber fo„ dos, reos fcilicct vel veri confefliooe, vel men- rct ( vel periclitari, fi caufam perderet,).
„ dado falGtatis. Neque enim abfolvi poteft in
„ his, fi in fe ipfos dixerint , quod diftum in
CAPUT L.
„ alios puniretur: quoniam omnis qui fibi fue„ rit mortis caufa, major homicida fit . Multa
Sed cum has in longum docerent querimonias,
n quidem ft alia fententia huic poterant aane- ecce Francorum reges eum primoribus palatii
„ ai decreto, qua diftum Potamium epifeopum facro conventui fe inferunt, epifeopis gratias agunt,
„ feveriffima aufteritate abjicere jubent, fed ex quod pro falote principum diutius oonfultsndo ,
„ omnibus btoc coofcriptam ponere fenreotiam devotionem fuam plena fide fignaffent . Laudant
„ maluimus , ne fi tot condemnationis ediAa quod a privatorum hominum confptraciooe nou lb>
CmriX Grorrol. Tom. XIX.
K *
kun

Mt

CONC I LI A BU LU M

tjs

£3» Ium fe removiflent, verum etiam ipfe meute fe A nem fuam fob Specie chirographi feftam
aliena» foifle fan Audio demouftraflent, fimulqut renifle.
—
-λ oiU
—;Ui faris,
r—
=*comes
----------------Nou eft
inquit
Bro- amno
anno geftoram feriem breviter exponi petunt, & iq chardus, nifi publice fateatv, aut publice perno- CH“l*T*
get fub veftro tcfttaaaMOfi fe traditkmem fecif- ***'
OfAiSTi qoQ go· conftkerint.
”*
C A P U T LL
le, ut alteri fit libera fcakai fu ejus locumfixNon inquit pater Arnulphus , hoc nobis ad- cedendi. Imo inquit pater Arnulfos , noa eritis
feribi débet, quod minime promeritos conflat . hodie pares facerdotibus, quibus iolis pura debe­
Pro falute enim veftra quamvit omni tempore tur confeffio: nonne, fi quis militum pro nomi­
conftdtandum Gt , hoc tamen tempus feluti fra­ nato Jcrimiue apud regem infimularemr, ipfe
tris noflri ia periculo pofiti totum contulimus , autem illud quidem denegarer , confiteretur au­
fle fi res eo , quo volumus > deduâa non eft , tem ita fe in aliis peceafle, ut nec pradium nec
non utique amore flt bene/olentia veflri, vel odio beneficium obtinere poflet, proque fola vita fopipfiu* hoc aAum eft, frd difficultate cautarum , plicarcc.' fi ejus, inquam, praedium vel beneficium
in
. quibus fi aliqua fimilitudo defenfionis appa- regali munificentia vobis offerretur , accipere reruiflet, argumentorum fortia machinamenta, fen- cularetis. Quid enim intereft inter omnia morritentiaram validiffima jacqla pro ejus munimine B fera crimina, utram homicidio vel adnlttrio, an
excitaflemus, tanta nos pietas commovit, tantus veneficio quis puniatur f Satis ergo vobis fit,
charitatis fervor accendit . Denique non folum 2uod per confcflionem nobis fua peccata manifeavit, quod publice fe indignum facerdotio proeos qui defendere parati erant, pro eo exacui­
mus, verametiam eos qui impugnare videbantur, teftatur, quod lie fe peceafle coram regibus in
noftro anathemate dubitare coegimus. Itaque u- confpeflu EccIcGat confitetur , ut nullo honore
frimque nnmerofn patrum fententie prolate font, hujus icculi dignus Gt .* non enim ad rem fpefed nulla caram adjutus efl . Dedu&us quoque Aare videtur, utram hoc an illo crimine fe iplum
in medium eft, A interrogatus , qui primo qui­ facerdotio privet,
dem omnia negavi», fed cum Gbi fingiflatiminc­
CAPUT LUI.
Tum converfus ad Arnulfum : Quid ad hrc,
ites esufarum proponerentur , neccffe erat ubi
confiteri, quod publice faftum conflabat. Cumque inquit, dicis que pro te haAenus locutus fum f
ex Ius qus confitebatur, confequerentur ea,qu« Ita, inquit, dico flt profiteor, ficut haAenus lo­
negaverat, illa quoque quae plurimum celare nite­ cuti eftis. Proflernere ergo , inquit pater Aroulbatur, in dubium adducebat. Inter has tergiverfa- fus , coram mis Dominis , coramque tuis regi~
, propriamque
tiooes cum hscreret, propoGtum fibi eft, ut fibiCbus, quos inexpiabiliter offendifli
coofolcrct, qui feceflum petens, epifeopos ad re­ confitens culpam, pro tui vita fupplica. Qui cum
in
modum
crucis
proftratus
pro
vita
flt membris
motiora duxit. Jbique dum de qualitate purgatio­
num agere putaretur , flimulante confcicntia , lu­ ejulatu, quo poterat, fupplicaret, in lacrymas ,
flt fufpiria iynodum totam convertit. Moxque
pito in confeflioncm peccatorum fuorutn erupit
cunftofque: qui aderant, attonitos reddidit- Epi- Da i be r tus By turicenGum archiepifeopus ad genua
fcopisautem falurem illi promittentibus, nihilque Principutn obvolutus humillimas preces omnium
grave pallorum, fi rumores adverfos propelleret , pro falute viri offert. Qpi pietate flexi: Vivat ,
ille nihilominus in fui confetTione permanfit, fe- inquiunt, veftro beneficio , 'noftraque degat fob
que facerdotio privari popofeit. Huic confeflioni cuftodia, nec ferrum, nec vincula metuens , ni­
quidam ex abbatibus, inulti ex clero interfuerunt, fi forte in fuga fpem pofuerit. Hoc diftum Epifecretorum Arnulfi telles per longa fecula fotu­ fcopis non fatis placuit, quippe cum putarent
ri . Sed fi placet, in prefentiam omnium dedu­ adolefcenti fugam facile pofle perfoaderi, ob cam
catur, coramque multitudine ipfe fibi teflis , fle rem mortis legibus iterum lubjacerct. Iterant er­
judex caufam fuam exponat, Gmulque accula to- go
„ .preces,. flt iterum obtinent, juvenem minime
res, refles, atque judices invidia liberet , in feDgladio feriendum, nifi iterum digna ultore gladio committat, Elevatus itaque a terra, nihilque
uuo horum omnium perfonnn gerens.
grave ultra metuens, depolitionem foi attonitus
caput m.
Quo ingreffo cum univerfo populo, poft pau­ expeAabat. Querebatur itaque ab eo, utrum ab­
lulum filentium indiAum eft . Deinde pater Ar­ dicationem fuam ex auAoritate Canonum folenulfus ad Arnulfum: Videfne omnium ora in te mniter celebrari vellet. Quod cum poteftati Epi­
unum converfa ? cur pro te ipfo non loqueris ? fcoporum aflignaffet, perluafum illi eft , ut cul­
Qui cum male concinna verba effunderet , mi- men honoris, quod gradibus extulerat, gradibus
nufque intelligi poflet, ait pater Arnulfus: Ef- deponeret, ReGgnat ergo Regi, que a Kege ac­
ne adhuc in fententia , in qua te fero reliqui­ ceperat , Deponit quoque facerdotalis dignitatis
mus? Sum inquit. Vifne te abdicare a Sacerdo­ inGgnia apud Epifeopos non quidem exigentes ,
tii honore, quo hafrenus abufos es? flt ille: Si- pcc retinete cupientes, fed iis , quorum intere­
cut dicitis. Tum comes Brochardus .* Quid eft , rat , ia futurum relervare difponcntes. Deinde
inquit, iftud, ficut dicitis, palam eloquatur, pa­ libellum fuse abdicationis fecundum exemplar ab­
fui Ebonis
pnsferibi rogat ;
lam confiteatur, ne poftmodum epifeopos ctimi- dicationis
----------- ,prcdecefforis
-----------------------------pa , que voluerint , finxifle diâitet, fe confef- E prsefcriptumquc hoc modo ja medio conventu
fum elfe abneget. Et ille.* Palam, inquit , dico, recitat.
CAPUT UV.
fle profiteor me errafle, & a fidelitate regia de„ Ego Arnulfus quondam Remorum archiepi­
viafle. Sed peto, ut Domino Arnulpho pro me
loquenti credatis , ipiumque in veftra pnefentia Il feopus recognofcem fragilitatem meam, & pon­
dera peccatorum meorum teftes confeffores
deprecor, ficut mihi confcius, fit fibi placet, ut
meos ,' Signinum archiepifcopum , Daibertum
ita caufam meam exponat. Natura, inquit pater
archiepifcopum,
Arnulfum epifcopum, GotefArnulfus, taciturnus eft, flt infuper que fub temannum
epifcopum, Heroeum epifcopum, Ratftimonio Chrifti noftra» fidei celanda commifit ,
bodutn epifcopum , Gualterium epifcopum ,
palam confiteri erubefcit .* Sufficiat vobis hoc tat»,
Branoncm epifcopum , Milonem epifcopum ,
tum nolle, quod publice confitetur, fcilicet faAdalberonem epifcopum, Odonem epifcopum ,
cramenta qua regibus publice praebuit, minime
Guidoocm epifcopum, Hcrihcrtum epifcopum
confervafle, contra confcflionem flt fubfcriptio„ con-

Iff
R B M E N S E.
t —
>J4
Gl· „ -------oooftitnt_
mibi judices--datiftoram
nworamfllAxit,
oiG- ad .....
Dean
foderas
ipfê vww*
coo.
—” * —
■ ■■ I
··—w ·? Mundus egrun
’--------------................................
traria fui potentia aliter diffidens , aliter conci,

anno

poenitendi, flt falutem mIomb meat, ut liatur amice, corporeum hominis incorporeo ea· chxisti
CHaen ** dium
recederem ab officio flt tainrfterio pontificali , dem copula ne&it. Qmb cunfta bona a maximo
**'
quo me rtcogoolco efle indignum, flt alienum bono, ideft Deo , fle magno bono fbcietatis fle
me reddens pro reatibus meis, io quibus pec- amicitie «terna lege fui conditoris ordinem fer.
caffit me fecreto ipfis eonftflus teas, flt de qui- vant. Hoc igitur amicitiarum bonum tam pr«- /
bos publice arguebar, eo fcilicet modo, ut il­ clarum , tamque jucundum , meo quidem judili fiat telles alii fiicecdendi, flt confecraodi in ck», propter fe, non ut nuibufdam videtur pro­
loco meo, qui digne preefle, flt prodefle pof­ pter aliud, expetendum eft; ut enim Seneca ait
fit Ecclefia, cui haâenus indignus praefui ; flt in moralibus.
/ .
M inde ultra nullam repetitionem sut interSapscM ttfi teatntet tf fi , tMn
mhî„ peUatjooem aurtoritate Canonica facere lateam, cam vult, fi oiAil eliud, ut txmret amûtdam ,
,, manu propria mea tebfcribens firmavi M. Quo MC Mums asqpsa vtrtu jxttt. Nn ed Ate , f«ad
yerieâo ita
i» SS.
wtf. Ego
ugv Arnulphus
.i.uwr-w. quondam ArchieAftiti Îfktnt, ta Atkeet,
fiAi qgr» efiideta ,
pifeopus SS. Huic libello Arnulfi, prefentes Epi- B/Mcarrat ia vraca/a ceajcffs, ve/ faapr, fid et Αλicopi'
eo rogati ...ur„;i
tubferibere
r - 1 teftes
----adfuerunt,
>r------- . ab -----------:
—- ,
abfasm, cas itft agr» aJUrar, farm ifft tirSS. ac fingiliatim illi dixerunt.* Secundum tuam camorntasa AefUU eefiedie UAcrrt. H«c generoGtas,
profeffiooem flt fubfcriptionem certa ab officio . hcc animi veftri prudentia fubtilius intellexi (Te
Poft hoc clerum flt populum a (aeramentorum vifa eft, cum me remotum, vixque folo nomine
nexu abfolvit, ut omnibus libera facultas in a|. cognitum fidd interpretis dulci alloquio recreafti,
tetius tranfmeandi jura pateret.
mea vel commoda, vel incommoda exponi vobis
CAPUT LV.
curaftis , coque preflanti officio palam ficciftis ,
His foleqniter peraflis, ecce Adalgerus prciby- cui fit quanto Helvetia pareat facerdoti . Depo­
ter ad regum pedes profternitur , feque privari nam igitur apud tanti judicis aures moderni tem­
communione conqueritor , eo quod imperio do­ poris malorum materiam, quidve inter diffiden­
mini flt archiepifeopi fui, cui refiftendum non tes conveniat, quidve in controverfia fit, ut to­
erat, paruerit. Cui pater Arnulfus: Apeniifti , to genere caute cognito judicium diligens habe­
inquit, urbis portas bortibus ? flt ille: Aperui ; ri poffit, cui pani faveat equitas.
flt
Arnulfus:—Ingrefluses
templum
Dei ho_ parer
,------------------e----------- -----r---- ---------Arnulfus regis Hiotharii, ut fama eft, filius ,’
ft
presbyter:
Negate non pofium .; ■fle Cpoftquam fuum Epifeopum dolo flt fraude cirr ili■ ter?■ Tum
~
\
.
.r
- ore, inquit, tuo
· ·· te- judico
cum. ventum cn<n propria urbe captivavit, poli
pater Arnulfus:
Ex
Sanguis tuus fuper caput tuum. Subjunxit Gual- multum cruorem humani fanguinis a fe effufi ,
terius epifeopos: Quando, inquit, imperans epi· poft praedas, fit incendia, in conventu Epifcopofcopus ita mniftatns eft, tu obtemperans, an ma- rum totius Galli» damnatus eft, at deinde poft
nib<u juffa perficiens, confequentem mulâam obitum beate memorise Adalberonis a iblo Adatexolves. Et pater Bruno: Tu, inquit, ac tui fi- berone Epifcopo LaudunenG reconciliatus fpe ob·
tnilcs malis confiliis, & malis exeeutionibus ju. tinendx pacis metropoli Remorum donatus eft ,
venem pcrdidillis: Ut ctgoille ploret, flt tu can­ acceptis ab eo terribilibus facratnentis , fle libel­
tes? aut quomodo queftibus temperare potero , lari profeffione pro fide fui regibus confervenda ,
fi nuha afficiantur pana, qui filium patrui met quam fit viva voce in convectu EccleGa recita­
in has precipitaverc miferias? Itaque presbytero vit, flt propria manu fabferibendo corroboravit .
jubetur, ut quod malit, eligat , âut perpetuum Necdum a fua ordinatione fextus menfis elapfiis
anathema , aut foam legitimam depolitionem : erat, & ecce quafi tempeftas urbem ab eo pro­
fua enim (ponte venerat iub conditione, ne quid
UUmi invafit
in,mu , fanftuarium
■«uuu.num Dei polluit
pWuuu ,
ditam hoftis
violentus pateretur. Dtu ergo fecum deliberans,Dfpolia diripuit , clerum , flt populum captivavit,
captivavit.
maluit deponi , quam fob perpetuo anathemate Porthec
~
'
vero Arnulphus fisos praedones iub ana­
detineri. At epifeopi nulla miferatione circa eum themate pofuit, atque ut idem facerent, Galliaaddufti, verte facerdotali induunt , ac mox illi rum epifeopis imperavit, praedia Ecdcfie , qua
fingula quaque ufque ad (ubdiaconatum Gne re­ Str (aeramentum fuis militibus dederat, abftulit,
verentia detrahentes, fingillattm per fingula fuboftibus contulit , conjuratorum (manum contra
infernnt: Certa ab officio. Deinde per legitimam fuum regem, ejufque exercitum in aciem fub fireconciliationem, laicam illi tantum communio­ gois Caroli produxit Interea legatis flt literis Synem concedunt, ac oeniteotte fubdunt; eos ve- nodicis Romanus Pontifex, ut Ecclefia turbata
ro facrilegos, urbifqde proditores, qui nec fpon- fubveniat, ammooetur. Sed neque legatis, neque
te , nec vi aù fatisfaâionem venerant , iterato literis confidentibus confulit. Itaque gravium Eanathemate damnant. Poft bec Concilium folc- pifeoporum fafto confultu , legatis flt literis Sy­
mniter determinatur.
noditis ac miti ammonitione Arnulphus conven­
Explicit Synodus RemenGs.
tus decem flt odo continuis menfibus , ut a ce­
nto furore deGftcret, feque a fcelere proditionis,
W1LDERODO ARGENTJNÆ CIVITATIS E & rebellionis, quo impetebat, regulariter purga­
ret.· noluit. Sed cum a fe fisutores maximos ne­
quitie fus difcedere fenfit, territus, regem adiit,
y
Giritrttu [slxttm.
novifque (aeramentis, ac novis rerum conditioni­
bus regis mente particeps faâus eft. Atque ita
Ene concepta meliufque retenta cafta focie- ira regis fedata, omni crimine fe exutnm credi­
tas, fanâaque amicitia quantorum fini eau. dit: indeque mox rediens fidem facramcntorum
fia bonorum doâi noverunt , indoâi tepe ftu-rupit, conditionibus non fervatis. At ii, quorum
poerunt: Et quia horum bonorum eau fa bonum intererat, totiens fe decipi, totiens bonis fuis pri­
efi, fle quod exinde gignitur, bonum efle neccf- vari non ferentes Lauduni arcem occupant. Ar.
fis eft. Unde enim fami lio, unde urbes, fle te· nulphus^nter hortes regis invenitur, Synodo re­
gna , nifi focie tat e , fit amicitia ftabiliuotur ? pi «lentatur , pro tot tantifquc flagitiis rationem
Qjiidnam aliud adteremi devia mortales aitra· teddere depofeitur . Qui diu fecum atque cum
fuis

B

"AC O NCIL1ABULUM
t0
«5S
Py fuit familianbus multum deliberans, faa fpooteAergo in legibus maxfaram fie pratetpuum , quod .... .
:-----r-nr.—--------------------s. x.:r
Chriftum, per Apoftoloa , perque propoe rea anno
.in
coafeifioMm
peccatorum fisorum-----erupit
AiifΛΗΝΟ que confeffonbus altos teftes adhibuit, crimina innotuit. Deinde his coofoea, fit confenfu om- CHRISTI
»··
CHRIST! fua in kbellom retulit, eique a fe viva voce co­ swim catholicorum corroborata fecundum in le*
ram Ecdefia recitato fnbfcripfit , infignia facer, gibm vigorem obtineant. Tertio fuccedunt loco
doth depofuit, coque fe abdicavit, coofefforibos quacunque · fibularibus viris fcientia fit do*
fuis ac tcftibus atteftantibus fic refpoodentibus : nuentia dariflimis io lucem intellrgcmi· prolata
Secundum profeflionem, fit fubferiptionem tuam funt . Et ne farto ad placitum loqui videar ,
ccffa ab officio.
injuriamque decretis pontificum Romana inferre
His de flagitiis it ferioribus Arnulphi fatis in­ ccclefi·, GelaGum Romanas fedis pontificem fenter partes convenit, fed defenforum ftudia bifa­ tcntiai meas primum afferam tefiem. Hic quippe
riam fe feinduot. Alii quippe regem facerdoti in catalogo divinorum librorum authenticis preArnulfo omnium peccatorum veniam tribuiffe miflis feripturis , Nicaenam, Couftantinopolitadicunt, neque poft veniam qukquam non venia­ nam, Epbefinam, Chakedooenfem quoque Syno­
bile commififfc . Alii Romano Pontifici inju- dum
_____
fubjungit,
_________________
ita fubinferens : Et ..fi fvn ___
tend.
riam fn&nat videri volunt, quafi fine ejus auAo-B/m e fen&u fêtnkei nfiitete, fefi lernn fenteer
ietrm·
ritate, fit fuis juribus refutOptis deponi non de- nv&eriteten
- «■—·------ '& rtofinii
■ fiy'
*- cvftediende
-.......................
buerit. Ad huc, Reverende, fimiliter difeutien- nui. Deinde ab umverfalibus ad fpecialia , (eu
da, quoniam res fnb judiciali genere caufarom individua tranfitum fecit , atque adjunxit : Item
pofita tum ratione tum feripto traftatur, ideft ,
feynv tretintm eveninv fitriin «rlMxh
conftitutionibus conjcfturali, dilfiuitiva , transla­ rttn, yart fe uUt β faSe Ectiefie &enene centiva, qualitativa, itemque legalibus ftatibus. Pri. fal* devinrent, nec eA tjm /Ut vel fredicet itne
tnum mibi videtur breviter dicendum de ratione Jcfaili fint , fed iffim cnrnnmuenu ftr gretinm
fic veritate, confuetudine fit lege, itemque de le­ Dti nfae ed nltinmn drew «v7 4 fa fare ferti.
gum differentia, fit quas quibus anteferantur in eif«*t legende decernimu. Deinde qualiter ipCuv
Ecdefiafticis dumtaxat caufis . His enim prstco* fedis decreta accipienda fint , hoc modo diftin*
gnitis, facilius quaefita patebunt.
guit : Item Decretnlei epiftele pe ktetiffat fepe
Plent, inquit Auguftinus, veren eft, f«rn re­ deverfir tenfwAni ek Urit Kene fre thvtrfernm
lie , dr veritni eenfettedni frepenendn tft . Sed fnirm cev/eleliene dederent, venereliliter fnfeifancum confuetudini veritas tuffragatur, nihil opor- dee. Et fic nomination quedam fpecialia deter­
rrt firmius retineri. Is enim in libro de baptif-Cminans
minans legenda
legenda, io 1er t i (Tinae ac diferetiflime tam
mo
inter cetera : 2.
Qned fi cenfnetnde Ecclefie fri- de epiftolts quam de fpecialibus opufculis quid
i
*■-* »»» InMnt, Λν
λ.. entkelkni ..i..
— ­ foret fentiendum expreftit . Sed cum hoc , in­
ftinn
tf _
peften
erhi ..terre
rent rUefii/inn /hmitete cenfenfienit teelefit , et quit, ad catholicorum manus advenerit , beati
feed fer difpetetieeei ejefetedi te eli^neren nenter apoftoli précédât lententia : Owum fnkate , gnej
irrtfere eetferet , de feinte vernem enitettt feten- fen·* eff lentft. Hine locum differentiarum et­
tier verilet, b eniverfelu nedidnn feneret . Le­ iam Hincmarus Remorum venerabilis antiftes
gem partim natura, partira auâoritatc firmari di- nepoti fuo equi voco feribens ita interpretatus eft.
dicimus; fit lex quidem naturas manifefta eft ; Awmadcwrfrade igitur e/l diftreti» en vertu lenti
quse autem in auftoritate confiftit , partim divi­ Gelnfit tnier SyMdie tenait* & nfefielttenn m·
na, partim habetur humana, fic in divinis vel in renue efj/Mm , yw/ ente ttealin (iltkaft diverhumanis facienda, vel non facienda prcfcnbit . fii tentfenlni fn Merfmue fnirnet tnftltin.
Poft legem vero naturas data eft lex tum natu­ ne Merent , inefft venerMiler fnftifiendei di.
ra, tum gratin, que utraque auftoritate divina cent. Si yen /imt neten tntilie fen&it fntrAes
febnixa, tanto eft utraque prrftantior, quanto infittetn fefi fenteer nntUmnn eetfneinten
divinitas humanitatem fupervenit. Et quoniam Ddiendn tf ekfervnndn detrivit. Uedeiten in detretit
Irgcm liter* lex gratie tranfcendit , hcc eadem fnii iden dicit'. Petrei, inquit, neftri CelMtci , ·
iubtilis & multiplex , relut «b ipfo divinitltts deflifte Peetificei in enefnefee henfi ^eehbet ten.
fonte emanans ab Apoftolo accepta, tum a pri- fere feftitetn ftiiftii fre fide, fre veriteie , fre
me fed is Pontificum decretis , tum ab innume­ cencien cethelice, ntqm efiftelxe feeunden ferifterabilium facerdotum conciliis dilucidat a, & quafi reren treniten fredicetieeenqm nnjernn , fefle
per quofdam puriftimos rivulos pene in infinitum fenei cengregntiem, fenxerent, incenvnlfen velee.
derivata eft. In bac itaque lege fumtnopere , ut rent, danefi firnenfve ceeften, wc i» lec e*.
diximus, auftoritas fpcftanda eft. Multum enim den teefn denee, eee fffiite feerent, ntre&eri
intereft, utrum Deus loquatur , an homo; & fi ^mlelet recenti prefenftient ftmiferent. Qpeeten
homo , utrum Apoftokts , an Cmpliciter epifeo­ enn difiet inter Me fcilicet cencihe, pe cnftedien.
pus . Porro in epifeopis item multa differentia de tT recifiende decrevit, dt incenvelfe fimepe
eft, que differentia eadem aufforitate fulcitur . deinctfi fetrei CetUlici nevere velnerent, U illee
Hanc autem auâoritatem aut numerus, aut fcieo- tfiftelet , pe diverfit tenefnihu ftv diverfnnn
tia, aut locus, ut quibufdam videtur, attribuit . cenfeletiene dete fetttrn,„ pet
r.__ venereUiiter
_________ fefei-_
Et numerus quidem in Conciliis, ubi multorum Eprrâdar dtcaar, «w tndegmetikmecdcfiefticiîeiter·
catholicorum affenfus, ideft , fcientia in particu- ctletm
------- igneret
'------- . Si
* «un» yawfew
‘— m η'ù, yaw in
laribus vel in divinis fu perveniens . Locus vero piUfdnn illit efiftelii cenfinentur, taure, & ce.
in maximis confideratur urbibus. R.urium nume­ /Min velle inctferinm , edverfm en , ypt «Um
rus, fcientia, & locus tum a fe, tum inter fe ftrvnre veleinm, fncienni ; tf cencthii fecrii , fu
differunt . Et numerus quidem a numero , vel ferfetne uafer rectfiend· , tenende, caffadNedc, eipluralitate, vel rationis fic veritatis pondere fn- <)M fepende fat, devindinm. StJ & e nnfatnperatur. Pluralitate, cum inter eque bonos fic dim , yam CetMiee Ecdefie Meit, en pe in
doâos pars a parte diffentit. Rationis fit verita­ (un» Nicennn cencilien fetrri neftri cenvnernnt,
tis pondere, ut Arimitsenfis numero famofe Sy­ y*t edhec, fient Ln fat, MhfnM fe feii evfi.
nodus a parvo Epifeoporum numéro calfata■ Idem Intienilm vrâmt, ptrviciêfignte difctdemm, £ M\
in numerofis ad individua. Itemque locorum ad M certc tenenter, in feSen GenetUieceritn, ûfef,
alia fit inter lie collationem perfpici licet . Sit MtSbraraSiMnan efendenm, yai dijfaientnt mhm

m

_ B7

REMENSE.
R E M E N S E.

1Jf

»· mtutiim. Nam à* heoteu Gelafiu, mfdem epifio- Kcmporot,
umtatit potentior veri.
caperat, de falate
[alate venient tnutaitj
let mu folum [anu caeumhiu m quihtffdam odver- tat
tai Qf
Ef umverfaltt
umverjalit mediana
medicina fanaret.
fanaret. Item differen-

CHWT>

m-

’ W *“"·

·&·** » «*» d»cü

am no

tiam inter regionalia , & plenaria concilia ollen· CH ms π

Met diverfit tfimmbu pn diverfyrum tmtfelatione dit hoc modo; Nobû, inquiens, /·/««* oft i» a*
**■
datet : Et hint forte adverfum me dicet : Ergt ce. μ portrait ahgna temeritate fenteniin, quod nolle
lumnùru Apofielicam fedrm in fauSti ejut poutifi- «· catbelice regionali conedio coepta, nullo plenario
cdhut, «· qteod maih fnferint, tf non tenenda decre­
terminata font, id aulem feearum eft jentantia vê­
verim. OUr tihi oefpondtho, quod de lege non ye- tit afferere, quod in gnbernatiane Domini Dei nojtn
daice fervenda eontradicenteheu fihi & dtcenttbui : & Salvatori/ Jeju Chrifti moverjoli/ ecclefia cmM*
"S' udmrfut promiffa Dei, Kefpendent Apo- jeqfione roboratum eft. Item differentiam oftendic
r«a« 4«c«'fiolut, Ahfit : Een qmdem fanHa , if mandatum inter authenticas fcripturas & regionalia & ple­
bmeum^ fed perfomi O naria concilia ; item inter priora & pofieûora
î“< Ti’i- tempe/tibut fuit congrua, qua propter tranfgrefitntt concilia: ftair, inquit, ntfciat fanftam jenpturam
pii·· ««riu pqfita efi , donec venerit femen , cui repromiferat catholicam tam veterat, quam nevi tegumenti cerDent, ordinata per angelot ia manu medmtont. Et tit fnii termini/ contineri, eamque emiubm poflerte
illat emfiolat fenSerum tj Apofiolttorum virorum 1B nias Epifceperum literii ita proponi, nt de ilia
diverfit temporibut pro dtverforum confolatiam, fic­
ornnmo dubitari, vol dijceptan non pqfft, atrune ve­
ui Gelafiut dicit, a fede Apofioltce datat, Ù* per rum, vet utrum reSum fit qutequid in ea jcriptum
eofdem Domini faoerdetet, qui tf Angele fecundum effe confiiterit* Epifceperum antem literal qua pefi
feriprieram appellantur, ordinata/ cum beato Gtlqfia confirmatum canonem vel fenptu funt, vel jeribenApofiolue viro venerabiliter fufdptendat dico , qua tur, & per [trmoaem farte japtentiorem cujuilibet
fuit temporibut cengruentet fuerunt, donec per facra ”· ea re pentiori/ O per aliorum Eptfcaporum gra­
comdia patre/ nofiri m unum couvcnteate/ , ficut viorem auBontatem, doSer moque prudentiam per
oqufdna Apoflolica fedit Pontifice i protefiantar, fug. Concilia lictre rtprihendi, fi quid forte in eit de­
Ïrente Jihimet JanSo fptritu, quoniam aliter cre- viatam efi, tf ipfe Concilia, qua per fiagnlat rendum ma efi, manfura/ ujque ta finem feculi le­ gientt vel provincial fiunt, plenariorum Conciliorum
get condiderunt. Et ficut dicit de lege Apefiolur: Si euSoritate, qua fiunt ex univerfo orbe Chrifiiano
enim effet, qua peffet vivificare, vere en lege effet Jim nUii ambagibnt cedere, ipfaque plenaria fape
jufiitia, ita, falva reverentia fedit Apefiolica, di­ pecore pefitrierHui emendari, cum aliquo experimen­
co , quia fi illa, qua in etfdem epifioht contineatur, to rerum aperitur, quod claufum erat, Et cogmjci­
O fuit temponbu/ congrua fuerunt , fubfequentibui C____
___ ___
___ _
ter quod
latebat
fine ullo typo facrilega fuperbm ,
temporibut , ita at in eit temporibut continentur , fine
tnfiala- cervice
f ulUt
“ f„:_
- j arrotantia, fim ulla con­
omnia Ef fimul cufiediri valerent ,
fervar i, ac
tentione livida juperbia, cum janfla humilitate, cum
teneri congruerent, patret nefiri catholici, doSique pace Catholica, cum Chrtfiiaua?
Pontificet ia confiliii facrit leget manjurat ujque in
Et item : Quapropter dlnd mum ifit confiderent,
jetuti finem »» conderent. Sujetpiendat igitur illa/
quod omnthut patet, fi aufiordat Cyprtant cenfequenepdiolai venerabiliter cum beatoGtlafio dico, tfcum da efi, mugit eam /equendam effe m unitate confer
hguntur, ficut tpje pracepit Gelafiut, Apoftolica il­ vende, quam in Ecclefia eenjattudim commutanda la pracedat jentontia , qua dicit: omnia probate ,
Si autem Concilium *jq/ attendimus huic effe unequod bonum ejt tenete . Et hac dico non ut in verfe Ecclefia pofieriui Concilium prapoucudum, iueit dicam quadam non effe bona, fed non per omnia fitt fe merrihrum effe gaudebat, & ut ft tn tohut
jacrit tanombut patrumque conciUii confoua . Sicut corpoeit compage retinenda ceteri imitarentur, jupiut
& ApoAolus dicit: Lex quidem bona tT janfta, & ammonebat.
mandatum fonSmn Ef jufiam Et bonum, jed intem­
Nam
concilia pofiertora prioribui apud pofierot
poribut jun. Item idem Hiocmarus fscrarum le- r
_r------- , _&____
_
rpart
_____
......................
proponamur,
aniverfim
dm,irfemper
optime
gum differentia loquens inter cetera fic dicit - Djarr
prapomtur
. Cypriauut emm jnuSa Ecclefia
7
.
.
. r
Quadam denique, ficut in cijdem epiflelii ab Apojto- Catholice
- ■ univerfitai
non fuit, fed in ejai untverfiIit tradita leguntur, vel ex legibut flomanit affum- tate permanfit, cujut radicem nunquam déférait, fed
ptn inveniuntur, ita plenariorum conciliorum audio- in cxjxi radice fotcundut , ut effet fecundior , ah
ritate firmata jervantur, & quadam ex bit in con- agricola celefii purgatu/ efi .
cilii/ immutata juerunt . Sed fit quaedam de his

que in regionalibus fuere flatuta conciliis, ple­
H«c de aliis Conciliis a Beato Auguftino
nariorum Conciliorum immutata auâoritate, vel
funt dida.
in poflerum irrefragabiliter confervenda tenen­
tur, ficut catholici Doâores, & ccclcfio magiCxterum de facra,& myllica Nicrna Synodo ,ficut
flri demonftrant, & partim ex eorum diâis iu­ fupra ex verbis Leonis & aliorum ofiendi, nihil
pra oftendi. Et pneter ea que de verbis Augu- unquam a quoquam vel Apoftolicc fedis Poon fi­
ftini in hoc opufculo potui, in libris de Baptif- ce, vel a plenario Concilio, minime autem a re­
mo dicit, primum quidem ofiendens differentiam gionali efi immutatum, quod non penitus fit ir­
inter epiftolare colloquium , quo i fia: epifiolx ritum. Sicut & Gclafius in decretis fuis dicit :
apoftolicorum, de quibus agitur, conditz funt , E Non, inquiens, ms latet in temptjtate perfecuttofit regionale ac plenarium concilium. Video, in. nii Ariana plurimo/ Pontifitet de tniltit pact redquit, quid adhuc a me poffit inquiri, videlicet, ut d/tn refp/ranlei , par certa/ provisant congregati/
rcjpondeam vertfimijibut illii retionibui, quibu/ vel
ante Agrippinam vel ipje C/prianui vel ilh , qui
oit m Ajrica conjenjerunt , vel fi jorte aliqui ex
tranfmartnit ferri/ longe difereti/, nullo quidemfive
plenario , five jaltem regionali concilio , fed epi.
fiolari colloquto commoti fimt, ut effe jaciendum pu­
tarent, quod tJ fi conjmtudo Ecclefia priftma wo»
baht^t, tf pojtee catholica orbii terrarum rebuftiffima firmitate confeujioui/ excludit, ut quod per dijputatiouet ejujmodt in aliquorum mente^ irrefere

jecum fratrdui Eccltfiai turfiatai compofuijje, ims
tamen nt illtut Syuodi Ntcunu quidquid da fide, Ef
communione catbohca diffimverat, numutarent, nec
nova qutmquem pro lapfu damnatione percellerent,
fad Mint decreti tanora fi rejipuiffet, judicare dentnatum, effctque confeqntnj nt nifi corrigeret, dam
nattoni prootldubio fubjoceret. Item hmc Hincmarus ad eundem. Aepetom tibi food dr ja/erti tenet
liir ad Januarumo dent beatu/ Aegufrinui : Omma
itoqne talia, qua nctpte janitoram fenpturarum an·
flort

119
CONCILIABULUM
160
AcrirMtiiNjcMriBta/MrtSaciseMciZiMApVceparanwAa-AMae «reodi leges Ecdefiafticentm Cswmm candid/-.—__
' * univerfalis
' ' 1 Eccle" ’
r«/, tf aibuc i» toto orbe torrorum in fuis rofti- ANNO
tMN*i«w«r, asc confuetudim
β quid ufque aliter quam il- cH*'*T‘
A* roborata font, fed iiwrjtrun Ibcorum divorfis Wsewlws cvMvaf,
It fiatutmt, profumitur, fine csmUatsoue caffatur.

Vectibus innumerabiliter variantur, itu ut vix, eut
omninq nunquam inveniri caufa poffint, quas i» ttt
confutatis bounces fecnti funt, nbt facultas tniuitur, fine ulla dubitatione refecanda exsftimo · Qjm
Verbo B-Anguflim quomodo placeant tibi tu videris :
exiguitati autem mea tutius tf falubrius vtdtlur
tun ili» facra fani concilia, iX unuiius fui nt
tuitirt vüutriut, iucuictrt, utuftfui, rrhffis fatris
ctutiliit, ille fuu ntiftinut rtfttuutu fuun iUu ,
fue tu rtjtcatu, tJ tsffttutu prupuuis ftffuutu, fuunian fiti tpfis tivtrfu ufitutuut ft uns ptQt^fffi m
unuitus fnvuutu, utfttt ftfututu. Opnttt igitur ,

can» fpsrituahbus funt fundata decretis, nibtl cui­
que audere conceditur, itu ut fi fuit iiverfum alifuit decernere velit , ft potius mmust, quam illa
corrumpat.

fauHus efi, in quo Abrabam viflor regum impio­
rum , ab e», qui etiam in facerdolii d? forma, be.
nedicitur.
Et idem beatus Leo Papa: SanUi illi tf venerabiles putres, qui i» urbe Nicuna, facrilego Ario
cum fua impietate damnato, manfuras ufqm ia β-

prafens autem fpiritu jam judicavi ut prafens eum,
P*i fic operatus eft, is iimw Dasrisi sajiri Jefu
Cbrtfti congregatis vobis tf aara fpritu, cum Virtu­
te Domim Jefu tradere bujufmods bominom Satana
is istrri/M· carni/. Et paulo fuperius : Ut tollatur
de media vqftrum qui bop opus fecit. UndcAmbro-

*'

Et hinc Moâus Leo ad Fnlcheriam Augnflamt Castra ftatuta, inquit, caaessae pa/crwrum, qua ante longigfma atatis annos ia urit M-

Que fi ut oportet a eundi» Pontificibus inte­
merata ferventur, per univerfas Ecclefiac tranÎuilla erit pax & firma concordia, nulle de menira bonorum diflenfiones, nulle de ordinationiinquit Innocentius ad Decentium Eugubinum >bus lites, nulle de privilegiis ambiguitates, nulla
Epifcopum, w, f«s fuut Dtniui fntrtnts bnft- erunt
------- de
J* alieni ulurpationc
f------ ’--------------certamina, 'fed* equo
fui, futt Ectltfia Knuuut cufttiit, u fuu nspriu- jure charitatis rationabilis morum, otficiorumque
cipiun utttptfft nn tuiiun tft, ut tun ptrrgriuis ordo (errabitur, & ille vere erit magnus , qui
uffrrtituiSus ftuttut, taput iuftitutiounu vittuutur fuerit totius ambitionis alienus.
•miittrt. ^fiit fit aultut futt Ecclffiu Btnuuu tuHsk de legum divinarum differentia , & que
ftttit, tf Dnuiui fuctrttits tpntrutftfui, demon- quibus anteferantur , breviter dida lufficiant .
ftrat Gelafius: Ceufitinus, inquiens, fitad uullut Nunc quibus earum Arnulphus facerdotio inarterjtu CSriftiuuus veraciter iguaret uuiufcujuffm Syuu· num defunâtis fit , expediendum eft ; prius de
ti iuftitutun, futtuuivtrfalistccl^fia freinât affeu· peccatorum generibus, deque ordine judiciario
fus, uullan nugis exequi feten pra ceteris aperte- paucis prcmüfis.
re quan prinan, f»u uuanquanque Syuetsau tf
Sunt igitur peccata in Deum, funt in homi­
fua auBeritate cuufimat, tf ceutiuuata neteratie- nem. Eorum autem peccatorum quedam funt oc­
ue cuftotit pre fue fcilicet priucipatu, quen ieatus culta , qundam manifefta.
Petrus Apeftolus vect perceptun, Bcclefiauibileniws
___ ,____________
Unde manifeftum eft ,
judicia
& judiciorum orfubfequeute tf teuuit fenper tf rettutt. Ecce babes C dinem juxta peccatorum diftribui qualitatem. Hinc
fetuudun legen tf Evaugeliun- pleuitutiutn teftiun feriptum
' '
“
eft: <«/
occulte peccat, occulte pceniteat:
tejiificmtiun it fequeuits iuceuvulfe ceuciliis, tf it dX ««’ publice, publice pmmteat.
m* ftudeuiis peregrinis affertteusbus, ApoftoJo et­
Hinc judiciarius ordo duplex: Unus de quo
iam precipiente : Deffriuis variis tf peregrinis ne- dicit Apoilolus: Si quis nominatur fornicator .· earn
lite adduci . Peregrinas auten eas ajfertiens idae nominationem inteiligi volens, ut dicit Auguftitnn Inneceutie iice, quia tx que fare ceucilia tu nus in libro de poenitentia, que fit in quemque ,
ecdefia catbelica celebrari ceperunt, illa qua fu» cum fententia ordine judiciario & cum integrita­
temport paruui viguerunt, in quantun ex cis facra te profertur. Noluit enim hominem ab homine
tencilia affumenda viderunt, ab ufu Eccltfiaftice ef­ judicari ex arbitrio fufpicionis, vel etiam extra­
finxerunt , ufjueque nuper a te quantun ex te eft , ordinario ufurpato judicio , fed potius ex lege
rtcrudefcere cceperunt, ut ad ea, qua afpiras liben­ Dei fecundum ordinem ecclefie, five ultro conter tranfire pojfn in affellun cordis licenter, tf a feffum, five accufatum, atque conviâum . Nam
nullo coerceri vel judicari valeas regulariter . Sei fi nominatio fufficit, multi damnandi funt inno­
nan fentiunt fecum, neque tibi confentiunt Deflores centes: quia fxpe falfo in quemquam'crimen no­
& nagiftri Ecdefia . Hec quidem Hincmarus .D minatur.
Porro Nicena Synodus quem locum obtineat in
Qui ordo judiciarius qualiter exequi debeat ,
divinis legibus, quibufve nitatur tcllibus, brevi­ beatus Gregorius in commonitorio ad Joannem
ter audi; illa, inquit , Nicanorum canonum per defeniorem euntem in Hifpanias dicit: videlicet
fanftnm vere Spintum ordinata conditio nulla un­ ut alii fint accuis tores, & alii telles, deiude cau­
quam eft parte jolubilis, nulla fibmet de multiplica­ larum qualitas, & ut praefente accufato lub ju­
tione congregationis fynotalia concilia blandiantur , rejurando dicatur teftimonium feriptis alligatum,
neque trecentis illis decem atque ofbo epifcopis quan- & accufatus refpondcndi, & defendendi fe locum
tumhbet copiofior numerui- facerdotum vel compara­ habeat, & examinatio perfonarum accufantiuin ,
re fe audeat, vel praferre : catti tanto divinitus pri­ ac teftificantiutn regulariter fiat. Quem judiciarii
vilegio Nicana fit Synodus confccrata, nt five per ordmis modum etiam Dominus innuit , cum in
pauciores, five per plurei ecclefiaftica judicia cele­ refulcitatione puelle in domo jacentis tnortuc ,
brentur, omni penitus aufloritate fit vacuum quid­ ac fi in revelatione non omnibus caule note ,
quid ab silorum fuerit conftitutwu itverfum . Do quofdam difcipulorum fuorum teftes, fed & pa­
cujus privilegio ff beatus Ambrqfias dicit; Non bu- trem,r fle matrem
............ puelle
........ ............
................
fecum ...........
adhibuit.
Alter
mana induftna, non compofitioue aliqua trecenti dr-Evcro judiciarii ordinis modus eft eorum, que non
cem tf 0Λ0 epifeopi ai concilium convenerunt , fad fub paucorum notitia, quafi adhuc in cubiculo
ut t u numero eorum per fignum fua paffioms tf contpâa, ut patrata credantur, teftibus indigent ;
nominis Dominus Jefas fuo probaret fe adeffe conci- fedquafi jam extra portam civitatis multa turba
lio. Crux in trecentis, Jefu nomen in decem tfoflo comitante datus, ad multorum cognitionem de­
•ft facerdotibus.
lata efle nokuntur . De quo judiciarii ordinia
Et mibi, inqnit, Hilatius, ipfe ille numerus bit modo dicit Apoftolus. Ege quidem abfens carpere,

; fins

«ta

161

REMENSE.
cognito opere peUenJim pe< cantem fuifle de A dicit: Ptccmttno
fraternitatis dicit ·* Onouu ηήο trioom tjnt

M. In qua re neque teftibus opus eft , netergtvemtioue aliqua poterat regi crimen .
_ _ patratore autem manifeftorum ctfi ad judi­
cium adduci non poteft , Bomfacius Papa ;ad
VII, provincias decernens dicit de Maximo ,
qui (.«ventus etiam devitabat, A adefie mini­
me volebat . Ataftu, inquit , debitor , yaad ite
jedioieeo nacras febttffitpt , foneadmodext et ob~
fbivotnr, fti tfi ienotmt fxorit. Sed aftuta ca­
villatio eorum , quj verfutias agendi credunt
efle eoofilia, nunquam innocenti· nomen acci­
piet . Confitetur enim de omnibus quifquis fe
fabterfiigere
judicium dilationibus .putat . Nihil
w

χάχ

froinno nfate od otoltfie oortt.
corrifimdxno tf commontndxm, monitofot m m- ANNO
~
dientno babtndxnr ficni
beretkxnt 4X paMraaaav : CHRISTt
& Synodus Africana » pottfintt principii coorcndem,
& Λ Eccltfie mpellmdnno : & tu -dicis , Aroul-

»

phum incendia, fedittones, traditiones , flagitia ,
captivitates, fuorumque direptiones exercentem ,
inorum regum interitus molientem , patriam hoftibus prodentem, divina bumanaque jura conte­
mnentem nec communione debuifie privari , nec
poteftate principia abjici fine epifcopi Romani
jufTiooe, cum Apoftolus dicat : g>ra princcpt non
fint confie glocbxm portet, fied ed vindtffant molefioBonunt Inedrer vtro boxoreoo. Favete omnes qui

regibus veftris fidem promififtis , promiflamque
enim imerefl utrum in potienti examine omnia, B fervare vultis, qui cicnim vobis commiflum &
qtuè difta funt, comprobentur, cum ipfa quoque ' populum nec tradidiftis, nec tradere difponitis »
pro confeflsone procurata totiens conftet abfen- vos, inquam , qui tantorum feelerum fafta perhortia. Qpod fi adefie neglexerit, dilationem len­ refeitis, favete his qui obediunt Deo jubenti .*
tenti· de abfentia non lucretur. Sic A Crlefti- Ffccaatrav d* eccltfiom «m sAmdirerm ^alradam
nus de Daniele Galliarum quondam Epsicopo ju­ fint ttbnitxm, êX pxblkenxxo. Qjii iterum dicit :
dicavit. Et quia nemo pnepoftere, vel praepropere Ve vebii, ficribe & Pbnrifiei , yai tronfitredintini
fcilicet non commonitus neque conventuseft, ju­ auadahuN Dti, ta troditionono verront fLuxotis .
dicandus de conventione hujufinodi patratoris ma- Iterum oro & deprecor favete his qui principi
niÎeftotum criminum lex dicit: ftraaaywr tribxi Apoftolorum obtemperant dicenti : Opertet Deo
exfborilotibet jedioio ceewntet, vtl triber odiffit ed obedirt megit press ieavieiier .* & Apoftolo con­
jxdxttm feorii pnvototm, eet no pro omibei per· cinnanti; Si yen vobit onxneiowt prêter quod ec-

Έ

tetptorio, idtfi, feed raa/awv exti^gei/, feerit tvor· cepiftii, itm Anetini de celo, onntbento fit. λ
oetxf, tf pr^fteiioeo fixn eped tent jxdtctnt, oqno propheta his contonat: Fλ, inquit, hit j«i dienn»
oi daumctoixm
txbibort nolnorit, edvorfxo texi bonnm melone, & molem bonem. Et ne quis nos
q»ofi in contemettm jediteri poteft. fyininto arcCin
"..............
invidiam adducat , quafi" privilegi
“ jiis Roman·
[ieronymum dicen­
ntreSeri ptr. nppoUotimrm negette poffxxt, qnoiifi
ecdefix derogantes, audiat Hieronyi
in fnteeoeattnjxoritjndkeinr. Et hanc fententiam tem.* Si onfteriloj qxxrtlnr, orbit mejor eft orbe .

de tribus auftorilatibus conventis ex evangeltca Qpod fi peribna major presbytero queritur, ille
virtute Ccleftinus ad Neftorium feribens de Epbe- facerdos magnus Leo Papa accedat.* Noto tenetnr,
fina Synodo de eodem decernens, A beatus Gre­ inquit, Petri pritnlegixm, ebi ara ex ejxi eqnitete
gorius ad Joannem feribens comprobat.
fertur jndioixm. Sed efto, in non judicatis no­
De peremptorio autem feripto Africanum con­ vum & equitate Petri ponatur judicium, indeque
cilium monftrat de Creiconio, ut fi conventus ad Sedem Apoftolicam tanquam ad divinum po­
refipifeere dctreftaverit, fuo contemptu A contu­ natur oraculum. At quid judicata, fi judicanda
macia faciente auftoritate judiciaria protinus ex­ exinde non informantur, aut quomodo manfuras
cludatur. Et idem concilium de faccrdotibus qui in «ternum leges trecenti decem & ofto patre·
confpirant, A fuis plebibus incubant, A ad con­ conflituerunt, b horum conflituta ad unius libi­
cilium venire detreftant, fisa forte ne prodantur tum permutantur, aut perimuntur? Apiarius pre­
flagitia metuentes boc ftatuit, ut non tantum sbyter
_____________________
ab Afris damnatus_____________________
, a Romanis communioDascefes non retineant, verum etiam de propriaDni reftitutus eft. Scribunt Africani Epifcopi C«·
Ecclefia, que illis male faverit, omnimodo ad- *leftino “
* *
' ~
Pape, contre Nuenom Symdem
fefibem
vi­
nitendum, ut etiam auftoritate publica rejician­ deri. Ajunt calumniatores noftri fummum facertur, atque ab ipfic principalibus cathedris remo­ dotem Amulpbum a fummo facerdote Romano
veantur, A etiam propriis publica careant aufto­ debuiffe tantum dijudicari. Ait beatus Auguftinus.*
ritate ut rebelles.
Si Cecilione/ Mint Afirite primnttm ejnt occnfoto·
Animadvertit prudentia facerdotalis Arnulphi rei, fttod i» vttt non potneneott pofit rxrito cmpeccata non inter occulta , fed inter manifefta vincent λ fiocrornm prodtferibni voleminet» ordine·
computari : Eptfcopos quoque Galliarum novas tem, vel ipfixmproditoremfmffe, «tum pofit mort tmfine
leges in Arnuipbum non coodidifie, fed legum retredlettone ft ti onetberne iifitm, Licuit ergo
conditarum diligentes oxeeutores fuifle ; A quia epifeopis Galliarum viventi Arnnlpbo confeflb ,
legibus parere noluerit, lege peremptoria, ideft , & convifto, ut ethnico A publicano dixifle ana­
epifeoporum totius Gallic literis conventus , fuo thema ; licuit, inquam, fequi Evangelium, Apofto»
contemptu A contumacia faciente, auftoritate ju­ los, propbetas, facra concilia, vivorum Apoflodiciaria a fua ecclefia exclu fus fit; A ut vox ejus lorum decreta, ab bis quatuor non difeordantia
audiri nonpoflit, contemptus A contumacia unius E femper in ufi> habita, fetnper habenda: Si ocnlxt
anni efficit.
. Chriftus,
—
rue/, inquit
ficendolizet It, orne eum ,
Neque varo objici poteft, aut eum extra fuam & projici nbe tr. Et Apoftolus: Cordo creditor nd
provinciam evocatum quafi ad externa concilia , jnftkiain &c. Et item.* Si nofimetepfioe jediceremeii,
quo teftes producere difficile fibi fuerit , cum non ehqne jndicoremnr. Et Synodiis Niccna .* Si
obfides A facramanta oblata fibi abunde fuerint, qui Jme exomineiione promoti fient prêtbyteri , ont
aut extra provinciam dijudicatum ab bis, qui ejus epifcopi vel cxm dificntereuter , tonftffi font qned
*CMtt>«c·, caufam ignorarent. * Sed neque primati Romano peccovertint, vel fi nb oliit evmcontxr, dX confitm·
XZ P«Wm i«»i«*ri*m illatam, cum per xvm. menfes literis tibi contre cenonem bominei commoti monet eit
r«t ο»· *·» ffi' legitis commonitus refpoodcre noluerit : Non impofxermt, tolet conon non fnfeipit, ftd objicit .
.T enim ejus Cientium aut difllmulatio vel nova Hoc enim quod irreprebenfibile eft defeodic
conftitutio jam coaft itu tis pre judicat legibus. Sed catholica ecclefia. Coûfeiïus etfer Aroulphus eft
0 improborum hominum aftuta cavillatio ! Deus fua fpoote fe contra fuam profefiioocm, A fubCratti. Genornl. Tom. XIX.
L
feri-

f

———ummeeÿ

ι«3

CONCILIABULUM

u4

fcripiionem fait regibus faAam vemffie: Coofeffus A epifeopus icdisApoftolic· vicariat, fient fa ipfin^ - ,
_____ eft ea, qu· fui novere confeffores, & hoc poft {edit inventeur fcriotis, prefedit, docente Antio* anno
anno
iadultam tibi vitam, membra fupplicia ; poftquam ebena régula, po/aAne eft concilium, nbi ôwrMtSw—/if —, AatiAfr .· anftA înw·*
**'*
CHXsn importun» fibi anathema ab epifeopis, ne quid
falfi de fe proferret, dijudicavit iemetipium , ut
Judas, ut Achat,- ut Acbitofel i crimina io li­ fedis auftoritateformatos, & continua moderatio­
bellum retulit, ut Potamus Bracbarenfia Eecle- ne firmatos, bis in anno omnibus femel epifeo*
fias Epifeopus, dt boc juxta fedis Apoftolica tra­ pis congregatis provincia celebrari, dt in eie preditionem , juxtaque fai fadi qualitatem » Scribit cipiuntur Ungula, qua forteffe emerferint, corri­
Zotitnus Papa Aurelio A provinciis feptem inter gi, quatenus, ut dicit Gregorins ,
prattrite
torrigemur, & regulem future fufapient.
alia dicens.
iMxrnt dettoem in Taxnncnfi concilii gravifimeAfr illud (inquit prefata Synodus plurimorum
rum epifeeporum fenteutih pre calumniatore dawea
Metropolitanorum cum fuffiraganeis fetis, cuiprssSxr, rem Bhecii inneccatii tpi/tfft vitam fulfil ed- fedit Ccfanus ) fretrei nlienum oh ettlefio utilita­
fe&ionibut appetiffrt, pefi vero indebite ei eedrw te cnfuimui , ut fctrelh qmcunque fuh onbaatio·
Frecsr/e, qui inter tattnt in Synode datmuhoni e/»/B ·· vel dieconetui , vel prtibytern , fea epffcopoaffeaferat, facerdotium caufecitet efl, a yw tp/r vi- tut mortali crimine dixerint fe effe pollutoi , « fufa fee confeiui , datu literie i» abdicationem fai
jponte fubmovit. Et Joannes Papa de contume-

liofo quodam epifeopo ad univerfos epifeoposper
Gallias conftitutos fcribit: prodi Arat, ioquiens ,

pradifiit ordinationibui Jubtiovendot, reot fciltcet
tueri tonfeffum, vel mendaeio falfitatit. Plequo nim
abfoivi peteff it qui in feipfo dixerit umrtit teufmu,
qua difta in eltum puniretur : tum emnii qui fibi
fuerit mertii taufa , major homicida fit, Domino
dicente in Evangelio : ex verht tail jufifieabe·
rit, (P ex verbu tuit tondemnaherit.
Et item.- fix ere tuo te judice. Et David pro­

COntumeliofum epifeopum, at habeat pernitendi itera­
tiem petiterium dare vohi cenfemai, ubi errorem
faum evidenter allegent fub dis pnejfrraftrr, & Confait. Et S. Gregorius ad Joannem prime Juftiniana Archiepifcopum ; Dtlefhffimui, inquit, /a- pbeta ad eum etiam qui mendaciter fe ait intertor prafentium Ntmefion ed eet ventent indicavit , ieciffc Saul Cbriftum Domini : Sanguit tuar fuper
Ær»r dr gefiorum exemplaria, qua A«c detulit, con­ caput tuum: et enim tuum locutum efl adverjum
tinebant, Paulum Diadina civitath epifeopum : & te. Et S.Gregorius ad Maximum Solitanum Epi­
poft pauca: etiam libellum, ie f·» rs, dt quibat feopum
Icopum de Andrea dixit .*; quia
f eie flagitari
fiagiten< judicium
ji
xra
ciccufatut fuerat , vera effe confejfut eft , ohuhjje q
ipfe jjudicavit.
Si
_ debet de caufa,
f . quam
,
'
“i enim Ar£*<4 de re fententia epifcopali, ille depofito, fe ejut nulphus,
‘ ‘
ut tunc dixerunt “Epifcopi, de fe verum
loco cant fraternitatii veftra tonfenfu effe epifeopum conteffus fait, quod pro reatibus fais ab officio ,
ordinatum. De moderatione autem , ac temperan­ & minifterio pontificali fe reddidit alienum, cri-

.

tia hujufmodi hbelii Leo ad univerlos epifeopos
per Campaniam , & Samnium , ac Picenum , ccteraique provincias fcribit , dicens: Magna indi­

minofus; ti falfam, tanquam falfas contra femetipfum teftis abjiciendus fuit : quoniam cum non
liceat dicere contra proximum falfam teftimognatione commoveor, & multo dolore contrfior, quod nium, Domino dicente in Decalogo, quod &in
qnojdim sx vobu temperi effe Apoftolica tredtlteeu Evangelio comprobat : aaa lequerii contre proxi­
oblitot, & fludio errem interitoi.
mum falfam teflimonium, multo minus contra fe»
Et poll aliquanta, de pcenitrntia, que a fide­ metipfum. Et fieri Canones, & jam publicat le­
libus poilulatur : net dt fingulorum peccatorum gr­ ges ad accufationem majoris natu neque ad teuere libello {triple proftffie publicetur confctenti a pec- ftificationem contra eum criminofos admittunt ,
cetorum, {afficiat folii fecerdotibui tuditeri confefmulto minus ad gradum Ecclefiafticum accedere,
fiont fterete. Quemvis enim plenitudo fidei videatur vel in gradu Ecclefiaftico manere permittunt .
effe leudebiht, yx« propter Dei timorem epud bomt- pSicut Zofimus de Lazaro, qui inTauriocnfi con­
nei erubeftert non veretur, tamen quin non omnium cilio graviffimorum Epifcoporum fententia pro
bujufmodi funt peccatu, ut te qui potnitentiem pef- calumniatore damnatus eft, fcribit. Unde, ficut
cunt, non timeant publicari, removeatur improbe* Leo dicit ad Rufticum, hujufmodi lapfit ad pro­
hin ton/uetndo, ne multi e pant tent te remediis ar­
ceantur , dum eut nube[cunt, eut metuunt immicit
luti jue fefle reftreri , qutbui peffint legum tonfttiutiom percelli.

merendam mifericerdiam Dei, privata efl expetenda
fcctffio, ubi tllu fetiifa&io, fi fmrit digfia, fit et­
iam fruffuofa.

Toletana porro concilia pro regum robore pro­
prias leges condentia Arnulpbum fpoliari proprio
honore confeffum vel conviftnm fine mora juflerunt, eumque ufque in diem mortis fua fine commu­
nione in perpetua ergaftulo retruferunt. Caleftinus autem Papa eundem totiens jufte damnatum
fruftra in examen dedu&um demonftrat, (ciens ,
ut ait Profper contra Caffianum, Asanutr/ «m
uet forteffe pro molente fue petierit, ut eb Epifto- gfiuwn judicii, fed folum fententia remedium effe
potui honore debeet voture, eo petitionem fer ipfo den­ prafiaadam : ideoque Caleftinum quafi non difte , comedendum efl. Quod ti ex fententia Gregorii cuffi negotii audientiam poftulantem, totius Ita­
epifeopus corpore languens dato libello fucceffo- lia finibus jirflit extrudi, adeo & pnedeceffcrum
rem accipere poteft, quatnam invidia eft, fi Ar- fuorum ftatuta, dt decreta Synodalia inviolabili­
nulpus in anima Deo & Ecclefia defundus, da­ ter fervare cenfebat, ut quod femel meruerat ab»
to libello fucccfforem ex Synodi fententia acce­ fcidi, nequaquam admitteret retraftari. Mooftrapit ? Sed forte, inquies, felfa de fedicit. Decer­ tum eft, ut arbitror, nullam Romano Pontifici
nit Africanum concilium de illo epifeopo, qui fe jure fiiftam videri poffe injuriam, nec fine Ro­
Donatiftis communicate mentitus eft, ut epifeo- manorum Pontificum auâoritate Arnulpbum da­
patum amittat, cjufqueprofeflioni, & fubferiptio- mnatum, nec fuas legibus vires recipere debuiffe:
ni credi debere judicatum eft fecundum fenten­ De quibus omnibus in Remenfi concilio plenius
tiam Synodi, cui fandus Cafsrius ArciatenCs expofuimut'
Prior

Et beatus Gregorius, ficut in ejus epiftolis
multotiens invenitur, quia etiam pro infirmitate
corporis, dato libello ab epifcopaiu fe valeat epi­
feopus, fi voluerit, removere, & in loco ejus alius
lubrogari, demonftrat, ut de pluribus unum po­
namus de Joanne Arcbiepiicopo : Si, inquit ad
Anatholium diaconem, idem rtverendiffimut Jten­

R. E Μ

E: N S

Idi

E.

Pî îor vero pari Arnulphi taufam defenden-,A Erud<io antiftiti fatisfadum efle arbitror :
», —~tiutr per feipfam infirma cil, fcilicet quod Re- nulfum jure videri damnatum, legibus E v ange- anno
ANNO ges Arnulpbo peccatorum inorum veniam attri- horum, Apoftolorum, Prophetarum , Sacrorum < HRJâ*TI
CI»h$T> ^uer*n* »
quod poft nihil non veniabile com- Conciliorum, Decretorum quoque Romana ec- ** ‘
tniierit : facerdotibus quippe animarum pontifi­ clefix premium, viris doftiflimis, atque eloquencium , non regibus commi (Tum eftNeque vero tiftimis coniona: his fetuientibus, atque atteftanipfi» pontificibus ligandi & folvendi poteftas ad tibus. At nunc te convenio , meaque tibi feria
plac tum commifla ell : quem enim in peccatis fuggero, magne Dei facerdos, ego parvus meri­
mortuum Chritlus ad vitam er git, facerdos abfol- tis non loco facerdot : ego ille muùie j-#atui * * ·'■ »··'·
vit i flt quem proprius reatus implicat , facerdos terni iSf alte, dum phiiolophorum inventa perligat. Oftendit Chriftus hoc in Lazaro refufei- fequor, dum gentes indifciplinatas fugio, & non
tato, oftcndit Petrus in Simone Mago damna­ evado. Ego, inquam , qui magna ut bis Remo­
to. Jam vero alter clamantibus clamat Prophe­ rum prodite, captivi, & fpoliati populi pars non
ta .* Marti/radear mi'«mi,
n»a avenua/ar , tf parva fui , ad te quali ad tutiiTimum confugio
vivificabant animat, yas
vivunt · Quod Gre­ portum . Ergo fluduanti falutarem porrige magorius exponens ait.* Sape in ligandit, ac folvtn- Bnurn, felium alleva, paria fi fors dederit, repeniit fubditu pafior ful\poluntatti motui, aes Mirat furum. Nam & Amalccites recreatus Dux David
cm/mmv saerrZa fequitur. Unde fit, «r ,Λ/b Uc
fadus eft. Non aurum polcitnus, non prxd ia re­
Xtgasdi & folvendi poteflate fe privet, f mi iaac pre quirimus , fola charitas eft , quam interceptam
feu voiuntatibut tf aea are fubjofforum mortbur repofeimus. Edax livor , cupiditas exea finiftroexercet. Unde refte per Prophetam dicitui : Mor­ rum ore difleminaverunt me alterius invafitfe fe­
tificabant aaiaws, ut fuperius . Non monentem dem, meoinftioflu pa ft orem captum , accufatum,
quippe mortificat, qui juftutn damnat, & non dejedum, quod ita non elle lacerdotalis dignitas
vifturum mortificare nititur, qui reum fuppliuo Gallic teftis eft, telles reges & proceres. Neque
ablolvere conatur. Ac fspe agitur, ut vel dam­ vero me' importunum injecifTc huic offkio quifnet immeritos, vel alios ipfe ligatos folvat . Et quam probare poteft. Noverunt hoc, qui me inJuftiniani Catholici Imperatoris lex , quam pro­ kio, iuper hac re plurimum elaboraverunt; no­
bat & fervat Ecclefia Catholica , capitulo 441. verunt tranes & coeptfcopi met, quipoft Arnulfi
decrevit, a/ arave epfeoput, nema preibyler entem Cdcjcdtoncm fub dtv.ni nominis atteftatione hoc
manicet altqmm, aa/ryaMV «aa/a probetur , propter officium me lufcixre coegerunt. Cur ita fadutn
faMV Ecclefiafiici cent tut dec fieri jutent.
fit, fi forte requiras, nefeire me fateor; fateor ,
Si quis autem adverfus et excommunicave- inquam, me ncfciie cur egenus ficcxul, nec ge­
sit aliquem, ille quidem qui excommunicatur eft, nere, nec div tiis adjutus , multis locupletibus ,
majoris facerdotis audoritate ad gratiam fande & nobilitate paientum confpicuis prnlatus fit ,
communionis redeat. Is autetn qui legitime non nifi quod tui eft muneris , bone Jefu , qui de
excommunicavit , in tanttirn a iacra commu­ ftercere erigit pauperem, ut ftdtat cum principibut,
nione abftineat Epifcopus , quantum maj iri fa- tS folium gloria lentat. Tu omnium horum da­
ccrdoti vifutn fuerit , ut id quod injufte fe­ tor & diilributor, tu pacis, & charitatis auftor ,
cit , ipfe jufte patiatur . Et hinc Sandus Gie- tu icis me Germaniam & Belgicam femper ho­
gorius ad Joannetn epifcopiun injufte excom­ noraire ut dominam , coluifte ut matrem , pro
municantem inter cetera fcripfit dicens: Caffatu earum adverfis palluifle, pro fecundis Ictam men­
priai atque ad nihilum redafiu pradtUa fententia tem tuliflc: & nunc quidem a te dulces alTeftus,
lue decretu , eu beati tetri Apofielorum principii quot perdidi, repofeo, tuumque anti ftitem Vtl leleu flari t tie decerntmut in triante dierum fpetto fe- 'raum gratix indebite amifte reconciliatorem fieri
crete communione privatum , ab omnipotente Det oro, mecque interpretem innocentis coram prenofiro tenti exceffiet ventem cum femme parui len­ fultbus , coram rege fuo , coi favendo tempore
ite, m leery mu exorere . Quod β bene fententiam Regis HLotharii gladiis hoftium addiftut fum .
mfirem te cogneverimut tmplefie, remtfjiui ses tan­ Et nunc quidem mala pro bonis retribuuntur
tum injuflitiem , fed iff cent umectam fréterait et 11 nobis ab bis, quos pacis amatores , innocentium
lu» cognofcet, juvante demine, fevertut puniendum. prote&ores exiftimabamus. Preffa jacet tyranni­
Et item alibi : Quod fi centre bac, qua fiaaimut, de omnis Ecclefia Gallorum ; atqui non a Gal­
quolibet tempore, qualibet eccafione , vel fubreptiene lis , fed ab his fperabatur falus . Sed una falus
ventre tentevent, fuere te communione privatum , hominum , o Chrifte , tu es . Ipfe Roma om­
sec eem re, excepte vita ultime tempore , nifi cum nium Ecclefiarum haftenui habita mater bonis
cenceffa Hemoni pontificii decernimai jufione recipere. maledicere, malis benedicere fertur , abutens li­
Hac enim confona fenfin petribut diffinitione fauci- gandi , fle folvendi poteftate a te accepta : cum
mut, ni qui fécrit nefeit obedtre canouibur, nec fe- apud te non lententia facerdotum , fed reorum
crie admtntfirare, sec communionem capere fit dignut vita queratur, nec poffit hominis efte , impium
altanbut. Sfultc ergo Arnulfus a regibus pecca- E juftificare, juftumque damnare.
torum abfolutionem accepi fle putatur , cum Epi­
Hrc funt , dulciffime frater , que rhetorum
feopis tanto fui periculoconceftum efte videatur. nugis complexus fum , amicitiarum, pariendx io~
Illud quoque irrifione potius dignum , quam ad­ ciecatis, retinende benevolenti· caufa , infuper
miratione, quod poft, eum nihil non veniabile vobis fle veftris me, mèaque impenfurus. Perio­
cotnmififfe edicunt . Cum enim feriptum fit : de veftrum eX|peâ«k> judicium , cum in his ,
Verba fecerdotir aut vera , aut facrilega , quo­ tum in Remeofi concilio a me utrumque inter­
nam modo purgandus eft , qui os tuum po- pretato. In quo· opere res genufque dicendi doftea perjurio polluit , qui facrofanfta privilegio âia auribus fi placuerint . eiit mihi tutiflima
profanavit, ea nimirum dextera, quam tot per­ merces id cftecifle, quod utmmis viris potuerit
juriis addidam, tot fceleribus implicitam a fa- placuiffc.
crofandis fit my ft icis nunquam retraxit, quam im­
piis, & damnatis a fe & totius Galli· epifeopis
cum facra Buchariftia ofculandam prxbens non
erubuit.
CS*

Casci/. General. Tom. X1X.

L x

GER-

>47
ANNO
CHRISTI

CONCILIABULUM

REMENSE.

xdS

Aferri pomt . Legalis ideo illata Don eft, qnfe___
Gregorius dicit :
ANNO
Seetentie fiet feripte predete, nec neutre feetem CHUSTt
S/guiua Arcbiepifcepe Stnenenfi.
itie bebere meretur. Legibua inferri non poteft , ***'
Iquia Magnus Leo Papa dicte ; Nee tenetur fetri
OPortuerat quidem prudentiam veflram calli- ,
donim hominum vertuiias eviuffe, fle vo- i
cem Domini audire dicentis; Si dixerint vebtt , iis,
I
ut fecerdotiom, quod ubique unum eft, fic­
m' Sic Cbrtfim , eet ten illic , unlite fefteri . ut Ecclefia Catholica una eft, ita uni fubjici vi­
Rom* dicitur effe, qui ea , que damnatis, ju- detur, ut flt pecunia, gratia, metu, vel igno­
fliheet, fle quz jufta putatis, damnet ; fit nos di­ rantia corrupto nemo fecerdo* effe poflfit , nifi
cimus , quod Dei tantum eft , fit non hominis quem fibi hc virtute* commendarim. Sit lex
ea, quz videntur jufta, damnare , L.
,_ ____
flt que
mala R communis Ecclefic catholicas evangelium, Apo^itni... ,eft
·Λ , ~
°ftoii, Propheta, canone* fpiritu Dti cooftituti ,
putantur, juiLficate. Dem, inquit Apoliolus
}*ftifi<et, yvi/ eft,
nudemnet ? confequilur flt totius mundi reverentia confecrati , decreta
crRo fi Deus condemnat , ut non fit qui juftifi. Sedi* Apoftolice ab hi* noo dUconiantia; flt qui
cet. Deus dicit : Si petcêvtrit »· te freter tum , per contemptum ab his deviaverit, per h*c judi­
vnde , & cerripe cum. i. t. d. 1- $. & reliquas cetur , per haec abjiciatur . Porro haec fervanti ,
ufque , ut etbmcm , Ü pui>linnui. Quomodo ergo fit pro viribus exequenti , fit pax continua , flt
noftn rmuli dicunt , quod m Amulfi dcjeâione continuo iempiterna. Vos bene valere optamus,
Romani epifeopi judicium expeftandum fuit ? Pote- xxccv. Iterum valete flt a facrofeu&is, fit my ft ί­
runtne docere Romani epifeopi judicium Dei judicio α* fufpcnderc vos nolite. Qui enim accufatus ante
majus effe’ Sed primus Romanorum Epiicopus, judicem tacet, confitetur; fit qui judice judicante
immo i piorum Apoftolorum princeps clamat : Oper· poenae fe addicit , confitetur. Confeflio autem fit
ttt obedirt Dee mugii quem beminibm ; clamat fle aut laiuti*, aut perditionis caul* Tahiti*, cum qui*
ipfe orbis terrarum magifter Paulus. Si fuit ve C confitetur de fe vera; perditionis, cum falfe de
fe confingit, vd in le patitur confingi. T acere
bu emeuncievtrit, prêter feed eccepiflij , ttinm A»·
gtlm de czto, «mi berne fit. Num quia Marcellinus ergo ante judicem, confiteri eft; confiteri porro
papa Jovi thura incendit, ideo cunâis Epifeopi* falfe dc mortalia crimina homicide eft ; quia om­
tbunfièandnm fuit ? Conftanter dico , quod fi ipfe nis , qui fibi mortis caufe fuerit , major homici­
Romanus Epifeopus in fratrem peccaverit , fz· da eft, fit Dominus dicit: Ex ere tee te judice ,
piufque admonitus Ecclefiam non audierit, hic , Repellenda igitur falfa accufatio, fle contemnen­
innuam , Romanus epifeopus precepto Dei eft da illégale judicatio, ne dum volumus videri inhabendus ficut ethnicus fle publicanus . Quanto pocentcs coram Ecclefia, efficiamur nocentes.
enim gradus altior , tanto ruina gravior eft .
Quod fi proptetea fua concione nos indigno* duHUGO REX
cit, quia contra evangelium fcnlieodi nullus noflrum confentit, non ideo aconcione Chriftinos
A ? Æ JoANNI.
feparare poterit; cum etiam presbyter nifi con
feffus sut convi&us ab officio removeri non de­
Eititudini veflrr ego & Epifeopi mei per T.
beat , przlcnim cum Apoftolus dicat : f«rii nat
Archidiaconum Remenfi* Ecclefic fcripta di.
ftp erabit e cberitate Cbrtfii t Et iterum ; Certet
neximus, in quibus Arnulplu rationes vobis ex.
fum enim, feed etfue meri, nefxe vite dic. Et planavimus; fed boc nunc obfecrando fuperaddiquenam major feparatio quam a Filii Der cor­ mus, ut tnihi, metique jufta decernatis, nec dupore , At fanguine, qui quo idte pro ooftra im­ bia pro certis recipiatis. Nihil nos contra Apomolatur falute, quemlibet fidelium removere ? flolatum veftnim egiffe feunus. quod fi abfentiQuod fi hic, qui vitam ademit corporalem , vel bus non fatis creditis, pnrfentes de prafentibu*
fib< , vel alteri homicida eft hic ; qui fibi vel alteri vera cognofcne* Gratianopolis civitas in fine Ita.
vitam adimit frmpiternam , quo nomine appel­ line, & Galliae pofita efl , ad quam Romani Pon­
landus eft. Neque vero Gregorii lententia in po­ tifices Francorum regibus occurrere foliti fuerunt.
pulum relata in epifeopos referri poteft : Sive , E Hoc fi vobis placet, iterare poffibde eft. At fi
inquit , jnfie, five injufte ebhgtf pefter, fenlentt» nos, & noftra invifere Ubet, fummo cum hono­
pe^ii gregi timende eft·. Non enim epifeopi grex re defcendentem de alpibus excipiemus , ac re­
dicitur, fed populus ; quantum namque vita palloris deuntem debitis obfequiis profequemur, Hoc ex
diftat a grege, tantum vita palloris diftare debet a integro afteftu dicimus, ut inteiligatis, & cognoplebe. Non igitur a facra concione quafi criminofi fcatis nos fit noftros veflra nolle declinare judi­
confeffi , vel convifti fulpendi debuiftis , neque cia . Petimus itaque, ut Archidiaconi legationem
vero velut rebellis , ac refuga , qui lacrolanfta benigne fulcipiatis, ut dutn quod petit, obtinue­
concilia nunquam devitaftis , maxime cum aflus rit, nos tn fuo adventu efficiat latos, & in veflt confeientia fit pura, nec legalis fententia da­ flro obfequio ferventiffimo*.
mnationis in vos adhuc fit lata, nec legibus in-

GERBERTUS

B

CONVENTUS
A V O ©

EPISCOPORUM
UXCELLDM.

Atuto Chrifti Dccccxct.

A

99t. Salia Epifeopus Urgclleofi* ad fe Canonicos fle Sacerdotes, monachofque discefeos
evocavit Vivanrm Epifeopum Barcinonen- Urgeliciifis : fle cum eorum «uthoritate, fle confe», fit Aimericum Ripacurtienfem, tum etiam
fcnfu excommunicari:, & alligavit, fcu inxerdifto
fupponno

V

"av"
CONCIUUM
softerionsm temporum verbis utar^Î^i œar« ·*** Bpq/cspwtmv Cradrasm*, M Bare*.CH,^T' rrarafc, ideft/psgos Cmdanienfem, ft Jfendtanenfem pertinentes ad diœefim UrgcBenfem. <£aia
pravi homines autboritate ufi Ermëagardia Comitrffat Certauienfic, filioramqœ ejua, eoflem pa­
gos, coraasque eedefias perruperant, ft renium
exinde Epifeopo debitum ei denegabant. Ne ta·

ROMANUM.
οτιξ?Ρυι
t7o
A men in fe concitaret odia ejufdem Comitiff* fi..
liorumque ejns , diipeofetionc uTua eft, eolque
excipiens ab excommunicatione, eam tulit in confiharios ft tmniftroa eorum, Arnaldum fcilicct ,
ft Radulpbnm, ft ornum fequaces eorum. Tum
litent encyclics rom geftam continentes miffs ad
onmes epifeopos, ut ft ipfi quoque eam exoommunicatiooem fua autboritate confirmarent.

C ANNDM
CHatin
i. i

M

ΑΜΝΟ
ch Ran

crWftiSTI
*nnum

SYNODUS

PR.OVINCIÆ

REMENSIS

....

Adverfus illius pervafores circa ann. Domini pccccxcnt. habita.
b—ü

» pruttr tftfapntm cinwt»Mt»riiait

-yrad

[tttycit .

x x a ta T u s gratia Dei Remorum epifcopus, B GERBER.TI REMORUM ARCHIEPISC.
Guido Sueflonicus, Adalbero Laudunenfis, Ad‘ Fulconem
~
epifcopum Ambiancnfem epiftola .
G
Ratbodus Noviomenfis, Rotardus Cameracenfis,
Odo SilvancAenfis, Fulco Ambiancnfis, FrameriIncrepat qood booa ecclefiaftica portaient .
ens Morioenfis, Ili. Belhtacenfis, per gratiam S.
7 Ksrita- Spiritm epifeopi. Vobis Gerber to*, ft fits qui fub·
MTM. variai magnarum reran occupationes nul­
ftripci font povafaribus , atque ryramys . Din
la moleftia magis afficimur, quam vtftrocum exmodeftia feenndotam, furoris veftri rabiem fufticeffuum crebra relatione. Et fi enim totius metro­
nuit: ft adhuc patienter expeâat. Quoufque ergo polis Remorum cura nobis injunfta eft i fed vcftri
infenia veftra fenis intelleâibus noftris obfiftet ? potiflimum, qui & annorum teneritudine, ft mo­
Quoufque diffimuiatio pravorum, fimplicium quie­ rum levitate , pondus fecerdotale necdum ferre ditem perturbabit ? Cedes clero infertisa c|eri, mo­ diciftis. Cur ergo contra paftum io commune ft*,
nachorum , & pauperum rapinis non ceffatis. Con­ tutum uique ad tempus concilii pervafionem in pro­
venimus ergo confcientiam veftram omnes epifeo­ pria parochia fedftis? nec io boc enim alteviamipi Remorum dimcefeos , ft ad fatisfaftiooem in- . ni.fi
______
_____
t_______
res____
ecclcfi*
funt_____
quas diripuiftis,cum
hoc nifi
vitamus, fpatiumque pœnitenti* uique in proximis C legibus fieri non Uceat. Acceflh ad hoc inlicitum,
/. fefiUa» Ralendis attribuimus: tunc vos aut infertiles ec
armorum prsfiunptio, ecclefi* violatio, quafi fe·
defias palmites recognituri, aut tanquam inutile cerdoti omnia in ecclefiis liceant. Sed aitauofto·
, ftd ara aerasa rapedrmt.
lignum ab agro Dei gladio fanfti fpiritus excifuri. Ius. Owa/4 etM
Licent per liberum arbitrium, quo male uf» cftis
G. C. Circa h*e quoque tempora datam fuifle naeeffe
fed non expediunt per jura divina, qu* comemeft « Geiberto arduepueopo ftemenC cpiftolam ad Fulpfiftu. Mdoemus itaque fraternitatem veftram , er­
oonem Amhianenfan cpUcopum: quam , quod At ad rea
rata corrigere ; ft nobis, quos ofteodiftis, fi pla­
eccleOtfUcas attineat, neque extet in ejus epiftolarum
corpore. hic reprefento.
cet, fetisfaccre; ut horum exceffuum recognitio
multorum peccatorum poffit effe abolitio.

I

CONCILIUM

ROMANUM

Pro Canonixatione San&i CJdalrici Auguffani epifeopi celebratum anno Chrifti
redemptoris dccccxcih. tempore Joannis Pap* XV.

Jmmhi

tfifaftu frrvtu ftrvtrtnH Dti tmnihu 'ar- Deum ita fit, nec huic tam brevi numero Spiritus
tbitpifctpit, fpijiffii, tj Matihu, i» GeUi*
fenftus dccft: quanto magis eum nunc mtercflc
Grrrarare (vraarwlii/i , ftUltm i» draii·· ac credamus, quando in unum convenit turba fen·

apqfts/rca·· feacdifliracin.

ftorum? fanduos namque eft pro debita venera­
tione collegium ·
Cumque pcriefH effet vita prediâi feoftiflimi
m conventus effet feâus in palatio LateraaiTwSri.*^·* ““G pridie Kalendas Februarii , refidente epifeopi, ventum eft ad miracula , que five in
cifMtM «»i'. Joanne fenftiffimo papa cum epifcopis ft presby
corpore , five extra corpus gefta funt, videlicet
M, »«· * ,1 teris, adffantibus
.- .
rfutcocos illnminafle, dnmoocs ab obfeflis corporibus
diaconibus -ft eundo clero,
Vtl
pialib. t. gens rcverendifiiirais Luitolphus Auguffn epifcopus effugaffc , pariayticos curaffe , ft quamplurima
inquit: Domine fanâiffime prsful, fi vobis placet alu figna geflifle, que nequaquam calamo & atra­
& omnibus epifcopis ft presbyteris hic refidenti- mento illullrata funt.
bus, libellus quem pre manibus habeo, coram vor......
Qp* omnia ..
lepida
fetis urbanitate expolita rebis tegatur, de viia ft miraculis venerabilis Udal- E cepimus,
memo
»
. ft communi confilio- decrevimus,
- - . --------- r---rici, fendu Auguftame ecclefi* dudum epifeopi, riam illius, id eft
" feofti
'
------(Jdalnci epifeopi, aflêâu
ft quid libitum vobis fuerit, decernatur . Quia piiffimo, devotione fideliffima venerandam.* quo­
Spiritus fenfti teftatur prcfentia ft congregatio niam fic adoramus & colimus reliquias martyrum
facerdotum, certum effe quod legimus, quia nec ft confefforum, ut eum cujus martyres & con*
poteft veritas noflra mentiri, cujus in evangelio (effores funt adoremus, honoramus fer vos , ut
i fla eft fententia: Uhi dee vtl trti Ctngrrgtti
honor redundet in dominum, qui dixit.* £«'«*·/ at*/<*. ··
i* «aariac usae, tii &'g*/«i*mavrdM verras. Quod rttipit, mt rttifil.- ac proinde nos qui fiduciam no-

tyt
■»—
anno

*Axv“

HUGONIS ET ROB. RR. FRANC.

OTTO I1L

IMP.

17*

.flrss juftitia non habemus, illorum precibus & me-A Joannes epifcopus S. Anagnine eccL confenfi:
Benediâus epife. S. Piperoenfis eccl. confenfi.
ritis apud clementiffimum Deum jugiter adjuvemur,
Dominicus epife. S. Ferentinae ecclefiz confenfi.
ftu’a divina faluberrima prstcepta , & faoâorum
Crefcenuus epifcopus hr9» Silvc-candidas ec­
canonum ac venerabilium patrum inflabam effica­
citer documenta omnium ecclefiarum pioconfide- clefiz confenfi.
rationis intuitu , imtno apoftolki moderaminis
Annifo epifcopus S. Cerenfis ecclefiz confenfi.
annifu, utilitatum commoditatem, atque firmi­
Bonito archipresbyter & cardinalis S. Luci*
tatis perficere integritatem , quatenus memoria confenfi.
Udalrici jam prefati venerabilis epifeopi divino
Benediâus presbyter & cardinalis S. Stephani
cultui dicata exiftat, Jt in laudibus Dei devotiffi- confenfi.
me perfol vendis femper valeat proficere. Si quis
Leo presbyter & cardinalis S. Nere! confenfi.
Joannes prcshyt. & cardin. S. Datnafi conlenfi.
interea (quod non credimus)temerarioaufucon­
tra ea quae hac noftra authoritate pie ao firmiter
Leo presbyter & cardinalis S. Sixti confenfi.
per hoc privilegium conftituta funt, contraire ten­
Joannes presbyter fit cardinatis Ss. Apoftolorum
ta verit, vel hax que a nobis in laudem Dei, & confenfi.
pro reverentia jam difti epifeopi ftatuta funt re­ B Joannes pifsbyter & cardinalis Ss. quatuor Co­
fragari, aut in quoquam trarifgredi .* fciat fe autho­ ronatorum confenfi .
Joannes presb. & card. S. Clementis confenfi .
ritate B. Petri principis apoftolorum, cujus velim,
Crefcentius presb. & card. S. Callilli confenfi.
meriti vices agimus, anathematis vinculo innodatum. At vero qui pio intuitu obfervator extiBenediâus archidiacoous.
terit, benediAionis gratiam a miferieordiffimo Do­
Joannes diaconus & oblationarius.
Benediâus diaconus.
mino Deo noftro multipliciter confequatur, & zternz vite particeps efficiatur. Scriptum eft per ma­
oannes diaconus.
num Stephani notarii regionarii & feriniarii fanli omnes confenferunt & fubfcripferunt.
Data tertio * Kalendas Februarii per manum
Az Romanz ecclefia, in menfe Februario, indiAione vi. anno nongentefimo nonagefimo tertio.
Joannis epifeopi fanâz Nepefinc ecclefia, & bibliothecani fapAz fed's apoftolicc , anno ponti­
SUBSCRIPTIONES.
Ego Joannes fsnftz Romana catholica & apo- ficatus domini noftri Joannis fanAiffimi papas XV.
fiolice ecclefiz epifcopus huic decreto a nobis pro­ oAavo, & imbajonc fexta.
mulgato confenfi Ct lubfcripfi.

i

ANNO
CHRISTI

No.»..

Τη—
CHRISTI

CH RiSTl

H U G O N I S,

ET

ROBERTI

RR.

FRANC.

Confirmatio fundationis Barguliacenfis.

M Chrlftl nomine Hugo atque Robertus opitu- Ceamdem curtim pertinet, cum vicaria, & cete-

lahte divina gratia Francorum reges, annoin- iis adjacentiis integrum habeatur,falvo tamen ji».
Icatnstionis
dominice Dccccxctv. indiAione vu. re ecdefiaftico.
‘
Przterea
~
noftrz infcriptioni in-

Tegni autem noftri vin. communi omnium noti- ferere placuit, quatenti» nullius judiciaria pote*
tie tam przfentium, quam etiam futurorum no­ fias incolis cjuldem loci tnoleftiam inferat, ma>
tum efie cupimus, quia Emma PiAavienfiscomi- lamve confuetudincm ingerat , nec ad aliquem
tiffa, in quadam curti, vocabulo Curguliaca, pro quicquam ex eadem re pet tineat. Prêter id , nt
amore omnipotentis Dei, cum confenfu comitis decedente. abbate , alium conftituendi eleAum «
Odonis fui fratris, eam ex noflro beneficio tenen­ fratribus * abique ullius pterii commercio, refpetis , monafterium conftruxit , futurolque ibidem Aus ad przdiAum comitiffam, filiofque ejus ha­
monachos perpetualiter decrevit. Ut vero utriuf. beatur. Super hoc etiam addimus, ut nulli futu­
que largitio firmior haberetur, jam defundo Odo­ ro abbati liceat terras ad eumdem locum perti­
ne comite, uxor ipfius Berta nomine, una cum nentes feculanbus d>fitibuere , aut aliquo modo
filiis tuis, paiiterque Gauberto abbate clementiam mutare abique illius loci utilitate. Si quis vero
tvoftram humiliter poftulavit, ut noftra affertione contra przlibatatn interdiAionem aliquid prfefueamdem rem corroboraremus. At nos curam fan-D mere rentaverit , libras centum coaAtis exfolvat
Az Dei ecclefiz in mente habentes ,eamque fem­ iramque Dei omnipotentis irrecuperabiliter abper exaltare cupientes, cum confilio ficaffeniu tam folvendus incurrat : flultaque ejus repetitio omniepifeoporum, quam optimatum noftrorum , pro modo truftretur. Signum Hogonis gloriofiffimt
animarum noftrarum redemptione , eorumque , Regi». Signum Robert! regis. Data eft haec auqui hoc expoftulaverunt, zterna falute, ipforum thoritas Parrtiaco palatio. Regnantibus Hugonc
petitionem noftra authoritate munitam in per. & Roberto regibus Ànno vin.
petuum fore volumus . Sed ne pofimodum hu­
mana calliditate vel invidia contrarietas aliqua
Rogeriu» protocanccUarius fubfcripfit.
oriretur, defignando judicavimus, ut quicquid ad

O» GAL·

”*

EPISTOLÆ

•73
CMAim llL-........

-Jlll· ·ΙΙΙ<·Ι.ΙΙ·

^^Ι

GALLICANA

,74

YAR1Æ.

^Α-3ΛΙΙΙ>-Κ«<_-Η^----- AJ*»O(

SYNODUS

LOCI

I N C E R T lm *

Qua libertae quorumdam, qui fe in tuitionem monachorum Befiienfium
contulerant, afferta eft.

Ja/rr aaaeae 994.
11 SappL
MutT-Lp.

tf ioi6. ctlttotu*.

TTEdor Bifuntinus archiepifeopus cathedram il- A pore Brunonis epifcopi, & ducisi Henrici, ver.eJan nonniG poft annum 994. afeendit, ut

runt in dicecefim archiepifcopacur
archiepifcopatus Vefuncionenfis
tempore Heftoris archiepifcopi, ft comitia Vvillelm· *■·>·■ ftat. Bruno vero Lingonienfis epifeopus anno 1016. mi, pervenerunt in locum, qui dicitur Rollens,
dcceffir, telle authore chronici Befuenfis . Intra ft retnanferunt ibi fuper terram Teduini, ft Beboc temporis fpaiium habitum eft iftud Gallicum roardi fratris ejus: qui fciiicct Teduinus , pater
incerti loci concilium.Quid in eo geftumfit, igno­ fuit Bernardi. Ea verb conventione in terra illo­
ratur , prêter pauca iHa que memorantur in char­ rum remanieront, ut ipfis reditus, ft confuetuta quadam relata io chronico Befuenfi, unde con­ dines terre perfolverent ; fanâo vero Petro Befue
cilii hujus memoria ad pofteros tranfmiffa eft. En cenfum, quem debebant, annuatim deportarent.
chartam ex Befuenfi chronico legendo in Spici, Timentes autem monachi , ne per fuccedentia
tempora heredes Teduini , & Beroardi fratris
legio Dachcrii to. 11. pag.41 j. edit.infol.
ejus, ipfis hominibus aliquam violentiam irroga­
B
Clvrra dr Bn/blU.
rent, vel in fervitutem eos redigere vellent,cum
abbate fui Vvillelmo adeuntes concilium, in quo
Otum effe volumus pnrfcntibus ft futuris, archiepifeopus Heftor, ft epifeopus Bruno cum
quod Fulberrns & Bcrengerius fratres rece­ aliis epifcopis relidebant, deprecati font, ut hanc
chartam pariter, & libertatem illorum hominum
dentes de Buftcllo, pro inimicitiis , quas vicini
eorum contra eos exercebant, dederunt alodium ecclefiallica autboritare roborarent. Quod ipfi li­
ipfius vici Buftelli S. Petro, & feipfos, & omnem benter concedentes cum confenfu aliorum epilcopofteritatem fuam commendaverunt perpetualiter porum, & totius fanfti concilii eofdem omnes
eidem fando, una deoerata cens omni anno, tam liberos fandi Petri effe ftatuerunt , ft perpetuo
virum , quam mulierem. Ea conventione, ut fi anathemate excommunicaverunt, qui illis fervituipfi, aut aliqni ex eorum progenie reverterentur tis ,jugum
w
ullo modo imponere aufi fuiffent. Siin regionem, hereditatem fuam , quam fando gnum Hedoris archiepifcopi . Signum Bruoonis
dederant, ab abbate loci, ft monachis tenerent .q Epifcopi. Signum Vvalteri Epifcopi. SignumBurDilcedentes itaque de epifeopatu Lingonico,tem- chardi epifcopi. Signum Goffcni Epifcopi.

_ex Sammarthanis in Gallia Chriltiana to.I. con-

N

ANNO
CHRISTI
>Η·

MISCELLA
ad

Arnülphi

et

EPISTOLARUM

Gerberti Remensium ArCHIEPISCO POR U M

Controvcrfiam pertinentium.
Com jojnni XV. renone istum effet’, depolitam effe a Remenfi fynodo Arnulfum fuffeâumque Gerbertum,
epiicop» omnibus, qui concilio interfuerant , facris interdixit , quod fe inconfufto id aufi edent . Hoc
phmum . Deinde miffu ad ipfum reais ft epilcoporum legationibus, minime placatior effedua,
legatum mifit in Gallias Leonem S. Bomfacii abbatem,qui Mofomenfe concilium, ac deinde
Remenfe habuit, in quo ftatutum, ut refiitueretur Arnulfo», Gerbertus
deponeretur. Datu interim epiftolu quatuor, idcirco huctanquam
in fafciculum unum colligimus , quod nullam préférant certam
notam temporis, cui tribuantur.

HUGOHIS FRANCORUM REGIS —tem de Alpibus excipiemus .-morantem, acredeun^tem debitis' obfequiis profequemur. Hoc ex inte*
epillola ad Joannem P. XV. D
.................
Tuetur ea que gefta funt ad verius Arnulfum : gro afleftu dicimus, ut inteiligatis& cognofcatis,
Pontificem rogat, ut veniat in Gallias, ut de nos ft noftros veftra nolle declinare judicia. Pe­
iis prefect ipte judicet.
timus itaque, ut T. archidiaconi legationem beni­
batitudimi veftra ego ft epifcopi mei
gne fufeipiatis: ft, dum quod petit obtinuerit ,
. ...........
per T.* archidiaconum Remenfis cccIcfirTcrinos in fuo adventu efficiat Ictos, ft inveftroobpta direximus, in quibus Arnulfi rationes vobis ex­ fcquio ferventiffimos.
S. C. Non venit in Gallis» Joannes, ut ab Huxooe
planavimus . Sed hoc nunc obfecrando fuperaddtmus, ut mihi, meiique jufta decernatis, nccdu­ rogabatur , fed legatum mifit Leonem S. Botjifatii abba­
tem , qui de hac caufa cognofcerct.
bia pro certis recipiatis. Nihil nos contraapoftoII.
latum veftrum egiffe fcimus.- quod fi abfemibus
non fatis creditis, prefentes de prefentibus vera GEBBERTI REMORUM ARCHIEPISCOPl
cogoofcite. Gratianopolis civitas in fine Italiae ftg Epiftola ad Conftantinum Miciaceofctn abba­
tem. Quid Leonis legatione, prefertim epifcoGallis fits eft, ad quam Romani pontificesFran
pis metuendum.
/
eorum regibus occurrere foliti fuerunt. Hoc, fi
atis fuper venerabilis A. legatione miratus
vobis placet, iterare poffibile eft, At fi nos ft nofum· Referebat quippe 1 Hcc aurem Amnia
ftra invifere libet, fummo cum honore dclccodcnnon

B

S

ANNO
CHRISTI

i7J

EPISTOLÆVARI2E.

lyd

nnn dolores, fed initia dolorum funt. Majus eft, A fwd neque more, neque vite, &c. Etqttaoam ma-.
anno quod queritur, & quod appetitur, quam ego hojoe feparatio, quam a filii Dei corpore & fangui- ANNO
“ “·*·’·· milia
·· &
- parvus; verumqoe proverbium
'*
-* ·**-'
C*hristi
eft:
Tua ne, qui quotidie pro noftra immolatur falute, CHAUT*
>Η·
,n
res agitur, paries com proximus ardet. Et divi­ quemlibet fidelium removere ? Qpod fi hic, qui
nus termo.* A faoAnario meo incipite, id efta re­ vitam ademit/icorporalem vel fibi, vel alteri, ho­
gni fundamento , & ab arce . Hoc fâffum qui micida eft: hic qui fibi, vel alteri, vitamfempidoli comitentur in apertoeft. Hoeenimcooceflo, ternam, quo nomine appellandus eft? Neque ve­
dignitas , vel potius gravitas confunditur Cacer· ro Gregorii fententia, in populum relata, inepidotalis, ftatus regni periclitatur. Quod fi hoc in- fcqpos referri poceft: fioe, inquit, jufbt, fine râ- 9rtS^··
confultis epifeopis agitur, epiicoporura poteftas, jtAe obliget puftor, fententm Mfturie greei timendu
gravitas, dignitas annullatnr : qui epifeopum , eft. Non enim epdcopi grex dicitur, fed populus.*
quamvis fccteratum, facerdotio private nec po­ Quantum namque vita palloris diftat a grege ,
tuerunt, nec debuerant. Si vero confultis, ipfi tantum vita paftoris diftare debet a nlebc . Non
fua damnationis teftes funt.* quia a fe non judi­ igitur a facra communione, quafi cnminofi coucandum judicaverant ; & qui contra profrifionem fetfi, vel convifti, fufpendi debuiftis : neque ve- *
fuam & fubfcriptionem fuam, in libello abdica- B ro velati rebellis ac refuga, quia facrofaoffa con­
tionis a feipfis faffam, venire pnafiunpieront. Re- cilia -nunquam
j—.-λ·-----------.·—
------ -Λ - cum
·- aAus fle
devitaftis
Γ maxime
ducetur ad memoriam ejus captio, career proli­ confcentia fit pura, nec legalis fententia damna­
xus, alterius in ejus fedem ordinatio , ordinato­ tionis in vos adhuc fit lata, nec legibus inferri
res, ordinatos, atque ab eo ordinati calumnia poffit. Legalis ideo illata non eft, quic Gregofubjacebunt. Ipfi quoque reges in peccatis fingu- riua dicit : Sententiu fine feripto proluto nec nomen ~
lis peccatores apparebunt. Nec fibi quilque blan­ feutentiu b bere meretur. Legibus inferri non podiatur quolibet cooquaffato, fe incolumi , nec teft quia magnus Leo papa dicit: Non tenetur le·.
falfo nomine fponfionis decipiatur: cum res & fa­ Petre previlegium, ubicumque non ex oquitote fertur
da non et indulgentia judicum, ied cx ftabilitate judicium. Nem eft ergo danda occatio noftris «mu­
pendeant caularum.
lis , ut facerdotium, quod ubique unum eft, ficuc
ecclefia catholica una eft, ita uni fubjicividetur,
III.
ut & pecunia, gratia, metu, vel ignorantia cor­
EJUSDEM AD S I G U I N U M rupto nemo facerdos effe poffit, nifiquemfibi has
AACHlEFIJCorUM Senonbniem EFISTOLA.
virtutes commendarint : Sit lex communis ecclefie
Ccatholics evangeiium, apoftoli, prophète, cano­
Eum obfirmare conatur adverfus Romanum judi­ nes fpiritu Dei conftituti, & totius Mundi re­
cium , quo fieri» interdiffum erat epifeopis, qui verentia confecrati, decreta fedis apoftolicss ab
fynodo Rcmcnfi apud S. Baffolum interfue­ his non difeordantia, & qui per contemptum ab
rim.
his deviaverit, per hcc judicetur, per hau: abji­
ciatur. Porro hcc fervanti, & pro viribus exeTeetetnitii ✓"XfoEtuexat quidem prudentiam veftram calquenti, fit pax continua fe continuo fempiterna.
ÎZ
lidorum hominum Verfutias evitaffe, & vo- Vos bene valere optamus, xxccv. Iterum valete,
cem domini audire dicentis: Si dixerint vobie : ecce fe a facro£» offis & myfticis fufpendere vos nolite .
Xt~ bic Cbrtfttti, uni ecce illic, nohtc fefluri. Rome Qai enim accufatus ante judicem tacet, confite­
tur: fe qui judice judicante pan· fe addicit, con­
ΜλιΛ. *4. dicitur effe qui ea, qu* damnatis, juflificct ; &
que jufta putatis, damnet: & nos dicimus quod fitetur. Confodio autem fit aut falutis, aut per­
Dei tantum eft, & noh hominis, ea qux viden
ditionis caufa: falutis, cum quia confitetur de fe
tur jufta, damnare: & qu* mala putantur, jufti- vera; perditionis, cum falfa de fe confingit , vel
ftificare. Deus, inquit Apoftolus, eftqui juftifient, in fe patitur confingi. Tacere ergo ante judicem,
quit eft qui condemnet? confequitur ergo fi DeusDconfiteri eft: confiteri
porro► faua fe mortalia cri~
'
condemnat, ut non fit qui juflificct. Deus dicit.- inina, h<wnicid« eft: quia omnia qui fibi mortis
Si pecvuverit in te frotbr tune, code f/ cernpe eum icaufa fuerit , major homicida eft. Et dominus
inter te, & ipfum folum, fe reliqua ufque, ut <dicit: Ex ere tue te judice. Repellenda igitur fal­
etbnicus & peiblicunui. Quomodo ergo noftri zmu- lfa accufatio, fe contemnenda illegalis judicatio ;
11 dicunt, quod io Arnulfi dejeffione , Romani ine, dum volumus videri innocentes coram ecdcepifeopi judicium expeffandum fuit ? Poteruntne Ifia, efficiantur nocentes.
docere Romani epifeopi judicium Det majus effe ?
IV.
Sed primus Romanorum epifeopus, immo i pio­
•Λ». I.
rum Apoftolorum princeps clamat: Oportet obedi­
EJUSDEM AD ADELAIDEM
Imfbrataicbm,et Episcopos
te Deo mugit, quum bominibue. Clamat & ipfe orbis
Remendi diocefeos epiftola.
terrarum magifter Paulus: Si quie vobu onnunciowrit, pettier quod uccepiftit, etmm Asgelni de talo,
>, ,ji onoibemo fit. Num quia Marcellinus papa Jovi

' Λ* thura incendit, ideo cunâis epifeopis thurincandum
___ ionftanter dico: quod fi ipie Romanus epi-E
a<t«iM ,o- fcopus in fratrem peccaverit, fcpiufque admoniau’cii·'**«! tu> ccdefiam non audierit, hic, inquam,Rotnacuadua op<. nus epifeopus prreepto Dei f-tft habendus ficut
etbnifU» & publicanus . Quantum enim gradus
/Mcrc .
altior, tanto ruina gravioreft. Quod fi propterca
fua communione nos indignos ducit, quia contra
evangeiium fentiendi nullus ooftrum confemit ,
non ideo a communione Chrifti nos feparare poterit : cum etiam presbyter , nifi conteftus aut
conviftus ab officio removeri non debeat, prefertim cum apoftoius dicat; Slftie mt feporubet »
·.
cboritute Cbetfti ? Et iterum. Certue fum enim,

:

- ---

Remis aberat Arnulfus, cum Remenfem frnodum
brevi habiturus effet Leo legatus: hortabatur
Adelais, ut rediret.* caulas ille affert, cur re­
dire nolit.
Domina & gloriofo Adeloidi regime femper ungtfiu
Gerbertue grutic dominé /ternorum epijeopue, emntkut fun coufrutribus, & cotesfeepie fiemorum
iiKtJtn , bene oultre m Cbrifto.

i stola veftri nominis leta principia per­
tulit, monita falubria habuit, fed tnfti fine
conduis eft. Suavem quippe animi veftri afteffum
circa me oftendit, ad propriam fedem reditum ma­
turare admonuit. Scd quid fibi voluit tam acerba
conf

E

»77

CONCILIUM ANSANUM.

i7t

cooclufioF Ita emm fe habet. Cogaofeiw quia fi A cis, Itlbvematis. Qya quoniam regni Francorum——
ewenri —
bejufce
monita
parvi
panderi tu,
utamur no- capot eft, fi deperierit, ut membra fcquanturne- anno
-------’--------!—
--------------C>WI
erem® rebus, & confiliis abfque crimine vafisi. calle eft. At quomodo non depetit, qua fubno- CHR,tT>
Me urbi Remoram pnefidenta , quando non ii- mine duorum, quafi inter malleum At incudem
coit, Wcet, vel licebit, veftris oti confiliis, Ac ro­ difpofita, dum eorum neutram rcAorem appro­
bot mihi cotumilfii? An melius licuit Araulfoeam bat, veta inter nudas maris fioeremige ftuAu at P
obtinente? Sed ille eam vobis dolo Ac fraude ab- Qpid porro fieri, putatis, fi tertius fine judicio ec­
Aniit; ego contra multorum dolos Ac fraudes vo­ clefia ad numetutn acceflerit ? Neque vero ha» lo­
bis eam multis vigiliis multoque labore confer­ quor tanquam augur aut divinus. Memini etiam
vavi. Miram nimis eft, vcftrorum boftium vos meos confpiraile non folum milites, fed Ac cleri­
non fentire infidias. Qai enim Aruulfum ad ve- cos, ut nemo mecum comederet, nemo facris in­
ftri regni confufionemfua fedi reftituere quarum , tereffet. Tacoo de vilitate Ac contemptu , nihil
non fibi hoc tutum fore putant, nifi me priusqut- dico de graviffimis injuriis lape mihi a pluribut
libet occaGonc perdant. Qpod moliam verifimiie illatis. Ad hac ut redeam provocatis. At ut gra­
. Qyid
effe duplici capimus argumento, quia me Remis viora patiar . mina* fuperaddit epiftoh
_
nuper pofito cum abloivere decrevifti: Ac quia Reft, o divina majeftas! adeo ne nte infatuatum ,
patent, ut vel gladio* im­
Leo Romanus abbas, ut abfui vatar, obtine it, ob vel
· a te (balienatum
.
confirmandum feuioris mei regis Reberti novum minentes non videam, vel ecclefiam tuam fchifmate
confundam
?
Ego
vero improborum verfutias
Conjugtum, ut mihi a Remeoubu* per iiteras figntficatum eft. Accedit ad hoc diferimen fides a acute confpicio, Ac contra omnia fchifmata uni­
prelcntibus Corte caimiciaca a Gtbumo Gibuini tatem ecclefia, fi ficdecretum eft,morte tnea de­
nepote per va ia. Infinitus, credo , erat villarum fendo. Peto ergo, o domina mea femper augunumeius, nec ad portidendum fuflBcere poterant fta, item a fratribus meis cocpifcopis , qui pro
Remenfcs, nifi ad colonias obtinendas invitaren­ caufa traditoris Amalfi , five juftc, five injufta
tur Catalan nente». Quid ergo fi Arnulfits abfol- fub anathemate pofiti funt, ut me judicium ec­
vendus eft* vel fi Gibutnus, vel alius quilibet in clefia expeftantem patienter ferant Neque enim
fede mes inthronisandu* eft: reditum meum fine ecclefiam , quam epifeoporum judicio regendam
capitis mei periculo intelligere noneft. Qpod ita accepi, fine epifeoporum judicio relinquere volo.
effe, fed vos minus animadvertere, dubitare non Nec rurfus contra epifeoporum judicium, obi madebeo. Novi enim ftudia veftra omnibus mortali. jor authorita* adfit, eam quafi per vim retinere
' icxpefto,cxiliuot ,quod
bus pmdicanda, novi animi veftri daicitlirnos af Gdifpo»o. Qpac judicia dumexpct
fcâus circa me. Quibus fi refpoodctc nequeo me­ ’ a multis felix potatur, non fitoe multo dolore
ritis, refpoodebo votis. Qpoclrca ut mea vobis tolero.
minus ingeram, deque me omnino taceam, quem
0. G Hine epifloliw credidit Bsronlus frtiptsm poft
divins gratia a periculorum immenfitate liberat,
fynodum Leoni* legati . Probibilitu lutem
& in quantum ad me folum attinet, io omni fe­ ftemenfcm
nuh! videtur, (criptam effe, cum jam jamque cogen­
licitate difponit At confervet i per terribile nomen da rflet ; eo ftificet tempore auo abftinere a divinio
omnipotentis Dei oro Ac deprccor,utRcmenfiec. oflic·n luffiim effe <n Mofnmsnu concilio Gcrbertam ,
defia defolaus Ac attrita, fi quolibet modo vale- mox videbimus.

-Ο ·β> <9·
CONCILIUM

ANSANUM

Anno occccxctv. celebratam Canonicos in Ecclefia Romanenfi inflituit, (eu reftttnit.
JE» chartaria Htnuntrf·
tc individua
individue Trinitatis D nuntiandam fe mirabilia ejus dicit.·Deu» docnlftl
nomine Sanfra, Ac
Thcutbaldus fanAa Viennenfis ecclefia archi- me ex juventute mea, flte. Declarant hoc AAa
profui postent ibu» Ac futuris fratribus in Chtifto apoftoloratn infigma, martyrutnque de antiquo
salutem. Patrum orthodoxorum fao&ione multi- horte atque de tyrannis accepta viAorla , nccnon
farie multilque modi* promulgatum comperimas, & confertorum fle doftorum palmam, qui , ficut
qualiter paftorali* cura erga _ filio» ecclefia exer­ B. Gregorius dicit, mundum vicerunt Ac fexum,
cenda , quove psâo res ejafdem pro qualitate fed quoniam mandi appropinquante termino, jam
temporum, tranquillitatis videlicet, faventeChri- jamque quali couleâa fenio a ftatns foi reftnudifto, dilatata ordinanda, inquietudinis vero de- ne paulatim non omnino tn fe, fed tn quoranfenfanda a malignis Ac importuni* hominibu* , dam improbis filiorum fuorum moribus deflexa ,
qui fanftuaria Dei diripiunt, ficu: nunc cernimus liberari fe de proccllofo hujus faculi mare turbi­
loca per plurima ecclefia* defolatas, Ac pene a re­ do cupiens, & ad portam Calatis pervenire deligione a ianfti* patribus expofita diffolura* , in- rtderans, ne a Domino deferatur , jugiter cum
portu 1st , ne prajtcie» nre in rf*‘ »··
ftigante hoc vento contrario, id eft diabolo, qui pfalmirta orando ....
contra ipfam con&gcre non definit, malen* eam ttmfort jtntBetu , tttm àtftctril vtrtm ntt», nt
fuit erroribu» inne&ere, quam nequiter fanditus Edarclm^xai m. Er iterum, & nfyttt m fnaAam >»n
evertere, au â or i* fui ju/Ta lervando fuha muni- O fanittna, Dtm tu derelinyuat nt, Ate. Prsordimine, qui cum illa fe affare promifit omni tetn- nante igitur & favente fublimi arbitrii clemen­
8re . Fidei ergo dogmati* regulam , quam a tia , nobis de ejus pace At rtabilitate atque doftriirifto famfit, incontaminate fervan* inviolabili na traâantÜMs , relidentibus me Ac coepifcopis
At igniti fpoofi fui, qui eam fine macula Ac ru­ noftris quodam loco in emfeopio Lugdunenfi, m
ga elegit amore iuccenfa, quam viriliter, ut ita Synodali conventu anno Dominic* Incarnationis
dicam, in juventute viguit, ipfa cam fc a Do­ occccxcinr. per confenfum At adhortationem ma­
mino doffam a juventute fua meminit , Ac pro- gnifici viri domni Silvionts, odierunt prafentiam
M
noCantii, intrat/. Tom- XIX.
n

I

179

LIBER

LEGUM

ft®

- cottram quidam canonici fanfte Romancnfis ec* A tempora ab ipfis obforvctur, utpote fin decreta ft
. _
anno clefiz, qua eft conftruâa fuper fluvium Ifaram
ftatuta a fuis iucccfloribus voluerint obfervari.Si anno
............
'
'
uis
nempe
violator
hujus
colleâionis
ooftrzexi
CHtt'STT
CHRiSTI i„ honorem xil. appftolorum, five trium many1ère, «ut diffolverc, ft dirumpere quolibet pa*’*
rum Severint , Exuperii, ft Felidani dicata ,
notham omnifarie expetierunt clementiam , ut ûo tentaverit, nullatenus vindicet, fed fit dam­
eos per pontificale auftoritatis noftras prefidium, natus ft a corpore ft vivifico fanguinc Chrifti
fecundum auftoritatem canonicam à fanftis pa­ alienatus, ac ab omni communion* ft contortio
tribus evangelicis atque propheticis ioftrumentis fanfte Dei ecckfi· feqiieftratus, ft dicator ei in
ft catholicorum fandorum opufculis compotitam, «ternum, anathema maranatha. Ut hax autem
in prcdifta fede Jocaremus. Totis amem viribus noftne collationi* auftoritas noftris ac fuccefforum
nihilominus flagitantes, ut de hoc quod ad id noftrorum temporibus firmiorem obtineat vigorata,
peragendum, ft fuffoltiendum, ft couftruendum manu propria fubter eam firmavimus, & venera­
ego confero, ft pnediâns Silvios ft ipG canonici bilibus epifeopis, ft filiis ecclefie ooftrsa firmare
reddunt ad iptâm ccclefiam, vel ex fua tribuunt, decrevimus. Signum Theutbaldi Viennenfis archieft quod fingtllatim ex rebus prefix» eccleCspof- pifeopi, (a) Barnardus archiepifcopus Lugduoeofidebant, ft quascumque poflident , ficut fupra B fis SS. Amifo prcful Tarentafienfis , Guaitetius
ieriptum eft,«ad muniendum reddiderint memo- epifeopus Auguftoduneofis La ne ber tus pontifex
riale illis prcccptum fub privilegio juris ecdefia- Cabilonenfis, Leutbaldus Matifcenfis , Humber' * juberent,
’ *
ftici* more fieri
ft pro futura firmitate ms praefui Gratiopolitanenfis , Guigo epifeopus
traderent.* ita dumtaxat, ut oetno fine fuo de­ Valentinenfis , Ebrardus pontifex Maurienenfis >
trimento inrecbperabili auferre audeat . Verum- Anfelmus pontifex Aug. Aribaldus Uticenfis ,
tafloco fi ipfi fzpe nominati regulares a fide non Odilo abbas Ctunienfis ecclefic, Ado abbas, Alexorbitaverint, fic propofitum fuum fecundum deberttis abbas Inlulz Barbarenfis ecclefi», Hugo
poflx fuum, fi gratia divina contulerit, non ob­ abbas Sabinienfîs ecclefi», Barnardus abbas, Othier vaverint. Ut ergo eorum cognovi appetitum marus prepofitus Viennenfis, ft ceteri abbates ft
probum, fi Deo aufpice, adoptatum pervenerint canonici ejufdetn ecclefie. Rcnco prepofitus, L.
eifedum, m bone voluntati eorum videret impe­ Silvius, G. Otgerius decanus Viennenfis , Bar­
dire quemadmodum expetiere, hanc ferulam mo­ nardus decanus, Fulcherius decanus, Gundulfus
re przdccelTorum noftrorum illis contuli, fuppli- poeta. Aôa funt hzc in Bafilica S. Romani in
ci
.. devotione
__ _____ implorando. ____
Pofco,_____
Ifuccefibribus
..
loco qui vocatur Anfa vel territoria Lugduocafi
meis fuper hujufmodi decretum auâoritate no-C poblice in concilio refidentibus prrfatis pontificifira, immo venerabilis eccleùz noftre collatum bus ecclefie ordinibus anno fequente quo fupra
przdidis canonicis, ut ipfi ab ipfis inviolabiliter notavimus, anno it. Rodnlfi regis regnante Dooblervetur, & a nullo quolibet pafto ft ratione mino noftro in «ternum,
quoque tempore diflolvatur ; ft ita per omnia

-

o -egb-egb «es-o «es»
t? II Β Γ.Κ

LEGUM

«o

ECCLESIASTICARUM.

Ex Mf. Collrg. Corp. Cbr. Cxntakr. S. XVIII

Procemitim hortativum ad legendum hrc capitula.

Go vos obfecro , fratres dileftiflimi , ut vigi-

xaverimus, accepturi fimus premium , vitam rter-

lanti curetis labore emolumentum bonorum nam. Nobis diftum eft per Dominum noftrum .*
Eoperum,
& compenfationem malefaftorum vobis
Vos eftis fal terrfcSi igitur populusChriftiafubjefti populi , quomodo eum femper quam di- nus eft Dei cibus, & nos fumus fal, tunc Deo
ligenter poflitis. docere viam, quz promovet fa- auxiliante per hos populus ad Dei voluntatem
lutem, five doârinam five etiam exemplis juftz (perficiendam) contineri debet.
vellrz vitae, ut tam vos pro eorum progreifu ,
Scire etiam debetis , quod veftri ordines fint
quam nos pro veftra promptitudine, poftimus Deo pofteriores noflris ordinibus , & nobis proximi ;
dignos fruftus ferre iis , qui nobis concrediti luet, ficuti epiicopi funt in loco apoftolorum in faofia
utiles. Rogo vos etiam fedulo fratres , ut vos fua ecdefia, ita presbyteri funt in Chrifti rain i base pauca capitula, que pro veftro communiufu ft rorum loco. Epifcopi Aaronis, ft presbyteri or­
ex (acris libris collegi, fiepiftime legatis, & ea in dinem tenent filiorum ejus , quoniam vos decet
memoria veftra retineatis, & vitam veftram quo­ femper efle memores* tam magni honoris ordinis
tidie facrorum librorum leftione ft bonorum o- veftri, ft confecrationis etiam ac unâionis ejus ,
perum cultibus ornetis ac emendetis, & cum vo- quam in________
___ _ ___
r___ rper
_. W|
.__ r.
manibus veftris
accepiftis
epiicopi
bis fubdito populo, Deo auxiliante, ad czlefte E manus, cum ordinem fufeiperetis,
ut nunquam
' '
______ . I
regnum afpiretis.
'
*benignitatem perdatis
‘
tam facram
, nec manus
I. Dt mxnert & dipnitatt Sactrdotum .
veftras tam facro unguento unfias peccando pol*
Abfque dubio fcire debetis ft femper memi· luatis, fed conferventes veftram cordis ft corporis
niffe, quod nos quibus commifta eft cura populi puritatem omni populo exemplum fiftatis bene vi­
Dei, ft regimen animarum illorum , pro omni­ vendi, ft iis quibus praeeftis oftendatis viam ve­
bus iis, qui ex noftra négligent»* pereunt , ra­ ram ad regnum cclcfte.
tionem reddituri fimus in die judicii, ft pro iis,
quos noftris exemplis, ft doârinis Deo tbeiaûri-

II. <r»rf
( » ) Ltgt Burchardr

ili

ECCLESIASTICARUM.

ils

II. £«ad [ectfdrtti debtent orotiem & Ιτδιηι. A debent, ne aliquid illarum factarum rerum im.·------ <
mundent, qua ed ecclefi·minifteriumpertinent; annq
racaaviere.
ANNO
Vos decet admodum iedulo /aeros libros lege­ laici viri etiam caveant ne forte talem prome- <ΗΛ·**
cm Rim
*t4‘
re, ft frequenter orare, quoniam jufti hominis ream pcenam , qualem Uua promeruit , cum
»»♦·
vita per leâionem facrorum librorum ad Deum atcam Dei portare vellet, id quod eum non de­
cebat,
quoniam
ftatim
ibi
a
Domino
percutie
­
incitatur, & d.fponitnr, & per orationem ornatur
juxta id quod David dicit: „ In corde meo ab- batur .
VII. Ut facetiae /tint m· celebret.
fcoodo eloquia tua, oc peccem contra te . „
Non debet presbyter unquam folus abfque aliis
Hæc nempe iunt arma, quibus diabolus, fuperatur, fcilicet crebra ft atSdua leftio facrorum li­ viris miffam celebrare, ut feiat, quem falutet ,
brorum ft continu· preces . H«c funt illa in- ft qui» ci rcfpondeat debet falutare circumflantes
ftrutnenta, quibus celeftc regnum obtineri po- fuos , & illi ei refpondere debent . Recordari
teft . His armis quodlibet vitium comprimitur debet tunc dominici fermonis, quem in evangelic
ft his alimentis omnes virtutes nutriuntur , ft iuo dicebat. Inquiebat . „ Ubicunque duo vel
M tres congregati funt in meo nomine, -ibi fum
promoventur .
B„ in medio eorum. „
III. Slftod vocenfet opificinm exerteent
manuale.

VI1L

Ut ntbil

aes

ftniltmt pontinr m ecclefiu:

non mrfti, non fanetm eo.
Illis temporibus , quibus a leffione facrorum
Sepe etiam vidimus in ccdefiis tam frumenlibrorum, & oratione ceffatis , debetis aliquod
utile opus mundanum aufpicari , quoniam otiumI tum, quam fenum, & quod cum que mundanum
inimicus eft anime, & quia diabolus ultro fepe quid contineri ; aft nolumus, ut ibi aliquid con·
eum ad vitium aliquod perducit, quem invenerit tineatur , nifi quod ad ecclefiaflicum ornatum
ceffantem ab aliquo bono opere. Per coniuetami pertinet; hoc eft, fanflus liber, & vais euchariigitur facrorum librorum. Icâionem, poteriis tamI ftica, & veftimentum miffale, & ccclefiariici ha­
diiccre quomodo ipfi ad regnum cœlefte perve­ bitus m fingulis negotiis, tam in veriimentis ,
nire poiutis, quam etiam quomodo ( illud ) aliost quam in vafis , ne forte alias ad nos dicatur ,
docere debetis . Per preces autem poteriis tami prouti ad Jud«o$. „ Domus mea dida eft dovcbis ipfis, quam aliis hominibus, quibus vero> mus orationis, nunc feciftis illam latronum cryamore conjunâi elite, fepe multo auxilio elle ,, ptam. ,,
IX. De non Je/nliendo ia ecclefiie tfc.
tsm viventibus , quam morientibns . Per hanc
operationem manualem poteriis
p-· "" corpus veflrumC Antiquus erat mos in his regionibus, mortuos
advijia, ft etiam homines frequenter in ccclefiis fepelire, & loca,
regere, ut fit eo minus habile
h
operari poriit-s per opus illud , ut bonis vcflris qua- ad Dei minifterium fanâificata , ft confepauperes auxiliari queatis, qui ipfi nihil habent, crata erant ad offerendum, ipfi facere coemete­
& vires non habent, ut operari queant.
ria . Jam nolumus ab hinc, ut aliquis in cedeIV. Ad Spnodxm venientei tptid fetum ferent.
fia fepeliatur, nifi fit vir Sacerdotalis ordinis, aut
Quandocumque ad epiicopi Synodum conveni­ etiam tam juftus laicus , ut fciatur quod vivus
tis , habeatis vobifeum quilibet vclbrnentum mif- protar meritum vite fuctalem locum corpus fuum
fale, & quilibet librum, & quilibet vafa eucha- ibi reponendi promeruerit. Nolumus tamen ut cor­
ririias ; & fingula quibufeum vobis concreditum pora qu· prius in ecclefia fepulta erant, ejician­
officium adminillrare poffitis; ft duos presbyteros, tur, fed tumuli, ubi appareant, ut utrum horum
vel tres, aut 'tot laicos ad 1er vitium reiponlorium, (el'gatur) vel profundius illa in terra fepelianut fandum (aeramentum reverenter vobifeum ce­ tui , vel tranfitus fuper ea fiat, & «qualiter, ac
lebrare poffint , ut in vobis cerni pollir , qcam conjcnicuter cum ecclefi» pavimento condantur,
diligenter & quam magnifice vus Deo in veritis ut nullus tumulus ibi videatur. Si autem in ali­
miniricriis fervistis.
D quo loco tot tumuli fint , ut hoc difficile fit
V. W pam/, c/aww, if tytt in miffa fint
laâu, tunc linant loca illa elle coemeteria , ft
mnndifiitnn.
aufetatur altare inde, ft in purum locum pona­
Injungimus etiam ut panes eucharifticos, quos tur, ft ibi ecclefi· fint, ubi Deo reverenter ft
in fando Sacramento Deo otfeitis, vel vos ipfi pure offer, i poftit.
coquatis, vel fervi veftri coram vobis, ut fciatis
X. Ut tn eccltjiit non fint voniloqma &c.
munde & nitide fados cric ; & ut tam panes euNon eft «quum, ut ob aliquam aliam rem ad
chariftici, quam vinum ft aqua, quz ad eorum ecclefiam adeamus, mfi ad orandum, & ex Dei
oblationem pertinent, in miri· celebratione om
amore; prohibemus etenim tam tumultus, quam
ni cum puritate , & induftria , ft timore Dei lufus & vaniloquia , imo queeunque inutilia in
tradentur, ft cui a eorum habeatur, ut nihil im­ factis locis fieri. Procul dubio ubicunque Dei no­
mundum in iis fit, nec impurum, quoniam nul­ men crebro urvocatur , & factum Sacramentum
la celebratio mirix fieri poteft abfque his tribus in miri· celcbtationaoffertur ; nullum eft dubium ,
rebus, hoc eri, pan bus eucharitlicis , ft vino, quin Dei angelorum prxienna ibi valde propie
ft aqua, prouti S. icriptura dicit: “ Sit Dei ti _ fit; & ideo admodum periculofum eft in lactis
,, mor vobiicnm , &
Γ omne quod facitis , facite “E illis lo, is vel illüd facere a-.it dicere , qncd locis
„ multa cum difigentia
Vinum fignificat Do­ illis non convenit, cum Dominus nollet illos
mini noriri paifiouem, qu.vn pro nobis tuftinuit, homioes ejecerit ex templo fuo , qui tam eme­
«qua populum, ριο quo Chnllus fauguinem fuum bant , quam vendebant quidquid Deo offerebant.
Quanto magis putes , quod illos in ira er tem­
effudit.
VI. Vl femin» ad a'.C^re in ttiebrjlior.c non
plo fuo fit ejecimus , qui mendaciis & vanilo­
accedant.
quiis, ft immodicis r ili bus , ft hujufmodi nugis
Injungimus etiam, ut iis temporibus, quibus loca ad Dei ininitlcrium confecrata foedant ft
presbyter mittam celebrat, nulla mulierappropiu- polluunt.
XI. Ut fteitfj non celebretur, nifi in loco ftero .
3uet altare , fed ftet in luo lucu , & piesbyter
Neque ettam juftum eft , ut miffa celebretunm
m ab illa oblationem accipiat, quam Deo offeraliquo
loco, nifi in ecclefiis,-neque in domibus,
re velit . Mulieres recordari debent infirmitatis
fisc, ft fetat lui imbecillitatis , & ideo cavere neque ia aliquo loco, nifi in locis illis, que Detis
Ma
ad
Cncrl. General. Tom. XIX.

tSj

LIBER

LEGUM

<84

ad id elegit, prouti feriptum eft .* “ Non offeras A pedimentum illum baptizate negligat , qoocum_______ „ hoftiam tuam in quolibet Joco, quem videris,, cumque modo fit; fi propter aliquam rem hoc ANNO
annq
„ fed in illo foco, quem Deus ad id elegit, ut: negltgat, flt abfqtic baptifmate moriatur , tunc CHRIST)
CHRisTf M nomen fuum ibi ponat: “ preterqusm in exer- fciat, quod in die judicii pro aoitna i|la ratio·
citu, tunc fervetur tentorium ad hoc tantum,& nem redditu rm fit Deo.
XVIII. Fi/is /sens nett prafswnda.
coafecrata altaria 1 in quibui minifterium celebra­
Nullm iacerdos , vel laicus unquam audeat pretionis miffarum expleatur.
XII. CZr frume U» babitet term facerJrte.
iumere, vel calicem, vel patinam, vel aliquod
Non eft juftum, ut mulier aliqua cum pres­ valorum, qu« ad djvinum cultum ianâificata tant,
bytero habitet m dotno", licet hoc canones ma­ a^ aliquem mundanum uium convertere. Nini*
tri & lorori concedant, & illis perfonis, quasa- rum qui ex confire rato calice aliquid aliud pre*
1 i cujus infamia accufare non audemus ; attamen ter Chrifti fanguioem bibit, qui in facramento
interdicimus Gdgalis mulieribus , quoniam G de Mille confecratus eft, vel patinam ad ulle alia
cognatione earum fint , habent alias ancillas , fervitia adhibet prefer altaris > cogitet ne ipfi ac­
qu4t»vereri peffumus , ne presbyterum ad pecca­ cidat, quod Balthazari, cum Domini confeerata
tum allicient·
3 vafa in fiuiim fervitium adhiberet, perdebat fimul
XIII. Ut facerdei ebrietatem O tabernas fugiat, earn vitam quam regnum fuum.
'
& inordinata etiam conoetMa.
XIX. De Jdsoles m eccbfss.
Cuicutnquc presbytero etiam quam maxime neSi quis presbyter velit nepotem fuum, vel que nceffanum eft, ut fibnpfi ab ebrietate caveat , & dam confanguineum fuum erudiendum mittere ad
eiiam populo, qui et fubjeftus eft, illud doceat. ecclefias, que nobis ad gubernandum concreditae
Presbyteri non debent in tabernis comedere vd funt , concedimus ei hoc libentiffime.
bibere, neque debent peregrini territor.um, vel
XX. Ut preibyteri per villas fcMai habeant,
domum vel fpeffaculum aliquod frequentare, ne­
G frytis parvulos doceant.
que cum mulieribus , vel cura aliquibus impuris
Presbyters iemper debent in domibus fuis ludiperfonis aliquod commercium habere; fed fi ali­ magiftrorum fcholas habere, & fi quis devotus
quis venerandus paterfamilias eum ad domum fuam (homo) parvulos luos e>s ad inftrufttonem con­
invitet fi vdit cum uxore fua & liberis fpirituali credere velit illos quamlibentifiime fukipere , &
gsudio letari, & ab eo accipere refeffionem fpi- benigne docere debent . Cogitare debetis quod
ruualis doftrinr , ae ipfi ex charitate porrigere feriptum fit, quod qui dofti lunt fulgebunt ficut
corporalem refeûionem ; tunc decet, ut illum inç fpleodor culi, „ & quod „ qui multos ad juftihumilitate vifitetis , ac eum fpiritualibus veftris ttam erudiverunt & docerunt, fplendebunt ficut
dodrinis reficiatis , qui vos mundanis fuis bonis llellx injeteroum. “ Attamen non debent pro
refecit.
tnftruftione cotum aliquid a conlanguineis ipfoXIV. Ut facerdates a horum parochiae* t ad ft nex rum expeftarc, nifi quod propria voluntate face­
re voluerint.
allidant 4 contrahendas drdmus.
XXI. Dt vita fenffius inftitutndt pracepta
Non iuadeat aliquis presbyter aliquem de al­
terius ecdefite auditoribus ad fuam ecclefiam , ne­
plurima.
Cum nçmpe tota facra feriptura exemplis ac
que (aliquem) alterius parochis doceat, ut fuam
ecclefiam frequentet , & ipfi decimas fust det, &
doftrinis bonorum operum repleta fit, & cum ia
eos corrigat, qui aliis illas dare deberent. Sed campis facre feripturx facillime arma inveniri
quilibet gaudeat propterca quod quis ad ecclefiam
pollint, quibus vitta comprimi , & bona opera
fuam veniat, & Deo ejus rei caufa gratias agat, Îiromovcri queant ; tamen nobis placuit in his
quoniam feriptum eft : “ quod nemo alteri id
criptis cujusdam fandi Patris fententiam adde
facere debeat quod nolit , ut quis ei faciat. “ re, ad ptomovendum & docendum bona opera Et diftum eft etiam in S. Evangelio: “ quzctim- pio ea lententia paucis verbis dtftum eft , quid
que vultis, ut vobis alii faciant , facite hoc illis facete, & quomodo uos gerere debeamus. Primo
ipfi. Qnifquis autem hcc inftituta , & noflram omnium ibi juffum eft, ui quifque diligar Do­
doftiiiiam fpreverit, feiae alterutram horum (fe minum Deum fuum cum toto fuo corde, fle cum
incurrere) vd quod ordinem perdere, vel quam tora (ua anima , fle cum omnibus fuis viribus ,graviflime compenfarc debeat juxta jus legis.
& proximum fuum ficut feipfum. Pofteal etiam
XV. Ut f.scerdos alterius clericum wn fubducat.
juffum eft i ne quis occidat, ne quis injuftum
Jubemus etiam omnibus modis, ut nullus pres­ adulterium committat, ne furetur, ne alterius
byter alterius presbyteri clericus fiat, nec eum rem tnjufte cupiat, ne in faifo teflimonio inve­
perfiiadeat, nec aliquem , licet ipfe qutefiverit , niatur; juffum etiam eft, ut quemlibet honoret;
illi lubducat, quoniam quam firmitfime in cano­ fic nemini faciat quod nolit, ut quis ipfi faciat ,
ribus prohibitum eft.
& abneget corporis fui defideria , & fequatur
XV|. De presbytero, qui dato munere alterius
Chrifti praecepta , ac mundet corpus fuum , &
etclefssm ambierit.
mundi ornamenta non defideret, & jejunium aSi quis presbyter inventus fit; quod vel facer- met, inopes nutriat & nudos vefttat, infirmos
dotalis, vel laict ordinis homini aliquod munus pvifitet, mortuos fepeliat , omnibus alftiftis auxiimpendat, vel impenderit, pro eo quod velit al- clio fit, & dolentes confoletur, & eos ipfosquan­
renus presbyteri ecclefiam furripere, puniatur pro tum poteft, femper poli ea tam verbis quam fahac rapina, & pro hac violenta avaritia, alteru­ ftis mundanis moneat ac confervet, fle.nibil eis
tro horum ; vel quod ecclefiam fuam perdere , adeo imprimat, quam amorem Chrifti . Et io
vel in carcere per longiorem & acrumnofiorem ira fua nihil faciat , cujus cum poftea poenitere
poenitentiam emendare debeat, juxta praeferiptum poffit , neque fakem per aliquod rempus iram
legis, & pro epifcopi juffu ac auftoritate.
retineat, ac in corde fuo nullum dolum foveat,
XVII. Ut nullus presbyter etgrotanlcm parvulum
& nulli homini pacia ofculum det, nifi in corde
recufet baptizare.
cum eo plenam pacem habeat. Et cum nemine
Si quis aliquem sgrotum infantem ad presby­ iram retineat poft falis occafum in animo fuo
terum apportet, cujufcumque presbyteri parochis remittat, flt verum Dei ac prqximi amorem nun­
fit, tunc ftatim eum baptnet, & ob nullum im- quam oegligat; flt nunquam juret, ne forte pe·
• jeret,

ECCLESIASTICARUM.
186
>8j
fry prat; & ex corde ac ore fuo temper veritatem iA nofter d Credo; fit ipfis dicendum eft ac confi----------- .proterat, Jc nemini malum malocompenfer. Ne- derandum, quod io bis duobus fundamentum to- annq
ANNO mini 'injuriam faciat, fed ft quis ei aliquam fe» tjus cbrifttanc fidei eft; & mfi quis has duas ten cuxistt
CH*2TI cer^1 * patienter illam ferat , ac ex Dei atnore tentias cantare poflit fit ita credat , prout i inibi
H
inimicum fuam diligat. Et fi quis ei maledixe- didum eft, & illas fzpe recitet, non poteft efte
- rit, ipte iterum non maledicat, fed ei potius chriftianus. Olim conftitutum erat, ut nullus eobenedicat. Et fi quis eum coram aliquo judicio> rum, qui neteiebatCredo & Pater nofter,vêl ad
axetretur & perfequatur, perterit hoc libenter . epifeopi confirmationem, vel ad bapnfma aliquem
Non fit fuperbusj non fit ebrietati deditus, noni fufcipiat, neque aliquis fponfor ejus fit dum bafit fannoientus, non fit nimium edax, non fit ptitatur vel confirmatur, nifi ejus fit cratis , ut
piget, non fit marmorans, non fit dençdaior ,, ante nominatas tententias difeere nequeat,
XXIII Dereene & vefare orend».
lêd omnem fpem fuam in Deo collocet, & fii
Chriftlatus laicis etiain dicendum eft, ut quifquid boni fecit , attribuat Deo non fibi ipfi, fle
quod ipfe malum facit, vel antea fecit, friat hoc que bis faltem oret die, nifi fieplus queat , hoe
ic ipfo
ipso oriri.
onri. Recordetur
rxccuraciur fempei
tempet dici
oici judicii,
jumcn, eft, mane & vefperi , nifi quia Pater nofter β(
cx fe
(
fit
poenam,
B Credo poftit, cantet & dicat : “ Tu Domine ,
c timeat
■ . . interni
: \
__ __ : & omni cum
: fp>rituali
;
defiderio defideret «terpam vitam, & meminerit „ qui me formavifti, & creavifti, miferere mei. ,
quotidie uovjflimi diei'vit* ten, & quovis tem­ » Deus mifeiere mei peccatoris. “ Et Deo gra- pore annitatur bonum facere, & cogitet abique lias agat pro quotidiano vi&u , & quod iplum
dubio, quod temper fit tn confpedu Det; & fi ad imaginem luam creaverit. fir quod eum a pe­
mais cogitationes quedam in animo ipfius orian­ coribus legregaverit . Et his ita fadis , & poft·
tur, tunc confiteatur ea ftatim fpimuali fuo me­ quam creatorem fuum folum adoraverit, invocet
dico, qui eft confeflbr ejus. Et temper memi­ Dei fandos, & orer ut pro eo apud Deum ιη
nerit pslfioois Domini noftii, quomodo ille ex tercedantprimo fandam Mariam & omnes Dei
humilitate fua & pro noftra neceilitare egebat , fanâos. Illi qui rcclefiam adire poflunt , faciant
qui creavit omnes creaturas, humiliatus in cruce in'ecclefia , illi qui ccclcfiâm adire non poflunt
eft affixus, & quomodo ipfius deinde tam pedet, laciant id ubicunque funt, five vefperi, five ma.
quam manus clavis perforate funt, & quomodo ne, quoniam pfalmifla dicebar. In omni loco eft
laius ejus hafta transfixum eft. Tunc his cogita­ dominatio Dei: & deinde loqbebatur ad Deum:
tionibus difpellerc poteft malas cogitationes , & „ 1rs omni loco tu es, fit licet in czlum afeenex animo fuo exterminare. Os luunt a perver- C „ dero ibi tu es- “ Similiter dicebat : „ Nullum
fis malis eloquiis continere debet , non fit ipfi „ locum invenire poffum , in quo dominatio tua
gratum multa iojuflc loqui, neque loquatur vana „ non fit. “
XXIV. De die dominue cMhiu eelekrtruU.
vciba, que inutilem ritem excitant, neque dili­
gere debet mulsas fic immodicas cachinnationes ,
Dies folis admodum tende eft celebrandus ,
fed fanâorum librorum ledionem libenter audiat, ideo jubemus, ut nullus homo przfumat in hoc
•c crebro preces fuas dicat -, & fic anteaftum ma­ fando die aliquod feculare opus inchoare , prrlum lachrymis & gemitibus quotidie in oratione teiquam quum cibum fuum préparât . Excipe fi
Deo debet confiteri, & re mi (Γιο nem ab eo pete* accidat nt proficifci debeat; tunc poteft five equi­
re, & Deum fedulo orare, ut ipfum inpofterura tare , five navigare, five eam viam aggredi, quz
prarfervet tam ab anteafta mali repetitione , quam ad iter illius conducit, ea conditione ut miffam
a-quocumque maleficio . Corporis fui defideriis fnam, & preces teas non negligat. Die folis Deus
non obfequatur, nec propriam voluntatem tequa- creabat prius lucem , & eo dte mittebat populo
tur, fed in omnibus rebus magiftri fui praece­ Ifraeliiico in deferto czleflem panem , & illo
ptum audiat, licet fit tale, quale Deus vult ut die retergebat a mortuis, poftquam antea fponte
non fit. Quod fi dodor , qui cum in doârina D|•pro humani generis falute mortem effet paffus ;
inftruit ,* ipte aliud quid faciat , recordari debet ,& in illo die mittebat fpiritum fandum teper 1ertermonis, quem Dominus nofter in evangelio <vos fuos; ideo quam maxime juftum eft, ut qui­
fuo dicebat, quod id, quod vos facere jubeat ; |libet chriftianus illum diem maxima cum vene­
faciatis, & quod ipfi faciunt, non faciatis, cum iratione celebret. Oportet etiam omnem chriftia.
ipfi vos in doârina inftruunt & contrarium fa- :num, qui hoc perficere poteft , die Saturni ad
ciunt. Non vult ipte ut fanâus dicatur antequam <ecclefiam venire, & luminare fecum adferre, ac
talis fit, fed^mereatur prius, ut jufte poflir ten- iibi cantum vefpertinum audire , & noflu laudes
dus nominari. Dei praecepta quotidie faâis im­ nodurnas, & mane cum oblationibus fuis venire
picat, caftitatem diligat, nullum hominem ode­ admiffarumfolemnitatem. Et cum illuc veniunt,
rit, invidiam aut rancorem non foveat, difputa- inon audiatur ibi aliqua contentio , nec aliquod
tiones non diligat, fuperbiam fugiat, feniores ve- jjurgium, nec aliquod fcandalum, fed ferenomoneretur, fic juniores amore Chrifli amet, & pro <do in hoc facro minifterio tam pro feipfo, quam
inimicis fuis oret. Cum iis quibufeumdifeordiam #pro omni Det populo intercedat tam precibus
habuit, ante folis occafum redeat ad pacem, de quam elecmofynis fuis , & poft hoc facrum offianifericordia Dei nunqusm defperet. Jam hr funt E-cium domum redeat, atque cum amicis, & pro»
dodrine d inftrumenta fpiritualis artis, quz fi a ximis, ac cum exteris fpiritualiter cibo fe reft*
nobis die & node indefinenter exercitata fint , cut, & contra ingluviem & ebrietatem fe mu*
& ad vitz noftrz finem adimpleta, tunc erit no­ niat.
XXV. De fafci^iendii hefatHee fine tututrt.
bis ejufmodi a Domino compenfaiO, quam promifit iis, qui pnecepta ipfius obfervabunt ac prrCuilibet presbytero etiam maxime neceffariam
ftabunt; cum “ nullus unqpam oculos vidit,nec eft, ut parochianos fuos diligenter inftruat, ac
ulla auris audivit, neque in ullius hominis cor doceat, ut hofpitales fint, & nullis itinerantibus
afeendit, quz praeparavit Deus illis , qui ipfum hominibus domum (pam denegent , benefaciant
amant*
eis Dei gratia omnia, quz facere «eline rei pofXXII. De trttine deminien & faekele defeendir. fint, quoniam abique dubio quod Dei caufa ad»
Omnes fideles commonendi funt generaliter a renis faâum eft , DeoVipfi faâum eft , prout i
minimo ad maximum , ut quilibet dilcat Pater ipfe ia die judicii dicet Iliis , qui ad dexteram
ejus

LIBER
LEGUM
it'
187
fy erus manum collocati funt ; “ Ego advena
_______fui ,χ vixerant, & fi quis meo auxilio indigeat, tunc.
~ vero Dei gratia ftatrm przparet fe m vero amore Dei & homi­
& vos me fufcepiftis^ “ Qui
ANNO
num, & quam optime poiero illud? polica pras- CHKISII
ANNO aliquos advenas fufctpiunt, non defiderent aliquod
»>*·
CH rtlSTl mundanum premium , per hofpitalrtatem quam
ftabo.
XXIX. Dt formule orandi.
multi Deo placuerunt , ad.eo ut digni fuerint ,
Debetr ef .-m monere paro<hi» nos veftros, nt
quod Dei angeli eos vifitarent·' Nemo prrm um
mundi cupiat ab advenis , quoniam illius loco ei preces fuas precipue eo modo faciant . quo vos
ros orare docudtis . Primum Credo cantare de­
promifTum eft eremum gaudium in regno Dei.
XXVI. De perinrie.
bent tuuc erit fimdlima vera illorum fides huic
Macime etiam neceftarium eft , i>t n ligent er veftro fundamento. Et poftquam Crede cantare
perjuria inhibeatis, & parochianis veftris dicatis, rit, dicat ter, Deni qui me creevifii, mijereremei,
’quam indecorum peccatum hoc fit, fit quantope­ & ter, Dem mijtrtrt met petcetor.t .' Et deinde
re prohibitum tam in lege , quam in libris pro­ cantet orationem Dominicam , ac poflea fi lo­
phetarum , & in propriis Chrifti hbris . Etenim cum & tempus habeat , invocet prius (andam
auditu accepimus, quod nonnulli hoc nimis par­ Mariam ac fanftos apoftolos , fit fandos mariyvum deliftum, quale non eft , credant ; fed eft g,res, & omnes Dei fandos, ut pro eo apud Deum
aliquod maximorum deliftorutp, fic eodem modo intercedant . Jit tunc frontem fuam cum fande
compenfandum, ac homicidium, vel adulterium, crucis figoo armet , hoc eft ugnet fe , & tunc
vel aliud quoddam capitalium Argiliorum com- cum elevatis manibus & oculis in corde fuo Deo
penfarr. Scire etiam debetis & veftris parochianis gratias agat pro eo, quod ipfi remilerit tam le­
dicere, quod cuilibet eorum, qui capitale crimen via quam gravia ; fi autem tempus non habeat ,
' aliquod commiferit , & ad pmnitentiam fe con­ ut hic omnia facere poifit , faciat tamen ficut
vertere nolit, prohibeatur qualibet communio (uprad ximus; hoc eft , dicat ter : Dent yar me
cum chriftianis hominibus tam m ecclefiis quam creaviiii mijerere met, fit ter , Dent mtferere mei
extra , tam cibus quam potus & cohabitaiio in peccatorii. Et poilea interiori corde cantet oratio­
domibus nifi ad poenitentiam feconvertere velint. nem Dominicam, & fe fignet.
XXX. De eodem & de conf.ffione.
XXVII. De felfo teflimonio.
Quolibet die Deo femel vel bis ve! r.epios, fi
Presbyteris etiam valde neceftarium eft ut pa­
rochianis fuis dicant, quod nemo eorum ftudio pollumus, moratione noftra peccata noftra confi­
proferat falfum tcllimomum , quoniam quam g<a- teri debemus, dicenre propheta. “ Domine debdum
viilimum delidum ^efl , fit Dominus oofter leve-ζ-,, meum tibi notum feci, fit injulliti.im meam adï*
riiTime in monte Sinai illud debdum prohibuit , „ verius
—f meipfum,
: r— *&
’ *tu’ rDonvne
·*-— -----'rA· —mihi
-1-1
remififti
fit ii.s dixit: “ non filis unquam in aliquo tabo „ impietatem peccati mei. “ Tunc poft coufeflioteftitnomo, quomam talius icitis nunquam ent nem cum gemitu, & cordis compunflione debe­
impunitus. Quilibet homo , qui delidum hoc com­ mus ad Dominum orare, & tum quinquagefimum
mittit, vel corrmifit eadem poenitentia id purga­ pfalmum cantare vel xxtv, vel xxv. vel eotum
re debet, quam prius de perjuriis fit etiam alus ahquem, qui ca de re traftat ; & fic oratinnem
capitalibus criminibus ftatuimus vel ab omni chri- complere. Confeflio, quam facerdotibus facimus
ftianiimo fit f-paratus. Quid magis flultuin e ile p.ccatorum noftioritin, ad hoc nobis utilis eft ,
poteft, quam rum qu>s ex cupiditate auri & ar­ tpod per earn confcquamur falubria confiiia , &
genti , vel pietioforum veftimentorum, vel alius nAedicamenta eorum deliûorum , quz in nobis
muodanz rei, in tale grave delidum cadat , ut ipfn p i opt er propria noftra opera inctfe dici­
vel feptem annis, in feveriflima trumna in poe. mus, & ut per obfervattones preccptorum illo­
nitentia vivere, vel ab omni chriibamfmo fegre- tam, que nobis injungit, potfimus peccata noftra
gari debeat? Dominus nofter dicebat, ll quod ho- abolere. Deinde conic ilio, quam Deo foli con­
„ mini nihil profit, licet totuin mundum lucre-Q fitemur , ad hoc nob>s utilis eft , quod quanto
,, tur, fi animam tuam perdere vellet. “
icpttis (penatorum) meminimus, tanto libentius
XXVHI.l/r femdet ^ntltbel medo aliquo
Deus ea remittit, Domino dicente per prophe­
plebem doceat.
tam; prrcataraNi tvorarw non recardar. Aft e con­
Praecipimus etiam presbyteris, qui nobis fubje- trario quanto fxpius peccatorum oblivifcimur, eo
di funt, ut diligenutrimi populum doceant; eos libentius Deus illorum recordatur. Nos oportet
(quidem) qui in libris verfaii lunr , ut fæpc ac cogitare id, quod David propheta dicebat, & il­
diligenter parochianus fiios ex hbris doceant ;^m lud etiam quantum valemus facere . Dicebat :
autem io libris non funt vetiati prxciptar.t ju­ tn-uUttitm meem cognoscebam , & ptccetnm meum ,
nioribus fuis , ut a malo ab.lineant , fit bonum /crnptr tji coram me.
XXXI. De nercelu in conftffione enumerandi/.
faciant, pacem quzrant fic fequantur , fie dicant
eis, “ quod oculi Dei fint fuper jutios, fic aures
Qiiodlibet peccarum pcemtentiatio confiteri de­
„ ejus audiant juftorum petitionem, & facies Do- bemus , omne quod unquam commifimus vel
„ mini fit fiuser male agentes , ideo ut eos per- verbo , vel opere , -el cogitatione . Οβο funt
,, dat, fic deleat de terra memoriam illorum . “ principalia vitia, aft admodum pauci funt , qui
Nemo veftruro ab hac dodnna excufare te poteft. £ non ( in ) aliquibus vel omnibus deliquerunt .
Quilibet veftrum linguam habet , qui bona elo­ L'niith eft gaftrimargia, alterum fornicatio , ter­
qui vult, femper aliquos corrigere poteft. Simul tium iriUitta mundi , quartum defider um pecunir, quintum vana gloria , iêxtüm invidia , feac facerdos quidam ahquem m errore viderit ,
omnes vires impendere drbft , ut ipfum ad vir­ ptimum ira, oftavum fuperbia. Gum quis ad poe­
tutem ducat tam increpando, quam obfecrando, nitentiarum fuum venit to confilio , ut neceflifit orando, ac neminem 'iliorum dimittat , ante­ tatem fuatn ipfi indicare, vêlit , & peccata fua
quam tiloa ad aliqua bona opera perduxerit. Vo­ confiteri ; tunc pccnitdniiarius cum diligenter in­
lo etiam ut temporibus conventionis, Deo juvan­ terrogare debet de eo, quod ipfi confitetur, quo­
te, ad fy nodos conveniamus, ut unufquifque mi­ modo res taâa fit, an (ponte, an invite , fic an
hi dicere friat, quos fruâus, Deo juvante , in fubito, an confiderato modo; & tunc ei pro quo­
parochia fua collegerit, fic quomodo parochianos libet rnaiefafto poenitentiam injungat pro ratione
fuas Ad juftiliem deduxerit , qui enica in errore faâi. Valde diftert homo, quifciplum defenden­
do

18«

ECCLESIA

T I C A R

υ M.

I9o

fry do alium occidit, ab eo sui alii nfidiatus fuerit 2 corripere pro malefafiis fuis, quam ad iram Dei
ανν.ί
.Λ ipfum occiderit . Ita le rei habet tam cum ipfum refervere.
XXXIV. Dt vrr» cbantatt.
CHRisri
anno concubitu, quam cum quibufvis maleficiis . PcePresbyteri etiam populo dicere debeni^ quod
Christi nitentiarius interrogaredebcr unumquodque, quod
”*
ad neceiutatem ejus conducit , & ipfum docere fit vera chantas , cum quis Deum diligit magis
ut nihil ci dulitnulet- nec in vetbo , nec in fado quam feipfum, flt pttoximum fuum uti feipfum ;
ejus, quod unquam cogitavit fe contra Dei vo­ ût nulli homini id faciat, quoà non vult, ut ei
luntatem feciffe ; & pcenitentiarius pro quibusli- fiat, & multa alia, quod nunc longum effet ré­
cente rc. Aft putant nonnulli , quod in cibo &
libet rebus compenfatiooem ei imponere debet.
potu fit vera charités. Hoc non eft. De boc eXXXII. Ut Optra cberitatii quifaut /aci at, ύ
mm dicit apoftolus. " Regnum Dei non eft ci­
fMMws avada fitnt.
Efurieotibus cibum dare debemus , fitientibus bus nec potus “ Attamen ubicumque cibus & po­
potum, nudi operiendi funt, & infirmos, ac qui tus Cf vero amore Dei datur , boc eft valde bo­
in carcere funt, vifitare debemus, & advenas ex­ num opus , fle inter alia ianâa opera numera­
cipere, uti Dominus nofter ipfe dicebat : “ Elu- tur.
„ rivi, & vos mihi dediftis cibum , fitivi & vos BXXXV. Ut iteime & tlttmofin tam t> ut^otiatte­
ar dtbtautur ·, farm r fruflibut .
„ mihi dediftis potum, fui oudus & vos me veAdmonendi etiam funt qui de mercaturis vi­
- „ ftiviftis , fui infirmus , & in carcere , & vos
„ me vifnaviftis. “ Tunc quilibet m leipfo illud vunt, ut ita mundana premia defiderent, ut falfpiritualiter habere debet, & in aliis corporaliter tem vitam zternam non perdant . Proculdubio
id adimplebit. Aft licet hoc omnino impleverit , qui nimis cogitat de mundanis premiis, de ani\
non poteft eum ad vitam zternam perducere, fi mz iuz falute valde aberrat. Et de hoc quidam
J
in luxuria, & fuperbia, & in invidia, & io aliis lapiens dicit: confciectiam perdit in via fua,qui
[
diverfis vitiis, que enarrare nimis longum eflet , prsfentem vitam fumit pro via , fed necefte eft
vitam fuam tranfigat. Sed fimulic homo memi­ ei audire apoftoli doâtinam . Apoftolus dicit :
nerit, quod Chriftum in fe non habeat, qui di­ non circumveniat veftrum aliquis alterum in mer­
xit: “ Ego fum panis vivus, qui de celo defeen- catura , quoniam injurie illius , qua quis alios
di: “ nec'verum amorem, qui eft anime nutri­ affecerit vel in minimis rebus, Deus erit ultor .
mentum , abfque dubio tunc eft efuriens . Aft fi Navigantibus «qualiter injunftum eft agricolis ,
per bona opera deferat prtftina fua vitia, Chriflo ut omnium eorum, que in illorum negotiatione
fe adjungit, & feipfum veri amoris dulcedineitn C incrementa ceperint, Deo decimam partem dent,
plet, tunc nutrivit feipfum efurientem in anima & ex novem partibus etiam cleemofynas fuis
tua. Qui autem feipfum vidit teparatum a fluvio faciant. Ita etiam cuilibet injunâum eft, ut per
doârin* facr* teriptur», & Spiritus fandi , ille artificium illud, quo corporis fui neceftaria profatis erit fidens; aft qui feipfum cum fcaturigine fpicit, anime fuz neceftaria procuret,- illaeftme­
verbi divini irrigat, & animum fiium cum dulce­ lior corpore.
dine fpiritualis potus implet , dat potum fidenti XXXVI. Ut in btbdtmada ntt quadrate/imam caaftffwnts, èT ραβί tant ut fiat Gc.
fuo animO. Quicumque crediderit feipfum juftitia, & aliis bonis operibus feipfum operit , quid
Septimana ante initium quadrsgefime proxima,
aliud agit, quam quod feipfum nodum veftiat . quilibet ad pcenitentiarium fuum abeat,, & faâa
Qui autem jacet in ledo viliorum, & morboin- ,fua confiteatur, fit pcenitentiarius ejus talem ei
juftitic fu*, tunc fatis zgrotuseft, & in carcere psnitentiam imponat , qualem ob fafta fua ei
valde tenebrofo . At fi 1'urgat de ledo vitiorum faciendam effe iotelligit. Et omnibus parochianis
fuorom, & per confeftarium aggrediatur, fit per fuis precipcre debet in mandato Dei, ut fi eo­
lamentationem ver* compenfationis abfolvatur a rum aliquis cum quodam ullam diteordiam hapeccatis fuis ; & deinde fludiofe egrediatur ad lu­ Dbeat, cum eo tn gratiam redeat. Si quis autem
cem bonorum operum, hic abfque dubio feipfum reverti nolit, tunc ejus confeftionem accipere ,
infirmum & in carcere vifitat. Qui autem feipfum fed epi (copo indicet ut ipfum ad juftitiam dedu­
viderit in via przfcntis vit* laborare , & cum cat, fi ad Deum pertinere velit; tunc omnis diprocellis vitarum, quafi cum magnis aeris pro­ fcordia fle difputationes tedande funt . Et fi ali­
cellis inquietari, & viderit fe receptaculum bono­ quis ibi fit , qui aliquam diteordiam cum alio
rum operam non habere, tunc fciat, quod fit in habeat, tunc remittere fibi debent , ut eo libe­
itinere, deboipitio bene indigeat. Aft fi feipfum rius dicere poftint in oratione dominica .· “ Do­
invitet ad domum fanâarum virtutum , & fe ibi mine remitte nobis debita noflra, prouti remitti­
in illarum tutamine confervet, tunc recipit adve­ mus iis, qui nos offendunt . ‘‘ Et fic purificatis
nam illum in feipfum. Omnia qu* homofibi ipfi animis ingrediantur tempus fanffi jejunii, fit per
fpiritualiter facit, Chriftum in fe cujus membrum poenitentiam feipfos purificent verfus fandum pahomo eft, nutrit, fle potat, & veftit, & vifitat , teha, quoniam poenitentia fimilis eft fecundo ba& fufeipit.
ptifmo. Sicuti in baptifmo, prius eommifta pec­
XXXIII. Dt mutui) partitum & hbtrerum
cata remittuntur, ita per poenitentiam etiam puofficii> .
Enficantur peccata, quz poft baptifmum eommifta
Dei amici etiam admonendi funt , ut liberos funt.
fuos doceant obedientes effe parentibus fuis,quo­
Septem modis dicit nobis facra feriptura pec­
niam Dominus dixit. “ Honora patrem tuum , cata remittuntur, primo io baptifmate, quod no­
„ & matrem tuam ut fis longcvus fuper terram." bis datum eft propter rcmiffionem peccatorum ,
Parentes etiam erga liberos fuos benevoli efle de­ & fecundo modo per affliâiones. De eo ait pfalbeat, dicente apoftolo: “ Parentes non provoce­ mifta: " Beatus eft vtr, cui Dominus peccatum
tis filios veftros ad iram , nulla tamen peccata non imputavit . " Juxta ejufdtm Davidis fenimpunita linquere debetis . " Salomon dicit : tentiam peccata remittuntur per baptifmum , fle
* Qui parcit virg*, odit filium fuum. “ Nullum teguntur per poenitentiam, fit per martyrium non
peccatum in futuro fcculo abfque vindiâa negli­ imputantur . Et terito per elecmofynam remit­
ge tur, nifi antea hic peni tentia compenfatum ut; tuntur. De hoc Daniel ait ad Nabuchodonofoquare cuilibet multo melius eft, hic filium fuum iem regem: “ redime peccata tua clecmo(yn>< in
mite-

LIBER

mifericordta pauperum. “ Et i»oc ficut aqua ex----------- tinntt ignem, ita elecmoiynacxtinguit piceatam
cmÎhît, E* Do®«mm in evangelio dixit: det* tlttmofyw <*,H ,π ftrat, tene per for tritu mandi Quarto cum remittit
iis, qui erga te peccaverunt, prouti in evangelio di·
ftumeft: remittite, ft remittetur vein, dateftdabiter vebii. Et detnde: Si dtaùfttitù tlUt, qaw srg'e
vti peccaverunt, tant rmittet vebit caltflit Pater vefier pftTAtj vefira. Quinto, tum quia per doâri-

nana & per praedicationem preceptorum Dei ali' quem ab errore fuo ad juftitiam reducit, prouti
tpoftolus dicit: fi quit peccaterem ab errere fao ad
jaflitiam redaeterù, animam ipfiat liberat a marte,

LEGUM
t9K
A deliciarum, ft fabric ac eafta nobis vivtndunu........ .
eft.* Cum qu>· hoc facro tempore a caleo ftovn* anno
ft pifciblts abftinete poteft i fumrnum Boc jeju- CH*^TI
nium eft. Illi autem, qui ex infirmitate, vel ex
aliis aliquibus caulis ab his abftinere nequit, ne­
ceffe eft , ut moderate, iis utatur, ft illis tempo·
ribus quibus permiffum eft, hoc eft , poft can­
tum vefpertioom, nec vinum neque alium potum
fumat ad ebrietatem aliquam, fed ad cordis re·
feâionem. Vini ebrietas ft voluptates peccati funt
prohibita, lac ft cafeus non faut. Noo 'dixit apoftolus, nullum edite cafeum nec ovum, fed
«icit : Ne inebriamini vino neque omni alio(poz
s), in quo eft luxuria.
'

Cf maltitadineat peccatarum tyu ceeperit : Sexto per
tenun Dei ft hominum amorem, prouti diâum
XLI. Dt crebra cerperit Cf fagaiuu Demini
eft .* verus amor Dei ft hominum cooperit multa BI
fufctptione m ftnsdrsg^nM.
peccata per (alvatorem Chriftum Dominum noQuolibet die folis hoc fanfto tempore (quadraftram. Septimo per pcenitentiam, «ti David dixit: gefimaii) (aera fynaxis (umenda eft ab omnibus
etaverfai faat i» aruruna mea, teat mtbi fraBaut eft exceptis illis qui excommunicat! funt, uti etiam
tergum. Similiter dicebat, fimulac a faperbia mea die jovis ante pafcha , ft die venieris ft vigilia
& vitiis meis ceffavi , & pcenitentiam eorum egi pafchatis & omnes dies feptimtnas pafcbalis atcoram Deo remiflionem eorum habeo.
quali religione celebrandi funt.
>
XXXVII. De ebjervatine fytadragefima,
XLH. Dt iit ibat if dtbitit id jejunio
Jejunium quadrageGmale maxima cum enra
remittendi/.
obtervandum eft, ita ut nullus dies (it , praeter
Sanftis jejunii diebus nulle difputationes aut
« dies dominicos folos, quo quis aliquo cibo uta- Ilites movende funt, fed femper in Dei amore ,
tur ante horam decimam vel duodecimam , mfi ft
i in neceflariis operibus firmiffime permanere
quis adeo infirmus fit, ut jejunare nequeat , & debemus
<
, quoniam Dominus nofter redarguit eos
(nift fint) juvenes, qui adeo adulti non funt,ut qui
<
diebus jejunii fidejuffores fisos monent , ft
jejunium obfervare poffint . Illi enim dies funt contentiones
<
ac lites excitant , per prophetam :
dies decimaram anni, & nos eos cum omni re-C/n diebue Jtjuati invcniuntitr velantat ct vefira, in
bgione, & (anftitate celebrare debemus. Moseft illir diebur quafivifiit emeet vefiret débitera , tf
fxpc alius jejunium ex charitate amici eleemofy- propter litet ac contentione/ jejunattt, tf admodum
nis redimere , (ed hoc nullo modd mercandum tnjafie percntiiu fratru vefirot. Omnes Chriftiani
eft. Alio tempore homo jejunans premium abfti- in Deo fratres.
nentie, ft peccatorum fuorum remiftionem apud
XLI II. Ut conjuget invicem fejam abflmeant*
Deum promereri pote ft , dummodo jejunium hoc
Conjugi bus etiam valde neccmtrium eft, utfa
cum eleemofynis adornaverit . Aft hoc tempore fanâ.s his diebus cafte gerant, abfque ulla concum quis jejunare pofttt ft nolit , abfque dubio , cubitus inquinatione , ut per vitam religiofam ,
atternam pernam fibi ipfi acquirit, quoniam Do· purificata corda & corpora fanfta per bona opera
minus ipfe dies illos per Moyfen ft per Eliam ad fandos pafchatis dies adducere queant. Quo·
ft per (c ipfum fando jejunio fanâificavit.
niam nihil prodeft jejunium, quod cum conjugali
XXXVIII. Ut jejunantium cibm pratermijjut
opere inquinatum eft, neque illud commendatur,
pauper ibat tregttar.
nift orationibus & vigiliis, & eleemofynis fit or____ unicuique
w
Quotidie
homini neceffe eft eleemo* natum.
fynas fuis indigentibus hominibus tradere; atta DXLIV. Ut populat twitetar ad crebram cerperit tf
meo cum jejunamus , plures eleemolynas dare '
r
-■ Demini
“ — ’ fafceptienem
r
fangamu
ifc.
debemus, quam abis diebus, quoniam cibum ft
Populo etiam dicendum eft, quod illis tempo­
potum, quibus uti deberemus , quando non je. ribus , quibus fandum (aeramentum fiimuut cor­
junamus inter pauperes diflribuere debemus. Quan­ poris & (anguinis Chriiti , hoc eft (aeram com·
do quidem cum jejunamus ft prandium ad cre­ munionem, hoc magno cum timore & reveren­
nam fervamus, non eft hoc jejunare fed tempus tia faciant, ft antea tam jejuniis, quam eleemo­
prandii differtur, ft cœna dupliciter augetur.
fynis (eipfos purificent ft abftineant a conjugali
XXXIX. Ut jejaniam nea felvatur ante
opera, & a quibufeumque vitiis, ac fe tam pre­
Vtfperat.
cibus , quam eleemofynis, & quibufeumque bonis
Multorum hominum confuetudo eft cum je­ operibus prrparent, quomodo tunc multa cum
junare volunt , cum fimulac fignum nonx diei reverentia eam tecipiant . Valde etiam pericuiohorat audiverint , cibum capiant ; fed hoc non fam eft, fi quis impurus & négligeas illam fu­
eft permiffum ut id fit legitimum jejunium ; Sed mat, & etiam fi quis nimis, dico, ab ea abftineat;
hoceft verum (jejunium) ut poft cantum nona- &
„ nemo
____ faltem
___ (eam) recipiat ablque peoitenlem miffa audiatur , ft poft miifam cantus vefper* E lia in fui ventai , quam habere debet antequam
tinus illius temporis , & poft cantum vefperti· confiteatur omne quod contra Dei voluntatem
num quilibet eieemofynam fuam tradat , prout peregit, quod meminiffe poteft , ft juxta ftatuipfi placuerit, & deiode cibum capiat. Si quis tum ejus emendare ( vult ) . Multi Monachi ta­
autem per officium aliquod coaâus fit , ut nee men funt, & vidue tam fan&e , ( & ) religiofia
ad mifiam nec ad cantum vefpertinum venire vite, ut quotidie qoandocumqtie voluerint , hoc
poflit, attamen ita remaneat jejunans ufqoe dum facere poffiot.
fciat , quod mifta & cantus vefpertinus, perafta
XLV. Ut Mifja pablica »» efficiat pecaiiari/.
fint, & tunc adimpletus propriis fais precibus ,
Deinde injungimus presbyteris etiam , qui tam
& eieemolynis, bonis fuis utatur , ft prandium diebus (olis quam aliis faftis ante miflam macapiat.
!;nam ( miffam ) cantare volunt, ut hoc privatim
XL. A qaibat rebat if qaemede abflinndam fit.
aciant, ut nullam populi partem a miffa magna
Hoc tempore abftinentia debet effe omniurn abftrabant. Peffima namque eft confuetudo quam
■
multi

ECCLESIASTICARUM.'

Mj

er multi homines t>m diehus lol.*,quan. ahis fetiis A ten preterquam m oratorin au’.hbi gantant. mii
—— obfer’ant, hoc eft quod ftatunjrtmo mane mt(. (ecrctc hoc faciant,ita ut neminem a miff, ma ANNO
anno
ANNO
fam audire velim, & »11 ico port mittam a pt.mo ' gna abftrahant ; & hoc fiat medio tempoic ma CHRISTI
CHRISTI
mane per totum diem in ebrietate & delicti* ven­ tutino, ut deuidc poftint ipG m>tta magne intc***
tri fuo ferviant, non Deo*. Precipimus igitur , refle. Cujulcumque otdinia hominibus injungi* ’
ut nemo cibum-aliquem guile* , antequam ler- mus, ut quilibet mittam magnam frequentet,ex­
Vjtium mitte publice ’ impletum fit, (ed omne* ceptis conlccratis virginibus (olis, quarum ηύη eft
tam femina quam viri congregentur ad mittam . mos, aut confuetudo ex monafteriis fuis egredi,
xfisgn.m, A ad (aoRam & fptritualem eccleffam, debent intra naouatterii fw dauftra remanere,fit
& ibi mittam magnam At pxcdicationem vcibi ibi miiUm audire.
divini audiant. Et ficuti antea diximus , presbyCapitnfa bac incerta edirioni* Joanne* Jobnfon v'cirius olîm Cranbrooki* i» cemitatu Cantii Tbeodnlfo epifc·po Aurebanenf) in Gallia «rtnbuit , eorurmue vrrbon-rn An^lo Saxonicim Aeltrico VViltomerrfi prinum» ep*·
(copo, 4em Cantuaricnh Archiepitcopo adfcnbit an. 994. ve i 99J.

I

«(»·«»

WdO» «Si· «»»»«»

____ CONCILIUM
ANNO

MOSOMENSE

Habitum anno occccxcr. 9 Leone legaro Apoftolico, ubi Llitterc
Joann it XV. auditus Gerber tu*, Ôta drvmo officio uique ad
C ,^STI
Re me hiem ly nodum abftinere juffus.

CHRISTI
SM-

*nN<ti

ab incarnatione domini dcvccxcv. In- B ram contulit; qu bns ialutem meam fempercotndidione viti a papa J eanne lyuodus de- mtfi, pauca fuper innocentiam meam releram .
quippe poli obitum divi ' Otrcnis Augufti
nunciata eft habenda in parochia Remenfi MetroEgo
­
poli. Itaque iv. Nonas Junii convenientibus Mo- cum ftatuittem oon dilcedere aclienteh patris mei
fornum venerabili (limis epifcopis , Liutolfo Tre- Adalbeionis : ab eodem ignorans ad facerdotiutn
verenfi, Aymone .Virdunenfi , Noigario Leodi- piaxleâus ium , atque in ejus dtfceflu ad domr>
cenfi , Sigefndo civitatis Mimgardevvrce , Leo num, coram illuftribus vins, futurus ccclefic pa­
abba* monafterii fanât Bonifactt urbis Roma:,vi­ llor defignaiu* . Sed ftmoniaca berclis io Petri fo»
cem agetis domni Joanm* papx, medius inter cos kditare me liantem inveniens repuli*, Arnulfum
confedit io ecclcfia B» Dei genitneis Mana. At­ pratulit. Cui tamen pluiquam oportuerit Edunt
que in eotum profpeftu Gerbenas Rrmoiuta at- obiequiom prebut, donec cum per multos & per
eh epifcopus, pto tus ordinatione rationem reddi­ me apoilacarc patam ioteKlgans, dato repudii li­
turus. Interfuerunt etiam hu<c conciho di retia­ bello cum omnibus fui» apoftatiet» dereliqui, notf
rum urbmm abbate*, non ignobiles, fed vita,mo>·­ C fpe nec paâione capeffendi ejus honotis, ut mei
ribus, & (cientia ptrclari. Ex laici* quoque ad­ •muli dicunt, fed monftruofis operibus diaboli
mitti funt Godcfridu* comes, & rdiqui. Fado ita­ territus in effigie hominis latitantis, Non , in.
que (ilentio, cuofti* refidentibu» qui adorant, Ay- quam , ideo ifium dereliqui, fed ne illud pro
tno epifcopus furrexir, & Gallice condonatus eft, pbetteum incurrerem : Impre prabt/ aawZraet, & *·Ύλ*·1'**'
domnum joanoem popam epifeopo* Galliarum , >u pti astruat avr ttgitilit
litirtiirtf»
cauta fynodi, ad Aquas Grani palatii invitafte, & yaridriw üri utertbtrij. Deinde faoftionibu* eccleeos illo ventre oolutffc: neram iovitaffe io urbem, liailicis per longa temporum fpatia pcrsftit, te& eo* non venifft : nunc pro luafolhcttudine, in geque peremptoria confummata, cum nihil aliud
Remenfi provincia concilium ftatuifle. Et qui de rellarct, nifi ut judiciaria principis poteftatecoer·
Arnutfi dcjeâiooe A Gerberti promotione contra­ ceretur, & tanquam leditiofua ac rebellis · prin­
ria fibi dicerem, per luum vicariam velle cogno- cipali cathrdra removeretur : lege Africani cuts(cere. Poft hcc protulit epiftolam plumbeo figtllo q eiiii iterum a fratribus meis & regni pti mat ibus
munitam, quam diffotvens coram omnibus recita­ conventus & commonitus ium , ut exclufo apo
vit hoc modo (e habentem. Joannes epifcopus ler- (lata curam dtlciffi & dilaniati fufciperem popu­
vus (ervorum Dei, omnibus archieptfcopis Gal­ li. Quod quidem & du» diftuli, & poftea non fa­
liarum, falutem & apoftolicam benediâtonem, ti* (ponte acquievi : quoniam que tormentorum
Snera me comitarentur, omutmodts intellexi .
& reliqua.
Hac epiftola recitata, furrexit Gerber tu 9 Re­
ax eft viarum mearum (implicitas, hre in no­
morum archiepifeoput : & hanc orationem iubin- cent te puritas, & coram Deo & vobis (acerdotibu* in bis omnibus munda conicicntta. Sed ecce
tuht.
Semper quidem, reverentiflimi patres , hanc et adverto occurtit calumniator, vocum novita­
diem pre oculi* habui, fp« ac voto adeam mten- tibus, ut major fiat invidia, obloquitur : Domi­
sh, ex quo a fratribus mera ammonitu* onus hoc num tuum tradidisti, careeri mancipalii , iponûcerdotü non fine periculo capitis mei (obii . fam ejus rapuifti, (edem pervafilh. liane egodoTaati erat apud me pereuntis populi (alu>, tanti R
fervu*
fuerim,cui
_ minui , cuja*
J nunquam
,
'
'
. ’ etiamt
(aeramenti genus unquam pratftitenm
f
erat auihoritas qua me tutum fore exillimabaro. nulhim
"
"T
Record* bar pr « te ti torum beneficiorum , dulci* at­ Etfi emm ad tempusifamulatus fum, fecit hoc im­
que affabili* benevolenti· vedre, qua fispenume- perium patri* mei. Adalberonu, qui me in R.Cro cum mulra laude pr*fta»tium ufus fueram : menfi eccleGa commorari praecepit qnoadufque
cum ecce iubuus rumor vos offenfos iofinuat, vi­ pontificis in ea (aerati moresadufque dmoicerem ·
tioque dare laborat, quod maena paratum virtu­ Quod dura opperior, hofti·* preda faftus Cum:
te inter alius conflabat. Horrui, faveor, & quos fit quae vcftra munificentia , magno» umque ducum
ante formidabam giadtos, pre indignatione vc­ largitas clara & praecipua contulerat, v.oienta pr·ftra poflhabui. Nunc quia propitia divituia» CQ- dornim mamu abftulit, meque pene nudum gladiis
N
luis
CbmsA GmerW. Tom. XIX.

A

nno

■ 9$
Tx"”
CONCILIUM
ν?Μ°
19«
fut» ereptam 'deluit . Deniqna poftquam ilium A hbtt rwt «.-waramiww < tffrH· txterati*·** fui
—
fat tf pnrnw. Exduio itaque illo a RemenG ec- anno
anno apoftatsm dereliqui, vias fit itinera ejus non obC nt·
f*1·*··· » otc Roold*· modo ei communicavi . deGa, mihi rduâami, muliumque ea qu· paf- CH**tTt
Quomodo ergo eum tradidi, qui ubi tunc tempo­ Ius fum, At adhuc patior, formidanti, a fratri· ***'
ris fuerit uefcivi? Sed neque cum carecti manci- bus meis GaHiarum cpifcop<s boc onus (acerdotit
Rivi, Qui nuae nuper fub prefentia fidelium tc- fub divini nominis obteftarione impofitum eft .
ium leniorem meum conveni, ut propter me nec Quod fi torte a/facris legibus quippiam deviatum
«d momentum ulla detineretur cuflodia. Si enim eft: non id malitia, (ed temporis importavit ne·
«uthoritas veftra per me flaret, tu tantum Amulius ccditas. Aiioqui tempore hoftili omne jus , ôrn·
vilefcetet, ut mihi minimum valeret obefle. Quod neque licitum cavere, quid eft aliud quam patriam
fi contraria mihi , quod abfit, fententia vçftra perdere, tc necem infeire? Silent equidem .leges
decerneret: quid mea intereiTct utrum Arnuliui, . inter arma,. quibus
ille fciahs beflia
O..... its
.....................
~~
pn alius Remorum conftituerctur epifeopus?abufus eft
Γ , ut
' reverentitiimos
"
facerdotes Dei
Σ ’ quaG
. _
Jam de fponfa rapta, fedeque* pervafa quod di- vilia mancipia caperet, nec ab ipfis facrofaoâis
citur, ridiculofum eft. Dico enim primum nun· altaribus temperaret, commeatus publicos inter·
quam illiut fuiffe fponfam. quam pro legitima do- B eluderet. Redeo ad me rcverentiliimt patres, cui
natione fpiritualis dotis collatu ante beneficiis fpecialitcr ob falutem pereuntis populi, totiufque
expoliavit, peofeidit, fit dilaniavit . Necdum fa- rcipublicas curam, mors luribunda cum omnibus
xetdoiali anulo infamius erat, fil jam omria fuis incubuit copiis. Hinc dira egeilas , horrea
quae denominat* fponfa» fuifle videbantur, fatel- flt apothecas armata manu fibi vinaicat, lois ve­
lites Simonis vallaverant. Dico etiam ft conce­ ftra authpritas ut tantorum malorum levamen
deretur quolibet modo illius iponfam tuifle, utique fieret cxpeftara eft: qua tantam vim habere cre­
cfte defiit, poftquam pollutam fic violatam, fic ut ditur, ut non iblurrt RemenG , fed omni eccirfiai
ita dicam, adulteratam, fuis pnedpnibus pro lira­ Gallorum dcfolatte flt pene ad mbiluin redaftse,
vit. Num igitur eam, aut quam non habu t.aut fubfidio eftC valeat . Quod divinitate propitia
quam fuo fcclere perdidit, illius fponfam rapui? exfpcftainus, flt ut fiat, omnes tn cuinm-ine ora­
S.*dem tutem multorum populorum multitudine mus .
H<nc orationem Gerbertus finiens Leoni ab­
refertam advena fic peregrinus nullis fretus opibus
pervadere qui potui ? Sed forte apoftolica ledes bati (criptam protulit, fle epillolam papas recepit.
nobis opponitur: tanquam ea inconluha fummum Tum epifcopi a concilio recedunt, 0c comitem Go·
confultationibus fuit adhibent. Poft
hoc negotium difcuffum fit, vel ignorantia , velCdefitdum
’ .1
contumacia Certe nihil afturn vel agendum fuit, bate G<rbertom ad fe vocant, fic Leonis abbatia
quod apoftoliem fedi relatum non fuerit .■ ejuiJ -m monachum Joannem ad reges Francorum cum om­
per decem fie ofto mentes expeftatafcntcnna . S-d ni honore deduci laciar, orant dt obtinent. Dein­
dum ab hominibus confilium non capitur, ad fi>n de Kalendis Juliis Remis habendam fynodum de·
Det fupereminens eloquium rccirctur.· St
nunciam. Jam fynodus foluta effe videbatur,cum
*«· 0.
(Httt ftmd^h^ tf, fic reliqua. Et tratrem peccan- ecce Gerbertus epilcopus legatos epifeopos acci­
tem coram tcftibus coramque ecclefia commoni- pit, tanquam a parte Leoms, ut a divino officio
ufque ad denunctatam lynodum abftineat. Qui
tum, tc non obaudientemdcCer nit habendum tan
'**“*'' ' quam ethnicum fic publicanum. Couveutus ergo cum renuerer, in pratfentia ipfius Leonis perven­
Arnulfus, flt communitus luens fit legatis epifeo. tum eft. Ibique breviter commemorat, non effe
porum Gallia, ut a ccepto lurore deiiilrrçt, fit , in poteftate cujufquam epifcopi, vel patriarchas ,
fi valeret, quoquo modo <e a proditionis Irelere vet apoftoiici, quemquam fidelium a communio­
purgaret: dum monita ialubria eootemnit . habi­ ne removere, Uifi fponte vel conviftum , vel ad
tus eft tanquam eihnicus fit publicanus. Nec ta- concilium venire nolentem. Sibi autem nihil ho­
me n idcirco d judicatus ut ethmeus ob rcveren-Drum obflare. Quippe qui nec confcftus, nec contiam (edis apoftohee, facerdoiitque (acri privtle· viftus
'
fit,
"
fit qui lolus de Gallia ad concilium ve­
)>ia; led a fciplo in fc ipfum damnationis Centeni ia nerit. Non ergo fe fuo judicio damnaturum, qui
ata, hoc Colum eum in omni vita fua praedare in nullo genere oppofitorum fibi male confciusut.
egifle dijudicatum eft· Quia nimirum (i fe ipfo ‘Sed modeflta fl< probitate domni Luidulfi Trevedamnante epikopi ablolverent , pa»<.am (celeria renfis archicpifcopi cônventos, flt fraterne com­
ejus incurrerent. St, inquit magnus Leo papa, monitus , ne occationem fcandali fuis «mulis
•av-rt /acerderri Ü Niaadvr tffntut famnidn , daret, quafi ludionibus domni apoftoiici refultare
dawaati· tfftxiitxiti itwvil. Hac reim Damiver vellet,Iub nomme obedientie, ut a miffarum tan­
•evareav tndtctvit, J«r
**!'*· etundem gtntrelt
tummodo celebritate abftmeret, adquievit ulque
dt/erta ra/ervaw/. Et fflpa Gelafius: frrar y.i /<- ad proximas KJendas Julias, quo tempoie alte­
mtl tfl tum fm mitbtrt fatmuUnt, i· ptrncipt^t· rs lynodus tndifta erat, flt fic diGeflum eft.

»V ERONENSE

CONCILIUM

£»· jttrtt Vcroittpfit tftjcopi in ctchfaf fueffaei *4f*iltjtrf pctricrtbt
jtibltfltj êtjùùtmtttr.

Anno 99$.

Mtstip«f.
••a»·

vel forte 994. celebratum.

A Quilejenfis epifeopus Joanne» ecclefia» quaf-E (uas ad provincialem fynodum detulit, in qua au·
dam in urbe Verona fitas obtinebat, qua- dins partibus defimtum eft ,ut ecclciiarum illarum
rum ecclefiarum presbyteri debitam Veroncofi cpi- facerdotes Vérone nG epikopo ad lynodum , SC
fcopo fubjeftiooem negabant . Moteftc id ferens prace^»·", vei fupplicationes invitanti, turn & tn
Octeriua Vcroocufis epifeopus querelas ca de re Jailis per annum iofcmmbus jubcmt epifcopo, ne
nude

■ 97
"/ϊΐ"
R E M E'Vs E.
i,s
CF miff* ibi celebrarentur, parerent. Adfiserunt fy-A ipfius venire vellent, nec illud obfervarequod
ANtib
CHRISTI
Wl·

•nodo prater Joennem Aquilejenfem Joannes alter, enters
------ ! tituli de eadem—
*--J—
/-;··,—fcilicet
*civitate
faciunt
& anno
quem Æmonenfem epifeopum egifie ex Ughellio miffas publicas preci puis feflis interdidi» ab epi· CH*‘,STl
Mutatorius conjicit. Sichardus quem CenetenG fcopo facere non deberent . · Ad hcc idem pa- 'innfihrt
ecclefi* prafuifte e* sodem feriptore idem reco- triarcha re fpondent agebat quod hic edet antignofeit, cum aliis, quorum nomina apud (Jghel- Îuus mos, ut homines fui titulari agere deberent. &*,. *
*unc Larttbertus epifeopus Viceniinus (urgens ait;
lium plane depravata leguntur. Hanc fynodifen*
sentiam vulgavit Muratoriua in differt. Med. avi /cie qaod me i» bac eccltfia arcbidiacono manente tla­
tom. V. col. 1003. eamdemque ex documento * rici pradiftaram ecclefiarom prolibato /ervilia epifcoBartholomao Campagnola fibi traditodeditP.de pa bnjes nvffr< ecclefia exhibebant. Id ipfum etiam
Rubeis in monum. eccL Aquilcj. pag. 48$. Cura presbyteri dt diaconi prenominat· Veronenfis ecverb integrius appareat quod datum eft a Muta­ clefi* dixerunt. Tunc prnfaius patriarcha videns,
torio pra altero; ideo hic ex eodem Mutatorio quod reftum & canonicum erat, quod Ipfe epi- ,
acceptum reddo, adferiptis in margine ex Rubeo fcopus fciebat , * confultu omnium epifeoporum ’ r‘,,k·* ·
variantibus . Concilii annns inter 994. & 995. ac facerdotum, qui in eodem concilio relidebant,
ut deinceps clerici de prie fatu fui» titulis
fiu&uat. Indi&io enim VIII. qua fententia ejuldem Bftatuit,
!
mox recitanda fignatur , cum novembri mente parati effent obedite Veronenfi epi(copo, tam in
conjunda annum 994. ferrer; fed ia eadem fen­ fynodali advocatione, quamque fit in proceffionis
tentia annus 99J. notator. Quare vel indiftio IX. honore, feu etiam in mifiarum, cum ab eodem
pro VIII. legenda eft, vel nullamfeptembri men­ epifeopo interdiftum folemnibus fertis noverint ,
to indiAionis mutationem contra morem fere ubi­ obfervatione. Verum fi aliquid a quoquam obje·.
que tunc obtinentem faâam agnoicamusoportet. ftum fuerit, vel fi epifeopus ejufdem ledis illos
ad placitum ducere voluerit, nulli fuotum cleri*
eorum poteftatem illos corrigendi vel diftringenSYNODI VERONENSIS SENTENTIA
di tribuat ; fed advocato abbate fan&c Mariae ,
Sui pro tempore fuerit, in organo, quidquid ju- .
pro Otherto Verontstfi epifeopo.
um & canonicum eft , eo *- definiat . Quod ’
**
N nomine Domini noftri Jefu Chrifti . Anno ut venus credatur, dibgenriufque ab omnibus ob·
Incarnationis ejus DCCCCXCV. IndiAione iervetur pro futuris temporibus idem patriarcha
VU1. die vigefimotertio mentis novembre. Dum cum ceteris epifeopis , qui in eodem concilio
in Dei nomme Johannes patriarcha lande Aqui C adfuerunt, propriis manibus fubfcribentcs , hanc
lejenfis ecclefi* in fynodo refideret in ecclefia diffinitionis
■
■
chartulam roborarunt.
Ego Johannes patriarcha confenfi ftfubfcripfi.
beare Marie fit* io civitate Verone cum ccetu
epifeoporum, facerdotum fcu levitatum ; furgens
Ego Johannes epifeopu» intetfui.
Oibcrtus epifeopus ejufdem (edis beat* Mari*,
Ego Sichardus epifeopus interfui, &fubfcripfi.
queri cepit contra eundem Johannem patriarcham
Rozo Tarvifianenfis ecclefi* epifeopus interfui,
de clericis habitantibus in titulis ipfius monafierii & fubfcripfi.
fande Mari* antiqua, & (and*Margarite, quia
Rainoardus * Tridentinus epifeopus interfui ac ’ *d»u».
fubfcripfi .
fecundum canonicam traditionem, & an
tiquam confuetudincm fibi obedite vetarent *
Lambertus Viccntinos epifeopus interfui & Iubha ut nec ad iynodum , nec ad proceifionem

I

#
«r
*

CONCILIUM

REMENSE

Quo per Leonem fedi» apoftolicc legatum Arnulfus, Gerberto depolito, Re men (i
ecdefi* reftitui jubetur, anno Domini dccccxcv. tempore Joannis paps XV.
ac tfi illa vtra dy legitima fyxadai R. emenfi1, D oaJ», tpifctpi illi, 9« Arnulfum fed· (sta ejtctrant,
qua oBa pracedent it pfendofrnedi autboritatt dixerint, m tofini regnt difcnmiae nibil melini tf
apafialica improbantor & plane annallantxr . Qjud xtitiat fieri potniffe, quam
*r
1
eeulafc paflm
in ea geflnm fuerit in appendice aftmoine narrator bit alsqatt popale & rvgaa ntiln conjiinetretar : rvavyvr
vtrbii: Nunciantur haec omnia, de qotbnt fapratn a
, Leone arguerent nr, yvad illud fine apofleltca fedis
tnctliabole Remeufi, praetuli Romano, qui valde <antborUate fecifent ; rtfpendebant binas bac de re
indignatus fuper hoc faâo , interdixit facria , 1legationes Hornam miffas, m» f-iÿt aodiias ideo ,
omnibus epifeopis, qui Arnulfum dejecerant flt <qnia Crefcentmen palatu cnfiedem nolle manere corGerbertum ordinaverant. Mtfit quoque Leonem roptffent: nihtlqae, qnod falfnm effe^tonfiat ex verbis
abbatem a fede apoftobea ad dominum Seguinum Aymoini fapra tn pfendo/ynodo Htmrnfi recitatis,fin»
archiepifeopum urbis Seoonic*, qui vice (na m ur­ cenfenfn & aatboritatc Segnnti Semnetfs arcbitpifcobe Remenfi fynodum congregaret, mandans illi, pi, fedifyne apofielica legati, peregiffe. flora Aac dt
ut fine dilatione revocaret Arnulfum, & degra­ it Baron, an-t. çgt.&9ÇJ.&C..

H

daret Gerbertum. ColleAo igitur concilio iterum
Nor* G. C.
in urbe Remenfi, ex jufliooe apoftolica revocatus
eft Arnulfus de cuftoqia, A cum honore magno,E
Parfiufit fibi Barrait» , «tam Binius, nt in omnibus
receptus in propria fede. Gerbertus autem intel­
, Ctcutu· eft , tantam faille Hugoniv retis erga Rom.
ligent quod injufte pontificalem fufeepiffet digni­ folat
Pontificem reverentiam, ut oWacutus fit huic raflenori
tatem, peoitentia duAus eft. Altercationem ve­ Remenfi (ynodo , cduAumqae de career· Arnulfam reftiro Gerberti pontificis & Leoni» abbatis valde uti­ tuerit t quamqutrn ipfum , m germen Carolines ttirpis ,
enpertus eflet. Hear m errorem 10lem plenius invenies io geftis pontificum Re- fibi adeerfantem
eft ab Aysrani coorinuatore, cv|us modo verba
mcnGum. Hac de aAis bojas fynedt, Aimmi ap­ duAus
leiitti. At reftitutum Arnulfum non faiffe , nepae Aure*
pendix. Libellas Gerberti refert, qatd h bac Jjm»Cenal. General, Tom. XIX.

lianeofi e carcere edoAuaa, nifi anni» poft Leonis iegaN 2
tionem

II » ■*»*>

»99
___ ___ tioucm ac

V 1 T A ET

EP 1STQ L Æ

goo

jam
funHo ····»·,.·
Hugone rcge,A>.
le: quarum'illud eft exordium
Domino femper in
fynoJuin tribu*, ι«
“· ··>■·»·'>»s·,
, R<«to lolo rvgname , Gregono V.
*' Pontihce , dici
jr mu* ,, Chiifto venerabili , S. Itmnanz & Apoftohcre ledu .NK>r>
ta> S.
S. Abbom».
A bison n. „ Pauci» |aprxluli, ac ideo univerlalia ecclelue doAori, iuuail- f u,Kll
chim\ti «* Aymoino in hbto de r t»
»> bentibm »nni» . inquit c»p.x>- occitio le prabuit , ut ,, Im», Abbo Floriacenfium reAor, in Chrifto falutem . * ...
„ rogatu ac precibu» glortofi reg·» ftorberti , ( Abbo) „ Saepiua contingit, ut purita» integrr veritati», vacil„ Roaiulram repedaret ad urbem . Przcipua vera earum , „ let lententia maieftdi interpreti». Quod ego, venera·
,,'pro qjibu» direAu» eft , caularum hatc fuit: quia „ bili» Pater , cavena , veftri animi fcnfa fideliter (im„ Arnulfu» Remorum arcbiepilcopua, abique jufla au- „ plicitetque, ut piatcepi/li» , deprompfi : nec anrmoli·
„ dientia , fcde Iua privatu» , cuftoditrque fuerat man- ,, tern regi» perhorrui , dum fidem , quam vnbi* promi,, cipatu» . Ob hoc Greroriu», qui Joanoi in apoftoli- ,, feram, ex arte fervavi. Quandoquidem nihil addidi,
ca lucceiierat fede, non lolUm nobilitate jteneriaj, „ nihil minui , nihil immutavi, nihil reliqui . Horum
,, verum etiam probitate clarua menti» , toti regno ,, omnium , ipfe Arnulfu» , e cuftodia liberatu» & ab,, Francorum anathema fe inveAumm comminatu» cfl . „ foliitu» , reft it eft : cui veftrum pallium coopertum
Hac igitur ex re Italiam repetere fervu» Dei cogi- ,, obtuli , quomodo illud acceperam ex lanHi» manibuv
,, tur. Et capite xtr. Regrellu» itaque honorabili»Ab· ,, veftri» .
,, bo ad regem , a quo miilu» fuerat : cunAa pro quibua
«own
rauuuiu» mnuuu·
nar' crrQjiod »li ium
tunc reflitutu»
Arnulfu» cn
eft , cuju» rei
rei.fide*
cer„ terat , perfeûa nuncitt- Arnulfum kemenlem cufto- g ta eft pene»
peiie» Aymoinum Λ
ft Abbonem
AbbOncm ; qui taAum
iaAum eft ,
,, dia exemptum pontibratui leftituit : pallium ilii a ut qui Gregorio
Gregorio fucceffit
iucceffic Silvefter,
Silvefter, eumdetn
eumdetn quafi
quafi de
de ininrenituerit,, palliumque
palliumque milerit
milerit per
per literas,
litera», qua»
qua»
,, domno Papa direAum reddidit. Poft hxc oer in- ttgto renicuerit
,, ternuntin» ipfi venerabili apoPôlico domno Gregorio infra poft Silveflri ejufdem vitam reperiet ? Ad epifto,, amicabilet plenaique reverentiae dirigit literal in lam illam luac a nobit controverfia difceptabitur .
, quibua innocefcit , fe cunAi , uti juilerat , perfecit~

α

G R E G O R I I

P A P Æ

V.

ij.uo po./^* tconi us, qui Bruno nominabatur, na- I. GREGORII V. EPISTOLA
AD jOANNEM RaVENNATENSEM AECH I EPlSCCf.
tuu i*A«a Kj tione Germanus , Ottor.is imperatotu confanguineus, faftus ell potit i lex anuo demini 996.
Placentinam ecclefiam reftituit, Monte
p.J’ô 7.*u«i antequam Ollo Romam vrniffet. Hunc Bruno·
nem nominatum fuide ante pontificatum, tcftan
fcrctranam fubjicit.
tur Ditmarus ft Rupertus abb?$Tuiiicnfis. Cre
> fato Joateni S.X.awn».itit ecclrfat arcbiepifcopo
fcentii Audio & opera contra cum in fchifmato
veneranda, liu/fnt j»ccrÿer:bui arcbiepifeopit
.
elevatus eft in thronum , apoftolicum Joannes
»n perpelaaea.
i quem XVI. nominant, & in nuineium ponti·
fuum male referunt) natione Calaber, Placentiivinm remunerations premia, & bonr Mllbee, W(1
nus epifcopus. Sed cum Otto imperator ad vin­
aftionis noftra» labores ab cterna manu op- ui»m
dicandam injunam pontifici per Crefcentium il·
tate fruflificari fperantes, dignum duximus omni
l.ttam in Italiam veni flet, Romam expugnaflet,
divinae
fervitutis obfequio, hilari mente, itnpen“*'*
invalori (eda apoftolicz manus iacrilegas amputa­
ri, aures ablcindi, atque oculos evelli pnecepit. dere famulatum, maxime inreilaurandis ecclefiis,
ic.n.e, i-'<* Cumquo a tyrannide Crclcemii (de quo Otto quas ab antecefloribus noftris ad divini ufum ferûbituncatione capiti» extremum fupplicium fum- vitii dicatos conipexi mus . Quapropter confide<λ>ιηο.· pferat) Romani libeiiores f.ifti edent, poft illam rantes etiam univerfas hærefcs in S. catholica «cclepoaaui.
membrorum amputationem afcllo impofuerunt, fia miferabilirer ortas, dignas rcfecari S. Raventenentemque alterius afini przeuntis tanquam reôo- nat.
---- ecclefia»,
-- ------- , tibi jJoanni
—..... ejufdem
------------ ecclefia:
------------ venc------ris caudam in manibus, compuletunt ut per pu- Drando archiprafuli, tuifque fucceflbribus in per petuum, paterno amore (ubvenimus. Placentinam
blicam totius urbis viam hxccaneret: „ Tale iup
,, plicium patitur qui Romanum papam de fua fc- ecclefiam injufte tibi a med ameccfforc ablatam,
n de pellere nititur “.
& contra canones fub nomine archiepiicopatus loca­
Hoc fehifmate fublato, Otto III. Roma coro­ tam , tibi, tuifque fucceilbribus refutantes in per­
natus eft imperator, poflquam regnum Germania» petuum. Infuper etiam a noflro apoilclatu poiluduodecim annis obtinuiflet.
lallis , quatenus pro omnipotentis Dei amore ,
9',|*'"‘,’,ai flic pontifex patriam luam infigni aliqua digni- mcrcedeque, anime noftrte, nec non & pro ftatu re­
g«u·'·· tate ornare volens, przvio fynodali judicio Ro- gni domini inviclilTimi tertii Ottonis imperatoris
’«»«»
niz conftituit, ut penes folos Germanos effet jus augufli, epifcopatum Monteferetranum,cum omni
M«cûn* * «l'gendi regem Romanorum, qui poll diadema λ integritate fua, ex nollro dono fub jure S. Ra­
Romano pontifice acceptum imperator & Augu- vennatis ecclefia donando, & epifeopum confeftus appellaretur. Idem Bonifacium Ottonis co­ crandi amodo in antea cui volueritis, tibituifque
gnatum recens ad fidem Chi illi converfum , ft fucccfforibus, noftre apoftolice authoritatis priviin ><aperpetuum
. Propterea tuis
martyrio fanât Adclbcrti ΙοΗβΙΡΓΠΚΙΙΠΊ , id prX~ _ legio
»v»·»wmuniremus
j »■■
« *
dicandum gentibus munere apollolatus donatum fiexi precibus, ad honorem S- Ravennatis ecclemilit in Ruffiam . Heriberto Colomenfi archie- (iz, & Habilitatem ejuldem venerandi loci,ipfum
pilccpo pallium donavit , in numeto fep'em clc- jam fatum venerabilem epifcopatum Monteferetra­
étorum, quibus eligendi imperatoris Romani po- num , cum omni integritate fua, fcilicctecclefi»»,
tellas concéda fuit, eumdem atlumpfir - Deluo- capellis,cafis, cafalibus.curtibus , maniis ,coloniis,
Aus ell anno Chrifli 999. pridie Nonas Febiua- abbatiis, cellis, fundis, leu terris, vinei, pratis,
pafcuis, etiam famulis utriuique fexus , ft cum
lii, cum icuJlc'. annos 1 mei.Je» S.dies 4.
omnibus ad jus notati epifeopi 1 legaliter perlinen­
tibus, falvum ft in cun&is quietum confidere fub
jureïanâc Ravennatis fedis tuitione. fine cuiuslibet
quacumque conn«di<9ione. Ita fcilicct coufirinantes, dccciminus, m epifcopus, qui in eodem epi
ico- ■

D

10»
J R E G Ο R I 1
P.
V.
a o?
(copie pro tempore fuerit a te, vel a tuis lue- Arnus etiam tibi, tuzque ecclene fanâz, Comiclen‘
cefforibu* ordinatus, line omni contradift'one , tem comitatum,
mortem Adeleidelmpetamfubjeâionem impendat, de ut alii fuffraganei, in cis auguftz: ut tu, luaque fanâ* eccleiu, iu>que
omnibus fecundum ecJefi· tuas profeâum obe­ fuccefTores,.illum , cum omnibus inibi peilinenti­
dient. lafuper namque fub divini judicii obtefta- bus, liteie teneant, Ac ordinent in peipetuum .
riooe inrerminantes jubemus atque praecipimus , Et quod bene fadum eft utbenerefirvcmus.Auin
ut nullus imperator, vel rex, dux, aut mare hio, melius corroboremus : privilegium, quod tuopiæde 'praefata confrcratione in aliquo te , tuofque decertoti Joanni, cum Monteferetrana, Ac Cerfucceffores, Izdere prarfumat, fed a prefeuti de­ vienfi ecckfiis, Ac cum omnibus, quz (ibi largiti
cima indiâionc in antea ufque m perpetuum , fumus, ex noflra benevolentia, tibi , tuaque S.
queoaeumque eligere «oluerint, per nultram eoo- Ravennati ecclefie , tuifque fucceflonbus confir­
ceflionetn, ecclefiaftico more, in pnetato eptlco- mamus, Ac incorrupta femper efle decernimus, id
patu, epifeopum confecrare debeatis, temotaom­ clt, mooafteriutn lanfti T_homz apoftoli, & Eunium hominum coutradiûione . Siaiuent.s apo- phcmiz martyris, cum omni integritate eorum ,
ftolica cenfura iub divini judicii obteftajione, & βί cumomniluiarebus, At poffertionibu* eorum cui•nat bernât is intrrdiâu, ut G quicumque humo , Btis, Ac incultis, tam in civitate Ariminenfi pudi­
cujuilibet poteflatis exiftens, przlumplent aniu tu, quam extra, fcilicet io comitatu PifaurenG ,
temerario contra hoc apoftolice confirmationis Anmincnti, Ac Monteferetrano collocatis . Quas
privilegium age'e, aut a jme S. Ravennatiscccle- omnia per centum jam curricula annorum, veftra
(iz prrfatum epiicopatum, donum , Ac cooiecr·- ccclelia, A. veftri anteceffores tenuerunt, At vos,
tionem fubripere lentaverit , niti reiipuerit , & Deo giatia , tenetis quiete : id eft cafteJlum
hi* monitis noftri* acquieverit, auâoritare Dei Ac quod vocatur Ligab rri, cum omni pertinentia
aoftra non folum anathemati* vinculis innodetur , fua, Ac curte de laudo Hermete, cum przdifta
fed a regno Dei alienus cxiftat ; qui autem verus ecdefia, Ac cum calaltbus, Ac appendicibus fuis :
cuftos & obfervator extiterit , benedifttonis gra­ fcilicet cafteHum, quod vocatur Gallois, cum
tiam a Domino confeqm mereatur.
oinni pertinentia fua: nec nun Ac catbum, quod
Scriptum manu Petri feriniarii, notarii, & re- vocatur Grananolo, cum omnibus rebus, & pofgionarii, S.R.E. in menfe Jvafio, indiftione fu- Idlionibu* tui*. Et cafteHum quod vocatur Monpradida x. Dat. non. Jul. per m>nus Joannis epi­ tccorlino cum omni'integritate fua : nec non &
icopi S. Albanenfis ecclefie, Arbibliothccarii Ita· integrum calleilurp quod vocatur cruci* , cum
■ cU apoAoiice fedis.
(
Commbus rebus, Ac pofte'lîoDibus tuis Et ut pa­
ternitas bom:a: s noftre, filiationem tuae devo­
tioni* fummo aflcftu, Ac affluenter in Chrifto enu­
II. AD GERBERTUM RAVENNATEM
triat , authumate Dei omnipotenti* , Ac S. Petri
EPISCOPO M.
principis apoftolorum, boc noftro privilegio» pr«.
ceptum de Regienii epifeoparu, cum omnibus fibi
Mittit pallium, Ravennatenfem ecclefiam mullis adjacentiis, a venerabili Oitone augufto , tibi ,
tuzque ecclefiz, tuifquetuccertorrbus attributum»
ornat privilegiis, mulus donationibus auget.
conhimamus, tiabilimus, Ac incotivulfum perm··
Gre^erim eptfcopitt fervas ferverunt Dei, Grrberto S.
nendum przcipimus, ut teneas, defendas, regas,
A event at u ecclefin erebiepifeope , ec nefirt fptrt- & ad Dei honorem, ram tu, quam tui fucceflolaah filto,
per te tn eandem ecc.tfiam , run- res, libere ordinetis. Confirmamus etiaoj tibi ,
ftifaae fntcefj tribui tun arcbiepifaspu ;n perpe- tuzque eccleliz in perpetuum donamus Cafettunt.
nim, cum omnibus inibi pertinentibus; Ac pote·
ftate aputiolica jubemus, ut de fubtus ftrata,ufDque
ad mare, niillus audeat diftnitum ,aut vena­
e, r,^<, */^\° ° M1 A M «poflolice fedis benevolenti·, &
u{i)cii·.
antique confuctudinis xdo provocati , fra­ tionem ullam exercere, nifi cui tu, aut tui lucternitatem tuam Ravennati ecclefie przfrcimus ; ceflores juflerint : fed abfque omnium hominum
infigoia prefulum ejufdem ecclefie dignum duxi­ inquietudine, ad honorem, Ac utilitatem tuam,
mus tibi conferenda , cum ufu pallii, quo uti poteftativc omnia ibi factas Ac prrcipias. Omnia
debeas certi* temporibus, certifque modis , fient etiam privilegia jamprtdem a przdcccfloribus no
auceceffores tuos ufos fuiffe cognofcis . Hoc te ftn* tu» eccleliz coliata , o nniaque pracepraaut
nihilominus admonentes, ut ficut a nobis hujus a regibu*, aut imperatui ibus, pro Det teipeâ’.i,
attributa, hoc noftro privilegio in voluntate Dei,
decori* ufum, ac facerdotalisofficii honorem acce
pifle te gaudes, ita etiam morum, atque acluunt & authoritate fanfti Petri, confirmamus, corro­
probitate, lufcepium in Chrifto iacerdotitim ad­ boramus , Ac in rternum valere volumus , Ac
ornare contendas. Sic enim alterno ens hunore przcipimus. Si quis igitur contra bate, qua per
confpicuus, fi cum habitu corporis, mentis quo­ hoc nottrum privilegium pie & firmiter dHpofita
que bona concordant, 'ut fori* compofitus , imus tunc, temerario aufu iie cenraverir : kiat te au­
autem dire&us, Deo cum propbeta vere dicere thoritate B. Petri principis apoftolorum, cujus i n‘rt,,’,!'De portis: Provtiee* Dee snctnfpefiu mee femper, uthiV. merito vices agimus, anathemati* vinculo inno­
" · dextri* inibi, ae unquam cemmoveer. Ut autem datum, Ac cum diabolo, Ac Juda traditore, «terei
caritatis in nobis fundata: dulcedinem recogno- iupplicii incendio concremandum ; ficquc urente(cas: ex gratuita largitate noftra , poft mortem diabiliterjinvolvendum, ne unquam a sexibus «n·Adcletdz Imperatricis augufte , donamus tibi , themati» fit abfolUtu*. At vero qui obier va tor in
turque ecclefiz, diftriâum Ravennatis urbis, ri­ omnibus extiterit, cuflodienshujusnoftri apoftoiipam i..:egt»m, monetam, teloneum, mercatum , ci conflit ut i authoritatem, ad cultum Dei noftri
muros, & omnes portas civitatis. Si veto alia pri­ refpicienus, beoediftronis gratiam a mifericordifvilegia aliqmbus iafla apparuerint, fanâ· ecclc- fimo, Deo nolito multipliciter conlequatur, At vi·
fiac obnoxia , & huic noftro privilegio contraria : tz «ternx’ particeps efficiatur.
Script, per manus Petri notarii, & icrieiarii S.
authoritate Dei, & S.Petri, ad nihilum redigen­
da ill· dijudicavimus & hoc q.iod facimus ,ftabi> Romane ecclefie, in menfe April.Indi&xi.Bo­
_
limus, Ac intaâum permanendum jubemus. Dona uc valete.
Dar.

’«fi

M·'**-··****'.

»OJ
[

G R E G Ο R I I

«*’*·»*<*·

ρ. V,

E P I S T OLÆ.

»04

Dat. iv. Kal. Maji, per manum Joaoois epifco- k niverfalis quinti pap*, in facratiflitni fede beati
pi S. Albaoen. ecclefix, & bibliotbecarii ianâa Petn apofloli fecundo : imperante domno Otto·
Deo coronato , magno, & pacifico
Apoftolicc (edit, anno pontificatus domni Grc· oe tertio,
eorii fummi pontificis, & laniverfalis papc , in imperatore, anno n. in menfe, dt lodift. fupra
(cripta
xi.
Scriptum
per maBus Petri notarii fle
lacratiflima fede B. Petri apofloli anno 11. impe­
rante domno Othone m. a Deo coronato,ma­ (crmiaiii S. R. E. in menfe Aptili, & indiftione
gno, dt pacifico imperatore, anno 11. in menfe, undecima. P. Bene valet*.
£c iudi ft. fuprafcripta.
IV. AD CONSTANTIAM* REGINAM
III. DIPLOMA QUO PRIVILÇGIUM
OALL1AAUM.

ABBATI* S. AmBAOSU CONFIAM AIDA .

Oflquam beato Petro apoftolorum principi ,

Ut fui V’lltt Juliani epifeopi pradalt faeraat , & s, b,,,»,,,.
incenderant, ecclefialitca , ergiajer an t fort. do i;b ■<.

ac redemptor nofter Jcfus Chriftus
Pexdominus
utero virginis pro ooftra· redemptione, ut erat

late coerceantar.

•p®c»»p*·

Sir»«.dl
Deus verus ante (ccula, verus homo in fine fee- B
culorum apparere dignatus eft , ligandi, atque /’“'*1lUm devotiffimam dominam fciam de eatlefti ^j**1'*
fol vendi in celo, & in terra poteflatetn tribuit, VuI vita atque remedio anime (ux iedulo cogi ai*.s s<*^
etiam januas regni cxleftn referandas conceilit , tare, culpam me committere vehementer exiftt- A»dtp».
fupra lolidiutem fidei (anctam ftabdire dignatus mo, fic ea qua pro timore omnipotentis Dei
eft cccleliam, fecundum illius veridicam vocem, funt fuggerenda, filuero ; fit te Unftiffimam de
dicentis: T« et fitrat , & japer kanc petram «da- eccieGallica pace (edule non commonuero . Ni­
mis mc Juliani fratris & coepifeopi noftn pro.
ficafo ecclejiam mean» ; & port» t*fert w* prztM.
clamatio nuper contrillavit : maxime cum ville
lefont adverfat eam ; <*T ttit dafo elavet regni e*·
loram·, & qteodcHmqae h^avertt faper terram, liga­ iu«, videlicet ccclefis, a nequiflimis przdonibos
Gnt depredate , atque nodurnis incendiis more
tam erit fj m tali ; tJ qitfocamqae felver it (aper
terram , Solatam erit tJ tn c4h. Poffquam dt hu­ furum combufl* : & dum iidem maligni juxta
noflri
predeceffotis Bonifacti decreta , pro emujus vicini finceriffime Deo famulanto, carentes
ncbulsium denlitatibus, tantam digmus percepe­ nttite illud emendare noluerint : dum fit ferculi
runt potrftatem, & univerfi curam iunt fortiti leges
α hac eadem ita habete voluerint. ■, lege
~ vulTegiminis; inter quos, & noftram parvitatem Dei C gari tcfte m qua fic fcribiiur.· Si quis manu arin
om ni potentis mifericordia connumerare dignata mata uique ad quatuor homines
*“
“ vicum alte·
eft. Ob hoc univerfitati credentium innotelcere rtus ad malefaciendum venerit, ille qui prior eft
voluimus, quoniam abbatiam in honore celeber- pto illicita przlumptione componat (olidos dcccc.
rimi Chrifti confefforis Ambrofii , necnon vene· Sequaees vero ejus, unufquifque folidos Lxxx. Si
rabilium martyrum Protafii & Gervsfii conlbtu­ vero ibi incendium fecerim, fib' nonam compo·
tam, ubi eorum (aera corpora reconduntur, per nant, przdam vero in quadruplum reflituant. SI
hujus noftrz authoritatis privilegium integertime Izcuh leges islem julhtiam habere voluerint, lex
corroboramus cum omnibus ecdefits , oraculis , divina cur infenor effe debebit ? Cum m ipfius
curpbus, malTaritiis , diftnftis , ad ipiam relpi- veritatis przfemia a Zucchzo conlaudatutn fit ,
cientibus: fcilicet Bafibano , monte Fclicia-io , fi aliquem defraudaret , ur in quadruplum refti·
tueret. Et quia fummuin m regibus bonum eft
Levemano , Cereiola , Lemonu, Capiate, Ofeo
duâo , Campiliom , Amiciaco, Colonia , Veredc- juffitiam colere, ac tua cuique jura fervare , dc
rio, Cavensct^, Villa Alba , Cugmano , atque jn fubjedos non finere quod poteflatis efl fieri ,
_r_____ _ (ed quod equum eft cuftodirt ; quod vos dt dilicum univerly ad przfatam abbatiam (pedanti
bus: eo Scilicet ordine , Ut
t monachi ipfius cce Dgcre, fit omnino confidimus ftudere. Quapropter
----- lu»t,
r- - ""vel qui
excellcnhz veflre menfe Novembri prrfentis an­
nobii fimul cum abbate, qui nunc
pro tempore fuerint, prziaxatas ecdefias, oracu­ ni * n. Indid. Petrum fratrem & coeptfcopum * tn. w.
la, curtes, mailiritios, lervos, ancillas, Aldio- a gremio fandz Roman* eedefi* tranfmutimus,
nes. At Aldianas , fine ahcujus majoris , mmo- ut fratribus ejuldem provinciae in unum congreriive perfone contradidione, habeant, teneant , gatis, emunitas, & przfumptio, & facnlegium,
& poiiideant, atque io cotum u(ttm ac fumpium, canonica auihoritate, & vcftra regia dignitate ta·
Îrout melius providerint dillribuant, noli i a apo- lem teimmum accipiant , ne poll hzc membra
olica auihontiie concedentes . Si quis vero , diaboli, filii nequam, in fanda ccdcfia te etiam
quod non credimus, diabolico (uafu contra hujus ibi regnante talia prrlumant.
nolit* apoftolice concrllionis fitmnaiem in polleNota Garbielis Cohaitii
rum «gere tenuverit,
prelibati monaflrm cœ·
nobitas in aliquo, quod eis conceffimus, inquieIndifl onis certiiTima quam «ppofui , emendatio eft.
tavciii ; fit auaihema horrendum a (retenus de­
efl emtn epiRola mente Novemb. ann. pqt. quo
cem & odo panibus, <3c ex confeniu fraudis Ju- Scrpta
anno Conflinturn Robettus rex conjugem duxit .Neque
dx , Anamzquc adzquciur flammis, dt a Patre , E erum kubi potuir , vel anno precedent! , quo nondum
Filio, (andoque Spmiu , necnon a beato apofto- regma erat Cenitantia ; vel coniequenti . quo Grevoriue
lo Petro tnaled'dus in przfens, dc futurum, rei Pon'ilex |sm inde a Februario menfe obierat < Porro
ann. ÿÿS. currebat indiftio xrs. inchoata
ctimtne aftndus femper maneat ; atque a catho­ aNovembri
Kal. Seprembr. quod erat iis temporibus pontifici* ia·
lica ccdcfia fit eliminatus , donec preoominate diAioms initium, immo Sc aliqoaadiu poftea fiut , at
tbbaiis monachos , eotumque patrem digna fa- ex Gregory VU. epiflolis apparet, ac nominatim lib. s.
epift. iptufsdioae placare ftuducrit.

Datum IV. Kaî. Majas , per manus Joannit
ep'fcopi S. Albanenitt ccclefr* , & bibhothecarii
fande apoftolicc (edis : anno, Deo propitio, pon­
tificatus domni Gregorii lummi pontificis, & u«

Non defignit Gregorius, cujus urbis epifeopus effet il·
Je Julianus . Andcgavi forte , fiquidem eprflol* hujus
exemplum ex Andegaveafi codice daferiptuua efl . Qpod
1> na efl , addendi» Julianus Andegavenfium epftcopo·
rum catalogo. Neque Jocus ipfi deerit. Nam circa MK
tempora magtUM hiatus efl in Galli» OriAiatu.

^ad

SANDIONYSIANUM, SENONENSE CONC.

S.-it
■ ·»·

tug

C9» A o E P I S T O L A S G R E G O R U V. P A P Æ

4 r t R.N

D I X.

ΛΜλ fr· CHfriudi jeriNu eftatHmi i· rettmbafai λΛ r»f*a lUni
i»
Csqfla tin^i :
TW “O®··0· Saofts» , ft individua Trinitatis ,A «is, quorum
J

mdbm de rebus epifcopii per epifcoJL Gregarius qui ft Bruno fetfeba catholica, ft
pum Gebeiurdum, aliud dc ejufdem monafterii
rebu» per prodidnm abbatem Penchenim acquiapoftolica Romane ecclefia Det gratis epifcopus
fiiumcft, vel quodcumque per aliquem Qomioum
ft iervua fervorum Dei. Defiderium quod ad retimentium ad eundem piam locum concedendum
ligmium propofitnm ft (anftnrum locorum Habi­
litatem pertinere mon ft rat ut, fine aliqua eft Deo
eft, aat concdTum jam renit , apoftolica Beati
Petri dcfenûoue, ac tuirkme ftabilitum , & in·
authors dilatione perficiendum; ft quoricsinquicoocuffum fub Chnfti teftimomo permaneat dc
huldam feudal ecclefia utilitatibus, vel commo­
perfiftat. Hoc etiam jam apoftolica judione, cum
dis softer aflenfns, ft folitum apoftolica authoconfenfu tertii Ottooia i m pent. ang. & Lamperritatis expofeitur prafidium, nitro benignitatis in­
tuitu nos convenit fobvenire , ft ratum propoGti fupra^idi epiicopi, qui hnc fieri rogaverunt ,
tum pro integra feeuritatc ex ratione (olidarn , omnino interdic i mtu, ne forte aliquis eidem mout ex hoc fandorum veneratio locorum, Calus, ft nafterio erafigatar, nifi quem communi* fratrum
indemnitas profligetur , ft nobis quoque lucri ibidem Deo fer»lentium concordia cogat ; ad eponffimum premium a conditore omnium pre­ pifeopum vero eum, qui ita eledus eft, flabdir·
fer ibatur. Volente igitur atque rogante tertio Ot- B «atpum pertineat . Id ipfum etiam de advocati
tone imperatore Augufto ft Lamperto fanda On- eledione decernimus. Eledo autem abbati , vel
flantienlis ecclehe epifeopo , quoddam monafte­ monafterio advocato cure fit re» monafterii cu­
rium in ripa Rheni, juxta Conftanuam in villa rare, eiCque diffipaotibus refiftere. Si unia inte­
qua vocatur Petrishufe, deGebehardo beata me­ rca, quod non credimus, temerario aufu contra
moria epifeopo , in (tonorem S. G regor i i coo- ea, qua ab inc ooftra authoritate pie, ac firmi­
ftrudum, apoftolica defenfiune munimus , & ter per hoc noflrntn privilegium difpofita tuor ,
praceptaRomane ecclefie eo tenore decoramus, contraire, vel hir, qua a nobis ad laudem Dei
Îuatenus ad ipfum monafterium, cui nunc abbas pro habilitate jam didi monatlerii ftaruta fiint ,
'enchcrpa prccft, cum omnibus ad fe pertinen­ refragari, aut io quoquam traoigredi temptave­
tibus, diverfis praidiis , cultis ft incultis , colo­ rit, fciat le es auâontaie B. Plcrri principis ana, ft familiis, vel quacumque idem Gebehar- poftolcrum, cujus vel immeriti vicem agimus ,
du« epifcopus hared i Urio pire, vel aliqua acqui- anathematis vinculo innodatum, & enas Diabolo
finoos aiùidem monafterium contradidit , aut atque Juda traditore Chrifti acieroi» locendiia
quueumque de epifeopio commutavit , aut fine concremandum. At vero qui pio inruuu obiei vacommutatione per miti t , oec
i
ooô quicquid pre- £ tor notlrs falutifere preceptionis extuert. bcoediâus Lampe· tus epifcopus. ad ipfum 'monafterium
' diftionis gratiam a jufto retributore DommO
λ
·
m quocumque negotio concedit , cum Siggeri multipliciter conlequatur , & rite astern· parti­
prndiis, Tufcenancb, ft VVengiu vocatis,io pa­ ceps effici mereatur in fecula baculorum. Arnen.
go Turgeu, fub comitatu Peretboldi Comitis G-

n

‘■-WAD SAND1ONYSIANUM

CONCILIUM

4aa« 996 iait/ana prv dhrferô ercfeAe reftitendit
ADNOT AT IO

CHRONOLOGIC A.

E an00 quo concilium iftud convenit na e-De vivit deceffit anno illo 996. die XVL Kal.
'—
nii, ut adnotat diligetuiflimus
author brevi» chro­
nici Senooenfis S. Golumbu vulgatus a Marten·
dionyfiatuim ad annum lupetiorem 996· referen­ Anecdor. tom. Ill. col. 1491. qui licet exeunt·
dum efle potius quam ad prarfentem 997. certum feacnio XIL feribebat, re» tamen fuperioria sta­
deinceps , ritumque efle debet ; oam Segumus tis, accurati (Erne adootat, ut eodem in corri­
Senooenfis , qu· in eo concilio tam fœde habi­ genda annalium chronologie felieillimc non fe*
tus taxât, ac narrat Aimoinus spud Pagium, hic mcl ufus Gierun.

D go olim differui m meis ad Pagtum ad notaiiombos ad annum 997. 11. Concilium Seu-

SENONENSESYNODUS

307
CHRISTI

χο8

CTSENON-^NSIS SYNODUS
In qua Parifienfiriu canonicii altaria quadam jurti ecclefia Stnonenfij traduntur.

Anno 996. habita.
Ynodi hujus a&a dclunt, fola fu pereft charta A Pari fiorum canonic! oborta humilitate Senonum
prsfidia fubeuntes , noftrain acccffcrunt prefer»·
tiam, rogantes fibi optata concedi de quatuor
altaribus
noftrc Dimccfi fubjacentibus . Quorum
çkf- Parif.tom. 1. pag. 681. ex quo hic datur.
Imperante auHontatii jumma ferentffimo favore orata cordis fereno corde fukipientes , & cele*
laot bericat Senoneqfit arcbiprafid i7/a/?n^r*ai , ftis curi* palatia tam nobis, quam fucceffonbua
Cbriflicolu in urbe degentibut umverfii, pignut pa­ mercari curantes , itf amore agni divini , & in
devotione fande Dei genitricis Mane, omnium
tii eunt felicibm tncrementit gtmtna [alntu.
Noverit cœtus rcipublic* , i miro cuneorum fupernorum civium , fit pro ambarum utilitate
concio fedia noftrc fidelium, quoniam divini ju­ partium concellimus in publica Senonenfis eccle­
dicii & inexorabilis memores periculi . pietatis , ft* fynodo cum affenfu Ragenoldi archidiaconi
utiliter cogimur immorari precept is , fcilicet ut noftri, ex cujus minitlcno effe videntur , prequidquid fupplicii pro humana fragilitate fumus nominatis canonicis quatuor altaria , videlicet al­
obnoxii, per officia debite qualitatis , ex altera tare de cellis in honoie S. Germani dedicatum ,
fraterna dileâionis impendia , fanâorum preci- fic aliud in Vernolio in nomine fanâi Petri , apue per amoris incendia facile Gt expurgatum, flt Bliud quoque io Steovilla in nomine Janâi Ger­
quidquid dignum' queritur venir , nihil negari mani , aliud quoque in Macbello in nomine S.
detur noftrv fragilitati , unde fentiar amplitudo Germani; & haec quidem altaria , per interven­
chriftiaiti nominis, munificentiam noftig fereni- tum domni pontifici Raginaldi, tali tenore ob­
tatis ordinantem. Privatis & publicis etiam com­ tulimus canonicis Parifiis S. Marie ferventibus*
pluribus conventam negotiis erga frequentiam pro­ fil pro habenda inibi jugiter noftri , ooftrorum­
vide dileâionis domni & chariffimi nobis Ragi- que epifeoporum memoria , fine tenus teneant ,
naldi Parifiorum pontificis , nec non & congre­ regant, atque poffideant fine ahcujus repetitioni*
gationis fande Marie gloriofe cultricis jam di­ infcftationç fic calumnia . Datum in mente fede fedis, & nihil noftris dgnius fieri votis, quam ptembri regnante Roberto rege Francorum an­
verbi eorum obfequi ftudiis ; qua ipfe roborati, no IX. ».
fic precum fub arma collcdi prenominate fedis

S Leotherici Senonenfis archiepifcopi in boc
concilio firmata, quam profert Dubois Hi ft. ec-

&

CONCILIUM

ROMANUM

Quo conftitutum fuit, ut Imperator deinceps a feptem clc&oribua
(1) Germaniz principibus eligatur.
Habitum fuit anno Domini
Skvxrinios

Binius.

dccccxcvi.

tempore Gregorii papz V·

Cpvvs fui&um a quiete monaflerii ad relifht greget nvocare infiituit. Affenfit papa Gregarim, tf femelfu-

Η·»μιι

Fria· ΜHrli·.

Ujus concilii a&a omnia interierunt ; ob fceptum gregem um poffe impune mm dimittere feri*
c.ufam tamen in titulo allegatam boc tem­ ptura fententm affirmat. Velit nolit vir Det, eat *
inquiunt epifcopi jedente 1 ; aliter vinculi> nebatur
pore habitam fuiffe evidenter fatis colligit reverendiffimus & illuftriflimus cardinalis Baroniusex anatbematu. At ille feeretum petent, ad papam ait :
quinque aftertionibus. Quarum prima eft : Res Hoflii quieti mea invidet, qui voi fua fiimulo sv/fcmagm momenti non nifi confultis patribus , fit col- get y ut eo me redire compellatu, ubt animarum
leâis epifeopis in fynodo, fieri confueverunt. Haec frudium non faciam, detrimenta autem captam ani­
res quanti momenti fit, indicat magna illacontro- ma mea immania: mitiga arumnam meam t dtfe&ui
verfia, que hac de re inter caiholicos & novato­ meo remedium appone: tufii receffui mea da vel nra
res berencos jamdiu agitata fuit. Nos enim jus folatium: G audiunt ovet mea quam clam vocem „
eligendi regem Romanum pontifici Romano Gre­ vivent moriar cum eit : fin mimu, pietat tua mihi
gorio V. vel. X. acceptum ferimus : illi imperatori fuccurrat, ut verba vita eit fperneniibut , m li­
Ottoni, aut Friderico idem acceptum referunt . centia tua vadam ad exterat & imultat geniti qua
Secunda ejufdem affert io eft, hoc tempore fyno- Dnefciant waves Domini. Acquievit Itbent voduntati
dum Rome celebratam fuiffe, idque probat ex vi- bominit
hominit Dei papa Gregoriut, ut
at erat fatu
fatü bonui
hanui ,
ta S-Adelberti apud Suriurn his verbis: Peft bac quantum permifit vaga juventae . Aehqutt fandior
faffa tfi frnodui , & ulo jarii dudlui Moguuttmu ar- Adeliertut
w fine
X*e magno
avagaa planjh
Adelbertui menafltrium
monaflenum mu
piaadtu fi»
fuo
ebiepifeopui antiquam cantilenam cantat, & epifco- & fratrum, molefie ferrn ruptam quietem, /ad ha·

H

( t ) BleAorale Collejiuai non in bac Synodo, fed friius inflitutum docet Pagius ad an.Cb. pqo. n s·. Arfeqa.

ANNO
CHRISTI

SO*

o,,,.oov,uu‘

ROMANUM.

°™"1

no

J*** fi* Ul* martyria fpem Vivam, cajat in fae pe- A pera tores ab eia elnfti, ingenue hoc ipfum ρ.~Γ-Γ-ANNO Bare
ardedat
defidrriam , *&C.
d
— t-t - langam
’
' Ifta tunc io fi fint, intelfexcriotque pariter eju* effe facultati* anno
CHRtJTI fyoodo. At hujus quoque concilii mentio habetor qui dedit· fit auferre pariter, cum viderit e spe- CHRISTI
CH*,,’TI
in vita fandi Bure bardi Wormatienfis epifeopi, diens effe reipubhcç Cbnffiaue quod & cetera
ubi pariter dicitur interfeifle eidem concilio Fran­ exempla demon Ibant.
co tunc epifeopus VVormatienfis, acccpiflcqoc ab
Quinta cjufdem affenio hae eft . Facultas cli- q,|,w ,f.
eo tunc abbatiam, cujus inveftituram in eadem gendi imperatorem concerta eft elc&oribus non abhnti·.
fynodo recitatam tradit, cumque hoc anno effe alio quam a Gregorio papa V. Quod ut probet,
dcfunftum.
illa praemittit : Sane quidem dum Oito Roma
T«tl*.«fc
Tertia cjufdem affenio hoc eft. Ottoni magno fuit, tradaffe inter alia qua ad regni jura perti- **·* ιΗ·.
iwt»·.
a Romano pontifice cooceffum fuit, ut fibi foc- nent Sigebertus affirmat. Si concilii Romani, de
ccfforem deligeret: ceteri autem imperatores eo quo agimus, monumenta citarent , nobis haud
jure caraerunt. Probat eadem his vetbis : Exut laborandum effet in perquirendo qualis fuerit ifta
C«t.
de bis Leonis pape odsvi decretum adOttonem ab ipfo pontifice ϋfdem eleftoribus tributa eoncef' primum imperatorem datum, quod St recitant ipfi fio: num fcilicet ipfa fuerit omnibus Germania*
novatores, cum inter alia ipfe pontifex, quo per-]B principibus generattm collata, an tantum fex vel
trahat ipfum Imperatorem ad liberandam Roma­ feptem certis nominatifque exprertis principibus
nam ecclefiam a tyrannis oppreffam, concedit ipfi ( ut nunc font ) eccleftallicis atque laicis exhibi­
facultatem k|igendi fibi fucccfforem. Snnthcc ver­ ta. Certe quidem revocandum non eft in dubi­
ba ab iifdem pariter recitata : Pfet factae Lee fer· tationem, generalem faltetn concertant Germanis
Wtt ferveram Dei, epifcepi fimtittercnm cnnfle cle­ principibus omnibus earndem facultatem eligendi
re B antverfe pepalo Remane , emnthie erdimhai regem in imperium promovendum. Etenim idohajnt alma arht ( fient in ipfit ceafcrtptii apparet} mnino aflerere, etiamfi alia quaque tcftimonia
eeaflilnimai, cenfirmamnt, cerreheramni, Operna- deeffent, fa&a ipfa non modo fuadent , fed co­
firam apeflelicam anthentalem cencedimut at^ae lan gunt. Cum enim, ut auditis , concertnm fuerit
gimnr demine Otteai prime Tentenice regi, dtleftif- a Leone VIII. Ottoni primo ejulque fuccefforifime fphritaaii in Chnfie nefire filie ejafaae fncctffe-■ bus, focccffores eligere reges in imperium pro*
nbat, bvjat retni Italici in perpelaam tam fibi fa­ movendos, dt ab eis faftum ufquead tertiumOttaltatem facetfierem eligendi , flte. idque faftum, ut tonem confiet, & poft ipfum nunquam id tentaauthoritate diplomatis hujus, ipfe fibi filium eli­ tum ab ipfis fuifle inveniatur : plane dicendum
geret fucccfforem, in regnum primo, inde inim-Ceft, eam facultatem demptamfuiffe imperatoribus
perium promovendum. Ex prsfcripto igitur Ro> ipfis penitus, & Germania coi latam principibus,
mani pontificis faftum videmus, ut non rex cli- nec ab alio quam a Romano pontifice ; cujus
geretur ab elcdonbus , fed ipfi imperatore* pri­ dumtaxat id effet authorititts , quod, ut nuper
mus & fecundus Otto , fuccetfores regni in. im­ audifti , eleftores , & e left i imperatores publicis
perium promovendos filio* nominaverint . Otto feriptis ingenue funt profefli .
nutem tertius, quod prole caruerit., per pontificem
His pramitlis, quintam affertiooemita probat.
Gregorium aliter imperio confidendum putavit , Ut autem non ab alio quam ab ipfo Gregorio id
nempe ut ckâonbus principibus id concederetur faftum fit, multa funt que nos id affirmare co­
ab ipfo.
gunt. Atque in primis, quem diximus , ipfe rei
Quarta sffertio , quam ad a&a concilii inverti- ufos, cum poft ipfum Gregorium Ottone impe­
Qjitit· »tMrtl·.
g a nd a affirmat, fit probat, iff* eft. ΕΛ firma, & ratore defundo, non amplius per imperatores, fed l\
\
in omnibus conflans affert io, ficut imperium au- per eleftores principes , conflet fuifle focceffores
thoritate Romani pontificis ex oriente in occiden­ eleftos,.quod feriptores omnes affirmant, &quxX
tem translatum eft, ita jus eligendi imperatorem vis vetera monumenta teftantur fpeciatim vero
Germani* cooceffum, vel dixerimu* regem in im­ D complu res authore* , qui fuorum temporum res
peratorem promovendum , ab eorum dem Roma­ fcripferunt , id abfque controverfia aliqua ade­
norum pontificum authoritate, & conccffione ma- runt; quod & ipfi. etiamrefraftarii novatores, ut
naffe.* Accipe qua de hi* Innocentius tertius pa­ diftum eft, proatrntur.
pa feripierit ad ducem Caringia five Turiogia :
Ifta autem decernendi Gregorio ipfe Orto imEsi*· d·
/Uti
principibae
‘
.
. ' jet
’ ,. & petefiattm fhgcndi regtm' *, perator fuifle author videri poteft. Cum enim abf­
®* ®® f
a^^mafe.
/* /avprra/errau padawdwiv pm—spraduas, retegnefei- que liberis eflet, & fpes omnis dempta, ut in fi­
M’ibÜffM 1
met , at debemae : ad fwas de jnre antiae cenfae- lium, quod fecerunt prxdeceffores, transferret im­
tadine nefcitar pertinere, praferttm cam ad ce» jat perium: ne poft ejus obitum inter omnes fibi contf patefiat bajafmedi ah apafiaüta [ede pervenerit , languinitate, dt affinitate coojunftos, & alios ae­
paa Ammnw impenam is prfaaa magnifici Ca­ mulo* cjufdem honoris principes , exoriri portent
nti a Gracu tranfialet »■ Germanee·, hac Innocen­ bella civilia, quibus idem conflagrans perderetur
tius. Iu concilio Vienncnh eadem Clemens quin- imperium: in eleftores eam refundendampotclla____
tu* b>* verbis.- Aanraai principii ertbadrxa fideipre- tem authoritate pontificia confultiu* exiftimavit .
"« )«ni*r. fefiem ,tfanBam Ramtnam eccitfiam , cajat capntffi Et quod videret aemula* glori* Germanorum Fran**?" *·
Cbrtfiat redempter aafier , ac
Kemmam Penificem'E co»t cxplofis Carolini* ignominie nomine fugilejafdeat redempteru vicariam, fervere fidei . &d.t
'
latos, novos eofdemque pugnaci (fimos habere ccera devetiemt praaeptitadiie veneranttt , eidem-Repirte ex aha linea reges: ne illis imperium pari­
ataaa Paatifici , a far apprrbatienem perfena ad tatter affeftandi, fltad Francos, e quibus in Germa­
peri alit pramptitndinu apicem affamenda, aecnea annos fluxerat, revocandi aliqua qunrentibus pate­
Bienem, cenfecratienem, tf imperii cerenam accipiant, ret occafio, bene confultum rebus Germanorum
at faa fadmitterent capita, nen repetarxnt indrgnam, potavit, fi apoftolica authoritate firmaret, ot iifeqm illi, & eidem ecclefia, faa a Grade imperiam dem tantum effent Germani, quibus facultas ef­
tranfiaht inGermaaai, êf a</aa ad certet errem prin­ fet creandi regem, quem idem Romanus pontifex
cipet jai,
patefiat eligendi regem m imperatmem
promoveret io imperatorem.* ita tamen, quod fi
premeveadam pervenit, afiringtre vineale juramenti, caute aliqua effet id negandi , libere facere pof­
flte. id quidem adeo fine contradiftione a maio­ fet, nec aliquo neceflitatis nexu, unem ipfi eleribus receptum eft, ut tempermii cleAorc*& im- giffent in regem, compelleretur probaro atque unCencil. General. Tom. XIX?
O
gere

oaarouus

CONCILIUM

<"£>“

tn

------------ gere imperatorem Nam audi Innocentium ter-A minus «ere doftiffimus , oftcodeus ( quod iplos ———CHKisn IIHn> id,Pium cleftoribu, hi· verbis iofinuamem : latuit) complures, eoidcmque fide integros, feri*
- Sed & printipet rttognoftere debent t & urifar m·· pfifte ante Gnegorium dec-num aoftores de lbptem ekftoeibus jam antea eonftitmts , adeo nt BaUamna·
fM ’ i*0· J·’ C aetaari/ar enaeotnanot ffr/tum ese- nequaquam vd fingi potoerit eofiiem ab ipfo
HtH fe regem, tf promovendam iJ iuptrum , «d Gregorio decimo originem ducere, quorum ante ami
aa/ fptfltl, f ni ttM
carausaaaj . Efi
ejus pontificatum fieret meatio a diverfia ejufdem ,u **· ··
enim regulariter, & generaliter obfervatnm , ut ad temporis elaris auftoribus.
cum «sMwfeart·prr/oau prr/iMit, ad yarns ifepq^rfe
£xpk>fis igitur notatorum falfi, opinationibus,
nuunt fpeflat. Namfuid tmmfi priutfti unftbutt repudiatifque novitatibus eorumdem, nec fie defi- ·*·*·"··
fe Afttràidy ftdetinm fe nuorJin Jncnlt^nm yum* nite remanet qtutftio, ut faftum a Gregorio V.
CM«rçw vtl txccHtmnnieotnn, fe rrgon , tyronunn, affirmare poffimus , quod a Gregorio X. iuftitui
(
wl fnltnun bnrttitom tligrmtt Mt fogntnn ■, nu potuiffe negatur. Siquidem etfi io controverfiam
initngm, tonjurort, ac tororum boutntu hnjufaooA revocari non poteft, ut diftum eft, id quod tri­
itimnnul Akfit omnino. H«c Innocentius. Porro butum fuerat a Romano pontifice Ottonibus im­
quis non intclligat, quod fi perfonam eieâaminB peratoribus eligere fucceflbres, per Gregarium V.
imperatorem affumendam ex caufa ipfe poteft re­ transfufum ad Germani· principes: haud tamen
jicere pontifex, multo magis ipfos e leftore, ab eie. adeo liquet, per ipfom.fuiffe eleftores ipfos*nudio ne* repellere poteft ex caufa: prefertim vero fi mero fenario, vel feptenario definitos ; fed & fi
inquinatu, fit h«refi, in qua nec recipiendus, fed faftum fuerit, conflare tamen nequaquam id fuiffpernendus ab eo effet imperator eledus ? Porro fe ufu receptum. De his ergo modo nobis agen­
non fic jus eligendi in alio, tranftulit Romanus dum , ac demum a quo potiffimum Romano
pontifex, ut illud apud fe noluerit remanfiffe, & pontifice id primum invenerimus inftitutum , in
cumopus fuerit, & ncceffita, exegerit, co pro ar­ medium adducendum.
.
Sane quidem nemo , jure inficias ire poterit , £^‘2.
bitrio uti poffet, hunc recipiendo, abjiciendo auGlib. hit. rem ‘!'um · prout opportunitas poftularet . Nam poft tertii Ottonis imperatoris obitum , ducentis 4«a*MtehKc. p audi quid dicat Glaber Rodulphus, horum tempo- & amplius annis , quotquot elefti fuerunt Ro- ”»■
ram probatus feriptor, qui ab hoc tempore ufque ad manorum reges, imperatores defignati , eofdem
millefimutn quadragefimumquintum hiftoriam fcri- non feptem duntaxat eieftorum , fed omnium
principum
couvepferit ad fanftum Odilonem abbatem fuum. Ilhtd,
___Germanorum
r__. _______qui -ad comitia
- ____
"
~ i.
inquit.* nibiio Htmtit niminm condtctni, & ptrbont· C niffent
fiiffragiis fiiiffe ad regium cufeaen‘ eleftos
finno viAtnr, a/jar ad potit tnttlom optimam dnrt- Qpod* preterqusm fingplornm promotiones perraw, ftiltttty tit ne qnifynnm aodofltr Konuni ms· fpicue fatis edocent, ut dubitationi nullus poffit
perii fetptnint prepropernt gefaro printtpt oppetet, locus effe reliftus : quas adhuc extant de ipfis
jitn inoperator dici, onteffe voient, nifi <jtumpapafa·
promovendis liter· dnrerforam pontificum Rodis Λοηοηο eoorent probitate delegerit aptum reimanorum ad Germani· principes dat·, & inter
ptblict , eifw eonomfmt ittfigne imperiale . Harc alias, quas Gregorius feribit ad omnes epifcopos, «pia.*'
tpfe, haud ignorans, que affidue ante ejus ocu
duces atque comites Teutonicos , de novi tegis
los verfabantur, per principe, imperii feudatarios eleftione facienda , fi Henricus in fynodo cxcomeligi qui effet 10 imperium promovendus , probe municattis non refipifeeret, oftendens illorum oDOfeens futumam rerum pene, pontificem effe , muium jus effe par in eligendo rege in impe­
ut probaret , vel non probarçt quem elegiflent rium promovendo . ita etiam perfeverafle tem­
qui jus habuerant eligendi.
pore Innocentii pap· tertii , anno redemptoris
Cum ergo ex his manifeftum fit , hanc rem millcfiino ducentefimo, cum- mortuo Henrico
tanti momenti Roma in pirfenti» Ottonis tertii fexto imperatore principes Germania fciffi font
imperitans a Gregorio quinto conftitutam fuiffc: Dinter
_
_ „
fe, cligentftus
aliis Otiosum iv.aüu veto
fine dubio ca de re aftum fuiffc oportet in illo, Philippum, liter· ambarum partium ad Innocetsquod eodem tempore Dei providentia celebraba­ tium papam dat· fignificant’: quibus manifefte
tur, Roma concilio in caufa Adalberts Pragcn
apparet, non penes feptem tantum foiffe jus clifis, & Burchardi VVormatienfis epifeopi.
geodi, fed penes omnes tam ecclcGafticos quam
De feptem eieftorum origine, & inflitutione , iaicos feudatarios imperatoris in utraque Germa­
«I·*·.·»
illud
ibidem
fubjungit
Batomus
:
Reperitur
ma
­
nia principes. Extai (criptus tunc codex omnium
odfta-, *
tatimio- gnopere controverfum, & prolixa dikeptatione
illarum cpiftolarum, que in ea caufa ultro citro­
agitatum , num feptem tantum eieftorum lele- que date fuere, aflervaturque in archivo apofiocr^
œo, fit eleftio, qui Romanorum regem crearent, lice fed is in caflello fanâi Angeli in Urbe : ni- «pia Imofuerit ejufdem Gregorii papa quinti inftitutio , mirum lucrn Balduini comitis Flandri· unius
***
vel alterius Romanorum pontificum . Huiuj rei ex ekftotibus; ali· comitis Daburgenfis, &Mo- EJ;
occafione, fcimus Panvinium commentarium de tenfis eodem munere perfimgeotis : Adolphi ar- «H*. κ
comitiis imperatoris elaborafle -* quo nihil aliud chiepifeopi Colouicnfis, & aliorum qui elegerant
probare nititur , quam feptem eleftores non a1 Ottonem: qu· cum non fint adeo prolixe, hic m. «te.
Gregori■io quinto ’inftitutos fuiffc,. 'fed a Gregorio E exempli caufa recitandas effe haud duximus otio- ·**·· »··
ejufdem
n nominis decimo , nullum alium habens fum. Sk fe habent.
fua fententie quem fequatur authorem , nifi infeftam harefis fcabie beftiam, quem indigne ni­ Sanfiifutto patri, ·* dsaafee, Inmtontio fafofamB*
Ktmtm ftJu fttMi pnlijki, ffntipti, if ba­
mis ipfe homo catholicus peftine fealpit eburneo,
dum eum pradicat virum effe difertum . Qxa
ronet aUenoanaia, tltrici , dT laoci , Abitam M
Cbrtfto reverentiam, & jncmwm ^φη·
Ammim* fi continu, infpexiffet lucerna Cleanthis, eum pota. tins fient pietate,
...
...................
ita & doftrinaintellexiffetom­
ttlllt1· ,
nino defertum, nullo autem modo difertum .* ut
Um placuiffet ei qui aufert fptritum prind,ύ UK
•■••lia· cum ex multis aliis, tum ex ipfo io quo (equi­
pnm, & magnus & terribilis eft fitper re­
Bataraaa M tur eum quem laudat, & in quo laudat erran­
ge» terne, dominum Henricum imperatorem de
itfcdi.
tem, intelliges. Qpos ambos turpiter errantes e- medio auferre : acccffarium nobis fait eifum, da
gregie corrigit, quem jute laudavimus , Bellar- fubftituendo rege traftatum , de colloquium ha­

C

bere.

•'•w

oaMMNur

ROMANUM

otto in.

ΙΜΛ

ANNO
SUBSCRIPTION ES
cn*«n OFF^teoes » R·** haAemaa fafitaneraaras, roCHXIST!
ne. caedentes, par uaiverfas regni..... eaiasas en­
Ego Adolphus Coloaienfis archiepifeopm ale· ****
tras ereximus, fc quid honori eccfefi» Dei, le
pod ne quieti fabjefturamexpediret, deliberantes, gi, flt lubicripii.
Ego Brrardns Paderboraenfis epifeopus elegi ,
aune nouas, nona alium, quafi finalité? eligere
putebamus. Veram quia oon eft prodentia, non flt fobfcnpfi.
Ego Thiennaras Mindenf» epifeopus elegi, fle
eft potentia, non aft confifinm, mfi per Diram:
placuit ei qui Abrah» filium immolare volenti fubtcripfi.
Ego Witichindus CondcjcnGs Abbas elegi,*
vrftitnam providit, * David fratribus juniorem
de poti fetantes accepit, atque Marthiam ex di- fabler ipfi.
Ego Gerardus Tndetdis abbas elrgi, * fubfcipulorum numéro ad fortem apoftolatna elegit,
ÎerenifltOMM» dominum ooftnim Otionetn quon­ feripfi .
Ego EribertusWerdcnfis abbas elegi, fltfabdam Henrki ducit Saxoni» filium , ad regimen
Romaui imperii de terra peregrinationis fa» e< fcripfi.
inopinato oflrire nobis. Io rotate itaque, S.Spi-lB Ego Henricus dux Lotharingin , «poi fit Bra­
ritus grma, prodiftumdominumOttonet», Cfai bant ut, marchio Romani imperii, elegi, & fabftiann 6dei cultorem devoriifimum , atque fon­ fcnpfi.
Ego Henricus comet da Kuke confeufi, *
te Romeo» ccdtfin adneitum, & defeoforem
fideliffimum, & judiciari» poteftatis obiervato feblcripfi.
sem faftifljmum , de longa , & amiqua regum
Porro hos omnes legitimos faille eleftores, ip­
proli pie ex ui raque linea iperialMS» oditum, ad
Romani regoi faftigium jufte , A rationabiliter fe Innocentius papa fais eft fepe literis teftatus,
ad
Germani» epifcopos flt principes datis,eodem
elegimus ; flt, ficut debuimus , ipfius eleftioni
COtrienfimus, ipfiiraqae in Angellorum fede-a Ca­ codice comprehenfis. Sed neque adveriarii ipfi
rol© magno apud Aquifgranum huic dignitati de­ neprant bos legitimos faille imperii eleftores ,
putata locavimus, dt corona, fti regni diadema­ fed tantum faiue numero pauciores objecere ,
te, per manum Domini Adolph i Colooicnfis ar- cofdemqoe auro corruptos ab Anglorum rege ei­
«hiepiicnpi, ea qua decuit foleoakate k feliciter dem nepoti fuo Ottom favente.
Sed ut fcias reliquos eleftores Philippo Suevi»
eo» navimur.
Nos autem principes, qui jam diftum dbnri-Cftxi Juduiffe, quem ia regem elegerunt, ex ti,ad lonoccutium
atum ia regem elegimus, frude noftra que ab tulo
* iteraram caramdcm
J
“““ papam
imperio tenemus, · mano ipfius recipientes, hu- tune criptarum fic accipe-:
minium fibi fecimus , & fidelitatem juravimus .
Tant» igitur dignitatis munus exceUentiflimus Rrovmd» fa Cirillo patri Joatieo /aaoeratto, fiaprinceps divin» potius grati» quam luis meritis
Ita Asvmm Ktltfia p» at ifici, Gtraoaataraa» pri»·
adferibens, primitias hujus honoris afferens do­
ήρη & aufluttr, r* Chri/hJBii, Marirhttr^n·
fit anbupifttfat, TrevirnUÎ* artkitpiftrpai, Himino, propria volta orate juramento firmavit in
primis (acrolanftn Romans ecclefia, deinde om­
Jaatiaa JtHf artUrptfnput, Kahfpatefit tptft··
par, frtfiape^u rpt/captu, A^aj/taaat tpiferpar,
nia eccleGaratn jura booa fide fervare, & manuCrnAaettnfit tpifiriptu , Bifitttafif tptftapar a
teoerc, & fabjeftoe imperii, exheredatos smxn
¥V»ra»ttt»âfij tpifcrpttt, Spwnfit tpiftapat, Brime, & a fais pofleifiooibus violenter ejeftos, in
xieafit ilrdat, Hddtibttart^fit tpiftoptu, iarptria·
fi» juftitia pro poffe juvare, fle cooler vare. Pra­
lit tutla caactUanm, Mar Falit^fit, Ματ Λ*
vam illam conluetudinem infaper , quam impe­
voaUrifit, sfeùr de Ttrgntt, aUat Βίαν actaratores aoteceffore» fut in occupandis rebus mo»
btfibus vd fe moventibus decedentium epifeopo- DI fit, ittat m Mmiti, dan Sawafa , da* ftuwaria, dau Aafina, da» Mvraofa, snarcfee da
rum vel abbatum prinripum hucuique fervaverunt,
penitus extirpant, nos ccclcfiafticos principes ex
Aavtlptrg, aliifas A/msswfa a»Mtt.
hae indebita vexatione, regali benevolentis, libe­
ros dimifit, fle decedentium bons fuis fucccflork IhyTAgnitudini veftr· duximus dedarandum 9
1VJL quod mortuo inclyto domino noftro Hen­
bus fervenda liberalitcr ftatuit.
Paternitati ergo veftns dignum fupplicare du­ rico Romano imperatore Augufto, coHefts molximus, quatenus fidem, fle devotiouem Domini titudiae priocipum, illuftrem dominum noftrum
noftri regie attendentes, merita quoque illuftrtl- Philippum iu imperatorem Romani folii rite,fll
fimi patria fai Henri» ducis Saxoni», qui abob* folenmier elegimus, ttt.
In fine antem numerantor, flt ahi principes c Vrw^
fequio faute Romeo» ecclefia nunquam receffit, memoriter tenentes, paci, fle quieti noftr», abfentes, qui per liter»» confenlam praftitenint. ribu,* .u.
fit veftf», intuitu Dei ac noftri obfequii, provi­ Incipit epiftola ; Btu/liatarf sen valet rati», fltc. *· ·1,αdentes, ipfius eleftionem, fll couiecraciooem, au­ flt ifta eft, ad quam refpoodet Innocentius ilka
capitulo Feaerahleai .
âoritate veftra cooiirmare
confirmare , flt imperiali euroa*· qu» habetur delcripta fa capri
pietate dignemini. Saafti- E Ex quibus redarguas
Oftieofem , dam interpre‘
tinae armare, paterna
|
lutuminfaper veilram obnixe rogamus, quatenus tana decretalem illam, bos , quos ipfo papa reprincipe», * barones, a tam rationabili defttone darguit, exiftioMVit faille dloe iepsem vulgatos
difcordea, ecclefiaftica cenfara ad concordiam re­ ore omnium eleftores. Nam ex bis pcrfpicueiovocetis, flt ab illicita fidelitate partis advert· da- teUigimus, quam procul abfit ut temporibus Inve fonfti Petri refolutos, ad preftaodam regi do­ noceatii pap· tenii leptem tanraaamodo fuerint
mino noftro fidelitatem fle fubjeftioaem auftori- eleftores, cum liqueat ex diftis epiftolis, omnes
mte veftra compellati». Ut autem a domino rege imperii fuadatario» ecclcfiafticos, arebiepifeopos,
noftro fare Roman· ecclefi», ut pnadi&um eft, epUcopoa, flt abbates, ft fecuferes principes,du­
Integra fle illibata ferventur , nos m bona fide ces, aaarchiones, comites, flt barones, legitimos 2***
fpondeuuM, fll pro domino rege ooftso fidejube- efte habitoa eleftores Romauonun reg», defignati £»""£1*
imperatoris · Scd oeque id mutatum rrperttu* ,
‘«/«w»
cum anao miliefimo dneentefimo duodevigrfano •Mm*
Ox
poft
Gnm/. GrmmL Tom. XIX

Μ!^ί«·*Ι***<***··^

. . „

ORtCORKJJ

CONCILIUM
i»<
11 5
r. v.
•pull Ottonem Fndericus II. creatus cll Cufar , A frequenter itérai*», aureum lane dixerit commen
ANNO ut apparet ex comitiis tunc ca cauh habitis .
tariutn, utpote quod ex publicis monumentis,to
CHRIST·
H®C cum ita luce meridiane pcrfpicua habean­ tidem verbis redditis , ur diâum eft , egregie
tur, attamen non ufque ad Grcgorium decimum contextum, & coagmentatum inveniatur·
In quo quidem, inter aba nobilia monumen
fuit feptem eleftorum dilata creatio ; qua a quo.
nam Romano pontifice fuerit primitus decreta , ta, habentur ada concilii Lugdunenfis cecume& ubi locorum, qui cle&i fuerint, certo certius mei, cui ioterfueuint in primis ipfe qui indixit
ex fyaodalibus adi* io promptu eft demonllrare, Innocentius papa IV. anno redemptoris millefiut ea tuto affirmare poffimus .. Et ne de impo­ mo quadragefimoquinto, fimulque duo patriarchs
ft ura, vel levis fufpioo poiht oriri, ipfos etiam orientales, Conftantinopolitanus videlicet, <k An.
fanâa ecclefis Romane hoftes acerrimos, & im­ tiochcnus: (uamque prsfentiam eidem exhibuit
placabiles , fuis libris afferentes , & in medium imperatorConflantinopolitanus, praeter alios prin­
afferentes, & aliud licet agentes , id tamen in­ cipes, regumque legatos , poft prufides di ver fe­
genue profitentes, adhibebimus telles : quorum rum ecdefiarum. In eo autem poft excommuni­
alter fuis temporibus res geftas confcripfit, & ex cationis lentendam promulgatam ab ipfo pontifiepiftolis Romanorum pontificum, imperatorum , B ce in Fiedericum imperatorem, poft tradationem
regum, aliorumque principum , nec non ex con­ eorum que fpeâant ad expeditionem in fubficiliorum aftis alufque publicis monumentis ex in­ dium terrx fanâc, complura alia ad ftatum ec­
tegro recitatis^ hritonam texuit ; alter vero ex clefia: bene difponendum conftituta lunt .* & in­
reerntioribus hujus temporis novatoribus ; qui in ter alia titulus eft additus de cleftionibus ob Iiodium quo flagraret ad verius Romanam cccle- tinm decifionem: in eoque fimul feptem definiti
tiam, illum e latebris erutum edidit commenta. ab eodem pontifice ckâorcs imperatorum leguntur :
rium. Htec autem ut exafte percipias attende.
Vixit temporibus iliis Mutihzus Parifienfis mo.
ELECTORES IMP ERATORUM.
nachus S» Albani in Angha, qui Anglicanam hiftoriam aggreffus eft Icriberc ab anno Redempto­
Γ Dux Auftrta.
ris mil left mo fexagefimo texto, perduxitque eam
.
~
\ Dux Bawaria.
ufque ad annum millefiinum ducemefimum quin- L
A IC I
> ,,
“ '·· .nltlqusgefi num , ut in fine iple teftatur his verbis ;
Γ Dux Saxonum .
ι«ί,ι<ίΐ,.
Hic terminantur fatris Mattbui Parifienfit monachi
fanflt Albani chranxa, qua pro utilitate poflentatis C
fubfecatuen , Dricamore Ü beati Albani Anglorum
protomaftyris honore , ne wiwijw eventuum woderuar·» vtlujlat aut oblivio deleat, literis commcndroit. His vero mox fubjicit verius iftos;

Kirginis a partu jam mille velumina Pboebut
Cum bit centenis, & quinquaginta peregit
Annuo ; fed vtfum non efi juï timpare tanto
Aprtln Jexto fuerit quod pafeba Kalcndat,
Dum quinquagenas orbem percurreret annus.
Hoc tamen evenit anno cui terminat bic eft.

Λ.

Dux Brobanlia, qui & Lovania.

··'*

Archiepifc.Colonienfit. Ί p
Arcbiepifc. Motuntmui. >
Salzburgers.
J
rALM·

{

Sequuntur hrre.* Jfti ducentur in infulam quem·
dem Rheni, Cf dimittentur Joli in ea , & amove·
buntur omnet navieula , & ibi t rofla bunt de elefho- !
ne imperatorii. Nec adventat aliquis ad cos, donec 1
fint concordet . Huic negotio praerit archiepifeopus
Colon itrfis, fecundus Moguntinus , tertiat Salzbar-

H*c de eleâoiibus feptenario numero defini­
Addit vero : Fluxerunt utique ab incarnatione tis. Stetit numerus conlcriptus, perfeveravitque
in
futurum : perfonz autem quatuor mutatae ,
Domini viginti & quinque annorum quinquagena , fite.
Hzc ad tempora author» cognofeenda , quibus D nempe ut pro Saltzburgenli pofilus fuerit archie­
vixit Oc fcripfit , difta fumo . Qui fuis (criptis pifeopus Trevirenfis,* pioque tribus illis ducibus,
quam fuerit animo infenliflimo in apoftolicam fe- Auftric, Bawarue , atque Brabantiae, fuerint fubMani. ,g. dem, juxta illud, loquela tua manifeftum te facit, rogati , comes palatinus Rheni, marchio Branquivis facile poterit intelligere ( tuli probra illa deburgentis, atque rex Bohemic, qui potius lo­
luerint additamenta potius ejus qui edidit nova­ cum teneret definitoris, fi difcrepent cleâores,
toris hzrcuci hominis, cum peculiate fit iliis,li­ quam unius ex cleâoribus ipfis.
A quonam autem, retento eleâorum feptena­
bros, quos potuerint, depravaie) dum nulla in eo
libro praetermittitur occatio carpendi Romanos rio numeio, faft* fuerit illa mutatio, num ab
pontifices: immo & line occatione, omnia i pio­ eodem Innocentio, vel alio aliquo ex fucceflorirum fada in ^deteriorem accipiens partem , cordis bus ejus, hoc fatemur nos latere. Ex conven­
fecretarimani, & in malum lenium femper inter­ tione autem Germaniae pnneipum id effe (anel­
pretans, in eos eorumque miniftros acerbi (fime in­ lum , qui lui temporis chromcon fcripftt, perduvehitur femper, nec parcit unquam.* ut plane de xitque ufque ad annum ducemefimum quinquai,, illo fit jure meritoque dicendum : Malus homo de gefimum lextum , poft indiâum fub Innocentio
t be[auro Jua profert mala; cum & fecundum illud E IV. concilium Lugdunenfe annos undecim, Al­
Mani. 4. diâum Salvatons acciderit ipfi: Si oculus tuus ne­ bertus abbas Stadenfis, quod haud pridem Hclquam fuerit, totum corpus tenebrofum erit : duin et­ matftadii cufum eft, anno Domini 1587. huc ha­
iam quaeque fanâa, quaeque jufta ac pia in pra­ bet.· Ex prataxatione principum, & canfenfu eli­
vum lenium accipiens , lugiliat pariter, & infa­ gunt imperatorem , Trevirenfis , Moguntinus, &
mat. Sed quid accidit? cum liber ille, indignus Colonienfir. & de fccularibus: Palatmut eligit (in­
luce a majoribus judicatus, occultatus lateret in quit) quia daptfer eft; dux Saxonia, quia marfeal·
angulo, his ipfis temporibus noftris, magno pfs- eut ; il margraviat de Brandenburg , quia camera·
conio tanquam praevia face, emerfit in lucem, no- rim ; ' rex Bohemia, quia pincerna eft, non eligit,
valoris opera editus Londim in Anglia, anno re- quia non cfl Teutonicus. Hcc ipfe.
Ex quibus illud m primis intelligere poffudemptoris millefimo quingentefimo feptuagelimo
primo. A quo libro ii quis demat inveâiva*,di­ mus, id ipfis expoicentibus principibus fimul concacitates , & bla/phemias in apoftolicam ledem fenttentibus , ( nam hoc eft illud quod au tx
pra

r

w.

*>7

ROMANUM.

οΈ;."1

xiS

1 ■—""presaxa/iaw princtpum, tf confeafu} »el ab ipfoAâous ea eft feriptio referenda, cum ipfe obiifle
CHR?sri *nnoceni,° IV- P°ft. Lugdunenfe concilium fa- dicatur
dicator anno (eptuagefimo quinto poft milledmilleG- anno
christi
„4
dum effe, vel fub ejus fucceffore Alexandro IV. mum atque ducenretimum annum.
annum.
Ccterutq etfi Martini hiftorïa hec excedat
”
cujus annus fecundus incidit in annum redem­
ptoris 1J56. ad quem didus author luum per­ tempora , ut qux perveniat nique ad annos re­
duxit chronicon, fit non ab ipfis principibus fua demptoris mille ducentos feptuaginta fex, eam
fponte. Hpm cujus fuit de feptem eleâonbus le­ prius editam, annuis accefliouibus, dum vixit,
gem contendere, non alterius quam iplias effe audam poiTumus exi ft i mare . Cum igitur fan­
potuit eam aliquo modo mutare, vel quomodo- dus dodor hia qux aderit de feptem cleâoribus
libet moderari.
citet hiftorias, nec plias ufquam Gnt invente
Elicitur etiam ex di&a Alberti aflertione, ip­ que feptem eleâorum meminerint, nifi Martini
fum regem Bohemix nondum in eledorem vcf in Ottone III. ipfe eum fecutus, quod ipfum
definitorem inter eledores ad numerum fepteoa- lenfnTe putavit, bona fide confcripGt, ficut &
rium cooptatam fuifle, ante fcilicet didum an­ ceteri poftea eadem ieribente* feciffe nofcuntur.
num
fextom
poft nnlleGmum
do- Verum non dixit Martinus : Poft Ottonem id
__ ,quinquagefimum
__ Ί__o_________
__ ,.......
.......................
centefimum , quo ea iple feribebat. Quod veru B fuit oblervatum , fed fie. Poftea fuit inftitutum ,
qui ab Inoocentio elcfti principes electores, dux ut per offreiaiet
- . imperii. &c. Quando aptem ac­
Auftrie dux Bavvarix, & dux Brabantix, cefle- ciderit illud , poftea , certe non ante Innocen­
rint aliis : inde proveniffe videri potell , quod tium IV. ut eft demooftratum . Verum amphi­
magis cuperent eligi, quam chgere imperatores; bologie Martini feriptores illos omnes fecit er­
ficque inter eligendus potius quam inter elefto- rare, qui conftiiutioocm Jeptcm eleddrum Gre­
gorio V. tribuerunt, qui tamum author reperitur
res locum habere malueiiut.
Porro ante hxc tempora nullum hiftoricorum tuifft ut eleftio regis in imperatorem promo­
invenite eft, qui vel nomine tenus feptem cicdo. vendi, ut fuperius didum eft, ad omnes Ger­
rum meminerit. Qui primus horum meminifle manie principes, & praelatos imperii feudatarros
reperitur Martinus Polonns, qm claruit eodem perlinerer. At hcc his fatis qui puram diligunt
Innucentio papa IV m Ottone III. de iftis agit veritatem. Hic Boroniut anno 996. num. 54. &
his verbis; Et luet tfti tres Ottonn per fuccejjio- fatnem generis regnarint, tamen poftea fuit inftitulum,
ut per official's imperii imperator eligeretur , qui
ADDITIO AD CONCIL. ROMANUM
funt feptem, videlicet jrimi trei cancellarii, Mo Q
a Gregorio Papa V. habitum anno Ghrifti
guntinm Germania, Trevirenfis Gallia, Colonienfis
It eho ; mercbio Brandeburgenfit camerarie t eft, pa
lot tuus dapifer ; dux Saxouto enfem portat, rex Be­
nno Cbr'ifti occcctcvt Htrluinus Cumeracenbemus pincernam agit. Unde verfut:
fit epifcopus Romo a Gregorio IT. Ponttf. Mau.
ordmatui, cum in Romana fynado do üi qui eccleMeguntinenfii , Trevirenfis, Colonienfit,
fia juo bona invaferant, conqueftut ejfet: Gregorint
privilegiis ecclefiam tUam communiit , invaforefque
Qutltbet imperii fit canctUarius horum.
Eft palattnas dapifer, dux portitor enfi ,
excommunicovit. Cujus rei mentionem, & Gregorti
Marcbio prapqfitut tamer», pincerna Bobemus : littera/, babel BaUrici epifeopi Noviomnfis thraut­
re» hb. i. cap. ilr. Exin, inquit, habita inilx (yHiftntuunl dominum cunfiis per focula fummum.

A

nodo cum imperatore, papa refidente cum epi*
II c Martinus, primus omnium author qui Icopia, abbatibus, presbyteris, cum de neceffariis
feptem meminit ele&orum, in Oitone III. refe­ ecclefix negotiis fatis traâarerur, Herluiuus epirens qux poftea luo tempore fada eflent . Un­ feopus furgens, populatores fus parochias cum
de iuepfit error, ut fub Oitone III. fub quo idQgravttate querimobias indicavit. Sed & quod nu'
ab' eo feriptum
invenerunt, multi putaverint ' fe- per Opes lui antecefforis,-ut prsmiGmus a VValpiem fuifle creatos cltdores , Icriplenntque a thero, & ab a|iis devaftatas repererit, in medio
Gregorio Udum, quod feriptum repererunt fub proclamationem extulit. Unde papa confirmante,
eodem Gregorio papa V. nimirum ab ipfo eof- imrno epifcopis, abbatibus, eundis quoque, qui
dem feptem conftitutos fuifle eledores . Cum ibi relidebant, ailcntientibus, charaxaturam fieri
tamen illud quod Martinus ait .· Tamen poftea obtinuit bujufmodi.
fuit inftitutum, ut per officiales imperii, fcç. ad
Gaegohius epifcopus fervut fervorum Dei, di­
fua ipfius Martini tempora, ut audifti, Ct refe­
rendum. Et cum non alius quam Martinus ut tefio filio Hefluino , fanfia Cameracepfis ecclcfia
antiftiti
, fuifaue fnccefferibat ia perpetuum.
didum eft, ut primus author hujus aflertionis
habeatur ( nullus enim, quod repetendum eft,
u a je paftoralis officium; fumtn· fedis di­
ante eum repertus eft author qui vel nomine te­
gnitas, qua nos licet indigni utimur, com­
nus feptem eleâorum meminerit) ad ipfum alpellit nos non folum nobifeum manentia, verum
luGffe oportuit S. Thomam, dum de regimine
principum fcnbcns bxc obiter ait: Otto imperium £ etiam longe pofita fandx Dei eeckfic mylleria,
'’r/*** <·”·"«»·*«■. f«®r»w y«i- Chrifto annuente, vigilanti foil ici tudine cufloha-j.c.libet vecoius eft Otto. Es tunc, ut bifionti tradunt, di re & gubernare. Quoniam vero, ficut omnibus
per Greoorium V. genere fimihter Teatunicam pro- pene notum eft, interveniente hac re, que in­
Vifa eft tlefim , ut videlicet per feptem principes ter Arnulfum Remcnlis ecckfix arcbiprcfulem,
JUemamtm fiat qua ufaire ad fio tempora perfove­ & Gcrbertum invaforem ejus excrevit , idem
rat , quod eft fpeu tam ducentorum feptuaginta an·, prxdidus Herluious prxful, illorum odiis, Re­
nontm vel circiter : & tantum durabit, quantam mis canonico more confecrari nequivit : ejus
Romana etefafio, qeut fupremum gradum m princi­ confecrauo ad apoftolicam fedem ufque ad noa
patu tenet . Cbrefti fidelibus enpedxiu judicaverit. haud iujufte pervenit . Quem confccrantes, JaHxc fanâus Thomas: qui cum numeret ducen­ crymabilem ab eo querimoniam audivimus: icitos feptuaginta vel circiter annos a Gregorio iicet, quod tempore anteceflorum fuorum idem
V. utique ad ultima tempota cjuldcm fandi do- epifeopium multipliciter a maligni· hominibus de>
pr«-.

C

/M*Ί·!»·

*-

n,

c*?°v*,w

CONCILIUM

OTTO tn.
IMF.

■---------- pr«Urun fit. U ode A nos humilliœc implora- A* firmiterteoeant, atqna poitdeaat, et tempo ~
adjuti· fine
chVFti *·**
"O®1· apoftolica anthoriiata, aliquod ci raltbus prufidna
*■ · fafifcteater
' —
*■ murmura9ft, 1 fubfidium contra iqinaicoa ünftn ecclcü* date* tioae , fempitern· fiducialius appetere valeant.
mua. Cujus precibus annuentes, per iftud no* In fu per eidem Hcrlnino epdcopo, fiufipw fiiccef*
Oral apoftolic* authoritatis privilegium ünciinua, foribus io perpetuum, per hancnoftri pramepti
ut nullus dux, marcbio, comes, vieccomes, feu paginam concedimus & confirmamus, ut nullus
•liqua magna vel parva perfona, dehinc, pruno* dux, marchio, vel comes, feu alia quests ma­
minatu ecclefiu loce invadere feu depravare pru- gna vel parva perfona, aliquem diftrifium, five
itunat. Quod G prefutnpfcrit, fciat fe a nobis, judicium , vel aliquod placitum in aliquo 'loco
Cbrifto authore, ac B. Petro apoftolo, anathe­ fspe nominati epifeopti tenere audeat , nifi ab
mate illigatum, quouique prudiâu ledis antiftiti ejufdem fedis epifeopo licentiam acceperit , vel
ïatûfeceric : vel, Romam veniendo, (e ibidem invitatus fuerit.* fed liceat fibi de fuis querneum·
purificaverit. Hoc quoque nobis Gmiliter intima­ que voluerit, ad id officium peragendum ordina­
tum eft, quod obeunte epifeopo, vel ceteris fa- re. Si quis autem, quod non optamus, hujus
violator extiterit fciat
cerdotibus prudiâu fan du Çsmeracenfis eerie- noftri apoftolici privilegii
,
Gu, aliqui diabolico repleti ipiritu, foieant resBfe cum Juda traditore: , & apoftaticis angelis
sterno
igne
concremandum.
Qjti vero curator
ecclefiafticas, quas vel epifeopus, fire etiam facerdotes reliquerint,diripere ac devaftare. Quibus & obfervator fuerit, benediâion. m & gratiam , &
itidem apoftolrca Centura, ne hoc amplius age>c indulgentiam peccatorum iuorum,ac vitam ster­
prufumant interdicimus. Quod ii fecerint, cujuf- nam a Chnfto (alvatore noftro confequi merea­
cumque funt ordinis vel dignitatis , fçiaot fe tur . Arnen. Scriptum per manus Petrifgionis
anathematis vinculo percultos, quoufque hoc di­ notarii, & feriptoris lands Romans ccckfiie, in
gna fatisfaâione correxerint. Illud quoque ma­ menfe Majo, A Indiâ. nona. In Chnfto bene
gnopere pruoptamus, ut fratres in esenobio ejuf­ vsl<**e . Anno i. pontificatus domni Gregorii
dem ecclefie commanentes , cuoftxque congre­ lummi pontificis , A univerfalis ecclefis paptu,
gationes ad eam pertinentes, quicquid jufte ac imperii vero domni Ottonis tertii imperatoris
>
legaliter poflidere debent, fine aliqua diminutto- anno undecimo.
ΛΠίνΙ/

Jllvivv

CHRISTI

wr.

■

CHRISTI

^CONCILIUM

RAVENNATENSE

A GERBERTO ARCHIEPISCOPO

·”

HABITUM A N N O CMXCV11I.

Dt luellis ed EccI^fieflicMt difciflinn (ptUtntibef.

arbitrio primorum hujus ecdefix. Et ab omnibus eft laudatum.
ΠΙ.
Salvatoris infra valvas majoris Ecdefi* Raven
Et
quamvis
antiquitus
fit ftatutum, ut
nateofis, Gerber tus ejufdem Ecclefis prxful re fi­
dens cum pluribus Epilcopis & Presbyteris Ec- nullus Epifeoporum alterius clericum fine
defis memorat* adftantibus Diaconibus & eun­ commendatitiis litteris recipiat, aut Ecclefiam in alterius dioecefi *confecret, aut
do Clero dixit.
aliquem promoveat ad facrum ordinem
I.
In fanda ac Ravennatenfi Ecclefia , qui fit alterius Dicecefeos, vel per acce­
cui divina difpcnlatio prxette me voluit, ptam five promittam pecuniam. Sed ne­
duduin confuetudo eft valde reprehenfibi· que illum quem vita probabilis ad officium
lia orta , ut fubdiaconi corpus Domini non invitat, aut immatura xtas ve! cri­
quod formatam appellant tempore con­ men excludit. Nec illum quem infeitia
i'fecrationis Epifeoporum ipfis vendant Epi-Dliterarum coercet, ve! leges infamia dam·
“chrifma
* ■' vendant
* *’ Archiprcsbyte
*
nant,­ aut debilitas vel imminutio mem­
fcopit, &
ris annualiter parochiae noftrx ; in quibus brorum cohibeat , feu quem abje&a offi­
apparet venditio Filii Dei , & venditio cia vel mimfteria deformia notant , vel
Spiritus San&i. Qua de re prxfenti de­ quem turpis lucri cupiditas abjicit vel
creto confli cuco, ut in hac Sede & in bis contra leges procreatio, neque alium eoomnibus qux ad nos pertinent ulterius rum quos neophytos dicunt bigamos ve!
urinus fiat . Quod omnes liantes lauda­ curiales, vel laicos, vel eorum qui in carunt , & dixit .* Si quis cuntra hoc no- nonibus & legibus cohibentur. Tamen
ftrum decretum aufus fuerit attentare, Competere non ambigimus , ut prxfenti
auathema fit . Et refponderunt omnes concilio prifeorum Patrum fandliones firEmantes teneamus, ut nemo noftrum EcAuieu.
defiam vel aliquando Oratoriam in alte­
II.
Statuimus etiam ut annualiter in fc- rius Dioecefi dedicare attentet fine per­
fto S. Vitalis omnes Archipresbyteri ad nos mitto & confenfu Epifeopi, ad quem per­
pertinentes pro refpedu fedis * Subdiaco- tinet ipia Dioecefis; neque altenus Dice·
nis noftris perfolvant iolidos duos , & qui- cefenfes vel Parochianos recipere aut pro·
cumque contempferit, cenfuakm fentiat movere feu retinere prxfumat fine cano­
nicis
ietuo regnante Domino noftro Jefu Chri- C ultionem
xpeti

fto ; imperio Pii Gefaris Ottoms M.
-- io an­
F
iso fecundo imperii ejus XL indrft. fub imagine

M*.

*-*.·—

»1«
o·.0?*""
SANDIONYSIANUM.
°™1»·
Ju
- picis epiftolis quas Niceae Synodus apud A JoannesI · dc Varimus Presbyteri . Anaftafius—__ _
ANNO
aiusrt Bithyniam congregata iancivit latino mo- &
* Deufdadit. Paulus & Leo.
CMKslssm «Avd eeprefi ed wrumw cedtcu Velle CH»KTl
s»* re vocitari formatas; & ut nullum facris
fi ’ * Ιν.,Μ·
commeat ordinibus nifi quem xtas, vi- rtlleei vetedtfiff», & «Htctlie beet fete
gauli A 4 il·." f«W rador LeUei vtttelet θ’ · ν·»·““
ta, «fo&rina, mores, auctoritas canonica aww fitaeel leeetetee fit t van tetre taeter» eeeaellat ttt
commendat atque legalis. Ut autem haec laMm dov w/mn «4. Manfi.
M
fan&io per omnia firmior teneatur, dc
. -r—■- ia ut hoc indignis non concedatur, * quod
^“^ίοΙΙί dignis concedi praecipitur fub ana­
fynodo itrterfuiife Orton. imp. ait Rubeus hift.
thematis obligatione noimetipfos coftrin- lib.Huic
v. fed ex bis «Ait , falli convincitur · Quam vero
gimns & fucceflores noftros Eptfcopos qui refert Rivefius in biftona conciliorum ly nodum Raven·
n» hoc ipfo anno habitam , Gerberto prelide, in qua
contra hxc decreta prxfumpfc^t. Et fi Hueooem
abbatem Farfenfem, inique & Simooiace m·
quis facri ordinis
depoenitentiam
fepultnraejuie
tfiortuorum
........
. _........ .... ............ .
atreflum,
ait, « Amulio
Mtdiolaaliquid acceperit, nifi forte ea quh (pon-B*·''*· ****** ·4/Λ**: nu,,u™ rN· »pp«rer hoc m.
• .
. f
,
’
_
vefttfium; at neque tunc Arnulfus u Ius er.t Mediols“
—1 --------------------------- ------- -----------nenG. .rebiepifeouus.cui F.W««/rrrrrur. Nam Arte -k
ab ----amicis
ve! propinquis
mortuorum
primus obit tnnopjy. Arnulfus vero iecuodu*
Ecclefie fuerint collita, bac maledictione nutphu*
sono cantum 999. archiepifcopatum uua . Pide Otieeu
teneantur obnoxii.
Ce^ittrtttecet f^ aiileet pegteet.
Et laudaverunt omnes pariter placere
OasEAvario P. Antonii
fibi, ac dicentes clamaverunt; fiat, fiat.
ed At». Ck. 998. a. 11.
Promulgata funt hcc an. 997. Incarnat. Do.
minior die Kalendarum Majarum indiâl XL
Hoc anno 99t. Gerbertus Concilium habuit Epifeopofub demeotiflimo imperio memorati Principis
rum omnium . qui Ravenntti Bccicii* fubiiciuniur, in
Octonis fiquidem Ill. & fubfcribentes confirma­ euo
tres canones condiri ad difeiplinam Ecclefiafticam
verant Epiicopi qui intererant & presbyteri Car­ fpeftsntcs. Refertur hic, uti dt apud Rubeum m hift.
dinales Ecclefib* Ravennatis.
Rayennat. (ed cum anno 997. male conjungitur. ut ex
ipliiit Concilii Praefatione iquet : Prrfrtee repte*te Dr
Gerbertus.
eeif eejtrojeje Cbrifi* . Tceeftrt »ii Cajeru Oru«Z» III.
• ΙΛ. to*
* Albertus Livîenfit.
Ctn
««ne frcaado haferii ejei , eeedecieta iudiaitae. dtc.
Otettu
ideoiue Chrifti anno 99t. quo Otto HI. ufque >d p.
•AlUrdrt * Alboardus Sarfenas.
Mantis
Mail fecundum Imperii annum numerabat , ftt
Joannes Bononienfis.
IndiA io XI. in curfu erat . Verum efl infra poft Cano·
’ Rambaldus Cornai afis.
4a
nes leai 1 prem«/jet« i» et bat w 997. tacere. Dm··lldeprandus Faventinus.
e»ca ehe Kalcadanua Mejeren IndiB XI. At annut Chri­
fti manifeftirtime ibidem corruptus , legendumque eae»
* CmmcIvu* Georgius * Eumiclenfis.
ut ipfamet Indiftio XI. cum X lendis Msii con* Senius Sefinas.
tunfta ofteudit. Prcterquam quod anno fuperlori eo dio
Leo · Pfcocleofis.
Joannes Gerberti decefloe adhuc in vivis erat. Denique
• Piceifffa Teupenus PupilienGs.
-anno fuperiori Orto ....
III. Kalendia
Mali non fecundum,
Chriftophorus & * Grim iso ttuncii S. Per· fed primum Imperii annum numerabat.
•Gatato·
meufis Ecdctua

TjKJr

ΤόύΓτόδ»* tQgI· "φΟΓ

CONCILIUM
A Gregor» Papa V. habitum anno

1

*99* TDGF Tjfir

TICINENSE,

dccccxcvil

in quo Crefccatius excommunicatur.

Tee de bac fyatde cbrenecon Hildciubete»r»fe: An-Dexilio flatui* deportari. Sed ad preces novi apo-

no Dccccxcvil. papa Tiani adunato compluriam epifeoporurn concilio Crefeenuum anai be ma­
te perculit. Car aettm natbeetaH ptrealfet ? Caw/aw «me feptriere pra/tnfit : Otto imperator ha*
bito cum Romanis placito, quemdam Crefccntium, quia priorem papam iujuriis fepe laceraverit,

CONCILIUM

ttolict Imperator omnia remifit. Sed non multo
poft imperatore arbe excedente, idem Crefcentint domnum apoftolicum, nudum omnium Ro­
man* urbe expulit. De bet Crtfctelio vide Gleebr.

SANDIONYSIANUM

In quo adum dc decimis Ecclefie reftituendis, anno Chrifti circiter nccccxcvit.

E bete foede fic Ajneeteet t» vita S. tÜbeeh E eis in hac re hoc venerabili Dei cultore AbboVleriace»fie abbatit , cap.
ne, promifcuam in fe vulgi conci uvere manum.
Ortaque fabico fedilione, tantus in epifcopos ti­
a Parififo, concilium aggregatum eft quampiu- mor irruit , ut publica ftations relida, paflim
ritun epifeoporurn. Qyi cum de fidei puritate » quifqne diffugeret , inter quos Seguinus Seno­
de corrigendis tam iui« nuam fobditorum pravis num archiepifcopus, primatum Galliae ia ea fy­
moribus, Sermocinari debuiflent , juxta vulgare nodo fibi ufurpam, primatum quoque fugas ar­
proverbium, cuuâutn fiaum fermonem ad deci­ ripuit. Et inter fugiendum fecuri inter icapumas ver terant cedefiamm. Qua» taicis, ac Deo las iâus, lutoque , a popularibus oblitus asgru
fesrtauübu» monachia auferre moliti, rcfiftcnts evafit. Uni quoque epifeoporurn timor fugienti
tam
tx. Ia illis fane
D
~ Dionyin
' , baud procul
diebus» iu monafterio S*

_ ____

otto

CONCILIUM

o.iGoww

tit.

IMP·

tam velhces addidit alas ut affiuentilfimo JpcandiiA», ego Det» Ium, qui murat mentes, mutat corANNO
ANNO
„ da, mutat regna dc tempora? Vere fateor me ch
CHRISTI apparatu , quem fibi etruxeratreliât», vicmat
turn
urbis Parifiorum moenia, fogitabundus expeteret. ,, magicam ignorais, n«C aliquid malarum arfil­
Totam ergo tantas calumniam injuriz , tam a „ tium didicitfe.
praefato Arnulfo * quam a reliquis pontificibus De cadrav trutth· it· in feMie MSS. yaa/ penee
fub femes devolvi perpendens hic Deo devotus
Abbo, in eodem apologetico non folum ab hoc,
Apud cenobium Dionyfianam conventat fa••fi. verum flt a quibufdam aliis, boc modo fe purAus eft plurimorum epifioporam de rebut cede·
* 1·*
Nec me veftro ait Regibus *, alio- fis ft i cis. Cumque dc decimis qua a laicis pluri*
,, marque fapientuna examini fubduco, qui contra muro occupabantur, fle monachis paffim detrahe*
„ canones fenfifle fufpicor. Inepifcopos, manum bantur, ad parochos reducendis, quae fl io in me*
„ monachorum movi (Te accufor, vetlram bene- dium foret propolim , Abboque monafterii Flo„ volentiam proprio epifeopo tulilTe blafphemor, riacCofis ceoobiarcba refifterct : is monachos fan*
„ quibufdam excommunicatis participate criu*i- âi Dionyfii, flt ceterae familiares illorum con­
,, nor. Sed efto, cui fententiz canonum contra- tra epifeopos concitavit . Seditione gravi orra ,
„ dixi, qui iu illo concilio vix apcrium librum B pontifices re infeâa huc illueque diffugere coa„ videre potui? Aut concilium illud fuit, ubi ât , & fug· fibs falutem qusrera. Seguinus Se„ conciliari venerunt, & difconcihati reccffcruni? nonenfis archiepifcupus canitie venerandus , fu·
„ Cum ibi difeordes reconciliari debuerint , aut giens, inter fcapnlas fecuri iâus , a populo cae­
„ canonica dillnâione mulftari. Quid in me fin- no fle luto oblitus, pene mortuus reliâus eft :
,. gulariter commiferunt epifcopi , ut cis faltcm nec eum dignitas facetdotalis protexit, aut cani*
„ cogitatiooe obefle voluerim ? pratfertim cum nes, quin pene occideretur. Cujus caufâm con­
„ non inunitum, fed fide A opere amicitlimum, citationis in Abboncm omnes rejecerunt : flt de
^.,5 / >» graviora peruula · pertulifle contigerit . Ecce ea, apologetico ad reges Hugoncm, fle Rober*
··>
w coram Deo in Chrtito non mentior, quia au*
tum kripto, expurgare fe nititur.
7 ”
fofcquentium conclamatione, ultra qu,m
OasxavATto G. C
». I, ****'*■,, dici potit indolui, recordatus priftinz amicit, tiz flt beneficiorum tanti viri , cujus mx ve*
Muer
a
Giegnrio Rivelio conjeAvaa hanc fvnodum
„ nerandum caput oftendit , excepta primatis pre<n annum Cbrifb imllefimum . Hab.r» eit certe
„ rogbtiva, fle facerdotali infula. Qua fuggHlio- fuilie
HuKone A robrrto regnantibus: apud quos apologetico
„ ne vos decepi, ut veftram benevolentiam, opn
te purgavit Abbo. At obm Hugo anno 997. OA. sq
„ mis auferretis, male meritis conferretis ? Num

’

«âfiu
TÔÛT* TÿQl· etSQi» TÔQl* TggP TQGT

TqjQl· «ίδ**
€7» ρ

A

R

l

S

I

E

N

s

An. DCCCCXCVIi- celebratum

-M*.
Τ^ΟΓ jfiQu

CONCILIUM

E

forts idem cum

PRÆCIDENTI.

did ive Cencifirrmacriiacs frrgaentunt tkerta K.abtm rt^h Francoratee ^ttri tfftrtrr λ Brewl
aa/ifai/. fan/. paj. 11 39.
Obertus rex Francorum frmper .wguftus flee. I )K»!z noftrz fedis palatio colleâa refedit) firma­

S. Diunyiio qualdam rcs verunt , anathema fit.
RjutisDamusnoftriDvocum, &conjoge
ac filiis. Hoc eft ba ti­ Let her icus Senonenfis
num hominis vulnerati vel mterfeâi A infrafturam intra vel extra csllelbim ipfius csnobii, 6c
legem du lli quod vulgo dicitur campus , ac to­
tum procinftum intravel extra, ficut antiqui Re­
ges et dederunt flt nes haâenus tenuimus flcc.
Si quis autem, quod non credimus temerario
Sufu infringere przfumpferit auftoritate noflra fle
Epiicopotum hoftrorum qui nobifeum hoc p steptum in fanda fynodo ( qua XVI. Kal. Junii

archieptfcopus fubkripfit, Hugo Turonum archicp. Fulbertus Carno*
tenfis epifeopus, Fulco Aurelian, epifeopus, Fulco Sueflioncnfis epife. fubfcripGt, Fromondus Tre*
ca(Tinorum eptfe. (ubfer. Rogerius Bclvacenfis epife.
Adalbertus Lauduncnfis epife. W'do Catslauneafis epife. fubferipfit, Gislcbertus Mcldenfis epife.
RubcrtuS Silvaneden. ep fe. Beidoinus Tarvanen.
epifeopus, Franco Diaconus atque chartigrapbus
relegit flt figiflavit.

------------ ίΐΐ
ANNO

ς"Αϊτ1 CONCILIUM

ROMANUM

In quo de Robcni regis, qui confanguinesm duxerat, dffolvendo conjugio aâum eft, in
baftlica fanât Petri a Gregono papa V. przfente Otione III. imp. celebratum
anno Domini occccxcvm. Gregorii cjuidem papz anno III.
Robert! vero regis anno 11.
tint friiuiim iu lutem edi/aw, m a/Mgrapfo A. F. Junii SiruHuif S. J. ywd ewfit,

«a cod. i. flisha Aamsq/fs.

TITULI

I.

CANONUM.

Eli.

Betemmetuitemar tfiftepi gai tale tnj^uuf

Ut Rohftui re» Beriam tuurem temftngfeiueam 111. E^fcrpeUtu Merfeiterge^Si in prifaeem fiutnm
i^ittrt>
φϋα,

tV.Dr

«Si
vas.

*>J
cHa-sTt

csscoRius

ROMANUM.

ni

°* Gtfileno fP*fcop·» f*“ omimee fedo edura-A maneat metropoli. Quod fi abfque eorum---- ——
joretn tnifporAt.
v
___________
invitatione & eleâione migravit, non ta.
V. Stepimu VAllmtenfit epifeopi tnire eAnone/ ele- men per ambitionem , dc avaritiam fa- Μ·
Λί O ordtnAli dtpeftio.
VI. EjtcommtnKAntnr epifeopi fit StepltmAAt ordi- âum efle conftiterit , ad priorêm redeat
fedem. Ac fi ambitionem , & avaritiam
HAMt.
VIL W « StepbAAt FaZZavea/fr ioaun Alter tltgA- negare non potuerit, definitum eft, amit­
tm, & a pApA coafrtrtliw .
tat utramque.
VIII. Ut ren Afiintai litphono deppfilt »m /4. V. Stepbuni Velltnenfit epifeopi contre cenwt

tltfli, it otdinAti dcpofuo.

Stephanus fanâx * Vallavenfis ecdetix
di&us epifeopus, ut omni ordine faccrdor./wÜÎT
nomiue Donaiui Dei fummi, incipiunt ca- tali careat , authoritate apoftolica edicitaow.CwM A pituU geoersJis concilii edita a domino
Grc- mus, eo quod a W i done vivente epifco-----------9“'Dto
«i interluit gloriofiffimus pp evUnculo & przdeceflorc fuo, fit eleteriius
....i.. Otto
O... CscUr
Cl„---------------------------------Auguftus , fit omnes fubfcri- “au> fine c)er. & popoli ,olum,te . ,c poft
pti epiteopi ; habiti Rome in bafilica beati Petri
J “v
tantum
‘
epiicopis
.
principis Apoftolorum, anno tertio imperii ejuf· ejus mortem, «* duobus
non comprovincialibus fit ordinatus.
dem Celaris, & Apoftolatus prefati Papat.
VI. ExcotnntmticAntnr epifeopi fui Sttpbonttin
trJiHATAHt.
CANONES.
Dagbertum Bituricenfis ecclefiz ar­
J. Ut Robertut rttt Bert em aswreaa confangtti- ch iepifeopum, & Rodenum Nevernenfir
ecclefiz epifeopum, a communione fufpenneent dineitrot.
dimus, donec ad hanc fanâaan & apoftoUt rex Robertus conianguineam fu am
Bertam , quam contra leges in uxorem licam fedem veniant, & fatisfaciant , eo
Stephanum Widonis epifeopi nepo­
duxit, derelinquat, & feptem annorum quod
tem
eo
vivente contra leges ecdefiafticas
poenitentiam agat, fecundum przfixos ecin
epifeopum
ordinare prxfumpferint.
defiafticos gradus, judicatum eft. Quod ü C VII. Ut tn Stepboni
VAllevenfit heu 01 Alter
non fecerit, anathema iit: idemque de ea­
eligetur, ό* popo confecretur.
dem Berta fieri praeceptum eft.
Ut clerus, & populus civitatis Valla·
II. EttcommnnicAntnr tpi]copi qtti tele conjttvorum
licentiam habeant eligendi epifeo­
ginm conjecturent.
pum, judicatum eft. ut eledlus, a domno
Erchembaldum Turonenfem archiepifco- papa confecretur in epifeopum, judicatum
pum talis conjugii confecratorem, cum
omnibus epiicopis qui confentientes inter­ eft.VIII. Ut rete Robertas Stepleno itpofit»
fuerunt his inceftis nuptiis regis, & Bernon fovert.
rx confanguinex fux, a facrofan&a com­
Ut rex Robertus Stephanum, Widonis
munione iufpendimus, donec ad hanc fanquondam * Vallavorum epifeopi nepotem
ftatn fedem apoftolicam veniant fatisfa- jufte damnatum, & depolitum, nullomoduri.
do juvare prefumat , nec ei praebere au­
III. Epifcopetnt Mtrfebttrgenfis in prifiinttnt D xilium , judicatum eft : fed ut cleri , &
fletam nflitatio.
faveat eieâioni , ialva fibi debita
Ut epifeopatus Merfeburgenfis a fede populi
fubje&ione decretum eft.
apoftolica , & bonx memorix Ottone 1.
Imperatore per univerfale concilium fun­
SUBSCRIPTIONES EPISCOPORUM.
datus, & ab imperatore Ottone II. fine
concilio deftru&us, ut in proprium ho­ Ego Gregorios, fan&e catholice , & apoftolica
norem redeat a fede apoftolica judicatum
Romana ccdcfia prxful, praefui , dt fubicripfi.
eft per univerfale concilium , prxfidente
Gerbertus t Ravennenfis arcbiepifeopus.
D. Ottone III. Augufto Cxfare , & D.
* Gislebardus Capuanus archiepifeopus.
Gregorio V. papa.
Sigefridus Placeotious epifeopus.
IV. De Gifilerio epifeopo qni a minori Ati
Huberttu Firmeofis epifeopus.
P R Æ F A T I Ο.

mejerem fodem migrovit.

Petrus Cumaous epifeopus.

Si * Giûlarius fantQæ Magdeburgenfis E Lambertus Conftaotiehfis epiicopus.
Hugo GctMvenfis epifeopus.
ecclefiz epifeopus potuerit canonice com­
Hugo Scdunenfrs epifeopus.
probare, quod per ambitionem de minori
Henricus r S. Kyliani vicarius.
lede Marfeburgenfi, ad majorem Magde*1 Laicaneofis epifeopus pro fe , &
burgenfem non migraverit: ut noa depo· proBeoediâus
omnibus Cardinalibus epiicopis.
natur, judicatum eft . Sed fi populi &
* Joannes Matursiienfis epiicopus .
cleri invitatione migravit, in eadem perTctbaldus epifeopus ·· Velle te cnén fis,
Petrus
ttHucb. Gislarius. » Duci. Vellavanlis. 3 Decb. Datobertmn; CT «mjt , Roclenum. 4 Docb. Vellavora*.
1 Docb. Ravennaf. < tSacb. Gifebardw. 7 Dmb. S. Juliani. S Docb. LavicanenTu. 9 Docb. bic Addit: Jaso
■ses Albanenfia Epifeopus. se Decb. Belleaentis.
Cencil. Generoi, Tom. XIX.
P

_____

U7
-

Atfffpn

CMr?^w

C Ο N <: I L 1 U Μ
<19
A proV incise Matcbione, Arnulpho Epifcopo rcfpcm- —■

Petrus Praoaftinos epitopus.
Gregorius Ofticnfts epifeopos.
Benediâus Portueofis fepiicopa·.
Stephanas Cercufis epitope·.
” Arfsida· Fcreatinenfis epitopu·.
Ingizo Caftellaons epitopos.
Hubertus Lafcaii» epifeopos.
Hubertus Arias*· epifeopos.
» Ildeprandus Fa*eutinu· epitopes.
Joannes Suedeaaf epitopes.
·* Adclbertat ...... epitopes.
*< Adclbertus Pifsurenfis epifcopus.
Raioerius FundeaGs epifcopus
Bernardus Cajetanus epifcopus.
Arialdus Qnun· epifcopus.

deaia quod ei non abftoliflct per vun nec injuAe prssdidum aptfcopatnm, fed jnfie & focaliser
fe obtinere, At a proprio Metropolitano NarLonenfi, cujus dicaccfis fora debet , cfl· coalecrotum, & Guadaldum meate Fruiano Puutifice
Auibnrcfi ab alio Metropolitano Oddoae Galbe
orovincias Archiepifcopo fraudulenter Ac abiqu*
lege ordinatam, St a Joanne Papa anteerflora
noftro Ac a ceetu Epifeoporum Romane Ecclofia five alite compluribus condemnatum * ana·
ibematixatum, reclamante fe prodido Epi topo
Fruiano, quem Guadaldus interfici fecerat cum
fratre & cocfiuseuioeo fuo & aliis pluribus. Hac
talia iliis dicentibus, diligenti animo, cum fumBtno ftudio, letaoiis, p(almis, & orationibus iaNota Jacobi Sib^onoi S. J.
tercedcatibus, Ac fidem catholicam relegentes,
tradare carpimus qualiter fida relatione ad regu­
fmift regent Mû af/ltttu asaodat»,
cm· larem tramitem perduceremus Al fecundum cano­
fagtotmt mi ft JtCteWrci, touffe, i®» hjhriu mfret jtrifmm ttftuv , mm Let W* IX. i» tfifto *4 nicam Ac apoftolicam auftofitatem eoa difcutereHtoriuuu regau ejeu fH·» , tajtu farte» rttitat ht mus. Tunc nos demum fecundum canonicam &
Ctnutftfi fart. Sx. tag. ▼ni. Parce, tufto, tuus Ro­
apoftolicam auftoritatem ferula excommunicatio­
bertos , laude St coofultn epdcopocuos regni tui , Ser­
nis Ac bandi noftri conflrioximus prdibatum Er.
tam matrem Odonis comitis fibi duxit uxorem t oj quam
raengaudum Comitem cum clericis & optimati­
rem, ouooiam fibi erat carro· afinitate coops&At, ab
anteceflore noGro cum epitopi» , qsu placito interfue­
bus luis ut quicquid exinde veraciter fentirent ,
runt excommunicati : pofl ad fedem apcftolkam re·
nobis pro amore Dei & Apoftolorum principis
niantes cum fatisfaAtoe fcfcepta ptsnitentia t redierunt
Petri renunciatv fctsgcrent. At illi profedi funt
ad propria ·
uno animo unaqoe voce ea qua ab Arnulpho
In hoc eodem eoocilio dedfc lis Arnulphum inter At
Gusdaldum, quorum fincali Aufoneniem Bpifcopatum
Epifcopo audieramus vera At reda omnia efle Ac
Ut» aflerebant i St GnadalduS in ordinem reda&us.
Guadaldum vivente Fruiano Epifcopo epifcopatum
AAa typographi oletantia hic omiffa ad volumini·
Cfibtmct
ulurpafle Ac ab alio Metropolitano injufl·
hujus calcem dabimus.
fubmtrodudum, Al poftea pradidum Fraianum
a prefito Guadaldo innocenter occifam . Dein­
BULLA GREGORII V.
ceps nufmct cœtufquc Epifeoporum diligenter pcafm Arnnlfka i» Epif- Aufnnfmi tliftnà»,
fatutn Guadaldum inquirendo difcuffimus, fi ve­
ra e (Tent qua ipû contra cum objecerant . Ac
■a fe.iisü >**vRegorius Epifcopus fervas fervorum Dei » ille, quia negare non potuit, fe proprio ore pro.
xJ Divina nobis faluberrima precept a & fan- feffus eft profatum epifcopatum vivente Fraiaoo
* dorum canonum inftuuta veneranda nos admo­ Pontifice fibioset fubripuifle, Ac ab alio Metro­
nent eonfideration s intuita , immo & apoftolici politano, non a diecelano Narbonenfi , ordina­
Moderaminis annifu, utilitatum commoditatem tum, Ac feditionem fe incitafle, qua ipfe prasliatque firmitatis proficere integritatem, quatenus bams Pontifex Fruianui a fuis fuit interemptu·.
procurandarum utilitatum fub fi dia , ut divino Tunc nos demeeps hnc audientes, Atejus verbis
cultui dedicata exiftunt, inconcuffe permaneant, magis quam aliorum teftimouite credentes, cepi­
aique io laudibus Dei diutiflimc pcriolvendis va­ mus perquirere fandos canones, Al recitando inleant proficere. Hoc procul dubio commiffa (bl- D venimus capitula a (anâo Nicano Concilio con·
J icit udo nos provocat pia coofideratione fanare, ftituta, non debere ufurpari alicui epifcopatum
Ut ex hoc divina placata clementia, io fydereis Epifcopo vivente, nec ab alio Metropolitano nifi
arcibus nobis adferibatur remuneratio . Ideoque dicecefano ordinari, etiamfi talem cleras At plebs
omnibus fanâz Dei Ecclefi» fidelibus tam pre- eligerent, fed hujus rei faâorem fecundum luam
fentibuj quam & futuris notum effe volumus, qua­ profeftionem, Ac canonicam Ac apoftolicam auliter pcraâa fuit fynodus feptimo Idus Maias io doriiatem debere deponi. Nos denique obedienbafilica beati Petri Apoftolorum principis , ante les proce pus canonum , judicantibus Epifeopi·
aram five altare ejus, cum omni Romanae Ec- Romanis, Longobardis, Ac ultramontaois , conclcfic Epifeopis & ultramontaois necnon Diaco­ fentiente At judicante Domno Ottone Imperato­
nibus litriuique gradus finde noftro apoftolice re Augufto, juflimus a Benedido Archidiacooo
ledis , cunftaeque fedis Romane urbis , inter noftro Ac’Rotberto Oblationarto ipfum Guadalquos etiam adfuit Domnus gloriofiifimus & fe- dum deponi. Qui flatim noftris juflibus obedien·
teniiïimus Otto tertius Imperator auguftus cum tes, ut mos eft Romanorum, de dextera illius
toltramootanis Longobardorumque Ducibus , co­ annulum evellentes, Ac virgam paftoralem fisper
mitibus, feu militiae copia nimis. Et refideotetE caput ipfius frangente·, Ac cafulam atque dalmatiillic ad pedet praefati Augufti Ermcngaudo Co- cam fcindenres, Ac ab ordine poni i fica lus ram
mite filio Borrelli Aquitanorum five Gothorum degradantes, io terram federc fecerunt. Poft hac
nobiliflimo Marchione cvm optimatibus five cle­ omnia perada, Domno Imperatore jubente , Al
ricis fuis, Arnulpho Epifcopo, Ac Guadu'do ad­ Epifeopis Romanis, Longobardis , atque ultravocato Epifcopo, in eodem conventu vel fyno­ montanis judicantibus, confcnticme Ac acclaman­
do inter fe altercantibus deepifcopio Aufonenti, te Ermcngaudo Comite cum clericis Ac optimati·
Guadaldo fe reclamante ante apoftolicam & im­ bus qui de regione illa ibi aderant, una asm feperialem prefentiam quod predidus Arnulphus nata Ac militia Romana Longobardorum Ac ultraper vim & injufte tolleret ei prodiâum Aufo- montanorum, privilegio noftro audoritatis eoonenfem epifcopatum, una cum Raytnundo ipfius firmando & corroborando Arnulphum pranomis»sl

na-

as Haek. Alfredus.

j» Back. ludeptaodus.

sj Daib.

▲Idebcrtus. 14

Aldcbertu·.

—

***£,

ROMANUM.

»qo

P* aatum Ep&opum Ml oedtae pontificali Eeclifi· Aftokxum,
> ··vnwn ww· · atque
w»qwu n
»» parte
fwtiw nofira
NVM«U Criât
taras U
99 m
9999 ex,
r>-rf------ ~ ^in~ i
-----a.c^^r.» flatuimus atque fubUmavimm, «au- —
———·—· *
i..a. traditore —
.~.u inno
commautcatum,
ft cum Juda
catenis
CMmSTi
ammo braque & vtrgam peflorâlom « dedimaa, ligandi igneis nodatum,
Scriptam per manni Puri notarii, ft frriniarii
*·*'
«·<™ i°,*«°d*Hee poteftaiem vice Apoflolorum & no­
flra ci coacef&araa » ft epiicopatam prufatum S. Romano Ecclefia In menfe Majo indiflio«mm cam pntcepto Doom! Augnfti cam omnibus •e XI.
Benediftas Sando Romano Ecclefi· Arcbidinfoi* pertinenti» qo· ad fedem ipfam pertinent
val partincnriM qu· ad fedem ipfam pent- nui, qui depofuir Guad Idum .
Joannes Diaconus Sando Romana Ecclefia ,
nete debent, ilii ftabilivimus, ita nt nullut ho­
mo vel judicialis potcllas in pnrfato epifeopata qui Homo vocor.
Ego Notkertu SanAa Leodicenfia Ecclefia Bpi·
eel fade aliquid contra huoc Aruulpbum fipifcoram five facccflores few temerario aufe contra fcopus fublcripfi .
Benedidus Diaconus.
Ecclcfiam (fen ro) landi Petri fan fanda Mari·
Joannes Diaconat S. Ecclefi· Romana.
in vice Aufooeofi fitas diframperc, invadere, farripcre, vel deboaeftare ant dilaniare, ant altquid
Petrus Abbas, qui ia fynodo, quod boc priviEtorquerepra Bleg'um narrat, rriedi, ft fubferipfi.
per vim auferre, contendere, vel exto
ne fifcoe
Ego Otio Dei gratia Romanorum Imperator
fumat, id eft, nec parrochias, ncque
___ , nec
pradia, aut caftella, neque monetam, neque te­ Auguftns fnbfcripu.
Anno Pontificatui Domni Gregorii fommi Pon­
lonea , neque pafeuaria, ncque Omnia . quicquid
dici vel nominari poteft, fen ctiam abbatial qua tificii . ft univcrialit quinti Papa in facratiftima
ad jus Ecclefia pertinent. Si quii autem contra fede Beati Petri Apolloit tertio, imperante Dom­
boc noftri privilegii robur vel contra jut fiipra- no tertio Ottone a Deo coronato magno, ft pa­
diftaram Ecdefiarum, live prccepta epifcopii, vel cifico Imperatore anno fecundo in menfe Madio,
contra Canonicot ibidem Deo famulaotet, ad ir­ ft todiAiooe XI.
Joannes Prafeftns , ft Comes Palatii, atque
rumpendum venerit, ant in aliquo moleftiam fece­
rit, ant legerit nifi refipuerii anathematis vin­ dativus Judex.
culo ex audoritate Beati Petri, & aliorum Apo-

°Ά D

CONCILIUM

?re oerwr

ntkju

tftatà

e Gregari*

ROMANUM

V. Ttf» & Otbnt 11» Mftwrt.

Anno 99R. celebratum.
ADDITIO.

■» sm'

Ma«4

D concilium hoc Romanum pertinere non :iebratnm efi anno Ottonis II. ante majum.quin

dubito chartam qtmndam in chronico Wul- ft intra aprilem meufem. Porro utramque char­
Aturnenfi
Rer. ItaL tom. I. par. II. pag. 4S7. re
tam
­ tum VVultnrnenfem illam , atque alteram

latam. Charta illa figoatur indidiooe XI. Gre­ Faifcofem hic dare juvat, quippe qnas ad idem
gorii V. anno II. Ottonis imperatoris anno 11. Romanum coocilium anni 998. pertinere arbi­
die XXX.......... Cbaraâeres i plot chronologicot
tror. Sed antequam Wulturnenlcm proferam ,
exprimere cenfui tempus Romani concilii anni monendos ceofeo eruditos bac ipfa charta fanari
99& ante majum meofem , quo Gregorius ft luxationem qaaodam in lubicriptioaibut epifeop.
Otto annum fecundam nondum excede rant. Ip. que canonibus concilii fubjicinntur. Porro in il­
fum veto concilium china reprnfentat, comme- lis fic reprefantatur epifeopus quidam Adrifertar
morant pontificem ft imperatorem ia Àq^ïca S. ............ tpi/ctpa/. Hunc igitur Arrxreqfrav tenuiffrtri com venerabilibus arcbicpifcopis ft epifcopis fe ecclcfiam ex charta ifta docemur. Hac ergo
ultramontaots ft Italicis refidentes · Altera eft luxatione fanate, ita Icribeodmn eft,* AitAtrmi
etiam charta in eodem concilio fignata , in qua
Otto III. imperator Hugooi ' Fartenfi monaebo
abbatiam illam committit . Hanc vero ad con­
DEFINITIO JUDICATUS DE SANCTA
cilium hujus anni pertinere hoc indicio demonMARIA DE AP1NIANICI.
flro. Hugo ille ParfeaGs abbas in ea, quam an­
no 1014. fcripfir, querimonia de uferpatia monafterii lui fundis legenda in chronico Farfenfi
Rerum Italicarum tom. II. parr. II. col. 553.
Eo archidiaeonus ft Adelbertns epticopus Brinarrat oblatam fibi cœnobii illius abbatiam ab
xienfis, milii cooflituti ab Ottone lif. im­
Ottone III- non acceptalfe a/fvr Arasa» ad /jwperatore, io Placito adigunt Raioaldum comitem
darav.* Ottonis vero diploma , quo eundem Hu- ad reftitoendum monafterium S. Mari· Apioiagonem a fe olim exaudoratum reliituit abba­ nici abbati Sanfli Vincendi ad Vulturnum anno
tem, ibidem legendum coi. 491. figoatur 17/Λ E DCCCCXCVII.
KW. «verrier ni DCCCCXCVlll. radrAaw XI.
in nomine Domini Dei Salvatoris uoflrijefn
OttMÙt III. rtÿunlH XK, iHtftni II. tlhe Aa- Chrifli. Anno Deo propitio pontificatus Domni
iste. Pro manias tamen legendum Majae , ex noftri Gregorii fummi pontifici» ft univerfaiis V.
iis qu· ad Romanum concilium anni 999. affe­ pap· io facratilfima fade B. Petri Apoftoli fe­
remus, conflabit. Romanum ergo concilium ce- cundo, imperante Domno ( λ ) Ottone a Deo
eo.

L

( a ) Flacttum b« CbfMOfrapbua nvfler ad ton»vor« Ornato U. Aufufli retulit, fed perquam fapiue. Memosatae hoc Gregorius V. Gumm· Pont fex, una cupis mentio fas aperte montre eum poterat, mammari beic Ot-

Cttttü. Gnttil. loto. XIX.

P a

mm*

*Jt

PRÆCEPTUM OTTONIS III.

»j»

coronato magno ft pacifico imperatore anno II. A virtutem fecerarat, ft ejecerunt monachos eju i....
■ indiâiooe XL die XXX............ Decretum judi- dem loci foras jecerunt, ft fisorum fiiua ibidem ANNO
esliwi
e* juftionc Domni Ottoois piiffimi impe- vexaverunt intuiti cos pnsdMU judices retompeu- CHIOST!
murie aogufti, qualiter idem ipfe Domnos im­ faverunt dtccmca tunc . Car Mas ructum wfo
perator proclamatiooem audivit a Johaooe reft, drdir hcra/M·, et ftffifmftt assmdbrte tetmfifgiofo abbate venerabilis monafterii fandi Vinceo- fttu, tf fie· Mte Dei, tf veietete eeeùeeti ebtii martyris Chrifti, fitum fuper Vulturni flumi­ betif eueetbu ftfti rjecigitit tf wleUt enitmi
nis fontes, fuper quendam coouiem Raynaldum ntniutAtii? QtubtM ilU refpondentev dixerunt:
de mouafterio fana» Dei Genitrici» Maria Do- Dmiw ftneet ten fiie njtfit, tf irriteu ficiminet noftro, qui nominatur ApinianicK, in co­ enr; fti fi fiuet cudts, for, paud mfifi·
mitatu Marficano eft conflru&um, quo eft cella refetueet, tf eb bu fefrefiriftue fttee tilifteu
prediâi ctenobii faoâi Vincent·», quem idem ip­ eu eefinfyee bert&vt. Et flatim apprehenderunt
fe prediftus Rayoaldus comes jam pro duobus virgam mao·. ft clara voce refutaverunt monaannis invafit fuprsfcripto monafterio fanfta Ma­ fteriofitnftaMari· a fiipmfcripti judicer, ft pre·
rio cum omnibus fuis pertinentes , & ufque ha. Dominato
______ w abbate , ut nunquam uherius exinde
ftenus vi virtuti» retinuit, ft vtolcori manu vm*>altercare, vel
, aut
. inoicftiam properare
,__
’i- vim fa<
dicabit. Unde nutu Dei, ejufque dementia dum cere
eere maluerimus. Et 6
fi autem, nuod
qi
abfit, ali*
domnus imperator in Secretario , qui eft juins quando io tempore aliquam temeritatem, aut vio*
Bafilica lan&i Petri apoftolorum principis, reli­ lemiam facere conamur, tunc daturi nos pro uderet cum venerabilibus archicpifcopis ft cpifco» noquoque, ft noflria bcredibua promittimus com­
pis Ultramontanis ft halicis, ft Ottoni duci , ponere robii, veftrifque fncccfloribus, & partem
ft honurstiflimis viris , in quo fupter manibus veftri monafterii auri puriflimi libras L medie­
eorum adnotatur . Tunc iuprafcrlptus Johannes tatem earner· domni imperatoris , ft mediet·*
abbas in medio eorum adiit, & proclamatas eft tem prodi&o abbati ejnfqnc monaflerio. Unde
dicens . Daturae feetftjfiiet imperettr , tf ferepet pro futura memoria futurorumque teftimonio fu*
•ttfffit , faa/iaar mil tf aves dra fae muu/icrw praferiptoe Leonis domno arcbidiacotto & Judici
fenHt CbtiHi emrtyru Vinentii irgtet tf ptfiitime facri palatii, imperatoris miflua, Johannes fcrifodet»qmlittr viet ff tridntiM* ftffat e gjq.
manus fanda Romane ecclefie fertbere prccepic
M/ds CMMtr vidr/icrS dr ttsenafor»· S. Meri*, fei in meofe ft indiâiooe fuprafcripta XL
Drcater Apteimici, yae tii etU» itt/rrtferiptt tene
_
Adcibertus egratia Dei _Brixieofis
epifeopusft
Vi
Virent». Quibus ad hoc pius tmpeia-Cdomni imperatoris milfus interfui ft fubfcripfi.

tor mifericordia motut julfir fuis fidelibus, vide*Leo facrofandi palatii, ft miffus
" domni impe*
licet Domno fimftiifimo Leoni archidiacono. ft ratons interfui ft fubfcripfi.
judicem lacri palatii almifici imperatoris , ft e*
Signum manu Rayualdi teripfit, ft confirma*
xinde foras abirent, & cum eo domno Adelber- vit.
to epifeopo fanfto Brtxienfis ecclefie per Deifi­
Signum manu GifonI fcripfit, ft confirmavit.
cem legem eot finirent. Et mox inde egrelfi a*
Signum manu Donell i fcripfit , ft confirma*
bieruot in dexteram partem hujus bafilico, refi. vir.
dentibus ambobus judex, & epifeopus, ft pluriEgo Johannes feriniarius fanda Romana ecmis vitii ibidem confpeftui adftentibus. Rurfum iclcfia , ft fcriptor hujus judicati pagina ex juf.
Jobanni abbati eis reclamavit eumdem fuprateri- fiooe domui imperatoris feci, complevi, ft ab*
pto termone. Tunc prediftus Rsynaldus, qui ft fohi <
• ii Mit. tornet refpondit : ·»// * Deet rt fatrrt/tnpttie
INCIPIT PRÆCEPTÜM DOMNI
telltet,
tf emjfitrir ftntî· Mene tntrevi y
OTTONIS IMPERATORIS.
•efsr tntrert femifi. Tunc fupraferipti judices
> judicaverunt, ut prudiâo Reynaldo comité refu D
Tto Dei gratia Romanorum imperator An*
teret jam didam cellam iupraferipto abbati ,ejuf ,
guftus . Omnibus fanda Dei ecclefie no*
que ccenovio fandi Vinceotii : Et mox RayoalUnique fidelibus prafentibus & furoris notum efdus comes apprehendit virgam manu , & confo­
tis voce refutabit eundem monaflerium ad fupra* fe volumus , quoniam dudum moti jufte fuper
feriptum abbatem , & fuis fucceftbribus In perpe­ quodam monacho, qui fibi imperialia abbatia ,
tuum , cum omnibus fuis rebus, fervis , ft an­ mon λ Aeni videlicet rarfenfis , abfque noftro afcillis, vineis, & terris, montibus, & collibus , fenfu regimen ufurpaverat inique , ft quod de*
planis , ft planitiis . rupibus, & fontibus, molen­ terius eft, pretio emerat a Romano pontifice ;
dinis ftpifcariis, rivis, aquis, aquarumquedccur- id ei quod lubere yidcbatur, debito cum dede*
fibus, omnibufque lupraferipto monafterio far.d· core abftulimus, ft digne noftris ab obtutibus
Mauc generaliter , & in perpetuum pertinenti­ ejecimus; monafteriom vero ipfumcuidamMqgvbus. Et fuper harc fpondeo, polliceor vobis, ve- »i tfifttpe io beneficium dedimus, ft quemdam
ftrifque fucceflbribus , omni tempore , ego una noftrum cariffimum Hcrphooem ibidem manere
cum heredibus, ft fucceflbribus meis, vobis, ft pracepimus.
r·—.»·. Port
.«... bec
··— vero ejuidem monafterii
veflro monafterio temper defendere, adjuvare, & E religiofi congregationi mugeiapreciixie poll utenti,
in omnibus auxiliare fupraferipto monafterio fan- noftre
" auresclèmentie
*
' accommodavimus, eumque
fos Mari» conavero ab omni inlurgrnti pars ho­ Hugonem gratiam >n noftram recepimus, ft in
minum. Et fi hoc non fecero ego vel heredibus i piius regimine confirmavimus . Pracipientes ita­
meis, tunc de auro nos promittimus componere que imperiali potentia jubemus, ut deinceps jux­
Mri puriflimi libras centum, medietatem cameras ta canonum reguleque monaftïcam auftoritarem,
fonftiflimi imperatoris , & medietatem vobis ft & ejufdem monafterii per antiquorum regum,ft
monafterio & Vioccntii . Qui vero ibidem vim imperatorum adeptam preccptorum libertatem ,
cie
* Car··· 4U

O

tonem 111. lujuftum . lleAc autem procedunt chronologies note, ii mrnfen», vui keic drbderatut, feptombrVM,
aut fequente» anni 997· fob nteliijas, tunc enim in curfu erat indiAio XL * Nsflrum decepit
>..·». Udi. mvntro; fed ilii ammadvertendum erat, altarum Joannem abbatem floruUfe fub Ottone HL attgufto, oi infra pu*

a>o xi.c.r. tebit. Memoratur heic Ottt ··* ■ Eundem vide in placito Ttciacafi uu» joos.fub codam Aujullo capXIV. paq.
rabii.
r»j. Antiquitat. E fled- Mrrefr.

I]4

CONSTITUTIO OTTONIS IU.

B congregatione , prius A vocati, Papienlcm fynodum fpreverunt, & inrnn.
cimo peaifeotatM gratis venientes caufas ad confutandam 1 y nodum per ma* anno
ANNO roboratur, flt tunc a (amato pootlfke canonice nuas laicalis perfixus miferunt ab euifcopali offi- eux isti
CHRISTI «oofecsvtur. Ahtcrfi pradnmpferit, imperiali cen* cio fufpendantur . Adelberonem Laudnnenfem
99 '
»>*·
fissa eandem as tur , flt quieqwd de bonis mona- epifropum, qui etiam Metropolitanum (uom ap*
fteeii feriptita terit, omnimodis evacuetur. Quod prehendit flt tradidit , ab epticopali officio iu«t mina credatur , flt in poftarum diligentius (pendimus, quia ad fjrnodum venire conterrfit .
obferveusr, snftri figtUi impreffiooc inferius inG- Audoritate enim Julii pap· hoc fandum eft ,
galri juffimus.
qui etiam occidentales epifeopos, ad fynodum ve­
Heribertus cancellarius vice Petri Cumani epi­ nire contemnentes , depoGiionis reos judicavit .*
feopi recognovi.
illos vero abfque apotiolica audoritate depofitos
Datum Vlll. Kal. Martii , anno Dominica innocentes remanere . Decretum eft etiam , ut
Incarnationis DCGCCXCVIII. ludid. XI. anno rex Rubertus, qui confanguincam fuarn conira
autem Optonis tertii regnantis XV. imperii II. A- iuterdidionem apoftolicam in conjugium duxit ,
dum Rome feliciter in Dei nomine. Arnen.
ad fatisfadionem convocetur cum epifeopis his
Omfeue «ffia feftgra tjttfint tncilii cam cmm-B inceilis nuptiis confemieniibus. Si autem* renue,
wiu/ Λ
n mtitis flent iàverfit [munit ■·- rint, communione priventur . Çonflituit
- _
. etiam
.
iit OùtMtiu
fe [m niin cwlgare xk fanda fynodus, ut u quis epifeopus, presbyter ,
Bttnfl» i^trx· nttL· ni It. IL paj. 16. Ex γ* diaconus, aut clerious, papa incolumi, flt CQ in*
lit ieetar.
coufulco, aut lubfcriptionem pro Romano pon­
tificatu commodare, aut pitatio promittere, aut
CAPITULA CONSTITUTA A GREGORIO (aeramentum praebere tenta writ, aut aliquod cer­
ROMANO PONTIFICE
te luffragium pollicitus fuerit, loci fui dignitate,
flt omnium fidelium communione privetur , fit
fiit Ottttùt Hgr/ ( ducis. )
anaihemariseiur. Cum bis flt (anda I y nodus fancivit, ut Neapolitanus invafor, qui illius lociar*
Laçait fandai fynodo, ut omnes epifeopi oc. chiepifcopum apprehendi fecit, À fe in eumdem
odeutales, qui in depoGtione Arnolfi Re* locum per Gmoniacam baereGm conftitui fecit ,
ncnGe archiepifcopi fawuot, flt ceteris induciisa>fi Gnisfaciat, anatbematiirtur.
w

P

&

Mitt !·<·!«
Mitw ft·.
autHoia·*
«U.

CONSTITUTIO

DECRETALIS

S A C R Æ LEGIS D. OTTONIS III*
Piiflîmi Imperatoris.
Ei chronico FaifenG MS.
ÛM» Dti greffe Asafenoram twpcra/vr Mgrfar,er Ccare. R ita ordinare, ut Deo fle nobis debitum
t ditlihu, nurcbeuiai cmuttia», obicquium valeat exhibere. Nam cum regibus ,

flt imperatoribus, ea qua regni flt impem foot,
nifi fervientibus, dare non liceat, exceptis eeriefiia: quomodo abbatibus, At epifeopis, tes ecclo*
X^Ompcrimu» quod epifeopi, fle abbates, eccle- Garum per rempora fuorum fucceflbrum dtftrb
VU Garum pofletfionibus abutantur , fle pericri- buere liceat 7 Omne quippe jus , live lex , fivo
pta quibuslibet perfonis attribuant ; fle hoc non quodlibet feriptum, vel qualibet confiserudo , fi
ad utilitatem ccclefiarum, fed pecunie , tffi iita- conti a ecclefic utilitatem fuerint, in irritum de­
ris, fle amicitias caufa. Dumque eorum fuccetfo* ducenda Ium; nec noflra audoiitate debent fir­
res, fit pro domotnm Dei reftauranooe, ac pro mari , que contra imperii sudorem, flt propaga­
reipublmt officio , noftroque obiequio commo* torem , probabuntur inferri . Hoc ergo folum
nentur, fuarum ecdefiarum prtado ab aliis deti-_. ivri^u···,
|>iuwgciui>i'w·
feripuim pro
lege io talibus ,.uu>
esufis u,u»iui
habeatur, quod
□eri caufaotur; (eque imperata non poffc perfi-uecclefic Dei profit, flt nullomodo obeffe potGt .
ctre re sera demonftrant . Proinde quia ftatus Quod
— ■ fi- aliquis
·
contra hanc conftitutionem no·
ccclefiarum annuliaotur, noil raque imperial is ma- ftram lentaverit, taoquam rebellis judicetur, fle
jeflas non minus patitur detrimentum, dum fub- fit ei anathema maranatba, niG refipifeat, ab om­
diti nobis debita non poflunt exhibere obfequia; ni but epifeopis , qui huic imperii noAri edido
coaftituimus, flt imperiali edido confirmamus, ut fubfcriplerunt, velaflcofum praebuerunt, vel praomnia (cripta, five fi libelli nomine, five fi em- bituri funt. Arnen.
Adum xii. Kalend. Odobris, Indidione xii.
phyteofis, prolatum fuerit quid dc ecclefiis Det,
five aliquo modo, effici non poffit.* obeunte au- anno tertio domini Gregor ii V'. papae pontificatus,
dkxe obeat, folufquc detrimentum habeat , qui promulgata per manus Gerberti fan&x Ravenna­
iit eo feriato obligavit atque vinxit ; nec omnino tis ecclefic archiepifeopi, in ea fynodo , in qua
ad eum usperferipta damna pertineant, qui ei in Mediolanenfi epifeopo, Arnulpbo numine, papangimina fucceffit
regimine
fucceflit : fed fit
iit ei libera facultas omnia £ tum ablatum eft in bafitica fandi Petri, qua ro­
qua
per libellos vel alias quaslibet feripturas ab- catur ad ctelum aureum. Et fubferipfcrunt cm·
i,
facrint, in
tn proprium jus ecclcfi»
ecclcfi* revo- nes qui adfuerunt epifeopi.
alienata focrint,
C ftnlltt }&tthn nir» Italttn

, m

IN

•29
cnVsti

CONCILIUM M AGDEBUK.GENSE.

>j«

«j^eieBa^acoiicBiiCBiTJMigai'CTiiWÎi’rwi’iiRiiigîai’irBi'.LBiiiMtiTflï*

'’’in constitutionem

decretalem

OTTON1S III. IMPERATORIS,
M* »»<»·

fi» m ak ecclefia

prafuhktu alienata rtfiitai fmcefmibat jubentur .

Aaa* 998. editam

CONJECTURE.
Aim η«·

Ttonis III. conftitutioaem ex Farfenfi chro­

A
nico tuoc MS. nunc a Muratorio Rcr. Irai,
Oto®.
II. par. II. vulgato primus omnium edidit
Holftenitss io colleAioae Romana , ex quo in
fuam tranftnhr Labbcus, iegiturque tom. XI. col.
lop. editionis Veneto - Labbean·. Ita vero utrimque figoatur. Min XII. KaL O/Utu , ».
^ifhm X/1, un ttrtu ώ«»ί Greeorn papa /nttfiatat. rnmulgataper manat Gerkerti fanfiaKavennatii ecclpfia arekteptfcepi >· ea 'ynede , ia y«a
Medtelaucnfi epifcepet Amulfe nemine t pepetumeblatum efi, in
beati ftlri , fnn vetatur ei
talum nitreum ; & fubfchpferunt emnei jni adfue.
rent eptfcefi. Adnot at io hac crocem figit erudi,

ceram ptdtcibni Rameau, & enumeravi emaiafTc.
inter aha vere pratuli, feed a null· abbete baberet
(criptam de pradiAe cafieUa , mfi ab tpfa Gmdeee
( abbate iotruib ) fui dtnurar ab tmperalere aa* in­
knit , mc practplum. Tunc ab impermere jndmm
interregati une ere dixerunt : epifcepui ma abba/ ,
qui pertinet peiatn imperiali vel penttfiteli mMe
mod· valet fecere /criptam, nifi print ab tpfii dennm
edfuirnt. Eadem per omnia continet Ottonis coo-

ihtutto; quart non dubito, quominus ea occafione lex ilia data fit , & qu.dem Ravennat in
quadam epifeoporum fynodo , vd conventu , nt
totus chronici Farfenûs contenus demonftrat .
Menfia , de diet defignati funt in fubfcriptioM
tie, qua Iit enim hac lynodus ; qua Aroa>fi in ejufdem conflitutioais lignant is diem XII. Kat.
pontificem clcdio, cleâique depofitio, plane igno­ BOftobria, mdiâionem XII. ideft annum 998. Seratur. Nec (ane licuit me effe tam felicem, ut md igitur ilia conftituta , dein in fynodo qua»
tenebrat hafee plane depellam ; quamquam arbi­ dam Papienfi in baGlica S. Petri ad celom au­
tror, lucii aliquid afferre rei oblcuriftime in ali- reum nuncupata iterum confirmatur, ft promu!»
quo faltem polle ’’liud quod io eodem Farfenfi gatut. Ita legimua in fubfcriptione ejufdèm conchronico Hugo ejuidem aeaobii tune abbas nar­ ftitutionis. Cum ver» Synodus illa convenerit ,
rat in ea querimonia , quam de uûirpatis rebua cum Aroulfo Mediolanenfi antiftitis papatua ab­
monafterii iui anno 1014. feripût, legenda in eo­ latus eft, Getberto noadum e Ravennatenfi ecdem chronico col.y49. En ejut verba: rradJhu cleiîa ad Romanam translato, noo inani conje»
autem imperatur t (Ono jam Roma coronatus , Aura fufpicarer, fynodum illam poft Gregorii V.
habita jam Romana fynodo anni 998. ut ex con- obitum, qui in Februarium feqoentis anni 999.
textu liquet ) or fw Ztatxrwsaw venit , pracepit incidit, convenifle . Tunc enim forte vacuam
cueilli akbatibui (J epifopu el fcriberent rei per- pontificiam cathedram Arnulfus invafit, e qua de»
ditat fuarum etelefinmne, ^uauier, 0 fuemode per­ pullus, Gerberto, qui Sdveflcr 11. diAus eft, Io»
diderim , vel a futbtu detinentur ; yaed fl ego feet. cum concctlit.
Deinde vemmni ante prnfntmm imperaterit 0* papa

·»

» MAGDEBURGENSE

CONCILIUM

Pro ventilanda caufa puelle e Parthenopeo a fponfo rapta,
di Gifilerie Mngdeknrgenfi nrtkiepifcepe cirre enerdmm mme 999. telebretem.

ta *«·.4ι·

T tutgarda Ekkihatdi marchionis filia, patre ia C addit chronographus Saxo a Leiboitio in acceffiou.
Lta Italia cum Ottone 111. profeâo , commen- hilt. tom. I. vulgatus; quia & idem habet aona......
'
lifta Saxo inferius) dec Jpenfnm cmn fpenfe Veni­
da a fuerat, cum Ma< htildisQuidelingeburgenfis
abbatiffc , quz illam in monallerio educabat , re ; mtxilielertt 909m trnnet ente fit mt iki penV Verinhariut Thuringia: comes, cui Lkkihardus jenteri, mtt demnetnj fvgtre : fiepee fefhtm efi ,
puellam delponderat , mere impatiens clam in Cnnftnente enim Hinc mnitiemUne imfeidi, FFârm»
monafterium irrumpens illam fecum adduxerat ; kmim cxm [mt cmpernttrikut nteUt pediknt pervnl·
qua juvenis temeritate ufFenfa abbatiffa, id egit. viter; exarem reddit, veniam dt cemmifiùfikifitifUt concilium in Magdeburgh haberetur, cui am» qm amelia prmcipxm premiffa emendatiene prementi/.
ho fpoofi adeffe jutG funt , ut raptor de injuria Sed ventrakilit in emnibett Mmktildii finite ceiieptie
refpooderet, rapi* voluntas exploraretur. Vene­ Lmtgardam fecem duxit uaa pr* retentimn, fed pm
runt illi , & a patribus interrogata puella, velle amerit magni cenfirmattem; kena autem fan «atoa»
prepofitum
peuvent*
fakitamn
mertit
tfi —
fis»
fe io conjugio perfeverare refpondit; juvenis ve- tatit
---- r-~r~j·
—· r·-'
”-’— e—
”·—--------— -»»
ro admiffi criminis veniam fupplex popofeit , ft D temptem. E poil remis his verbis difeimus con»
impetravit. En verba aonalifte Saxonis ab Ec- cilium januario circiter menfe anni 999. couve»
cardo in corpor. hilloric. tom. I. vulgati. Deere- niffe, cum Machtildis VII. idib. februarii anni
tma m M^dekmgb fieri cenventnm ; (epi/ceperem 999. dcccffcrit. Porro conventum hunc epifeo»

3)7

CONCILIUM ROMANUM.

pomm verum concilium idem hiftoricu* inferius 4» rwVpvA» Ctfaru eja/ie* yergevit. heeitmte·._______
------r^. --------- —λ-«—------------------ u.-__tfacltiM fnOiunielu JUU Tietie- ANNO '
ittt aMrriseas/,
fnSt rtligtew fnftfu tiji· Chiujti
ce*jttgittne t&iiftrtt, ex
***promeritum, êeu> abjefto cucnlfo ad fisculnm fte fe f*b»e*tret
radtMfc, qua re, ett, ab abbat* fi»o, it Gifilcro /m*e fetent» gnitit , ad ftxiere irnlni rtwteie
archiprofulc vocatu* ad fynodnm Magdaburgfa ve­ teutee attferiet tbfelttiiteuiie tf Metit» m Magdsnit , ft quamvis invitos prifltno habitu indutu*, Awgi Mff" /uretfit. Id vero in Magdaburgrnfi
judiciali lententia ipfe fa XII. fscrannencis exol- concilio hoc pneftitum, quamvis non dicit hiftovit, exemplo unias qui Horna fimili fenteotia ft ricus, facile perfuadeor.

!WWKWM*4***m*m4«»**m*Wm
teU.

«•CONCILIUM

ROMANUM

Ad varia ecclcGr negotia tra&anda,
Grtgnrit F. praTr/cc 4Γ C(*w III. prttfmtibai amw ferte 999. ttltirrt/iM

**· m>

Incilia Romana fub Gregorio duo Labbeus, B concilium Romanum prius anni 998. ad finem
apri lis, ft maji exordium referendum effe. Con­
cilium vero Romanum , quod fecundum appello
ront. Ex quo fidum eft, ut quotquot fob Gre­ non plane citius quam exeunte majo , vel forte
gorio fynodice Romai conftituta leguntur , om­ junio jam empto haberi potuit, (quanquam ego
nia ad alterutrum ex his concilia retulerint. Ita ad exitum anni 998. vel forte ad fequentis 999.
canones illi odo, .qui in MS. codicibus in Roma­ exordium libentius revoco) cumejufdem concilii
no concilio fob Gregorio editi leguntur, ad con­ prssfaiio in Spicilegio vulgata fignetur anno Ot­
cilium anni 998. revocati fiant ; cum pnafertim tonis III. ft Gregorii itidem tertio , quo fana
io pnsfatiooc ejus concilii , quam cifdem cano­ epochs oonnifi a die XXXI. vel faltem XXI.
nibus prafixam vulgavit Dachcrius, ac recufa da­ maji incipere potuit , cum Otto anno 996. die
tur in nova Veneto- Labbeana conciliorum edi· pcntccoua,
ragius center,
iciucci XXXI.
λαλι.
pentecoftc, ur
nt Pagius
cenfet, <uc
die fcilicct
tione; io ea, inquam, praefatione coada feriba- maji, vel die Afcenfionis XXL maji , ut ego
tnr fynodus illa anno tertio pontificatus Grego- quidem opinor, imperium afeenderit. Nulla errii, ft tertio itidem Ottonis imperantis , quae te- go ratione, aliqua faltem temporis intercapedine
ne annorum epochs cum anno 998. Majo exeun- C inter fe difereta, unum idemque haberi poffunt.
te componitur. Itidem controvcrfia de AufonenG Hoc ipfum fynodi utrinfque diferimen evincit
epiicopatu, que fublata refertur in concilio Ro- non obfcure fadum Gifeleri archiepifcopi Magmano anno fecundo Ottonis, & tertio Gregorii deburgenGs, quem Otto imperator i» fouie et*
iodiAione XI. concilium utique anni 998. expo- nfeei Arasaaa jadiria/i raw foiteetie eb tfiete fo.
icit. Hcc ego pariter vera effe convenio ; nec dif- ffeeli & eb eftfielict Utut» veteri fer ieienu».
fimufo concilium aliquod Romanum prater illud tur fecit. Verba funt annalift· Saxonis Eccaranni 996. celebratum anno 998. agnofei oporte­ diani torn. 1. 371. id vero definitum eft in ca­
re; sue abnuo pariter definitam io eo coctro- none IV. concilii Romani, quod ego fecundum
verfiam de Aufoncnfi epiicopatu . Sed & aliud anui 998. appello . Porro Giiclerus anno 998.
Rom»nnm concilium vel exeunte anno illo 998. exeunte, vel forte etiam ineunte anno 999. dcvel tcquenti 999. ineunte admitti oportet , cui poGtionis fententiam nondum retulerat, cum havindicandi font canones illi qui concilio anni 998. bitas eodem tempore MagdeburgenG fyoodo , de
majo mcufe incipiente habito huc ufque adicri- qua fuperius diâum eft , ipfe tanquam archiepiptifunt- id vero ex tempore, quo utrumque con- icopus adederit,
____ r_______
ί__________________
fubjeâofque
provincia fila mocilium convenit, plane demonftro. In Romano D nachos
tcftecuucul
eodem
MSVMW. ad
au fynodum
IJUVUUU1 illam*
I1MIH vocaverit,
CIII , iciic
concilio primo anni 998· feptimo idus maji, con- annalifta Saxone
ad annum 999. Qua
fi admifetroverfia Aufoneofis peraâa eft ; lignatur enim rimus , conflare utique arbitror concilium boc
•odem menle ft die Gregorii anno III. Ottonis Romanum fecundum, vel exeunte anno998.vel
IL Porro Gregorius anno 99Ô. die III. Maji con- in exordio fequenris convenifte, cum Magdcburiecratus; Otto vero oonnifr die XXXI. Maji,ut genfe concilium circa idem tempus celebratum
Pagius cenfet, vel faltem die XXLejufdem men- fuerit. Accedit etiam ad idem diferimen demonfis, ut ego quidem maluerim, imperii coronam, ftrandum coutroverGe de AufonenG epifeopatuin
adeoque fit ejufdem imperii fui epoebam ccepit . concilio priori definita, qua lane inter canones
Ex quo iequitur concilium illud Romanum anni concilii recurreret ; quemadmodum alia perfimi998. die IX. maji abfolutum fu i fle. Sed & di­ les io illis exhibentur, fi concilium, in quo conploma Ottonis III- pro Hugone FarfenG , quod troverfia illa difcufla eft, & illud pariter, cujus
mo fupra ad Romanum concilium anni 098. per­
canones extant, unum idemque concilium fuiftinere demonftravi, fignarur die VIII. Kal. mar- fcoy· Accedunt infuper epifcoporum utriufquecon·
tii,- quod mcodole feri ptum effe
pro
majo
nemo
..
-,
_c'*'· divcrla nomina, & fedes ; Guadaldna ft Arr
---- videt,
.·:------------—_a Γfebruar»
-L ·
non
altas conctirum
ufque -j
ad E nulphns, qui ambo Aufonenfes epifcopi fete vo.. quod
._.j eft .-..-j.u.i.
a
·.
jn jynoJo gnni 998. difccptabantur , in
majum perfeveraflet,
incredibile. Aprili
ergo exeunte concilium um ceperat , illudquc fubfcript ion ibus alterius fynodi fruflra queruntur,
adhuc perfeverabat dic XXX. ejufdem menfis , ficut neque apparet Rotberus LeodicnGi epifeo­
quo fignatum judicatum de Apininiaco ccnfeo , pus» Stent ergo Romana concilia per hac tem­
quamvis menfis nomen crafum eft, de quo judi­ pora duo, quorum alterum die VII. id. majarum
cato ego ibidem egi. Couftare cx his arbitror , anni 998, abfolutum eft; alterum vero, five eo-

Ccetcrique cum illo omnes agoofcsntcs, alterum anno 99ft aliud vero anno 998. confli tue­

S 1 L V E S T R I P. ir

H»

r
anno
Ch

»40

dem anno delineate , fi ve i» exordio fequentis A perator Rom· aderat , ubi flt fignavit diploma.»___ _
convenir. Forte tamen Januario tnenfi a 001999. pro Patavienfi ecclefia legendum apudLunig fpi- ahno

a un opportune aftignareinr, tunc enim Otto ill. im- cileg. num. KIX. pag. 770.
•ce·

>
o

chkisti
fft.

am an ■** aw»a»ww»*s*» <w»wr <wr«swtctwnn· emawi .avnav»

VITA

ET

EPISTOLÆ
SILVESTRI

9Hw*«f II.

PAPÆ

II.

llvefter hujus nomini* fecundus , ex Ravenna. B LateranenG ecclefia deferiptum invenies , abunde
fana fabulofum auftoris commentum refutaret.
Huic pontifici Otto imperator 111. Vcrcellen·
1
III. imperatoris. Hic ante pontificatum Gerberti fem civitatem cum comitatu , necnon fanda ACbtfcanu
nomine appellatus , ille eft , qui poft captatam gaihar comitatum donavit. Nov· baiefea, quai
Hugonis Gilbarum regis amicitiam, Arnulpbum Glaber rccenfet, fub boc pontifice plane faotfoRenacnfem arcbicpiicopum fede fua amoveri, fe- pii· eodem anno, quo fuerant exorte. StcphaJ|ue per decretum pleudolynodi Remenfis, de qua nus, qui hadenui dux Hungarotum nominatus
upra, in locum ejus iubrogari procuravit: qu'que erat , per fuoa ad fedem apoftolicam ablegatos
demum per Leonem fedis apoftolicc legatum,& coronam regni Polonia praparatam accepit ; quia
decretum Remeufis concilii inde ejcftus, ad Ot- ipie ( ut teflatur Gregorius VII. epift. 13. lib. 3.)
tonem imperatorem fugit. De injuriis Arnulpho regnum Hungaricum Roman· ecdcGe contulif·
illatis, flt de calumniis fedi apoftolic· per frau­ let. Sub hoc pontifice anno Chrifti 1000. vana
dem , dolum, & mendacium objedis , eum poe­ mullorum aflertione prenunciatus eft mundi in»
teriiui: cui Abbo Fioriacenfis feripto apologetico
III.im Ι·Α«· nitentiam egifte apparet , ex eo quod poft hcc
tempora talia exriterit, quem ad Ravennatem ar· C contradixit.
contradixit. Otto imperator excefut
excel
e vivis . In
chiepifcopatum populus jure meritoque eligendum, locum ejus ab cledortbus jam ante cooftitutis
& imperator Otto promodtndnm cftc judicave­ fubrogatus eft Henricus I. a VVilligifo Megan»
rint: quemque Gregorius pontifex talem repetiit, tie archiepifcopo inauguratus , quem poft annos
cui «ple neque Ordines, neque ufum pallii nega- 13. Romanus pontifex Benedidus VIII. nomine
vttaGaitev- ri voluerit. Natus, inquit Ditmarus, de occiduis tituloque Augufti Imperatoris donavit. Ejufdem
t., ili.i Si].
*■
’
·
regionibus, a puero liberali arte nutritus : inphi- fempore, opera S. Stcphani regis Hungarorum ,
».8ri.
lofo, hia, & aftrologia tantum profreit, nt fuos Tranfilvant ad fidem converfi fuerunt. Poft quin- t.aadim
quoique coctaneos varie artis notitia fuperaverit. tum annuat ledis fuc inchoatum, mortuus eft »··»·'<··■
*
IngrelTus vitam tnonafttcam, faftus eft preceptor 13. Maiij'anno Chrifti 1003. ut ex epitaphio ,
Robert! regis St filii Hugonis. In regia aula hac ejus tèpulchro a Sergio papa appofito , fatis apcreatione aliquamdiu verlatus, primo ad Rcmen- paret. Quod cum hadeous in befilica Latersncnfi
fem, atque deinde ad Ravennatem archiepifcopa- integrum ferratum fuerit, & ad aliam de magico
tum fibi aditum pneparavit. Ad pontificatum e- Silveftri ingreffu fabulam , a Bennone homine
primum
excogitatam,
flyloque men*
veflus eft ftudio, & patrocinio Ottonis III. ejus fchifmattco
.
„
...
___
, nominis imperatoris, quamquam Atrocious feri- Ddaci vulgatam, plurimum conferat: hic defericuravimus. Sic enim fe habet.
bat eum a populo, imperatori fine dubio adulan- bendum
Γ
Jfte locat mandi, Silveftri membra fepalti
te, poftulatum futile. Credo favilTe eidem impe­
Venture damim conferet ad fouitum.
ratorem , tum quod Germanus effet ; tum etiam
Sacas dederas aranda celebrem daSffima virgo,
qnod cum eo dtu converiatus, ut ait Ditmarus,
Atque caput arandi cafarrna Aaara/ea.
in Magdeburg admirabile horologium feciffet,at­
111.
Primum Gerbertut meruit Francigena fede
que ita per inftrumentum dedabea inventione
Remenfit pepuli metropolim putri* :
compofitttm , totum in lui amorem & favorem
I» Rxwmv/j meruit confceadere Jummum
pertraxiflet.
Ecclefia regimen nobile, fiique petent.
Benno qui fe cardinalem archipresbyterum no­
Poft annum Romam mutate nemine jumpfit,
minat . quique ex fchiimaticorum fciiJione fibi
Ut tete paftor fieret orbe mvut.
<^ia B«··· nomea tante dignitatis abripuit, & temporeGre4« Silftftr gorit ”
·" &
" ”
· ·<·
-- -vi- ­
Cui nimium placuit faciali mente fidelit
VII.
Henrici imperatoris riebifmatici
febaiatar? xit, Papirio Maflono te (fan te, & refellente, pri­
Obtulit boc Cafar tertiat One fibi.
Tempus uterque comit clara virtute fopbia ,
mus architcâus fuit iftius fabule, qua vulgo jaGaudet, C omne feclam, frangitur emmrtum.
Aatur, Silvellrum magicis incantationibus ad apo-E
Clavigeri infhr erat coelorum fede potitat,
ftolic· fedis culmen proveftum efle , pafta pro
Terna fafieUut cui vice t paftor erat.
mercede diabolo anima, quam ftatuto loco HieJfte vicem Petri pofiquam fufeepit, abegit
rofolymis (fic nuncupatur in urbe fanâe crucis
Laftrali fpatie facula morte fui.
•edefia) exaâor violentus extorferit . Sed cum
Obriguit mundat difcuffa pace, triumphet
auftor tthul· non hunc tantum , verum etiam
Ecclefia natant dedidicit requiem.
omnes Gregorïi VII. pranteceflores , aflrclog:· ,
RcAtrgaii·
Sergia» banc loculum miti pietate fecerint
pbilolophi·, R naturalis magi· peritos, malefi­
Succeflorque faut cempfit umere fui.
cii accvfet flt condemnet, ad refutationem fabu­
Qpifquii ad banc tumulum devexa lumina vertit,
le fatis eft auâorem prodid'fle . Quamquam fi
Omnipotent demine dic mtfarere fui.
Imk omnia detflent, epitaphium illud , quod Ser­
gios IV. communi confenfa vir fanâus, huic poft
Obiit anno dominica incarnationis 1O03. indi*
nuiotom annum obitus erexit, quodque infra cx ft tone 1. menfis Maii dic 1*.
arcbiepifc . faftus .eft pontifex
'
Romanus,
,
S te arcbiepiicopo
anno Chrifti redemptoris 999. tempore Ottonis

EPI-

£ P 1 5 T O L Æ

EPISTOLA 1. SILVESTRI ΡΑΡΛΕ. II.
ΛΟ AXOLlNUM LaUOONXtUKSt EpuCOFUM.

Ipfum do multis criminibus accufatum ad proxi·
mam fyuodum Raaus evocat.
, Ak.ii.i· Siltfitr

ftrvtu ftrwriaf Dri

«4»

U. ADARNU LFUM RE M B N S E M
Reftituit eum m jura omnia Remcntis archiepilcopatus.
Stlvtfier tpifceptu [tn>kt ftrt>ornm Dti, liiltilt m
ChrifU fili» Arnxlfa, fjnit»
tc·

ricÆ· arrfii/q/iepv.
CUpcr falute fle apoflolica benedidronc nihil eft
u> qupd admirari poffu, quoniam , tub pontifiPosto lici culminis eft oon Colum pec­ fii redk.S.
nomine homo etidm moribus effe defiifti .
cantibus confulere, verum etiam iapfcs eri- ni>
ji fides mortalem Deo focias, perfidia nihilo migero, & propriis privato» gradibus reparat* di «·»4· s·•
· - - - informare -, ut Petro
...............
· i , *
rmionahilem brutis animalibus equal. Cum gnitatis infigoibus
felveodi
■«•c pilam·
totum te tiipcre confies, vehementer admi-BI'bera fit potefias, fle Romane glori* ubique fuiur Dativam te conditionem reliquiffe, Ano- geat dignitas. Quapropter tibi Arnolfo Remenfi
a fle inaudita (celera inhumanius per pe trafic. E- archiepifcopo
·■-, quibutdam exceffibus
pontificali
pi fio la regis Roberti fle inorum pontificum, apo- honore privato, fubvenirc dignum duximus , ut
flokcis fit imperialibus oblata eft manibus , qu.a quia tua abdicatio Romano affenfu caruit , Ro/ te coram univerfo clero ac populo his publicis mao* pietatis munere credaris poffe reparari. Eft
accufat criminibus. Ad fynodum habitam Com­ enim Petro ea fumtna facultas, ad quam nulla
pendio, cum a Remenfi fle Turoocofi archiepi- mortalium «qu'parari valeat felicitas. Concedimus
icopis ceterifque coofratribus invitatus fueris, ac­ ergo per hujus privilegii nollri ftatuta , tibi bacu­
ceptis a quibufdam eorum fle aliorum (aeramen­ lo fit anulo redditis, arcbiepifcopali officiofungi,
tis pro vit* membrorum atque captionis fecuri- & omnibus infigoibus, quzeumque ad fanâz me­
tate, tandem ventile diceris.- (ynodalem feverita- tropolim Remenfis ecclefi* pertinent, (blito more
tem cum tibimetipfi conicius merito perhorrefee- perfruf. Pallio folemnitatibus ftatutis utaris, be­
res, ad mifericordi* preces eodem epiftola tcfte nedictionem regum Francorum, fle tibi fubjeâovenifli, legibus Su non poffe otajeftis reipondere rum epifeoporum obtineas, & omne magifterium
manifeftafti, dominam tuum regem ofiendiffe te Cquod tui aoteceffores habuifle vili funi, noftra aunon negaftt, indulgentiam tantummodo poftulans thoritate apoftoHca geras. Percipimus etiam, ut
per udiverfam fynodum, regis gratiam innovatis nullus mortalium in fynodo, aut in quacumque
perjuriis obtinuifii,datis obbdibus, archidiacono parte, abdicationis tua crimen tibi quoquo modo
fcilicet tuo, fle altero milite. Turres Lauduai te opponere przfumat, vel bac occatione in impro­
redditurum promififti. Magifiram tuum Remen- perii contra te verba exardefeat ; fed noftra te ubi­
fem archiepiicopum, pro accipiendis tu/Tibus (ub que autboritas muniat, etiam fi confcienti*rea­
Jud* (pecte tecum ducens, capere volnifti: car­ tus accurrat. Confirmamus infuper tibi fle concedi·
eer quippe ceterorum, fraudis in eum concepte mos archiepifcopatum Remenfetn io integrum ,
detegit dolum. O Juda magiftri proditionem in- cum omnibus epifeopatibus fibi fubjtâir, feu cum
* novans, fle pontificalem gloriam noftris tempori­ omnibus monafteriis, plebibne, titulis, fle capellis,
bus deturpans Cum magiftrum archieptfcopum atque curtibus, caftellis, villis, cafalibui, fle cum
tradere Velis, domino regi non parceres, fi pof- omnibus rebus ad ecclefiam Remenfem pertinenti·
falvo fle inviolabili
teftamento _ B>___
Remigii
fes. In carcere tenes traditos milites, fle fefellif- bus,
_________
_______________
fe nou vereris regem. Ex orationum epiftolis Francorum apofioli. Statuentes apoftolica ccnlnquoties te monuimus, fle ab his periculis eruere Dra fub divini obt effatione judicii, fle anathematis
te deiudavimtu J Sed quoniam irruentibus pecca- interdiâione
i
., ut nulli unquam noli rorum fucceftorum cumulis te coercere nequivimus , in hac , forum pontificumI , vel ali* qudibet magne
proxima pafchaii hebdomada Rom* te adeffe parveque perfone, boc noflrum privilegium in­
przcipimus , fle generaliter ibi habende fyoodo fringere lieçat . Si quis vero , quod abfit , boc
reprefentare te monemus. Hujus ergo invitatio- Romanum decretum violare lentaverit , anathe­
iMS nolit* nulla occatione fis tra nigreflor vel fu- ma fit.
fpenior, quoniam, nifi adfueris, fynodic* auftoritati in eodem concilio (objacebis,- fle de abknNora Cau. Coiiîctii S. J.
tia nihil lucraberis . Viarum excufatio nnlls te
Jim refticutum a Gregorio V. Silveftri deceiiore Ar­
premat, quoniam in Lothartenfi regno nulle te
nulfum (upra diximus ex Aymoino in vita S. Abbot»»,
manent infidis: Italia vero nullampretendic for­ cap.
xn. Quo fit ut exitiimcin, banc nonSilveftri , fed
midinem. nificorporis raolefiia occupatus fueris.* Gregcjrii epiftolam elle; fle libram live infeitia, fivo in­
aliter excufatio nulla effe poterit. Sed reflet mit­ curia , mendum boc irreptiffe. Quod (i qui» eamaftirr»tendi funt, qui & tuum languorem confirment, re Siiveiiro pertinaciter velit , hoc dicat : volui ile Sitboctudicio fic Arnulfum reftitueie , ut eumob
aceufatoribus tuis refpondeant , fle legibus te ex- E veftrnm
crimina dejraum efle declararet, idque publico monitpurgent.
mento teftatum relinqueret: boc enim facit , dum fle

A

Nora S ■ vi x i M i Biuri.
Hanc epiftolim a Gerbetto poft Romanam pontifi­
catum impetratum (criptam , in bibliotheca Papirii Maiioni poftobicum ejut inter codice» repertam, hic infe­
ri vilum eft , ne pereat . Quas idem Gerbertns ante
pontificatum Romanam fub nomine fuo Gerberti fcripGt, ili* numero centum fexsginta , ex ejufdem Papi­
rii Maffoni bibliotheca leparatim aiwo lin. Pariuis
excuf* font.

Cmil. Gutn}, Ton. XIX.

rrttHi nafùentur umuimt, A yaida/da* txergUu· peoti/cali bt»»rj prnMtt»» efferit . Intererat eu<m Silve­
ftri , qui ante pontificatum Gcrbertoe diAua, & Remea­
ti primum , ac deinde Ravennenfi arcbiepiicopstu poti­
tus, non videri infontem Arnulfum, ne calomnia ipfum
olim opprefliffe diceretur. Efu» erpo condemnationem
abrogare fe dicit, non quod fuerit injuRa per fefe, fed
qeed Xmmm tfitnλ caritfrit. Qps conjeftara ii locum
aliquem habeat , cenieri debet prior Arnulfi perGrt^orium V. reflitutio , non fopremo judicio fafta , fed legi­
timo judicio arzmiffa. Spoliati flquidem ante reftitutio•em reipondere non coguntur ; eolque priua refiitui ,

qutm conveniri, jut en .

III.

MJ

I.br.

S I

V E S T R 1

P.

II.

e44

Anibus rebus monailetii , qu* tibi tuifque decefHI. AD ROBERTL'M VI ZE LI AC ABBAT. fonbus a nobis noftrifque antecefioribos per pa­
ginam privilegii conetna atque firmata funt, ali­
Privilegia Vtzcliacenfia confirmat.
quas invafiones vel rapinas, five violentias inferSi'.VfUtr tpiftop* t fervet fervere* Dei, iileflofilie> re; fi noo vult auftoritate-Del, & S- Petri, fit
Roirrto rtàçiofo ekhrti failli Vtzthectnfit r«w noflra apoftolica excommunicatione , a corpore
hi, aiv«>f«r c»»£rtg*tio»i tjefit* *e*efterii, i» & fanguine Domini noftri Jefu Chrifti , & ab
ingreftu ecclefis noverit fe etTe disjuoftum. Hoc
perfeteit*.
quoque capitulo prefenti fubjungimus, ut locum
Uotiens illa a nobis tribui fperantur que ra­ avaritia fecludamus, nulli unquam liceat de r·tioni mcunftanter conveniunt, animo nos gibus, nulli de epifcopis vel iacerdot ibus, vel de
Îuibufcumque fidelibus, perfe, fuppofitamve perdecet libenti concedere , & petenttum deGderus
>nam, de ordinatione ejufdem abbatis, aut cle­
congruum impertire fufiragium. Atque ideo quia
poftulallia nobis, quatenu&privilegium fediaapo- ricorum, vel presbyterorum, aut de largitione
floliae monafterio Vizeliaco, cui preefTedioofce- chrifmatis, vel de confecratione bafilicx, vel de
sis, quod confiat olima Gerardo nobilil&mo, & B quibufeumque caufis ad idem monafterium perti­
chrifitamilimo viro, necnonfic Bertha uxore ejus, nentibus, audere in qualibet fpecie exemi loco
in honore dominidc falvatoris noftriJefu Chrifti, quicquatn accipere, neque eumdem abbatem pro
dc veneratione beatifiimç Mariç genitricis ejufdem ordinatione fua aliquid dare; neque epifeopusci­
domini noftri, conftruflum in regno Burgundi· vitatis ipfius parochi*, nifi ab abbate ipfius mo­
in parochia Auguiloduoenfi, in pago Avalenfi ; nafterii invitatus , ibidem publicas miflas agat ,
quodque a prxfatis fundatoribus B. Petroapofto- neque ftationes in eodem cmnobio indicat, ne fer­
lorum principi liberali devotionefie teftamenti pa­ vorum Dei quies quocumque modo populari con.
gina collatum eft , facere deberemus , veluti a ventu valeat perturbari, neque manfionaticosexprsdecefioribus noilris pix memori* Nicolao pa­ inde prefumar exigere. Sufceprioncmautem fide­
pa, atque Joanne, jamdudum faftum suille: in­ lium, aut religiofomm virorum, atque beneficenclinati precibus tuis libeofbi fieri decrevimus . tiatn quam jubet apoftolns cunftis exhibendam ,
Ptr quod apoftoiies aufioritatis privilegium, con­ pro poifibilitate loci & facultate, non modo ibifirmamus , atque fiatutmus , ut nulli imperato- dem fieri denegamus , verum etiam fuademus .
• um , nulli unquam regum, nulli amifiitum .nul­ Si quis vero regum, epifeoporam, facerdotum ,
7 abbatum
“
li quacumque predito dignitate , nulli cuiquam C
, judicum, comitumi , aut fecularrans
alit, de omnibus rebus mobilibus vel immobili­ perfonarum , contra hanc noftr* inftitutionis pa­
bus, qux eidem monaflcrio a jam diflis funda­ ginam lentaverit, percufft» apoftolico anathema­
toribus, vel ab aliis quibufeumque perfonis col­ te , potefiatis honorifve fui dignitate careat, re­
lai* & concede , vel in futurum a quolibet de umque fe coram divino judicio cognofcat : fic ,
proprio fuerint jure donate, iub cujuslibct caul* nifi ca qu* a fe male a&a funt, defleverit, a faoccafiomfvc fpecie liceat minuere vel auferre , cratiflimo corpore Domini noftri Jefu Chrifti aneque fuis ufibus applicare : fed cunfla qu* ibi lienus fiat, atque Kterno examini difirift* ultio­
oblata funt vel ofiern contigmt a prxfenti xiv. nis fubjaceat . Cunftis autem eidem loca jufta
indiflionis tempore illibata, & fine inquietudine. Ifervantibus, fit pax Domini noftri Jefu Chrifti,
in iuftentationc jam diflt monafLrii , <X ufibus iquatenus & hic fruftum bon* aftionis recipiant,
abbatum, dc monachorum fub regula patris Be- <& apud sternum judicem premia sterne pacis
nedifti ibi Deo militantium, volumus, atque prx- inveniant.
cipimus poftider: ; e.t videlicet conditione,ut nul­
lus (ixcedorum noti rurum pontificum in hac fan- p·
J
SILVESTRI II. PAPÆ EPISTOLA
fla fede, cui Deo auftore fervimus, unquam vel Dr
ClUChrit
ufquam quiddam de eildem rebus cuiquam bene­
Dt titflio** Tieottrdi i» tpijcopum A»i'
ficiate , commutare , aut fub cenfu quolibet con­
cien/in.
cedere per futura tempora patiatur : fed cenfum
tantummodo in teilamcnto traditionis a funda­
livelier fervus fervorum Dei dileftiiîimo in
toribus, qui ex eodem monafterio hanc fandam
Domino filio Thootardo , ianàx Vallavenfis
iedem Romanam hxrcdem fecerunt, etiam di le­
Ecclcfiatepifeopo. Quotiens quxliiones ex adveigatum , unam videlicet libram argenti annisfmgulis io oriuntur , oportet ut iynodali concilio finis
lucceftores noftri accipientes, pix paternitatis (utlia- quxratui , & fecundum fynodalem definitionem «
gium eidem mon<dbr<o, ôciibi, fucceiïoribulquc quod Gatutum fuerit impleatur. Quocitca, quia
ruis, ac monachis lub jam didi patris regula ibi­ conflat ex general· finodo habita * Romae , Stedem degentibus, follicitudine paftorali vigilanter phanum tu» ecctefix invaforem a prxdeceflbre
centra omnes inlcftantes impendere Audeant . noftro Gregorio V. jure damnatum, «3c ib
Item conilnuimtis, ut obcunle abbate difli mo­ iaccrdotali officio depolitum , quod Guidone vi- <*·»*“* (**
vente epifeopo avunculo & prxdeceftore fuo fit
***
nafterii, non alius ibi quacumque obreptioois a
flutia oidmciiir, mli quem conlenius monacho- Ee’.edus, fine cleri & populi voluntate; & a quirom fecundum timorem Dei , «k
“ infiituticnens bufdam tantum. Epifcopis io Epifcopum poft ejus
regulae B. Benediâi elegerit, & huius apoiiolic* mortem, fit ordinatus, & quia in ea fynodocle­
fedis pomilex provident ordinandum. Undecon- ricis in Vallavenfi ecclefia Deo famulantibus, li­
flituimus, &. apoftolica aufloutaie cenfcmiu , ;t- centia alium eligendi epifcopum prius concclfa
qae per hoc nollrum apofiolicuta privilegium con­ decretum eft, ut eorum eleflus a Romano Pon­
firmamus, ut nullus rex aut pontifex, vel abbas tifice in epifcopum ordinaretur , fic cum te ab
aut comes,vel qualifcumque magna, parvaque perle- eifdem eleflum didicerimus, ideo eorum elefltoDa «avaritie cupiditate corruptus, aut diabolica fug- ni favente auftoritate apoftolica, te iri epilcopum
geftione deceptus, audeat vel ptefumat contra tuum ordinamus, atnue paftorali follicitudine te , fra­
honorem , o venerabilis Roberte abbas , quali­ ter carifTime, hortamur, ut folerti cura gregem
cumque modo inlurgere , vel io luo loco , aut tibi commifium cuftodias, temetipfum fic in bo­
dc luo honore molethas tibi inferre, vel de om> nis operibus difponas &c. ut fi quis Epifeopus te
vel

Q

S

EP1STOL Æ.

HS

14à

«el tuum locnm au ία temerario excommunicare λ lentaverit, ηoilro fretus munimine ipfatn externprxfumpferit , aut anathemati* vinculis irretire municationem parvipendas.

-)«*PRÆ
1

N

MONITIO

S E Q_U ENTI A

C A PIT U L A.

Uifnom vir fuerit Alto Vercelienfit Epifcopur, quo vixerit tempore difputavi ego ia Prajatitne ed Ser­
mone i ejur,
ad, Perpendiculum , quod eft nomen Opufcuh ab ea cenfcnpti a «e primum excufi r«
appendice ad fecundum volumen Mijctlltnterxm Bainzti ediliqnii Lxtenfii pop. 561. £x hoc difeent leiiorei nttigige iftum feculum?XI. quamquam aliter frtit Ugbellita in Vercellenfibut . Nec fane negari poteft
Attouem quendam Fercellenfem Epifeopum joculo decurrente X. diem claufifie ut perfptcue demenftrant do­
cumenta ab eadem UgbelltO prelate; Jed ferte nailer bit fecunda i fuit ab illo, quamquam, ut vera fatear,
Atte aliui pafter 1er tn tabuin Ugbelhamr non comparet. At tn perpendiculo ab Altane Vercellenfi conjcrtpte mentio videtur fier i Siiveftri II. Summi Pontificii velati jam demortui; confiet autem Silveftrum fe­
cula jam decurrente XI. obiife; Utcumque rei baient fe fe, capitula illa , qua m colleffione Conciliorum
eg· bic primai infero bucufque ceu gendviuj Altonir labor credita , Ô* habita June non repugn,into titulo
quern Dm ber tu 1, Spicileg. tom. 1. peg. 40*. nov. edit, de fuo uiiecit. Sed tu codice unico Faticano 4311.
quem ego confulut’, ahum report adscript urn. ex quo aliter perfuademur, eu-idemquebic reprefento. Quod in.
terdum bic biulca nonnulla appareant fecit humor noxiui, qui tn Cod. fupertorei foliorum hneai corrupit.

Q

INCIPIUNT CAPITULA

Btetvos femper memores e(Te tantz dignitatis ,
1
metnotes velhx confecraticms, memores facrx ,
u ·■ Canonum (Ctc) Excerptorum de diverfii Concilia, de
quam m manibus fufcepillis, unitionis , ut nee
psfcolsAuocretahbut, flalutit , atque epi/lolit congruentium ad ab eadem dignitate degeneretis, nec veil ram con·
■ 11 Vv<«'·
Forenje judicium collefio tet*pert Domni Attonn
iccrationem irritam faciatis, nec manus facro (an­
li.fi, E,ilepifeopi.
,ορι. h· ··guine delibuta* peccando polluatis . Sed cordis ,
Itu Codes
fit corporis munditiam conferventes, plebibus exem­
‘:i
Sequitur brevis indiculus , feu tituli fingulo- plum bene vivendi przbeutes his, quibus prreibs
u’< rum Canonum, qui tamen tituli cum repetantur ducatum ad cxlcflia regna prrbcws.
P.i'· anie Angulos canones, ideo hic omittendos cen»
111.
?>■ lui.
Do ignorantia vitando, & deflrina fellanda.
Ignorantia mater cunâorum errorum maxime c«»«. τ·ι«.
b«»oi<
INCIPIUNT CANONES
(acerdotibus Dei vitanda ell ; quia docendi offi- ,v f,P *«
cium in populis fufeeperunt. Sacerdotes enim le­
C a » o r L
gere fandas feripturas frequenter admonet ApoC llolus dicens ad Tbimotheum : attende ledtiont,
Admonitio Pontificii ad Preihpteroe , qualiter erga exhortationi, & do&nnu femper mane in bn . Sciant
fubditoi agant.
igitur facerdotes feripturas & canones. Ut omne
opus eorum in przdicatione , & doârina confi­
Tlu.d.IS
Bfecro vos fratres dileâiffimi ut erga fubdi- dat , atque «dificent cunâos tam fidei fcieotip ,
tarum plebium profedum, & emendationem quam operum diioplina.
vigilantidima cura laboretis , quatenus illis viam
IV.
falutis oltendcmes, & eos vertus & exemplis inUt omnet Fidem Catholicam memoriter teneant.
llruentcs, & vos de eorum proteâu , & nos de
Primo omnium fidem catholicam omnes pres­
veitro Domino noflro JefuChrilio auxiliante fru- Ibyteri, & diacones, feu lubdiacones memoriter
duoios ilii mnnipulos reportemus. Obiecioetiam teneant; ut fi quis boc faciendum praetermittat,
fraternitatem vetlram, ut haec capitula, qux ad quadraginta diebus a vino fe abHineat ; dt fi poft
emendationem vitz breviter digefli affidue lega­ abfiineniiam neglexerit, condemnandum dupliciter
tis, & memorix commendetis, dt eorum, live i(duplicetur) iu eo lententia.
ceterarum fac rarum fer ipturarum lediooe mores
V.
componatis , vitam emendetis & cum fubditis DI De negligentia cavenda, juftitia empleUenda , &
plebibus , opitulante domino, ad regna celellta
vita emendanda.
pergere certetis.
Nemo clericorum ultra hzc , qux julTa funt
II.
diffimulet, aut neghgere ullatenus audeat (ed li­
Ketraâaiio ejufdem, fy deOrdmn difcrtU.ene,
benter expleat ; & facramenta divina nequaquam
bonuque vita exhortatione .
negligenter contraâet ; ideo tam juvenes , quam
IbiAcn..
Veraciter node debetis, & femper memimlTe, lenes de his, & de omni convctfione fua , hac
quia nos quibus regendarum animarum cura com- oonverlatione, & poenitentia valde efle follicitos,
mifla efl ; pro hts, qui noilra ncgligentia pere­ fatifquc agere opoitet , ut hxc condigne agant ;
unt rationem reddituri fumus ; pro his vero , & de reliquo orent. Tam clerici, quam (xculaquos verbis, & exemplis lucrati luerimus pre­ res animas fuas ornamentis dignifTimts , dogmamium aeterne vitx percipiemus. Quod fi populus nbus fcilicet veritatis, decore pudicitie, 1'plendofidelis cibus ed Dei, condimentum ejufdem cibi re juilitic, candore pietatis, atiifque omnibus ,
nos fumus. Scitote vcftrum gtadum noftro gra- quibus comptam effe decet rationabilem mentem.
dui fecundum, & pœne conjunâum ede ; ücut Tunc praeterea* declinare a confertus inhonefiis ,
enim epifeopi Apoiloloruru in ecclefia, ita nimi- E& infidelibus , & focietatem habere fidelium ,
rum presbyteri ceterorum difcipu.orum Domini atque illo* frequentare conventus, in quibus de
vicem tenent ; & illi tenent gradum fummi Pon­ pudicitia, de juftitia, de pietate tradatur. Orare
tifictsAarou; ifli vero filiorum ejus. Uudcopcr- femper Deum, & ab ipfo petere que decet,ipfi
Canal.
General.
Q. 1
gr*·.
Canal.
General.
Tona-Tona.
X1X.X1X.

ts Cod v.<■< <||l «kl

'

O

»47

CAPITULAATTONIS

»♦*

Py gratias agere, & veram pceuitndiocm gerere pre- A vituperatione plena effet nulli refte lapientium
tentorum geflorum. Aliquantulum etiam fi pofdubiam
J“*“eft·
— Quapropter
-Λ
hujus fanâa
r—·Λ- Sedis
«-Λί· au
-··-­
fibile eft per mifcricordiam pauperum juvare pce· doritate bare omnia refecara funditas quantocius
poteritis, ceufemus ; ft ne pcftis haec latius di·
nitentiam.
vulgetnr per omnes provincias abftergi citiilime
VI.
ΤΗ«·4»:ί.
mandamus.
Qiibui arum diabolur, tf vitia expugnentur.
XIII.
Oportet vos atâduitatem habere legendi , ft
Ut nullut profanet qualibet ex facrit illicite
inftantiam orandi ; quia vita viri julli leftiooeioufarfare.
flruitur, oratione ornatur. Et atâduitate icâioNullos pro fu mat calicem , aut patenam , aut
nis munitur homo a peccato juxta illum qui di­
rf.
. cebar.* in corde meo aifcendi eloquia tua , ut non quaelibet vafa (aera & Divino fervitio mancipa­
peccem tibi. Hcc funt enim arma , videlicet le- ta ad alios ufus retorquere, nec de calice facro
dio, ft oratio, quibus diabolus expugnatur ; hxc aliud bibat praeter fanguinem Chrifti, qui in fafunt inftramenta, quibus «terna beatitude acqui­ cramento accipitur . Nec puteum ad aliud offi­
ritur ; bis armis vitia comprimuntur ·, hia alimen­ cium admittar* audeat, quam ad altaris minifteB rium i ft altaria ooo cooperiantur, nifi nitidis ,
tis virtutes nutriuntur.
& novis pannis. Corpora vero toortuorutn in ipGs
vu.
nullo modo involvantur.
facerdot Miffam feieu nequ equum celdret.
XIV.
Sacerdos miffam folus nequaquam celebret ;
quia ficut illa celebrari non poteft fine falutatio- Ut vefluuenta etclefioflicn facrato , êT denefla fint. c> y )|]
Vcftimenta igitur ecclefiaftica , quibus Domi·
. d.
ne facerdot is, refponfionp nihilominus plebis; ni­
mirum nequaquam ab uno debet celebrari ; eflo no miniftratur facrata debent effe , ft honctla ; «»■<«·
ϋιΛ. i.
debent qui ei circumftent quos ille falutet , a Si u i bus aliis ufibus nemo debet frui, quam eccle- ϋ,Λ *'
quibus ft refpondeatur. Et ad memoriam illi re­ ■allicis, & Deo dignis officiis, qua nec ab aliis
ducendum eft, illud Dominicum.* ubicumque fue­ debent contingi , aut ferri , nifi a facratis ho­
rint duo, vel tree congregati in nemine ueee, & ege minibus, ne ultio, qua Baltbafar percutât, fuper hcc tranfgredientibus & alia prclumentibus
ia medio coram fum.
veniat divina. Qai dum vafa Domini in ufus
VIII.
communes affumpfit vitam pariter cum regno aQuod facerdet mifat nifi m focratit ai epifeopo
lacii non prafumat celekrare.
tnifit.
XV.
Op. Ν.ιι,, (A) Hic io Romana fynodo conftitutum eftC
Ut Clerici fcKularibut indamentii aea utantur.
ommum cum confenfu fynodi : ut nullus presby­
Presbyteri, ft Diaconi fccularibus indumentis
rap
ter milfas nifi in iocratio ab epifeopo locis cele­
brare (prafumat; juxta illud quod feriptum eft.* minime utantur, nifi ut condecet, tunica facer· Bpuc«p>.
Sed neque dum ambulaverint in civita­
vide ne offeras holocaufta tua io omni loco quem dotali.
<
aut in viam, aut in plateas fine operimen­
videris, fed in loco quem elegit Dominus, ut tem,
i
Ait.ll> I»· ponat nomen fuum ibi ) Qui particeps de casteto
· prefomant ambulare prêter fi io itinera lon­
«I.t. d.l.··
ga
i ambulaverint. Quia ficut mulier eroni m et- <c»mu(·
I» Dichc'io. ro fui voluerit efle facerdotii, ( ft pietatis affaw» ee/ara cupite deturpat caput fmu», jux­
dus nifi magna necctâtas praeoccupaverit ; ft hoc elefiii
<
cum judicio epiicopi fiat.)
ita apoftolicam vocem ; ita facerdos fine operi­
mento deturpat facerdotium funus. Nam fi te­
IX.
mere prefumpferit contra Statuta agere , com­
Qted divina MyUeria jlndiofe celekrtfjnr.
Threduti.
In iacrificns, dileâitâmi, ante omnia diligen­ munione privetur, donec que (latuta funt adim­
‘•P >■
ter obfervetur, ut panis, & vinum, ft aqua, fine plete maturet.
XVI.
quibus miflx nequeunt celebrari munditâme at­
Quando fymMum competentikut tradatur.
que fludiofe tradentur; & nihil in his vile , ni-D*
Symbolum etiam placuit ab omnibus ecclefiis
hil non probatum inveniatur. Sit timor Domi­
ni nobifeum, (& cum diligentia eunda facite. ) una die, ideft ante oâo dies Dominice Rcfurreâionis publice ia ecclefia competentibus tradi.
XVII.
Item ex eifdtia.
De te»pert ini Baptifuii.
Corpus Domini nullo modo confecrciur , nifi
>·*ρ
Baptizandi fibi quispiam pailim quocunque tem- '14 fcpiCL·ex integra oblatione ; neque euim Dominus fui
corporis aliquam fuilinuit diminutionem ; ficut pote nullam credant inefle fiduciam prêter Paicriptuin eii .· non dabit fontium tuum videre car- fchale Feftum, ft Pentecoften venerabile Sacra­
ruptionem·, & alibi : ot non comminuettt ex eo .
mentum , excepto dumtaxat gravitâmi languoris
Mi fle etiam nifi a jejunis facerdotibus, non ce­ incurfu , in quo verendumeft; ne homo facereIcente periculo fine remedio falutari fortatâs rlebrentur.
grotans exitio przventut abfcedat.
XL
XVIII.
Ut famina nd Altare «on accedant.
Qualiter Baptifmi Sacramenta celekrari apertet.
Famine miffim Sacerdote celebrante, nequi·
Catechumeni
antequam
baptizentur inftruanquam ad altare accedant ; fed locis luis lient , E
& ibi facerdos carum oblationes Deo oblaturus tur qualiter credant, ut facerdotibus eum bapti­
facultas lo­
accipiat. Memores efle debent famine infirmi­ zantur .................................. ...
tatis fi»z , & (exos imbecillitatis. Et idcirco quas­ quendi ............................................... ......................
dam mulier quelibet fanfla in mynifierio divino imminente periculo obmutuerint per Chriftianiffimos telles eorum fides examinetur, qui illis an­
contingere voluit, & Dei judicio percutfa efl.
tequam obmutuerint , adfuilTent : Et fi eorum
XII.
tellimooiis digni inventi fuerint, baptizentur-, hi
Ut famint faerata tup, vel pallat aaa con­
tingunt .
vero qui ab infantia muti fuerint fi aliquibus nu­
Sacratas Deo femmes , vd monachas facra tibus , ac iudiciis Cbriftianos fe effe velle , vel
vafa, vel facrat-is pallas panes vos contingere , baptifmum petere videantur, non eft illis vetan­
& circa altat ia incenium deferre perlatum eft ad dum. Pro infantibus vero, quibus ztas adhuc lo­
Apoftolicam fedem ; quae omnia reprehenfione, & quendi non eft aliis non abnuimus refpondcndusn,
ca-

B P I S CO P 1 VERCELLENSIS.
150
»49
XXIV.
catholicis tamen , fed qui pro eis 6dem promit- Λ
<
tuat, coram fle follicitudincm habere debent, ut
(Λ fepnltrrrrt
vendentur.
illi hoc impicant quod ipfi pro eis pramilerunt.
Quefta nobis ell Nereids clarillima fœmina
Si autem rcligiofi, & doâi talibus parentes foe­ quod (olidos pro filio fuo fapultura Fraternitas *F‘
tior , ipfis cum hac protefiationc committendi veAra velit exigere, atque fuper doloris gemitum
foot. Qjti fi defuerint , illi eos frequentius in- majorem difpendii ftadet inferre moletliam. Quod
ft ruant, foifque beneficiis faspius Audeant con­ fi ita fe veritas habet, quia grave nimis, & pro­
fortare·
cul eft a faeerdotis officio pretium de terra conceffa putredini querere & de alieno velle facere
XIX.
/tem dr pervulit ngnteniikar.
luâu compendium, ab hac fe petitione Fraterni­
Si parvulus aegrotans , ad quemlibet presbyte­ tas veftra contineat, flt mnlefta ei de cetero non
rorum Baptifini gratia de cujuslibet Parochia al­ cxiftac. Hoc autem vitium & nos poftqnam Deo
latus fuerit, Baptifini facramentum nullo uoodo> anftore ad epiicopatus honorem accedimus de ecdenegetur. Si quis hoc munus petenti concedere clefia notha omnino vetuimus, & pravam deouo
confuetudinem nequaquam usurpari
ufurpart ysrmnifmn,
perm i fimus,
detrcâaverit ; fit ille parvulus abfque Baptifinii couiuciuaiucm
gratia mortnus fuerit , noverit fe ille qui eum B memores quia dum Abraham a filiis Effron , hoc
non baptizavit pro ejus anima rationem reddito* eft a Filio Soor fepukrum pretio ad humandum
rutn.
corpus conjugis pofiuUret, pretium accipere reXX.
nuit, ne commodum videretur de cadavere eonUt fre/ijleri nlfyne dieeenifor Beptifme «s
fecutns . Si ergo tante confiderationis paganus
vir fuit, quanto magis nos, qui facerdotes dici­
celebrent,
(.fic) Ut nulla Ecclefia cujuslibet Diœcefeos, mur, hoc facere non debemus? Unde ne hoc auba Baplifinum celebratur. Presbyter abfque Dia­ varitin vitium, vel in alienis denuo tentari prrcono effe reperiatur, unde omnis Presbyter non fumatur admoneo; fed li quando aliquem in cchabens diaconem eligat fibi perfonam , & plebi clcfia veAra (epcllire conceditis fiquidem parentes
fu· innotefeat,- tunc ad Pontificem fuum eonfi- ipfius proximité heredes pro luminaribus (pon­
gnans deducat cujus vitam probatam habeat, fle te quid offerre voluerint accipi non vetamus ,
diaconus cunfccrctur. Qrod fi dillulcnt Presby­ peti vero aut aliquid exigi omnino prohibemus.
ter dicens, eo quod non habeat talem clericum, Ne quod valde irreligiofnm eft, aut venalis forepifeopus tuus provideat ex ecclefia fua aut no­ taffe, quod abfit, dicaturecclefia, aut vos dehude votuerit bonam perfonam · Tantum eft , ut C manis videamini mortibus gratulari, fi de eorum
fine diacone non first.
*
cadaveribus “Audetis
querere quolibet modo com­
XXL
pendium.
in ectdtfiu nendi licent.
XXV.
Tkw4,
Videmus crebro io ecclefiis méfias, fle fcenum
Ut Dieetefer fingnlit ernnir vifitentm.
<>1
congeri «ude volumus, ut hoc ptrnitus obferveMullorum experientia cafuum magi Arante retur, ut nibil in ecclefia prater vcAimcnta cede- perimus nonnullas Duccefcs (fic) ecdefias dcAi ..°'",'
fiaAica, flt vafa lacra, flt libros recondatur . St tutas, pro qua re id conAitutione decrevimus ut
autem tcmpoie perfecutionis propter improbita­ antique conluetudinis ordo fervetur, fit annis fin
tem predonum lus pauperes alimenta ibi ferven­ gulis ab epifeopis D œccfes vifitentur ; & fi qua
da reponunt, non funt ejicienda; ita fane ut de forte bafilica reperta fuerit dcftnuta, otdinatioue
eadem ecclefia pace recepta illico tranfportentur. ipfius reparetur.
Vendendi, enim, vel emendi ibi nulla detur li­
XXVI.
centia; ne forte fi alia ibi qua oportet negotia
fias Prerkyten tbrifme petent.
*·- '»·♦»· exerceantur, a Domino audiamus: Demur men
_Presbyteri qui per
_________________
Diaecefes ecdeGas regunt non Cwi Cmt,
damai ereirentr tfl, ver entem fpelttncem /arresawDa quibuslibet'
quibuslibet epifeopis,
epifeopi». fed a (uo
luo ,. nec per juin. ιν·ί4Ρ·**·
/ecijiti ·
......................
niorem clericum, fed
per feipfos, aut per illum,
XXII.
qui faecarium tenet ante Pafchat folemnitatem
fined in etclefiir Ceuvtvie , & eccnkitnr nen Jfaa/. cbrifma petant.
Quod -non oporteat in Domini ecclefiis con­
XXVII.
vivia quod vocantur agapn fieri , nec intra do­
fiwd fingulit ennit [ynednt celehretnr.
mum Dei comedere, vel accubitus Aeroere.
Nulla pene res dilciplmam plus sb ecclefia , To(" ,v
XXIII
Chrifti depellit, quam facerdotum negligeutia , “f 1
fined ia etclefiir feprUttrrn nen fient.
qui contemptis canonibus ad corrigendos cedeAntiquus in bis regionibus in ecclefia fepel- fiaAicos mores fynodum facere negligunt. Ob hoc
liendorum mortuorum ufus fuit, fic pleraque lo­ a nobis uciverfaliter definitum eft, ut quia jux­
co divioo cultui mancipata, fle ad offerendas Deo ta antiqua Patrum decreta bis in anno difficultas
hoAias pneparata, cimiteria , feu poliaodria fa- temporis fieri concilium non finit, (altem vel feâa funt; unde volumus, ut ab hac re deinceps mel a nobis celebretur.
abftineatur; fle nemo in ecclefia fepelliatur, nifi
_______
XXVIII.
forte talis fit perfona faeerdotis, aut cujuslibet £ fiveUter mejerer Prerkytrri ed Synedttm venient.
jufti hominis , qui per vitas meritum talem vi­
Quando more folito ad fynodum venietis ve- Tb«>a rtrM.
vendo tuo corpori defunâo locum acquifivit . Aimanta, & libros, fic vafa facra , cum quibus
Corpora vero, quas antiquitus in ecclefia fepul- vcftrum miniAcrium, fle injun&um officium pe>
ta funt, nequaquam projiciantur ; fed tumuli , ragatis vobifeum deferte; nec non duos, vel tres
qui apparent profundius in terra mittantur , fle clericos, live laicos, cum quibus milTarum folepavimento defuper faAo nullo tumulorum vefti- mnia celebratis, vobifeum adducite; ut probetis
gio apparente, ecclcfias reverentia confervetur . quam diligenter, quamque lludiofc Dei fervitium
Ubi vero tanta eA multitudo cadaverum , ut boc peragatis.
facere difficile Iit, locus ille pro cimiterio habea­
XXIX.
tur, ablato inde altari , fit in eo loco conftru£ned finguler Kelender tellntie i» Pïehknj fiet.
âo, ubi religiofe, flt pure Deo factificium offer­
Experimento didicimus non minus bonam col­
ri valeat.
lationem, quam etiam leAiooem prodefle ; unde
a pr«-

cr

isi

CAPITULA

Ch.larf.

_______
XXXII.
De Clericit, yai loca, in quihut ordinati font,
derelinquunt .

denominationem habeat.

C

De Presbyteris, ac Diaconibus, qui folent di­
mittere loca fua, in quibus ordinati funt; &ad
alia loca fe transferunt, placuit , ut eifdern lo­
cis mimftrent ; quod G derelidis locis fuis ad aItum fe locum transferri voluerint, deponantur.

Th.oJ

Mall,

ATTONIS

a przfenti flatuitnus, ut per fingulas plebes, fio-A eorum pr z fu mei e, fed unumquemque fuis• » Cli­
gulis calendis omnes presbyteri, fou clerici fimul que
■’··“ commiflis *·~»·»ηι.ι·«»
contemun» -Æ*
effe Jzu-A..
docebat. n
Neminem
.
conveniant, ut de fide, ac facrameotis divinis , etiam alicui aliquid facere , nifi quod fibi vult
feu de vita , & converfatione , & fingulis offi­ fieri inftruebat.
XXXVI.
ciis ad eos pertinentibus communiter tradent. Et
Ut nallui clericui mulierem in confort io
fi forte aliquis inter eos oegligens, aut reprehenfamiharitatie
haheat .
fibtlis invenitur, a ceteris corrigatur . Quod fi
lUud pteterea ipeciali ordinatione decernimus Te'"· n.
corrigi omnino non ftuduerit, mox fuo nuntient
epifcopo, ut hzc acrius emendare quantocius ftu- quod nec antiqua concilia in univerfis pene cano- c<r' ,*
deat, ne cum eadem Dicecofi..................... tentur. nibus Gluerunt, ut nullus clericorum a gradu fubSi autem Kalends in feftivis fuerint fub............ diaconii , & fupra m confort io familiaritatis ha­
beat mulierem, vel ingenuam, vel libertam, aut
ancillam ; fed fi funt ei hujufcetnodi fervitis ma­
XXX.
tri , vel forori aliarque cujnslibet propinquitati
Quod nullui ahfolute cUricai ordinetnr. rvunum aoioiure
ordinari aeoere prcsoyrerum
Nullum
abfolute ordinari'debere
presbyterum , contradat; & quicquid fuis manibus perfecerint ,
aut diaconem, vel quemlibet in gradu ecclefia- B proprio Domino deferantur . Aut G propinquitas
ftico, niG fpecialr:er ecclefi· civitatis, aut pof- memorata dccft, alia domus longe ad earum habi­
feftionis, aut martyrii, aut monafterii , qui or­ taculum requiratur, eo modo ut nulla occafione
dinandus eft pronuntietur . Qpi vero abfolute introeundi domum clerici feeminz permittantur,
ordinatur, decrevit fanda Synodus irritam habe­ unde aut laqueos poffit incurrere, aut noxialis
ri hujufcemodi manus impofitionem, & nufquam fama innocenti fortaffis poffit inuri. Sane fi de­
inceps poft datam hanc admonitionem quifquis
poffe miniftrare ad ordinantis injuriam.
harum confortio frui voluerit, noverit fe non ib*
XXXI.
lum a clericatus officio retrahi, vel ecclefi· fori­
Ut in fingulie eeclqfiii facerdotee ordinentur.
Ecdefias per congrua , & utilia facite loca , bus pelli, fed etiam ab omnium catholicorum cle­
quas divinis precibus facrare oportet ; & fingulis ricorum, vel laicorum communione privari, nul­
iacerdotes divinis orationibus Deo dicatos poni, la prorfus vel colloquii confolatione rcliâa.
XXXVII.
quos ab omnibus venerari oportet > & non a
Ut clericui nullam comtcrfatmem cum muliere pofl
quoquam gravari.

Ut fi cui facerdoti ex qualibet muliere renuntiatum fuerit, ut exinde fufpicio mal· opinionis ** cap **'
efficiatur, nullam cum ipfa habeat converfationem neque feeretam, neque pratfentem. Si deinc
epifcopus inventus fuerit per fecundam , & ter­
tiam conreftationem ut contemptor gradus fui
periculum fuftineat.

XXXIII.

XXXVIII.

De Freibaerit, yvi pro aliener ecclefiit munera
promittunt.

GjgeaUm profejfionem Preibntri , & Diaconi faciant
quando ordinantur.

Quando presbyteri, & diaconi per Paicechias
Si quis Presbyter , vel quishbet in Clero in­
ventus fuerit alicui clerico , aut laico deinceps coniliiuuntur, oportet eos profefftonem epifcopo
munera dare, aut promittere, aut ecclefiam alte- . fuo facere, ut cafti , & puri vivant fub Dei ti­
t tus presbytes i fubripiat , ( quam ad (e redius more, & ut eos talis profeflio alligatos talis dipertinere non putat, ) fciat le pro bac rapina , fciplinc retineat.
XXXIX.
ieu cupiditate, aut gradum amiffurum, aut graviD
Item qualem Eptfcopui diaconem faciat.
corporis maceratione caftigandum. Illi vero, quem
A przfenti die epifeopis omnibus dicatur , ut
fatigare prsefumpierit, omne damnum , quod ei
pro hac acciderit querela ipfofque aftionis fum- nullum facere diaconem przlumant , niG qui fe
cafte
viâurum promiferit.
Ui- ptus infnpér reftatirare cogatur nullufque alterius
XL.
presbyteri clericum, vel parochianum peHuadeat,
Ut Clerici Epifeopi t futi obtemperent ; ad honorem
nt ad fuam ecclefiam concurrat , rclifla ecclefia
eoi promovere volenti bar .
propria, & fiias decimas fibi dent; fed unufqnifItem placuit, ut quicunque clerici, vel diaco- Ch«it.t <<Γ.
que fua ecclefia, & populo contentus, quod fibi
ilon vult fieri, alteri nequaquam faciat, juxta ni pro neceffitatibus ecclefiallitarum rerum non >*'
illud eWngelii : çaxcvnjar vultu nt jaciart vobu obtemperaverint epifeopis fuis volentibus eos ad
honorem ampliorem iu fua ecclefia promovere,
homine i, hac eadem facite iilu.
XXXIV.
nec illic miniftrent in fuo gradu unde nolue­
V/ nulfui oblationei ecclefia, feter cnfcientiam
runt recedere.
epifeopi, aut det, aut occipiet.

XLI.

Si quis oblationes ecclefiz extra ecclefiam man- EQuod nullur clerical die Domenico aliquod faculare
ncfrotium audeat judicare.
i
Cipare, vel dare voluerit prrtcr confcientiam epi­
Ut nullus Presbyterorum , vel clericorum die Τ·π«α· c.
feopi, vel ejus, cui hujufcemodi officia commiffa
hint, nec cum ejus voluerit facere conlilio, ana­ Dominico propolit un» cujufcunque caufe nego- *’
tium noo audeat «indicare , nifi hoc tantum ut
thema fit i
Deo ftatuta folemnia peragant. Cereris vero die­
XXXV.
Ut nuliut fioobpter abfque permijfu epifeopi aliquid bus cohibentibus perfonis illa qux jufta funt hant ejui P.troc hi λ a^al.
beat licentiam judicandi, exceptis criminalibus né­
CR··.**·. Nullum piesbyterum in a'icvjus epifeopi Paro* gocias .
ehia aliquid acere abique ejus permiffu. docebat,
XLil.
fed & cuoâo» presbyteros propriis epifeopis in
Ut clericii ludricii jpcilacula nan interfint.
omnibus obediemcs, inftituente Domino, efte de­
Nou oportet mimftros altaris vel quoslibet cie·
bere docebat . Nullum ahena concupifccrc , aut itcos fpcftaculis aliquibus , quz aut in nuptiis , ' ’’

n*>|r«a.«.

aut

tn
EPISCOPI VERCELLENSIS
1H
|m* aut in cenis exhibeatur, intereik ; led antequam A
LL
mu fic i thema lici ingrediantur , lurfcre eos de CZr clerici facelarerea dtfrnfieaem cdverfat eetkjipli­
cam ^[ciplinam «m re^airanl,
convivio, A habire debere.
U etiam placwi* , Ht clericus fr reliâo officio *·“■ «· ··
XL1IL
Ut iltriti per fieUii, vel tnlttet!, ett tnlieit too propter dillriâionem ad feculerem fortaffe
>m ambulem.
dcicnfionem tranûerit, fc ei, ad quem recurre­
Ct»b«.!V.
Clerici per plateas, vel andrones, Cut nundi­ rit, folaiium defenfioni* impenderit, ne eccletiu
«•F· «y. «I.
communio©·
pellatur.
nas
non
ambulent,
&
ad
forum,
vel
taberna*
• lit. e..,,
non accedant abfque certa corporis , vel officii
LH.
fui neceffitate, vel fi fuerint peregrinatione comW Clerici ecclefiaftica jadicie centtnti fint.
Si qui ex fratribus negocium habent inter fe cim. ur·.
pulfi, nec ibi comedere, aut bibere pvefumant .
apud cognitores feculi non judicentur, fed apud *' **
XL1V.
Item altricum [currilem p«a icadm·.
presbytero* ecclefic, & quidquid illud eft diri­
tV.
Clericum fcurrilem, & verbi* turpibus jocula­ mar.
rem ab officio retrahendum.
LUI.
Ut Clerici vtgthi/ ws defiat.
XLV.
B
Clericus qui abfque corpufculi fui inaequalitate Crr,*'t «·
Item claricat adalater, & prediler degradetur.
dee ft , ftipendio privetur.
“r·*»·
Clericus qui adulationibus, & prodinonibu* va- vigilii*
1
care deprehenditur degradetur ab officio.
uv.
Ut Pratbytar i» euptiit biremi rm preadref.
XLVI.
Claricat qui inter epulat cantat fimiliter.
Presbyterum in nuptiis oigami prandere non H««*er. «.».
IkW u ci.
, quia cum poenitentia bigamus egeat,
Clericum inter epula* cantantem fupradifts convenit
<
lententia* feveritate coercendum.
<qui* erit, qui propter convivium talibus nuptiis
XLV II.
poflit praebere conlenfum .
Di· II. c.
Dwrttlt.

Quibat negeciit [t mifcere debeant.

i

LV·

<5«»d tn cellatit emortua na· celebrentur.
Decrevit Nicrna Synodus nullum clericum
Quod non oporteat facerdotcs aut clericos ex u»t.cc ,r
aut poffeflione* conducere , aut negocii* fstculavel comeffationibu* convivia celebrare ;
ribus fe mifcere nifi forte epifeopus {civitati* ec- tollatis
<
dcfiafticarem rerum follicitudinem habere prwci- hoc autem oec laki* pofle congruere.
piat , aut pupillorum , & orpbanorum , aut vi­
fiaad ad qgapesc vacati, eiiamav partem ave
duarum. Ubi liquido putet quia alia font nego-C
accipiaa/.
eia fitcularia, & alia ecclefiaftica.
XLVIII.
Qpod non oporteat facro minifterio deditos n>>a. «
Ut clerici auguria »ew credas/ mc daviuaiiemt
clerico· ad agapem vocato* ciborum partes acci­
pere ; propterca quod hinc cccichaftico ordini
vxpwreM.
T.ur. tv. s; qui, Presbyter vel Diaconus , vel quilibet fiat injuria.
ex ordine clericorum magos, ft arufpices, aut
LVII.
certe augures, vel fortilegos vel eos qui profi­ £wd claricet arare, & legere, m mauibut iaberare
laftanter cenvamat.
tentur artem magicam aut aliquos eorum fimilia
exercente* eonfulnifie, fuerit deprebenfus ab ho­
Oericu* vifium, & vefl i mentum fibi artificio, Thto<ui. c
nore dignitatis fus depolitus monafterium ingref- vel agri cultura abfqne officii dumtaxat fili de- afus pœnam excipiat ibique pro pana pcenitentia trimento prepare! : ft fi quando a Icftione ccffsdetentus fcelus «dmilTum facrilegii folvat. Item tur, debet manuum operatio fubiequi, quia otiofi quis poft hanc cognitionem ecclefiafticam con­ fita* inimica eft anime; & antiquus hoftisquem
tendens doftrinam, ade.......... vos prophetas , aut a Ic&ione, vel ab oratione vacantem invenerit ,
angelos vel aliquorum fanâorum defun&orum c-D facile ad vitia rapit. ( Petrus namque ait ); le. *J|r“ll*| '·■
quivoeos fallo vocans abierit , eorumqu· pravis {liene difcettt qualit er , Ü Vtt vivatit , & altet ΐΓ £)·ί*·7.
doArinis inhclerit, anathema fit, nulufque my- deceat ii. *'
Per uium orationis , & vobis, ÔC his ,
fteriis ecclefiafticis communicet, donec ad ponti­ quibus in caritate conjunfti eflis, prodefte vale­
ficis venerit fatitfaâioncm , nam ipfe Dominus bitis . Per manuum operationem, & corporis ma­
Mutat ««.in evangelic docet: {argent imn i Jtudecbrifti, Ct
cerationem, & vitiis alimenta negabitis, & ve*4
pfaade prcplreta , & frda:eat mallet ; & Paulus A- ftris neceffitatibus fubvenietis , ft habebitis quod
HcSr.y. r. pollolus: de&riiui variit, Û* petegrinir aelile ai­ neceftitatem patientibus porrigatis.
ded. Similiter etiam de illis, qui arbores colunt,
LVlll.
aut ad fontes hujnfccmodi religione accedunt ,
ffalmi ia ecclefia cantantur vel libri
deliberare curavimus. Infuper nullus talibus comlegentnr.
Quod non oporteat plebejos pfalmos in eccle- »■> ο,ο.ικ
municare pradumat.
XLIX.
fia cantari, nec libros prster canonem legi ; f-*d
Ut clerici ejurat acu accipiaat, nae laid
fola facra volumina Novi teftamenti , vel Vete­
laefue.
ris . Licet etiam legi paffiones Martyrum cum
Ctnhif.Iit. Item placuit, ut clericus fi commodaverit pe-;Eanniverfaria eorum celebramur,
«r ·<- cuniam, pecuniam accipiat; fi ipeciem, eamdetn
LIX.
fpeciem, quantum dederit accipiat. Similiter LaiUt Oralia Deutinica ^uetidie preferatur.
ci quoque ab uturis ie abtlincant. Quod fi non
Oratio qur Dominica dicitur, quam Dominus τ·*« !V.
proprio ore compofuit, fu fquc difcipulis per eam ‘*e"
fecerint excommunicentur.
orare docuit, non tantum diebus dominicis, fed
Ut clerici viliat rarradi , ÜT carias vendendi
Zuotidie in omni oratione frequentanda eft . Con­
ufum «m babeant.
deret tamen unuiquifque confcientiam fuam ,
quia fi ex puro corde omnibus a quibus Ixfus fue­
TnracM. *. Sicut per catsonum tlatuta firmatum eft , qui
»
cunque in clero elle voluerit emendi vilius , & rit non dimilcrit, haec oratio magi* ad occafiovendendi carius ftudio non utatur . Certe fi vo­ DCD3, quam «d veniam illi effe videtur.
luerit exercere, cohibeatur a clero.

LX.

>3$

CAPITULA ATTONÎS
Mff
A revelatione glouc ejus gaudeatis exultante»; quia
LX.

fasd profundiarei feutliioatj prtoitut N»
ii exprobramini in nomina Chrifti, beati eriti».
adirauMtar.
Ncc pro aliqua cupiditate, vel legnitia, aut rue*
oha.a*. 1Profundiores vero , difficiliorefqaa
,
.parte» intu h«c qu« vobis facienda , vel dicenda funt ,
vlk· C*u. currentium quat ftionum,
. quas latius perpetraruntt» dimittatis. Nec a populi increpatione fi deviave­
·*
wwl />ABtrâA arMM» a>«î
klMatin»· KaftifamfW
ïiÆa*i
vel coatra&aruet qui haereticis reftiterant, ficut rit ullo modo certetis. Nemo autem vcftrum pa­
non audemus «ontemnere, ita nece fle non ha­ tiatur quafi homicida , aut fur, aut maledicus ,
bemus inftruere quia ad confitendum gratiam aut alienorum appetitor . Si autem ut ChriftiaDei, cujus operi ac dignationi nihil penitus fub- nus non erubelcat ; glorificet autem Deum in
itabendum eft , fatis credimus fufficcre quidquid iflo nomine; quia icriptuaa eft .* irati f«r' ftrff· H» tn·
fecundum prudidas regulas Apoilolicae Sedis nos entiamm pa/wo/ar pnpter jnfictiami ftttaiaat ipfa.
feriptura docuerunt, ut prorfus non opinetur c*· raw efi Xegaaaa calonem . Cavete , quia propter
tbolicum quod apparuerit prefixis icatcaxii» efle jaftitiam dixit ; nam qui pro aliquo crimine pa­
titur oh hoc non erit beatus.
contraria.

LXVII.

LX1.

Uti, & η «aliter Schalet haieantao.

Tbw4«if. r.

D<i.

Presbyteri etiam per villas & vicos fcholas ha­
beant , & fi quislibet fidelium fuos parvulos ad
difeendas litteras eis commendare voluerit , eos
fulcipere, & docere non renuant; led com fiimma caritate eos doceant: ftai aaiem dedit fuerint
fulgehunt quafi fpleader firmamenti ; tf qui ad jttfii!itito erudmnt multOJ , ful^tturt qittfi fitlle i»
prrpttutj etfr»itettt . Cum ergo eos docent, ni­

hil ab eis pretium pro hac re exigant , nec ali­
quid ab eis accipiant, excepto quod cis Parentes
caritatis Audio fua voluntate obtulerint.

LX1L
Qeihn littrtn awu/t mittatur.
Τ·Ι«. IV.

Quiconque libertatem · Dominis fuis perci­
piunt , ut nullum fibimet in eia obfeqnium pa­
tronus retenter; ifti fi fine .crimine fiot ad cle­
ricatus ordinem libere fufeipiuntur ; quia direâa
manumiflione abfoluti nofcuntur. Qui vero re­
tento obfequio roanumifli foot pro eo quod ad­
huc a Patrono fuo fervitute tenentur obnoxii ,
nullatenus font ad ecclefiafticum ordinem promo­
vendi, r.e quando voluerint eorum domini, fiant
ex clericis fervi.
LXI1I.

B

S*ad raw rxcMnwaaica/a aea Jit orandam.
Si quia cum excommunicato laltetn in domo
fimul oraverit , ifle communient privetur.
LXV1II.
£vad alZarivws difcordaatinae, oe/ paaperoe wateatiam refictaada fliat.

Oblationes difeordaotium fratrum neque___
crario neque in gaxophylacio recipiantur. Eorum94*
etiam qui pauperes opprimunt donaria a facerdotibus refutanda funt.

LXIX.
Ut thuui vitatur.

Amo omnia clericia vetetur ebrietas, qua ora- *c«h c-i'
nium vitiorum fomes ac nutrix eft. Itaque eum,
quem ebrium fuiffe confli terit , ut ordo patet ,
Caut trium dierum fpatio a vino ftatuimus fubtno·
vendum, aut corporali fubdenduin judicio. Quod
fi hoc in ufum affumpferit, excommunicatio protaletur (fic); fi vero corrigi non potuerit> a faccrdotali ordine depellatur.

LXX.

Haai’iZrr fitigalit fertif agradmar fit .
Qui die Dominico ftudtofe jejunat , non cre- c>r.«.e.i«.
datur catholicus ; & nullum negotium, nullum­
que opus fervile eodem die fiat. Quinta feris c.p 7·*··
quoque non eft jejunandum , ut inter jejunium k‘** £>i**
Qaalti ad miaifteriu» tftriti tligar.tar.
CW Bplft.
Tales ad miniflerium eligantur clerici , qui di­ Chriftianorum * gentilium catholicorum atque **’
gne poflint dominica (aeramenta traflare; melius hureticorum diferetio fit. Die Dominico Domi­
eft enim Domini Sacerdoti paucos habere mini- nus Jefu» Cbriftus.............five quia eo die gra­
ftros, qui poflintdigne exercere opus Dei, quam ti* Spiritus fanât port afcenfionem ad culos dimultos , & inutiles , qui onus grave otdinatoriD fcipulos inflammavit, cifoue mittens tradidit cba*
rilmatum dona. Quinta ferit autem cum cifdctn
adducant.
difeipulis ultime cœne myfteria celebravit . Nec
LXIV.
multo poll eodem revolvente die illis videntibus
Dt jejanio Qaadrajitfiatali Cltricaram.
T.l.fph.
Cognofcite a nobis, & cuaâis epilcopir in 'une ad cœlos attendit; ipfo etiam die chrifma confi*
«pi·.
citur;
eoocm quoque die pernitentes reconcilian­
fanilam, je apofiolicam fedem congregatis ftatu.
"7/*
tum efle , ut feptem hebdomadas plenas ante tur . Quarta vero , (exta , fit feptima ferta ρτκ
fanâum Paicha omnes clerici in forre Domini exieris jejunandum eft ; quia quarta feria Judas r
vocati a carne jejunent . Quia ficut difereta de* de proditione Saltatoris cum Judsis ftatuit, fex*
bet efle vira clericorum a laicorum converfistio- ta autem Cbriftuscrucifixus eft. Sabbato quidem
ne; ita fle io jejunio debet fieri diferetio . Has inter metum & fpem Apoftoli triftem duxerunt
ergo feptem hebdomadas, omnes clerici a carne, diem, dubii aliquantulum de R.efurreâionis glo­
& delens jejunent, & hymnis ac vigiliis, atque ria permanentes. Qui ergo ifti* iribus diebus in
orationibus Domino inhxrerc die noâuque Au­ crapula, vel epulis abfque magna interveniente
feftivitate vel nccclfitate fuerit, videtur aut cura
deant.
E tradente tradere, aut cum crucifigentibus crucifige­
IX V.
re, aut Apoftolorum injurias deridere. Nam qui
£wd nulli Sacerdotum liceat caneaei rjeararr.
Nulli facerdotum fuo» liceat canones ignora· vult de Domini cum ipfis refurreûiona gaudere,
re» ncc quicquam facete quod poifit Patrum re- triftari quodammodo cum ipfi* debet de Paf·
gulis obviare : qux enim * nobis res digne fer- done.
LXXI.
vabitur fi decretalium norma conftitutorum pro
S«r»d iit Dominico fianttt trntttt.
aliquorum libitu licentia populis permiffn franga­
Quoniam funt quidam in die Dominico genu* »<««*.»··.
tur?
fleâentes, & ia diebus Pentecofles, ut omnia in
LXVI.
untverfis locis confiantes obier renter, placuit fan·
$wd adverfa pre Ciri flo patienter toleraada.
|i.
Nolite mirari, cariiTimi, quod perfecutionespa- Ao Concilio liantes in bit diebus Domino vota
V'4. I.
limini quafi novi vobis aliquod contingat ; led pcrfolvcre.
communicantes Chrifti paflionibus gaudete ut ia
LXX1I.

v «w

EP’SCOPI

M7

VE R C E L E N S I S.

a

LKXII.
W faerrdetei adatt aient ptpelam naehttr fefiit
ditiae fe iaieat.

Ut exilai Kaleadat Janaariai ttltrt, aat titrai
datert prafaneat.

Sacerdotes admoneant populum, ut in diebus
Pettis non vacent convivii* malis , & jocis tur­
pibus, fed orationibus.
LXXIil.

Ut aulluf Kalendas Januarias, fie bruma* rku
Îaganorum colere prsiutnat . Si quis Kalendae
anuarias, fit brumas colere prsfumplcrit, aut
meufiis cum lampadibus in domibus prspararé,
aut per vicos & platea* cantione* de choro* du­
cere prefirmpferit, quod magna iniquitas eft,co­
ram Deo anathema (it.
LXXX.

Feflit pepxlei commea ictt.

ApA.*-·*.

*<t

LXXIX.

Sscularcs vero, qui natalem Domini, Pafcha,
flt Pentecoften non communicaverint catholici
non erodantur, ace inter catholico* habeantur.
LXXlV.

Ut.......... ad retItfiant eenvtaieadnat fit.

Si Saerifidam per ne^ligentitm oeiderit.
............. debere ad Ecclefiam ob aliam cantam Τ*ο4«ι.«.
Si cui Sacrificium per negligentiam ceciderit , convenire nifi ad laudandum Deum, fit ejus fer- ··♦
‘aut lingua lambat, ut nihil inde remaneat , aut vitium faciendum. Difccptatiotse* vero, fit tudiebus aL jejunet. Si autem per negligentiam B multus, fic vaniloquia, fit enteras adionea ab eoalterius hoc fa&um fuerit, perniteat ipfe cujus dem loco fando pœmtus abigenda
foot . Ubi
it ge nd a font
eft negbgentia. Locus autem in quo ceciderit t enim
-·-·*·
-·
- iacrificinna
— ·
Dei nomen
invocatur,~Domino
aut igne (accendatur, aut penitus extergatur; fic offertur, Angelorum frequentiam effe non dubi- .
quidquid excerfum fuerit, comburatur.
tatur, periculolum efi tale aliquid dicere, vel
LXXV.
agere, quod loco non conveniat. Si enim Domi­
Si vtmitai intra tret dm ptfi cemmxnitnem
nus illos de templo ejecit, qui viâimas quas'fibi
•egligeater evenerit
.
________
Ί____ ____
offerrentur
, emebant,............
vel vendebant ; quanto ,naSi qui* poft accepta facrofanda myfteria infra gis illos inde abjiciet, qui mendaciis, vaniloquiis,
‘timirtiu tres dica * vomitum per negligentiam fecerit .. . rifibus,
-'-γλ.... fit
*- hujufcemodi
r---- -a: —
t
------—
—
i
nugis locum divino cul­
...............................fit quidquid rejedum fuerit combu­
tui mancipatum laedant f
ratur .
ratnr
LXXXI.
Ut

LXXVI.
sMrgaavM* na· temmenictnf, èT

De deffrina virorem, (f mxhtrxae.
kalata
Laicus praefentibu* clericis, nifi ipfis probantita facratu Mail
amt fiant»
„ ______
bus doceic
non audeat____________________
; & mulier quamvisr do-

_____ ___

Nulli liceat porrigere Corpus, vel SanguinemC» & fanda viros in conventu docere non pr*».
Domini noflri Jefii Chrifli toergumeui* , donec fumat,
in eadem peflioaefuot, niG forte diferimen mor­
LXXXIÎ.
ti* incurrerit . Nam cum crimioofi* talia facraZ/rM de iadantentii terme.
menta vetentur , quanto magi* illi*, quo* ipfe
Si quis virorum propter continentiam , que c,»*r
audor crimini* invadit? Si autem divina miferi- putatur, amiâu pallii utitur , quali per hoc ha- “ u
cordia liberati faeriot, longo tempore Io ab (li­ here fe juftitiam credeo*, & defpicit co* qui cum
nentia , fic oratione permaneant fecundum arbi­ reverentia barris, & alii* communibus, & folitis
trium fecerdotnm , fit fic demum communicent utuntur veftibus, anathema fit. Similiter & mu·
inter estera* chrifiianos. Quod G baptizaii, vel lier que propter continentiam, que putatur, ha­
configoati nondum fuerint, licet eo* omni tem­ bitum mutat, & pro folito muliebri amiâu viri­
pore bapricare , vel configure. Io aqua vero lem fumit, anathema fit.
faodificata nullus balneum facere audeat pro ali­
LXXXI1I.
qua infirmitate, vel neceflttate, qua fpargi tan­
Ut natatilia, fee neptia ί· S&vadragr/aw
tummodo concefla eft . Hujufcemodi enim lava­
aaa fiant.
cra nec in (acris invenimus, nec a Patribus a&*D Qpod non oporteat in Quadragefima martyrum Br>(h*>. ».
audivimus, nec nobis utilia videntur.
natalitia celebrare ; fed eorum in fabbato, & Do- **·
LXXV1I.
m.nico dic tantum memoriam fieri.
Qjtaliter anfieria Bepdfmatit, vel Clnifmatit
Nuptis vero, aut natalitta eifdem diebus nul­
tnfioiienda fiat.
lo modo celebrentur.
(acri Baptifmatis myfterium , vel donum
LXXXIV.
De jejxnio Slnadra^efiatali .
*
Spiritus Sandi io Chnfinatc fu (ceperint , ante
nonum diem cum mulieribus nullo modo coeant;
Placuit etiam ut omne* ecclcfue excepti* die- **·<*■< ·«■
fimilitcr hujufcemodi mulieres omni modo a vi­ bus dominicis in Quadragefima, etiam die /abba­
ris ie abftineant ; nec ullo turpi ludo vel nego­ ti Sacerdotali ordinatione fic diferetione commu­
tio fe ullo modo mifceant. A carnium efu tan- nicationi* debeant jejunare.
LXXXV.
diu abftineant, donec epifeopus loci oro qualita­
/tene de oiftrvatieae tjxjJeat.
te perfoos vel temporis providerit. Nec de fscro
Quod
non oporteat in quadragefima
in ultima L··* » i·.
fonte aliquem levare, aut ad confignandum an_
,
„
te Epifcopum tenere aliquis audeat; nec clericus feptimana quinte feris jejunium folvere, totamullum lacrura ordinem adfumere pr«fumat , nifi E que Quadragefimam fine veneratione tranfire mapriui lise eadem prxdida (aeramenta in fe cele­ gifquc conveniat omnem quadrageûmam diftndo
braverit. Si quis autem in aliquo fupradidorum venerari jejunio.
LXXXVI.
prevaricator extiterir, judicio Epifcopi pœnircar.
It tat aede fxpra.
LXXVI1I.
Ut fptdetala Inderent didet ftfat ata
Quidam in die ejiddem Dominicae paffiooisad T·'** ♦ *·'
horam nonam jejunium iolvunt, & convivii* ab.
telebmtar.
C»m. Atri*.
Necnon fic illud petendum, ut fpe&acula ihea- fiinent fic dum fol ipfe eadem die teoebria pal­
cm. «i.
trorum, exterorumque ludorum die Dominica , liatur lumen lubduxcrat, ipfaque elementa turbata
vel cstcris Religionis Chrifttane diebus celeber­ mceftitiam totius mundi offenderit ; illi qui je­
rimis amoveantur. Maxime quia S. Pafchx oda- junium tanti diei polluunt, rpulifqoe inferviunt.
varum die populi ad circum magis quam ad ec- Et quia totum eumdem diem tiniverfalis ecclefia
propter Paflioncm Domini in rnmrore, & abfliclcfiam conveniunt, debere transterti ( fic ).
R.
ncu­
Ctaetl. General. Tom. XIX.

A T T O N 1 S
a Λα
*19
CAPITULA
nentia peragit, quicunque in eo jejunium prxterA
XCI,
Ut Pernitentes quthdie gtnun Mfent.
parvulos, fenes , fle languidos ante peraflas in­
dulgentiae preces reçoivent a Pafchale gaudio dePœnitcntes etiam diebus rctmffionis genua fle-C"1* «·«·
Sliatur; nec in eo facramcmum corporis , & flant.
nguinis Damini percipiat , qui diem patfionis
XCIL
ipfius per abftineotiam non honorat.
Ut mortuos ■ Farnientes fepebent.
LXXXV1I.
Mortuos pœnitcntes offerant ccclefiz, & fepe-c,Mt·
Dt jejunio Quetnor temporum.
liant.
C«n>ft.Fpi·. Jejunium quod ter m anno apud nos celebra*
XCIII. re didiciftis, convenientius nunc per quatuor tenu
Pan:tentri fmulerehts negotiis ubfttnent.
pora fieri dicimus ; ut faut aqnus per quatuoi
Qualitas lucri negotiantem aut exeufat , aut L«o ίρ<4.
volvitur tempora, fa & nos quaternum tolemne arguit, quia eft honeftus quzftus, & eft turpis;
agamus jejunium per quatuor tempora ; juxta verumtamea pœnnenü utilius eft difpencMa pati
Prophet* Zacharie vocem qui ait: but. dicit Do­ Îuam periculis négociâtionis obftringi ; quia difminus rxerc;r««MV : jejunium quurti , & jejunium
cife eft inter ementis veodentifque commercium
quinti, tf jejunium fephmi v tf jejunium decimi erit β non intervenire peccatum ; unde monemus ne
domui Jude in geudiam, & in, lu/itium, tf in fe- peni tens aliquo negocio t feu venatione fe oblemnitutei prmlores . Veritetem tomen, iX pueem tiringat ; fed fub cuftodia facet dot is , qui loco
diligite dicit Deminui exercituum . In hoc ergo prcfucrit, orationi, & jejuniis vacet. Viflum au­
omnes nos unanimes oportet efte, ut fecundum tem fuiim fi egenus eft tali artificio querat, cui
Apoftolicam doflrinam idipfum dicamus omnes , ■nulla tnhzreat macula peccati ; quatenus ita te& non fint in nobis fchifmata.
ftimonio facerdotis fultus ad Pontificis fui fecuLXXXVIII.
rius recurrat feotentiam . Sed . neque infra pceni- Ihl<i. c. t*.
Jejunium ecclefieflicftm non diffotoendum.
tentic fu» afttonem pergat ad .militiam facula*’* c ”‘ Si quis eorum , qui continentias ftudent abi* rem ; cum Apoftolus dicat : nem» mhlm Deo
que necelfitate corporea tradita in commune jc« implicit fe negeeiit fncularibus . Quapropter non
jtmia & ab ecclefia cuftodita fuperbiendo diffol- eft liber a laqueis diaboli qui fe milihse munda­
vit, ftimulo (uz cogitationis impullus > anathe­ ne voluerit implicare . Ergo illicitorum veniam,Leo
ma fit.
poftulantem oportet tuam a multis licitis abdi »
nere; dicente Apoftoio: omnia licent, fed non em- ··£«»·«·'*·
LXXXIX.
Ut Panitentibu infirmit oleum fenUificatum non Ceu expediunt
peni tens habet caufatn ,
fundetur.
quam negligere forte non debeat melius expetit
Iokoc. EP.
Pœnitemibus infirmis oleum fanflificatum fun- Ecclefiafticum quam forenfe judicium.
D<»> <. j; non ρθ,ςβ* qui* genus eft (aeramenti. Nam
XC1V.
fponfa a facerdttt benedicentur .
quibus reliqua (aeramenta negantur, quomodo u- Qualiter fpvnfus
num genus putatur poffe concedi?
Sponfus, & fponfa antequam conveniant a pa- c*,,h «■ ·*■
rentibus fuis, vel a paranynphis facerdotibus o£- ’*
XC.
Qualiter Presbyteri erga pani tentes agent.'
ferantur, & ab cis benedicantur . Qui cum beNon debet Presbyter injungere pernitentis le­ nediflioncm acceperint , eadem nofte pro reve­
ges fine aliquo refpeflu perfonz , aut cauiar, led rentia ipfius benediftionis in virginitate permetempora pernitentis, aut rc.concdiationis epifcopi neant.
arbitrio concedat. Et ut presbyter incoutulto epi­
XCV.
feopo non reconciliet pernitentem, niti epifeopo
6*· nupti* vitendu fini.
permittente. Sed potius Presbyteri, qui in ple
Ut nullus prziumat Deo dicatam fœminam ,
B
bibus ordinantur, providenuam magnam habeant. aut commatrem fuam, idcft novercam , (eu mane eorum Parochiam in criminalia incidant de- ]Dtrem aut iororem aut filiam fpiritualem , vel de
lifts. Quod ii evenerit, tam ab ipfis , .quam ab proptia cognatione, vel quam cognatus habuit ,
omnibus vicinis diligenter qualiter afta funt in­ libi in conjugio copulare.
quirant, & fcripus notare non differant , eofque
Et virginem, aut viduam nullus rapere przfuadmonere frequentet................................................
mat, aut furari in uxorem, nift defponiaiam ha
buerit a propriis parentibus, vel a tutoribus ejus,
................... quod icripferat, fecum allu­
ctiamfi ipla voluerit. Si quis vero, vel fi qua ia
mât. Quod fi iidem pœnitcntes venire diilulerint aliquo prrdiftorum nefario conjugio convenerit,
jpfe in capite jejunii ad primam ejufdem epileo
ëc in eo pcrmanierii, ici at , fe auâoritate cano­
pii (edem effe pullo modo cum eodem diffiinu
nica anathematis vinculo effe innodatum. Conlet feripto , fuoque hoc fuggerat epifeopo , ut fentiemes vero, atque confiliantes etiam anathe­
quid ei exinde agendum fit, confidnet . Si au­ matis vinculo iinplicentur. Si autem hi, quicontem etiam pernitentes adfuerint , leges quz ilbs vifti funt admomti declinaverim , $ ab alteru­
pcenitentic imponuntur, rurfus delcribat ; curam­ trum luerint divifi poenitentia: fubmittanUir , ut
que , et follicitudinem erga eos maximam ge­ epifeopus loci providerit. Similiter illi qui in huc
rat , ut eorum converfationem piemffime cogno- Econfiliati fuerint , vel aliquam habuerint portio­
fcere poffit. Quod fi obnixe aliquem poenitentiz nem . Quicunque vero Sacerdotum, vel clerico­
viderit incumbere, ut debilitate incurrente peri­ rum in talibus affenfum praebuerit, aut. commu­
culum fperet; aut fi infirmitas quempiam oppref- nicaverit eorum contortio, condemnatus facerdoTerit ad fuum presbyter recurrat epifeopum, ut il­ tii vel minifterii (ui honore privetur.
li per ipfum remedia concedantur; qui û defue­
XCVI.
rit catdinalibus prime fedis presbyteria inierim
Qutlaer unufqmfy»* decendur fit.
luggeratur; ad diem namque reconciliationis, idCum ergo omnium facrarum feripturarum p*- Tfcvoi·»·»’'
'
eft cœne Domim, ipfe quoque ( recurrat Cingulo­ ginz iaftriimentis bonouim operum referte fine,
rum afta pleniffime indicandum. Similiter etiam ôc per facrarum feripturarum campos pofliot in­
*Γ.'ΧΧ quarto die poft oflavam Pentccoftcn ) cum ipfis veniri arma, quibus vitta comprimantur , & vir­
pariter adeffe feftinet , ut rurfus quas illis juffa tutes nutriantur; licuit nobis huic noftro capitu- s BtaU
fuerint cognolccre, & deferibere podii.
lari inlcrcre (ententtam cujufdam Patris de In- r<1(>i.< ♦■

ftru-

»6t
EPISCOPI VERCELLENSIS
161
py ftrumentis bonorum operum, in qua magna bre-AConftitutum namque eft, ut nullus chrifinctur,
m agi,
......quidve vitari
*·«.
neque baptitetur , neque a lavacro fontis alium
«itate ...
quid
debeat continetur,
in primis Dominum Deum diligere er toto cor­ faicipiat, neque coram epifeopo ad confirmandum
de, tota anima, tota virtute, deinde proximum quemlibet teneat , nifi Symbolum dt orationem
tanquam feipfum . Deinde non occidere , non Dominicam memoriter tenuerit, exceptis his, quod
adulterare, non facere furtum , non roncupiice- ad loquendum «tas minime perduxit.
XCVIII.
sv, non falfum teftimonium dicere. Honora omUt bot eanonot nullur refutaro prefumat.
nes homines i & quod fibi non vult, alii non £aciet. Abnegare femetipfum fibi, ut fequaturChriCumque nobis contra falutarium reverentiam Cuu.Epte.
ftum. Corpus caftigare , delicias non amplcfti , regularum cupiamus temere nihil licere ; & cum *’
Jejunium amare , pauperes recreare, nudum ve­ fedes apoftolica fu per his omnibus favente Do­
il ire , infirmum vifitare , mortuum fepelire » do­ mino, qu· paternis canonibus prefixa pio, devolentem confolari, a fistularibus ie facere alienum, toque ftudeat tenere propofito ; latis indignum
nibil amori Chrifti preponere, iram non perfice­ eft quemquam vel pontificum, vel ordinum fubre , iracundi· tempus non refervare , dolum in fequentium. hanc obiervantiam refutare , quam
corde non tenere, pacem falfam non dare, cha- Bbeati Petri fedem & firqui videat, dt docere; fe­
ritatem non derelinquere. Non jurare, ne forte tiique conveniens fit et totum corpus ecclefie ia .
non perjuret, veritatem ex corde fit ore profer* hac fibimet obfervatione concordet, quam illic
re, malum pro malo non reddere, injuriam uoct vigereconipicit, ubi Dominus ecclefie totius pofacere, fed & fidam patienter lufferre , inimicos fuit principatum
diligere , maledicentes non maledicere , fed ma­
XCIX.
gis benedicere . Perfecutionem pro juftitia fuftiUt <ji» ftatnta funt nullo modo immutentur.
nere. Non effe fuperbum, non vinolentum , non
Hstc vero ftatuta nulla debent improbitate coo·
multum «dacetn , non fomnolentum , non pi­ velli, quia aba ratio eft faculaxium , alia divigrum , non murmurofum , non detra&orem . narum.
Spem fuam Deo committere; bonum aliquod in
fe cum viderit Deo applicet non fibi, malum ftaed ftiro etiam not oporteat qua in facris fcriplnrit
s «ero Temper a fe faftum fciat , fit fibi reputet .
rociptendad faut, queue refutanda,
Diem judicii timere, gehennam expavefeere ,
Qpamvis aliud fundamentum nemo poftit po* c®·* tu®,
quod pofitum eft ; Chriftus je*
vitam «ternam omni concupifcentia fpiritali de- nere preter id...
. .
. ,
fiderare; mortem ante oculos quotidie fufpedam C fus, tamen ad edihcationem fande ecclefie poft
habere; aftus vite fu· omni hora cuftodire ; in illas
i" veteris, fic novi tcftamenti, quas regulariter
omni loco Deum refpicere . Cogitationes malae fufeipimus
' ' .
i , etiam fufeipi non ■ prohibet feriptucordis fui advenientes mox ad Chriilum allidere, ras. Ideft S.Synodum Nrcsnam cccxvin. Patrum,
fit feniori fpiritali patefacere; os fuum a ma'o , mediante maximo Conflantino Augufto i fan­
vel pravo eloquio cuftodire , multum loqui non dam Synodum Ephefenam, ia qua Nelloriw
amare, verba vana, aut rifui apta non loqui, ri. damnatus cli confenfu beatiffimi Cefeftmt pa­
fum multum aut cxcuiTum non amare, ieiftione» pe, mediante Cyrillo Alexandrin· (edis Antiftiiacras libenter audire , orationi frequenter incum­ te^fic Arcadio ab Italia deftinato . Sandam Sy­
bere, mala iua preterite cum .lacrymis vel gemi­ nodum Cakhedoncnfcm, mediante Marciano au­
tu quotidie in oratione Deo confiteri , de ipfis gufto, fit Anatolio Conftantinopolitano epifeopo,
malis emendare, defideria carnis non perficere , in qua Netloriana , fic Etychiana herefes fimul
voluntatem propriam odere. Preceptis Sacerdo­ cum Diolcoro ejufoue complicibus damnate funt.
Item opufcula B. Caecilii Cypriani martyris
tis, fit Poeceptoris in omnibus obedire, etiamfi ipfe
aliter,, quod .«««,
abfit, «g-.,
agat, luuiiuie.
memores mwu
rllud «i.iuuui
divinum Carthagiocnfis epife. Opufcula b. Gregorii, Na■>ut<
M.i u t· Dominicum preceptum .· qua dicunt facite·, qua e«-Dz*anxeni epife. Opufcula b. Athanafii Alexandrini
|mu faciunt facere nolite . Non velle dici fanâum epife. Opufcula b. Joannis Conilantmopdfitani
antequam fit ; fed prius effe quod verius dicatur. epife.Opufcula b. H int ii
Prec-pta Domini fadis quotidie ftudeat adimple­ Ptdavcnfis (fic) epife. Opufcula b. Ambrofii Me*
re , caftitatem amare, nullum ooers, aelum fic diolancnfis epife. Opufcula b. Augufliui Htppo®
invidiam non habere, contentionem non amare, nienfis epife. Opufcula b. Hieronymi presbyteri ,
elationem fugere, leniores venerari juniores di- Opufcula b. Profperi viri religiofi, Opufcula b.
ligcrc. inChrifti amore pro inimicis orare, cum Leonis Pape ad Flavianum Conflantloopolixadifeordantibus ante fobs occafum in pacem redi­ num epifeopum deftinata , cujus textum qutfpiam
re, fic de Dei mifericordia nunquam defperare . fi ufque ad unum jota difputayerit, fic non eam
Ecce hcc funt inftrumenta artis fpiritalis ; que in omnibus venerabiliter receperit, anathema fit.
cum fuerint a nobis die noduque inceftabiliter
Item opufcula, atque tradatus omnes di ver fo­
adimpleta fic in dic judicii leconfigosta, illa re­ rum Patrum orthodoxorum , qui in nullo a S.
tribuentur nobis a Domitio recompenfabimer quat Ecclefia con for nd deviarunt, nec ab ejus fideli
Car. ».»·
ipfe promifit, quod ecuiui non vidit, nec a«r;r ««- praedicatione disjundt funt, led ipfius communi­
dtvit, nec tn cor bominit afeendit qua praparavit E cationis per gratiam Dei, ufque in ultimum diem
Dee· bts, qui diligunt eum .
vit· fu» furiunt participes, legenda decernimus.
Item decretales epiftolas , quas beatiftimi pa­
XC/1I.
Ut Orationem Dominicam , & fymbolum omnet
pe diverfis temporibus ab urbe Roma pro divermemoriter teneant.
iorum Patrum confultatione dederunt, venerabi­
timvSui.c.
Commonendi funt omnes fideles, ut generali­ liter iufeipiendas.
ter a minimo ufque ad maximum orationem
Item gefta fandorum Martyrum , que multi­
Dominicam fic Symbolum memoriter teneant; fic plicibus tormentorum cruciatibus , fit mirabilibus
dicendum eft eis quod in his duabus fententiis confeffioium triumphis irradiant ; quis ita catho­
omne fidei Chnftianz fundamentum incumbit, fic licorum dubitet , majora eos in agonibus pernifi qui has duas fententias merporiter tenuerit, peftos, nec fuis viribus, fed Dei gratia, fic - ad­
fic ex toto corde crediderit, fic in oratione frpif- jutorio uni verfa toieraflc ? Sed ideo fecundum an­
fime frequentaverit catholicus clic non poterit . tiquam confuetudtoem fingulari cautela in S. R.OK x
mana
Concil. General, l orn. XIX.

»6j

CAPITULA ATTONIS E PISCOPI VERCELLENSIS.

> mana ecclefia non leguntur,*, quia & eorum qui A me quibus Manichzi utuntur apocryph. Evangeconfctipfere fiomina pcenitus ignorantur,
ab l a , quz fallavit Luciano Apocryph. Liber-delninfidelibus, vel idiotis fuperffua, aut minus apta, Jantia Salvatoris apocryph. Liber de nativitate SaL
quam rei ordo fueiit, effe putantur . Sictfti cu- vatoris & de Maria vel obffetrice apocryph. Li­
jufdam Cinci , & Julittz , ficut Gregorii , alio- ber qui appeliauir Paftoris apocryph. Libri om­
rumque ejufmodi paffioner quz ab hxreticit per­ nes, quos fecit Seleutius difcipulus diaboli j^pohibentur compofita . Propter quod -, ut didum ctyph. Liber qui appellatur fundamentum apo­
ell, ne vel levis fubfannandi oriretur occafio in cryph. Liber qui appellatur.............................. .
fanda Ecclefia non leguntur . Nos tamen cum .....................................................Liber Pioveibioprzdida ecclefia omne» martyres, & eorum glo- rum ab hzreticis confcriptus, Ac (andi...............
nofos agones, qui Deo magis quam hominibus ..............apocryph. Revelatio que appellatur
noti font, omni devotione veneramur. Item vi­ Tbome apocryph. Revelatio que appellatur Pau­
tas Patrum, Pauli, Antonii, Hilarionis', Ac om­ li apocryph. Revelatio que appellatur Stephani
nium Heremitarum , quas tamen vir beatiffimus apocryph. .Revelatio quz appellatur translatio ,
compofuit Hieronymus, cum otnni honore fufci- ideff affumptio S. Mari-: Apocryph. Liber qui
pimus. Item adus b. Silvertri epifeopi ΛροΩοΙί- B appellatur pœnitentie Adz apocryph. Liber de
cz fedis, licet ejus, qui confcripfit nomen igno- Eugenio nomine Gigantis, qui cum Dracone poll
retur ; a multis tamen in urbe Roma catholicis diluvium ab hzreticis pugnaffe perhibetur, apo­
legi cognovimus , & pro antiquo ufu mult· hoc cryph. Liber qui appellatur Pœmtentiz Origenis
incitantur Ecclefiz. Item feriptura de inventio­ apocryph. Liber qui appellatur Poenitentia Cyne fandz Crucis, & aha de capite S. Joannis friani apocryph. Liber qui appellatur Pernitentia
Baptiffz , novelle quidem relationes funt , &
amne fic Mimbre apocryph. Liber qui appella­
nulli eas catholici legunt ; fed cum hzc ad ca* tur Sortes Apoffolorum apocryph. Liber qui ap­
thoiicorum manus pervenerint, beati Pauli pré­ pellatur Ludus Apoffolorum apocryph. Liber qui
cédai fententia : omnin probtlf, quod bonum tli tnttt. appellatur Canones Apoftojorum apocryph. Liber
Item Rufinus vir religio..................................... Phyfiologus, qui ab hcreticis confcriptus, & bea­
............................................ beatiffimus Hieronymus ti Ambrofii nomine prefignatur, apocryph. Liber
eum in aliquibus de arbitri .... notavit . . . Hifforia Eufebii Pamphili apocryph. Opufcula
................................................... Hieronymum fenti- Tertulliani apocryph. Opufcula Ladantii apocryph.
re cognovimus . Et non folum de Rufino, fed Opufcula Africani apocryph. Opufcula Portum>aetiam de diverfis, quos ..... memorat zelo C ni apocryph. Opufcula Montani & Prifillz (fic)
Dei, ac Fedei religione reprehendit. Item Ori- fic Maximillz apocryph. Opufcula omnia Faurti
genis nonnulla opufcula , que vir beatiffimus Manichri apocryph. Opufcula alterius Clementis
Hieronymus non repudiat , legenda fufeipimus ; Alexandrini apocryph. Opufcula Tulci Cypriani
reliqua autem omnia cum fuo audore renuenda. apocryph. Opufcula Arnobi i apocryph. Opufcula
Item chronica Eufebii Czfarienfis, atque ejuf­ Tichonii apocryph. Oputcula Caffiani presbyteri
dem hirtotiz Ecclefiaftice libros . quamvis in Galliarutn apocryph. Opufcula Vidoriant Pida·
primo narrationis fue libro (fic) lentaverit, S: veniis apocryph. Opufcula Fauffi Regienfis Gaipod in laudibus, atque excufationeOrigenis fchif- liarum apocryph. Opufcula Frumenti cœci apo­
matici unum confcripfit librum ; propter rerum cryph. Centoni (fic) de Chrifto Virgilianis comtamen fingularcm notitiam , qux ad inflrudtonem paginatttm verfibus apocryph. Epirtola Jhefu ad
Agarum apocryph. Scriptura , que appellatur Sa­
pertinent, ufquequaque non dicimus renuendos.
Orofium vero eruditiffimum collaudamus, quia lomonis contradidio apocryph. Paffio Georgii apo­
valde nobis neceffarium ( fic ) adverius Pagano­ cryph. Ph laderia omnia , quz non Angelorum
rum calumnias ordinavit hifforiam , miraque bre­ ut illi confingunt, fed dzmonum magis nominivitate contexuit. Venerabili· viri Sedulii Pafchale Dbus conicripta funt, apocryph. Hzc fic his fimiopus, quod heroicis deicnpfit verfibus infigni lau­ lia , quz Simon magus , Nicolaus , Cerinthus ,
de proferimus . Juvencii nihilominus laboriolum Marcion, Bafilides , Hebion , Paulus etiam Saopus non ipernimus, fed miramur. Cxtera qua moictanus, (fic) Fotinus, fic Bonofus, qui fimiab hareticis five fchifmaticis conicripta, vel prz- li errore defecerunt , Montanus quoque , cum
dida iunt nullatenus recipit catholica , & apofto- fuis obfcemffimis fequacibus, Apolinarius, Valen­
lica ecclefia ; de quibus pauca , que ad memo­ tinus, Arrius, five Manichzus Fautus (fic) Afririam venerunt, & a catholicis vitanda funt, cre­ canus, Sabellius, Macedonius, Eunomius voca­
tus Sabbatius , Euffatius, Jovianus , Pelagius ,
dimus effe fubdenda.
Item Arimineniem Synodum a Conflantio Cz- Julianus Edanienfis , Czleflius , Maximianus ,
fare Conflamini Augulti filio congregatam me­ Prifcihanus ab Hifpania. Nefforius Conllantinodiante Tauro przfedo, & tunc & nunc in «ter­ politanus, Maximus, Cynicus, Lampecius, Dionum confitemur effe damnatam. Itinerarium no­ fcorus.....................................................................
mine Petri Apoffoli quod appellatur S. Clemen­ ............... Conflantiuopolitanus cum Confortibus
tis libri numero odo apocryphum effe icimus . fuis, nec non fic .... . matici docuerunt , vel
Adus nomine Andree Apoffoli apocryphi. Adus E conlcripferunc, quorum nomina minime retinen­
nomine Thome Apoffoli libri numero decem , tur, non folum repudiata, verum etiam ab onrnj
apocryph. Adus nomine Petri Apoffoli alius apo- fanda catholica fic apoflolica ecclefia eliminata ,
atque cum fuis au^pribus fub anathemate infolucriph. adus nomine Philippi Apoffoli Apocryph.
Evangelia nomine Mathie apocryph. Evangelia bih vinculo in «ternum confitemur effe damnata.
nomine Barnabe apocryph. Evangelia nomine
Jacobi minens apocryph. [evangelia nomine Petri
Apoffoli apocryph. Evangelia nomine Bartbolomei Apoffoli apocryph. Evangelia nomine An­
dree Apoffoli apocryph. Evangelia nomine Tho- ________________
11
CONceii cum unico Vaticino Codice, ex quo illud primus
( a ) Capitulare illud Attom» Veicellenfis collatum
ornum m Dacbcrius evulgavit ad fe trsnfmiffum Roma a V?€L Joanne Bona , qui deio inter S. R. E. Cardmsk»
coopta-

SILVBJJBH

CONCILIUM ROMANUM.

KOBiMTUS
FRANC: R.

Ι6ί

ch a isti

chkiÏ?i

*ν>

w

CONCILIUM

R O M A NUM

In caufa GifeJeri Magdebnrgenfis epifcopi celebratum, anno Domini dccccxcix.
.temporc Silvellri paps II.

/

\

it ma ru J, ubi agit de fecundo adventu Otto-, celebratum , cum jam Gerbertus , qui eidem fubferipfit,
fynodo ge- Ravennenlis Archiepifcopus eftet . lliud rnim ad eum
annuto
a Collrrtoribul Conciliorum adiettur , cuius hec
Synodui Kama tune, in qua accufla
­
verba
quarti Canon,» : Si Gftlariai S. Afa.dti>a> gen/u b\d'ft* FpijCoput petaert canonice ipmprùbar f t quod j>rr
tat Gifelerttt arcbieptfceput Magdehcrpenfij , f«»d
d«ar parochial teneret · percxffm ti>* parabfi venire *"*bilinfi· de minorv [ede Merzebsir^efiji ad weyomr»
Magdebargenfem mo· iei{>at>enr , «t «ca deponaiar , ju­
ma potuit ; ret repofita ad conciliem provinciale
dicatam eft. Sed ft pcpa.i V Cleri imi latione migiavt ,
Cermania . In eodem concilio imperatorem vo­ i* eadem peraaaneat metropoli . (Juod fi ahifae eorum mlatile recitari privilegium Vvormatienfi ecclefi* nitalioiie , CZ eleiilone migro-vit , rom tamen per ambitionem CT avaritiam [Teium efle confinem, ad pnorem re­
conceiTum teftatur Barones anno 999· no. ΓΪ.
deat /edem . Λί ft ambitionem & avaritiam negare non
potaerit , definitam eft , amittat aVamyae. Docet autem
Observatio P. Antonii Paci
Ditmanis hanc rem repolitam fu>l)e ad Concivam Prevnciale Germani* , ut ftilicec extmimret , an G f>lae
Ad An. Cb. 999. num. 4.
rius per ambitionem ad Magdeburgenftm Ecciefiam mi, (radet. Hic vero præfatnm Concilium Romanum m duo
Concilium Romanum in caufa Gifeleri M«deburgen- perperam dividitur, pnmumque dicitur tub Gregorio V.
fu Archiep. nijus meminit Ditmirus, anno Chrifti 998. alterumque tub Sal veil ro If. coaftum.

, de rebus in hac
Dftisnis itain urbcm
fcribit.*

«0eWfiS3WS»<»BmSW<»9<HBS«W^

4? JOANNIS DOMINICI MANSI
Prce monitiο in Synodos ftqutntiwn Secutorum.
EcurfoobfcoTOratn feculorum ftadio, eo tan-

funt lepofui , ut ex. gr. Germanicam, Hifpanl-

detn devenimus quo feriptorum copia major cam , Hungaricam Anglicanam Acc. nift tamen
Deorundem
temporum hiftoric majorem lucem ai çc<nones «liquos rexhibeant : & maxime ea qu*
fundit Faftum inde ut maxime Conciliorum fe- Sacras
c....... Douationcs,
----- -------- -----r-. _. .feu, nova feu ve.
privilegia,
gei le fe’offerat quam G totam .colligere tenta
tera confirmant , Ac his hmilia : minim* enim
verim , voluminum multitudo .refeeret in im- hcc funt utilitatis iis qui facris hifce (ludiis (cie
menfum. Hunc igitur modum ici tote imponen­ dedicarunt. Hanc rationem tenui toto hoc fedum mihi effe exiftimavi : Concilia omnia, qu* quenti feculo, Ac fuccedcnti. Cum vero ad fecuin Labeanum opus induda funt , diligenter reti­ Ium XIV. ventum erit tunc nullas proferam Diœnenda ceniui. Ita pariter & prcliitum a me eft ccfanas Synodos , typis exculas, ad eas tantum­
cum Synodis , quas olim ego in meum Conci­ modo me reftringens, qu* ex MS. codicibus mi­
liorum fupplementum invex' ; cetera Vero, qu* hi querenti obvenerunt. Hcc przmonuiffe juvit,
de novo inducenda occurrebant non fine deleftu ne kftores eruditi querantur , fi forte aliquas a
reôtanda duxi. De Synodis Dtrceianis loquor , me omiilas repererint five in colleâionibus , iaqua per fequens, tf. pofteriora lecula multa ie fe pra memoratis, five in fingularutn Diceceleon hiofferunt legenti. Igitur omnia ea Concilia , velDftotiis.
fere omnia , qu* in colledioues privatas induâa

' · à

CONCILIUM

PICTAVENSE

Piâavis celebratum Idibus Januariis Anno Chrifti circiter milleGmo , Silveftri Pap* II.
anno II. Robert 1 regis III. Vvillclmo IV. Aquitanorum duce.
£« ApPÇrapi» Jac. Sirmondi S. J. <]ui illud defcripfit ex

INDEX

Engohfmenfi codice Joan. Ttlii.

CANONUM.

lEH.Vt epifcopus pro pctnitenlia vel confv mattone ma­
ntra non requirat.
/. Ut de rebut controverfie omnei flent ad jufli111. Ut presbner & diaconus fi frminat demi bateam coram principe , vel Judice.
bent, cradum amittant.

_____

________________________

PR ?E ,

coopt*tu« fuit. Corruptum ego reper· ex noxio humore ; quare nonnulla m tupenoribus pagellarum fubia eva­
nuerunt ,· nec dubito quia etiam in eodem flatu fuerit quo tempore in ufum Dacherii tranfcripcm fu>t ; quare
u lanior efl apud Dacberium quam exter in meo codice ex hoc provenifle credo , quod Dachenui lacunat illas
expleverit ex vetofln monumentis exeutii ex quibus Atto ea recitaverat. Hinc tamen effertur» ell ut nonnulU
aliter apud Dacberium exprefla fint quam in codice legantur . Illa emm idem Dachenui ex excutis emendanda
centuit. Dacberium ejo pariter fere in omnibus iecutus fum,- non tamen m poftremo canone, ffuem ita deferisendum judicavi, ut modo in codice legitur iifdem lacunis fervatis ; quo confilio id effecerim notant eruditi .

Æl,

ΐ?“;τΐ
16H
Λ qui concilium inftituerunt, & omnes una-———
nimiter i» deftrudionem & confufionem Chr«?i

C O N C ILIUM

ic7

P A ÆXF A T I O.

ipfius pergant: & xamdm patiatur ipfam

*»♦·

Pecioium quidem nomen efl pacis , & pt»T- periccutnnem & . confufionem , quoulque
ckri eft opimo unitatis, quam Chriftus licen­
cier» in cœlum reliquit fuis dtfcipulis. Iq r ir Idi­redeat ad iuftitûe rectitudinem . Ergo da­
bus Januariis, Guillelmo Piftavenle duct convo- ti funt oblides, & excommunicatum eft
canie concilium , Piiftavi convenerunt epiicopi nu- in concilio pro hujufmodi confirmatione ,
"mere quinque , ?rihiepilcopus Bincegalcnf>s Si- - ut nullus ab ipfb die in antea ecclefiam
guinus, Gislcberius Pidavenlis , Hildumus Lemo- infringat, & cetera ncut in concilio Karvicanfis, Grimoardus Engoliimx civitatis, Lio rofenie conftitutum eft.
SantonenGs, & abbates duodecim, pro reftaurationc cccleGx. Firmaverunt per obfides St excomniunicationcm dux, & reliqui principes, hu)H- II. 17 epi/opttt pro panittntit) vü confirme·
t one, munere non requirat.
modi pacis & juftitix reftauraiionem.

S

B

CANONES.

I.

Ut nullus iacerdos propter poenitentiam,
neque propter fandi Spiritus donum,mu­
nera accipiat, neque requirat , nifi tan­
tum fi quis libenti animo donaverit.

Ut tit rtbus contrôlerfis omnes fitrtt ad fu/linam corem principe vel indice .
Onftituerunt ut a quinque annis prxIII. Ut pretbrttr é* diaconus t fi famines domt
teritis quzeumque res invafx fuerdnt, & ab ipfo prxfenti concilio in reli­
bebent, gradum omitHmt.
quum terngus, unde altercatio in ipfis pa­
Ut nullus presbyter, neque diaconus,
gis habetur, quorum ibi erant principes,
fœminam in fua domo teneat , neque in
fi ex contendentibus de ipfis rebus unus cellario, neque in fecreto loco intromit­
alium interpellaverit, veniant ante prin­ tat, propter fornicationem. Nam fi face­
cipem ipfius regionis , vel ante aliquem re tentaverit, fciat fe omnem gradum per­
ipfius pagi judicem , & fient in juftitia
wvuiuu·,
diturum, ».
& cuiu
cum ams
aliis nominiuu»
hominibus merum
facrum
pro ipfis rebus : & qui fub diftridioneCmyfterium non celebraturum : quia qui
juftitix ftare noluerit , princeps vel ju­ manducat, & bibit indigne, judicium fibi
dex , ipfius rei aut juftitiam faciat, aut manducat, & B. Gregorius: Nec opus bo·
oblides perdat; & fi juftitiam facere non num eft aliquid fine caftitate, nec caftipotucrit, convocet principes & epifeopos tas vero magna eft fine bono opere.

C

'

C ANMi
CHRtSI

ANNUM

CHKIUTI

... CONCILIUM
Anno

COMPENDIENSE

circiter,

îs tewpoiibus Compendienfe Conci!, habitum

m.

ceifbkatdm.

objeflis refpondéré mamfeflafls, dominam tuum regem
ogendtffe te non negafii , indulgentiam tantummodo
pfiulans per univerfam frnodum , refris gratiam in.
novatis perjurus ubtmuifii, datis obfidtbus, arcbidim
cono feiheet tuo , èT altero milite. Turres Lauduni
te redditurum prcmififii. Magifirum tuum Remen/em
archiepifcopum pro accipiendis turribui fub Judt
c;e tecum deducens, capere volùifis &c. Incertum
tamen quo anno habitum fuerit hoc Concilium .

ftiiffe a nonnullis Archiepifcopis Galliarum
Heruitur
Epiftola 1 Sylveftri pap* HI.adAzop
ex

linum Lauduneniem Epilcopum ; in ea enim le­
gimus. Ep./L.j Rr:i Rabertt, cT luoium pontifiί>Ί , epofloli::< . Ü imperialibus oblata r/ msm·
but , que tr coram umverfo clero ac Ρ·'·;·κ.ι l-n pu­
bliai aceu/at crtmtnibus. Ad,fimodum habitam Com·
pendio, cum e Remrnfi ÎT Twran.-r/i Arch ep: '-apis
ceterijque confratribus invitâtes jutrit , accepi;< e
quibuldam eorum
aliorum Jacramentis pro χ·;.'<,
membrorum , et~]ue cjptionn fecuritate , lande* cemjfe diceris : finodalem [everitatem c-<m tibtmehpfi
confcius memo perhtrrefcerei, ad rnijertcordia pre­
set eodem epfio.a te.de venilti , legibus te non poffe

CONCILIUM
Anno Ciinfti

m.

Sed cum Robertus Rex fucceffem Hugooi patri
an. 097· uti oilendit Papius ad an. 99S. a. 3. &
Sylrelier Π. anno 999. die 2. Aprilis Romanam
Ecclefiam adtniniftrandam iufcepent, obieritque
an. jooj. die xr. Martii , intra hoc tempus ceJcbiaium finite ftatuendum eft.

POLONICUM

ab Oitone III. impera.ore coaâum ob ereflionem Gutfiienfis Metropolis.'

E hoc Chronographus Hildensheimenfis apud Efretrem B. Adalberti m principali urbe Stlevorum
Frago (legendum Cluefna ) ordmaii fecit Arcbieot·

D Pagium ao an. jooo. nu. l. his verbis: Iw»-

perator Otto caufa orationis ad S. Adelbertnm Ept- /copem, hcentie Romam Pontificis, caufe petitionis
fcopum ,
martrrem fuadragefinm terr pore SciaBolrzlavants Behemtorum Dum ( legendum , Polo,
viam ( ideft Poloniam ) intravit . ioisjut coaduna·
m rum Ducit ) ob amorem pr>ttui & honorem lui ve.
tu Jrncdi Epijc'pia leptem dipofu-.t) & Gaudentium nerandi fratris digni Pontificis & martyri. . Ubi

noua-

“Ti"'

14,

GNESNÆ IN POLONIA,

KBST

»7«

---------- notandum , quod difpofuerit feptem Epifeopi a , Adum eft. Eadem docet Author vitx S. Meinvvc -______ _
*ΝΝθ non quod ea fundaverit, quz jam ab anno 965. n Epifeopi Paderbonenfis apud Bollandianos dic <. anno.
CH«m«.T* «tabani, ut habet Pagiu» ad an. 999. fed fub Junii,
CH»lt£n
nova metropoli Guefncnfi ea oollocafie inteiligrn
”**

GNESNÆ IN POLONIA CONCILIUM,
Quo Gnefnenfia archiepifcopatus eonfiituitur, Anno j000.«coram Ottone III.
imperatore celebratum.
g· S»p|>l
Μ<·ύ p>(.

Enetus Labbei editor concilium Polonieum

fenfu profati prafuht fui Gifileri Mapdrburgenfii ;
fed tamen Romano ponti fi: e ejjmhintt (ut notat
metropolitans , exim dsacefi omnis
pneterquamquod aliqua, hiftoricus ilk· omittit, lo­ bete regio fubjefita efi - committent eandem priedifili
cum etiam habite fynodi reticet. Quarc fub no- martyris (S· Adalbert! Gnefneniis epifeopi ) fra,
mine concilii Polonici ab eodem Veneto editore*» tri, f«i 0“ Gaudent tus , Jubjtctens ei Rombertum
indicatur. OmifTiones hafee fupplet Annalifta Sa­ Salfecolntenfit ecclefi* eptfeopum, Popponem Cracovenxo Eccardi ad annum 1000.,. cujus proinde ver­ fem , Joamiem Vvrottslaenfem, Unget 0 Pofnantenfi
ba in rem prxfentem afferre juvat. Narrat igitur excepto ; fafiloque ibi filari fanfilas tn eo bosoorifice
hifloricus ille Imperatoris iter Gnefnam, tum ad­ condidit reliquias (S. Adalbeiti). Dijpefitii igrt“r
dit: Nec inert fecit ibi arcbiepifeopatum (utique in in Slavia Vll. epifctipu a Beleslao ufque Magdaburb
fynodo, quam ea de caufa coaâam notat Annali· deducitur ubi palmarum folemnta celebriter peraila
fta Hildensheimenfis ) ut Jpero, légitimé, fine con- funt.

omiffum diligenter quidem lupplcVvita Labbeo
ex hiftorico Hildensheimenfi acceptum; fed
Hildensheimenfis )

CONCILIA

VARIA

GERMANICA

Circa haec tempora habita fuper controverfia Vvilligifum Archiep. Mogunt. inter & S. Bernvvatdum
Epifc. Hildeshcimenfem de cœnobio Gandesheimenfe ; & fuper cauf^. Gtlelcri Archiep.
Magdebufgenfis duplicem fedem occupantis.
Gandesheimense.

CFrancofurtenfe , & Frideslarierffe coafta fuiffe pro
caula inter Vvilligifum Archiep. Moguntinum , &
Oncilium Gandesheimenfe circa hxc tempora S. Bernvvardum Hildesheimeolcm Epifcopum luhabitum fuiSeeruitur cx Chronico Hildens- per ccenobium Gandesheimenfe decertantes : de
heimcnfi, ad an. 1001. Indiâ. xiv. afferente Bernquo item Concilium Paiitht lufta ad an. iqio.
vvardum Hildensheimenfem Romam fe contuliffe, atque coram Pontifice Sylveilro, fic Impera­
Macdeburcknse, &
tore Ottone HI- in Epiphaniis conqucfium fuif­
Aqoisgran ense.
fc defynodo a Vvlllegifo Maguntino Archiepifcopo
Concilium Magdeburgenfe ab Ottone ili. qoahabita cum extraneis Epifeopi; tn fua Gandeshet- dum, de quo Coaevus author vitx Mf. Gffeletii
inenfi ecclefia, prxter ejuldem alias infertatio- iecundi Archiep. Magdeburg. Ditmariis apud Belnes; quod idem fufius legitur in vita S. Bernvvar- landianos die 6. Junii pag. 922. hac habet,- An.
di Epifeopi Hildensheimenfis in adis SS. ordinis no Domini M. prufatut Imperator faite cum Epifcopis in Magdeburg fynodo, GifilHartum ep-fdem ci­
s. Benediâi fcculo 6. par. 1. pag. 214. n. 24.

C

vitati f epifeopnm convenit, ut dans gloriam Deo ,
£>uno ΰ legitimo contentus effet Epffcopio. Ipfe autem
non ratipne, Jed pecunia re (pondent bu;ui‘ caufa me.
Duo hac colliguntur ex eadem vita S. Bern- diatortbus , ufque m frequentwrem curiam Pefcba
vvardi p. 221. n. 30. ubi hxc habentur : po/i Quindihngburg agendam protelari rogavit. jfiuo dum
difceffum autem ilhui ( nempe Legati Apoilolici
per languoris infiantiam venire non poffet, quemdam
Friderici Archiepifc. Raven ) Epifeopi dolentet li­ Rat mannum Clericum fibi familiarem, fj Fveltbar­
tem , & controverfiam diutini bacchari, conventum
dum Magdeburgenfis ecclefia Prupafitum, ut eam e*
Francofurti flatuunt : ad fetin cum venerabilis
cufatum haberent, direxit; ubi mbilommus inducias
frstful nofier (nempe S. Berovvaidus ) venire nnn
ad Concilium Aquifgrani coram Imperatore congre
poffil gravi corporii infirmitate impeditus, vicefua me gandum accepit. Huc ergo cum fratribus fuit profedirexit (nempe Tangmarum presbyterum legatum
filus ab Apoftolt& fedts Legato de pnedtUa caufa
S- Bernvvardi Epifeopi ad luminum Pontificem bis, terve convenitur; nec minus ille remtens decum Ottone III. Imper. Tudernnz fynodo prz- fenfiones molitur ; fed tandem fententia omnium cenfidentem.) Tandem in communi reverendi Patres vtflui bac ufque ad generalem Romana ecclefia Sy­
decreverunt, ut neque Arcbiepifcopus (nempe Villinodum differri callide prreatur .Talibus machinamen­
Silus Moguntinus ) nec fem or nofier ( nempe S. E torum artibut impedita rei, nec terminata intercipi­
ierhvvardus epifeopus ) de Gandefemenfi coenobio fe tur. Notum autem efi Gifelharium a Merfeburintromittant ufaue poft 0flavas fentecofies, & tunc
genfi ad Magdeburgeu.fem ledem tranfiifie, atque
Frideslare ad fynodum pro bac caufa conventant .
obiiffe an. 1006. 8. Kal. Februarias ex citato Dit-

Francofostense,
Frideslariense.

ir

Ex his igitur quilibet conjicere poterit tria hxc
Concilia Germanica , nempe Gandeshcitnenle ,

tnaro.

STA-

r

17<

s*· c*:*·’
U t Λ* ii au

ÎILVESTgR

STATUTA

ROBERTOS
FRANC. R.

C O NC ILIUM

V V 1 DON E M

PER

*7*

A N I C IE N S E M

Epifeopum «d pacem inter Chriftianor conciliandam promulgata.
'N
Nomiw Dei fummzAc individui
individuiTiinitatis.
N Nomine
Ti initatis. A les, canonicaks, monachales , nullus pizfume-

Vido D:i g'atia Anicienfi» przfui, fupernz re audeat, neque aliqua mala confuetudine ditIpietatis
mifcricordiam cxpedgntibus, falutem Ac honorare , niti de manu Epifcqpi aut fratrum

pacem. Notum effe volumus omnibus Dei fideli- voluntate per ptecariam adquifierit de ifta hora
bus , quoniam videntes maleficia quz in populo & in antea ; negotiatores etiam nullus apprehen­
quotidie accrefcunt , congregamus quoique Epi* dere vel rebus luis fpolrare przfumat fe fciente .
icopos, domnum Pe. Vivarienfem, Vvigonem Va- Interdicimus etiam, ut nullus laicorum fe intro­
Jentinenfem , Begonem Arvernenfem , Raimun- mittat de fepulturis ecclefiz, vel offerendis ; Ac
dum Tolofcnfem , Deufde Rutenenfem : Fredelo- nullus presbyterorum pretium de baptifterio ac­
nem Elnenfem, ft^domnum Fulcrannum Lude* cipiat , quia donum Spiritus fandi eft · Si vero
venfem , Ac Vvidonem Glandenfem & alios quam- aliquis raptor fuetit, aut maledicus qui lunc inElurimos Epiicopos, Ac quofque principes Ac no­ flitutionem infregerit & tenere noluerit, fit ipfe
llet, quotum numerus non eft inventus · Et quia excommunicatus, & anathematizatus, Ac a' limi­
icimus, quia fine pace nemo videbit Deum, admo­ nibus fandz Dei Ecclefie fcgicgatus, * ufque ad* r. ai(.
nemus propter nomen Domini, ut fint filii pa- fatisfadionem veniat.
. QiiOd
„
. fi non
. fecerit, prèscis, ut in iftis Epifcopatibus, quos ifti Epifeopi B by ter ei miffam non cantet, divinum ei officiam
regunt, neque in iftis comitatibus de ifta hora Ac non faciat ; & fi mortuu* fuerit, presbyter cum
in antea ecclefiam homo non infringat, extra ec- non fepehat , neque ad ecclefiam fit fepultui,
dciiam quz in firmamento cafteliamz, fe fciente communionem non donet ei fe fciente ; & fi aliHw Mfrri·· oiQ epifeopi * propter eorum cenfum. Przdatn ia quis presbyter hoc infregerit fe fciente, ab ordi­
Xiihw· M»» comitatibus, neque in iftis epifcopatibus ho­ ne deponatur. Precamur etiam vel admonemus
me.
mo non faciat; de equis, pullis de bovibus , de ut ia iflo tempore , fcilicet mediante Oâobrio
vaccis, de afinis vel de a fi nas, vel de falcibus quos menfe, «d illum Dei placitam cum bono animo
ipfi portant, neque de ovibus, vel de capris,ne­ & bona voluntate veniatis, in Dei nomine , ut
que de porcis, neque ea occidat nifi per condu­ remiffionem peccatorum veftrorum confequi va­
ctum fuum vel luotumjin itinere pofitus accipiat leatis , przftante Domino noftro Jefu Chrifto ,
vicium fi eut ad fuam domum, nihil portet, vel qui cum Patre & Spiritu Sanâo vivit, & regnat.
•d caftellum baftire, aut obfidere, nifi unufquifque Confirmat hoc arcbiepifeopus Dagobertus Bituride fua terra, aut de fuo alode, vel de fuobene­ cenfis fedis, & domnus Theotbaldut Vienncnfia
ficio, vel de fua commenda ; clerici non portent Archiprzful.
«Hui.
fzcularia arma: monachis injuriam nullus‘homo G
Observatio.
aliquam non faciat, neque his qui cum eo perre­
Ad an. 100a. decretum hoc in dubium revocat Marc·
xerint, qui arma non portaverint , rnui epifeopi Hiipamcz
leriptor eruditiffimut. Cmi· enim, inquit ,
aut a<chidiacoai propter eoium cenfum ; villanum inter eoi ( epifeopo* qui cum Vvidone decretum condide·
aut villanam propter redemptionem nonnifi per runt ) nomineinr Freda!· Îlenenfit , nell··/»/ et·" ntenii»
*uum forsfaflum*; Ac nifi eumdem villanum qui referietur ente faJurw edel»"» regni Htbertl regit , &
enno miHejuno tertae· Jit Berengertnn· ( Fredelonu antealterius terram araverit vel laboraverit, quod eft cetlorem
) fuiffe Epifeopum Eleneniem, liquet eum epi­
in contentione, nifi unufquifque de terra fua aut fcoporum conventum agi non potuitie ante an. miileii*
mum
.
r>.
de fuo beneficio ; terras jeccicfiafticas , epifiopa-

ANNO

Appeal. Τα.

CONCILIUM
Anno

Hronicon Hilientketneenfe. Anno

mi.

‘

ROMANUM

Domini

mi.

Ind. xiv. Dgj^ G E S T A HUJUS CONCILII

imperator natalem Clinili Roma: celebravit:
C
& ifto Bernuardus epifeopus in Epiphaniis fu per

multis infeftatiombus archiepifcopi Vvilligifi , &
maxime de fynodo quam in fua , id eft, G a nd eshemenfi ecclefia, cum extraneis epiicopis habuit,
conqueftus advenit: totamque ejufdem metropolitani illicitam ulurpationem in .przfentia Silveftri
papx, & Imp. 111. Ottonis, lynodali authoritate
psorius adnullavit.

Ctnfn Gattderfkeimenji.

T N fronte aftionis, poft Evangcfia leda, & quas­
X dam Patrum Capitula, benedictione data , cum
fcdifTent viginti Epifeopi de Romania, aliquanti
fuim de Italia, & Tufcia; de Germania vero
Sigefudus Auguftentis, llmiricus Witciburgenfis,
Hugo etiam junior Citicenfis, przlidente Doptnmo Gerberto Apoftolico cum Imperatore io
Palarem Ecclefia S Sebaftiani Martyris, parlent e
nihilominus lingularis meriti viro, Henrico Du­
ce

i Ret geffat in hac fynodo fufiut defcriptat Tide in vita S. Beravvard· Epifeopi HildetbeimenGs in A&ia fanAorum Ord. S. Bene<bft> ire. a. par. i. pag. 1x4. n. >4· Herdariww. Ex hac vita eruta funt <<ax ego bic aafeci.

-

(

171
,aVr‘ÎiT'R
ROMA
cc (Bavarw) pacatiffimo, & Abbatibus, aflan-A

ANNO
CHRISTI

N

U

Μ

•orbrtus
FRANC R.

»74

P A L 1 T H
■Obus quoque Presbyteris & Diacoqibus, omnique S Y N O D U S
Anno Christi Mi. Stiveitmi h. Pafæ iv.
Romana dignitate.
Faôo filcntio Venerabilis Epifeopus Bernardus
fr^ctdtnfi» Synodi t bthita Gondr/hciiaii
de loco feflîoni* fuse modicum progreffus, humi­ Dt
liter Domno Henrico Duci, omnique Synodo
Ffuit ab Apoftolico & Imperatore , vice Pa.
caufam Ecclefia fua elimato fermone expoluit .
pa direftus, Cardinalis Presbyter Fridericus,
Cunftis itaque queflu ejus compunftis, iapientiffimus Papa, interrogavit Concilium, fi Synodus omnibus infigniis Apoftolici*, ac fi Papa proce­
habenda, Vel vocanda effet, quam Archiepifco- dat, infulatus, equis Apoftolica fella, Romano
pus cum fuis, qdos adduxerat, collegi flet in Eccle­ more, oftro inflratis. Scripta quoque a Papa ft
fia, ab Hildefemenfibus femper pofleffa Epileo- Imperatore, Epifcopis, ft cateris Principibus mit­
pis: praecipue cum Epifeopus abfuerit, & ad Ro­ tuntur, ut Romanum Legatum digno^hpoore
manam Sedem pro eadem eaufa confugerit? vel fufeipiant, ejulque Legationi indubitanter omnes ,
quo nomine tale conventiculum vocandum fit 7 quali Apoftolicus prafcni cernatur, obedient.
Sandum Concilium feceffum petiit, ut fecretius B Convenerunt itaque Palithi ad Synodum X. Kainter fe de his inquirant. Quod piiflQmus Papa lendas Julii juxta decretum Apoftolici: ptzlciilibens annuit. EgreÆque funt foli Romani Epi- ptum Legatum vero vario affeftu excipiuntfcopi : & poftmodum introgredi , cum iterum Archiepifcopus autem, ft qui ei favebant, mira
confediffent: Apoftolicus ait.- Quid fancitis, Fra­ indignatione & exeeratione illum (pernebant ·
tres, de Synodo7 SandumConcilium refpondit : Epifeopus vero Bernvvardu», ft Licvezo HammaIn aliena Ecclefia, & ab alio pofleffa, nil juris burgenfis Archi-Preful, aliique quamplurcs reve­
habuit, neque canonice ibi Synodum celebrare , renter eum traftabanr, praecipuoque honore co­
aut aliquid conftituere fine confenfu proprii Epi- lebant. Sed poftquam ad Concilium ventumeft,
fcopi potuit : nec omnimodis Synodus dici po- vix dici poterit , quanta feditione , ft tumultu
reft. Sapientiflimus Papa dixit ; Ergo quo nomi­ agitetur. Nam nec locus feffionis Vicario Apo·
na rite vocari poteft7 Sandum Concilium dixit: ftolici idoneus conceditur, horribilis ftrepitus in­
Scbifma concilians difeordia». Sapieotiffitnus Pa* geminatur, jus faiquc contemnitur, Canonica dipa dixit: Abjicienda funt, qua ibi gefta funt f fciplina annulfatur.
Concilium refpondit .* Canonica auftoritate & Sin­
Vicarius inter Epifcopos Lievezonem ft Berndorum Patrum, exterminanda funt, quas ibi ad- ç vvardum fedens, Apoftolici Icripta fic Legatioinventa, vel flatuta funt Apoftolicus ad haec nem >d' ”Epifcopos
' rfe Lhabere
1
■------- ----------; 'facultatem
exequeninquit.- Apoflolorum poteftate, SanftorumquePa­ di, que ferat fibi exhiberi orabat. Imperato denique
trum auftoritate diflipamus, & effringimus, ftan- ftletuio, primo dulci affamine Epilcopos de pa­
nullaruus , que abfente Fratre , ft Coepifcopo ce, ft caritate, & çoncordia commonet; deinde
Bernvvardo, in fua Dicecefi ab Archiepifcopo Epiflolatn Papae, Archi-Epifeopo fpecialiter direWilligifo, & fuis complicibus adinventa, & fa- ftam, profert, publiceque in auribus omnium re­
cramentis flatuta funt. Et adjecit: Frater ftEpi­ citari precatur; quam cum Archiepifcopus tange­
feopus Bernvvardus petit fibireftitui fublatamve- re, vel videre dedignaretur; Epifcoporum judi­
ft ituram ab Archiepifcopo .* Quid fancitis Fratres f cio palam eft recitata, in qua ipfe Epifeopus
Sandum Concilium refpondit ; veftituram quam aperte corripitur, & de fraterna cotlcordia, ft
Archicpifcopus non potuit auferre, non eft dc- obedientia admonetur. Vicarius autem,,quamvis
ceffe illi reddere ; fed quia hoc ipfe peten- Archiepifcopum irritare magno Audio parceret -,
do inflat, fi Domino Imperatori placeat, A- tamen miti affatu, quacunque illi objiciebantur ,
poftolatus veftri ferula veftitura ei redintegre­ obedienter fratrum con fui ta fatisfacere, Apoflolitur ft corroboretur. Papa refpondit : Fiat jux- £>ca
j
auftoritate commonet.
ta placitum veftri , & tradidit illi Apoftolicam
Super his, ctfi indignans, confilium a fratriferulam dicens: GandenefemenfeCœnobium cum bus, & prxeipue ab Archiepifcopo Lievexonequxadjacentibus villis, ft terminis, tuo juri redinte­ rit. Ad haec ille: bonum fibi, quia Icfus frater
gro, & corroboro, & Apoftolica Sanftorum Pe­ Dominorum noftrorum Apoftolici, & Imperato­
tri, ft Pauliauftoritateinterdico, ne aliquis, nifi ris fuffragia petiit, coram Vicario, illorum Epi­
quantum Canones permittunt, tibi obfillat.
fcoporum judicio fatisfaciat.
'
His finitis Dominus Apoftolicus, quid facien­
Janua interim Ecclefia panduntur, laici intro­
dum effiet, Concilium requifivit. Refpoofum eft: mittuntur. Fit ftrepitus tumultufque validus ; MoSi utrifque Principibus id conveniat, fcriptisAr- guntinis exultantibus , arma expofeunt, immenfas
chiepifcopam, quod tam audax inceptum, canoni* minas ingerunt adverfus Apoftolici Vicarium, ft
bus, Patrumque regulis contrarium attentavit -, fimul Beatum Bcrnvvardum Epifcopum. Legatüs au­
quoque ut impofterum a tali controverfia defi- tem , ft prefatus Epifeopus nec tumultu moti ,
flat , nec aliquid fe intromittat, nifi canonice nec minis cerriti, licet oumerofiores haberent mi­
emancipet.
litum copias, non arma fremunt, fed feditionem
Synodum quoque Epifcopis per Saxoniam in­ £compefcunt. Epifcopi autem, negotium in poftedici , Vicarium nihilominus ex parte Dominii rum diem profequendum fuggerunt, in fidem fuam
Apoftolici deflinari, qui Synodo prafideat, com-’ fufeipiunt, Archiepifcopum adventurum juftisiamplacitum eft.
que obedienter exequuturum. Interea ArchieptfLocus Palatii habendas Synodi difponitur. DiesI copus nimie furore fuccenfus egreditur, quem in­
undecimo Kalcndas Junii denuntiatur. Frit heri- fra coronam fratrum Vicarius infequitur, a baneus Cardinalis, Presbyter S. Romanas Ecclefia, nO Apoftolica auftoritatis ad Synodum in tan­
poftea Ravenna Archicpifcopus, Saxo genere, ju­ dem Ecclefiam fequenti diluculo invitat. Sicque
venis state, fed fenior morum probitate. Vica­ illa aftio foluta eft.
rius Domini Apoftoliei eligitur, atque dirigitur,
Matutino itaque crepofculo clam ArchiepifcoApoftolkis paramentis atque infignih non minus pus omnibus ignorantibus cum fuis abfceffit. Vi­
infulatus, quam Papa procedebat.
carius autem fecundam aftionem Synodi fequenti
die adorfus in principio aftionts Archiepifcopum
CmuA Gtwil< Tom. XIX.
S
in-

A

CONCILIUM

ROBERTOS

FRANC. R.

.

.

*7»

*·

inquirit , quem, quia nonaderat, ab omni Epif A iuflis Romaui Pontificis inobediens fuifti ata- — ·
âoiitaté Sanâorum Apofiolorum Petri, & Pau■ —
copali minitferio, ufque ad Papx przfentiam fuR, & kilorum Vicarii Pape Sylvethi ab omni *■ >M1,
Christi fPcn*^· Cunaii vero Epifeopis in natali Domi* n* «d P*p* przfentiam Apolloliea audoritate .in­
facerdotali officio fcias re ufque ad przfentiam
dicit. Arcfiiepifcopo_ ......
nihiknnitijis
io huoc „
, iiliui ûifpenluno. “ Sic ficunda aftio termiuu—..... —rfcripta
-— ------------mod am dirigit. „ Qiiia
P ’ Synodo
< ■tc 'fubtraxifti,
1----- A: ·-fie ta eft.

tudertinum

.S;XS;’C ONCILIUM
Anno

Domini

mi.

celebratum.

QUji

Ujt geUe
eefh fant in iec
kec tentui»
eentuie reftrt
refert Tangmariu B caufa conveniant. Et quia hic ad Apoftolatus ve* prester, in vita fanHi
tpifctpi
“ Berwvardt
~
'
ftri federn delata ( caufa ) veftris (criptis multo­
Hujeiœiintnfis, m Aflit fenBemne Ordini» Janfi i ties eft annullata, veftrum expetit judicium, ut
Benedifli, Jacule FZ. part» prine», fag.lll. 11.50. vclUa auftoritas jubeat, io quo foro, veHubquibus

P"'”
. a—., ck 4·; v»rii/. Anno Cingularis Nativitatis Domini

judicibus caufam terminare debeat. Ad przfentiam
noftri Jesu Chrifti millefimo fecundo, IndiâiO- nihilominus hujus faodiffimi conventus, gratia
fandi
Spiritus hic per vos aggregati, parvitatem
ne decima quinta, Apoftoiicus cum Imperatore,
Tuderti natale Domini celebravit. Ubi in feflo meam deftinavit, ut omnis tenatus Apoftolicx ec­
fanai Joannis Evangeliflz concilium coadunatur clefia: publice cognofcat, illum devotiflimo affeepifeoporum per Romanian! , & aliquorum de ftu domino Apoftolico & Romane (edi obedireAc
Tufcta Ac Italia. De noftris quoque confederunt, confentire; & veftro judicio adrnvcnta, vel de­
Rotgerus Leodienfis, Sigifridus Auguftenfis, Hu­ creta pofccre, & pro pofle perpetuo fervare. Ad
go Citienfis. Inter Miffarum lolemnia itaque con­ hzc dominus Apoflolicus cbcdienttam B. Aniiftifidentibus ad triginta Patribus, prr fidentibus quo­ Ctis, & devotionem ac fludium magnifice collau­
que dominis ac principibus urbis, Papa, atque davit. Profequitur quoque venerabilis Ravennatia
Imperatore. Poli evangelium, recitatis ex decre­ ecclefia metropolitans Fridcricus, & qui Palitis fandorum Patrum aliquibus capitulis, ad prz­ thi, atque in tota legatione fua illi occurrerint ,
fentiam fynodi per oblationarium legatus venera- contexuit. Archiepifcopi inobedientiam , injuriam,
blis Bernvvardi epifeopi ftatutus eft. Ad quem contemptum etiam Romans fedis; & e contra
Apoftoiicus aits Dic qua caufa ad noftram prz­ B. Bcrnvvardi benignitatem, caritatem exponit: &
fentiam veneris , vel quid ad fynodum habeas? quod ab illo przcipuo honore fit habitus, Ac af­
Mox legatus, toto corpore ad terram proftratus, fluenti,! omnium bonorum opulentiffime * refe- ·
Ac ereftus faventium manibus, pedibus utriufque aus. Ad hzc animofitas archiepifcopi palam ab ,u’·
’t'r.P'i»· * Pr‘nc,P*^u* provolvitur, confurgenfque, ficait: omnibus Romanis epifeopis imptobat', ;tcmeritas
<Ψ··.*
Dominus meus Apoftolatus veflri auâoritatem , przfumptionis illius carpitur. In commune tamen
Imperialem quoque majeftatem mirifice gratatus Qcunfli deliberant, Colonienfem archiprzfulem ,
eft , pro eundis in quibus pro fua ecclefia cle­ cxterofque epifeopos , qui proxime venturi erant,
menter laboraftis. Quid autem legatus vefter pro­ exfpeâandos . Mittuntur etiam nuncii , qui in
fecerit, aut quid in lua legatione occurrerit, ipfe, Epiphania Domini, ad przfentiam utriufqucprin­
quia przfens eft, melius exponet. Poft difceflum cipis illos venire jubeant. Sed cum minime veniautem illius, epifeopi dolentes litem Accontrover- rent, exfpeâantur ad tres· inducias. Cum autem
fiam diutius bacchari, conventum Franconpvorii nullo modo fieri poffet, ut conventrent; presby­
•ftatuunt : ad quem cum venerabilis Przful nofter ter Tangmatus, ut abfolveretur, omni nifu invenire non poffet, gravi corporis infirmitate im­ ftitit. Tertio itaque Idus Januarii Imperator dipeditus, vice fua mc direxit. Tandem in commu- tnifit a fe legatum cari fui magillri i£pe diftum
ni referendi Patres decreverunt, ut neque archi- > presbyterum, largiffime remuneratum. Epifcopo
epifeopus, nec fenior nofter deGandefemcnficce- quippe munera przcipua direxit; inter alia onynobio fe intromittant, ùfque poft oâavas Pente- chinum vas magni pretii, fpecies quoquemedicicoftes: Ac tunc Frideslare ad fynodum pro hac nales diverfas, pigmenta etiam diverfa.

__ «ΜΜΜΟβΜΜΜΜΜ»
S

ANNO

Ii

CONCILIUM

L<bb«i

Af>p<»4 <e

ROMANUM

i

anno

Domini

mii

celebraton.

In quo inter cetera abbatis Perufins immunitas afferta.
Ex tene» ix. helix fecrx.

Uzcumque lites judiciali calculo definiuntur, E facrofanfto Lateranenfi , anno quarto ordinatio, optimum eft, ut Icriptoris officio commen- nis fuz , *menfis
“ Decembris dic tertia , Indidiodentur, ne protraâu temporum oblivioni fuc- ne prima, aflitit Petrus feriniarius ejudrtn iacri
cumbant , Ac recidivo ortu przteritum errorem palatii, & coram univerfa fynodo hunc protulit
incipiant.
iermonem dicens .* Domine papa, hic abbas tuus
Przfidente itaque domno Silveftro II. Roma­ de Perufia queritur adverfus Cononem Perulinum
na fedis pontifice, in fynodo habita iq palatio cptlcopum, qui armata manu fuorum fateliitum
de

Q

ANNO
CHRISTI

,

-

ROBbRTQS

SILVMTiR

*77
r. ti.
' ROMANUM.
------VRaNC ...R.
*7®
— ■ — ‘de fob altare monafterii tui, cujus ipfe regimen j^dium privilegiis, Joannisfcilicet pape, atqueGicgorii ejus prrdecefTbrum
, ac coram omni fynodo
christi ‘βn<, » *h(lraâus fuerit, & extraAus de ecclefie
"
IM>I.
janujs, fic-fratrum claUlris, omnia que ibi in. perleâis, ait epifeopus: Privilegia hzc non re- C
venta funt ad utilitatem fratrum, direptionicon
probo: fed Cine con fen fu antecefloris mei, cujus
cefferint, de quibus partem nofeitur habere epi- temporibus illud prius privilegium faâum eft, fa·
fcopus ; quoniam eifdeps facrilegiiscommunicat epi­ flum futfle dico: fi folum viderem ronfentum ,
feopus, ejufdemque criminis nequaquam creditur haberem inde sternum filentium. Cui e contra
alienos. Ad quem przfcns refpondit epifeopus : omnis clerus fande Romane ecclefie aif: Vidi­
Paratus fum me expurgare fecundum illotum meo­ mus omnes epiftolam anreceftbris lui, in qua &
rum fratrum judicium, quoniam neque mea pre· confenfus erat, & precibtis, ut hoc fieret, epiceptione, neque mea voluntate id faâum fuerit.* fcopus obnixe poftulat : cujus rei teftes fumus,
& fi abbas de aliquo mihi proclamaret, aut ad & fecundum canonkam faodionem veium fui ile
fatisfaAionem illum cogerem, aut fi non poffem , comprobamus. Oblatis denique evangeliis, fic cle­
ineam gratiam cum oinni beneficio fibi defende­ ricis jurare paratis, epifeopi banc dederunt fenrem. Sed, omnium pontificum pater, mifericor- tentiam, ut aut epifeopus teftimonia iUx recipe<Jinm tuam & totius convetntus przfeutis exoro , g ret, Ac pernam privilegii perfolveret, aut monaUt nullum milii hodie praejudicium fiat. Tuniihi Acrium
Λ
illud retutaret,
‘
Epifeopus
'
autem przdiecclcfiam Pcrufinam commififti, & ut ego neque flus Conon ύηάζ Ferufinz ecclcfr, monafteillam imminuerem, neque imminui content i rem, rium il’ud orrtnc minatum fanâi Petri non Iun­
xne fccifti jurare. Monailerium il’ud, quod ifte ge a Pcrubua civitate conditurum, cum omnibus
abbas tenet, ad meum epifeopatum proprie per­ ad id monailerium pertinentibus, & in prefatis
tinet, & nulli alteri juri fubjacebit: f: lex inde priv.legiis tituhtis, domino fuo Silveltro papa: re­
fieret, vefter ipoftolatus nullam tyecialitatcm in futavit, & prxfato abbati pacis ofctilum attribuit,
co haberet.
atque eum fe adjuturum deinceps promiht. Poli
Cui reverendus papa fubjunxit: Ego monafle- hsc autem idem reverendiflimu» papa hoc eum
rium ecclcfiz tuz neque fubtraxi, neque fubdu- Romanis judicibus decrevit, ut quicunque Pentcere feci ; fub jure & dominio ecclefie noftne il­ fine ecclefie epifeopus hanc definitam litem re
novare contra hunc abbatem , vel (nos fucccffore·
lud inveni, & ita pofkftum ufque nunc tenui
Veniant privilegia noftrorum antecefforum papa­ lentaverit, decem libraspuriilimi auri Lateranenfi
rum, & bis pcrledis, centrant fratres coepi fcopi, palatio componat. Hzc definitio in «ternum va­
qun fit equitatis reftitudo. Prolatis ergo io me- litura permaneat.
————

ANNO

ÆFrtC ONCILIUM
FAVENTINU M.
le . · .
HUjus mentio fit io Dec *to s par. Caufa j6. C Epifeopi’s Famauguftanus in Synodia de Conciqu. x. cap. d. fijwd Abbttei nbfqnt Epifeepi liis in pneludiis his verbis : Faventi». nfnd F»·
caqAha k> Pencbielibni tccltfin Preihttrtt vs ar- xvi, q. i. c. (Uinen. nabii. Quo tamen
dintnf. cui decreto fubditur.* liter te Ctncdit tpnd anno, & fub quo Pontifice, five a quo coa&um
FawMiaav bebit». E,us cuam meminit Ugonius latet.

~~
CHRtSTt
taas

CONCILIA

VARIA

GALLIARUM,
’

V
tN

QQBSITUM

1ST

DB

JIJUNIH

Ante Pentecoflcn, de cantu hymni Tt Dtnnt, fit de feflo Adnuociationia
Dominiez , Anno Chrifti m i i.
O» ansce, fed plnribai Gilh» lacii habit» ftdf· Dquxftione aggrefti tam abbates, quam monachi
ft tree «ism cvacuia, inquit Glaber Frdnlfite refponderunt fe pro nulla re id agere, ntfi c
libr» ill. Hifieri», c»p. ill. fintelqtu quid in bit B- Benedidi nominatiffimi atque cxcellentilfiml
pi.fiimuit eflitm fit, dreet bit vtrbii. Tunc tem­ patris przi .*ptione. Cujus etiam aftus, fimulque
poris , mqnitf in Galliis plerique epifeoporum dida a iummo Ro.nanorum pontifice , videlicet

N

nonnulla inter le divertis quzftionibus habuere Gregorio, haberentur defer i pt a , ac laudabiliter
roborata. His denique compertis ab epiteopis, ufus
fynodotum conciliabule.
monachorum authentico ex more viguit.
I.
Nam de jejuniis, quz plerique fidelium inter
ΠΙ.
Afcenfionein Salvatoris & Pcntccoften obfervant,
Nec non etiam de die Ad: unciationis Domiita decreverunt, ut ne per imperium facerdotum g niez* qui cel.bratur vin. Kalendaruin Apri·
fierent ÿ excepto fabbato Penteeollcs ; fic a quibus lium, fi farte quolibet alio tempore prater qua·
d-agefimam excoli congruentius potuiiTet, ab iiffieri vellent, ne prohiberentur fieri.
dem pontificibus non parva illata eft quzftio.
II.
Simul incidit quzftio , cur monachi per tres Ferebatur enim a quibufdam, eamdem Adnunvel quatuor dominicas dies ante diem Nativitatis ciationèm Dominicam more Hifpanorum quinDominiez, feu quadragefimalis obfeivationis tem­ todecimo Kalendarirm Januariarum die irreprepore , hymnum Te Deam Ltudemu decant.rent henfibiliter polle celebrari. Quid plura ? apud nos
contra morem Romann eccleliz. Qua videlicet antiqua confucfudo, uti decebat, praevaluit.’

CmR Gtntrel. Tom. XIX.

S

s

VITA

.2.
·····

VITA IOANNIS P. XVI. & XVIf.

»79

38ο

vriKüii

CHRISTI

V

l

T

A

QUI

J

O

A

N

N

PERPERAM

1

S

XVIII.

P

A

P

XVI.

NOMINATUR.,

do”".*Η»»" Τθ*ηηί*» cognomento Siccus, patria Romanus, AHenrici primi. Qui cum, Julii .antiquos Vaticaùa»’’ ” J poft obitum Silvcftri fallu» eft ejus nominis nos indices, fediflet menfes quinque & dies alipootifex decimus foxiui, anno domim millefimo quot, obiit,
tertio, tempore regnantis & nondum imperantis

VITA
) O A N N I S
PAPÆ
XVII.
QUI PERPERAM XIX APPELLATUR.

Jo.na.tJ
, qui cognominatur Fafanus, creatus eft B epifcopus Antiochenus in epiftola ad Micbaelem
X.VIL p»p> Oannes
pontifex hujus nominis decimus feptimus xn. Ceru
"
arium , & epitaphium Joanni eredum quod
do .
Kalendas Decembris, arnio Chrifti millefimoter­ recitat Baronius anno 1009. his verbis:
Rea feft. a tio, tempore Henrici primi. Hic initio pontifi­
Snatn [oleri Domino , placuil quam menis modefia
Joa..< iti>. catus
Praful apofioltcus, orbis & omne decus.
fui legatum mifit in Geimaniam, quiMag-

J

dtburgenfem archiepifeopum , juxta privilegium
Hic (latuit ittmnlo claudi [na membra [ub tflo}
a fede apoflolica impetratum, auAoritate pontifi­
Hac eadem [peroni ut fibi reddat bnmnt.
cia confecraret. Sanfto Elphego Cantuarienft epiArdua qui fulfil cunilis per fidera culi,
fcopo pallium mifit,* fando Brunoni, ad PruffieC
Auguflis carus, gentibus, tf tribubus:
populum convertendum, apoftolatum contulit ;
Doflrinit comptus facris, U dogmate claro,
quem cum fideliter pcrfeciflet, a barbaris marter patrias [anHa [emina [isdst evans
tyrio affeftuq eft eodem prope tempore, quo fan­
Nano Grajos [upernns, Eois oartibou unant,
dus Bonifacius in Rudia eodem apoftolico mu­
Scbifmata peiiendo, reddidit ecclefiam.
nere per fundus, eadem martyrii corona infigniPrincipis bine Petri fed euifyuu tendis ad aulam
tus fuit. Hujus tempore Leutbericus Scoonenfis
Dic Jupplex i[dem regnet ut arce poli.
Defunftus eft Joannes Papa, xv. Kalend. AaU.io Cob- archiepifcopus , hxrefis Berengarians primordia
ftulipollll. & femina (parfit. Auftore hoc pontifice Conilangull i, anno millefimo nono. Poft obitum ejus va­
nx a Κοα>·- tinopolitanam ccclefiam cum Romana in commu­ cavit fedes apoflolica uno menfe & diebus tre.« ccilclK.
nione catholica conjnnfta fuifle, teftatur Petrus dectm.

ƻn CONCILIUM

TREMONIENSE Æn
aeoj.

'

PRO

REFORMANDA

ECCLESIA

celebratum

Anno Domini millefimo quinto, tempore Joannis papz XVII.
ΑπνοτατιοΡ. P s g i
Loew* »a. yxltmarus libro 6. teftatur, allegato temporeD
«oaciiu.
_LJ celebratam effe io Germania magnam fy­
ad An. Ch. sooj. n. 7. A feqq.
nodum Tremonienfem, in qux rex Henricus de
ejus temporis fanftz ecclefiz deformatione conDitmarus lib.VI. mentionem facit magnae Synodi in
queflus, magna inflantia apud epifeopos labora­ Germania Tremania. que Urbs eft VVeftphaliz . boc
armo in die Non. Julii celebratas, cujus Ada deWeranvit, ut collapfa ecclefie difciplina reformaretur . tur, indeque quilibet de Decretis in ea habitis iuo mo­
Przlliterunt illud pro viribus quibus id potuerunt do difcumt. Verum Tom. I. Bibliothec* Labbeanae re­
diligentiffime , communique confcnfu ediderunt citatur Vita B. ^ddaiberouis Metentis Eptfcopi a Mona­
(aeros canones, quibus fanftiflinue leges ecclefia- cho Anonyme, eique cocto (cripta . qui Wc de illa
Synodo narrat, que quia Tom. Ia. Cooed, pen memollicz in priflinum ufuin revocarentur, pravique rautur
, lue referenda duxi. Domnus Henrieus re* , icinores, qui in clerum ac populum irrepierant , β quit Anonymus, f«i tertio Ottmi dtvo Imperatori, ad
exulareut & corrigerentur . Quibus ftatutis rex regnandum quidem , necdum autem ad imperandum m
Germania , qua citra Rhenum tfi
in Lolbanl re­
fibi Deum propitium conciliavit, viainque ad vi- tota
gno, quod cis Rhenum efi, Jueoqftrat, colloquium Syno­
florias coafequendju, & Romanum im|xrium ob­ dumque concivit■ Ubi omnes pene regm fm fummm Sa­
tinendum, aperuit. Celeberrimi concilii afta pla­ cerdotes coadunans, & e* diverfii diverfa difputaus , in­
ne interierunt·* exordium dumtaxat eorum apud ter di[putandum ipfoi ejufdem Sacerdotes aterrime congre­
, cur vidalicet in Jeh Dicrcefibus, & Diacefimis, ea
Ditmarum deferiptum repentur tale: Anno domi- ditur
qua Synodali ac per boe [pirituali falce fetanda erant, non
AAonim nK* tucarnalioaii millefimo quinto, anno autem do-

>(P

uiu

Henrici fecundi regnantis quarte , inchoato, in
die nonarum Julii. Reliqua défunt.

refecarent , ac gladio Spiritus [anai putrida ,
mato fa­
na a membris fidelium abfemdere [uperfedertnt. Mirafitibrn omnibus quid fibi verba Regis, tam dijlriftifihna vel­
lent , quove tenderent, Re* admiratione eoi abjolvcre Mravit, quidve protenderet , palam fecit.
Inter multa, inquit, qme tu regno nofiro, fuijqna Pa­
rochiis corrigenda Junt, parentes fic fibi proxime conjugio
copulantur , ut Deum non timentes , & Deum non reve­
rentes , eUam tertii loci confanguinitatcm , quod nefas diBn

*’A -,

,

COWC1UOM TREMONIENSE.

^*“r“
fMrir.i/i.1, & —1
ANNO ί** *e [eptisnam ufque generationem ftlrii conoadm laipamam exjniiandnmmtidquui malf manu, loburqae in- *NNO
CH MISTI filtutioaibui illibata conferveri jubetur , Judxis , Pacaferre pofet, no» omififent. fiderat huic magis [editioni, CHM13TI
ihi,
nijqae mfeltcteres m ipfis fm exordiii abrumpere «m ftrquam Synodo dominus Tbeedericut, frater qmaem bujos ihi "
midant . Epijcopis bino inde (edentibus, diuque filentilus
pert de </«« diceretur nefaens , pan perjenam , de qua dis­ domni nofiii •^deiberouis Pontificii , dux eorum , qui cis
Citreque Majam , M^eUomque refideni , & b^e qux ege­
cebatur , multam vel amans vel timeiu , quid diûis Rcbantur , auxque jutfit di[ponebantur , tua audoritole fir­
refponderet , prorfm ignorabat. Mea, enim male
mabat , atque corroborabat., nuptiafque tnlicitas cum reli­
fbi confcta , dum ea qux non vult, audire Computatur , quit Dueibns , Comitibufque , CT quod majus .efi , Socerdofiupida , vox refugit, verba dilabantur ; Sapienti co­
tibut Deo , tr reditudini ae Regi* jafiitix faventibus
ram fofitur bangfisus et videtur filet e . quam loqui . Rex , damnans , 0- bumana, iras non farm'dans , xauitav, lan­
quem fallere nemo poterat. quia erat borna literis apprices qux Dei fiant , liberrime decernebat. jdderunt etiam
tn·.’ imbutus , eloquentia facundifiimus , ad regendam Dei
’«'•FrvM' Synodo primi 0· prxcipui Sacerdotes ,
timor vivacifiime oaflrtctur , motum cordis patientia prêt­
yVilligifut Moguntinus Praful , Kyaridacenfii , dtc.
ait refringens , faoro Scriptor* exemplis eos aggredi bo- .Argenaenfi, . PKalterus Spirenfis , Notgerui Leodtenfii ,
ftefiius efie judicans ; £cce , inquit, ecce vos efiss loca qui­
Wixilmrgenjit, Humo Verdunanfis , Bertaldu, Leudem [anciorum Sacerdotum tenentes , <7 in meliori cathe­
cenfis , altique quampluret, non lolum,ex Lotborii rrgno ,
dra , quam [ediffet Mortes , [edentes , «rpore vicer Domi­
verum ex omni Germania , quorum part favore , pars tini pojfident" , qui 0- boni cenet
---------. CF
~ ]an8i
--- ------ariete,
···■·. pro
r·» vit-·- more nobili 1 perfonx iiincinde agitati » bmc inde defiuen^.^e,------------------------------------------------------------------------------------------------------ z ’γα'·*,ίΎ
Dc°
dsue canes muti no» valentes latrare, efiis effeHi, 'ip/ique
tttfitmi ytdelberom , <7 didis ejus yufitjfimu tefiimonium
excitate multi ati , dum fubditts ducatum prxbere cogimi­
wntatis exhibentes egerunt, ut inter verum ftiiumque
ni , Cr du3or 0 fequens ambo 'in foveam procipitamini.
dtfiidii 0· di(cordix non modico difctptatio fieret , quam
Ecce .inquit. Conradur Dust .Aufirafiorum cmrtanguinitaetiam ipfe Rex omnino (edar· non potuit. Perum nili eita notis , CF qm cumque t» tota patria nobiliores funt ,
let domni 0- Pontificie nofiri ^delberoni, incomparabilis
canftii afrnitnte conjunffut, uxorem duxit fic fibi propin­
nobilitas , furor excut 0 injania mijera arma etiam , te­
quam fic proximam, ut ficut vmemus. non modo ipfi ,
laque cornpaiffct, CF ad homicidium ulque trx commotio­
•verumetiam omni patria dfenfa Dei citijfme , 0, ut di­
ne pertinfere contitifet.
citur, pro foris adrfie videatur . Parumque minus crimen
Hac igitur fimultotione , hit odiit infcfiifimiii dineffum
mahs tacentibus judicatur , quam ei , qut idem [celat auefi, er unuiquijque àd propria redire fefiinabot. Sed domdader, 0 fine patenti mfiimatione perpetrare cernitur.
mts Pontifex , dum ex patria prqpria recedent, td Rega­
Domnus Aielben\Metenfi»m venerabilis Prxful, [an­
le colloquium perrexerat, nihil borum metuens , mbit hsguini tal e CT aflmtfite Regi odfidetdi, 0 cunBjie, qui ex \rum afiimons , quia erat omnium [ui temporis mttifimut
magni H-arict ÇAucupis difti, Goraani® Regis ) linea
«Sf«e fetificus , no» multa mi heart manu , fed Clericorum
defcendrrant, apprime conjunHut, bait [aeree Synodo in0 bonefiijfimorum Lai eorum dsoicifimo oomitatu , nju, efi ,
terftdebat , 0, ut erat cunSis Con/aceedotibus nobilior ,
C propter id in redeundo , verem, ne forte i» via bofiit
excelfiorque , fie nobiliori celfiorique lelia inter (not pro­
infidfao pateretur, ab itinere parum quid declinare dignum
minebat . Hic Regi, objurgationem ultra ferre non valens ·
dnxtt, ty cedere magit ad boram, quam ve[ani x furenC tacere amplius - nbonefium judieatu · interim , inquit ,
Ut Principii locum exdis , aut ahcajut alienat maligrtU,n
· M autem Omnipotent" 0 Cbrifii ejut
ineffabilis pietas, & xtema Clementia aliter quam damnat
a----- x._ —
.
_· eventum mi
-,(erundo
............
tit,0
feneButique divino prxcefto ettbibctoiee , quo dicitur, r»’
Pontifex
crediderat,
rei
^fprtm
rem uno captu ceodnrgat, ouin majefiatii vefirx pote»- dl/ponendo prxordinuvit, dum [piritum furorif0■ mali«r®» , dMHW w Rex, ad dedecue toqfiri Ordimr objur- gm
vertit
_lotir
-------, dum
,----- vim
.------ latrantis
----------- 0 turbulenti
------------- vertigine
i»
gatiom 0 tuveaiom plus plufque videmus verbo ange- ieum
__ rpavorem
______ tn eumque timorem commutavit, ut eo tmre , tncere ultra vere fatemur, 0 qux nOo font nendi· Qfetu eaque virtuu
, qua Dei
(ervum
—
—.·*
perjeqtslante
molie­
cere , non folum fibluttx, [ed quod majut efi, matnxve- batur
L-‘— , ------ - ribus, quibus pote- ,
nunc--------fugere , ac retro ire , vi
recundix deputemus. Domnas Otto Dux, pater ifiiur ve­
'•t, aggrederetur , ac mogjs copi timeret, quam corpore
nerabilis Conradi Ducii, nabit confedentit, natat ex filio
elaboraret. Dotabat igitur diebus fagx fidem commutem ,
magni Clttouie efi. cujut foror Girbergia dedit filiae»[nam •ouee ia tuto /» efe credidit , Jemper fe a domno PontiConrado Barganrhonum Regi , Ex Conradi autem filia
fice, 0 feotre efiu Dnce Thtofierico infeqm emfiimabat
nato efi demuta Matbild", hujus Conradi afificntieaxor.
memoratas Conradut ; toofiri vere uibil aliud quam pa­
Hoc ergo genealogi* ordine , quia fratres, fororque in
triam repetere , 0 ad id /umma fyfiinatione conabantur :
fuppuUtionem non edmittuntar confanguinites borum non
0 qeia 0 tempus pqfcebat, prxUr pacem , 0 ea qux pa­
flue quam fecundo loco eloMari provolet.
cts junt videlicet metere, cbant domefiicit utilia ofiminiPergit Anonymus» Hxc beato viro retexente, tanto
ftrare Ita AuAor ille Anonymus, quod nullus ante eum
irx, tantoqne fimaltates m ipfa Synodo exurgere eupere ,
r>o» docuerat. Getiorum in bac TremonienfiSynodo nar­
art nifi efiet ea nobilitat, qiM culo , terra, mariqueultroratio in proximam Conciliorum editionem inferenda
que Inciytut efulgebat Conrodut Dux, de quo rei ageba­
ent. Antequam Vita beati ^ddalberouit Meten fis Epif­
tur , 0 quieumqne fuo partit erant, neque Deum , neque
copi e tenebris erueretur, hujus Synodi caula ignota
mojefiatem Regiam reverent", neque Saccrdotibut, quorum
erat.
maxima 0 bouefiifima multitudoprojent aderat, aliquid

<£*î>« WJ^tAiXiftKMPtttr <ββ?«ίβ>

CONCILIUM
Addo

TREMORIENSE

1005. celebratum.

ADD

Ο.

Sappt· f f'Retnorienfc illud concilium notius eft, quanaErienfi accipi oportere, cum Annaiifta Saxo Ec! f>' ’1-' -I
ut auigcruiam
diligentiam tuucauruui
colleâorum lugere
fugere potuerit.
potuerit, cardi, qui feculo ΧΠ. nondum adulto feribebat,
-»■ ut
Α··ί «®er. E|us tamen a&a hucufque ignorata funt. Pagius quique lua omnia ex probatiflimia accipit, aâa
V.Q. in critica Baronii ad annum 100$. non quedatn referat concilii Tremorienfis, qua cum
modicam eorum portionem deprehendiffe libi per. narratis ab Anonymo plane nihil congruunt; fit
fuafit in Vita Beati Adalbcronis II. Mctenfis epi­ inter archiepifcopos, & epifeopos, quos concilio
fcopi ab Anonymo cocvo delcripta, & vulgata ad fu i de narrat, eos fere omnes recenfeat, qui in
in fviori volumine Bibliothec® manuicriptorum catalogo epifcoporum apud Anooymum non comLabbean®. Verum auâor ille fynodi qutdemme­ parent. Id vero argumentum validum aft in arminit ab Henrico colled®, fed nomen loci fi­ ebiepifeopis. Cum enim ills pre epifcopis malto
let; quare nonnifi per conjeduram, qua ibi au­ pauciores fuerint , fi alios exhibeat Annaiifta ,
âor exponit, ad Tremorieoitm fynodum refer, alios Anonymus ; id plane ad fenfum demonftrat,
rentur. Sed & ex conjeAura plane contraria di- de conciliis inter fit diverfis ab utroque tradari
icimus, diâa illa defyoodo plane alia a Tremo- Porro ex archiepifcopis unus Willigifas Mogun. tinus

r
. er

U)

%‘ïî‘“

CONCILIUM

Hn;:ü:’‘

1*4

tinus ab Anonymoaftcrtur ; ac viciflim apod An- A decretnm wur Juki <« n»fp<3» Xegit Henrici, jg ■"
naliftam Mœuntiuus
et. & GolonicnMoguntiqu* non sonar
apparet,
Golotucn- conjagii ajar CaasgavZv, 0 arebieptjeopemm Heri- ANN©
fis, Remenfi», ac Magdeburgenfis legitur. Deni- berti Ctbajeafit, Litwamu Brmoenfie, Tbqinenie
I
CHRiSTl I1* Metenfis epi(copus-*Theodeticus eft spud An· Magdabxrgrtfj·, Epefcoporam qaaqae Saicgeri Miatif
>mi
naliftam, apud Aoooymum rero Adalberts. For· prbwrinjii, TMerrn Mtlnfi, Btrnbani Farro Adalberts anno tooy. decembri menfe deccf- drq^r, Berawardi Hüdeaeùbeiaemtfit > Eetbarii Pafit, ut Anonymus in ejus vita adnotavit , cui tberbrannetft , Bartbardi Vvoreaatiepfit , //argan
Theodericus iucceftit. Εκ quo fit, at cum de­ Leodicepfa, Aafridi Trajeüe^jù, Tbietatari AJnecretum fyoodi Tieinorienfis die nonarum Julii ,
Pvrcberti Mtrebargerfi. la tbtta enjnftcfte annalitla Saxone & Ditmaro lib. VI. pro­ qae fxpre aeattnatoram .fiagadi Epifcoperam infra
dierit, ad (cquentem annum 1006. referendum XX. diet, nifi mfirntitat jimpedtat, aiiffaat pro drfit. Idque dies ipfa nonarum Julii confirmat , fanSti celebrent, & nnafqaifqete Prerbyterorxm fi.
qux fequeoti anno 1006. non aero prxienti 1005. militer faciat. Preibyteri veto forenfet tret miffat
iis diem dominicam (qua haberi folebant conci­ ” peragant. Diaconi , & ceteri inferiorit ardiait X.
lia ) incidit. Quod vero tarn ab aonalitta Saxo­ pfaliena. Arx, & Begin* infra XXX. diet mille
ne, quam a Ditmaro annus concilti 1005. con· qaingentor denarim pra anima redemptione trrjtif ,
lignetur, id me parum movet, cum norim Dit- 0 tetidem paaperot pafcoxt, 0 XXX. denanoi exmari textum mcodoium'effe in multis, & anna* pendant; & tatidea· lamina accendant. Dax extern
liftarn Saxonem ita Ditmari codicem fequi, ut Bernbardat qxingentor paapent pafcat, 0 XK f·tepe yrret cum illo. Proferenda funt modo Tre- lidar expendat. Figiham S. Jabaaait Baptifla , &
morienfis decreta ilia ex fide Annaliftx: Fefca Vigiliam Apefoloram Petri, 0 Paali, O Vigiliam
efl in leto, qui dicitxr Tra/aaaMt ( Tremori a in S.Lanrentu, tg aataiaaa Sanfloram ia paae, fair ,
Weftphalia) avagiM lyuWvr, abi Xex , Epifeopit , & aqaa decermmat jejaaare. Vigiliam affaaeptiaait
tJ emnioae prafeatibat plarima eccUfye inceavemen. S. Marta, 0 ornate Vigiliae Apefiolantm, fient ia
tta 0 cMN«M»f earaw cenfilio iac flat nit deincept
Qnadragefima ; qaataer tempora fieat ia Qaadrageprohibert, 0 epSr·* ueo< infltixttenu decret· gra­ Jhtea, excepta fexta ferta ante Natale Daauai, qaaap
ve* peccatorem /ar^aaw relevari. yftfa* q| bee ia pane, Jala, & aqaa detervmat jejaaare.

cHKisrt

SYNODUS

CHRIST!

ROMANA

A Joanne P. XVII. pro confirmanda ereftione EccleGs Bambergenfia celebrata
anno mvu.

oncilium a Joanne Papa XVII. in S. Petri Gprecateriet pradiHi Hexrici Epifcepi ( Wircebur-

Bafiltca annoChrifli 1007. coaftum pro con- genfis)
Cfirmaoda
Ecclefix Bambergenfia ab Hen­
ereftione

rico II. Imperatore fafta tefiantur mox afferenda
concilii Francofurtenfis ada in b«c verba :* Xe.
neant) vero Pontifex, tj amverfahr Papa Jeaanee

literii infpieient, piiffioai kegit Hearici dtvet tear ceagaadent, babtta in S. Tetri bafilita Syna·
da pre cepfirtnaade Bambergepfi Epifeepata , privi­
légiant fecit eeafcrtbi,
Àpefteltca erfteritate car·
rtbtrari &r.

ANNO

C”.MST'

CONCILIUM

FRANCOFOR.D1ENSE,

DI ICCLBJIi BanBRRGBNS! IN CATHBDRAM

cpifcopalem erigenda, celebratum anno Domini mvi. tempore Joannis pap* XVII.
Dmibi. Et quod prscipuum habui, meipfum cun
modo acquifitis feu acquirendis in (acrificium Pa­
tri ingenito jamdudum (ccreto men tu obtuli .
Ν bee concilie , tefltmonio Dïtmen , qti eidem
Aa· <»·«>Epifcopatum tn Bavenbcrga cum licentia antiftilit.
prafent interftit, tnier aha tr.iihtam e/l de ectis mei facere hadenus concupivi, dt hodie jutltHa Bambergenji tn eaibedrem c^Jcooalem eri^-.n- ftum hoc perficere volo defiderium. Ob hoc feda', tdqne ad petit ;.>netn régit tienne t, qai eam civi­
rctlillimam veftrimet interpello pietatem, ne abtatem a paero di lexe rat, & femper exceluerat^ tf fentia ejus qui per me voluit oblinere quod mihi
axori in dettm affignaverat. Henricxi Wircebtergennon licuit huic concedere, propofitum voluntatis
fit epijcopni ad Syncaxtn vocetai venire nelail, njt
mes queat impedire: cum io baculo ejus mutus
pefi xmenem Jen parte bin cam Bambergenfi ecc’.tfia £ confirmationis figno clarefcat, hunc non propter
Dominum, fed nb dignitatis nullatenus adipifeenfjHam ipfe arcbirpifcopni conflit neret ar . Exordie con­
cilii petitionem Jnam epifcopii in fyn«de confidentibur
dx dolorem, fugiffe. Movear omnium corda p<afeniium, quod per ambitionem fuam fanfix ma­
rex patefecit, verbit qua a Ditmaro » ecitantar bijee :
Confidentibus ibidem o’dine archiepifeopis cum tris ecclefia: augmentumannullare cum nugigerv
omnibus fuimet * fiiffragenfis rex humo tenus la legatione prrfiimpfit. Ad hxc firmiter conlli• Un· /·/profternitur, & a Wiilegifo antillite Mogunti- tuenda, contefialis me* prrfcntis, & unici fra­
no, in cujus d.œccfi fynodus habebatur, eleva­ tris Sc cohxredis mei, larga benignitas afpirat .*
tus, cunilis rrxicntibtis talia fatur: Ob recoin- & fibi placita adimpletione his me eadem reftipenfationem futuram Chriilum hxredem elegi , tuere utique pro ceno (ciat. Si quando autem
quia in (obole acquirenda nulla (pes remanet epifeopus venire, dt promiffa dignatur (ufeipere :
Severinos Binius.

Σ

P*

ANNO
CHRISTI
••c«.

r’

ERANCOFOR.DIENSE.
“SV™’
.
■paratum me ad omne quod vobis bonum vidctfir A adjuoAis Heinrici Wirceburgenfis epifcopi lue ■ ■■■!-—
ANNO
ris, Romam ufque direxit , quatenus hic bene ANNO
_
CHRISTI procul dubio inveniet.
Finitis talibus alllloquiis, Beroigerus antiftiiis iiincepta in mc|iu» proficerent authontaie Roma­ GHRI4T1
enfis çapcllanus iurrexit; pro- na.
n Romanus vero pontifex dt unirerfalis papa
Henrki Wirceburgenfis
pter timorem regis, fcuiorcm fuum huc non to­ Joannes, precatorias prrdiâi Heinrici epifcopi linifie, dc detrimentum ecclefiz fibi a Domino teraa infpiciens, piiffimi regis Heinrici devotione
commi fle in aliquo fieri nunquam laudafic, re­ congaudens, habiu in fanâi Petri bafilica fyno­
flatur: dt obfecrat eundos pratentes per Chrifti do pro confirmando Bambergenfi epifeopatu, pri­
amorem, ne talia fieri, abfente eo, futurum libi vilegium fecit confcribi, & apoftolica authornate
in exemplum paterentur. P.ivilegia ejufdem ibt corroborari, univerfis Galliae & Germani· epifeo­
aha voce recitantur. Inter hzc quotiens rex an­ pis referibens, ut & ipfi pari communique •tr­
xiam judicum fententiam nutare perfpcxit, co­ tboritate eundem epifeopatum corroborarent ee
confirmarent.
tiens proftratus humiliatur.
Tandem arcbiantiftiii Willegifo, quid de h!s
DIPLOMA JOANNIS P. XVII.
faciendum foret, judicio perferutanti
Tagmo^pri­
pei '
mus refpondit, hzc tunc fecundum
regis eloquium B
feci
Iegaliter fieri pofle. Cundis or«fent*bus ejus ferSive cnfinKti tpifcepttHi Bemkrgtrlctn
snonem tunc affirmantibus, dt fubfcribentibus ,
JtjHMt tptjctpuf fervit fervrrm Dei.
Eberardo tunc cancellario cura pafloralis a rege
committitur, de hic a przfato archiprzfule eo­
dem die coafecratur. Poft hzc autem Henricus
Fticii noftri eft omnium fandarum Dei ec- Hurki
autiftes, auxilio confratris Heribcrti archiepifcopi
elefiarum commoda generaliter confiderare, Glillti·
Colonienfis, regis gratiam dc impletionem fibi
& maxime earum, que (pecialiter fub jure ac4ui
do.­
placitam acquiuvit.
minio noftra: Romane ecclefiz confifluot .* fi
quod eft incommodam , abolere , ne pro gravi
ACTA EJUSDEM FRANCOFORDIENSIS incommoditate fua negledr vilefeant, vel quali­
bet nafta occatione, debita folemnitate careant .
Propterca omnibus fandz Dei ecclefiz fidelibus,
ptzfentibus fcilicet & futuris, notum efte volu­
Ex tabulario ecclefue BsmbergenGs.
mus : quia dileftus fit fpiritualis nofter filius HeinNno dominice încarnatiooir m.vit. Indift.Crieur, glorioGflimus atque invidiffimus rex, diviv. Kal. Novembris regnante piiffimo ac fe- na inlpiuntc clementia, de propriis hereditariis
pro fua
parentum anima, epire n i (fimo Hcinrico fer undo, anno regni fui Vi rebus,
'
r ’ fuorumque
r
pro flatu dc augmento fandis matris ecclefiz, in fcopatum in loco, qui dicitur Babenberk, perteloco Francooofurt dido magna fynodus habita eft âr fidei & caritatis devotione, in honorem beadc celebrata. Nam idem rex Hein-icus, magnus tiflimi Petri apoftolorum principis afle conftituir,
dc pacificus, ut in Deum erat credulus* dc in ho­ commutatione fitâa jure ac Iegaliter cum Heinmines pius, dum alta mentis deliberatione fzpe- ricu VVirxeburgenfi epifeopo de aliqua parte pa­
numero cogitaret in quo Deum fibi maxime pla­ rochiae fui epilcopatus. Unde etiam prsrdidus epi­
caret, fumma infpirante divinitate cogitando uif- feopus nobis luas iiteras mifit, ut fuo confenfu,
pofuit, ut Deum fibi hzredem eligeret dc con- privilegio noftrz apoftolies authoritatis , epifeoferiberet, dc epifeopatum in honorem fanâi Pe­ patus novitet faâus fundaretur.
Pro qua ratione Heinricus facundus gloriofiftri principis apoftolorum, in quodam fuz hzrediratis paterne loco Babenberk dido, ex enni- fimus rex nuncios fuos ad nos direxit, qui nobis
bus fais rebus hereditariis conftrueret : ut & pa- hzc omnia dicerent, & nos pro hac fedeconfirganifmus Sclavorum deftrueretur, dc Chiiftiani Dmanda interpellarent. Cujus fanftiffimam imitanominis memoria perpetualiter celebris habete- lionem paterna ~dt przcordiali
...........dijedione
· «·intuenrur. Sed dum parochiam ad cumdem locum re- tes, omnes tu, quas B. Petro apoftolorum prin­
ipicieniem non haberet, ÔC fandam pentecoften cipi, in loco prsnominato, legitima ratione colin eodem regni tui anno vi. Moguntiz celebra­ ledas contulit, noftra authoritatis privilegio con­
ret quandam panem V Vircburgenfis diœcefis, co­ firmare decernimus, ea videlicet ratione, tt'epimitatum videlicet Ratiengouvv didam, dc quan­ kopus ejus loci, & qui in perpetuum fui fuerint
dam partem pagi Volckfclt difti , inter fluvios lucceflores , ea fecura tranquillitate poffideant, dt
Uraha, dc Ratentxa fitutn, ab Hcinrico VVirci- liberam habeant poteftaten res dt proprietates
burgenfi epifeopo firma ac legali commutatione ejufdem ecclefiz, ordinare, atque componere, vel
acquilivit , tradens contra V Virciburgenfi eccle­ etiam augmentare; difiipare vero, atque confun­
fiz CL. manius in vico Meinungun dido, dc in dere, nullam habeant poteftatem.
proxime adjacentibus locis. Hoc confentientibus
Noftra quoque authoritate fancimus, uti in ter& pcrfpicientibus venerabilibus patribus , in pri­ minis, dc m rebus ejufdem ecclefiz, nulla fit in·
mis videlicet VVirciburgenfis ecclefiz epifeopo fcftstio tyrannorum , vel aliorum quorumlibet
Heinrico, dc Witligifo reverendo archiepifcopo E pravorum hominum, five fint in civitate ipfa Ba­
Moguntino , dc Butckardo V Vormatienfi , dc benberk, five in caftellis, dc villis, fervisdt ancil­
VVahero Spirenfi , de Adelberone Bafiltenfi, dc lis , tributariis,decimis, foreftibus,filvis , pifcatioLamberto Conftantienfi , dc Udalrico Curienfi , nibus, venationibus, molendinis, campis,pratis,
& Lu i dot fo archiepifcopo Trevereofi , & Theodo­ pafcuis, terris cultis dt incultis, dc quidquid mo.
rico Metenfi, dc Berchtoldo TuUenfi, dc Heimo- do ilfuc pertinet, vel in futurum acquiri poffit,
ne Virdunenfi, dc Hercberto archiepifcopo Colo- per noftra authoritatis privilegium corroboratum,
nienfi, dc Nothkero Leodicenfi , dc Eralvvino m fecura quiete permaneat . Nullus ibi comes
Camaraccnfi, dc Paginino archiepifcopo Magide- aut judex legem facere pnefumat, nifi quam, per
burgenfi, dc Hildolfo Mantuano . Gloriofiflimus conceflionem gloriofiffimi regis Heinrici vel fucvero rex Heinricus tunc voti compos efFedus, cefforum ejus, epifeopus loci ejufdem deligeret .
pari fupradidorum patrum confultu duos ex ca- Nulla aliena poteftas ibi per violentiam irruat.
peUanis fuis Albcricum videlicet dc Ludovvicum , Sit ilie epifeopatus liber, dc ab omni poteftate
extra-

O

A

f

Λ7

-,·"ΛΚ“,ιί·

CONCILIUM

i««

• 1 ■
-extranea iecorus, Romano tantummodo * mna· A Schvvidgerus Mimigarduordenfis epifcopus in-·
ctmKTi
CHRISTI
fubditust quatenus epifcopus eo melius terfai ft fubfcripfi. "
Ansfridus Trajefteofid epif. interfui ft fubfcripfi. . IM«.
eum canomds foisfervitio Dei poflit infiûere.ft
Theodencus Mindenfis epiicopus inierfiii ft
I*'"’’ conftruftoris ejofdem loci ft recuperatoris
jugiter memoriam habere. Sit tamen idem fuo fubfcripfi.
'(••wrirM. ^metropolitans fubjeftus, atque obedient. QpiThietmarus epifcopus Ofneburgenfis iaterhii ft
ea"rçn« hrc prreepta fervavent , divinam remu- fubfcripfi.
Μθ|·Μί!^. ne rationem, ft apoftolicam beoedi&onem acci­
Degi no archiepifcopus Magdeburg, interfui ft
piat. Qui autem contemptor ft violator extiterir, fubfcripfi.
perpetui anathematis damnationi» ubjaccat, (nifi
HUdivvardus Citireofis epifcopus interfui ft tubrefipifrens ad fatisfaflionem perveniat. Scriptum feripb.
per manus Petri notarii, & feriniarii S. R.E. in
Burchardns archiepifcopus* Laudunenfis inter- · L^d·.»·fui & fubfcripfi.
Λ». f· «m
menfc Junio, Indici, v.
Quod videlicet privilegium venerabiles patres
BaIdolfiti archiep. Tarafienfis · interfui ft fubfc.
in fupradiâa fynodo Franconofurt habita, generaAnaftafius (Jngrorum archiepifcopus interfui
' ‘ ' * *t
For. T*4r··.
ii concilio confidentes, lumina veneratione legen- B & fubfcripfi.
Adalbero Bafileenfis interfui & fubfcripfi.
H.
do luicipientes, Λ apollolic* aurhoritati obedienHugo Genuenfis fubfcripfi.
tes, devotis mentibus fubfcribendounanimiter lau­
daverunt, comtnuniterque corroboraverunt.
Heioricus Laufonenfis fubfcripfi.
Willigifus fanâz Moguntinenfis ecclefiz ar­
Eckehardus Selcfvqigenfis fubfcripfi.
chiepifcopus, qui eidem fynodo vice Romans ccAlbeneus Cumanus epife. intetfui & fubfcripfi/
clefiz przfidebam, conlaudavi fit fubfcripfi,
Richolfus Tergeftinenfis ecdcfix epifcopus.
Radherius Padelbrancnlis ecclefiz epifcopus inG. C. Edidit Jac. Grecferui S. J. vitam S- Henrici
terfni & fubfcripfi.
cujus caput x. narrat que gefta funt in hac IrioMegingaudus Eichftatenfrs epifcopus interfui ft Imp.
do ante privilegium a Joanne XVII. mJflum,- ft iifdem
fnbfcripfi.
pene vetbis quibus in hoc inftrumento.
Berenvvardus Hildinisheimenfis epifcopus in­
terfui & fubfcripfi.
Λ D N O T A T I o P. Antomii P * G I
Lambertus Conftantienfis epifcopus interfai &
fubfcripfi.
ad An. Ch. ioo& n. i.
Arnolfus Halberftatehfis epife. interfui & fubfcr. C
Udalricus Corienûs epife. interfui & fubfcripfi.
Heoricns Germani* Rex Bambergam Franconiz eppiBnrckardus Wormatienfis epifcopus interlui & dum a puero dilaxerat, & uxori iq dotem aflîgDârat ·
Cum itaque in fobola acquirenda nulla fpes remaneret
fubfcripfi.
ei, ut ipfcmec in Synodo Frsncofurdienfi dixit, epifeo»
VVennharius Argentincnfis epifcopus interfui pacum in eadem civitate inilituit, literafqoe obtinuit
fit fubfcripfi.
a Joanne Papa fupra recitatas, in qnatam fine legitur:
VValtherius Spireofis epife. interfui & fubfcrip. Scriftnu ftr iMees Frlri Nttnrii & Scrinierit' S. R. g,
in ueije Junin liuiiit. V. id eft , anno Ch. 1007. Qpod
•ΐ···*»
Brun * Auguftenfis epifccpuj interfui collauda- privilegium maenut epifeoporum mune rus m Synodo
**'
vi ft fubfcripfi.
FraocOoofurt habita unanimiter land amne, ft faiafiibkripoonibus corroborarunt, ut in fine laudati referipti
Luidolfus Treverenfis archiep. interfui & fubfcr.
Berchtoldus Tollenfis epife. mtetfui & fubfcripfi. Apoftolici legere, efl. Qpare Concilium illud noa anno
toed, fed fequenti congrexatum, ft quidem die prima
Hcimo Virdunenfis epife. interfui & fubfcripfi . Novembris , euo Joannis Pspae liter* ab omnibus fub·
‘Al.xarrv*;- Hartungus ‘ Ju varenfis archiepifcopus interfui & icnpt*. In Tabulario enim Barmberganlis ecclefi* nt
lupra in Labbeo videre eft, legitur: Xene dnaviwc*
«*>.
fvbfcripfi.
Intnm. ΜΠΙ- Μ. V. Knl. Nnuruiri, , regnaMe pt//»·
Chnftianus
interfui
& fub. m
ferenifinu
Hettne»
II. *n*
fui ftxto,psi*
fn ββΐΛ
· · Patavicnfis
n 1 λ a* epifcopus
..
c · *_ v·^.**
muftis
λα·
w/W rtgni
/*f /CsFWp
Gevchardus Radcfponenfis epifcopus interfui & Ddr
tctlrjii, m mcv
lun Fnutennfnrt
Fmntenefnrt
'■*“ nugn^m·
_ wie [mSf nutri, ectlrjir
fubfcripfi.
j:“- unffu hrneJn,
«·- -j. FnNu
- ·- rft- tF crMretn.
.. . Λ
AA·,
Quare tam
Egilbertus Frinfingenfis epifcopus interfui & Hermannus Cont raft us ex editione Canfiana , quam
Chronographus VViraiburgenGt a Balutio Torn 1. Mucel.
fubfcripfi.
editui hanc inftltutionem cum anno 1007. accurate illi­
Adalbero Brixienfis epife. interfui & fubfcripfi. garunt. Pnatata autem Indiftio V. val Natali Cbrifti.
Hmoenus archiepifcopus Colonientis interfui vel a Kalendis Januarii inchoata.
ad votum iynodi & fubfcripfi.

ahfhfift

%***><*'

FÏ· ’sRsw vW vW

.1« eS«pv>..

A D

^!**Μ*<

ifcffVr

*Ρ(ιΑτ "ΛίΚϊν 'Λιν '^esJyvs^qsW» TCdsF

CONCILIUM

TO&e · Άρσ

TRANCFORDIENSE

Pro conflitutione epifcopatus Bambergenfis Anno ioo5. celebratum
ADNOTATIO

CRITICA,

ET

VARIANTES

LECTIONES.

D concilium iflud hcc ohm in meis ad PaEciliô totum negotium abfolntum (latuatur,quamgiutn adrwtationibtu diiïetui. Placent , ft vis ibi tem totam fub uno contexto narrat Dic.
vehementer pl·».eu quz ad rcâam cbronologiatn marus. In ea prima Synodo aâumeft de iftitueudirigendam quoad exordium epifcopatus Bambcr- do Epiicopatu, & cum id tandem decretum fisif.
geniu Bollandiani focii doftiflimi contulerunt ad fet, Epifcopus Vvirceburgenfis , qui a Synodo,
vitam S Hrnnci die 14. Juin pag. 733, Igitur quamvis vocatus, abfuerat, ft pro vitibus tn ea­
anno 1006. Synodus .«liqua Francfordienfis omni­ dem fynodo per Capellanutn fuum ereâioni ilii
no alTiçnanda eft, cum id tradat Ditmarus apud obftiterat , tandem viftas manas dedit roganti
Baromum. Sed cum chronologus ifle pro fuo mo­ Henrico Imperatori, ut exaâis ejufdem Concilii
re plura in unum annum congerat, que in plu­ condat. Pertinent hzc omnia ad annum 1006.
re» diArtbucnda eflent ; ideo non efteut ιαcocon* vel ad fequeniis exordium. Dein Heuneus d»·/

A

t C·

x»9
FRANCOFORDIENSE
CtfUe·» ftut. Atbrricmt, & Lttiniruat adjnn A

HlNKICOS

er t

I9O

FRANCFORDIBNSIS CONCILII ACTA
/nno
•fria Heortci Vvircebuigeafis Epifcopi literis Ro­
ÇnRiaTi
ANNO
CHRISTI mam direxit, ut Francoforti bene empta , ibt
proficerent aufroritate Romana . Joannes Pana
Ae Aaaa/dfo Sntnt Β**Λ
Mmeme Hernici ad ft imlh/ bn ttm/ βΐ rtfeTmv. Λ *L 405.
mitt, ftfm pre 1er Jade caçdmaada itttfftllt^·
Onfedentibus
igitur per ordinem Archiepifco.
•es audcultam (verba foot ejufdem Joannis in fois <
literis) patentes liters» ea de re fcripfit , datas
pis cum fois fuffraganeia , Rex Hcinricus
humoteons profternitur? ft a VvilegfB Archiemente Junto, lodift. V. id eft anno 1007. His 1
petaAis, Synodos habetur nova, »rl forte eadem, pifeopo,
|
in cujus Diœcefi fynodushabebatur, ele­
quo foperiori aooo nondum abfoluta Francofur· vatus, cunftis prefentibiss talia fathr:,, Domini,
tt celebrata foit, in qua liter· ill· Joannis XVIII. „ & Patres a mea parvitate hoc afciiiconveniftis,
lefts, ft freeogoit· fuerunt , at ex épigraphe „ & quamobrem vos afeierim, aperiam , precorejufdem Concilii a Pagio relato confiât. Ita fai­ „ que omnium dementiam, ut in his, quedivirs eft fides Ditmari fcriptoris cosvi , net Baro­ „ na gratia inibi, ut fpero, infpiravit, pro ejos
nins its plane erravit, ut Pagina cenfet, quin &B ,, amore faveatis. Nam quia io fobolc habenda
Pagias nonnihil deceptus, dum Synodos duas in „ nulla mihi fpes fopereft', Chriftum heredem
unam confodit. Porro duas fynodos hac de re „ elegi, Epifcopatum in Bavemberh, cum licentunc celebratas etiam Anonymus in vita S. Hen­ „ tia Epifcopi mei facere haftenus concupivi, ft
ries apud focios Bolland. ad 14. Julii cap. s. „ hodie perficere ftatui . Ob hoc fereniffimam
num. i. ft tj. dtftiognit; quamquam illam, qu* » pietatem veftram interpello, ne ejus «bientia,
pofterior foit, priori preponit, ft qu· pofterioti „ qui apud rac voluit obtinere, quod mihi non
aflignanda font, foperiori tribuit. Vide Soc.Bol­ „ licuit concedere, propofitum meum valeat imland. ibid, io Apparatu prxrio f. II.
„ pediri. Ecce baculus, in quo mu rac confirmat ioAddere bis juvat, priori illi concilio ab alio „ nis fignum clarefcit, quod non propter Domifequenti anno 1007. celebrato diftinguendo vale­ „ num, fed ob dignitatis nullatenus adipifeende
re pariter nomina epifeoporurn, qui utrique ad­ „ dolorem fugerit. Moveat corda omnium prafen,
„
1 S. Matris Ecclefi·
fuerant. Nam priori, antequam liter· Romam „ tium, quod
augumenium
mitterentur, adfoifle inter cateros legimus Tfca- ,, cura nugigerule legatione adoullare prafumit.
dmcaas
, ft triai** Ctu*r**f»a ; „ Eccc ad hac conjugis me» prsfentis, ft uniÎu· duo nomina in fubfcriptionibos literarum C „ ci fratris mei, ft coheredis larga benivolentia
oanais. pap·, qua* patres concilii pofterioris bul­ „ aipirat ; meque placita fibi redditione illis re*
le illi jam impetrat· addiderant, non apparent. „ ft i tuere uterque pro certo fciat: fique EpifcoSapercft modo, variantia quedam ex collatione ,, pus, venire, & promitis dignaturfofeipere,padiverforum codicum, afta ejufdem concilii exhi» w ratum me ad omne, quod vob«s placuerit,inbentium, promamus. Udalricus . ambergenfis in „ veniet. „ Tunc Bcringerus , Heforici Vvircecodice, quem ex variis hujus «tatis diplomatibus, burgenfis Epifcopi Cape 11 anus , furrtatit dicens.·
aftifque publicis compegit, vulgato ab Eccardo timore Regi· Antiftitcm iuum non veqiffe, detri­
Hiftoric. med. arvi tom. II. eadem afta concilii mentum Ecclefi· a Deo fibi commiffx\n aliquo
Francfordieofis refert, qu· Gretferae ex codici­ fieri nunquam eum laudaffe ; obfccrat owms prebus Mfs. ecclefi· Bambergenlis vulgavit ; ex quo­ fcntes per amorem Chrifti , ne tale fieri, eo
rum collatione variantia hcc ia fubfcriptionibos abfeote, fibi futuram in exemplum patiantur. Pri­
epifeoporurn refultaut.
vilegia quoque ejuidem Ecclefi· «Ita voce ibi re­
citantur. Inter hac, quotiens Rex anxiam judi­
GR.ETSER.US
cum fententiam nutare perfpexit, totiens humi liaUDALRICUS .
Bereuwardcs Hildini- Dttfi.
D>us folotenus proflernitur. Tandem ArchiepifcosheitnenGs.
po Vvilligifo, quid de bis facieodum effet, judi­
Heimo VirdaoenGs.
Hermo VirdunenGs.
cio perquirenti, Thagino archiepifcopus primus
Hartnigus IwawenGs.
refpoodit. Jufla voluntas & petitio Regis conAdalberts Brixienfis.
feofu omnium veftram legal ner poteft impleri ;
Svvidgcrus Mimigerd- Svindegerus Mimegarde* cunâifcue prefeotibus fermonem ejus confirman­
vordienfis.
fordienfis.
tibus, Rex gloriofus Eberhardo Cancellario fuo
Baldofos TarafienGs.
Baldolfos TarantafienGs. curam peftoralem commifit, quem «refotus Archipreful Vvilligifus eodem die coofeeravit. Poft
Juvat hk etiam cotum Henrici'regis termonem hcc Heiorieur Epifcopus auxilio Heriberti Ar­
ad fyoodum reproduoere; qui enim incolleftiooe cbiprcfulis Regis gratiam, ft adimpletionem fibi
Labbeana ex Ditmaro affertur, pro, more ejuf- placitam adquifivit. Itaque eundem Epifcopatum
dem feriptoris bine indeerafos, breviatufqueexbt- io honore S. Georgii, ft Sanfti Petri Apoftoli
betar Integriorem dat Annahfta Saxo Eccardi conflituit; loramque ipfum prstdiorum divitiis,
ad hunc annum, ex quo bic deferibo. Adjeci Ii- ft
Γ omni' ornatus decore, m in prcfemiaram
'
certeras Henrici Vvirceburgenfis, qui copiam facit E nitar, copiofiffime ditavit. In meridiana quouue
—'—*
erigendi novum epifcopatum Bamberg· ; (qua parte civitatis Monafterium in honore S. Stepoaurbe ditionis foc erat) quas literas in concilio ni Protomanyris fob ordine canonico cooflruens ;
Francfordicnfi anni rood, datas ex foperioribus ex altera vero, hoc eft, aquilonari aliud Monaliquet. Has (itéras fervavit Udalricus Bambergeo- fterinm fob Monacbili recula in honore S. Mi*
fis faciali XII. feriptor in fuo codice, quem Ec- chaelis Arcbangeli, Sanaiqne Benediâi eonûicardus in altero volumine Hiftoricorum medii tuens, Gbi , fueqoe civitati fupra petram Apoftolicn firmitatis fondai·, mnrooue, ft propugna*
•vi vulgavit.
culis meritorum Sanfti Georgii , ccterorumque
Sanftornm munit·, ae exornat· contra incenti­
vos vitiorum jaftus turrim fortitudinis Io Sté­
phane, ft contra refrigerantes ftatus illitu

C

Cmil Gtetrei. Ta·» XIX-

Aquilone ; unde malum o

T

pone.

■w

»»|
er ponere difpofuit;
À.NMO
CHSUTl

concilium

1,1

refugium certum in Angelico A id ad perficiendum transfunderet, fludiofo capit'
praparavit pr*fidio, ut a dextri·, & a finiftris flagitare. Qpi, quoniam jufta atque rationabiles
juftiti* armi· «allai· in nullo fuficiat pr*valere. caufa videbamur, ejufdem augnftiifimi atque io- c
Aliis quoque Sanftonsaa loci· per regni latitudi­ vifiiffimi regia petitionibus acquicfoaas, cum com­
nem munificentiae fus impertivit largitatem, que- muni cleri lui atque militum conGlio, nec eoo
dam deiapfê in melius reftituens, quibufdam qu* totius populi coohlio, flt fenfu pntfatnas locum
cum predifto pago, tribas parochiauia ecdefiia
■timtt fepperebant, adjiciens.
exceptis cum luis adjacentiis, quarum bare nomi­
na funt, Vvachenrode, Lonenrftat , Mulbnfca,
PRIVILEGIUM HENRICI VvIRZBURomni poftmodum remota contradidiooe, foas poG EN S LS EPISCOPI
teftati tradiderunt. Alterius autem pagi, quiVodr
fpifctpMm.
kzelt vocatur, io quo pariatus locus fitu· eft*
partita eidem regi conccflit, quantum eft deBaN nomine Sanft*, fit individu* Trinitatis . benberch ad flumen Uraha in Ratenxam flumen,
Omnium fanâ* Dei ecclcfi* fidelium, tam flt fic juxta decurfum fluminis ejufdem inMoyn,
prafentium, quam futurorum notitiam non late-B fit inde ad rivulum Vvichcbach, demum ad ca­
rivuli, ficque
quam cit:ttime ac pro­
re defideramus, qualiter gloriofiftimusRex Henri- put ejufdem
‘
r
eus, divin*, ut credimus, ammooitionis (limulo xime perveniri poteft ad Uraham . Et ut hac
compunâus, de prediir, qu* Dei gratia, here- traditio firma atque inconvulfa permaneat , ipfe
ditarioque jure parentum io fu* poffeffionis do­ prcful H. corroboravit, & (ubfcripGt· A&um in
minium provenerant , Dei fervitium augere , civitate Vvirtxburgenfi , prafente 1ercui (limo Im­
epifeopatum conftituendo atque ordinando, con- peratore H. ea conditione, ut decimam in nofiderans, quomodo id legitime, rationabiliterque vavilibus jam incifis, & ad manfum meniuratis ,
fieri potuiflet , H. venerabilem VvirtxburgenGs cum veteri decima non commutata, Vvirtxebur
ecclcfi* proviforem quatenus quemdam locum, genGs ecclefia retineat ; in novavilibos vero poti­
Babenberch nuncupatum, cum pago , qui Ra- bine excolendis decimam Babenbergenfis eccle­
tcnrgou dicitur, qui ad fu* diœceieos flatura fia poflideat cum termino commutato.
pertinere videbantur, de fuo jure in luum jus

I

jjc O N C I L I U M

PARISIENSE

JaM 1006. iaiirvav.

Concilii hujus annua & res iu eo gefl* cour.nentur io fubjefta bulla Joannis papa VIII.
quam idcirco hic recitandam duxi acceptam ex tom. VII. Gallia Chriftian*
noviflim* editionis peg. 26. appendicis, ubi eruta atteritur ex
Chartulario ParifienG lib. 19. cap. ii.
Vlll. tnfimtt dmun» λ Ramuli» tpifctpt Perifitnfibm Ctataitif faUnot.

Ohannes epifeopus feivus (ervorum Dei. Im-Cac notitia ccetus reipub. quoddam alodum', vul-

periofz rationis inftttutione io quibuslibet or­ go vocitatum:.
conferre Sanfta»
Jdinandis,
ac difponendis rebus antiquorum pri- Mari* Parifiacenfi Ecclcfi*, flt rebus vel ufibus
Laf%»» Cumpent,

fc*, ac provide aufioritati, ut totius pofteritatis deputare fratribus inibi degentium, Deoque ca­
fubfequens adnifus diligenter obtemperando , fic nonice militantium. Ut autem pnediftus Ltrget
prudenter imitando relpondeat, utilitate fentitur, CMtpai^ in pago, flt comitatu VvaftinienG con­
& fanioris cenfura judicii omnimodis roboratur . ii tus, fiIvis, villis, & villulis, vineis, pratis,ter­
Et quoniam vita ipfa, qua fruimur, pollicemul- ris cultis, flt incultis cum ecclefia in honore S.
timoda brevitatis cohercetur , dc pluriique im­ Maturini dicata cum omnibus appendiiiis fuis ,
matura fueeiditur, ad inserminabilem diuturnita­ ea quidem lege; ac omne jam diâi pofleffionem
tis palmam altioribus falutarium velis virtutum allodi S. Mari* , flt prediftis collegis canonic*
fubrigi, ac felicioribus bonoium incrementis ope­ congregationis offerimus, ut noflri memorialejlrum diatim unumquemque lubmoneri, quam fit _l;s ab omnibiis habeatur in pfalteriis, ac miffa~~
faniflimum facile eft intueri. Quibus in Dei no­ ürum (olemnii, ac cunâis vefpertinis , ac matamine & pace fan&orum omnium permotus ego ti.talibus vigiliis, perpetuoque fit ratum fjre ,
Regenoldus Parifiorum epifeopus ex mei vice of­ tria denique noftri anniverfaria, videlicet patri·,
ficii commifli gregis vigilanti cura follicitus , & & matris, flt ipfius Antiftitis Ragenoldi , ut rememor magna diei tremendi examinis, & utriuf- gni devotione , flt celebri commemoratione ar.que juftorum, five injuflorum retributionis, ope­ nuatim profiteatur obnoxie precamur - Si quis
ra pretium duxi ex acceflibus patrimoniorum meo­ vero rationis expers , livore , flt facibus ava­
rum , felici commercio mihi internorum, fubfidia ritie pervafus noflr* devotionis adeo munifi­
civium fanorari. Cujus devotionis fervore fucccn- cum pignus auferre, flt quolibet jure, quacumfus notum elle volo omnibus tam futuris, quam ![uc injuria voluerit impedire, mille auri librarum
dc pnefemibus, quia ob fempiterna pramia remuratribus, vel canonicis S. Mari* regia fublimitanerationis, & pro obtinenda deliâorum venia ge­ te cogatur exfolvere, & ruflicano more, vel panitorum meorum, Comitis videlicet iBncbardi , E
_ ralitate fubmiflus , capitalis cenfus diffolutione
ejufque opinatittima conjugis Elifabeth, ut gre- ” pleâatur dc ad tolerandum perpes totius perpemiis fanâc immortalitatis confoveri, fic jucunditate ruitatis tormentum, aufforirate
"
“Patris, & """
Filii ,
lucis «terna perpetim mereamur testari, placuit flt Spiritus SanAi fit malediAus, flt confufus, fic
veQra reverentia Synodaii conventu, & favore, nulls Sanftorum fuffragiis mereatur mederi , fitque

.

SBBBSSSs!

CT μ* conjnaftus diabolo de Angtlis ejus fa lofer* Aficatus Jobannfo odhividecimi, * univeriaUs Pap·
' · 1 ~»o inferiori, ft pereat in menons. Datum IV. in facrattflMM Mo B. Petri Apoftoli , indiftm-àSS. ■*** Droemb. P** manne FmH Abbatia, ft Cao. μ V.
“wSj1 «diarii facri Tatersnenfii palatii taao HLponti.

AQUILEJENSIS

ANMO

CHRISTS

SYNODUS

Qua conftitutio novi Epifeopatns Bambergenfis approbatur, Joanne Aqwlcjenfi
profidc anno circiter X007. celebrate.
a«m

<t«<k«r<TOtis S. Hearid, tunc regis, deinlmperata tamen vel ubicumque ex prove&u Cusfteecclefio
V ris ejus nominis I. noramepifcopatum Bam- vel ejus exaltatione locatione aliquid nos magnibergenfem condere optantis , altquandfa obftititgfici operis audire contigerit, immenfe devotionis
Heoricus Vvirceborgrâfis epifcopos, in cujus dk». afteftn illum laudare ft benedicere ft predicate
cefi Urbs illa adjacebat Dem vero exorabilem debemus, cujus b«c dona foot, & a quo bona
fe pnabens Patribus coneOii Francford
” * lenfis, ipfi. cunfta infallifaliter procedunt. Qpare inter innu­
uue demum regi obnixe id deprecanti optatum af- merabilia fempitenus digna 1 ion is fecramenta , ea
fenfnm pmftittt. Rex, ut majori authoritate ft in fuorum cordibus Principum diftst, qua ad
conftiratio illa firmaretur, literas Vviceburgenfis, multorum feintent, ft exemplum profutura pro­
ft concilii fententiam ad omnes ditionis fuasepi- curat, in quibus nnum eft', quod divinitus nuper
fbopos approbandas tranfmifit. Aquilejam ut ve­ feftum maximam mentibus noflris tetitiam gene­
nerunt Utere, Joannes Patriarcha fynodum con­ ravit. Aodivitqns nempe, quid dominus oofter H.
vocavit, rata babuit omnia, tum ft fuo, ac faf- * gloriofiftimus, ft invidrimmus Rex, divina fic · »»>!<■·
fraganeorum nomine literas ad Vvirecburgeaicm infpirante gratia, ex fuis prodiis ft paterna here­
dedit. Has literas tamquam a concilio latas per ditate in loco, qui dicitur Babcre epifeopetum in
parces exhibet Cl. P. de Rubeis in monumentis honore
__________________
r______ rprincipis
___ r___
beatiflum Petri Apoflolorum
con*
ecclefi· Aquiiejenfis. Ego vero ex codice Udal- flruxit, ft commutatione fafta digne ft légalités
net Bambctgcnfis defumptas hic continuata ferie^cum veftra ecclefia partem quamdam ex ejus dim«cito.
~cefi
ccfi acquifivit, atque boc coocambium apoftolic·
fedis privilegio corroboravit. Quod quidem exi­
SYNODICA JOANN IS PATRIARCHA
mium , ft laudabile opus ejus digntflimam liberali*
AQULLEJ1NSIS
tarera, ft veftram cbaritatcm latis egregie lauda*
bilem commendet, cum ft foeto eft per operatio*
Ai Bnriaae fwaintgnjtm
nem, ft veftram per dileftionem. Iu quo omni­
potenti Deo immenfas gratias referimus, ad cu­
jos ioarftimabilem gloriam teeftat, quod per re*
BtOifùa· OfiMf &Jntm tlaritata iûigtaia Ά asm ooftrom H. botmm ft fidelem miniftram
f*At nnftthffnjli tcti&i vntrtifli tfiftaft iram faodatilfitnam pocem omnibus ecclefiis pe*
Jemmar /mtfa AftnlaWa fatriartha ctu» vwri- rat, ft infupernovam ecclcfiam format,per quam
feu /i» dtarev/m «pÿcvpti fttttritam iOtHtaatat ft de inimico bornant generis in vicinias Scierofe at, par prier ditans aatt tf traiiiit ftmttip- ram gentes Deo opitulante triumphabit, ft innu­
f""* fn infer, Jtfa Cirifo Daatiaa lufira.
merabilem familiam per lavacrum rcgcnerattouis
j>fibi multiplicabit. Nos autem com omnibus noreverende frater, fraterne dile&ionis ftr· diœcefeos epilcopis hoc divinum opus in comnos admoneat, nt in omnibus operibus mune laudamus, atque in eojufte coofentientes,
bonis, qo· conditor bumaai generis mitericordi"■ft fubter confcribeotcs in perpetuum valere contar ad fiifatem
i
uem ouotidie
quotidie deposit,
dilponit ,immenfesgratiafirmamus.
χ
na afttancs ipu agere debeamus, quandocumque

emum
“*

rraiwwocaÎmisaigrarasmeraBraeraMmMarasmstraBi-^
Christi

CONCILIUM

KALENSE,

Anno Chrifti m. rut. ia Kale palatio praefente Roberto Francorum rege cele­
bratum xvi. Kai. Jan- Hajus condlii nihil fapereft, nifi praeceptum
Roberti regie, quod fabjicio.

Practftam Kthrti Hgir fn manafltria S. Diaagfii rigere dignatos efi. Cujus prndicatione convar­
iataai fe jfiaed·
tf^tatamftfaa tjafüar
ia , multa largiente Domino temper experta eft
^aaii fiiftriftiaaUtu
£ beneficia. Idem autem prettofiu martyr Chrifti,
cum omnibos funm qonrcnttbus auxilium divi­
N nomine feoft· ft individu· Trinitatis. Ro­ ti· largitatis munificentiam prorogaverit : circa
bertos divina ordinante dementia rex Fran­ regum tamen Francorum excellentiam pofeitur
conun temper Auguftm . Dum Deus omnipo­ per cunfta benignus, atque io omtubus adjutor
tens htne Geiliaram patriam a tenebris infideli­ ptiflimus : protentas enm ipfi toto nifii ejus me­
tatis eraerv difpoaerm: teoftiffirntun Dionyfium, moriam foUicita mente , ac magnifiée opere ju­
divini videlicet verbi fplendidieMDam lampadam, giter fluduerint fablimare. Eos nempe, ut ia
eidem ad fanocefecndum veritatis fim lumen di- eoritm geflis legitur, ad obtinendum regni prinCmcR emere/. Tom. XIX.
T »
cipa-

I

CONCILIUM

“SXS"

.»<

— cipatum fuis digniftune ab meunte state lempet Abai, 6c legem duelli , quod vuigb dicitur <amΛι·γ^·ι
auxiliis, boftium eripuit iofidtis , r ter mi
pus, ac totam jKocinâam intra vel extra, futur
CHRISTI
*
qiie , dcuofita carni· (arctoa , perlui impetravit antiqui reges ei dederunt, &. nos haâenus temii- anno
bonis. Dicimus autem eos, quo· erga Dei cul­ mus; ad VVaflontfviUam cum appendidû luis , CHKtSTt
tum, tuum quoque devotos cognovit obfequium. dt prata qu® ab eadem villa usque ad murum '***"
Denique ut liquido claret , quicumque fummi pertingunt , ac Rubridatn filvam , cum legibus
Dei, atque ipfius curam foil icito exhibere ftu- qu® ex ea fiunt, dt quod in villa piâa , vel fideerunt obkquio, poteftate regia digniter necnon ico Ruoilo , vel Fcrriciaco tenebamus , omnes
perenni feliciter fubiitnati funt gloria. Qui autem videlicet confueludines, quas ibi habebamus cum
Deo ipfiquc famulari, ut dignum erat , contem­ omni integritate . Unde hoc noftr® integritatis
pleront , vitam cum regno pariter amiferunr . prreeptum fieri juifimus , obfecrantes & nomen
Qioniam a tempore Karol i tertii Imperatoris uf- Domini noftri Jefu Chrifti obtenantes , ut nul­
que ad pratens, in tantum a multis eorumejuf- lus regum (uccedcntium aut principum, hxc nodem beati martyris negleAus eft locus , ut ordo ftra Deo conlata munera ullo modo inftingere
(acre religionis, monadici'fcilicet ordinis, ufque prefumat. Si quis autem, quod non credimus ,
ad irctilaiein pompam deveniret. Qjiocirca bona B temerario aufii infringere przfiimpfcrit , auâoriι Ilius loci undique depopulata , diftraâa , atque tate noftra, & epifcoporum noftrorum, qui nodifperfa ab illo tempore multis modis videntur. bifcum in ianâa iynodo, qu® xvt. Kal. Junii ,
Idemque locus multis calamitatibusoppreflus,qui Kale fedis noftr® palatio collegia refedit, firma­
libertatem ac dignitatem pr® omnibus hujus re­ verunt, anathema fit . Ut enim pleniorem hoc
gionis coenobiis adeptus fuerat. Hujus igitur ca­ idem preceptftn obtineat vigorem, manu propna
lamitatis genitor nofter. divae memori® Hugo , cum epifeopis fande lynodi noftr® firmavimus ,
atque genitrix no (ha gloriola Adelaidis , nofque ac nomina epifcoporum ejufdem fynodi iubter
pariter compatientes, ordinem in eo monadicum adfiribi juifimus, & anuli noftri impreftione fireparare, immo confobdare auxilio Dei, & con- gillari fecimus.
Lethericus Senonum arcbiepifeopus fubferipfi.
filio procerum noftrorum ftuduimus , ac venera­
bilem virum dominum Vivianum jam fuperius
Hugo Turonorum arcbiepifeopus fubferipfi.
fato fanfto loco abbatem praefecimus. Qui ut vir
Fulbertus Carnotcnfium epifeopus fubferipfi.
nugn* prudenti® & indulhi®, atque fcdukis inAdalbero Laudunenfis epiicopus fubferipfi.
Fulco
Aurclianenfis epifeopus fubferipfi.
vcftigator bonorum loci fibi commifli intus ac
foris, noftram adivitprzfenciam, petens,utficutC Rogerius Belvacenfium epifeopus fubferipfi.
Fulco Sueifionenfis epifeopus fubferipfi.
fpiritalia , fic etiam terrena augere incrementa
Frotmundus Trecaftionorum epifeopus fubicr.
Deo digno loco provideremus. Cujus petitioniafFulco Ambianenfis epifeopus fubferipfi.
lenfum prebentes, cum dono priore patris noftti
Gidcbertus Meldenfiura epifeopus fubferipfi.
gloriofi regis, ac prcclariflim® genitricis, pro fa­
VVido Catalaunenfis epifeopus fubieripG.
lute ac remedio animarum eorum ac noftr®, im­
Ï. FUU
Robertas SilvaneAenfis epifeopus fubferipfi.
mo pro falute aninuc fidelis * noftri Hugonis ,
Baldoiuus Tervvancnfis epifeopus fubferipfi.
damus Deo ac fanfto Dionyfio, quafdam res ju­
Franco diaconus, atque chartigraphus relegit,
ris noftri, cum conjuge ac filiis noftris, hoc eft
bannum hominis vulnerati vel interfeâi , & ih> & figillavit.
fracturam intra vel extra caftellum ipfius cceno-

CONVENTUS

EPISCOPORUM

Barcinone anno m. ix.

-»·
‘m

Nno Chrifti m. ix. vi i. Id. Mart. coaâusDfanâ® crocis fanâeque Eulali® ut fieret fuumeJTx. eft Barcinone conventus epifcoporum , in leemofynarium, & omnia qu® fecum attulit in
t quo confirmat® funt donationes ecclefiz Barcioo- Barchinona juflit diftribuere illj pro anima iua.
nenfi faftz. Interfuerunt huic conventui Æthius Ob haue caulam fuprafato Bonutio, adhibito conepifeopus Barcinonenfis , Amulius Aufonenfis , filio cum ceteris paribus atque Canonicis fupra
Odo Genindeufis, Silia Urgcllcnfis, & Oliva He- memorat®. Ecclefi® poftulantcs dementiam do­
kncnfis . Ex fcbtdit iUnfirtjfirni Petri dt Mtrcn mni ac illuftriflimi Ratmundi Marchionis Comi­
nrsbitpifcopi Pnrijitnfii.
tis conjuxque ejus Ermefindis pia ac bcuivola
Comitifta fi preberent illis adjutorium ac iolatium cooloquii, & unanimiter depofeerent cle­
Alla bu'jus Conventui in Append. <id Mttrcam Hijpannom nllata p. i 59. but fut.
mentiam domni & venerabilis Pontificis Æthii ,
& ut reftauraflent canonicam, quod dudum deceifores eorum habuerunt, & per incuriam atque
|N nomune Domini Dei «terni miferatoris &
ignaviam & oppreffiooetn paganorum deperiit .
* P’’· Si faccrdotibus in quibuslibet ncceflitatibus ecclefiailicis noftra auâoritate fublcvandis Sed fcimus veraciter a Karulo Imperatore ttutiaconfidimus & ad minifterium fuum liberius exe-E tam deinde a Ludovico_filio ejus reflauratam
quendum opem ferimus, a fummo Pontifice Do­ fub Frodoino Pontifice. Qpi utique & fecerunt.
mino noflro Jefu Chriflo «ternz re munerationis Deprecati funt unanimiter fiipra memoratum Pon­
Urgui nobis pnemia non ambigimus. Igitur no­ tificem ut dediiTet Ecclefiam fande Mari® fitam
tum fit omnibus fidelibus fanâ® Dei Ecdefi® juxta mare cum ipfaro parrochiam in ipfa cano­
nollns prefentibus fcilicet & futuris auaiiter in nica, It ifta menunitus Bonuttus dimitteret ei­
civitate Barchinona advenit quidam homo no- dem omnem fubflantiam quam ille dciunâus fu­
mine Roberto negoc store : qui fatali cafu pre­ pra libatus juflit diftribuere pro anima fua, id fune
vent»* juÆi Botiutii Presbyteri Canomd fede palleo»xiv. de variis coloribus. Deuiquc adqutefcen*

x>7

BARCINONENSIS.

"wiucvs »

xjg

• ■
■icet» domno* Pontifex precibus Ac vblocutionibu* A Epifixpus Gerandenfis , Salia Epifeopus UrgelCHats?! c<uttm rom“b‘ iupralibatam Ecclefiam fandae Icnfis, Oliva Epifeopus fed» Elcncnfi*, unanimi
■•m- ' Marin^cum decimi* Ac primitiis Ac oblationibus ter iponte annuente-* confirmamus bare omnia·
ιβο
ilbus atque alodibus eundi* qux nunc habet vel qua Cupra taxata funi <!x iu ipfa canonica Domi­
habere debet five Deu i-ngicntc ad futurum ad- no Deo conlata vel quotquot ab hodierno dic &
qutfierit in ipfa canonica ab cicrnuate fervitura, tempore ibi a fidelibus Elei nd przfens conlata
fuerint vel ad futurum conlata erum fub immu­
ut poffideatu ipfa Canonici fanfix crucis qui ho
die fune Ac flituri eruat abfque ullius inquietudi­ nitatis noftnc llito confirmamus, ut nullus Prin­
ne, & infuper palleo* vi. quod de iupradidoBo* ceps » vel Comes , fcu Epifeopus, vel aliqui* focnutio vel de abis hominibus emit . E< Bonutiu* ccfforum no Arorum, aut aliquis homo vivens urontulit fupradidoc palleo* x*v. in ipfa Ecclefia triufque fexus hoc infringere vel quippiam per
fanda crucis pro ipfa canonica ab aeternitate fer­ vim exinde auferre przlumpent, percutimus eum
vit uros . Prcterca Ac fupra memoratus princeps &. excommunicamus per gladium patris & filii &
Raimundus iimul cum coujuge fua prafataob re­ fpiritus fandi, infuper innodamus eum fub ana­
medium anime eorum patubufque illorum Ac ob themate maranata infolubili vinculo*. Ipfe vero
profperitate hliorum fuorum contulit in tupra me- B qui hoc padnm largitionis nodrai cuifodierit ac
inorat* canonica aliquod munus auri, tpondenies confervaverit & adjecerit , addat Dominus dies
fe veraciter daturos, ut Deus omnipotens abluar ejus Ac accumulet cum profpchtate omni augmen­
eundis piaculis eorum, Ac ut ipfi Canonici inter to illius Ac benedicat omnibus adis ejus omni
fe eligant Abbatem vel Prrpofitos five Decanos per kvo. Arnen , Ada funt hzc in Barchinona
At mmiftros qui fideliter diftribuanc & ferviant civitate vn. Idus Martii in era xlvii. poli miloperibus illorum . Infuper concedi c ibi praedidu* lefimam, Domini vero nono poft millciimum ,
Æthius Pontifex ipfa dauflr* qui eft juxta Ec­ regnante Roberto' Repe Francorum xin. anno ,
clefiam fede fande crucis, qui eil circumdata ex in Det nomine . Raimundus gratia Dei Come*
pariete petra Ai calce,.& eft ibi domus inchoa­ . inclitus atque Marcbio . Ermefindis gratia Dei
ta ad refedorium. Rurfum concedit ibi domnus ComitilTa conjux ejus, firmamus ultro At corroPontifex ipfbs tertios de iplos caftro* ab integre boramus-omnia fupra exarata.
fideliter qui funt ultra alveum Lubricatum , fiOliba, gratia Dei fedis Elenentis Epifeopus ti­
mul cum ipfa* rupta*, qua vulgo nominant (re­ nus de confervis vel Canonicis fedis fandis cni­
tas, qu* nunc funt culte dc ad futurum ad cul­ cis fandaque Eulalias hac atlentiens corroboravi.
'j Odo ac fi indignus gratia Dei Epifeopus fanturam perduxerint, ut habeant ipfi Canonici Ac^
f ;— ad
-J proprium
—- vidtim
-;tt - in omnibus
------:L— locis
‘--:- da fedis Gerundenfis EccleGx Ac nutu Dei Ab­
pauperes
epifeopatu* fui. Jungit fe jam dida cla ultra a par­ ba, qui hac confirmo, ut flabilis permaneat om­
te occidentali cum ipfa prrfata Ecclefia, Ac per­ ni per avo.
tingit ufque ad palatium Epifeopi quem dicunt
Æthius ac fi indignus gtatia Det Barcbino(alarium longum, cum omne* arbores qui infra nenfis Praefui, qui infpuante Deo in corde meo
luat, Ac cum puteo vel vite* * at faciant ibi do­ hanc canonicam annui, Ac in «terna confirma­
mos quoties voluerint. Et Arfinus Presbyter mi- tione eam ftabiliri percenfui , in ea tamcu con­
nifter Epilcopi largitus eft Domino Deo Ac ipfa ditione ut qui temerator fortifie extiterit, ana­
canonica.... m. de vineas, Ac ipfam decimam thema fiat Ac cum Juda particeps efficiatur.
de Karucio Cerdano fimiliter conceffit ibi ob re­
A rnul fus ac fi indignus humilis Aufoncnfis Emedium anime fua. Nos quoque in unum pa­ pifeopus, qui Ac confirmo.
riter Æthius Prrful BarcbinonenG.*, Arnulfus
Ermengaudus Comes.
Pontifex Aufonenfis , Oddo divina mifc ratione
Bcrnardes gratia Dei Comes

CONCILIUM

ÆNHAMENSE

HORTATU ZELFFACI DOROIIINEN SIS

EtWlftani Eboracenfis archiprxfulum, abÆthclrcdo rege indidum, accerfitifque epifcopis, & univerfis Anglorum optimatibus, ia dic fau&x pcntccoflcs celebratum ,
inter annos Domini mvi. (id eft regis Æthelredi xxvin. quo Ælfcagus a Wintonia ad Doroberniam translatus eft ) & mxhi. hoc eft Æthelredi xxxv. quo trun­
cato a Danis neiandiflime Æ lie a go Livingiu* fucccfCt in Dorobernenft archiepifcopatu.

CrCONCILIUM

ÆNHAMENSE.

a. mki
Vuliea*

Ex mf Cott. Claudius A. 3.

Cpmium

k?1 confêcrationi* liber. Propitius fit iUiDnari, amoris Ac honori* caufa eorum, qui num·
Dominus, qui me tam pulchre oi natum com- mi candeiaris funt memores. Multum valet » »
pofiiit, Thurei h pur nmnocûe fic mc juffit conciu- qui illius explicationem perficere pote ft it re­
tri-

»»>

HINRICVSaiMP.
JITHELRID. R. ANCI·
3 00
A eius decet, privetur dignitate fua tam coram- ■ —
Deo, quam coram mundo.
Attamen volumus omnes amicos obfecrare ,
ft omnem populum etiam diligenter docere , ut
interiore corae unum Deum diligant ft quemli­
bet paganifinum diligenter evitent.
W
soemiraMrts tfr. txaltai.
Et fi fage vel harioli , incantatores vel fcorta, homicidas vel perjuri alicubi in terra iove.
niantur, ciictsntur ex hac terra, ft purgetur na·
tio hac ; vel cum omnibus ( fuis ) terra exeant
nifi abftineant, ft eo magis emendent.

CONCILIUM

t7> tribuat ei reftor nationum, quod foficitus fit mul·
-... -■■■•tos tbelauros coufignatoa mihi offerte , & ipfe
Christi œ*rfe^e,n integrem inveniet, quod rc&am ejus
1 explicationem perfecerit.

Dr foirait» dtcrtth ; i· fvihvr vtalit ed tettyfa
ftkita», MawZ/4 ad falaltat rtgu itfaft·
nttrjat rtgni, <Trtifobca jiatanlar.
Dt tirifiiaaa rtligia» fnattvtrrit.

Ha funt conftitutiones, quas Angli coofiltarii
elegerunt, ft edixerant, ac iofianter docuerunt,
Ut
M* f"**!"* tf ftrvtatar.
ut obfervarentur. Hoc autem io primis eft epi·
Sapientum decretum, etiam eft ut jufta leges
fcoportun primum coofoltum, ut omnes a pecca· conflituantur concernentes Deum, ft concernen­
tis quam diligentiflime poflomus, revertamur, fit » tes mundum , ft omnis injuftitia diligenter de­
malefaâa noflra libenter confiteamur, & fedu- leatur, & ut deinceps cuilibet homini tam pau­
)o emendemus, & unum Deum refte diligamus, peri, quam diviti jurisgentium dignitas conce­
& veneremur, ft unam religionem ebriflianam datur, & ut pax ac amicitia debite colatur intra
firmiter teneamus, ft quemlibet cthnicifmum di­ hanc terram coram Deo & coram mundo.
ligenter evitemus , ft precum formulas inflit a»
Ut »»· vtndtlar taira fatria».
mus inter nos , ft-pacem ft concordiam adrno
Sapientum decretum etiam eft ut chriftiani,
dum diligamus , atqui uni regi domino fideliter & innocentes extra patriam non vendantur, ne­
obfequamur , ft fedulo eum colamus cum vera que faltem ad ethnicam gentem , fed caveant
fidelitate.
diligenter ne anima perdatur, quam Chriftus
Decretum fitpientum etiam eft, ut abbates ft propria fua vita redemi/.
abbatiffa propriam fuam vitam refte tniliiuant ,
Ut prt anlin dflifia wave a»riatar.
ac etiam familiam fuam prudenter inflruant, &
Sapientum decretum etiam eft , ut chriftiani
ut cujuslibet ordinis homines diligenter fe fub- ante omnia pro re minima ad mortem non coninittant (in iis qua
Deumfpcftant)
_
1—ad
------------r------- r —&(qua)
·ί—z -demneniur,
fed potius pneparentur pacific* corad mundum , quilibet
ς...................
ill£ legi , qu» ad ipfum reftiones ad ncceffitatem populi » nec perdatur
pertinet ; ft ante omnia Dei miniflri, epifeopi pro parvo opus manuum Dei , & propria ejus
ft abbates , monachi & monacha, canonici & mo­ pofleffio, quam caro emit ; fed quodltbet crimen
niales ad juflitiam convertantur , ft regulariter difccrnatur caute , ft judicium ex faâo tempe­
vivant, & pro omni populo Chriftiauo diligen­ retur juxta meritum prouti coram Deo eft /uter intercedant.
ftum, ft coram mundo tolerabile, ac cogitet di­
Decretum etiam fapientum eft , ut quilibet ligentiflime, qui alium judicat, quod iplc petat,
monachus, qui extra monafterium eft , & regu­ cum ita dicit: “ft dimitte nobis debita noflra Mftc.
las non obfervat, faciat prouti eum oportet; re­
Dt graiihu »atria»»a» frtMntihu.
vertatur diligenter ad monafterium cum omni
Docemus etiam inftantius, ut Chriflianus qui­
humilitate, & a malcfaftis abflineat, & emendet libet illegitimos fugiat concubitus , ft chriftiaquam diligentiflime, quod transgreflus eft , me­ nam legem reae teneat.
minerit voti & pafti, quod Deo promifit . Mo­
Et nunquam etiam fiat , ut chriftianus uxo­
nachus etiam qui monafterium non habet, acce­ rem ducat ia quartani confanguinitatem in pro­
dat ad epifeopum provincias, ft fideliter feipfum
pria fua familia, h. e. intra quartum gradum ,
ob ftrings r coram Deo , ft coram hominibus , θ neque viduam que adeo propinqua eflet, in mun­
quod tria faltem abhinc obfervaturus fit , h. c. dana cognatione , neque cognatam uxoris, duam
caftitatcm fuam, ftveftitum hpbitus monachalis, prius habuit, neque ianftam aliquam moniaiem,
ft (quod) Domino , quam optime poflit infer·
neque fufceptricem fuam, neque repudiatam ali­
viturus fit . Et fi boc pracftiterit , tunc dignus enis Chriftianus unquam uxorem ducat, neque
fit; ut eo melius cftimetur ubicumque habita­ aliam uxorem ducat, dum unam ( jam ) habeat,
verit .
fed habitet eum illa unica , qnamdiu vixerit, fi
Et canonici, ubi facilitates fuppetunt quod re- legem ^irinam refte curare velit , ft ab inferni
feftoria ft dormitoria habere poflint, teneant mo- incendio animam fuam liberare.
nafterium fuum in caftitate , nti regula eorum
Dt ataltiplKt fata ttilrfia.
tdnotant. Attamen juflum eft, ut perdat locum
Et qualibet ecclefia fit in pace Dei, ft regia
ft totius populi Chriftiani.
illum, qui boc nolit (fervare).
Et fit cujuslibet ecclefia pax intra parietes, ft
Dt fartrhta» O titri teliitta.
pax regis manu data, aque incorrupta
Et omnes Dei miniftros ft in primis facerdo­
Er nemo in poflerum ecclefia (er vitium tmtes rogamus, ft docemus, ut Deo obediant , ft Eponat, nec negotiationem ecclefia injuftc faciat,
caftitatcm diligant ft caveant fibi ipfis ab ira Dei. neque eiiciat ecclefia miniftrum abfque epifeopi
Certiflime norint, quod non debeant habere ob juuu .
Dt Mth Dtt rtiitniit.
aliquam coitns eaufam uxoris confbrtinm , aft
pejus eft, quod aliquis habeat duas vel plures :
Et Deo debita praftentur quovis anno quam
ft quidam licet demiferit eam, quam nuper ha­ diligentiffimo, h. e. cleemofyna aratri xv. dies
buit, ipfa vivente tamen aliam ducit, quod nul­ faltem poft pafcha.
los chrillianos facere decet. Et quicumquc ab hoc
Et fetuum dccimcad peutecoflen, ftfraftuum
abflinere voluerit, ft caftitatem fervare, habeat terra ad omnium Sanâoram feflum.
Dei mifcricordiam, & ad augendam mundi (vene­
Dt itum S.Prtri.
rationem , fit atftimatione capitis Thani , ft ju­
re Tbani dignus tam in vita quam in cœmctcEt denarius Petri ad feflum Petri, ft ceofus
rio, ft fi qUts hoc facere nolit, quod ordinem ecclefiaftici ad feflum Martini Dt

,

JOI

iqannbx

«ÏKÎigi'V'So..

ΛΝΗΑΜΕΝ5Β,

>. χνα.

J»»

Adc qualibet tnjuftiiia quam diligentifliene quii-

'

poflit, de hac terra ejiciatur dt dolofa fafta ac ANNO
CHAMTI
deteftanda injuria admodum evitentur ; h. e. injufta pondera dt inique menfora dc faifa teftimo­
Et luminarinm cenfus ter in anno.
Et jnftiflimam eft, ut anima cenfus foleoni- nia dc turpes rixa, ac illiciti concubitus, & tre­
menda perjuria, dcdiabolica (afta in homicidiis dc
ter femper folvautur ad apertum fepulcnim.
Et fi aliquod corpus extra fuam parochiam a- in cedibus, in fortis & in rapinis, in avaritia,
licubi condatur , tunc anime cenfus praftetur dc io luxuria, in gula dc in ebrietate, infafeinanihilominus mouaflerio, ad quod pertinet, dc o· tionibus, dc in variis violationibus legis, in adul­
mnia Dei jura diligenter promoveatur omnino , teriis dc in facrorum ordinum violationibus , ia
uti oeccfla eftviolationibus fetiorum dc in jejuniorum violatio,
nibus, in iacriiegiis, dc in diverfi generis male­
ficiis.
Dt ftfitt jejttniit.
Diligenter etiam intelligendumeft, quod omne
Fefta enim dc jejunia obferventur legitime . hujufmodi fit evitandum , dc nunquam diligenDiei folia hilum obfervetur fedulo , prouti ad B dum.
Sed diligatur Dei judicium inpoflerum fedulo »
illud pertinet) Ac a mercatura ac conventu po­
puli , & venatione ac operibus mundanis in fan- verbo dt opere, tunc huic nationi Deus mox
âis diebus abflinendum eft diligenter. EtS.Ma­ erit propitius.
ri· fummum fcflum omnes fedulo honorent ,
Dt eneendetiene pneis nmeifmttis.
primum jejunio, & deinde feftivitate; & ad cujuSlibet apoftoli feflum jejunent diligenter, prae­
terquam ad Philippi & Jacobi iolennitatem ; ne.
Noverint etiam omnes pacis compeniationem
Îue jubemus aliquod jejunium a ntc pafchalem fe- dc compeniationem nummariam quam dtligentiflilivitatem , nifi quis velit . Omnia alia fefta & me confiderare.
jejunia fedulo celebrentur, prouti ilh celebrant ,
Ita compeniationem pacis prouti patribus fami­
qui ea optime celebrant.
lias accepta dc foribus odiofa fit, dc ita compen­
iationem nummariam, ut una moneta iranfeat
Dt jejnnit qxttaer temperent.
per omnem hanc regionem prater falfum , dc meniure ac pondera fedulo examinentur, dc omnis
Et jejunia quatuor temporum, & jejunia pro-Cinjuflitia inpoflerum evitetur. Oppidorum etiamt
uti S. Gregorius Anglorum nationi impofuit.
dc pontium inftauratio diligenter fufcipiatur ubi­
que, dc militaris etiam ac navalis profeôio, quanDt dir Veneris jtjunesndn.
documque necefle fuerit, prouti imperabitur ob
univerlalc commodum.
Et jejunandum eft quolibet die Veneris, nifi
Dt nendi expedit tent [th pefcbete
feflum fic.
Dt etnfu Inetinerinte tf fepnltttrtt·

Aim·
CBKIAU

Ô*

Dt ditto jttriditis àT mttrinsnieliies.

Cavendum etiam eft, ut quolibet anno ftatim
poft paicha expeditio navalis praparetur. '
Et fi quis publica navi militari damaum intulerit, fedulo (id) emendet, dc regis pacem ; fic
fi eam ita deftruxerit, ut nulli ufui inferviat,
plenario illam compenfet, dc regi pacem viola­
tam.

Et ordalium , ac juramenta , dc matrimonia
femper fint prohibita fumtnis diebus feflis , dc
veris jejuniis quatuor temporum , dc ab adventu
Domini ad oftavam Epiphania:, dc a feptuagefima ad xv. dies poft paicha, dcfitfacris illis tem­
poribus, prouti juftum eft , omnibus chuftianisD
pax dc concordia communis, dc omnis contentio
Dt mililie detreitente.
componatur. Et fi quis alius debeatfidejuflionem
vel compeniationem pro rebus mundanis folrat
Et fi quis ab exercitu, cui rex ipfe intereft.
illud ipfi tunc aut ftatim poftea.
abfque venia revertatur , luat poftemonem fuam.

Ut Vidun fint per

ammm

innxbn.

Et fit qualibet vidua, qua feipfam refte con­
tinuerit, fub prafidio Dei dc regis, dc fedeatxir.
snenies marito orba , deinde eligat , quem ipfa
voluerit.
Dt tonfeffitne & penittniin egendis.

Ut bonutsde nxt fejtrtfltr teretne rege nen
veniet, prixJ^xMt fetufetent.

Et fi occulti homicida vel perjuri vel mani,
fefti homicida adeo prafumant, ut in regis vicinia habitent antequam compenfationem incepc
rinc coram Deo dc coram mundo tunc luant poffefTionem fuam dc omnes foas facultates, nifi re­
fugium petierint.

Etquihbet chriftianus faciat, prouti ipfum ο-E
portet, diligenter obfetvet chriftianifmum fuum,
Dt vitet regit infidititre.
dc (sequencer aftuefcat fe confeffioni, dc intrepi­
de peccata fua confiteatur, ac diligenter emenEt fi quis vita regis infidietur , reus fit vit·
det, prouti ipfi adnotatur. Preparer, etiam fei- fua, dc omnium qua poffidet, fi hoc de eo af­
ptum ad S. Euchariftiam faltem ter in anno, qui firmetur, dc fi feipfum purgare velit dc poflit
proptium (anima:) fua commodumintelligereve­ faciat hoc per maxime folemue juramentum, vel
lit, prouti illum oportet.
per triplex ordalium in lege Anglorum, dc in,le·
ge Danorum per illud, quod eorum lex eft.
Dt verbis tf eptrito ettrendis.

Λ
Verba etiam dc opera quilibet amicus obfervet
decenter, ac juramentum dc paflum caute teneat

pa Itlncitiim feeerit.

Et fi quis lAtrociaiun contra leges Chrifti vel
regia

M
Hiwtucm n. imp.
W
'?*£*«
CONCHiL ίI Π
U IVI
JKTHILKID. λ. ANOL5Ο4
& regit alicubi fecerit foirai captis «(limationem Aflt ad commodum pauperum, flt ad ecclefiarum»
, vel muia*m pro ratione fafti ; Ac fi fe oppofuerit, inftaurationem, ft ad erudiendum, ft ad veftienotRiSTi Λ ipie •M*or G*» ,uo<i occ’<*4U*r» Hccat innl- dum , ac ad nutriendum cos, qui Deo iaferviunt,
ft ad libros, ft ad campanas, * ad veftimenta
»··#■ IM’ ·
ecclefiar, ft nunquam ad mundanas inanes vani­
Dt tcttitltm ai viun ttmjritintt.
tates, fed pro dilcipltoa mundana ad ecckfiafticas
Bcctflitatcs, interdum dc mulfta, interdum 4c CoEt fi quit montaient vitiaverit, vel viduam ftu- lut ions «flimationis capitis, interdum ex Metta
privent ferio hoc emendet coram Deo & coram colli obflnfti, interdum ex mu Ifta legis violat·,
interdum de facultatibus, interdum de poffeflîone,
mundo.
& interdare de majoribus, interdatu de minori·
Dt ctnfilit tfltrndo Dtt tf ftpttio
bus.
prtiatiffieit.
FStasfr/

·»

■

greviet cnlffc»4t·

Et confideretnr femper quolibet modo quam
eertifiime poffit confilium excquiri , in commo­ B Et fi quis fit potentior hic io mando, velpet
dum nationis» flt verus chriftianifmus quam ma­ honorem fuperior ia ordine, hic gravius peccata
xime ftabilirt, ac qualibet injuflitia diligentiffime emendet, ft omnia malefafta cartas com penfa.
evitari, quoniam in terra pofiefiio in bono (latu Quoniam potens ft impotens non funt «quales,
coofervatur, cum injuftitia fupprimitur, flt jofti- neque «qualia onera habere poliunt, neque infir­
na diligitur eoram Deo, fll coram mundo.
mas fano aequalis eft . Et illi funt moderandi,ac
difereta difeeraeodi tam ia ecclefiafticb confeflioBtAtrittit at» *4 tttl^eflittt hvte ad ftctfarti.
nibas, quam io frcularibua difciplinis, fenesfle ju­
venes, divitec ft egeni, fani ft infirmi, ftcujufNunc etiam Dei miniftros fedulo docere vola­ cumque ordinis.
mus, ut faltem caute remimfcantur, flt per Dei
Et fi contigerit, ut quis invitus, vel fortuito
auxilium caftitatetn diligtfnt, fit fedulo libris fuis aliquid malefecerit non fic «qualis ei, qui fponte
ac orationibus indulgeant, * dic ac oofte, f*pe ft de induftria ipfe malefecerit, & etiam quineflt crebro Chriflam invocent, fit pro omni popu­ ceflitate compulfos hoc patraverit, hie tutamine,
lo chrifiiano diligenter intercedant.
& meliore jure dignus fit, quia oeceflitate comInfaper etiam amicum quemlibet monere vo­ Cpulfus erat ad id quod fecit.
lumus, prout i nobis incumbit tepefacere, ut qu ii­
Omne faftam cautius difeernendum eft, ft jus
que diligenter meminerit, fle ut a peccatis diligen­ femper juxta faftum refte difponeodum, ft juxta
ter revertatur, fle aliorum hominum injufiitiam merita moderandum coram Deo ft coram mun­
coHifaeat, ftut f«pc ac crebro habeat in memoria do, fle clementia exhibeatur ex timore Dei, ft
Juod homimbui quam maxime neceffarium eft manfoetndo fiat libenter, ft foveatur pro fafti ra­
«piflGme remmifei ; h. e. at fioceram fidem tione is, qui ea opus habet, quoniam omnibus
unanimiter habeant in verum Deum qui guber­ nobis neceflie eft, ut Dominus oofier crebro, ft
nat, fle fecit ornata creaturas, flt ut reftam fidem fiepe mifericordiam fuam nobis coacedat. Arnen.
chriflisnam refte teneant,flt ut ecclefia flic os doftorei fedulo audiant, nt Dei doftrinis flt legibus di­
CONCILIUM ÆNHAMENSE
ligenter obtemperent, fle ut Dei ecdefias ubique
JUXTA ALIUD BXBNPLAM.
diligenter falutent flt tueantur, fle cum lumine ac
oblationibus eam tepe falutent, fle ipfimet fcduPR.ÆFATIO.
lo ad Chrifium orent.
Et ut Deo debita quolibet anno juftc prnftent, D/^XUondam tempore contigit, ut regis Ætbel& fefta ac jejunia debite obfervent.
redi edifto concrepante , archiprefulumque
Et ut a mercatura diei folis, flt convento po­ Ælfcahi, ft Vraiment cohortata ioftigante,unipulari fedulo cedent.
verfi Anglorum optimates, diefanfto pentccoftes,
Et ut Dei miniftros femper tueantur & hono­ ad locum ab indigenis Eanham nominatum ac­
rent .
citi funt convenire. Coilefto itaque ibidem ChriEt ut Dei pauperes foveant fle nutriant.
fticolarum creta venerabilium quam plurimorum,
Et ut viduas ac orphanas non laceflaut crebro, de catholice cultu religionis recuperando , deque
fed fedulo con(olentur.
etiam rei ftata publice reparando, vel confiden­
Et ut peregrinos ac extraneos non vexent .ne­ do ; plura, ft non pauca, ut pote divinitus inque graventur.
fpirati, ratiocinando fermocinabantor. Denique ia
Et ut aliis hominibus injuriam non inferant corumdem fyoodalis exordio fermocinattonis, epi­
omnino, fed quilibet homo aliis faciat illam ju- copi femetipfos primitus, fidei fpeique, ft caritatis
flitiam, quam ipfe voluerit, ut ei fiat juxta id, qu»tuorque principalium virtutum, prudenti· vi­
quod juftuta cfi , &. haec eft lex «qui lima.
delicet, & jufticic, fortitudinis quoque, & temEperantic decore adornari, mutuis colloquiorum
Cmfttfttitntr pe^drwds, uti Jtlttfuftrr .
inflru&ionibus falubrium invicem cohortabantur ,
ftatueruntque pro invicem quotidianam interven­
Et qnicumque unquam >n poflerum veram le­ tionem , atque paftum pacis & concordis fideliter
gem fpernat Dei, vel ί -init, fedulo hoc emen­ firmiterque inter fe confirmabant.
det quocunque modo id n. venit, tam perecclefutiiram compenCationcm, quam per mundanam SYNODALIA DECRETA.
difciplinatn .
Et fi ex mulfta pro peccatis adrerfar Deum
I«<('■ A
commiftis proveniente , compenfatio pecuniaria
rtiqioirai
exiurgar, proun munJi fapientes ditciplin· lo<->
Oniaern quoque populum monebant ,
coaftitcetunt, hoc debite pertinet jutis epicopo­
rum ccuftituttoncm ad* oraticnas comparandas ■ unum regem fub unius cuka religionis
Cbri-

SOANNSS
£
u A MttKTCP
HENRJCOT Π.ΤΜΛ
J04
3®f
f. xvu.
ÆNfIAMbNSE,
ATHSyibDus rang.
———Chriftianx, fuperftitionis ritu fanatiex om· A contingere folet, cum canonicis vel cum
^KKrTnimodo abje&o, & timere, & diligere, fandimonialibus conftitutnm fit; ifquje tam aannum
"*· Deinde uoiufcujufque ordinis, vel fexus, alicui ecclofix vel monafteriolo in Chrifti
·-»·
vel statis catervam accitam alfiftentem- famulatu deditus fuerit: idem ipfe ponti*
J|ue, nt juxta legis fanftionet catholics ficem, ad cujus dieecefim eadem ecclefia
nam fobrie, & jufte, ac pudice in hoc vel monafteriolum cui prxeft pertinet,
fxcnlo.viram inftienerent, fuggeftionibus promptiflime adeat, triaque hxc icfemper
multimodis, fecundum apoftoli monita bea­ fcrratutum data dextra deroveat, cafti- Tll,
ti, arguebant, obfecrabant, increpabant. tatem videlicet, habitumque monachicum, »>·
Ibi ergo epifeopi, ut erga credits fibi fa- & perpetuam in Chrifti fervitute perfere*
lutem plebis, paganorum incurfionibus vel rant tam. Quod fi hxc per fol verit, dignior
irruptionibus, ceterifque calamitatum xru* habeatur. Canonici namque in fuis fe ·····
mnis pluriformium opprimentibus, a reli- monafteriis
hiuimuchii ita obfervent
umcivcm,, ut
ui in
m continencviuiuc··
gionis tramite redo anfradibus errabun-Btia pura, & in caftitate magna, domino
dis exorbitantis, pervigiles exifterent: eif- regulariter deferviant ; horis competentibus
que vitx pabula vel alimenta, quibas ad officiam divinum in ecclefiis pariter con*
fidei cultum catbolicx recrearentur, foli- celebrent ; & fi eo loci fubftantix abun­
cite inftanterque miniftrarent , monitibus dantia vidualis non defuerit, in fuis per
,
cogebantur intentis. Memores enim fore dies fingulos prandeant reiedoriis ; no&ibus quoque fingulis , ut eis regulx mon*
Cd.*^WiM^ProP^etr monebantur , dicentis :
uNMt.
As tviw tfl gregtet Dti. Abbatibus nam­ ftrat authoritas, in dormitoriis requiefeant.
que, necnon & abbatiffis, maximis ibidem Quod fi hxc obfervare neglexerint: vel
prasdicabatur oblectationibus, ut vitx pro­ .regulariter emendent, vel de monafteriis
prix legis frena regularis imponerent, col­ ejiciantur, & Dei hereditate careant.
laque jugo Chrifti leviflimo omnimodis inII.
farigabiliter,
humiiiterque
fnpponerent,
__
„______ , ________
,____
,,______ , _&
Sacerdotes itaque, five presbyteros, fumf . . inflantia
. .
* fagacitatifque
-_ *
- - inten·
fedula
Audio
c mopere obfecramus, ut cafte, & contineo- ***«’*’··'·
fiffime monita
fabjedia
,
·-_ fibimet
r. ■
r . «·__falutaria
ter domino
jugiter fervientes, a connubia&uumque exemplaria bonorum nomina is fe fxmineis omnino abftineant , ficque
majoris officiis xquantes, vel implentes, domini iram devitent- Si enim taliter do­
ftudiofiflime impendere procuraffent, eof- mino fervire voluerint, domini cundtipodemque a fandx tramite religionis, vel tentis mifericordiam hic & in futuro conab almi norma patris Benediâi per anfra­ fequantur perpetuam ; infuper & nobilium
ctas obliquos dextrorfum vel finiftrorfum honore perfonarum, & là vita prxfenti,
M».ubi
deviare permitterent
Archi* & poft vitx terminum, digni habeantur:
pontifices etiam, una cum ceterorum con* Quod fi hxc obfervare noluerint, omni
fenin pontificum , orthodoxorumque jam honore penitus priventur.
.
tunc prrfentium , falubre hoc piumque
III.
coeli tus afflati elegerunt tradideruntque
Poft hxc igitur archipontifices prxdidi; o«.
confilium , ut fi quifpiam monachorum, 'convocata plebis multitudine colle&x, re- £/<27
vel quxpiam monialium, excujufpiam mo- gis edido fupraferipti, omniumque con·
nafterio abbatis, vel abbatiflx, ipfius vide­ fenfu catholicorum, omnibus communiter
licet vel anteceflbrum ejus temporibus re­ prxdicabunt unum Deum colendum efle
giminis, ritu apoftatico per proprium ar- debere,
<
Patrem videlicet, & Filium, &
bitrium egrefli, vel proprii reacu deliquii Spiritum fandum; Patrem fiqnidem inge­
expulfi, alicubi reperti fuerint, in mona- nitum, Filium autem ance tempora geni­
fterium iterum revertantur, & abfqueul­ tum a Patre, in tempore natum e matre;
la contradi&ione fufeipiantur. Caveant Spiritum vero fandum ab utroque proce­
etenim abbates, necnon & abbatiflx, ne dentem; Trinitatem fiqnidem in perfonis,
unitatem io fubftantia; deitate coxqnalem ;
illud propheticum de illis dicatur :
iafinuû» ne·
, d* f«sd
honore & gloria coxternum. Unum, in­
M«t«Urlur
ara feMÛit. Reverfi ergo monachi, vel^quiuni
quiunt , Deum, unamque fpem, & unam
moniales, obfervaotix regulari humiliter fidemi, atque unum baptifma nos colere
fubjaceant, negligentiafque priores nimium oportet, & omnes paganas fupcrftitiones
(xeniteant, & a eundis amodo vanitati­ contemnere.
IV.
bus defiftant. Vota enim, vel promifla ,
qux Deo voverunt, mente folicita revol­
Incantatores autem, magos, pythoni* »·»··»«·«·.
vant , faâifque eadem perfolvere Audeant. cos, & veneficos, necnon idolorum culto* ροβ·4·» .
Si autem cujufpiam monachorum mona- res, acriter oportet conftr ingere, vel etiam
fterinm, quo fe per promiflionis votum, ex patria ejicere. Decreta namque? vel
perqne habitus fufeeptionem fpiritali* , ftatuta, vel fcita legalia, xqua & jufta,
domino obtulit omnipotenti, velut ple­ Temper teneamus, injufta autem legique
rumque mutata temporum viciflitudine contraria penitas exterminentur, & ab
V
omni*
Oac/7. Gatcrtl. Tom* XIX*

5®7

’tAlvil*

CONCILIUM

>*τκιιλβο. x.

angl

5°*

eliminentur. Juri· quoque ftatu-Λfolenaitatem apoftolorum Petri & Pauli'■ — 1 ■'
cHRisTi*· civilis zquiffima , nulli abftrahantur per- pontificibus per fingulos anno· reddatur . çitisn*
—» fonz nobili neque i^iobili.
XU.
»-»
Ecclefiaflica veto munera ia beati fcftlr>>* ss««.
Fidei firma, caritas non fi&a, amici* vitate Martini per fingulos anew ecclefiis
tia vera, & non falfa, inter fi~gulos te­ donentur competentibus . Lumina etiam lmimu.
cereorum ter in annis fingulis reddantur,
neantur.
VI.
augeantur, reparentur.
Nemo etenim, pro pecuniae commutaXIII.
ι·> «/n//· tione alicujus, quempiam ChriftianuminMunera necnon defunftorum animabus °·*··*·"·
*
fontem ex patria ejiciat, fed nec pagano­ congruentia puteo impendantur aperto.
XIV.
rum dominio fubdat. Nefas igitur eft, uc
Jejunia quadragefimalia, & cetera a (an- ·*»··«··
Chriftus faneuinis fui effufione redemit, Judaeorum vel Gentilium vinculis B gis paçribus indi&a, fiandorumque feflifint irretiti.
vitares a catholicis inftitutae, fummopere
VII.
obferventur.
XV.
r.· >. ■»- Delinquentes etiam, pro deli&is roodiDominiez folennia diei cum fummo ho- Dit,
c‘* mort* minime tradantur, fed pie cau*"'■ teque puniantur, ne forte punitionis feve­ nore magnopere celebranda funt, nec quid- ■'♦*·
ritate judicis iram diftritfti provocent pu- quam in eadem operis agatur fervilis : ne­
nientcs; Dominus enim dicit: IMitt r«· gotia quoque faecularia qucftionefque pu­
blicae in eadem deponantur die. Genitricis
Weasasrr, & reliqua. Et item: Jn
‘
’’ judici» judicevtritu, judicMeuiu. Et apofto- namque domini noftri, almae videlicet Ma». cw. «. Im dicit: Cafiigatty ir imm certifient'. plaf- riz, fefta folennia, primo cum jejuniis,
mati namque domini plafmantis , quod & poftea cum fuavifona melodiarum can­
proprio fanguine redemit, iemper ubique tilena, honorifice ab omnibus celebrentur
Cfolenniter. Fefta quoque apoftolorum cun- ap*ft»i··
parcatur.
élorum fimiliter cum jejuniis concerni- ""
VIII.
C····»!. il. Connubia illicita eundis generaliter in­ bufque fpiritualibus fummopere colenda
Imii·
terdicimus Chriftianis, fed legi divins funt.
XVI.
cum Dei timore adftringantur. Nemo igi­
Jejunia vero quatuor temporum nos obtur illicitis conjun&ionibus fe inquinet,
id eft, cum cognatis, vel cum conjugatis, fervare oportet, ut fan&us Gregorius no-p®'»··
vel cum Deo facratis, feu cum aliis illi­ bis conftituit; quamvis aliz gentes aliter
exercuerunt.
citis perionis.
IX.
XVII.
Bc«1«S*. «
Sextz etenim jejunia feriz ab omnibus Di«« VcmEcclefiz itaque per loca fingula xdifica• I.iSii iatx in domini fubfidio cunélipotentis, nec­ magnopere per fingulas hebdomadas exer- n’
non & regis terreni, cundheque plebis cenda funt; fi tamen in eadem die aliqua
catholicz, tuitione iemper perfiftant: nec^fcftivitas non evenerit,
quifquam pro quopiam commercio , jugo
vir»»»
XVIII.
Judicium quippe , quod Anglice srdB/ ©· sub··
fcrvitii fuam fubjugans ecclefiam, vendi­
kl*
tor efficiatur eccleiiarum ; fed in Chrifti dicitur, & juramenta vulgaria feftivis temfervitute leviflima libere femper perma­ poribus , & legitimis jejuniis, fed & ab
neant: neque fscerdotes, velminiftri Deo adventu domini ufque poft oâavas epiibidem fideliter fervientes, abfque ponti­ phaniz, & a feptuagefima ufque xv. dies
ficis confilio inde expellantur: nec eccle- poft pafcha, minime exerceantur ; fed fit
fiz antiquitus conftitutz decimis, vel ali­ his temporibus iumma pax & concordia
is poftcftionibus piiventur , ita ut novis inter Chriftianos, ficut fieri oportet.
XIX.
oratoriis tribuantui .
X.
Viduz fingulas in fubfidio dominico, in- Vi*··
*
Decimationes frugum , & vitulorum , que regis cundxquc plebis munitione ca- s».
teddod· “& agnorum, necnon & aratrales eleemo- tbolicz femper confiftant, perque menfes
(ynx , ecclefiafticaque munera , domino xii. in continentia perfeverent ; quibus
per fingulob annos temporibus rependan­ pcradlis, libero utantur arbitrio, vel nu­
tur congruis: eleemofynz videlicet aratra­ bendi, vel in continentia permanendi.
XX.
les quindecim diebus poft paieba pe radiis,
Chriftiani quique colloquia frequentia, ο··μπ· t,
vituli quoque, & agniculi decimates, er­
ga pentecoften; frugum vero terrae deci­ & falubria cum facerdotibus crebro exermationes, circa omnium feftivitatem fan* ceant, fuaque fibi peccata inverecunde
&orum, ecclefiis perfolvantui opportunis. depromant, ac confiteantur , confeftaque
juxta facerdotis inftitutionem pœniteaot,
XI.
** Pecunia quoque Romana erga beatorum atque emendent; feque per continentiam,
& per
j jomnibus

jop

‘?-VvT

ÆNHAMENSE.

HBNRICOTILWP

<THELR.SDIt.ANGL.

, . „

JIO

—-------- & per reliqua operui.» ftnd a bonorum ita A tionis fradura fibimet pertinent rite per- —- ■ ■
λ|„,γ
c *nmum
<*M**J!^Mpurificenr, ut corporis & (anguinis par* Γfolvat.
lhristi
XXIV.
ticipatione creberrime digni, & mundi ei*
ficiantnr.
Si autem de expeditione, id eft, de ·
prxeindu, cui ipfe rex intererit; fine liXXI.
VMfe.afo·
Verba, & fa&* unufquifque jufle dif- centia quifquam .diiceffcrit, rerum faculta­
**
ponat, juramenta & vota fideliter com­ tumque eundarum diferimen incurrat <
XXV.
plear.
XXII.
Si etiam quifquam de excommunicatis,
iu,**···)»
Nequitiae namque cundigenz a eundis nifi caufa refugii , in regis przfumpferit *·■·>" »«i«
Chriftiania penitus ejiciantur, irz videli­ przfentia ante poenitentiae fatisfa&ionem
cet, rixz, diflenfiones, blafphemiae , adul­ peradam confidere, facultatumproferiptioteria , homicidia, furta, rapinz, ’necro­ ne damnetur.
mantic, avaritie, fornicationes, perjuria,Bi
XXVI.
Si quis dxmoniaco inftindu regem ciruafacrilegia, fortilegia, ebrietates, comeffationes, idololatriae , falfa teftimonia, frau­ cumvenire molitur: illum dignum morte 4η“*<
des fubdolz, maleficia, veneficia, ponde, judicamus, nifi forte maximo juiamcuto,
ra dolofa, menfurac iniquae, datera* frau­ vel fervente ferro excuietur.
XXVII.
dulente, ce terat que pedes, quz ad interi­
Et fi quis legi Dei manifefte refiftit,
,<ft
tum bominem pertrahunt. Si enim iftas
mortiferas pedes a nobis avellere volueri­ vel contradicit, reddat quod debet legis
mus, omnipotens & mi fer i cors dominus defertor: & fi is contrarius rebellare armis
nobis noftraeque genti procul dubio mife- nititur, & fic occiditur , jaceat ablque
Μ·μι·ιΙΙ. rebicur. Fraus itaque monetariorum fun­ redditione.
XXVIII.
ditus abfiftat, exque pura , & fimplici
materia pecunia cudatur. Furta autem ,
Nullus
munus lldKJUC
itaque V>UII11I«UIU9
Chriftianus UUUUdlll
nonnam Deo
mcu
& latrocinia omnia radicitus abfiftant, velcdicatam violet; nemo viduam vi opprica perpetrantes multimodis poenis punian­ mat fine periculo fubftantiz fur.
NnuiaM*.
In his itaque, & in eundis, iniqua Ce,‘,ui’·
tur. Arcium muri, urbes, oppida, cadclla, civitates, pontes, reparentur, reft tu­ omnia & injufta, quz rex nofter una cum
tentur , renoventur, vallis, fic foffis mu­ optimatibus exterminare decreverat , vel
niantur, & circumvallentur.
mandaverat , femper & ubique penitus
abjiciantur , eliminentur , omnimodifquc
XXIII.
hfuuumNaves per fingulos annos ob patris de- excludantur: juftitiaquc & veritas femper
fênfionem, & munitionem przparentur , fervetur. Sicque pax lumina, frugumque
poftque facrofanAum pafcha cum eundis fertilitas, omniumque copia bororum in
utenfilibus competentibus fimul congregen
patria abundabit , domino patrocinium
tur. Qua igitur etiam pœna damnari quiDprxftante, qui vivit, &c.
navium detrimentum in aliquibus perfi­
Hxc itaque legalia ftatuta, vel decreta, in no»
ciunt, notum cun&is effe cupimus. Qui­ flro conventu lynodali a rege noftro magnopere
cumque aliquam ex navibus per quam, ediâa, eundi tunc temporis optimates fe obser­
piam inertiam, vel per incuriam, vel ne< vaturos fideliter fpoodebant. Idcirco ego N. ,gra- Ardn»p.f<·.
tia domini difponente, Eboracenfium arcbiepifco- ’’,ζ’,β*
gligentiam corruperit, & tamen recupera* pus , eadem ad fequentium memoriam, necnon b», <«· un­
bilis fir, is navis corruptelam, vel fraftu* fit ad prnfentium vel futurorum ialutem, literis
·
ram cjufdem, perfolidam prius recuperet, infixi, domini videlicet proximique diledionecomregique deinde ea quae pro cjufdem muni* puu&us.

^MEDIOLANENSE

CONCILIUM

Pro condemnatione, dt depoGtione Olderici ab Henrico II. tunc rege, Aftenfi
epifeopatu donati,
Aww

loop,

ab Arnaipba IMMantufi arebitfifcapa etltbralam.

E.M..S f.p-τ TEnrici
Enricus IL rex, & I. imperator venerat in Ita-E
p'· p ·»»♦· Jl"'A |jA(n jnvjtatuîi expulloque Arduino regnum
illud occupaverat . Ne quid vero fibi deinceps
a fautore regis illius , Aftenfi epifeopo time­
ret , fuga dilapfiinr illum exauthuraudum epi­
feopatu curavit, Oiderico viro nobili, fit potenti
in ejus locum fubftimto. Cum vero non rite eleftuta, nec a populo expetitum confeerare recuU-

CiKtL Cntrtl. Tons. XIX.

ret Metropolitanus Mediolancnfis Arnulphus, ideo
a Aomano pontifice confecratioocm hanc expetiit,
& obtinuit . Graviter id tulit Arnulphus, quare
coa&o Mediolani concilio Oldericum anathemate
feriit; dein colleAo exercitu, novum ilium epifcopum coegit, ut fupplex veniam poftu|aret, fic
Metropolitani fui confirmationem efflagitaret .Que
de concilio Mediolani habito dixi, hac expreifiiV »
fe

λ

'

r
jix

SERMO SYNODALIS.

$ιι

fe uaihi vifoi fan et hi* Artidphi hmKi reran A «mow*#· AMWswtfr ecehfie enethmmù jtadt
.......— Mediolanentium fcriptori* verb*» bb. Leap. X!X. caqfcerfa (Oidetici) tremfinlt endmiem.
anno
causTi
CHBisti
"X· < Archiepifcopo* MediolancoC* ) i«

t^MOGUNTINUM
view MIL

CONCILIUM
ctlekretttm.

A*·· ici i. Γ\Ε 'concilio boc Moguntino omnia Istent , ttnfft tpifceput , & Heinritui da» Jretrtt engine
U & et ano annal.fta Sasone Eccardi param (S. Conegundat) interfuerunt ; c«a*p«* mwm iii
aliud prater nomen innotuit. Hoc igitur ibi ad g J«xra /«■«* plecitum tit refptndere m pegènt, re.
annum ion. &fa* mm rrx (Henncut) Aafar <Nrr*fa*/«r irai», feet tumen ed temput faBe. Nec
cenciUum I» M*g«x/ia cnitett, «fi Tfadrrfas Mr- plora de hoc coocilio.

SERGII

VITA

PAPE

IV.

“· C Ergiui, ejus nomini* quartus, P°ft interr*.

out per verenda fufpenfis, decimum quemque ri­
O gnum unius manfii, ft tredecim dieram,pri­ te refervarant. Sandum Elpbegum Can rua Hen
die Kaleoda* Septembre*, anno faluti* 1009.tem­ fem epifcopum, poft mult** carceri* ÛL vinculo­
pore Henrrci regis, ex epifeopo Albaoenfi creatu* rum injuria*, gloriofo maitplio affecerunt.
eft Romanus pontifex, optimus, pluribufqu*virSergio* papa, cum fediffee anno* duos,meofe* Obh»S«.
<U.
<u tutibus exornatu*. Hic ante Petra* nuncupatus, oâo, & die* iredecim : obiit IJ. Maji, anno fa. ob reverentiam apoftolici culmini* nomen prifti- luti* son. fepultus eft in baCIica Laterancnfi, cum
num iounntavit, ft Sergius nominari voluit; utCbac
fenukralï iuferiptione
iofcriptiono :
' ic fcpukrali
patet ex fepulcrali inferiptione, de qua infra.
Qeijquii ed kuc tendit faUimie limine It&tr,
Errat ergo Diimarus, qui iuo judicio ft afferno­
Et teptrn tente nehhtete demut,
ne ideo id faftum fcribit, quod nomine non fatis
Inttntii eatlif eulu perterrere rtrti
bonefto Boceaporci nominaretur. Turpins fallun­
Define mnferiet, ertt favente mm··/.
tur, qui hujut folins pontificis exemplo pofteros
Leetine cum greffe prudence fetnU ntrtat,
fua nomina immutare arbitrantur, cum ex proce­
Refpice ftheitut quid velit kit titulet.
dentibus liquido conftet, quod Joanne* X1I. ante
Hie tumulete facent pufierit etekt fmu,
Νο'·ιοι«*pontificatum Oâavianus, Gregorius V. Bruno,
Quern dew etclefie tentedit Oenifetent.
,"*"4""*’ Silveftcr II. Gerbertus, nuncupati fuerint. Hor
Peuperihu punit, nadmraa vefat upimu,
DeHer df egrtgitu ?«» fait iu pêfl·.
judice, Libentio Hamburgenfi archiepifcopo controverfia, qua inter ipfum, ft Bernarium Ver
Jure facerdeti letet dum vidit etifau.
denfem de parochia Kimfulc fubjeftione agitaCcetiket equevit ueviger engeliat.
batur, ft ob quam ille Odonem Romam able­
Aliènent regimen Itfire vteerukilu une
gaverat, adjudicata Fuit. Adem
Rtxit, pefl fumtnttm deciter ed folium,
ko t·*· Hoc tempore magno cum prodigio Roma inD> In que mutete permenfit ermine prnfal,
n>b s«r·. qaa<jam ecclefia oleum fcaturiit, ex quo vas ali­
Sergiut ex Petre·, fiv vmitetut eret.
quod impletum miffum eft ad Henricum regem.
DuSut mente pie, ftfa, dec, perce Redempture
Rem geftam deferibit hujus temporis feriptor
Utque vicem repine, dice Dent kune kektet.
Ditmarus lib. 7.
Qui fedit anno* x. & tnenfe* 8. & die* n.
p.rkcai A
Anglicanam ecclefiam Dani perfequuntur. Ex indidione x. anno dominies incarnationis milku.<<!<<< a· clericis ft monachis, novem occrfis, ftrangulatis, mo decimo tertio.

4ldt .

SERMO
EFCOOICE

·

MANV6CR.

SYNODALIS,
MONA4TER1I

N E R IJ H 11 M E N SI t,

Scripto anno Chrifti 1009. quod ex verbis iftis colligitur : Ab initio Mundi afquc in
adventum Domini fecundum Hebraicam veritatem anni funt 3956. fecundum vero
interpretes, anni 5699. Colliguntur autem anni omnes a creatione primi
bomini* uique in feptimum annum Henrici imperatori*
lecunduhi Hebraicam veritatem 496}. fecundum
vero interpretes Ô708.
no^."iv* Ser1** fynobüt, qni in ffngulii fjnedii , pencktemt E vis indigni, locum Aaron tene mos, vo* locum
v«">· S’·
prttfyterit enunciendnt ejt.
Elcazari ft Ithatnaris. Nos vice duodecim apo'"t" ><l> 'CR*tres presbyteri ftfacerdotes domini, coope- Holorum fungimur, vos ad formam feptuaginta
-*··· J* ratores noftri ordinis cftis. Nos quidem, quam- difcipulorum eftis. Nos paftores veftri fumus, vos
paftoa Extac etiam in Codice Bibliocbecar Vaticane, «ai infcribieur, Liber cenfuum fub buc titulo : HtutiHe Ijm«I» tepe IK Df curt
, cfufve eficie tc munere, quem fer Efiictfti emnitet Smtramim curem untmerum
grrtuiitni mtimeri veleil Hardumq*. Vide totum prope buac <'imoaem fupra poil Vitam Leoni* IV.

3«5
ANNO
cHusn

7«. s.

SERMO SYNODALIS.

314

paftores animarum vobis commiiaram . Nos de A hoc folum vas habete. Sacra vais, dt veftimenta—
vobis rationem reddituri iumus fumoso paftori facerdotalia, nolite in pignore dare negotiatori,
domino Jefu Chrifto, vos de plebibus vobis com- aut tabernario . 'Nullus veftrum ufaras exigat ,
mlffis. Et ideo, cariffimi, videte periculum ve- dt conduâor fui fenoris exiflat. R.es dt faculta­
flrom. Admonemus dt obteramus fraternitatem tes, quas poft diem ordinationis vcftraa acquiri­
veftram, ut de communi falute vellra cogitantes tis, friatis ad ecclefiam pertinere . Nullus fine
attentius audiatis admonitionem noftram ; flt fcientia dt confrnfu noftro ecclefiam acquirat.
qu· vobis fbggerimus, memori· commenderis, Nullas per poteftaccm fieculartum ecclefiam obti­
dt opere exercere Audeatis.
neat. Nullus ecclefiam ad quam titulatus eft re­
In primis admonemus, ut vira dt converlatio linquat, flt ad aliam qunftus.caufa migret. Nul­
veftra irrepreheafibilis fit, fcilicet ut cella veftra lus plures ecclefias teneat fine adjutorio^ aliorum
fit juxta ecclefiam ^dt io ea feminas non habeatis. presbyterorum. Nullatenus una ecclefia inter plu­
Omni oofte ad nofturna furgite. Curfum veftrum res dividatur. Nullus alterius parochianum, nifi
certis Boris decantate. Miffarum celebrationes re- in itinere, dt cum placitum fuerit, ad miffam
ligrofe peragite. Corpus dt
fle fanguinem cum
rum timo
limo-­ recipiat. Nullus in alterius parochia miffam can*
re dt reverentia ffumi
-1'te. Vaia ianâa propriis —
ma-Btet. Nullus pernitentem invitet carnem manduca*
•ibus abluite dt abftergite. Nullus cantetmiffam, re, flt bibere vinum, nifi pro eo ad prarfens eleenifi jejunus. Nullus cantet , qui non communi­ motynam fecerit. Nullus prefumat baptizare, ni­
cet . Nudus cantet fine aœiâu, alba, ftola J fano- fi in vigilia pafchc, & pentecoftes, nifi propter
ne, piaoeta. Et hcc veftimenta nitida fint, dead periculum mortis, üoufuuifque fontes habeat, dc
nullos alios ufus fint. Nullus cum alba, qua tn fi non poteft lapideos, habeat aliud vas ad hoc
fuos ufus utitur, prefumat miffam cantare.Nul­ pratparatum, in quo nihil aliud fiat. Videte, ut
la femina ad altare domini accedat, nec calicem omnibus parochianis veftris fymbolum, flt oratio­
domini tangat. Corporale muodiffimum fit; alta­ nem dominicam infinuetia . Jejunium qustUor
re coopertum de mundis linteis . Super altare temporum , & rogationum , fit litanie mtjorit,
nihil ponatur, nifi capte dt reliqui·, aut forte plebibus veftns omnimodis obfervandum infmuaquatuor evangel ia, dt buxida cum corpore domi­ te.· feria quarta ante quadragefimam plebem ad
ni ad infirmos, cetera in nitido loco recondantur. conieffionem invitate, & ei juxta qualitatem dé­
Miffale plenarium, leâionarium, £c antipbona- liât poenitentiam injungite, non ex.corde veftno,
rium, unaqueque ecclefia habeat. Locus in facra- fed ucut iu pcenitentiali feriptum eft. Quater iu
rio aut juxta altare fit preparatus, ubi aqua effun-<Canno, id eft, natale domini, dt cena domini ,
dt poflit quando facra vafa abluuntur, & ibi vas pafeba, & pentecofte, omnes fideles ad commu­
nitidum cum aequa dependeat, ibique facerdos ma­ nionem corporis flt (anguinis domini accedere
nus lavet, poft communionem Ecclefi» fint cooper­ admonete. Cenis temporibus conjugatos ab uxo­
te bene ft camerat», de atrium fit fepe munitum. ribus abftinere exhortamini. Eulogias poft MifNullus extra ecclefiam per domos aut in locis nonI fam in diebus feftis plebi tribuite. Nullus induacameratis miffam cantet. Omnis presbyter cleri­- tur veftimentis laicalibus. Nullus rem, aut poffefcum habeat aut frbolarem, qui epiftolam vel le-' fionem , aut mancipium ecclefi·, vendere, aut
âiooem legat, dt ad miffam refpondeat, dt cumi commutare, aut quocumque ingenio alienare pre*
quo pfaimos cantet. Nullus folus miffam cantet. fumat.
Nullus cum calcariis, quos Iporones rufticevo­
Diem dominicum, & alias feftivitates, abfque
camus, dt cultellis extrinlecusdependentibus,mif- opere fervili a vcfpera ufque ad vefperam celefam cantet: quia indecens eft, & contra regulami brari docete . Cantus & choros mulierum in
ccclefiafticam eft.
atrio ecclefis prohibete. Carmina diabolica, que
Calicem dt oblatam refta cruce Ggnate, ideft,, fuper mortuos noâurn» horis vulgus facere fo•00 in circulo, flt variatione digitorum, ut plu­ Dlet, flt cachinnos quos exercent, tub conteftatiorimi veftri faciunt, fed ftriftis duobus digitis & ne Dei omnipotentis vetate. Cum cxcommunicapollice intus reclufo, per quos Trinitas innuitur,, iis nolite communicare . Nullus illis prefumat
iftud fignum t refte facere ftudete.* non enim miffam cantare, fed flt plebibus vobis hoc an­
•liter quidquam poteftis benedicere. Infirmos vi­ nunciate · Ad nuptias nullus veftrum eat. Omlitate , dt eos reconciliate, dt juxta apoftolumi nibus annunciate , ut nullus uxorem accipiat,
oleo fando inungite, flt propria manu communi­■ nifi publice celebratis nuptiis. Raptum omnimocate. Et nullus prefumat tradere communionemI dis prohibete, flt ut nullus ad proximam (angui­
laico, aut femin·, ad deferendam infirmo.
nis fui accedat, flt ut alterius fponfam nullus
Nnllus veftrum pro baptizandis infantibus , ducat. Porcarios, & alios pallores, vel domiai•ut infirmis reconciliandis, aut mortuis fepelien-■ ca ad miffam venire facite. Patri ni filiolis fuis
dis, premium vel munus exigat. Videte ne per fymbolum, & orationem dominicam infinuent,
DCgligentiam veftram ullus infans fine baptifmo aut infinuari faciant. Chrifma femper * fub ce- ’/-·
moriatur. Nullus veftrum fit ebriofus dt iitigio- ra fit figillo, propter quofdam infideles. De mifus , quia fervum domini non oportet litigare. nifterio etiam vobis commiffo vos admonere cu· * *
Nullas veftrum arma ferat in feditione, quia ar- E ramus . ut unifquifque veftrum, fi fieri poteft,
ma veftra debent effe fpiritualia. Nullus canum expofitionem lymboli, dt orationis dominice, jux­
aut avium jocis inferviat.
ta traditionem orthodoxorum peues fe feriptas ha­
Nnllus in tabernis bibat. Unufquifque veftram, beat, dt eam pleniter intelligat : dt inde, fi no­
Ïtantum fapit, plebi fuc de evangelio vel apo- vit praedicando populum fibi commiffum feduk»
olo, die dominico, vel feftis diebus, annuo- inftruat; fi non, faltem teneat, vel credat. Ora
ciet. Verbum domini debetis pnsdicare . Curam t iones quoque mi (Tarum, dt canonem bene intel*
pauperum, peregrinorum, dt orphanorum habe­ ligat; defi non faltem memoriter ac diftinâe va­
te, eos ad prandiola veftra invitate. Eftote ho- leat proferre. Epiftolam, dt evangelium bene le­
fpitalcs, ut ahi a vobis exemplum bonum fu­ gere poffit, dt «tinam ad litcram ejus fenfum
mant.
poffet mamfeftare. Pialmoram verba dt diftiuâioOmni die dominica ante miffam aquam bene» nes regulariter ex corde cum canticis confnetudididam facite, unde populus afpergatur , flt ad nariis pronuaciare fciat. Sermonem , u 'apra
dtxi-

SIRCHH
r. iv.

CONCILIUM

------ —— diximus , Aihaoafii
t______
___ ,
epifcopi
de fide
CHRISTI
Va/»
>r. CU-jU’ ‘nÿ
c um ./ ft·*·"·»·*
·
■ *r»

HENRICUS.lt.
IMF.

J IA

Tiinitatis , A s/ih ■·■* /aw» concitiu af/a/arrawrM
arbitrabantur .
,nein°r"ft Cengregecir ante ft t/rririi arcbtpreebyierot . φ- o!ro»ej,
cr api/MMJ f»·! inter etc rarunurr potuit, toute ΐΜ/ηνχβteneat. Exorcifmos fic orationes ad catechume- t»rt
fua/rtrr faat'Àiaaam Dei [crvuium at eu imploretur
num faciendum, ad fontem quoque coofecrandum C7 qualiter populm illii fubjtaur e» eu veteretur tu fi*& reliquas preces fuper mafculum, & feminam, dro pradicaudi Aceadtque, qucHtaque cnutefa infonet lap.
pluraliter ac (ingulariicr difliurte proferre valeat. tizarentur , ufrni vifitarentur, O' uaarerentur,
etiam coepere qvaaia rwupqjfnae frpalturti trtdertn.
Similiter baptixandi, ad fuccurrendum infirmis , '·»
ter, qualiter de decimi r & Malifobtu fidehum pauperet
ordinem quoque reconciliandi, juxta modum fibi recrearentur, veduu, iT orphum/ in tuuvetfii netefiitaticanonice fervatum, atque ungendi infirmos, ora­ bar Jubyearirent, quonioque fiudeo in bofpiiibur & adve­
tiones quoque eidem neccditati competentes be­ nit Cbrtfio minifirarent ; fi jubint>trdaaai mulierer fecum
hobuifient , er i«de cnmen fujpicianie inciderent, fi cum
ne faltem iciat legere. Similiter ordinem, & pre­ cnmbnt vel ntcipitnbu/ venatione/ lequerentar, fi tuber·
ces in exequiis agendis defunrtorum . Similiter na> caule edendi vel bibendi ingrederentur, fi turper m.
exorcifmos & benedirtiones falis fic aque memo­ cor m tfin haberent. fi ebrietatei (T comefialionet fupra
amarent , fi rixit & content toolbar CT aemulariter teneat. Cantum norturnum atque diurnum modum
tionibu/ defervirent, fi nupcitt foculuribut interefirnt, vel
Doserit.
λfi___
t_,___
___minifierin indecentia in cfoaeiadine babealiqui
raram
Compotum minorem, id efi, epartas, concur- B rfM .· f
fi ...
K* *·'«/<
"Jendar more antecefioeum fueram ad loca
fiatuta
convenirent
.ibique folrtar oratione/ explerent, fuafrentes regulares, terminum palchalem, & reli­
que ecclefiat ad iemfae revifereut . fi obedtcntiam earum
quet fapiat , fi eft pofiibilc. Martyrologium & mafifirii pr<eb»fient, & ih toto fua minifierio devoti (r
preoiteotiale habeat, fic cetera. Volumus autem, npu manere f ndniffent. Cum plercque baruni interroga­
iture» cariffimi, quatenus que noftra percepiflis tionum conHitutionibus refpondeant , tempus praeterea
traditione, quantum humana patitur infirmitas , locnique conveniat .· proferto nihil vetat uni eidem S.
Udalrico conflitutioner & interrogationes tribuere.
bonis Audeatis operibus adimplere, prafiante do­
mino noflro Jefu Chrifio , qui cum Patre &
Nota Severini Binii.
Spiritu fando vivit & icgnai Deus per omnia
iscula fxculorum, Arnen.
Amice lertor » bunc fermonem fynodalem, aod pri­
mam editionem, conciliorum fecundae inferendum mifit
CONJECTURA MARCI VALSER!
"d «»e an^dfimu» doednos Marcus Valferos pue leerao-

..
.NhlQ
îmhcti

* da author/ funeriarii fermaonit
r * ’ <’uon^lm inclyte reipubtice Augufiane duumvir ,
ae auioon jupertnru jermaniia
fequena prifei »vi roonunentum, una cum con)eAura
Cora codex Neresbeimi m Ausuflana duscefi, anno de autore^ opeiar pretium farturum me putavi, ut latenChrifli loop, boc eft tngefuno fexto poti mortem S. rem fermonem omnibua pafioralibus fvnodia celebrandis
Udairid. Icriptus he : veritimile ht fynodales has con- _ utiliftimum . e tenebris erutum in lucem emitterem.
Aitutiooea a S. Udalrico fluere, guas fequentes deinde G Qjiod eccleGafticc ddciplitue fauflum fit r eritque ur
epifcopi, quod inlcriptto innuit, fiepius repetere & pro- ipero, fi qui m fortem ac miniflerium domini cooptati
ponere coniuevcrint. Primum vero earum autboecm S. funt, h*c tam faiutaria monita in intimat «u/dullar
Udalricum elle magnopere confirmat locus vetufli feri- demittant, ut ad eorum prxfcriptum, vitam, motes
ptoris in ejus vita cap. d. Iu quibafotm autem diehu
& artiones fuit conformare Audeant. Cum incertum Iit
caprtuU cum clencu habere difpojuit, mbit lotit ubi brec quoto anno ab Udalrico habitui fuent , pratfixuoa iniafo/ime fieri nrtbipreibytcn putavcmai , <Jp ubi cum tb
tio fttipti libri annum retinendum elle judicavi,
anno’

CHRISTI

CHRISTI

"" j COMENSE
ANNO

CONCI L.
1O1O.

DIOEC.

CELEBRATUM.

h nomine fanflifftma & indrvidxo Trinitjtii.

die fub monachico jure fervituros, quibus necetfaria virtus fic vefiitus difiribuo, partim de tuo
Onaioo fando ac beaiifiimo patri & confef ^hadenus m meum ufum fumpto, partim aliunde
Et ut apud
T«iii Anaal.
fori Abundio Albericus licet indignus tui acquitiio vel jam nunc acquirendo, (n primis igite. vicarius . Si laudis tus ufibus aliqua iervitura
tur dono ipfos ordines cum mattariis, decimis fit
pat. »1«.
conquiro, tuum tibi reddo non meum dono. omnibus terris pertinentibus, quorum cenfum ibi
Nihil enim fine te meum, per quem fit a quo fervientes in fiultitiam fic fecularcm curam vide­
ipfum, quo fruor, hebeo poil Dominum. Cujus bamur expendere ut ficut hartenus temporalibus,
multiplicium beneficiorum copiam nullatenus pof- fit caducis inde fervienmt, iia deinceps de eodem
tum recompenlare digniilimam; tamen ne prortus Domino ierviatur . Sanâi quoque Carpophori
eunda in vanum fumpfitle comperiar, aliquid af- VII. ordinum inveflituram fit traditionem Abbati
fidue tuo famulamini infificndwm aggrediar. Re­ difpono. Curtem etiam de Abbate cum mattariis
gens enim per triennium pontificatus tui cathe­ fit omnibus fuis pertinenti», molendinum de Tridram, toiiulque gregis curam gerens , nullum­ nale, alterum de Broilo majore cum prato q fofque lubditorum periclitari volens, fanrta fiatuta faio quod efi prope ipfum molendinum ufque ad
lynodo mores fic arta prccefforum Antifiitum in- pontem Petrinum, ficut aqua Coiias difeurrit rt
quifivi , ii cujus forte incuria tuarum omnium parte montis. Mattarium ad S. Joannem fubmonEcclcfiarum funditus forent, defiituta ccenobia . £ te, fic campum fub eadem Ecclefia pofirum mo­
Cumque multis referentibus vitam priorum, alte­ lendinum juxia monafierium fanrtx Marix, fic
rius digna farta laudantibus alterius perpetrata quartum molendinum ad Rondanarium. Quintum
Hsgitia fufpirantibus, qualiter fic cunrta defolata quoque de Broilo minore . Concedimus eiiam
edent, didicerim. Mox, Deo infpirante, Civium ipfam Abbatiam ad fuum ufum habere navem
fit fuburbanorum confilio in animo flatui, fic fi in noflro Cumano lacu . De centum quoque
omnia non portent, vel unum ct multis in tuo fifcalibus libris nofiri mercati, quchartenns Pon­
nomine recuperari. Ubi tamen aptius hcc reno­ tificum ufui fuerunt, largimur eidem abbati* de­
vatio conlurgeret , quam ubi tuum corpus vene­ cem Papienfium denariorum libras. Alias etiam
rabile jacet? Unde prxlenribus totius epifeopii cle­ XI. fifei libras mediolsnenfes fit folidos IX. de
ricis & laicis , ipfifque multum cogentibus atque pifcaria, de Adua, fcilicet de nefi libram i. do
ptecantibus volo fil liatuo in ma S. Ecclefia coti- Infula fic Gaeno libram i.de menafio folidos VI11.

D

de

.
J ’7

SlRGtttS
F.IV.

BAMBBR.GENSE.

)>«

"Κ,Τ*

ta> de mandello folidos X. de Granedona iblido* A quirenda dona fubtrahere velimus laudantibus At—
—... . ·
■
. ...
...
«... ,·
L-.-y·»__ *.Oericis, A laici*
___ :iomnibus
__ ___ iuuz.
XVI. de Auonio
de
valcellina
libra*
VII. & di- e____
confirmantibus
maledi- Anno
ANNO midiam. A fummo lacu villam , quam ego *di- feionem imponimus, ut à qui* diaboli calliditate C*Î*J.TI

CHRISTt

deceptu* hanc ordinationem infringere tentaverit,
& acquifiia vel acquirenda minorare, vel tollere
ria qua dicitur ad Risiotum. De pifearia quoque voluerit, anathemati* irretiatur vinculi*, At cum
noftra de Adua cocedimu* centum trutta* . De Juda Domini traditore «terni* crucietur incen­
pifearia de Poftilavi centum trutta*. DeArdenno dii*, fuper quem terra o* fuum aperiat, & eum
At BarbeunO concedimus centum & decem cafe** ficut Dath*n fit Abiron abforbeat, ut in judicio
noftri fifei. Propterea largimur vineam fitam pro­ & juftorum confortio nunquam refurgat. Hujus
pe tuam ecclefiam qu* dicitur S. Abundii ut ve­ autem ordinationi* obfervator in ParadiG gaudii*
rum fit vocabulum, cum alia vinea, qu* ipfi fe fentiat fanAiffimi* tui*, beate Abundi, Temper
Ecclefi» propior eft. O.ivctum quoque quod di­ adjutum meriti*. Et ut hec inftitutioin omnium
citur ufque modo in mezagri noftr* parti habui­ appareat placabili* animo, ego primo* laudati»,
mus. Aliud etiam olivetum in Lalio ad Rofta- corroborans, manu mea fubicribo, deinde libenter
Icfe. Ecclefiam etiam B. Martini fita in Bnrmi B Presbyteri, JDiaconi fubdiaconi. Cardinales, & ce­
cum omni reditu fuo & Roncum , quod eft fub- teri
(
noftri Comprcsbyteri
—
.· poft quo* militum ci*
quamplurimi laici.
tus Ecclefiam S. Carpopbori. Etiam concedimus vinm
1
Albericu* Dei gratia hujus fedis epife. inftituen*
caftdlum de caftenate cum omni diftriftione &
I laudans fubfcripfi.
de omnibus villis, qu* in ipfitm caftellum Caflel- &
Flambertu» «rchipresbyter laudans fubfcripfit.
lenti» fcilicet de liberis At famuli». Et de abbate
Ego Azo presbyter laudans fubfcripfi.
fimiltter concedimus liberis & famulis qui ibi ha­
Ego Gaudentius presbyter laudant fubferipi.
bitant, omnem diftriftionem. Hrc omnia, & fi
Ego Adam presbyter laudans fubfcripfi.
qua acquirere poflumus, concedimus, largim i-,
Adam presbyter laudans fubfcripfit.
donamus , & a noftra poteftate & dominio &
Andreas presbyter laudans fubfcripfit.
parte transfundimus & delegamus in jus & pro­
Adelbertus presbyter laudans fubfcripfit.
prietatem tu* Bafilic* omnibus futuri* Abbatibus
Aribertus presbyter laudans fubfcripfit.
Ac monachis- Ut Abbas cum monachis habeat
Aribert presbyter laudans fubfcripfit.
licentiam, & poteflatem de omnibus fupradiâi*
Ermariua archidiacouu* laudans fubfcripfit.
ad inraftiendum donandum tollendum commu­
tandum & quicquid fibi ad utilitatem Ecclefi* C! Ego Aritaldus diaconus laudans fiibferipfi.
faciendum placuerit de maffarii» vineis, pratis, ter­
Ego Limprandu* diaconus laudans fubfcripfi.
Ego Deufdedit diaconus laudans fubfcripfi.
ris, culti* & incultis, & de fupradiftorum loco­
rum diftriâu & de omnibus fais pertinentii» .
Ego Adam diaconus laudans fubfcripfi.
Praecipiente* vero flt a Dei parte & fanfte Ma­
Ego Leodimis diaconus laudans fubfcripfi.
ri* , tuaque, fit omnium fanâonim, excommuni­
Otto Diaconus laudans fubfcripfit.
cantes anathematizamus, ut nullus oofter fuccefEgo Gaudencius fabdiacoutts laudant fubfcripfi.
ior, nullus vicedominus, nullufque Epifcopii mi­
Adam primicerii» huic feriptioni confentien*
les, Gaftaldio advocatus inquietare,moleftare, ut fubfcripfit.
de ii* omnibus difveftire prefumat , fed habeat
Ego Malbertus fubdiaeontu laudant fubfcripfi.
idem abbas de omnibus licentiam fic ordinare ,
Ego Arioaldus fubdiaconus laudans fubfcripfi.
& fuum proprium quem elegerit advocatum po­
Vvido Ypolevita laudans fubfcripfit.
nere dt habete . Vetum ne livor antiqui hoftis
Bonizo fubdiaconus, laudans fubfcripfit.
«ne, quem tantus amor huic operi nunc conftnnEgo Flambertus Ypolevita laudans fubfcripfi.
git aut meo* fucccftorcs aliquando inftiget, quo a
Adem fubdiaconus laudant fubfcripfit.
dominio At poteftate iervieutium in hac tua fan-D Ego Flambertus ultimus fubdiaconus laudans
âa Ecclefia Abbatis & monachorum aliquo tem- fubfcripfi
fubfcripfi..
%,
pore fupradifta acquifita, donata, vel unquam ac-

ficavi, cujus nomen eft villa nova.cum omnibus

rabe* ad eam pertinentibus. Ibidem etiam pifea­

CHRISTI

...

«gguss· -O
CONCILIUM

-O ·$&>

ANNO
CHRISTI

BAMBERGENSE,

De coutrovcrfiia quibufdam epifcoporumi, celebratum anno mxj.
tempore Sergii pap* IV.

Cm(* MMk püa Heoricus rex ad dedicationem bafilic*

tetur fe pro tecuperandi* fu» parochi» boni* fyBambergenfis a fe conftruftc cretum plui- j£ nodo huic libellum dedifte , atque Theodorico
quam triginta epifcoporum convocatfet, ab iifdem Metcnfi epifeopo ab omnibus in fynodo prefenifta occafione hoc loco congregatis habita cftfy- tibus interdiâum, ut anno purgationem midiam
nodus, in qua fodat* (unt controverfi* ili* inter non caneret. Vide Barooium auno ton.num i.
epifcopos, de quibus Ditmarus Merfcburgenfi*
" HitDRSHEiMiNsa cdrawrs·. Rex (Henricùs)
epifeopus, qui eidem fynodo prefen* interfuit, cum fumma regali reverentia Babenberg profeftu* 7’ *-·*'*
A.a»csMilH.b*c fcribit .· Fsfl bec/yasia, h* fuit M»agM,is
eft. Ibi venerabile monafterium, ipfius domni
eafoAcrdas JUrr/prartf' «ccfcfc frefel eb erthitf*
regi* nobile ac fpeciale ft odium, ab Eberhardo
fcef fiuimt βφϋκτ, & Mtlnfit ttcltfl*
primo ejuldem fedis epifeopo, cum confenfu &
TMUntet λ ftft tearfeter, ·» jaad
ftutert conventu omnium Ciulpinorom praefatum , 11.
hem vfyft efei fefe» écerfent. fim sanus, 6 Non. Maji confecratum eft ad laudem & hono­
etelte elie te^Uie freénti jùùu feet, é> rtfliteii· rem D· N. Jcfu Chrifti, & pretiofiftimt martyri*
fereehùt ram praaatfi* qH enhi Idem Ditmaruafs- ijus Gedrii
w·

LEGES

______ Μ 9

Tn?”

EEGES ECCLBSIASTICÆ.

««ogœs ».

Jle

«*»·

«·«.

LEGES

EOCLESIASTICÆ

Ætbelrtdi Regis circa annum MXfx· apud Habatn condit».
Rvalaar feriet heieetear ή Jenudeefi enenefcrifte. Trr/ frient nit tenfenmt ή ms»
ecd^fin: perte vere /mt bet ttfltle.

TITULI CAPITULORUM.

A A colleAam contra paganos, A hoc fiat noam
drà neceilitaa ifta nobis eft in manibus. Bt in
omni ccenobio, vel cooveotu monachorum , ce­
lebret J omnis presbyter figillatim triginta mittas
pro rege & omni populo , A omnis monachas
dicat triginta pfalteria.
Et pmripimui, nt omnis homo fuper dileftionem Dei, A omnium fanttorum det cyrifeeaitum, A reftam decimam fuam, ficut m diebus
antecefforum noftrorum ferit, quando melius fe.
cit ; hoc eft ficut aratrum peragrabit , decimam
aeram: A omnia confeetodo reddatur feper ami­
HÆC INSTITUERUNT REX ÆTHELR. citiam Dei ad matrem ecclefiam cui adjacet, A
R lapientes eius apud Habam.
nemo auferat Deo quod ad Deum pertinet, A
pmdeccfforcs noftri coocefferMt.
capitula.
B
V.
Et prohibemus, ne quis extra patriam vendetur.- fi quis hoc prnfwmat, fit prater benediftioN primis ut unus Deus fuper omnia diligatur, oem Det, A omnium fandorum, A prater om­
A honoratur, A ut omnes regi fiso pareant , nem Chriflianitatem, nifi poenitear, A emendet,
ficut aotecettores Iui melius fecerunt, A cum eo ficut cpifcdpus fuus edocebit.
pariter defendant regnum fisum. Et conftituenuu
VI.
io primis Dei mifericordiam A auxilium invocaEt prohibemus omnem raboriem omni homini.
re tejuniis, eteemofynis, coafeflioac, A abftinen- Et fit omnis homo jure publico dignus, pauper,
lia, A malefaftis, A iajuflitia abftiaere. Et ut A Aves, A seddatur omnis roboris: fi quis alidetur de omni carruca denarius, vel denarium quam fecerit, emendet ficut prim, A poftea fe­
«abus, A omnis qui familiam habet, cfikiat ut cit . Et fi quis pnepofiras eam fecerit, dupliciter
omnis hirmaonus fauadetunmn denarium. Quod emendet quod aUi radicaretur.
fi non habeat, det dominus ejus pro eo. Et
VII.
• f*. a«ci- φΒοά thaynua * dertnet totum quod habet.
Et reddatur pecunia cleemofyna hic ad feftum
**'
II.
iCfaoAi Michaelis, fi alicubi retro fit per plenum
Et inftituimus, ut omnis Chriftianus, qui sta- Vitam , A omnibus annis deinceps reddantur Dei
tem habet, jejunet tribus diebus, jejunet in pa- rc&itudines in omnibus rebus quo fepra ditto
7Twii». ne, A*oqua, A * bis crudis, ante left una fandi funt, per amicitiam Dei, A fanttorum omnium,
Michaelis. Et omnis homo ad coufefliooem ra­ ut Deus omnipotens miferieordiam nobis feeist ,
dat, A nudis pedibus ad ecclefiam, A peccatis A de boflibus triumphum nobis A pacem indul­
omnibus abrcuuncict emendando, A ceflando · ges! > qua fednlo deprecantur, ut mifericordiam
Et eat omnis presbyter cum populo fuo ad ejus confequamur hic, A in futuro requiem fine
proccflioncm tribus diebus nodis pedibus, A fuper fine. Arnen.
Deefficie jeicu,
hoc canter omnis presbyter triginta miflas , A
otanis diaconus, A clericus triginta pfalmos, A
Omnis judex juflus mifericordiam A judicium
apparetur tribus diebus conodium uniufcujufeue liberet in omnibus, ut in primis per rettam feienime carne in cibo, A potu, ficut idem comede, tiam dicat emendatioaom fecundum culpam , A
re deberet, A dividatur hoc totum pauperibus. eam tum admeofuret propter indulgentiam. Ope­
Et fit omnis fervus liber ab opere illis tribus riam culpat reputantur a nobis judicibus fecundum
diebus quo melius jejunare poflit: operetur fibi- Drettum emendanda : quaedam per Dei mifericor­
met quod vult. Hi funt illi tres dies ; dies Lo­ diam condonanda. Judicia debent effe fine omni
me, dies Manis, A dies Mercurii proximi antei Medsrawga quod non parcatur dimitti alicui, vel
feflum fanât Michaelis. Si quis jejunium fuum egeno , amico , vel inimico , jus pubbeura rainfringat, fervus corio fuo componat, reddat li­ ttorl, A nihil iojuftius eft quam ^ptoeptio manober pauper trigiota denarios , A ragis tbaynus rum pro judicio fnbvertendo, quia muaem eaeicentum viginti folidos, A dividatur fame pecunia taut corda fapientum, A fiibvcrtunc verba juftopauperibus. Et feiat omnis presbyter, A tungra- rutn. Dominus Jefes dixit.- 1· φ» jntbeie jadis» m·**. ,
vius, A décimales homines, ut haec efeemofyoa , verdit, jiulictitiuti. Timeat omnis index, ac di­
A jejunium proveniat, ficut in fanâis jurare po­ ligat judicem fuum, na in die judicii matus fiat,
terunt .
A humiliatus ama «culos judicia omtta videntis.
v HL
Qui innocentem opprimit, A dimittit «axium ,
Et rprecipitous,
—
.—r----- -ut-----io omni
— congregatione can- pro pecunia, vel amicitia, vel odio,vel quacumtetur quotidie communiter pro rege, A omni po- Eque fattionet opprimetur ab omnipotenti judice,
pulo fuo una miffs ad matutinalcm miflam, qua Et nullus dominus ftultos aut improbos judicas
inferipta eft. Contra pagano», A ad fingnlaa ho> eonfiituat, quia ftuixns per^aoraatiam,iasprabus
raa decantet totus conventus extenGa membris ia. per (cupiditatem, vitat quam didicit veritatem.
r/x. e.
t<na platinum ; Dentine, yrid neeltiplicnti /net, Gravius enim lacerantur pauperes a pravis judici-

De ètnerin fate ratifie iteie, & fit itciiu·
tint tfiefnarent..
IL De jelnniet & feriedne triune Heme ente fe·
fient fenDi âMeeüt.,
III. Qftfi rai tr fente eetri àie fit enUninne.
IV. De te^nttnfiaini fenfiU Dei rectifie refibnfiti,
V. Me fùi ttenfimnr entre fetrun.
VI. De reierte.
VU. De dttneefynu» 0* reAitetürUtu ratifie.

I.

I

3»«

/’THELREDI REGIS.

"■ '■■■—bus quam * cruenti» hoftibus. Nullushoftisacer- <
%ΗΜΗΤΙ***'ΟΓ* “u·** p<ft« c®c*c,or quam familiari» inimicuj. Pote ft aliquotiens homo fuga vel defenfionc vitare pravos judices. Non na poffunt ju­
dices, quotiens adverfus fubditos malis defideriis
inflammantur. Sepe etiam boni judices habent
malos vicarios, & miniftros nefandos : quorum
ipfi domini confringuntur, fi non eos coerceant,
& a rapacitate cohibeant, quia dominus & mii. nifler fieculorum ait: Non folum m.tie egente», /ed
emeet ceefeetientt», digni /net eteno morte. Sepe
etiam pravi judices judicium pervertunt, vel reipedant, & non finiunt cautam, donec voluntas
eorutn impleatur. Et quando judicant, non ope*

PRIVILEGIUM

«micwu.

ra fed munera confiderent impii judices , jtr»·»—
verbum fapientum.· Sicut repecti lupi wfptre nifi ANNUM
refitment v/jse maae: id eft, de prufenti folum C“*7T*
vita cogitant, de futura nihil confidcrant. Malo- s.,* >
tum perpolitorum mos eft, ut quidquid poflunt
auferant, & vix neccftarium parum quid relin­
quant fuftentationom. Iracundus judex non poteli accedere reâam judicii fatisfaâionctn : nam
per furoris eXcccationem non perfpicic reditudini» claritatem. Juftum judicium eft, ubi non perfona confideratur. Scriptum eft: Nonettnde»per­
tonem Sominit n judicio, nec pe» nliqeo fecit» et λ
vtro decime», Ü mjttfle judici». Suiceptio muneris
t
eft dimiflio veritatis.

REGIS

ÆTHELREDI

Ecclefie Cbri/li Centnericnfi t fno ojeFlionem clericorum dt monofltrio Cbrifii Centner, it
indu8tonem monecborum ^retnletnr it confirmet viUet eidem plurime/ , it
emplifiime privilegio concedent. Ex mf. Cott. Claudius A. 3.
li vmt»« γ
nomine D<?mini Dei omnipotentis. Ego B Ladling In orientali Anglia Hcdleh, ft vicinia
g.t/chnfti JL Æthelredus Dei gratia gentis Anglios» rex,& Illaleb. In Taneti regione aliqua terre.
Sit inpofterum hoc amedidum monafterium
•mimonarchs etiam altarum infularum circumjacen­
tium, notum facio Anglicis chriftiania quod ve* ab omni terreno fervitio liberum cum omnibus
villis
ad id pertinentibus, hoc eft: in campis, fic
nerandus archiepifcopus' Ælfricus ex epifcopali
fua fapientia cura me circa praecepta Dei fiepius in pafcuis, & in pratis & in fylvis, & in man­
occupatum reddidit ; ego etiam Dei inftindu , icis falfis, & in pifcationibus , & in venationibus,
quidquid divin» ithus dodrinc & praedicationis & in aucupationibus, exceptis his tribus, fcilicet
mihi neceffariun fuerit tedulc addifeere volo. Et expeditione, pontium refedione, ft arcium repa­
hanc difciplinam intelltgp per hominum malitiam ratione. Si quia bene moratus homo hoc privile*
& injuftitiam nimis late perditam & abolitam gium meum beneficiis augeat, Deus omnipotens
habitationem ejus in csleftibus manfionibus, cum
efle.
In intelleâu meo etiam video ft plane perfpl- omnibus fanâis cumulet. Si autem aliquis malus
cio, hanc difciplinam per presbyterorum incuriam G homo a diabolo inflammatus fit, ut hoc meum pri­
longe lateque negligenter corruptam ac Dei fervi* vilegium diminuat, vel parvi factat, fit focius Jude
tiutn ominum & frtgcfcens effe vehementer dolco. proditoria Chrifti, Jaceretur canum infernalium
Dixi etiam confiliariis meis qui mihi de rebus di­ dentibus inter terribilia gehenna fupplicia cum om­
vinis ft mundanis confilium dant , quod Deu» nibus diabolis abfque ullo fine nifi illud ante obi­
illis intelle&um dederit io animi mei exaltatio­ tum fuum rite emendaverit, quod contra Domi­
nem. Tunc illi inquiebaot, Deo opitulante me­ num fuum impie deliquerat. Siquidem Atius eft
lius fore, fi presbyteros abeccleûisChriftipropter hominem a peccatis cavere, quam ea laboriofe
manifefta illorum fcelera & crimina expellerem , emendare. Obfecro ft adjuro vos omnes mei le·
ft in ecdefiis Chrifti monatlici ordinis homines gitimi fucccflores, reges & epifeopi dt lenatores,
conftituerem, qui pro me & gente mea ibidem gentifque dominatores ne fitis ecdefia Chrifti
rite Deo preces <Sc gratias funderent. Hoc idem praedones, fed ut fitis feduli cuftodes patrimonii
ego effeci.* in ecdefiis Chrifti monachos conftitui Chrifti, & monachorum illorum, qui ibi Deo ferad eorum exemplum quos S. Auguftinus huc viuntj, ut in perpetuum requie, vita aterna &
attulit quod ille fcilicet in ecdefiis Chrifti ex S. gaudio fruamini cum omnibus ejus fandis femper
Gregorii pracepto , & msgni regis Æthelbcrti *An aternum. Arnen.
Ego Æthelredus Anglia, hoc ecdefia Chrifti
confilto , & auxilio, eos fandos monacho» ibi­
dem collocaret, quos fecum in terram hanc at­ privilegium ex audoritate Chrifti confirmo.
Ego Ælfricus ecdefia Chrifti arcbiepifeopw ,
tulerat . Et cum monachi poftmodum ob fandam
eorum converfationem epiicopi fadi font, terrai boni regis munificentiam figno crocis inetemum
eorum ecdefiafticc florebant. Monachos etiam corroboro.
Ego Wulfftanus Londincnfium epifeopus Do
hos ibidem habitantes, congregatos efle io aternum
hoc privilegio confirmo, & nominatim deferibo mini mei nobili dono femper confentio.
Ego Ælfheab Wintonienfium epifeopu- hoc
illorum urbes, qua antiquitus & a me Anglorum
rege, ac ab aliis fidelibus hominibus'hadenus ad antedidi regis feriptutn mei» viribus confirmo.
Ego Ordbyrhtus epifeopus idem hoc cum Dei
illorum iterem fedem concefta funt.
Prima eft Eaftrigc, quam regionem ad ecdefias benedidione feci
Ego Ætheiricus epifeopus hoc Idem feci.
Chrifti pro anima mea, tam in terris quam in
Ego Athulfus epifeopus boe idem feci.
littore maris perpetuo concedo . Tum Jacebam ,
Ego Godwinus epiicopus omne boc idem feci.
Bofingtun, EdeshamÇc Apddra, Berwic parvula,
ft Svryrdhlincas Praoftatum, Gravants, Wyian, E Ego Lyfing epifeopus Domini mei voluntatem,
Ciart, Férnleab. In Suffcxia Peccingas. In occi­ ft bonitatem in aeternam confirmo.
Ego Vulfrtcns abbas verus tcftis.
dentali Cantio Meapham, Culingas. In Suthria
Ego Æjfwardus abbas fimiliter.
prope Londinum Veala^ryroth itidem ultra Thatnidin. Hrlaebyrgaa ad marginem Cilternat, ad na­
Ego Wulfofsr sbbm.
bam ecdefia» Chrifti prope adjacens. In Eflexia . Ego Ælflîge abbas.

CneU. Gtmrel, Tom. XIX.

X

Ego

jtj
Ego
Ego
Ego
Ego
Ego
Ego
Ego

ANNO
CUPISTI

V 1 T A

-

E T

Leof.-i< abbas.
Wighard abb-'S,
Æ'iricus icnsicr.
Ælfhelmus tenator.
Leofwmus (enator.
Leofïiga ienaior.
Æthelaiicrtu Domini nul dapifrr teftor ·

R P I s·”· O 1 Æ

ANNO'

VITA

ET

EPISTOLÆ

BENEDICTI
4m

JM

Ego Ordulfus h idem vents teftis.
Ego Eadrietis fidelw tertis.
F;,' Br'htrivu> irgis miutllei teftor
Eg· Elbekteus ienior fideiis tertit.
Ego Lecdricus vcftiariua vêtus refis
Ego Sivardm régis œinifter hoc vcrbutn fidctuer icilor.
■>,

PAPÆ

TJ Erediftus nat on?

VIII.

Tufculannt, hujus nominis β ibique poft dedicatam fanfli Stephani ecclefiam
rr .D oflavus, oratus eft
redemp
­ per donationem imperatoris, ipiîus urbisomniusaλ pontilex anno -j
toris noftn ion. tempore Henrici regis. Adver- que jurium ejufdem dominium obtinuit . Nam Bubct·
,0. Ius hunc in ichumate contra lacros carones crea­ cum aliquandiu poft hre tempora Romae tanquam Μ<’“··° v«··
tus efl G^gotius, qui potentia Romanorum fre­ domine fu* annuum cenfum perfolvifict, Henricus “ α4β·“··
tus, BcncJiClum ab urbe expulit. Pont./ex hanc junior pro ea liberanda, & a Romanorum dom.
injur.am a fclnlrr.atico 1 aum non ferens, ad nio eximenda, Beneventum pro ea tradidit, tem­
Hcnricum regem m SaXoma degentem fe contu­ pore Leonis IX. Romani pontificis. LeoOflienfii,
lit, expofitaque coram imperatorem, quse paflus i,b. x. cap. 47erat, vi & ignomm-a, Hrnticus rex parato fle
Imperatorem ad fuppetias ferendas adverfas
convocato quart potu.t ut..lir e exercitu, adt.n- Gtxcos provocavit. Anno enim fecundo poflquam
dicandam injuriam led· apollolicx illatam Ro­ pontifex in Germaniam veniflet, imperator hofti*
mam profedus eft . Cujus adventu Gregorius bus tremendus in Italiam cum exercitu fe contis- ** v<
pieudopapa ichiimaticus perterritus relida urbe ht, fuoque adventu Grecorum fautores alios ce­
aufugit: Benediftus, quem rex prarmiferat, cam- pit , alios fugavit; Capuam , Trojam aliafque
dem Petri cathedram recepit . Cumque Romam C urbes Griseis deditas obfedit, & expugnavit. An­
vementi coronam imperialem conferre decrevif- no lequente in Germaniam reverfus cum Rober­
fet : pro infigm imperiali re< i conferendo, juflrt, to Francorum rege de ftatu regni, ecclefic, fle
a>i inquit Dnmarus, fabiicari aureum pomum , at- imperii, congretfum habuit, cumque pluribus mo­
<>(■>> que circumdari per quadrum prctiofsflimis quibuf- net ibus donavit.
■ 4o T* Semin,<» *c defuper auream crucem inferi.
Benediâus papa ex hac vita migravit tertio Kal. ομ.« a.
petiot
° Erat autem inflar fpeciei hujus niundanx molis, martii anno 1014. cum fediftet annos duodecim.
quas videlicet m quadam rotunditate ctrc,.mfide­ Poft obitum pœnas purgatorii paffum fu i (Te, indi­
re perhibetur, ut dum illud refpiccret princeps cant dur plurefve ejufdem poft mortem fade ap­
terreni imperii, foret ei documentum , non ali­ paritiones, quibus, ut refert Petrus Damiani ia
ter debere imperare vel militare in mundo, quam Od>Ione apud Surium, fit in epiftola ad Nicolaum
ut dignus haberetur rivificx crucis tueri vexillo: fecundum, per interceflionem Odi Ionis, flceleeoao■ n ipfo etiam diverlarutn gemmarum decoiami­ fynas germani fratris in fede apoflolica fucccflbris,
ne , videlicet imperii culmen plurimarum virtutum liberari petivit.
fpeciebus exornati oportere. Vementi, & urbi jam
appropinquanti, obviam procellit p us pontifex , q EPISTOLA BENEDICTI PAPÆ VIH.
quodque pararat ftemma & tnfigne impern eidem
su tf ill ovor Bckgondije, Α^οιτανιλ
obtulit : ac paulo poft in urbem introduâum ,
& Provincie.
·»>··>.
una cum Chunegunde coojuge ejus lanCftibma,
Mandat ut mvaiores bonorum Cluniacenfium, nifi
titulo flt corona imperiali decoravit . Henricus
latiicceriot, excommunicentur.
primordia lui impern Deo conlectare volens, m- Brnedifim ptr divraaw gra/iaw Janila Romana eefigni munificentia Romanam ecclcium pie fanclecicfia prafui C cpiftopiu, omnihu fratribm &
que eft ptofecutus, ut videre eft ex i illrumento
'wpifcopti per
, Aqattamam, & Pra·
privilegii quod infra fubjungimiis.
vinciat» cenfiitutn , Burcbardo fcihcct arcbtcpifcaΒί·«Α>Αν<
Sarraceoos, qui Inora ecclefia: invadebant, bel­
po l.itffdantnfi ,
Meumi architpifcapa Vtn·
lo tggrcOui fugavit, fle feliciter expugnavit. De
V^aittrio arcbitpifcepo Btfoafienfi, Walta~
Judeis quibuidam Romz degentibus, telle Gla­
na farrima
tptfcapa Aagaftadaneqfi, Sttbro lib- 3. cap. 8. capitis fupplicium lumpfit, quod
pbaao epifeopo Aroerncnfi, Frtdelaai cprfctpo Ani·
in parafceve, actionem eorum qui Chriftum crucic^/i, Gaajrtda tp:fc»po Cabtitneqfi , Lamberta
cibxcruot imitati, imaginem Chriili nfdem inju­
cpt/copa Ltnganttfi GaaCiMtpifeopa Matifcoacnf,
rus
fle
contumeliis
affecilTent
,
quibus
ohm
iple
E
Vicigtmt tpijcopo Vaitntintnji, Hat-manna cptfcap»
Ckn«i
Ghnftus affcâus fuerat- Addit: eodem die poll
ï'ivarirnS, Ponti» arch-.tpifcopo Arelattn/i , Ari·
bald» rpifttpa Vuttctnfi Olderico eptfcopo Trieaffi­
crucem adoratam circa vefperum turbine ventorum
totam Romam concutiam, omnefque pene Roma­
nent , Ger addo eptfeopo Vaptcenfi , Petr»· epifeep»
Viffiiunfi, Eide bcr to rptfeopo Avintonenfi, Stepbanos occifoa effe: neque prius ceflatfe ventos, quam
de J udat is per Judaeum accufans pontifex capitis
»·»ί eptjcape Carpantoratenfi , Almerade tptjcope
fupplicium iumpGilet.
Rbegei\t, faiatatienem tT benediHionem t etc parte
Hujus hortatu Northmanni Grccoa in Apulia
Det omnipotenti/, & beat· Petri apoflolorum prin­
pluribus viUonu debellarunt. Rogatus ab Henri­
cipii, & mea, ««> prafulatum, licet indignai , te­
co imperatore ad confirmandum fua prrfentia
ner» vtdtor apoflolica /edit.
Bambergenfem ep/copatuir, quem ipfe imperaiquidum eft, Cluni acente monafterium olim
tot erexerat, Bamoergam venit in Germanum :
a WtUelmo nobiliftimo Aquitanorum princi­
pe

L

ni

BENEDICT I

P A P

Æ

VIII.

ili

pc in pago Matilconetsfi ccnftraâum, ipfo «gen* ideOiadellis cum omnibus appendiciis fuis.Wa’ulte, com apoftolica fedis pontifice, & Romano­ fus de Braoceduna, Ac frater ejus valterius Marum Imperatore, regibus quoque Francorum Ac tifcenfis prapofitus, qui eis contrarii funt de pre­
Burgundionum ; quod ita fic ab omni fubjeâio- caria, quam tenebat de fan&o Petro beata recor­
Tie .cujuslibct peribo·, five regis, five epifcopi, dationis Leobaldus epifeopus , eorum videlicet
five comitis liberum, ut aliquid debeat nulli nifi avunculus Ac de alia terra, quam idem przful
Deot & fando Petro, fit fedis apoftolica fnmrno ante mortem fuam, ipfam precariam reftitueps,
prarfuli. Qua libertas a cundis aotecefToribus no· ex fua parte donaverat fanâo Petro. Durandus de
ftris, qui a conditione ipfius loci in hac faoda Caudiaco, Aiminus de Caudiaco,Girardus de CcnRomana ecclefia fuerunt ufque ad nos, fcriptis tnrpennis, qui eis contrarius eft de Villa-Fontaneprivilegiis, Ac a pralibatisprincipibus, datis peace» do. Robertas de Islevee, qui tollit cis plantas,
pris ; tam de ipfo loco, quam de omnibos ad le quas Bernardus Dolun interfedus dederat S. Pe­
pertinentibus, itPÇurgundia, Aquitania, Provin­ tro. Sed Ac illi qui eis contrarii funt de potecia conftitutis: videlicet monaftenis, cellis, ter» ftate Sarrianis; necnon Ac illi, qui depraedationes
ris cultis Ac incultis, corroborata At confirmata Ac injuftas confuetudines faciunt & requirunt m
eft: eo voto & defiderio, ut feculumdeferentes, Bpocuttate Valentiola, Ac io poteftare Tndelleta , Ac
At in eodem loco fub regulari dilciphna Chrifli in Podio Odolenis: Ac in ceteris poteilatibus, vil­
fervitio ex toto fetnet mancipantes, abfqueullius lulis, Ac tenis ad piafatum locum pertinentibus .
impedimento licentius Deo adharerent , Ac de Sunt etiam alii quam innumerabiles, quorum no­
ibidem Deo Ac S. Petro a fidelibus oblatis, hof- mina longtdimum effet huic fcedulz inferi.
pttalitati At egenorum curz infervirent. Quod ha­
Hos fupra nominatos, Ac omnes perfecutores,
ctenus, Deo propitiante, Ac apoftolicaauthoricate deprrdatores, At inraforev terrarum , Ac fubftaniutfragante bonitate infuper circum fe manen­ tiarum ad fape diftum locum pertinentium, mo­
tium adminiculante, in quantum potuerunt de­ re anteceftbrum noltrorum prafati loci ad nos
vote fecerunt.
fpccialiter pertinentis curam Ac providentiam ha­
Nunc vero, ficut in prafentia Deo devoti do­ bentes , ex parte Dei, At fanâi Petri, Ac noftra,
mini Robert· regis F<ancorum, priocipumqueejus vocamus ad refipifeendum .· Ac monemus, ut conAc optimatum, qui cum eo venerunt ad limina trarietates Ac injuftas querelas, quibus fer vos Dei
apoftolorum, Ac rcclamatoria legatione dilcâifli· inquietant Ac conturbant, quamcitius deponant .
mi filii noftri Odiionis ejufdem loci abbatis, per­ Terras etiam injufte pervafas, Ac fubftantias de­
cepimus , ita maiorum contra cos exardefcensC praedatas, cum omni integritate, juxta rationem
infurrexit Ac convaluit cupiditas Ac infanta; fcili- quam cum eis invenire potuerint, rrfiituant .Sed
cet terras ipforum invadendo, Ac fubftantias tam de injuria, quam fine caufa illis intulerunt, con­
iplorum , quam pauperum fibi commtflbrum de- grue fatisfaciant infra fparium quod eft ab hinc
jsradando.* ut multiplicibus anguftiis AcalBiâioni- Clique in feftivitatem S. Michaelis. Quod C fe­
bus tribulati, nuliomodo, ficut nunc nique fece- cerint, habeant gratiam Ac benediâronem Ac abrut , convenienter Deo debitum obfequium va­ folutioncm Dei, Ac S. Petri, Ac ooftram. Si au­
leant folvere, nec foiitam curam luper venientium tem, infra praefixum a nobis terminum,monitio­
hofpitum Ac pauperum poflint exercere.
ni Ac vocationi noftrac non adfenferint, fed con­
Igitur quia in eodem loco juges orationes, Ac temptores & inobedtentes extiterint, in fua triamiuarum celebrationes, Ac eleemofyna fiunt pro litia perfeverantes cauterio ecdefiaftici examinis
flatu ianfta Dei ecclefia , Ac omnium fidelium quafi putrida membra a corpore Chnfti prafeinvivorum Ac defunâorum falute Ac requie: ipfius dantur, fintque a liminibus fanâz Dei ecclefiz
dilpendium, commone omuiura noftrum eft de· procul repulfi, Ac a con fort io fidelium alienati Ac
trimentum. Et licet omnes boni fideles de eo» excommunicari. Sint maledidi flantes At ambulanrum anguftia Ac perturbatione debeant corn partio· D tes, vigilantes & dormientes, ingredientes Ac egrenens habere, Ac iummo cum Audio fer vos ' ‘ ■ dieotcs. Sint maledidi manducantes Ac bibentes.
fti juvate, ut abtque ullo impedimento queant Sit malediâus cibus eorum Ac potus . Sit main fando propofito perfiftere : ego tamen , ad lediâus fruâus .ventris eoium , Ac fruâus ter­
quem poft Deum At fandum Petrum cura Ac ra eorum . Suftineantque plagas Herodianas ,
providentia fape didi loci fpecialiter pertinet . quoutque difrumpantur vifcera eorum. Et cum
juvamen Ac folatium authoritatis apoftolica non Dathan Ac Abiron de terra viventium perditi ,
defiftam fubmimftrare.
cum diabolo Ac angelis ejus perpetualiter damna­
Sunt autem crudeliores fape nominati loci ha­ ti , maneant in pœnis infernalibus fine fine cru­
bitatorum perfecutores : lldinus omnis bonitatis ciandi . Fiant etiam filii eorum orphan! , Ac uxo­
inimicus , qui non folum in hoc illos irritat, res eorum vidua. Nutantes transferantur filii eo­
Î|uod fisa fuorumque cis tollit ; fed etiam quod rum, Ac mendicent. Ejiciantur de habitationibus
uam nequitiam in illos retorquere cupidus, facit fuis, omnibufque malediâionibus, qua in veteti
circum fe manentibus intelligcre, omnem jufti- vel novo teftamento contineri videntur, maleditiam de male a fe committis eis velle fe facere: di At anathematizati fubjaceant , quoulque reli­
Ac na eos io ipfo placito Ac concordatione fem-E pneant, Ac noftra vocationi Ac monitioni congrue
per fallit Ac illudit, ut pro juftitia deteriorem ab ûtisfaciant.
eo injuriam fufeipiant. Eft Ac Wichardus de BeVobis etiam fratribus meis & coepifcopis fupra
lioco , qui eis tollit ecclefiam de Trefdo cum nominatis mando Ac praecipio authoritate apofloomnibus appendiciis fuis. Bernardus quoque de lica, ut hanc meam confirmetis lentcntiar.·, Ac fi­
Retorterio , Hugo de Monte Pavonis, Ac uxor militer illos excommunicetis : omnibufque prefbyejus Anima, qui cis tollunt poteftatcm de Lifia- teris, Ac ceteris facri ordinis inmiftns vob , com­
co, cum omnibus ad fe pertinentibus, ficut di­ mittis, excommunicare przcipiatis. Si quis autem
va memoria comes Leotaldus primum , deinde vcftrum, quod minime erodo futurum , non obe­
Milo religiofus miles, per teftamentum literarum dient huic noftra juttioni, de contemptu inobeolim contulerunt fando Petro, Ac prrfato loco .* dientic noverit fe habiturum rationem ante tri­
Falco nepos Iterii clerici, Ac frater ejus, omnef- bunal Chnfti. Ipfe namque dixit,
tadtt,
que confortet illorum, qui eis tollunt poteftatcm en Mui»l ; ύ
vet jMmtt, wr
- Sed Ac
Çntü. Gtntrtl. Tom. XIX.
X i
Senio­

517

y,, H,

PRIVILEGIUM

uS

Seniori quam reverendo domino Willelmo cotai-■ Aaliquid abradere , vel te tuofque fucceflbrcs de
π, necnon prccipur bonitatis & dulcedinis dom­ his omnibus inquietare aliquo modo; ita fane
no Hugoni comit 1 domnoque Raioaldo comiti ut fingulis quibuique indidiombus, fub nomine
filio fupranominati domni Willeltni ; bon* qao* penfionis equum unum album nobis noftrifque
que indohs, ac totius afTedu diledionis ample- fucceftoribus perfolvat cum fella conveniente Ro­
dendo domno Οι toni cornui; omni etiam reve­ mano pontifici. Si fofte, quod non optamus, ali­
rentia Ac veneratione dignnbmae domne Adclei- quis fuperbus dt arrogans temerario aufu contra
dse cornuifTe, cognomento Blanche , * meruique hanc noftne prxeeptionis feriem pie a nobis pro­
ejus domne Gerberge comitiflr: fed & illuftri- mulgatam venire aut agere tentaverit, fciat fe
bus viris domno Wigooi vice comiti , dt fratri Domini noftri dt apoftolorum principis Petri cui
eius domno Willclmo, domno quoque Odulrico, oblatus eft, a jam dido Chriftianiflimo Impera­
& domno Anioldo, dt ceteris principibus dt opti­ tore epifeopatus cum fuis pert i nent iis , dt cujus
matibus totius Bnrgundir, Aquitahie, & provin­ futfragiom dt judicium per nos noftrnfque faccefce , qui auxilio effe po fiunt habitatoribus lepc fores expedat, anathematis vinculo innodatum ,
nominali loci, apoftolice benedidionis de abfolu- cum diabolo, dt cum ejus atrociftimis pompis ,
tioms munus mittimus, ipfilque omniumfuorum B atque cum Juda traditore Domini dt Salvatoris
peccaminum veniam implorantibus, in eundis be- noftri sterno igni concremandum.
ncfadis, que a nobis Ac a ceteris fidelibus in hac
Qui vero pro intuitu curator deobfervator hu­
fanda Romjns ecclefia quotidie hunt , cx parte jus noftras falutifprs praeceptionis extiterit, beneDei, (indique Petri, dt nollra, partem Acfocie- didionts gratiam & eseieftis retributionis gaudia
tatem damus; eo obtentu, ut iemper adjutores a juftiflimo judice Domino confequatur.
de defenfores prediâi loti, omniumque ad fe per­
Scriptum per manus Raphoms notarii regionatinentium, de ommbus fibi contrariis exiftant .
rii dt ienniarii S. R. E.
Quod fi neglexerint , non folum tanto beneficio
privabuntur.* led uiluper de potcftatc ob defen- ITEM PRIVILEGIA BENEDICTI PAPÆ
fionem fidelium a Deo fibi data 10 die ultimi
ut fupra.
examinis fine dubio rationem reddent . Data
Kal. Septembris,
Brntdiflnt ftrvns ftnanm Dti dilt^fitm fibi ne |bia
Çÿ» PRIVILEGIUM BENEDICTI PAPÆ
de confirmatione B*bcbergeofis Epifeopi.
C
Bcncdi^a* tptfcepm frrvui

Dti iiltltiffi.
nt· »■ Domine Jrfn Cbrilla fila tfc. fanft» Β·beber^enfii ecclefia venerabili epifeopo perpetaem falateae.

Cbrtfte ftmptr Domine & ftteniffim· regi H. 4
Dt· cerea·/· , fae^nt Jpmteli fila· &t. yaeyae
confretri & eptjcop· fne Jenfht videlicet BttMorgr^fij ecclefia venerabili tpijcep· atenum ia De.
mine jelatem Û* apojWicam benedidtienna.

N ter omnia, qu« divino providentias confilio

difponuntur , ad laudem
Iquando
a fummis viris Deoque devotis intui­
refpicit creatoris

tf

Br Co4i«.
U4>1.« ■ ,,

Uandocumque noftrs apoftolice corrobora­

tu pietatis & fpe externe retributionis venerabi­
pis expofeitur futfragium , celeri ef- lia loca eorum fumptibus fublimantur , redifliQtionis
tectu’eft attribuendum. Et, fi m his expofeitur
meque ordinantur, pofTeifionum fuarum benefi­

qua durare perpetuo videntur, literis eft dt ad ciis cumulantur, & in meliorem ftatutn Chrifto
notandum, ne prolixitas temporum potieris hoc auxi liante committuntur. Unde dilediftime fili ,
reddat dubium vel incertum. Qpaproprer notum quia in nobis, que te ad laudem & gloriam Re­
effe volumus cunâis fandae ecclefia filus tam pra­ demptoris noftri devote Ac mifericorditer feci (Te,
tentibus quam futuris , qualiter de epifeopatu , mamfeftum eft, mhil perfedius, nihilque mequem Chriftianiftimus Hernicus imperator ad ho­ Dlius ad promerendum celorum regnum agere ponorem principis apoftolorum Petri Babeberc de- tuifti, quam quod illum tuum fecifti heredem ,
votiiTime prriccit, adum in eadem ecclefia no­ a quo zternam accepturus hereditatem es, quod­
bis przfentibus fit. Szpius enim obnixe didus que Îtnika Babebergenfis ecclefia ad epifcopalis di­
imperator fervens nimio amore epifropatus quem gnitatis faftigium per tefublimata, illic tibi bcatadur divino impullu per fecerat, honorifice ad nftimamDei genitricem femperque virginem Ma­
confirmandum spoftolica audoritate Babeberc adi­ riam, beatiflimofque Chrifti apoftolos Petrum At
re nos deprecatus eft ; cujus deprecationes afti- Paulum una cum fandis martyribus Ceorio Qc
dnas & ind.ficientem inftantiam de jufto defide- Cliihano elegifti in patrocinium, qui Chrifto pro­
110 procedere cognofcentes, iniquum judicavimus pitio compenfara viciflitudine adipi icendi regni
przfentiam noftram illi denegare, & inhumanam rzleftis perpetuum pre ft abit auxilium. Pro tan­
calliditatem contra venerabilem locum aliquando to igitur Deo, ejufque fandiscollato fervitio inoccafionem tumere.
primis ipfi gratias debitafque laudes referimus ,
Venimus igitur Babeberc, ubi ab eodem im­ qui tibi tam fandum opus infpiravit faciendum ,
peratore fufccpti fumus, prout poterat & nove­ & ut ad votum tuum perficeres largiflua pietate
rat melius. Ecclefiam autem cum omni integrita E adjuvare difpofuit. Deinde quoniam S. R. eccle­
te epifeopatus S. R. E. cui, Deo audore, prrfi- fia, quz bene fundata eft fupra firmam petram ,
demus, & nobis obtulit. Quod videntes, equum hoc temper habuit verae charitatis indicium, ut
confideravimus feriem hujus noftri privilegii, & de exteriorum gaudeat proveftu ecclefiarum, com­
epilcopatum confirmare m perpetuum, eumque petit noftro apoftolico moderamini, ut nos qui
ubi dihdiftime, & tuis iuccefioribus concedere , eidem Deo audore fervimus, fando (ludio tuo
ea videlicet ratione , hoc ordine, ut nullus un­ plemftime congaudeamus, fperantes rui operis ha­
quam viventium, cujufcumque fit dignitatis vel bere portionem, fi quid tuum eft per laborem
ordinis contra hanc noftram confirmationem epi- noftrum facimus per duritatem. Quapropter quo­
Popanis venire audeat, vel contra te tuofque fuc- niam pe/ifti a nobis una cum frane noftro Acc.
ceflores ob hoc agere, neque liceat ei de omni­ ejufdem fandae Babebergenfis ecclefiz digno epileo
bus, quae nunc habe:, vel habiturus eft prrliba- po, ut omnia, qur privilegiorum audoritate fibi
i'js epifeopus. vi, fraude aut iniqua calliditate turque ecclefia a prrdeccilonbus noftr s, vrdeli-

BENEDICTI

PAPÆ

VIII.

3Jo

fy»cet Domino Johanne & Sergio fummis pontifici A gufie, curtem regalem, que dicitur N. cum om*-------------..... t
Λ- -·—-bus colleta
funt, ηoft------------------------------re quoque auâoritatis
pri­ ni fua pertinentia , conftituta infra comitatum
vilegio confirmaremus, confidcrantes nos quidem Spolitanum , qua ad veftrum videtur pertinere
nofttn devotionis affedum, pûequc voluntatis pro- impervium, vobis in perpetuum jam didar tres
pofitom libeatiffime petitionibus veftris affenfum cunea tradimus atque commutamus, ut a pracpraebere decrevimus . Qpocirca ftatuentes atque (enti die illas habeatis, teneatis, poffideatis, &
promulgantes coram Deo & terribili ejus futuro in veftrum jus & dominium perpetualiter vindi­
examine, per hujus noftri apoftolici privilegii fe­ cetis , ita ut nullus unquam noftrorum fuccefforient & conftitutiooem fancimus, & beat* Dei rum pontificii, vel quxlibet alta magna vel par­
genitricis femuerque Virginis Marie, nec non dc va perfora ipfas tres prxdiftas curtes cum omni­
beatorum apoftolorum Petri & Pauli, Sanâorum- bus earum pertinendis a poteftaie & ditione ve­
que martyrum Georii fic Kiliani, ccterornmque il ra auferre aut alienare audeat: fed liceat vos
omnium Sanâorum audoritate, in quorum no­ in perpetuum omni tempore a noftra S.R. E. re­
mine prenominata ecclefia praedicata eft , decer­ ceptas tenere & podidere. Quod fi quis hoc nonimus atque obteftamur tam apoftolicc Sedis fu­ ftrum apoftolicum praeceptum, quod non crediinfringere temptaverit , iciat (e vobis comturos pontifices, quam qui ecclefiafticas ammini- Bmus,
]
ftravertant adiooes, cundofque chriftiaaitatis ti­ pofiturum auri puritlimi libras centum ; flt hanc
■ firmitate
tulo iofignitos, ut nullus habeat licentiam de commutationum paginam ία fua manete
bis omnibus, qu· eidem ecclefi· a prmkceflbri- perpetualiter.
bus noftns per privilegia concéda funt, vel a
vobis data, vel danda (ont, aut ab aliquibus fi­ BENEDICTUS EPISCOPUS
delibus viris ac mulieribus praefate ecclefia tra­
dita funt, vel inaotea futuris temporibus contra­
ttttnum i» Deeria»
demur tam io familiis, quam in terris Jeu in CttnigtuuLt vtatroiili
aliquibus poftefliooibus, convellendi, deft ruendi ,
moleftandi, vel alienandi. Si quis vero, quod non
Onvenit apoftolico moderamini pia religione
credimus, temerario aufu contra ea qua hac nopollentibus benivola compaiTione fuccurrcftra ftabili flt inconvulfa firmitate pie dc fideliter
re, fle pofcenuutn animis alacri devotione prae­
per hoc noftrum privilegium difpofita funt, con­
traire tentaverit, flt hac, que a nobis ad lau­ bere affenfum. Ex hoc enim lucri potiffimum
dem Dei pro ftabilitate prefer i pte ecclefie fta- C premium apud conditorem omnium dominutn
tuta funt, refragari , & in quoquam tranfgredi , premeremur, fi venerabilia loca Sandorum op­
fciat fe audoritate beati Petri principis apoftolo­ portune ordinata ad meliorem ftatum fuerint perrum omnium, noftraque, cujus immeriti vicem dufta , Ac ideo quia poftulatis a nobis , quate­
agimus, anathematis vineolis innodatum, fic cum nus apoftolica audoritate concederemus fic con­
diabolo ejufque atroeiffimis pompis atque cum firmaremus vobis fle eis, qu· vobis in perpetuum
Juda traditore Domini noftri Jefis Chrifti «terni fuccedcre debent, monafterium in honore fan­
incendii iupplicio concremandum , nifi refipuerit, da Manx fle S. Andre· fitum in loco qui vo­
& eidem ecclefia digna emendatione iatisiecerit. catur Goffia in comitatu Liubana a bone me­
At vero qui devota intentione cbfervator in om­ mora Aribone fle Adala conjuge fua imeeprum
nibus extiterit hujus noftri apoftolici privilegii , fic a filio cotum Aribone venerabili diuono perad cultum Dei relpicientis, benedidionis gratiam teduin fic in libertate dilediftimi filii H. impe­
a mifericordiffimo Deo noftro & Domino mul­ ratoris commiflum: inclinati precibus veftris, fic
tipliciter confequatur , & vite sterne particeps praterpue deprecatione didi imperatoris, fic inter­
effici mereatur. Sanda Trinitas chantatem ve- ventu ejutdem Aribonis venerabilis diaconi perftram illibatam cuftodiat, dilediftime frater. Seri- Dledoris ejufdem loci concedimus fic confirma­
ptum per manum Berardi S. R E. ferinani in mus vobis fic cis qu· vobis fuccedere debent in
tnenfe Julio indift. xi. Dat. xn. Kal. Febr. per peipetuum, didum monafterium cum omnibus
manum Benedidi Portuenfis & bibliothecam S. pertinendis fuis , fic integritatibus, quz quoquo
R. E. anno Deo propicio pontificatus Domini modo h.ibet vel habiturum eft in perpetuum .
noftri B. fummi pontificis & univerfalis oftavi Ita fane ut fingulis quibufque indidionibus peniioms nomine unus aureus folidus, fande Ro­
pape primo in menfe fupra dido.
mane ecclefi· perfolvatur. Statuentes igitur apo­
ftolica
audoritate cenfemus ut nulli unquam mor­
BENEDICTUS EPISCOPUS
ulum liceat contra tenorem hujus noftri privi­
legii infurgere ufurpando, invadendo aliquid de
polleffionibus monafterii vel de rebus ecclefiaftim Domito fpiritoli filio H.
cis , five dc hoc quod modo habet. vel habitu­
mvt&i(fiiHO ot trmmpbtlcri tutgeflo.
rum eft in perpetuum feu inquietando >os poUanquam rei commutatio ex ipfa corporali fteralque veftras. Si quis, quod non optamus ne
a traditione pofiil firma confiftcrc vel èa que E
i fario aufu hoc noftrum privilegium pie a nobis
Jcgaiicer geruntur nulla valeant refragatione con­ promulgatum in quoquam —rfringere aut eva­
velli *, ne quas tamen poffit efle contradendi du­ cuare lentaverit, iram Dei .n. irrat, fic principis
bietas, noftra debet intervenire audoritatis anni- Apoftolorum, atque cum ludi» traditore Domini
fus. Et quoniam curtes tres cum omnibus earum in inferiori gehenna damne n;r. Qui vero pio in­
privilegii
pertinemus, tervos denique & ancillas, colonos tuitu cuftos fic obferva.or hujus
cum colonabus utriufque iexus ibidem refidenti- extiterit, gratiam Vi confequ.it.. r fic *^ftoksbus, fic badenus noftra apoftolica tedes detinuit rum principis benedictionem mereatur, atqii -um
in jure fande Romane, cui, Deo audore, de­ electis m c.t lelh tabernaculo in «ternnu .»
fervimus ecclefi·, caritas noftra pofeit & defide- tenir.
Scriptum per rranus Stephani ferinarii Ruma·
γμ commutare; ad cujus vicem recompenfationis
recepimus nos a vobis in fandam no ft ram Ro­ n· ecclefi· in mcu.. Aprili jndift. III
manam cfclefiam, dilcde fili H. imperator Au*
KRI

C

Q

F

PRIVILEGIUM

PRIVILEGIUM
Q.UO

HENRICI

PATBtMOMIA

R Ο Μ Λ Μ M

33*

IMPERATORIS
BCCLXSIM

«b xntccciToribas pi is ecclefiis quondam colleta, Benediâo pontifici gratitudinix ergo
& pietatis in principem apofiolorum amore confirmavit.
illud, inquit Baronius, cara» fara/a®r diwrfis uttHufcriftis, ttftn it» ·! aaaawaat/Λ», in fuifatt wrfant, difluutùuui, ut
Codatm Crucii Ctuttrurii, B. wAmkm frivilt-

IMTMi Æmmm ttdtjùt, C. tutagrtfbuut «*/ri Htdruiu, D. uuflru» uituufcriftuia dtnuttt,
Exturplruu priwle^ii Hnrici Impertitrit dt regal»-A tori is, ac maritimis oppidis, fcu finibus omni­
fai fait» fttrt ttnctÿit.
bus. Itemque * 0j Almus cum infula Corfica in · c ai»

Soriano, deinde in montem Bardonia, * deinde io ·*» · fca r
N nomine Domini Dei * omnipotentis Pa­ Berceto, exinde in Parma, deinde io (g) Regium, η..'.,,,. r
tris, & Filii, & Spiritus fanât *. Ego Hen­ * exinde in Mantua, aique in Monte Silicis, at- Ό·*·β·
ri eus Dei & gratia Imperator Aagoftvs, fpondeo que provincia Veneriarum dt Iftria, nec non dt
atque promitto per hoc paâum confirmationis no­ eundum Spoletanum ducatum, feu (À) Beneven­
tanum, una cum ecclefia lanâa Chriflin® pofita
D. *'/■ ftr®, tibi beato Petro principi Apofiolorum *&cla­
vigero regni cclorum, & per te vicario tuo do­ prope Papiam juxta Padum quarto miiliario .
mno Benediâo fummo pontifici & univerlali Pa­ Item io partibus Campani®, * Sora, Arces , *β· ^**·
ps , ficut a prcdecefibribus veftris ufque nunc in Aquinum, (») Arpinum, Tbeanum, Capuam ,
poteftate vefira ac ditione teouifiis & drfpofuiflis nec non & patrimonium ad poteftatem * ditio- *D··**···
pertinentia,
ficut ...
eft patrimonium AdUiM<a*
civitatem Romanam cum ducatu fuo, & fitbur- nem vellram r*..
........, —
banis, atque viculis omnibus, & territoriis ejus, "Beneventanum, & Neapolitanum , atque patri,
fupcrioris & inferioris. De civi·
montanis ac maritimislitoribus, ac portubus, feu monta Calabri®
“
cunâis civitatibus, cafiellis, oppidis, * ac viculis tate autem Neapolitana cum caftcllis & territo­
Tufci® * partibus, id cfi, Portum, Ceotumcel- riis, ac finibus & infulis ibi pertiocniibtu, ficuti
•DCii·. las, * Ceram, B ledam , * Maturianum, Sutrium, ad ' eafdrm afpicere * videntur.* nec non patri­ D <c<f»
* D M.r<·- Nepem, catlellum, * Gallicenfe, Orthem, Poli- monium * Sicili®, C Deus noflrn illud tradi/erit manibus. Simili modo civitatem (Jt) Cajetam"’ J »■ martium, * Ameriam, * Tudam, Pcrufiam cum
•dg,ih"* lr|bus intuli» fuis, id eft, * majorem fit mino- Bum, & Fundum, cum omnibus caram pertincn·<
rem, Pulvcnfim (a) & lacu, Narniam & Utriculum, tiis . Super hoc confirmamus vobis * Fuldenfe *t>. ■·$«:i..m,
cum om°ibus finibus & territoriis ad fupradiâas monatlerium, & abbatis ejus conlecranonem, at* D r.d<i* civitates pertinentibus, nec non & exarchatum que omnia monafteria , curtes & filias quas in r·.
•*D » ore R*a*«nniIem kb integritate, cum * urbibus, ci- * ultramontanis (Z) partibus faoâus Petrus habe *D· °’"··
vitalibus, * oppidis & calleilis, qu® pi® recorda- redignofeitur,, * abitjue (av) Aterna, Wmiterin- ."’β',',Μ Ationis ’ dominus Pipinus, & dominus Carolus , ga,
”· five
i·*·* Wilmbach,
w:i"
que a fenili Petri ecclefia ■«·<·'■ u\ dominus Ludovicus, & Otto, & (A) itidem per conventionis paginam epifeopo nodro Bam· ·'·"·»··
υ
Otto filius ejus, przdecellores videlicet noflu , bergenfi collate funt : pro quibus f*pe did® ec1 beato Petro Apoftolo & prxdeceiToribus vcllris clelix fandi Petri tianferibimus, concedimus, &
"FF
jamdudum per donationis * paginam contulerunt, confirmamus omnem illam terram * qua inter · d ^«·.
hoc eft, civitatem Ravennam, &Æmiliam, βο- Narniam , * leramnem vel Spoletum ex regni *D »■>····.
bium, Cefenam, Foium * populi , Forum Li­ noliri parte habuimus. Sub tuitione preterea lanvii, Faventiam , Imolam , Bononiam, Ferrariam, âi Petri & ve lira veli rorumque fucceftorum preComiadum , * Adrianis atque Gabelium, cum laxatum (a) epifeopum Bambergenlem offeri-* θ ■••Π/*
‘ penfionis (a) noftr® .equum n,',
omnibus finibus, territoriis atque infui s, terra mus , unde fub ...
marique ad iupradidas civitates pertinentibus ;Dunum album phaleratum
ex ejoidcm
lori epileo°
‘
.....................
·' >· ‘* o
& P. ntapolim, videlicet Ariminum, *(c)Pe- po * vos annualités lukepturos ‘* fancier us. OtfeΓ> Λα - fimul
laurum, Fanum, Senogalliam, Anconam * Aufi- rimus infuper , firmamus, & corroboramus tibi
mum , Humanam, * Efim , Foium Sempronii , beato Petro ac vicario tuo donno Benediâo &
R. ,
Montem Feltri, Urbinum, & territorium * Bal· fucceiïoribus ejus, prout bon® memori® Papa
veofe, * Callem, Luciolis, 61 Eugubium, cum Joanni luifque fucceiïoribus a prxdeceftbribus no*
ilns Otton bus * faftum, civitates flt oppida cum
omnibus finibus ac territoriis ad eaidem civitates
pertinentibus. Ei dem modo territorium Sabinen·
pifcariisfuis, Reatem, Amiternum, * Furconem, · p Fui.u.
ie , ficut a prxd.dis Imperatoribus anteceftoribus Nuifiam, Baluam , fit Marfiam, & alibi civita- »·“■·
icm Teramnem cum pertinemus fuis.
nolitis beato Petro Apoflolo per donationis fciiHas omnes fupradiâas piovincias, urbes & ci.
ptum conceflutn eft fub integritate, (</) & eft m g;
panibus Tuldx, Longobardorum, Caftellum Fe­ vitares, oppida atque caftella, viculos ac territo­
ria, fimulque patrimonia, pro llatu regni * no- ’ p.
licitatis, (e) Urbem veterem. Balneum regis,
Fcmiti, Viterbiuip ,Orthem, Martam, * Bledain, ilri, cunâoque Chrillianorum po-’u'i confervan,
Tulcanam, 5uanam , Populonium, * Rofclles , do, jam did® ecclefic tue, beate Pene, vicaeri kJ1 cum fuburbanis, atque viculis, & omnibus terri· rioquc tuo Benediâo ac fucceficribus ejus, ulque
• D.Ai

I

Qû

ï

(jt Contuli cut cx/n-plari Vaticano ed. a Cl. Cenni in no.ifïïma editione Oper e ir.fcripti : Monn;»cnt.i Doming
irum Font'/i:ij· , Ac. R( mar 1761. tum. 11. paj;. 1X7. Λ/λ,τ. . Deed C7 '.tett
^b) rieefl itrJem. (c) P:njn>n*.
!.«: h. m . (ό l'ib i.-rt'.>.
LvHtt .
XrgK . (b) Xcneziittiat . iil . 'i fiiinum . \k.) Gtjtttm . (/) Deed
fjri'l»r.
intent
(.*-.' Fpty r‘»>* Btbeulrrieitfe .
(e) ncminr

RIRI " ‘ -

m

HENR1C1

IMPERATORIS.

334

in finen feculi co modoconfirmamus, et io lu* A Infuper etiam , ut nullus miffbrum noftrorum
© *»Λ d·*»·*·”· jure» ‘ principatu atque ditione. Si­ cujulcumque impeditionis argumentum compone­
mili modo per boc noftre delegationis paâum re audeat io prsfatam eleâionem, prohibemus .
confirmamus donationes, quas pia: recordationis Nam δί hoc omnimodo inftituere placuit, ut qui
Pipiaus rex, & poftea donnu» Carolus exccllen. iemel lub ' (’) fpirituali defenfionedonni Apofloli- *· C. Oci live noftra fuerint fufeepti , impetrata jufte *** *'
tiflimiM Imperator, ac deinceps (λ) Ottones puf
fimi, beato Petro Chrifti Apottolo fpontanea vo· utantur defenfione. Quod ii quis io quemquam
'icos Inatate contulerunt ; necnon & cenfum, * vel illorum qui boc prometuerunt violare prxfumpfe•*B*C**7 ‘ penfionem ; feu esteras * donationes, quz(À) an- rit, fciat fe periculum vite fus elle (p) incur- l»c Di»
f* nuat i m in * palatio regis * Longobardorum in* fum ’. Illud atiam confirmamus, * utdonnoApo* O. *tfl. firm folebant, five de I ufria, five de ducatu flolico juftam in omnibus fervent obedientiam ,
Spoletino, ficut in luprafcnptisdonationibuscon* feu ducibus δτ judicibus fuis, ad faciendam juflitiuetar, & inter ianâa memoria Hadrianum Pa­ tiam. Huic enim infliiutioni * hoc neccflarioaopam & doonum Carolum Impe^torem conve- neâendnm efle perfpeximus, ut mifli donni apontt, quando idem pontifex * eidem de fupradi- ftolici, feu noftri, femper fint conftituti , qui
annuatim nobis renuheiare valeant, qualiter finr·'· a» i·· Ais ducatibus, id eft, Tufcano, & Spolctano ,
prycrifti·. fur au^oritaris preceptum confirmavit; eo fcili- guli duces ac judices (f ) populo juftitiam fa­
cct modo; ut annis lingulis prediftus cenfus ad ciant. Hanc imperialem conftitutionem quomo­
partem ecclefia fandi Petri perfolvatur , falva fu- do obfervent, qui mifli, decernimus ut primum
per eofdem ducatus noftra m omoibut domina­ eundos clamores, qui per negligentiam ducum
tione, & illorum ad noftram partem fubjcâione. vel judicum fuerint inventi , ad notitiam donni
Ceterum ficut (c) duximus, (d), omnia fupra apoftolici deferant , ôt ipfe unum e duobus eli­
___
fetipta nomina ita ad veftram partem per hoc gat, aut ftatim per eofdem * miffos fiant necefi
D. ton»· noftrz confirmationis paâum * corroboravimus , litates emendate, aut miflb noftro nobis renuo- “°·■ ut in veftro permaneant jure, principatu, atque ciante per ooflros (r) auocios a nobis direftos
ditione.' fit neque a nobis, neque a iucceflbribus emendentur. Hoc ut ab omnibus fidelibus lan■oftris per quodliber argumentum, five machina­ âat Dei ecciefie, * & (i)* veftris firmum effecte- . D
__ veftra
___ _ poteftas
_____ __
tionem, in quacumque ,parte
im- datur , proprie manus * fignaculo hoc paâum · c »»·"··
*BD-»»6J<. minuatur, aut a * vobis inde aliquid*lubtrahatut Confirmationis noflrc roboravimus, & (r) * figilli
‘ "
impreflione
ιι.» »pu·
De fiipradidis
vero ptovinciis,
urbibus,aifignari
civi­ juflimus.
Signum donni Henrici gloriofiflitni * Roma,**.
tatibus, oppidis, caftris, viculis, territoriis, ac
icnàuo·»patrimoniis, necnon & penfionibas atque cenfi- norum imperatoris Augufli.
S'gnum * Erchandildi Maguntini archiepilcopi. »««».
bus (r) fed potius omnia que fuperius legtnmir ,
Signum Henberti Colooienfis archicptfcopi. ’Ββ£
:d eft, provinciae, civitates, urbes, cafttlla, op.’
Signem Boboms Trerirrnfis archiepueopi.
* Γ>· Renapida, terrs, patrimonia atque infule, cenfufquc
Signum Thiederici Metenf. epifeopi.
"θ
* D m» & peufione» , ad partem ecciefie beati Petr *
Ego
Ebcrhardus
(v)
Bambergenfis
*
ecciefie
b,id|
Apofloli , atque pontificum in facratiflima fede
(/') illius refidennum , nos in quantum poffumtis epifeopus * Romane fedis ’ fubditus fubferipfi. ρ»ιι·»·ι·ι·
•adefeniores elle ‘ teneamur ; (·> *-! ΐ,,χ- -Jt
* Ego (>ύ Marclinus Wirccburgenfis epifeopus fi<üA “à',
bibfcr.
lie»
V
* .j»· '»'· i-iion-···» ad * utendum atque difpu"cndu»i>
Ego (·) VP'aîteiius Spirenfis epifeopus fub-’D *po”0•D. 4M- firmiter valeant U) obtinere, iai»« in o.r.aious
.
•c5ô.f»t“t’·
poteflate noftra poftenrumque noftrorum, fecun. fcripfi.
Ego
Ricodardus Conftantienfis epifeopus «»· '«'·“·
dum quod in paâo δ conftitutione ac promilT».
_ (x)
.
— ·
· D. Μ·<·mi firmitate Eugenii pontificis fuccefforumqu*1*· Diublcnpti.
lins continetur: ut bmnis clerus & univerfi P°*
Ego
c"~ (
' a- ») * Zodalricus Curienfisepifeopusfub- u«huri»«ü·
fcripfi .
epiKopu·
puli Romani nobilitas, propter diverfas nec.
ta tes & pontificum irrationabiles erga populum
Ego Adalbertus Bafi'eenfis .pifeopus fubferipfi · fibi (ubjedum afperitates retundendas, lacramenEgo (W) Hemmo * Werdunenfis epiicopus tub- * θ R»4»• O. ittft to fe obliget : quatenus fututa ‘ pontificum ele
fcripli.
. P |»l4»ri·
dm, quantum uniufcujafque intelledus fuerit
Ego («·) Walter Heichftedenfis epifeop. fub·
S
canonice ÔC jufte fiat ; & ut (f ) ille qui ad hoc fcripfi.
• B. C. m- · fandum regimen eligetur, nemine * conienSignum * Richsrdi ‘ Fuldenfis.
D W
D Ri».ldi
££..T* ’’ente con(ceratus fiat pontifex ; pnufquam talem
Signum* Arnold· Hcrfcndenfis abbatis.
•D<oit«. in pnefentia mifforum noftrorum, ieu univerfe
Signum (dd) * Bruardi abbatis.
’“««·
general i tatis, faciat promiflionem pro omnium
Signum Gottifridi ducis.
D B ut·'·
fatisfadione , ac futura coniervatione , qualem.
Signum Beringardi ducis .
donnas fie venerandus U) fpintualis pater nofter ’ * Signum Thiederici ducis.
Leo (av) fponte IccilTe dignofeitur.
(er) * Signum Simonis comitis.
Signum * Velpbonis comitis.
l,f*
Prsterea alia minora huic operi * inferendum
’£> /riph··
pr« vidi mus : videlicet ut in eleâione pontificum
Signum Cunonis comitis .
’ D. Cm>»·
Signum (ff) · Kunzadi comitis.
neque liber neque fer vus ad hoc venire prefu­
mat, ut illis Romanis, quos ad hanc elcâionem
Signum Ottonis comitis.
*0 ·!(<■,. per conftitutionem fandorum patrum * antiqua
Signum Adilbrahtis comitis.
admifit confuetudo , aliquod faciat impedimen­
Signum
Bobcnu comitis.
D8u>r
tum. Quod fi quis contra hanc noftram (a) * in»
Signum Fredcrici comitis•JC ‘°·· ftitutionem venire przfumpferit, exfilio tradatur.
Signum Bidini comitis
Si*
(e) flitionet. (*) Deeft oumîi*. (t) diximat . (at; mm>< fayrriui >»*wîm (ÿr. (r) Addit: ite «t wpt mi
ftOori fiam *r«Mr ^niboiltift et ftitre yolentibni eonl.niiontni . Std fotint ü>.
(O lUic .
(f) Ufltnmr.
(i) tUttu. (h thineri. (t) iU· · (D /ptritaoliter . (*) Deeft /ponte. (») tonflit attentat ire tr^/ontf[erit. (») fpe.
tttli. (p) litMr/arniM . (7) Deeft poftio . (r) nufoi. (1) aoflni . (t) Jigiilt Hcflrt . (e) Babenthtrienfit. (») Mateintai. (y) Waltiaj. (t) KuodarAai. (to) Kodalncaj. (bb) Heinuno. (cc) Welti HeiMoiAenfij. (dd) Brother·
M .rlHaiit. Situât KyodJtou Elaanen. .Abbott) . Sijw» C7i. (ee) Deeft fanam S’iuuu> Conum. (fi) Cnnrtdi.

F

""fë050
3Ji
Ain Doiobernia fila, omnium ecclefiarmn regoi
Angligeni mater & domina, cum omnibus ad il­
lam perlinentibus, fit libera: nec quifquam J ho­
minum in ca & rebus fuis, aliquid juris vaironfuciudiuis, przter arebiepifeopum & monachos
ibidem Deo famulantes, exigat vel obtineat, in
fempiternum hoc noilruin decretum inviolabile
tempore meo & lucceiïorum meorum, pro fpe
(alutis xternx , Habile perfeveret, his te Ilibus
quorum ligna fubtus annotantur .
U Ego Knuto gubernator Anglici orbis propria
manu confirmo.
DIPLOMA CANUri REGIS ANGLIÆ,
Ego Levingus metropolitan's archiptxful li­
Qna ecclcfiam S al votoril in Dernier ni a amain m te. benter annuo.
defiarnm regnt Affligent matrem & domi­
Ego Emma regina figno crucis confirmo. '
Ego Wolftanus Eboracentis confolidavt.
nam confirmat.
Ealdelmus epifeopus gratum habens.
T^Go denique Imperator Knuto, a Chriflo reEgo Algarius epifeopus concedo.
Ego Leofricus epifeopus confirmo.
·>-* pe regum regiminis Anglici in infula poti­
tus , audiens beneficia prxdeceiTorum meorum
EgoHaldenne princeps regis pro viribus aiTeu·
, fcilicet regalia privilegia, fimiliter cer· fum przbeo.
nens libertatem monaileriorum intra Cantiampo-C Et ego Turkillus dux concedo,
fitorum, archiprzfultfque piiHimi Livingt admo.
Faâa efi autem ifla conceiTto anno dominice
nitioncm , placuit cordi amborum prxfentem char, incarnationis 1018.
tulam corroborare, videlicet: Ecclefia Salvatoris

*A C M«ro.

’ »> i.i.rJ....
,.A c O.
«·ί·· E..
. ».H.ai·,
• n Atu.,
•b» Kofi-

V'* *· B. a
A/··» .

*»"·»· r»·
•ΰ.β**"*

ilium

Signum Ezonis comitis Palatini.
Signum Frederici camerarii.
Signum
Eaonis (s) ' in Fcrcore.
Signum Heuozonis pincarnarii.
Signum * Hutis.
* Alimunberegcr,
Adilmao.
Adilbero.
Ego * Wicelius Aftraubnrgenfis epifeopus.
Signum * RyoJhois Fiuvanentis abbatis.

«KO wVMStwC, wWSkVa tfstSy^

anno
christi

CON C

JÎA?ÎÎ,“

33 f

Λ^^***·^

AdSwG iMM.

WvWMWWnWVwrt’viiw

__________

——

ΑΐϊΪίτι

gy S Y N Ο D L! S

—

AD

CONFLUENTIAM,

Anno 1011. Henrico rege profente celebrato.

Es Masd 1"\E hac fynodo pauca hxc debes AnnaliilxSa-DAar adfidentifat epifeepir Tbeoderico interdiflnm eft,
Suppl F·». L-J xoni Eccardiano ad annum 101 a·
ut ante purget totum Miffom mm celebraret. Rex re·
°*’*

enti injurio fauci* i paient pojctnltbtii per omnia
non fatnfecit. Taavea Mogmetia /e videndi licen­
tiam dedit, quo quidam en ilht venire neglexerunt.
Alii regio imperio parntet fine fecetriinte fnfperfi
odiet redierunt. A

Poft feflum S. Mortim Confluenti* fynodam ba­
hut , Tbeodencnm Metenfem epifeopum, coterofqM
fnei rebellei ceaja domnandi, fi nollent converti .
Qjtod Régit decretum ilh aliquantulum Ιιμνμ/π , le­
gate! de pace miferant. /» cadrw concilio ai asanss-

LEGIONENSE

CONCILIUM
æra

ml-

id eft

anno

cHRisi i Mxif. fub Alphotifo V. rege Legionenû.

Decreto ^ilpbonfi re^n ir Geloire regin* .

PRÆFATIO.

D

II.

Prxcipimus etiam , ut quidquid teftamentis conceiFum & roboratum , aliquo
tempore ecclefia tenuerit , firmiter polfideac : fi vero aliquis inquietare voluerit il­
lud quod conceiFumeft teftamentis, (quid­
quid fuerit) teftamentum in concilio ad­
ducatur, & a veridicis hominibus, utrum
verum fit exquiratur: & fi verum invenCANONES.
E turum fuerit teftamentum, nullum fuper
•cum agatur judicium, led quod in eo con­ • illud
I.
tinetur feripeum, quiete potiideat ecclefia
in perpetuum. Si vero ecclefia aliquid jure
In primis cenfuimus, ut in omnibus con­
renuerit, & inde teftamentum non habue­
ciliis, quae deinceps celebrabuntur, caufa: rit, firment ipfum jua cultores ecclefia: ju­
eccleüx prius judicentur, judiciumquc re­ ramento, ac deinde poffideat perenni xvo:
ctum ablque fallitate confequantur.
* pareat triennium jure habito, fcu tefta- ·ΡΓ»ί»<ΐΐο
uietneiui·.
men·

Ub xra millefi.r.i quinquageiima, mi. Kal.•
Angulli, in pra-i -mia regis domini Adelfonfi
& uxoris ejus G. lotrz regmx, convenimus apud
Legionem m ipia fede beatz Matiæ omnes pon­
tifices, & abbates & optimates regis Hifpanix ,
& juilu ipfius tegis talia decreta decrevimus, quz
firmiter tctieantui futuris temporibus.

S

(e) mftrltrii .

S3T

""•vS"

LEGtONENSE.

-mento: Deo etenim fraudem faekqwi*per Λ
CHunt triennium rem ccdefie refcindit.

HIMJU CUS
IMP. it.
IX.

Μβ

Prccipimus etiam, ut nullus nobilia , ç
five aiiquii de benefaâoria ,* emat fol a re , ··■»·
Decrevimus etiam, ut nullus contineat auc horcom alienju» junioris: nifi folumfeti contendat epifeopus abbates fuarum xnodo mediam hereditatem de foris: &
diœcefeon , five monachos , abbatiflas , in ipfa medietate quam emerit, non fa­
ian&imoniales, refuganos, fed omnes per­ ciat populationem uique in tertiam vil­
maneant fub ditione fui epifcopi.
lam. Junior vero qui tranfierit de una
IV.
mandatione in aliam, & emerit heredi­
Mandavimus adhuc, ut nullus audeat tatem alterius junioris, fi habuerit in ea,
•
· rapere ab ecclefia : verum fi aliquid · infra poffideat eam integram; & fi noluerit in
fiL.
ctrmeterium per rapinam fompferit, ia eri- ea habitare, mutet fe in villam inge­
* ν>Μ·><* legiumfolvat; & * fi quid inde abftulerit, nu
«ui, ufque
u^uu .in
u tertiam
ituum ui-nu*nvncm
nuam,
mandationem ,,
ut rapinam reddat. Si autem extra coemehabeat medietatem prxfatx hzrcditaCerium * abftulerit rem erclefi* , reddat tis, excepto folare & horto.
•'cXnkw eam» & calumniam * ipfius ecclefis, mo- .
X.
’(*"
re terne.
Et qui acceperit mulierem de manda
V.
tione, & fecerit ibi nuptias, ferviat pro
Item decrevimus, ut fi forte aliquis ho- ipfa hzreditate mulieris, & habeat illam.
•j. i^f. minem ecclcfi* occiderit, & per*leipfam Si autem noluerit ibi morari, perdatipfam
.
ecclefiajuftitiamadipifci non potuerit, con- hereditatem. Si vero in hzreditate inge­
cc^at· *............ vocem judicii , * dividant nua nuptiae fecerit, habeat hzreditatcm
.w"‘ “ per mediam, calumniam homicidii.
mulieris integram.
VI.
XI.
Judicato ergo ecclcfi* judicio, adeptaItem decrevimus, quod fi aliquis habique juftitia
agatur caufa regis, deinde tans in mandatione afleruit fe née junioC-rem, nec filium junioris efle; majorinus
populorum.
VII.
Regis ipfius m<pdationis per tres bonos hoDecrevimus iterum, ut nullus emat hz- minesex progenie* inquietati, habitantes in ’ i*'·*'···
reditatem fervi ccclefi*: qui autem emerit ipfa mandatione , confirmet jurejurando eum ’“p“* *
juniorem & junioris filium efle. Quod
eam, perdet eam & pretium.
fi juratum fuerit, moretur in ipfa bzrcHic multi decreti i feqoebintur Ia codice ad civi­
ditate junior, & habeat illam ferviendo
lem potiat qaam ecclefiaftici· reatu gubernatione»
pertinent!!, qu» ideo oomîîomu. Hr* Acrwuau um
pro ea. Si vero in ea habitare noluerit,
rota.
vadar Uber ubi voluerit cum cavallo &
Not* Sevexini Binii.
atondo fuo, dimifla integra hzreditate ,
AS> e·*·
Afta hajiu concilii ex inanufcripto codice Hiiptnico
fua bonorum fuorum medietate *
)ii .«e* m- per Valerium Serenum Lovtnieniem annoChnfti if6j.
XII.
.
excerpta accepi x reverendo dt do&illim· Viro domino
Jacobo Hutterofrerae theologia doAore, dc metropoliMandavimus iterum, ut ficut alicujua
ranae ecclefue Colonienfi* canonico pretbytero. Contuli q
pater aut avus fbliti fuerint laborfcre he­
eadem cum excufir Baroniaoi*, qua enatnii parum & non
nifi loci* ia margine notatu diicrepent : hoc tamen (in
reditates Regis, aut reddere filcaUa tri­
f ulare habent > quod lacunam illam apud Baromi innabuta > fic &· iple faciat.
ea reli&am impleant, verbique apud ipium omiiTa reftituanc ifta : Cancednt mejem» rrg/z, tace» jtadicii : di·
XHI.
videtne fer mediet», feiuetnit» beeticidit. Item quod
Przcipimus adhuc, ut homo, qui eft
ρθβ lex tum capitulum, cujur imt>um eft : Judicato er­
ga eccleji·*, dcc. additur m noliro cod>ce feptimtun illud
de bcaefa&oria , cum omnibus & here­
capitulum: Decrrviw·/ treeauM trf nellui emat heredita­
ditatibus fuis eat liber quocumque vo­
tem jerw ecclefie : get aaatem emerit ram, ferdet eant
cr prvStMW.
luerit.
Poft quod immediate fubjon^itur ; Xr/igee gMdregi·XIV.
U decreta fertinetU ed ftt erwle>. Hu)u» concilii mo­
minit Koderieu» Toletano* hia veibu; X** natem ·ΜEt qui injuraverit aut occiderit Sayodtfonftu caecilitura celebravit , & reredijuavit Legiaatet»,
nem Regis perfolvat quingentos folidos.
f*am ^d/Mozar & Hebdelmaiicb Mint ebaa defrtueermtt t
V leget datbttai refarevtt, & aliae addidit ; g*e i» reXV.
g»e Cegitnh etiam bodie oijervextar,
g Et qni fregerit figi i lum Regit , reddat
treuil· Alia decreta ejufdem Concilii Legio- centum folidos; & quantum abftraxerit
*.....
' «d regimen populorum 'fpedantia
'
com
'Îi*
neofi»
, de (ubfigillo, folvat ut rapinam, fi jura­
n > > , nunc primum edita ex MSS. Toletano & tum fuerit ex parte regis: medium au­
tem calumni* Regi, aliud dutem me­
’ *’’■
Monderaxeufi.
dium domino hereditatis& fi jurare no­
VIII.
Item mandavimus, ut homicida & raufo* luerit ex parte Regis, criminatus habeat
omnium ingenuorum hominum Regi in­ licentiam jurandi : & quantum juraverit,
tantum ut rapinam reddat.
tegra reddantur.

Item

i Edidit ea Card, d* Aguirre toro. , Cone. Hifp * tpo. Bt Inde huc

Ceacd.GntrnJ Tom. XIX.

nox tranaremur

X

BINt DICTUS

CONCILIUM
Hti?ACp0$ 11
mo
Λ potuerit de civitate , aut de fua domo
——«
XVI.
ciirnsri
*tem ® aliqui* Sayo pignuram fecerit & ufque ad novem dies captus non fuerit , chÏ^
*·>·■
in manda men to alter i us fayonis, perfol­ veniat fecurus ad domum fuam, dc vigi- »···■
vat quemadmodum fi non effet fayo : quia 1er fe de fuis inimicis , & oihii fayoni vel
vox cjus & dominium non valent nifi in alicui homini pro homicidio quod fecit
perfolvat : & ft infra novem dies captus
fuo mandato.
fuerit, dc habuerit unde integrum horni,
. XVII.
Illi etiam qui foliti fuerint ire non fof- cidium reddere poflit, perfolvat iilud : dc
fatum cum Comitibus, cum majorinis ii non habuerit unde reddat, accipiatfayo
domus ejus medietatem fubftanlûe fur de
eant femper folito more.
f
XVIII.
mobili .* altera vero medietas remaneat
Mandavimus iterum, ut in Legione , uxori ejus dc filiis , vel propinquis cum
feu omnibus exteris -civitatibus , dc per cafis dc integra medietate.
omnes alfbces, habeantur judices elefti aB
XXV.
Rege, qui judicent cauflas totius populi.
Qui habuerit cafam in folare alieno, dc
non habuerit cavalium , vel afinam, det
XIX.
Et qui aliquem pignoraverit, nifi piius fcmcl in anno domino foli decem panes frn*
domino illius conqueftus fuerit , abfque menti , dc mediam cannatelam vini , dc
judicio reddat in duplum quantum pigno- unum lumbum bonum ; dc habeat domi­
raverit. Et fi prius fâ&a querimonia «li­ num qualemcumque voluerit, dc non ven­
quem pigneraverit, dc aliquid ex pignore dat fuam domum , nec exigat laborem
acciderit; plane abfque judicio reddat jn fuum coa&us; .fed fi voluerit ipfe fuafponduplum. Et fi fa#a fuerit querela ante ju­ re vendere domum fuam, duo Chriftiadices de inperftitione, ille quem fafpe&um ni, dc duo Judxi appretientur laborem il­
habuerint, defendat (e juramento, & ca­ lius: & fi voluerit dominus foli darediflida aqua per manus bonorum : dc fi que­ finitum pretium, det hoc, dc fuum alvorimonia vera fuerit, dc non per fufpeftio- roch : dc fi noluerit, vendat dominus la­
nem; perquirant veridici homines; & fi boris laborem fuum cui voluerit.
XXVI.
non potuerit inveniri vera exquifitio, pa­
rentur teftimonia ex utraque parte talium
Si miles vero in Legione in folo alterius
hominum qui viderunt dc audierunt : dc cafam habuerit, bis in anno eat cum do­
qui convidus fuerit, folvat more terrz il­ mino foli ad jundlam. Ita dico, ut eadem
lud, unde querimonia faâa fuerit. Si au­ die ad domum fuam poflit reverti, deha­
tem aliquis teftium .falium teftificafle pro­ beat dominum qualemcumque voluerit, dc
batum fuerit, reddat pro fahitate Regi fe· faciat de domo fua ficut .fupra feriptum
xaginta folidos; dc illi contra quem falium eft .· dc ulli domino non det nutio
XXVII.
protulit teftimonium, quioquid fuo tefli*
monio pertulit, reddat integrum: domuf- E Qui autem equunt non habuerit, dcan­
que illius falfi teftis deftruatur a funda­ nos habuerit, bis etiam in anno det do­
mentis, dc deinceps a nullis recipiatur in mino foli a fi nos fuos: fic tamen ut eadem
die poflit reverti ad domum fuam: dc doteftimoniis.
XX.
minus foli det illi dc afinie fuis vidum :
* Itcitcor·
Conftituimus etiam, ut Legionem * ci­ & habear dominum qualemcumque volue­
tUfCl·.
vitas, quae depopulata fuit, ad hos foros rit, dc faciat de domo fua ficut fupra feri­
fubfcriptos, dc nunquam violentur ifti fo
ptum eft.
ri in perpetuum, Mandamus ergo, ut nul­
XX VIII.
lus junior, cuparius, ac vendarius, adve­
Omnes homines habitantes infraferiptos
niens Legionem ad morandum, inde ex­ terminos ( per fan<lam Martham , pet
trahatur·
Quintanelias de via de... per centumxxi.
fontes, etiam per villam auream, per vilItem przcipimus, ut fervus incognitus Diam-feticem, dc per villas Nilierasj deper
fimiliter inde non extrahatur, nec alicui Calcantes, per villam Velite, dc per vildetur.
lar Mafarefc, de per villa de Ardone, dc
XXII.
per fàndtum Julianum) propter conditio­
Servus vero, qui per veridicos homi­ nes emas habuerunt contra Lcgionenfes ,
nes fervus probatus fuerit, tam de Chri
ad Legionem veniant accipere dc facere ju­
ftiaais , quam de Agarenis, fine aliqua dicium, dcin tempore boli dc guerrz vecontentione detur domino fuo.
niant ad Legionem vigilare illos muros ci­
XXIII.
vitatis, dc reftaurare illos, ficut cives Le­
Clericus vol Laicus non det ulli homini gionis, dc non dent portaticum de omni­
raufum, foflatariam, aut maneriam.
bus caulis, quas ibi vendiderint.
XXIV.
XXIX.
Si quis homicidium fecerit , dc fugere
Omnes habitantes intra muros , extra
prz3J9

P. VIH.

J4i

LBOIONENSE.

54*

Erauli&B urbis temper habeant & teneant A fideatorem, nifi In quinque folidos mone··
______ 1 prima die qaadragefimx eat
ad urbis;
cdpitulum
Sc faciat
---------juramentum
*, ut cali------chsjsti
" S. Marie de regula, & conftituant men- darn aquam per manum bonorum facerdo··■·furas panis & vini & camis, & pretium tum, vel inquifitione per juridicos inquilaborantium , qualiter omnis civitas te­ fitores, fi ambabus partibust fed fi seca»
neat juftitiam in illo anno· Et fi aliquis fatus fuerit fecifle jam furtum, aut per tra­
praeceptum illud praeterierit, quinque fo­ ditionem homicidium, aut aliam proditio­
lidos monete fub majorino Regis det.
nem, & inde fuerit conviens, qui talis
XXX.
inventus fuerit, defendat fe juramento ,
Omnes vinatarii ibi commorantes bis & per litem cum armis.
in anno dent fuos afinos majorino Regis ,
ut poffint ipfa die ad domos fuas redire :
XLI.
Et mandamus,
ut majorinus
& dent illis & afinis fuis viâum abun___
________
_____ vel
___fayo
z „
de 1 & per unumquemque annum ipfi vi-B aut dominus foli, vel aliquis fenior, non
■atarii femel in anno dent fex denarios Intrent ia domum alicujus hominis Legiomajorino Regis.
----------------------------------" calumnia,
*------—- nec
ne
commorantis,
pro ulla
XXXI.
portas auferant n domo illius.
XLH.
Si quis men (uram panis & vini mino­
Mulier in Legione non capiatur, nec
raverit, quinque folidos perfolvat majo­
judicetur, nec infidetur, viro fuo ab­
rino Regis.
fente.
XXXII.
XL1II.
Quicumque cibariam fuam ad merca- /
Omnes macellarii de Legione per unum­
tum detulerit, & maquilas Regis furatus
quemque annum in tempora vindemiat dent
fuerit, reddat eas in duplam.
fayoni fingulos utres bonos , & fingulas
XXX1I1.
Omnis morator civitatis vendat cibariam arrelas de fuo.
fuam in domo fua per re&am menfuramc
XLIV.
Monatarix dent fingulos argentos fayo­
fine calumnia.
ni Regis per unamquamque hebdoma­
XXXIV. ,
Panatarix qux pondus panis falfavetint, dam.
XLV.
in prima vice flagellentur; in fecunda ve­
Pifcatum maris , Sc fluminis , & car­
ro quinque folidos perfolvant majorino*
nes qux adducentur ad Legionem ad ven­
Regis.
dendum, non capiantur per vim in aliquo
XXXV.
Omnes carnizarii cum confenfu Con­ loco a fayone, vel ab ullo homine: &qui
cilii carnem porcinam, hircinam , arieti­ vim fecerit, perfolvat Concilio quinque
nam, vaccinam per penium vendant,' & folidos, & Concilium/det illi centum fla­
dent prandium Concilio una cum Zau- gella, in camifia ducens illum per plateas
norres.
_ civitatis per funem adNpcum ejus : ita &
Pde exteris omnibus rebus qux Legionem
XXXVI.
Si quis vulneraverit aliquem, & vulne­ ad vendendum venerint.
XLVI.
ratus dederit vocem fayoni Regis : ille qui
Qui mercatum publicum , quod quarta
plagam fecerit, perfolvat fayoni Regis cannatelam vini, & componat fecum vulne­ feria antiquitus agitur, perturba ver it, cum
rato : & fi fayoni vocem non dederit, ni­ nydis gladiisfcilicet, enfibus, & lanceis ,
hil illi perfolvat; fed tantum componat fexaginta folidos monetx urbis perfolvat
fayoni Regis.
fe cum illo vulnerato.
XLVII.
XXXVII.
Qui in diebus 'prxdidtis a mane ufque
Nulla mulier ducatur invita ad fingen­
dum panem Regis, nifi fuerit ancilla ejus. ad veiperum pigneraverit, nifi debitorem
aut fidiatorem fuum, & iftos extra merXXXVIII.
Ad hortum alicujus hominis non vadat catum; * pddet fexaginta folidos fayoni - i-n.. «u.
majorinus, fed fayo invito domino horti,ERegis: & duplet pignuram illi quem piut inde aliquid abftrahat , nifi fuerit 1er- gnoravit: & fi Sayo aut majorinus ipfadix
pignuram fecerint, aut per vim aliquid
vus Regis.
alicui abftulerint, flagellet eos Concilium,
XXXIX.
Qui vinatarius
fuerit per forum, ficut fupra feriptum eft, centum flagel­
vendat vinum fuum (n domo fua ficut vo­ lis, Sc perfolvant Concilio quinque (oli­
luerit , per veram menfuram ; & nihil in­ dos: & nemo fit aulus ipfa die contra­
dicere fayoni diredum 'quod Regi per­
de habeat fayo Regu.
tinet.
XLVIII.
Homo habitans in Legione, & infra prxQuifquis ex noftra progenievel exdidos terminos, pro ulla calumnia non det
Y a traOec/7. Gracra/. Tom· XIX.

54J

CONCILIUM

H1N^"S ” .

>44

trace*, hinc noflram conflittitioncm fciensAnts , percufl'us lepra , una gladio snathe·
.frangere tentaverit; fraéia manu , pede, matis, in *:etna damnatione cum diabo& cervice , evulfis oculis K iulis intcfti- Ιο & Angehs ejus luac pœnas.

anno

ANW»

CONCILIUM
A

BENEDICTO

PAPA

TICINENSE
VIII.

"Μ,'ί"

CELEBRATUM.

De continentia clericorum : de ipforum filiis, & eorum maxime clericorum qui ecclefi*
fervi fiint: de acquifitis a fervis -ecclefi*.'

I NDEX

CAPITULORUM,
•

que bona poffunt, de bonis ecclefi·, neque enim
aliunde habent , ir.fames paties mkmibu» filiis

Ut nullui in citro mularem attineat.
gadquirunt . Et ut liberi non per rapinam appa­
ll. Ui epijcoput nullam Jotmi nam habeat, neque cum “reant, volunt
‘
‘ enim
— in
-- terra rapere ·-»■
libertatem,ut
aliqua bubiiet. '
Q
diabolus m coelo voluit deitatem, m militiam eos
III. Vt filii clericorum fervorum ecclefia, fervifint mox faciunt tranfire nobilium.
ecclefia cum ommbut aJguifitii.
Hi funt, o cœlurn! o terra! qui tumultuantur
IV. Ut filiit clericorum /ervorum ecclefia nullui ju­ contra ecclefiam . Nulli pejores holies ecclefi* ,
dex hbertatem promittat.
Juam illi. Nulli paratiores ad infidiandum eccleV. Ut fervi eccltfiarum per manui liberi nibil ad* fic Chriilo, quam illi. Sic filii fervorum ia
libertatem, ut falfo commentantur, remanenti­
qutrant.
VI. Ut ille
chartam per fuai manui accipit, fi­ bus, ecclefia utrumque fic fervos perdit, fic conne n enlefia faciat.
quifita. Sic ecclefia olim ditiflima, incuria fic ma­
V|I.
mulini judex aut tabellio chartei fer ibant, lignitate praefidentium, fic i neor reAo aufu cleri­
corum, pauperrima noftris eft effeâa temporibus.
ecclefi» per manui liberi adquirunt.

I.

fui

r,i».' ;i>ci

Sic annullatur ecclefia, fic mendicat .Sic aut per­
rarus, aut cx familia ecdefic nullas jam inveniç tur qui valeat : quia hac frapde omnes filii (er­
Ommums honor, communis dolor: quia unde vorum ecclefi* ad clericatum afpirant, non ut
per Dei gratiam erigimur, inde promeren­ Deo ferviant, fed ut fcortati cum liberis mulie­
tibus peccat is noftris dejicimur. Quamdiu propiribus,
­
filii eorum de famulatu ecclefi* cum omni­
tio Deo pattum noftrorum regulis, fic iynodali- bus bonis ecclefi* raptis quafi liberi exeam. Sic
bus obedivtmus informatis.- florente ccdeliz flotui- jam nonnull* ecclefi* pauperes funt in familiis,
mus, in via poûti non deviavimus. Sed dum quod jam pretio fervientes ecclefiamm miniftri
Deo irato a magillrorum via recellimus : difeipu- conducant, Jc in annuam merccde folvenda tranfli ta&i erroris, pecualiter erravimus. Obfufcata eant neceflitatem.
enim noftris cxcetbbus ecclefia, merito obfufeaDeo itaque propitio, primo datis fic receptis le­
muf, merito dimergimur, merito ab inimicis vin­ gibus ofleodeinus, nulli in clero muliebrem com­
cimur fic confundimur : nec erit unquam a profun­ plexum finrte concertum . Poftca vero de filiis eo­
do ituo refurgendum, nfi prius ad viam fuerit rum, qui nulli debuerunt effe, fic pci maxime de
•rfti ii»
revertendum. Sic enim legitur. Beati immaculati filiis eorum clericorum, qui funt de familia eccle­
fi*, perfacilis erit cognitio.
in via id eft m lege domini. Si beati in via,
non ergo beati extra viam- Deus quidem eccle­ q Niccna enim fynodus a ccc. xvjii. magiftro
fiam fibi fponfam elegit, non habentem maculami Deo , patribus inftituta , nec licere quidem in
uoa domo vult clericis habitare nifi cum matre
nec rugam: fed manus omnium contra eam.
Hi tamen maxime contra eam lasviunt, fic pra­. aut foror e, aut cum eis perfonis qu* luipccliovis eam moribus fic operibus commaculant, qui nrs effugiant. Cautius autem poftea contra caufacerdotes Dei dicuntur, qui bonis ejus incraftan- fam cauia inventa, permanlio etiam cum matre
tur , fic incralTati recalcitrant. Reges utique fit aut foiore clericis tollitur.- quia omnes qui cum
imperatores Chriftum fequu'i, fic populus catho­ matre mea veniunt, vel forore, poffunc ede non
licus armis fidei adquifitus, atnplillimis patrimo­ matres, poliunt me* non omnes efie forores .
niis ecclefism ditaverunt ,
cxquifiulfimis eam Carnale quidem connubium lubdiacoms in epipoffeflionibus ad mare nique ampliaverunt. Sed liola ad Anaftafium Theflalooiccnfcm epikopum
•f -i-, fe,- bene * parata, male funt conlen ata . Omnes enim Leo papa interdicit. Ecce, eccc , fi fubdiacono
»«. H
eam pertranlcuntes diripiunt : fic hi maxime qui negatur: diacono fic presbytero non datur: multo
videntur elïc redores, modis omnibus quibus pof- minus utique epifcopo conceditur. Paulus autem
funt conculcant, fic pauperism. Przdia enim fic Corinthiis, fic utique laicis: a bili net e vos, ait ,
poffe diones aut tollunt, aut minuunt, aut qui- gad tempus ut otationi vacetis. Et fi laicis , ut
bufdam titulis & ferietis colludio fabricatis, a no­ exaudiri mereantur, ad tempus eft abftiuendum
mine & a jure ecclefi* alienant ; fervos libertam', a licitis.· quomodo non multo magis omni tem­
licet non pollini; filiis congerrones io frontal i om­ pore clericis eft abitinendum ab inlicitis, quibus
nia congerunt. Ipfi quoque clerici, qui funt de femper eft pro eommilfis orandum, fic jugiter fafamilia ecclefi*, fi (unt dicendi clerici , qui vi­ Ktificandum ? cum feriptum fit , Omnia munda th. i.
vunt ut ethnici, cum fint ab omni muliere legi­ mundi i. Formam ergo abftinenti* vel fic erubebus exdufi, cx liberis mulieribus filios procreant; fcendo , a laicis clerici allumant , & lupanaria
ancillas ecclefi* hac fola fraude fugienres, ut ma­ catillare crubefcaot . Eiabrfe enim Sidon , ait ‘f*· ’»
trem liberam filii quafi liberi profequantur. Am­ mare.
Neque murmurent contra nos idiot*, vel qui
pla itaque przdia, ampla patrimonia, &quzcum«
fpon-

PR.F.FATIO BENEDICTI PP. VIII.

G

!4f

"ï'vïïT*

TICINENSE.

■>·»««««.

J4<

——— (ponte deviant, vel quibus magis pudendum ali-Λ luptatem adjudicant. Neque id caute faciunt m-

CHRISTI Ί1**4* d'fcer<» quao* omnia nelcire videtur . Non cauti:
----------------------------—
----- , anno
cum·-publice,
fie pompatiçe,
lafcivientcs
... certo novas leges edimus: fed antiquas, Xed ui- obftinauus euam quam excurfores laici meretri**STl
tatas, fed catholicas proferimus. Nimirum anti­ cari non rrube/canr. Merito his per Prophetam
qua eft divine legis difciplina , & ab initio cu
dominus minatur: Nolo vos, ait, nolo (acnficia
ftodita . Sacerdotes utique Mofaicfc legis anno Veftra polluta. Recedite a me quia polluti eflis.
vicis fua habitabant in templo, toto illo anno
De tali maledirto, quia inficito concubitu, filii
domorum.& uxorum abftincnies; ut nitidi fine maledirti iiafcunrur, qui ecclefiam Dei bonis an­
ofleofa/imaginaria implerent prcccpta. Si vero te noftra faecula adquifitis omnino nudant, flt rapta
illi ad tempus, abiit nebant, qui ad tempus templo libertate expoliant. Taceo none de filiis, qui in­
ferviebant : cur epifeopis, prcsbvteris, diaconibus genuo clerico flt libera matre , licet coutra leges,
fubdiacombus, & omnibus qui funt in clero, ju­ nafcantur : contra quos alia manu erit agendum,
giter noti eft jtbftmendum, quibus juge & verum fle in proxima iynodo confilio ahiore tradendum ·
eft facnficiuifi ? Quotidie enim aut in miflaruin ‘De illis modo fit ratio, qui fervo clerico ecclcfix ,
folemniis, aut orationum frequentiis, aut baplif- flt
„ libera
____ putida
r_____ procreantur
r__ _ Ί.......;.........
.. ......
quorum
filios ideo
mi (aeramentis occupantur ; neque per annum, B fures ecclclie liberos efte dicunt, quia ufuale eft
fed per continuum lerviunt. Sed neque deviante apud eos (onarc, filii matrem tequumur. Sed
~ ‘
diabolo de via errent , dicentes ideo mulierum quam prave cum diabolo interpretentur icriptufibi licere concubitus, quia veteribus miniflm , per- ras, quas non didicerunt, volatica luftrivagorum
aôa facerdotii vice, ad uxores I user et domo fque dei reta putantes effe magi ft rorum , Deo vincentt
redire. Legant ftulti j & ira Dei, quu Deum facile Convincentur.· fle id non de filiis clericorum,
non cognofcunt, jufte percutiendi, legant fit ad- fed de fili·» laicoium intelligendum efte, velint,
diicant , & qui iciunt proteflentur quod verum nolint, docebuntur.
eft, quia non ob libidinis vitium, led propter
Chriftianitlimi namque reges fle imperatores di­
(ucccdioois (ludium , uxonnus eis ulus lucrat taverunt ccclefias, flt omni libertate eas donave­
relaxatus . Nullus enim ex aha tribu nifi Levi- runt, reique earum fle familias, ut hodie in pr«tica ad facerdotium admitti fuerat juflus. Nunc ceptis eorum, qu* ecclefia pro tertimoniofervat,
autem, quia omnes Dei gratia vocavit & vocat, apparet, ab omni publica quxftione-fcceruntalie­
& ex omni populo, fi fit modo idoneus, pro­ nas.- feipfos adjutores tantum flt defenforeseffepru
movetur a»
ad mviuuium,
iacerdotum, uvu
noo s,,
eft i·»·u,
facerdotibus de ecclefia coram omnibus promittentes, flt coram
uivtciui
generis fucceffione hac conditione timendum: ne-C Deo fpondeotes. Si ergo promulgatis psius legi­
que ut * facerdotium homine deficiente habeat but
* - in potellate
—*
r - - ecdcrtz
‘ r~ ‘dc fuit judicate
‘ ‘---- ;
fuerat
defeâum, uxoribus pro filus hac occafionc pro­ & .tea ά familia: ecclefiz ab exfccutione princicreandis inferviendum.
pum , ipforum pnnciptim donatione, longe prias
Addifcant pudicitiam faltem ab exteris, qui erant remote: cur portea ptincipet mundani da
nolunt e*m fequi datam fle juffam a patribus . fili it eorum , qui in clero fuerant, judicare deAbimelech enim Ægyptius nullum, utpote Rex boerunr, dum de cis judicare, ad eos non ner*
hominum, timens, licet terus immanitatefltbar­ tinuerit ? ât G quid ad eos pertinuerat , efto ;
barus, io Rebecca Abrahz tamen cuftodita, fic feriptia eorum t fll ibus ecclefia conccrtum confli*
curam figuifi avn pudoris fervandam, fll adulte­ tent.
rii crimen evidenter docuit effugiendum . Ec fi
Verum nec pertinere , nec pertinuiffe alicui -h
hic paganirtamus fle vir (anguinum Deum timuit, laicorum jura ecclefia, conflitutum papa Syoa- r*
flt a vetito per fommum abliinuit : cur clerici , machi de rebut ccclefic conferva odit clara voca
qui cum ip(o larte diicipliuatn ecclefue fuxerunt demonftrat, ubi Eulalio epifeopo Syracufaoo di*
manifertiftimam, Deum non timent, flt vel cum ccncc,
cente, num
nulla unquam ibicis
laicis,, cru
etfi migrai»,
religiofis, ocrvdece*
pagano homine adultenum fugiunt? (Redeant , Ddefiafticts
rebusfle
aliquid difpooendi
--------· ‘ facultatibus
·..........................
.
Ί
oro fle obfecro, redeant, fic reiipifcaot, cito ru- potcftas
“
eft attributa : ubi nullum licet pnrdfam
bore fuffufi, de pr >pe, nifi de Sodoma aufuge­ rufticum vel urbaèum, fub perpetua alienatione
rint, fulminandi. Unicuique enim eorum cum re- ad cujusliber jur.< transferre , ne», m ufufruâu
» κί· »’· ge Bafan ex ore domtm loquitur propheta: Etre
rura aliquibus dare , ne; data retineri, prater cle­
*
"age itmtlM» pofrtrtvft t*». Omnibus igiiur novi ricos, & peregrinos; ubi donator, alienator. At
teflamenti mmiftris omni tempore a mulieribus venditor, honoris lui amilDooe multantur ; petent
erit abftioendum, quibus erit omni tempore 1er*
vero, accipiens, defendens , content iens, flt fub*
viendum, nec unquam de facerdotii fucceifione icribens, anathemate feriuntur.
timendum.
Reflat itaque faâores legum de illis qua ad
4- Uc «J Qpod fi inimici fat^ke continenti* garriunt , (e pertinent protuliffe judicium, id eft de filiis
epifeopis, presbyteris, diaconibus, fubdiaconibus , facularium ad eorum jura pertinentium, non dc
fle non ceteris qui lunt in elero, abftmenduta filus clericorum ad folum diftnâum ecclefia le­
efte: legam aliquando Leonem papam ad Rufli. ge flt antiquitate reificentium . Errant certe ,
cum Narbonentem epifeopum feribentem ita : le- flt
__ non
________
__ fcripturas,
„____ w tx. legum promulintelligunt
gem continentiae eandem «fle altaris omnibus mi- E eatores injufte inculpent, quli putant cos poftniftris, quam epifeopis fle presbyteris conftat ede habita
folertia,
legem
_ _____
, .egetn
pro pro
filiisfiliiferrorum ecdeiituiM P. import tam. Sincii quoque monita extant eviden- lia , fle maxime fervorum qui funt io ciero, &
tiflima, ut iocontmentes, in officiis talibus port- pro fihis fervorum facularium orque cooflituille.
ti, omni honore priventur, nec ad tale admit­ Neque enim pervigiles effe non potuerunt. qui
tantur minirterium, quod fola continentia opor­ mundum legibus fummiferunt . De filiis ergo
tet impleri.
laicorum ad publicum pertioenunm, publici re*
Contra hec oova: flt veteris legis flatuta fpiri- Aores fecerunt cdiâurn.* non de filiis (errorum
tu Dei condita, flt totius mundi reverentia con- ecclefia, quam illi ipfi legum magiftri ab omni
fecrata, facerdotes Dei, ut equi emiffarii in fe­ publica exartione io perpetuum decreverunt die
minas infaniunt : nec jam annum, ut veteret , tmmunem Verum fi confpeâius agatur, dc fi­
cuftodiunt, fed toto vite fua: tempore fummutn liis clericorum , qui nulli^cfle debuerunt, qua
bonum, nt Epicurus philofophorum porcus, vo- lex, nifi nulla erit i Filiis quidem laicorum, qui
,
deboc-

(

547
—
Christi

CONCILIO M'

H·»·™·.,.

J4g

-debuerunt effe ulli, fit lex ulla. Filiis autem de A publico habebunt , qu< ad folam ecdefix utihia ·
rieorurr’ » q«' debuerunt efle nulli, lex utique tem forenfem pertinebunt: illa fcilicet ca-tfa, ut
erit nulla. Neque enim legpm moderatoresΎ11 s, qui noluerunt intus, id eft in ecclefia fervire c .
quos futuros non crediderunt, legem dare potue­ ut clerici ; fcrviant foris, id eft in publico, ut
runt. Sileant ergo ii/qui fine lege ifunt nati: la>ci .
Neque enim clerici J, licet damnati , ut ex­
(ciant fe legem non habere, fed .contra legem
eniti. De quibus, ut pote dc'nullis, id eft de eunt ab honore, ita a famulatu ecclefias exibunt.*
neque ulli extra ecdefiam , utpote officialium
doq futuris , nulli faeculi judices ad votum cle­
ricorum teliamcutum Dei profanantium impref- alicui perfonaruni lervient, fed in publico ea tan­
fere fermonem. Qui fi legem haberent, pater- tum publica quae ad ecdefiam refpexerint, procu­
na bona legitima fiicceflione perciperent; non rabunt . Et ideo poflquam lex a Deo data proconfidam inicriptionem contraherent. Et quia non feriptos curiae tradidit civitatis cujus eft clerus,
fuccedunt, ligem ergo non habent. Et fi habe­ cautiflime addidit ; ne forte publici apparitores
rent legem patri fuccedcndi, haberent utique & fibi eos mancipandos putarent , & ecçlçfi® fuse
legem, matrem, quam garriunt liberafts, profe- fervituros efle dubitarent. Filii autemxorum qui
queodi. Utrumque enim, $ iucccdere & fequi, B apparuerunt, fervi ecclefie erant,' quia 1er vi tutem
non ex plebeia levitate , fed de publica autho- a
* capite
---- *" ad
'J pedes
““J** traxerunt.
Sed fi de clericis liberis, & eorum filiis: quid
ritate defeendit. Qui ergo patri legibus non fuccedunt, matrem legibus non fequuntur. Qui enim erit de clericis fervis ecclefie, & de filiis eorum ?
unum horum habebit, alterum obtinebit: & qui Æquitas enim ipfa eft, que paribus in caulis pa­
uno carebit, neutrum tenebit. Jure ergo filii cle­ ria jura deliderat. Neque enim lex divina ait,&
ricorum .nulli erunt , qui ita a patre & matre humana, fi quis liber aut fervus in clero mulie­
funt alieni, ut nec cum eis fortem habeant, nec rem acceperit, deponatur; fed, fi quis tantum ficum viventibus legem accipiant . Erunt igitur gnanter dikit , & generaliter fcripfit, (ervum &
nulli, qui per legem nec patrem fequuntur,nec liberum unocapiftro & una lege aftringcns. Nul­
matrem. Sed de his duobus, id eft iucccdere, & le enim vero leges recepte ecclefiis Dei prxjufequi, dicam amplius, ut teftibus ccelo & terra,, dicant. Nulle leges quod cum que proprium eft
omnibus fatisfaciam contra caufantibus. Qux duo> ecclefie, mobile vel immobile, minuere vel auquia filii clericorum non habent, tanquam. nonI ferre preiumunt. Nulle utique leges filiis cleri.
fint, lege & nomine carent. Neque enim filii eorum aut fucccffionetn bonorum permittunt ,
Caut
corporum libertatem indulgent . Quod fi fa­
habebunt, quod patres legibus perdiderunt.
i
Amplius. Hxc autem duo, id eft fuccedereft cerent , non malorum effent ultrices , fed malorum
utique incentrices ; ipfumque nomen le­
fequi, ideo filiis clericorum mundane leges at­
tribuunt, quia ex patre & matre eorum, qui ea ges perderent , que a ligando , id eft a cohabuerunt, ad filios defeenderunt . Quod enimI hibendo , nomen fumpferunt : q*:ia non jam
parentes legibus habuerunt, relinquere filiis legi­ tranfgreffores punirent, fed tranfgreffiones nutri­
bus potuerunt. Filii ergo laicorum legibus nati, rent, & tranfgreflbras contra feipfas defenderent:
legibus & patrem fequentur & matrem . Filiis ipfique legum faâores, non jam legum faâores,
autem clericorum ideo hxc legitima leges non fed legum & rerum dicerentur everfores . Quo­
confentiunt , quia pater eorum & mater, ut po­ modo enim Aaret mundus, fi divina mandata,
te indigni, ea non habuerunt. Et quia parentes &*jura refeinderentur humana?
Sint itaque nulli filii clericorum, & maxime
nihil habuerunt, nihil filiis reliquerunt. Hxc
enim legitima, id eft iucccdere & fequi, ipfi pa­ illorim clericorum, qui funt de familiaecclefie.
rentes, dum eos contra legem genuerunt, ipfa le­ Sint equidem, Got, inquam, inquam erunt nul_____ amiferunt.
___ _ . Et ideo qux miferiparen- Ii · Qui injufte caufando matrem quantum ad fe
ge ,jubente
7es legibus perdiderunt, ad miferos filios non per-D liberam, quantum veto ad Africanum concilium
- * — qui contra
-- * - leges
- ------------tinebunt,
intraverunt & exie­ ultra mare ut ancillam vendendam, jufte & ma­
runt. Nihil ergo pater & mater eorum habue­ trem perdiderunt & patrem, more eftuantis dia­
runt, quia contra leges nafcuntur. Nec patrem boli, qui injufte atnbieodo illicita, jufte perdidit
in hatreditate, nec matrem fequentur id liberta­ acquifita. Qui, licentia mea dixerim, fi nimis
te.· quia quas parentes jam fub lege peccati cap­ non infaniret, non ita viâus & confufus, in in­
tivi non habuerunt, dare filiis non potuerunt. terminabilem obflinatiunem abiret. Ita quidem
Quis enim dabit quod non habet ? Sed habue- filii deiicorum (ervorum ecclefie, fi, prout juHint: quid autem? infamiam, & fuppliciumcon- fle deberent, & genus avitum importat, fervirent
fcieotix. Hcc duo utique habuerunt , hxc duo cum patre, adhuc foifitan fi tacerent & caverent
non ita follicitarcntur, licet jufte potuerint pro
fuis parvulis dimilerunt.
Sed ut in fole convincantur, & ultra hifcere matre. Sed profuit diabolum infaniffe,quiamuo.
do
cum jam non ferente, difrupti cell redem­
non audeant; dicant, dicant, que leges filiis cle­
ricorum libertatem vel fucceflionem adjudicent. ptorem velocius tranfmiferunt. Prodierit & filios
Ec cum judicia confcripta proferre non potue­ clericorum de familia ecclefie excanduiffee quia
rint , hoc fibi quod fequitur a nobis refponfum E
i excludentur, id eft, manifefli fient, qnod proba­
teneant, & de cetero laceffere definanr, & ultra ti funt argento, id eft, eloquentis autorament·jam contendere non afpirent: immo contendiffe Filii igitur laicorum jufte geniti, & patrem fe- '
dc rebellaffe fulpirent- Lege enim Nicaena, qui­ quentur & matrem, quia legem a patre & ma­
cumque ex clero cum qualibet muliere habitave­ tre venientem acceperunt .* filii autem clerico­
rit, vel eam turpiter cognoverit, vel filium,vel rum, & maxime illoram clericorum, qui fiintde
filiam genuerit, deponitur, Lege autem Juflinia- familia ecclcfix, licet matre libera procreentur,
na eque deponitur, & curis civitatis; cujus eft matrem tamen non fequentur in libertate, fed
clericus, tiadnur. Ecce clericos legibus damna­ nec patrem in hereditate, quia nec a patre nec
tos; eccc.dciicos curis, & fervos legibus tradi­ e matre legem venientem acceperunt, quam .ipfi
tos. Num inuiire fas exit ? Si fervi funt patres, parentes contra leges moechando legibus perdide­
lervi erunt & filii. Servient itaque cum filiis pa- runt . Sed ne ipfi filii clericorum, quia iunt fine
uu in curia, td eft, curam fuper his taotum ini lege, di (pereant, aut credant fe, ompi folatos
far-

—

J

RIN EDICTUS

T 1 C" 1

XT

Γ

Κ1 C

Π

HSNIDCUS Π.

. ,~

.

J49
r. vin.
TICINENSE.
1MP
3Jo
—. —. - fervitutis vinculo, licenter abire poffe ut profugos : Λ nem libera fuit, & utraque ultronea ancilla Uda—
ANNO mifcreicimus
·'
. ..........................
·
" , ut eft.
■* Si
* ut raque mater legibus ancilla utriufquc er- AJTiSt.
illis, bac conditione
prxmiffa
CHRISTI
. . ,
ex nullis appareant julli, & ex GabaonitisNathi- go filii legibus fervi erunt. Si utraque mater eft
nci fiant: & cum jofue vitam refervando, hanc •.ncilla cum hint, ft uterque pater fervitutem nàn
eis legem concedimus, nt in fervitium tempi· , abnegat: qua temeritate nlii Nabal ftulti unam
quod effugere nullatenus poffunt, aquas, & li­ partem libertati, alteram fervituti dederunt ?Qpa
gna, & cetera generis ejufdem , veluti fiorenfes ftonte filius clericorum fervorum ecdefixlnadul­
ecclefix adionari· comportent. Multis deinde mul­ terio natos liberos; ft filios laicorum(ervorumec­
ta non patent xque, & ideo multi errant tndif- clefix ir conjugio, fe<vos efie voluerunt, cum lex
creu, nec putant omnia effe intelligenda : una hus At illos xque fer.itutt fummittant ’ Num forPauli fententia fatis circumfpeâe communimur, fan ifti ideo liberi, quia adulteri; At hi ideo ferI. c*>. 1.
J|ua (cribirur: C7«ir/jar/y··f«r»icationti ceuft itbrit vi, quia legitimi’ Erant utique Phanfxi, quia
Ii» .
divifi : unutp , quod divifionem non recipit, iodiHoc Paulus de laicis tantum. Jovinianus au­ fciplinabiliter dividere volentes. Una enim filios
tem de laicisAt clericisxque didumaffirmat. Hoc fervitus ligat, quorum & matres idem opus eaintelligendum erit de clericis, ut hxref trchx coi- β dCraque indilffmiliter copulavit voluntas,
Itaque hic, hic, fi placer, filii matrem fequanluentes effantur. Periit ergo omnium caftitas,
nec neceffaria erit virginitas, & imperabit incon­ tur; quia ut nimis Ac ultra jam inculcatum eft ,
Ac
matres ut-ancillas ultra mare vendet ecclefia,
tinentia, quam omnis catholica fynodus ejicit de
ecclefia. Et mentiuntur Nicxni Patres; qui non & fecundum placitum filios aut arque habebit ve­
folum connubium, fed etiam cum mulier.jus ha­ nales , aut domeftico fervuio legibus iubjugabii .
bit, t io nem, clericis omnibus apertiffime interdi­ Filii igitur clericu.um fervorum ecdcfir, ita de
cunt. Convidi ergo filii Belial abfque jugo legis libera ficut de ancilla, (ervi fux erunt ecclefix ,
taceant, & fciant apoftolum, ficut de laicis tan­ quia fi patrem fequuntur, fervi erunt ut pater,- fi
tum ut unam unufquilquc habeat dtxiiT** , fic vero matrem, ut judices fine literis volunt, fe­
inventores legum de filiis tantum fervor: m fxcu- quuntur, fervi pariter erunt ut mater; quia an­
lanum , id eft, laicorum, ut matrumconfccutio- cilla, quia voluit, ex libera fieri potuit.
Cur ergo paffim erraverint, dicant ; ft cur
nem habeant fignificaffe. Erit igitur hea integrum
judicare, filios & filias omnium clericorum, qui unam partem damnaverint, alteram autem libera­
dicant. Utramque enim partem lex divina
fuerint de familia ecclefix, ex quibufeumque mu- verint,
__ , ____
lieribus, quocumque modo fibt conjundos , fer- £fic hurnana ecclefix cujus eft lervituti addixit. Vevos effe proprios fux ecclefix in fervili genere: rtsm, quo hauftu potionati infaoierint, eo quod
quia & 1er vi tus paterna eos accufat ,& maternum tam fluite, Ac tam pueriliter erraverant ? Num
legalior concubinaria deteftatio, quam matrimo­
adulterium cos infamat & damnat.
Adulterium enim non ell folum cum aliena nialis erit contraâus? Unde, qua lege, quo in­
peccare conjuge, fed omne quod non habet po­ ventore , honor libertatis datuseftadulterio, quod
teftatem conjugis, telle fan&iftimo Ambrofio in ipfi damnant incogniti , Ac ignominia fervituti·
libro .qui de Abraham infcnbitur . Verum illis, impolita eft matrimonio, quod Deus ipfe lau­
qui filios fervorum clericorum ecclefix ex libera davit f Dicent quidem, velint nolint, dicent ru­
concubina liberos effe volunt, & e contra filios bore confufi verecundix legum violatores, nulla
laicorum fervorum ecclefix ex uxore fervoa effe lege, nullo hoc fuiffe pixfumptum jubente. Illi
putant ' indifereti indiferetam differentiam facien­ ipfi certe rale voluerunt, pejus dixerunt, pe (li­
tes, veluti bene offerentes fed mak dividentes , me, quod evomerunt. in injuriam legum verte­
refpondere libet, nec fine rifu dum licet, & pau­ rant. Et quia diabolum m le feriptuu interpre­
cis, eos, ut faltem fic refipifeaut,abfolvere. Di­ tantes fequuntur: ideo in dicendo \ faciendoercant eja fanatici, dicant profani, dicant ultra in- Draverunt, & errant, Ac omnes ufque nunc ita infenfatos Galatas fafeioati.· dicant , adulterium fit telligentes errare fecerunt, Ac
- .laciunt.
.
Certe, fi
legalius, an matrimonium ? Coaffi refpondcbunt filii damnandi funt pro conjugio; juftius multo
matrimonium: & adulterium, id eft, alterius pro adulterio & inlicito «.oncubitu damnabuntur.
uxoris violationem, Ac omnem contra leges ChriLegant denique, vel fi legere faftidtunt, legen­
tem intelligaot Juftmiani Augufti viri Chriftianifftianas concubitum mecum damnabunt.
Quomodo igitur, refpondeant, filii concubina- timi ad Dominicum prxf itum proLugdunen.ibus
rii fint liberi, fili vero uxorii fervi fiant’ Filii conquerentibus lundos detrimentan , corumque
enim clericorum fervorum ecclefix , quos de li­ funâiones minorari, ft reipublicx vcâigaliadefubera matre male liberos effe volunt, fervi certif- tura, quia filii (ervorum ex liberis mulieribus ,
fime fux erunt ecclefix, quia tribus inlicitis te­ liberi recedebant. Sed imperator diferet-flimus rr>
nentur obnoxii. Uno, quia ex adulterio eroer- commune omnibus confulens, general i lege, mul­
ferunt: quod enim poteftatem non habet conju­ ta impofita, prxeepit ft praecipit, filios fervorum
gii, adulterum dicitur.- alio, quia patre clerico patrum ex liberis etiam mulieribus, non matrum,
int,, ubi mater licet luerit
'prodierant
fuerit libera,
libera quia fe fed patrum fequi naturam Longo oculo vir Juclero vendidit
tamen petulanti
|
' ‘ fponte, Africana E ftioianus, nominis ipfo privilegio merito jufluc,
.......
futura ter
videns
dominorum difpendia, fi filii fervo­
fynodo agente, arcillabitur
corpore ut corde:
­
tio, quia patre fervo proceffcrunt, patris ideo na­ rum, quia ex libero utero exirent, liberi abirent.
talia fecuturi. Si enim omne verbum tribus ftat Si ergo hoc conceditur frcularibus propter in­
teftibus, dicente evangelic: his ergo tribus elo­ demnitatem; cur non per n>ittitur~ecdcfic propter
giis hujufmodi conviât clericorum filii flabunt utilitatem ft neceflitatem f
Ubi funt, ubi conturbatores ftjsrxdoneseccleperpetuo'fer irutis obligati opprobrio: filios vero
laicorum fervorum ecclefix bene fervoa effe vo­ fir, qui filios fervorum qui funt tn clero , prolunt , quia ft id leges concedunt. Sed filii uxo­ pier matres liberas liberos effe garriant? Ecce, ec­
rii, juftius quam filii concubinarii, liberi vide· ce filios fervorum ex liberi» matribus natos, qui
mttur , nifi patre fervo nato retraherentur, ft lege data non matres, fed p« res fequttotur. Et
matre analia fpontefa&a involverentur. At mater fi boc licet in fervis ixculauum, qui licitu mu­
uxoria, & concubinarta, utraque ante cognitio- lieribus utuntur: cur non licet m /iliis (ervorum
cede-

“TSS"

CONCILIUM

··"»«»«_

·"■ . "

Ç

1 ecclefie, quoi in clero, quibys mulierum omni-A ter perpetuo tenentes, quii (i filii laicorum fierm
cx liberis uxoribus ferviunt .· mulChmisti no
u^u’ Pr°hibitus? An non, qui leges non vorum ecclefia
‘
... intclligit, fi judicare quod ignorat czcus przfum- to magis filii omnium clerorum, fervorum qiccle·
pferit, omnes leges divinas fic humanas pervertit Γ fi* ex libera concubina procreati, fervi fus erunt
& (aâus Jeioboamita peccat, & peccare facit fi- ecclefie, neque inde exire debebunt ·* quia adul­
terium ab omni mundo damnatum, 'nulli unquam
lio» lirael?
AuGm erroneos jydices Jeroboam fornicanti in profuit, nec (ervum a jugo prementis liberavit,
'
excelGs coriferre; quia ut ipfe erravit ίη vitulis ar­ immo liberum fervitio turpiter fubjugSvit. Ideomentorum, na & ,ifti mendaces in (latent,errant que nullo tempore honorem aut libertatem, fed
in vitulis labiorum. Aulim & ecclefiarum magi. omnem ignominiamfic fervitutem apud Chrifiia(Iros libeçe increpare , qui falutis communia & nos fic paganos femper accepiffio fic ztas prodit fit
nolunt, & metuunt przdicare, quOtum io tereti ftylus. Sint itaque hujus conditionis filii fit fervi,
z
temper clamare , & nunquam cellare, fic ovile fic, fi pedit dici, ferviores, qui omnibus aliis
Dei continuis latratibus cutlodire , fic malignan­ fervb in nafcendo lege 'divina fic humana proban­
tes odio perfedo odire. Neque enim propheta mi­ tur indigniores. Quorum patres, ut cleros impu­
rabilis increpare, nec ad. fua odia inimicos, me­ li dicos ab ecclefia abjicit ecclefia, eofque depofituit excitare, qui Creatori omnium quafi in mune­ tos fervire fibi ut forenfes in curiali facit im- \
η* «»·· re aidenter obtulit, dicens.* Acrnte <;u tt , ZJrar, pudentia : matres vero , utpote pro adulterio
odtrunl, oderam ? juflitiam enim luent non ab]condi vendita libertate ancillantes, lex divina fic hu­
in corde meo, ut faciunt multi, led palamannun- mana prius in foro caftîgat , & pofiea exilio
ciavi. Qui ergo juftiliam Dei palam intrepidi macerat.
Sed neque ipfo libere meretriqoa, ex quibus
metuunt adnuciare, canti muti funt non vaientet
latrare. An non in eccleGa canes sputi fa£i funt cleri diacones aut facerdotes de familia^ ecclefie
lacerdotcs? An non verboto exercitu Aantum ver­ furati funt filios, cum bonis fedquifitia exibunt:
borum clamofi .in populo, fine fale palatii palati- fed omnia queeumque fuerint adquifita, mobilia
sy faâi funt judices ?'Sacerdotes enim Dei pro­ five immobilia, ad ecclefiam, unde omnia injopter filios facerdotum ficclericorum, quos libertate fle fubtraâa, fubrepta font, fit fubduâa, cum
incaflutn moliuntur, iram Dei fcienter incurrunt, filiis fit filiabus jufte omnia revertentur : totum­
fit libertate animi amifla, fervi fiunt diabolorum, que ecclefia ut fuum proprium recipiet, quidquid .
pro filiis clericorum. Et fortem Dei, a qua cie- lallorum falfo ,judicum confilio , per manus * '* ’*
ri vocantur, perdentes, iplo etiam honore facer. C
~ autem,,
, per nomen alicujus
; liberi
............................
hominis fueritt
dotii canonum lege damnantur: jam apud Deum conquifitum. De bonis enim fervorum ecclefie,
certo depofiti, licet ante oculos hominum videan­ non de facultate illius liberi, cujus folumnomen
tur proiperari, fit in accepto honor· ad votum fonat in charta, hujufmodi eft adquifitio fââa.
Et ideo judices, qui has feriptiones faciunt, fic
extolli.
Judices autem non judicantes, immoJudaizan­ illi qui per fuas nihil valentes maoos recipinnj,
tes, pro filiis clericorum, quos a famulatu ec- aequo ecclefie feriendi font judicio. Ipfa etiam
clcfiae abftrahunt , fic honorem palatii legibus mater, qux dicebatur libera, nifi humanius age­
perdunt, fic rationem poft mortem, nifi hic pe- remus, quia (acrilegium fecit, fervitio effiet eccle·
nitentia liberentur, venftime reddunt. Verum fi fib mancipanda. Eft enim facrilega, qux rerum
ignorantia deliquerunt, quzraut canonizator ma- divinarum furtum facit. R.es, inquam, divinaeft
giftros.* fic fcholarum remedio fenfum captivatum omnis · Deus. Kem ergo divinam omnis mulier . f <tttW
vel redimant, vel non damn accipiant. Si au­ iuraiur, qux cnm clero meretricatur; nec libera
tem Audio bene inventa fic fcita depravarunt : elle debetet , qux exterminante furore libidinis
currant ad celerem fic fuperabundantem miieri- fnimet oblita, omnem a fe corporis fit anime
certo corrigit pznitentia Dpropulit libertatem,
cordians Dei, qui pro
.
Qjtarn tamen cum fua quacumque libertate, fyquod commifit przfumpcio, fic imipudensappofuit
negligent!·. Et revera magna judicibus opus eft nodi etiam Africana feveritatem temperantes, li­
pcenitentia, qui impudentes clerorum fic bcerdo- beram ideo abire volumus, ut ii quos illa l.upa
tum lenones effefti, ad hanc devenerunt ignex devoraverat, per Dei gratiam liberentur. Enlct
miniam, ut ficut dzmones de gaudio in fuppli- longe tamen voLmns, fed trans mare nolumus:
cmm, ita judices de palatio ceciderint in lenoci­ ut a vifu, auditu, & congreffu cleri aliena, poe­
nium. An non cleros ad lupanaria invitant , fic nitentia reddat ecclefix, quod incurGone furentis
quafi ad ftupra cogunt, qui filiis eorum liberta­ perierat fzminx. Trans mare vero ut exulet ideo
tem mutuant , fic hereditatem promittunt i* Si nolumus, quia jugum importabile Deo prohiban­
utique cleri credereat filios fuos hac legefervitu- te non nudemus imponere . Aeris enim alieni
homo perfragilis infefta inclementia, fic macera­
tos, feque ipfos, ut funt deponendi fecundum
Nicvoam regulam canonum matricem , pailim tione infolita deftituta, potius morti deftinata,
viderent depolitos: ad cor confufi Deo medicam quam pcenitenti* putaretur deputata.
tesredirent, fic forfan a psganifmo reveriri quan­
Authore igitur Deo, & principibus noftrisPe.
doque ceffarent. Ipfe quoque curraces merctri- E tro fic Paulo, Horente gloriofiflimo filio noftro
ces futuram fecum filiorum ά fuam colligentes H* . femper Augufto, approbantibus fratribus no- * Hwko.
ignominiam, clerorum dcclinalfent periculum, fit ftris, fic omqibus consacerdotibus, hunc ita de
in laicorum demigrandum elfe dchberaffcnt pa­ mundo tollamus errorem, fic ita hanc imelligentrocinium.
tiam omnibus foculis , omni dubietate fugata ,
Omnes igitur filii fic filix omnium clericorum', infundamus: ut nullis unquam temporibus hxc
quos de famiha ecclefie t de quacumque libera peftis repullulet, nec unquam in talibus fine caunati fuerint , vel uxore , vel concubina, quia fa fccutura polleritas dubitet. Et ut firmum poft
neutrum nec licet, nec licuit, nec licebit) fervi hac quod fancimus permaneat, fic in fines orbis
fu* erunt ecclefia in facula foculorum. Conti- terrx confervendum perveniar, totius hujus fumcefcant ergo impii, faltem in publico, fit ftulti ma fententia hac noftri forma decreti, fratribus
ahquando fapiant, fic ineptire vel imminente fe· fit coeptfcopis noftris fubfcribentibus confirmabitur.
nio jam dedifeant. hoc feientes, hoc inviolabili-

ι

DECR.E-

'

J55

TICINENSE.
ΜΒΝ”Γ,L
Μ4
A tar. Sed neque honorabitur in palatio ,......... çmbwSi DECRETUM DOMNI PAPÆB’.
qui ecclefiam palatii matrem non erubuit //luii-i
j,·^.
impugnare .
I. ür nnlhu in titra ontherem attingat. ,
, Hoc-autem ecclefi* Det ceftamentum,
Nullus presbyter, nullus diaconus,nui· contra malignantes, Deo authore, autholus fubdiaconus, nullus-in clero uxorem ramçntum, dileélillimi filii noftri H. Ayaut concubinam admittat: cum nulli quo* gufti edi&i
edilti lege firmari,
firmari, corroborari,
corroborari, &
quelaicorum fcire liceat mulierem prrteT humabis inferi & infcribi legibus volumüs:
uxorem . Quod fi fecerit, fecundum ec- & per omnem iriiperti fui latitudinem,
defiafticam regulam deponatur. Sed ne· ut fufcipiatur, teneatur, & publica autho- .
• que fecundum humanas leges ex longo ritate omni tempore judicetur, omnes in
·/..iu».u facias, & receptas, * ullus admirationis commune oramus & obfecramus . Erit *"***" locum in plebe habeat.
enim Deo volente in «ternum valiturum ;
II. Ut epifeopat nullam fitminnmbAcat ^tfue^fi , quod ecclefia ft ica gravitas prohibet V
cum aliqua babitet. publico fuerit vigore exterminatum. Nec
Epifcopus ficut nullam habebit,ita cum faéliofi, hujus decreti fcientiam diflimnla*
{■nulla penitus habitabit. Quod fi fecerit , bunt, qux omnium libris infcripta°, per
& ooftria regulis, i8c mundanis legibus ora omnium evolabit. Nec impune puta­
concordantibus, honore, quo fe ipfe fe­ bunt audendum, quod publica damnatum
cit indignum, abjicietur.
feveritate cognoverint.
IÏI. Ut filii clericorum, fervorum ecclefia,
Ego B*. papa sterne urbis huic conflituto ‘fy- *
feroi fint ecckfia tant omnifyet
nodali fubfcrip.
afiquifitit.
Ego A"- fimfts Mediolanefis ecclefi· archie- ’
·
Filii & filix omnium clericorum, om- pifeopus fubfcripfi.
",
niumque graduum de familia ecclefi*, ex
Ego R*. Ticinenfis ecclefi*epifcopus fubfcripfi. * a««*ia«
^quacumque libera muliere, quocumque
Ego A*. Cumanus epifcopus fubfcripfi.
’ Aib«"«»·
modo fibi conjunâa fuerit, geniti, cutnC Ego L*. Taurinenfis ecclefi* epifeop.fubfcripfi.
Egp P*. Terdonenfis ecdcfisepifeop.fubfcripfi. * *«“·♦omnibus bonis per cujufcutaque manus
Ego Leo Eufebians ecdcfis catholicus epifeo*
•dquifitis, fervi proprji fus erunt .ecclciix
pas fubfcripfi.
nec unquam ab ecclefi* fervitute exibunt.
Aftum Papis. Kal. Augufli, imperante domno a
IV. Ut filiit clericorum fervorum ecclefia
H*. gloriofrtfimo Auguflo, permanus fratris Leo· * H‘"“*
attllnt jttiatt libertatem promittat.
■is verceltenfis epifeopi.
Quicumque filios clericorum fervorum
RESPONSIO AUGUSTI.
ecclefi* de quacumque libera procreatos,
liberos efle judicaverit, anathema fit &
ihil tibi, fsnftiflitne papa B- poflum negs*
habeat in judicio quod fecit, quia ecclefi*
re, cui per Deum omnia debeo : preferum
tulit quod non dedit.
cum jufta petas , bonefl a cum juftie fratribus
V. Vt fervi ecclcfiartrtn per manuj liberi
iuggeras, & me in conibrtium fanfte foiiciiudinibii eifvirent.
—
__ _______
__ r,_
nis .ideo
advoces, ____________
ut ficut laboris, ...
ita participes
Nulli fervorum ecclefix, five in cleri-fimus «Sc gaudii. Gratias itaque fanftoepdcopaiut
catu, five in laicatu, de quibus noftrum tuo jure habeo uberes,, qui & falubriier cum*
Corn­
& a clericorum incontinentia ,
ell & fratrum noftrorum judicare, liceat ponit ecclefiam,
'*r‘
**
unde omne malum vdut ab Aquilone luper ter­
comparare, aut ullo modo adquirere per ram emerfit, corrcftionis vigilanter fecit princi*
manus aut nomen alicujus liberi hominis. pium. Omnia quidem, quas pro ecclefi* necefiaQuod qui fecerit, evafibiliter cxfus,tam- ria reparatione iynodaliter inlUtuit dt reformavit
u*-diu carceratus habebitur, quamdiu 9 om­ paternitas tua, ut filius laudo, confirmo, dt ap·
probo: fit ut omne»'fint paratiores, * eam me’
nis ecclefia recipiat feriptiones.
inviolabiliter fervaturum adjuvante Deo promit­
VI. Ut iffet fui chartam per fuat manat
to. Et in sternum manfura, & inter publica jura
accipit, finem ecclefia faciat.
temper recipienda, βί humanis legibus folenniter
Ille autem male liber, qui fa&us eft infcribenda, hac noftra authoritate vivente eccle­
diaboli fervus, per cujus manus latroci- fia
_ per
r_.Dei
__ ______
gratiam viftura, cum fenatoribùs ter*
nantes fervus ecclefi*, quicquid illud fuc- r*/cum
m domefticis palatii, dc amicis rcipublics ,
rit, adquifivit, aut ecclefi* totam faciat E'coram Deo
~
dt ecclefia ita corroboramus.
fecuritatem, .aut maledi&us inter fures
INDEX CAPITULORUM.
codefi* & facrilegos habeatur.
VII. Vt nulltu pticx aut tabellio cbartat
I. Ut vallat i» clero maliertm eentinget.
ftriboit, fetas fervi ecclefia per menait
II. Ut nulbn tftfafnt malierem habeat t eat esas
,r.——

N

Meri aifuirunt.
Judex vero, aut tabellio, qui tam iniicitas chartas icripferint, & res pretio fer­
vorum ecclefi* comparatas, aut aliqua libcralitate conlatas, nomini alicujus liberi
titulari prrlumpferit, anathemate ferienConcil. General, Tom- XIX.

ta habitet.

III. Ut filii claricarem ferveram ecclefia, feni fiat

fan ecclefia tant omaébua at^ufitu.
IV. Ut aallat film clericaram jtriai net ecclefia li­
bertatem aabeat jateure.
V. Ut feni tttlfit per manne liberi bemtan mbil
aimèrent.
Z
VI. Ut

...

>
" V1· w J·**

MNBDJCTOi

P vin.

CONCILIUM

·»®» “

jyi

infenbent,
fu/Ain vicinia, vix aut nùnquam eorum c/f··
tebellio cbertei -,
------CHRISTI
'trv> KCM* P,r meme Uteri ed^mrient
—* .
labit malitia.
... VU- <# itle fer cttjxr menu jtroei Kckfie cbertet / V. Vt fervi ecclefie fer »einu liberi
‘&w*
tftefit, finem tf fecmitiHm ecclefie feciet.

-

■

»·>·■

bominit mbti mifuireat.

Servjs ecclefi®, ut noftris, adquirere IU
cec jufle, & licuit: fed per manus alieujui liberi feriptiones ullae contrahere nulI. CZf uulltts in clero mulierem continget.
Nullus in omni gradu ecclefi® uxorem lo unquam tempore licebit. Quod û fe­
vel concubinam habere ptzfumat, nec in cerit, eccfefi® judicio fit (uus coercebi­
una domo cum muliere audeat habitare. tur. Si enim ad noftrum fpe&aret judi- *
Quod fi fecerit, fervata Juftiniani Augu-- cium, ut fugitivus addiceretur,
fit aequitate, curi® civitaps tradatur cu- VI. Vt
”* juâex
’* eut tebellio
> *■ cbertet
■
* inferibent.,
^net fervi ecclefie fer meum liberi
ius eft clericus. Jure etenim manebit mifer in curia, quem ecclefi® regula depo- B
. eJqnirunt.
"
fitom ejecit ab ecdefia.
1Judicibus vero & tabellionibus, Quorum
noftra intereft , fi poftbac tales fecerint
II. Vtnnllut efifcofta mulierent bebeet, eut
feriptiones, manum amputamus dexte­
cum ee bebitet.
Epifeopus cum null* unquam muliere ram, qua: fcripfit contra ecclefiam. Ut
habeat te&um, cum nulla habeat ledum. qui noluit integer verum judicare in pa­
Quod fi fecerit, fervato antiquo & mo­ latio, in foro mancus, corrigat alios s
derno ecclefi® judicio deponatur. Eritque mendacio.'
tanto caftis gravior , quanto gradus al- VII. Vt ille, fer cujnt m»»! ferma ecclefie
cbertet eccefit, fitem fi fecuriteam
tior.
ecclefie feciet
III. L7r filii clericorum fervorum ecclefie,
C Ille autem Deo, & hominibus exeeranfervi fini fue ecclefie cum omnibut
dus, per cujus manus invalidas, & no.
edfuifitij.
Filii autem omnium clericorum, om- men vacuum, fraudulenter ecclefi® fervus
niumque graduum fervorum ecclefie, de feriptiones accepit, fub facramento eifdem
quacumque muliere, quocumque modo fi­ redditis fcripjonibus, ut omnium litium
bi conjunfta fuerint nati, fervi fu® erunt jacula fopiantur, omnem ecclefie , prout
x
ecclefi®, cum omnibus bonis adquifitis: conftiterit, coaflus faciet finem. Moxque
λ
& quia fervi funt, & erunt, nunquam de eum infequetur flylus proscription is, quem
fervitio ecclefi® exire debebunt. Et omnia mater & magtftra noflra ecclefie vulne­
qu® ipfi per manus & per feriptiones ali- ravit gladio maled i&ionis.
cujus liberi adquifierint, ecclefi® ficut fua
SUBSCRIPTIO.
propria reddimus. Suo etenim juri totum
eccleGa ut proprium vendicabit, quidquid
Ego» H*. gratia Dei Imperator Auguftus hanc *
1
ullo ingenio ecclefi® fervus contraxit : nec condite
iiutionem legis perpetua per conhlium dom­
ulli fecundum phantafmaticos dabit adul­ ni Papa B*. Suggerente plui imo coetu epilcopo-* »«··<““
terium libertatem, quod corpus in infa­ rura, Deo authors ftatui, firmavi, & femper va­
miam , & in fervitute trajicit animau». lere decrevi, & optavi, meofque imperii primo­
res firmare rogavi.
Ego O. Marchio interfui, & hanc legem asun­
IV. Vt nullus film clericorum fervorum
do peroeceflariam , & oculos ecclefiis iublatos red­
ecclefie liber tetem euUeet fU^icere»
dentem, firmavi, & laudavi.
Ego R.. Marchio interfui, fle laudavi.
Quicumque ergo poft hac eos efle libe­
Ego O. comes palatii inrerfui, flt laudavi.
ros judicaverit, & pro eis contra eccle­
fiam dederit fententiam , & hoc capitu­
Et fleret elii tmrnm nomine injurie ttmforii
lum authoritate fan&x ecclefi® flatucum
ricrnni.
*£“■*·· noftr®· ceperit, de in fuis libris non feripferit, & fecundum hOc capitulum filios
Nota Gauiblii Cmhitii.
clericorum de familia ecclefi®, propriosD
fervos efle fu® ecclefi® ufu femper vali­
Huju« fynodi nomina propria , initialibot tantoaa II»
terit indicantur in MS. codice , ex quo earn defcripfiaaaa.
turo non judicaverit, facultatum publica- Querendum
eno tempo» fuit , io Rood 0 lii iuchoata
tione nudatus, perpetuo damnetur exilio. literis tot nomina concurrerent. Qpod repertum a no­
Ubi ficut nulla unquam illi lex judican­ on eft BenediSo VIII. foneiflee uuxuao, A S. Henri­
co imperante. '
di , nulla ita crk fpes remeandi. Neque
Certum annum non affigno. I’d tantum conflat .cele­
•aim mirum, fed juftiflimum , nimirum bratam efle hinc fynodum inter annum 1014 quo Bene*
di&ua VIII. pontificatum, Henrietta II. imperium fimul
fi is amiflo officio corpore exulabit,iquem tenuerunt. flt 10*4. quo uterque obiit.
Ticinanfem epikopum reAe a noble Bapnaldum vo­
eeclefia, quia Deum amifit, anathejqgte
cari , conflat ex fubreriptionibut fynodi Moman· Bentfulminavit. Matres vero eorum libertatem di&i VIII. anno rurj. quam bac ipfa in paaina lexis,
adulterio vendentes, prius in fbrodaftiga- qpa ex fynodo a viroeroditilGmo Ugbello édita .ügiriii IpAoa Italia facra non tam emendanda hoc loco,
t® fiant exetnplum, & poftea judicio ec- quam
augenda eft. la eaim Ticinealea Uli·· temporio
defi® dc noftro exulcnt. Quia fe fuerint epifcopoa fic defcribit, ut Uberta» ana· sool. ceperit ;
Gui-

1J7

H,"!ÎS“"

Τ Ι C I N E N S E.

"Tiff"

j ;S

Goido aeao toad. Raypaldua vere anno test. Qpae fe- A vaffie*, ipfe Ticinum ad Pontificem properavit , ubi
* ries eoMiliari com Komaasa if - fynodr , At hac noftva Jt«7emfi'i .Aagajit Concilio inrvrfwit, eique- fubicriplît
amid Labbeum.
Labbeum. Addam
Addam verba
verba Anotiymi
Anooymi Saxonis,
Saxonis, quem
qucm
Ticinenfi no* poteft. Nectffl· eft ergo, inter Ubettwm apud
& Guidooras, Raynaldua alter exticerit. Certe ex ve- illuHiia
- ■ Eccardu*
primus vulgavit in
. Corpoie hillunco
tomo i· psg. 4J4· Aperte enim hanc Synodum Tu inentufis aaoMMaentia erodite quotidie prius ignotos epifeo».
pos. cuivis in hia Audits verfatn compertum eft .«At­
fem expTmieae rhihi videtur , ubi tradit, Henhcum ti­
nt» ttir!»iranltrefu» ^4lpiu* ( id eft Apennini ) ttCnmique ut ne *b hac fynodo recedamus .· habemus hic Ax
na ; **r S»»»Ji*le teltoqaiai» , c»»/lat»ttiai mtdiqae diCumanum epifcopum , qui fine dubio Albencu* eft , ui
•VCrfenu» regio»** ΐfifcapi , aliijque fopalii qu aatpla ri­
appetet ex lubfcriptiombus fynodi Francoford, anni 1007.
Atqui Alberici hujus nulla inter Cumanos epifcopos ab
tui1 , in partibai pcregjje ttcidntaltiu ; nimirum Ticini
UWsello fafta mentio.
iq iMgAaretia ; quam pariter actidentalct regionei vo­
‘ Terdooenfis epifcopos·, idem ac DertonenGs. Nam cat Ditmarus reftttutns in Chronico lib. vi. psg. $97.
. Dertona Longobardis civitas, qu* bodie vulgo Torto­ editionis JLcibnitii. Medi* statis icriptorrs eas hali*
re, ab «vi illius feriptoribus Tendona vocitata eft .
partti 6t regioaet ttiiiitUlti , Hr/fint* , & Netfrita,
A. Mediolanenfis epifeopus, Armilfii* eft , fi coafta
quod perinde eft, appellaverunt-, quemadmodum aptis
bec fynodus ante an. 1019 fi poft annum illum , Ariteftitnoniis in Vita clar* memorias Philippi a Turre
bertus , qui it Heribcrtu* frpius dicitur.
Adrienfs epifcopi cap. a. ante ejus Commentarium · de
Antii monumentis editionis 111. Romau* pridem cftèndimus. Caput autem Ne*fri<t erat Ticinum, rrgkrciObservatio Justi Fontanini
3 vitatis elegio * veteribus honeftatum . Nullum vero Con­
ia Oifquifitione dc Corpore S. Auguftini.
cilium prsrter hoc Ticinenfe, a plariatti Efiicofii tunc
celebratum fuitle competimus. Non enim cum viris do·
Ais verba Saxonis ad Selingenftadienie, vel AqmigraGabriel Coflartius, in colligendis veterum Synodorum
nenfe trahenda funt, quae non hoc', fed infequenti A-D.
aftia Labbei focius , ex codice MS. primus vulgavit Con­
soi), extra Italiam perpaati epilcopi celebraverunt.
cilium de continentia Clericorum, a Benedifto VIII.
Vir egregias Io: Baptifta Sollrrius, qui AAn SanAortun
P. M. Ticini celebratum coram piari*» rsN» epicopam*,
Bollandianis ledulo profequendis eruditam operam impen­
ut ait S. Henrietta I. Imperator , qui pre (ens eidem iubdit , verba alterius Saxonis , quem edidit Izibnitnrs ,
feriefit, & «slrnar ac ngaatt pontifice, ipfnm hnwsti
rem paulio aliter narrantis , adduxit tomo III. Julii,
/rgiSHi drXMtifr At cerrtdsrevrt. Ex plariaiii tamen il
de SanAo Henrico age: s pag. 74J. num. tjo. Ac Mabillolia epifcopis (epten dumtaxat , primis nommutn lice­
nius in tomo iv. Annalium pag. apt. quafi magnum
ri* fubfcripti, iuperfunt, omne* Mediolanenii metropo­
iflud Concilium in (/rravawa habitum fuiflet : quod ta­
li contributi, omnefque eodem A. D. ipsa, certe fupermen certo ad lignare non potiunt ■ Sed monemus, verba
flitea. ut de fingutis facile oftend i poteft . Synodi an­
illa efte confuta ; quod Sollerti, fagacitas alibi non fe­
nuus Coffartius non adunavit, id tantum cooftare adnome 1 in eodem Chronographo animadvertit. Corrigenda
tane , eam celebratam inter A. D. 1014 quo Benediftus
ea funt & reftituenda ex alteriuf Anonymi Saxonis ab
VIII. pontificatum, & Heoricu* f. imperium tenuerunt,
Êccardo prolatis Annalibus: quos in eadem hac re , de
atque A. D. 10*4. quo uterque fupramum diem obiit .
qua agimus , olim expreftit Brovverus Trevkenlium An­
. Ceterani A. D. rosa. Henrkum L Auguftum in Italiam
nalium tomo s. lib. xt. pag. yrr. col. s. Non eft hoc lo­
defcendtfle , inque ea verfatum , certifl»mis monumentis
proditam eft . Expedition!· caaft* fuit, ut Gnrcos At ca mihi tacendus praeclarus & vir & amicus Guido
Grandius Abbas Camaldulenlis, qui in pererudita EpiSaraceno*, Apuli· & Campani· oria infeftos, ac Ro
ftola de PS ndeft is Florentinis pag. 9. tarftum non atti­
m· ipfi ferme incubante*, retundet·* ■ Vide Mabitlogit hujus Ticinenfis Concilii epocham, ubi ait, circa
tiiun tons. iv. Annalium libro av« cap. xtv. pag. att.
«*bm* toaa. id celebratum. Unde vir doAus hoc bauAc pax. *><- ·»*· c*Pnbi fan&um Imperatorem in
fetit, neutieuam prodit, neque jam vacat (criptis ad
agro Locenii die xxnt. JM eiufilem anni rosa, mora­
eum literie hoc feifeitari,
cum adaotavit. Qpnm autem dira lac* ejus copia* in-

IrtCONSITUTip
/

D.

SBNMICI

IMPBR4T0X.I*

NOVA
AUG.

Dnf. Illi, iit euiifit April, tivitait Arieti*»

lUoniam legibus cautum eft, ut nemo cleri-Djudicetur. Nam cum divita Juftinianui jure de— jurare
:-----------prrfumat
r.—.
~
its.XVo-^L0,1
,-ix;
alibi—vero
repcriiur cievit, ut canones patrum vim legum habere
Uk’ etis· feriptum, ut omne* principale* peribo· in primo oporteat, 6t in nonnullis patrum canonibus reexordio fubeant juramentum calumniz; noo- periatur , ut clerici jurare non audeant, dignum
p*r It. pm·nui lia legum periti* re* venit indubium; utrum eft, ut totus clericalis ordo a pneftando jureju­
clerici jusjurandum pncftare debeant , aut alii rando immuni* clTe proculdubio ccnfeaiur. Qua­
petfbnm hoc officium liceat delegare; quia illud propter oos utriufque videlicet divina:, & hu­
couftitutioni· ediôum, ubi clerici jurare prohi- mane Legi* intentione fervata decernimus, ut
______ ___
_
________
'Marcisae.
beotur
a * Marco
Aug. Conftantino ,p. „p. de E non epifeopus, non abbas, non presbyter, non
Conftantioopolitania clerici* promulgatum fuiflTe cujufcumque ordinis clericus, non aliqui* mona·
videtur, idcirco ad alio* clericos pertinere non chus vel fanflimonialis , in quacumque controcreditur. Ut ergo ifta dubietaa ab omnibus pe- «erfia, five criminali, five civili jusjurandum comManfoai *>tua auferatur, nos illam divi * Marci confti- pellatur qualibet ratione fubire ; led fuis idoneis
tutionem, ita interpretari decrevimus, ut adorn- advocatis hoc officium liceat delegare, jn
sium ecclefiarum clerico* generaliter pertinere
M

CmkiL CriureL Tom. XIX.

Z η

ST-

SJ9 -

SYNODUS

>«Μ·

RAVENNATEN&IS.

in

c.ausa

-

·

,

«•SYNODUS

'

Ko
*

RAVENNATEM S IS

AOUÉinoirii

a r

4J1RISTI

"*

c κ ta ri «cor r r«r«cu

Anno jotq· coaâa.

jrnodi ifto
ifto . quidem A fequitur
ku.6*Ç* 'i, T> -Avennâtenfis cujufdam Synodi
(equitur .· Artitlfa»
Arnelda* fatrt* fat* J*ftr*tr ai
Itali® S. Afaùltt· tnfaràrt fait. ( Ubique Romt, ha­
ru «»»n Xv anno 1014. Labbeus ex Ugbcilio
Γ_" "
torn. 3. p*g·358. vet. edic, meminit; fed cum io bita jam antea RavennatenG fynodo, cui proio­
fynopfi aâorum quam ex veteri febeda Ughel- de Arnoldus prcfuiffe nequaquam potuit ) feftutti* tfa Altlifrltm ( cujus & fy­
Mos, & ex illo Labbeus exhibet, habita illa le­
gatur anno Hi. Henrici Imperatoris die pridie nodus Ugbclüana meminit) faefit die ftfait*
Kai. Majarum, chronici ifti charaâeres in an­ frie* dtgrtdert vêlait; fa éfaee fiera* nitrttfnum 1014$. nos deducunt; Nec efi, cur mendum fa faflu Aricia ftafait Ecclefia. Legendum
in his chronicis notis fufpicemur ; quamquam fufpicor Aretinc, nam Aricium oppidumnun­
enim hoc ipfo anno 1014. Concilium Ravenna quam tero urbs fuit Epilcopalis,· & Aretin® Ec­
admitti oportet, aliud eft tamen poftremum hoc _ clefi*
mu· tabulas
uvpuiw per bos
um annos
auuu· Albertum,
momum, qui
qu· idem
·υοη
*
ab eo, quod Ughellius commemorat ; nam huic a eft ac Adalbert», Epifcopum lignant apud Ughelprsfuifle Arnoldum Ravennateufem Archtepif- lium in Aretiais tom.i. ZsXatvaaa, pergit idem
copum aâa ip ia perhibent. Huic vero noftro annalifia, dM/, & Re*a teiidt* freèdali jedicia
alius qui fpi am , & forte ipfe Bcnediâus VIII. /spa dtpafritei ArcUtfifafe Lteut (Ravennapapa, ut ex iis, qu® inferius dicentur, confia- teufi) jaw watas caa/rcra/ar. His verbis fynobit. Stet igitur io fua fede aoni 101 d. Raven-, dum quamdam Rom® a Benediâo habitam denateofis provincialis fynodus , ad quam aâa (ignari cenfeo, in qua forte accepta, It confirUghellioLabbeana
­ fuit conAitutio illa Imperialis Henrici > in
’
' referantur.
” Huic tamen an
mata
...
no loix lua confiet fynodus ex tefiimonio an­ ejus confecratione lata, qua jura Roman® Ec­
nali fi® Saxonis Eccardi afferta, cujus fut' hec clefi® agnoicuntur, & afferuntur. Id enim tunc
verba: Arx (Henricus) Aavraaaav freptraat Àa-Cin moribus pofitum fuiffc, ut cum novi Imperait/a freed· Areelda* fratrt* fat* Efifafali di- tores coronam Rom® accipiebant, fynodus ha­
tnilatt friet dsaalxa· , Û* fasnundaar vi rtdirt beretur, tum ex fynodts fub Ottonibus habitis
csa&mv, n^rilttt fat, ac mHi Sntla esa- conflat, cum vero diferte afferit Benao horum
filie rrvscsl «atatfw ertitprafat* ( Ravennaten- temporum feriptor in vita Henrici III. Impera­
lem) digna ienert faillant. Hec annalifia, qui toris lib. 1. cap. xii. Statuatur ergo fequens fy­
dcio fubdit Romanam Henrici profe&ionem, & nodus in Collcâoribus omiffa·
in urbe abfnmptioaem ad Imperium. Dcio pro-

H88H88”I89· <8>«β8ΐ· «88n3W§i-eSH8S·
^SYNODUS

ANNO

ROMANA.
IOI4

Sub Beaediéto VIII. praefente Henrico I. Imperatore celebrata.
ISIS.
Uo anno & tempore Henricus imperatorDlift® Saxonis Eccardiani, ad annum 101*. ubi

fe contulit imperialis coron» re- Gregorium quemdam «mulum , & adverfarium
QcipRomane
tend® gratia, (quam vel die vi. vel xvi.Kah habuiffe illum affirmat. Hunc forte, & alium
Majas accepiffe fatis confiat) fynodum habitam
indicat Annalifia 'Saxo Eccardianus ad eumdem
annum his verbis: In K. avenas deas, & Ro*a
la/rdrw fafaeli faicit Pefe ripefat. Quinam depofiti hi fuerint, nec indicat Annalifia, & filent
alii. Sufpicor tamen «mulos effe quofdam, qui
pontificalem dignitatem illi refragarint . Nam
ininqs pacificam dignitatem non ftatim obtiouiffe Benedifium colligo ex verbis ejufdem Anna-

Çÿ»s

YNODUS

aliquem ejus patronum, dedefeoforem in eo concilio Romano pontifex depofuit. Ejufdem Romani, vel forte Raveonatenfis, nam amborum
fimul meminit Annalifta, decreta alia defignat
his verbis: Saefien* fttrte itfiilttt diu i» iis
fertiiet ittgltfla ce* txce**niticelient ndiattgrata riWMlw. Prtifa eatefet tenants, et flt
XXV aneas Diacanai, Prt i frier ente*, & Bfifa·
fer ante XXX. «mss alifat falatenas ardi teter.

VERONENSIS

ΑΟ DEFfNIENOAS LITES iNTER PATRIARCHAS GRADENSEM ET AQ01LE{ENSEM

Cert* Bttudt&e VI11. tJ Heent· /. faftrettrt ew* fait 1014. ttIt fate.
?.'m

\7Etus erat controverfia fepe in utramque Efem, & Aquilejenfem patriarchas ventilabatur .
partem agitata, & numquam ita definita, ut Huic definiende fub Benediâo VIII. eo anno
ftabiltm quietem parturicrit, qu® inter Graden- 1014. quo S. Henricus fufeipiend® imperii coronB

*» (··■« V

*·■’

9<i
SYNODUS
oa venir in îurfism, laH prairie·, Urio fcili-t
■—ces Gradenfia, fle Aquilejeqlis patriarch* .ad SyriiSri ηο^ω R-*»cnnaccoic® primam, dein Romanam
C","n acciti funt; quorum alterum, Gradenfeta fciliIMS.
«et, utrique concilio defuifle accufat PopoAquilejenfis patriarcha in concilio Romano anni 10x7.
mo infra. Diet ergo étriqué diâa eft tertio
ad fynodum Veronenfem, accitumque Gradenfem
tertio afiuifle palam coram eadem fynodo Roma*
na anni 1017. arguit idem Popo Aquilcjenfia .
Atque hac tantummodo fcimua da fynodo illa
Verooenfi, cui flt Hcnricum imperatorem , flt Be·
•ediftum pontificem adfedifle non obfeure deftgnant verba illa adorum concilii Romani, unde
concilii hujus notitiam accepi.- ex quo deducen-

ROMANA.

(9*

ærniîw

(9*

361

dum arbitror Veronenfem hanc fynodum eodem -............
ipfo anno, quo Ravennatenfis, fltRomana, conrenifle, anno nempe 1014. quo Henricus impe- c
natem coronam Roma fumpturua venient fimul una
cum Pontifice perfepe fynodo» celebravit . En
verba aâorum concilii' Romani, qua fuo loco
integra dabimus ex de Rubeis Mo num. Ecdef.
Aquilejen. tom. I. cap. LV. col. $13. Urft , ,««
in radrav fltht falfam patriarcha MUttn fafceperat^

•line tMfià Benedifli
, atfne Henrici ineptrtitrii ad Ravennatem, atfat Raman acte, nec nen
Veramnftm fynadam cananice appeUateci, nane y*a>
yw ad facratiffimam cencilinmaptfiahcii iiter11 canvacatat, prafentiam fuam enhihert jnffnt efi. j.

ΓΤΓ Fwini ι^ι

is?

SYNODUS
AB

u R AVENNATENSIS

ARNALDO RAVENNATENSI

& Epifeopis diverfsrum Provinciarum celebrata anno Chrifti
ANNO

EJUS

EPISCOPO
mxiv.

fub Benediâo Papa VIII.

II.

Adverfat ta fna Adelherti arthiepifeapi tempora irrepftrant-

Erpetuallter Jefu Chrifto Domino noftro re-B renter a my fleri» ufque ad difcuflionem ceriifgnante quartodecuno anno poft millcfimum di- firnarn.
P
vina mortalitatis aflqmpte fub imperio Clemen­
Altera autem die Synodi ftatuere placuit ut

tis Augufti Domini Henrici in tertio anno per
quartamdecimam olympiadem prid. Ksl· Maj. Congregata eft venerabilis Synodus Porrum in Ec­
clefia Ravennate, cui vocabulnnreft S. Refurre*

Omnes ecclefias vel capellas, quas invafor Adelbettus confecrare prafumpfit ab omni officio di*
vino immunes effe conflarent, fle ipfa benediâio
haberetur perpetuo irrita in omni provincia Ra­
vennatis Epifcopatus .
ris. prnfidente in ea SS. ac venerabili Arnaldo
Plaruit etiam tertia die Synodi, ut ficut in
areniepifeopo Sedis ejuidem fimulquc cum eo ce­ decretis SS.Patrum cautum eft, fle Romane le*
leberrimo atque in Chrifto fidelidimo Sigenfre* gis conftiiutionibus flatu tum, ut omnes res Pe­
do Placentino epifcopo aliifque Patribus pluribus tri clerici interfeâi, que per bona Ecclefiarum .
Hemilia, Flamina, atque Pentapolis provincia _ quas a S. Ravennate ...
.u.w
llu»n fibique UUI
ecclefia
obtinuit
nui-.
i* modo
J- conquifivit
_t—ΐ-Γ. Ecclefia
Λ.·:poteftati
r..Li________
hM ,uu tum * exarchatus Ravenue, cum multis aliis di- Cfo
fubjaceant.
■t ·ι» ■■ verforum ordinum Ecclefic fanda Dei.
“
* fub
' ‘ anathematis vinculo
Statutum
eft“ 'etiam, flt
*al>* Relatum eft io Synodo quod in viduitate Ec­ nofmetipfos conflringimus. Si nullus noflrorum
clefia Ravennatis qua pro peccatis looftris xi. Epifeoporum ad Ravennatenfis Ecclefiam perti­
annis vidua manfit ; hoc eft a morte Prafults nentium dcincapa chrifma vendiderit, aut comFrederici ufque ad ordinationem Îanâiflimi pa­ meodationes animarum, aut horum omnium que
tris Arnaldi, unde multa mala crimina, vitia at- interdiâa funt a fandis Patribus , fit noviter a
Jue peccata bac in provincia funt excreta . Qua nobifmetipfis damnata temporibus rcligioforum
e re cpntra Canonum conftitutiones, fandorum pnsfulum Gerberti atque Friderici, fle tam per
deeretarontificum contra etiam flatuta no ft ro­ nos quam per noflros fubjeâos. Item ftatuimus,
rum Prafulum Gerberti flt Frederici multa ma­ Dut nullus archipresbytcr benediâioncm fuper po­
la atque illicite ordinationes atque promotiones pulum det, non confirmationem chrifmatis fa­
facrorum ordinum flt dedicationes Ecclefiarum , ciat, neque illud conficiat, dt fi aliter fecerit
Monafteriorum , Plebium flt Capellarum atque communione privetur.
invafiones ordinum per alteros quibus minime
competebant inventa funt extitifie. Unde ftatu- f*am fit in LaUta refiitat etc MS. tad. BiUiati.
tum eft, ut omnes tales ordinationes fufpende- Valiictllana nane. IV. A. A. Manfi.

SYNODUS

Bi *··. ··
lulm Ucni
rs· 99*·

ROMANA

BENEDICTI

VIII.

In qua Fruûuarienfis coenobii privilegium editum.

fanda flt individua Trinitatis. An- E ranenfem, adfuit quidetn abbas Villelmi nomi­
qui computatur ab incarnatione Domini ne, quiddam preftandnm, valdequa utile a ma
INnonomine
. IndidioM xii. refidente in fynodo domino terno univerfalis ecclefia finu, fnpphciter expemxv

flt gloriole papa Benediâo intra bafilicam Late-

fecns : videlicet , ut monafterio Fruâuarienfi
A

quod

J*J

p.

MM*DICTUS
e. em.

•“TOT*

CONCI LIUM

·

■ —■ quod In honorem Dei, ft Domini noftri Je fu A Bgo Joannes Quieflbomo epifeopus.
Chrifti, ejufque intemerate genitricis, in paterno
Ego Stephanos Nvnieufis ecciefie i
Bgo
Gregorius epifeopus N.
,,?J7 folo
fok» contruserat
conftrnnerat ,» apoftolica digpitas
dignitas libertatis
liberutia
"
Bgo Joannas fanfie Alinxe epifeopus.
foffraginm exhiberer. Cujus petitioni, Romane
Ego Joannes Ianâe Tndenine ecciefie epL
fodis aoo contemnenda fublimitas affoofum id­
circo tam facillime prebuit, quia prefatum mo£o Crafceotias fonâe * Phalaritane oedefie
•aflertum in deferto loco, unde ouDua unquam
epiicopus alicujus vel decime redditum nolcitur epifeopus.
Ego Domnus fande Sutrinenfis ecclefi* epi­
babuifle, fundavit, ftapoftolica, regalia, necnon
ft imperialia teftamenta adqnifivit, joftum vo. feopus.
Ego
Petrus CcntumcellenGs ecciefie epit
s
tum, juftuanque laborem pic cunâis juvantibus.
Prstteiea idem ipfe Warmundus epifeopus * Hip- copus.
Ego Jcaunes fouâe SuanenGs ecciefie epifeo­
... oa potienfis, in cujus epifeopii limite idem* locus fie***·''· tus elle videtur, manu propria firmavit, pjuref- pus.
Ego Heldericus Urbevetanus epiicopus.
que firmatu rogavit epiteopos teftamentum, ubi
excommunicationis noftr* minamioe prohibetur B Ego Boto epifeopus.
Ego Henricus Populonienfis epifeopus.
temeraria eundorum hominum audacia, videlicet
Ego Gcbrgius Affilinatenfis epifeopus.
ne qoa regia, epifcopalis, vel cujufpiam mundaEgo Theobaldus lande Albanenfis ecciefie epi­
ni vel eccleGaftici ordinis dignitas valeat , fub
qualicumque occafione fiecularis ambitus, vel ec- feopus.
Ego Rayoerius RoCtlcnfis ecciefie epifeopus.
clefiaftic* religionis obtentu , habitatores illius
Ego Lambertus Lingoncnfis ecciefie epif­
loci ullo modo inquietare. Unde dominus Bene.
d<âus univerfaiis pontifex ad confirmationem te­ eopus.
Ego Beoediâus fanfie Caftrienfis ecciefie epi­
rt amentorum omnium, unde corroboratus eft lotus ipfe Fruduarienfis, facto fuo eum dotavit icopus.
Ego Petrus, fanâc Pipernenfis ecciefie epife.
privilegio.- infoper hoc , cui omnis h*c fanda
Ego Lintulpbus ianâa Triveofia 'ecclefi* epi­
tynodua favens fubfcribcrct, exarare prcccpit de­
cretum. Unanimiter ergo tanti patris, fummiqu· icopus.
Ego Benediftus Cerenfis ecciefie epifeopus.
pontificis libentiflime parentes imperio, foluberriEgo Crefcentius Nepefioe ecciefie epifeopus.
f- Α·ρ,β'·ι moque ejus fubjaccntes defiderio, * corrumpere
nituntur tant*auâoritatisprivilegia, atque violareC Ego Joannes SabinenGs ecclefi· epifeopus.
Ego Deodatus TerracineoGs ecclefia epifeop.
ilia, quocumque vel a Guorardo Levita, vel ab
Ego Joannes Fundane ecclefi· epifeopus.
epifoopis , aut a regibus ipG fanâo Fruâua*
Ego Robertas Signenüs
Signenfis ecclefi· epiicopus.
epifeopu
rienfi canobio collate, vel fuerint teftamenta .*
Ego Beoedi&rs rerentious ecclefi· epiicopus.
ipfos 'confidenter haec ianâa fypodtu ecclefia per­
~
Sigefredus Placentine ecciefie epiicopus.
Ego
cutit in gladio, utpote contradicentes jura maEgo Raynatdns Ticinenfis ecclefi· epiicopus.
jorum, patrumque inftituta contemnentes fanâoEgo Landulphns Tauriaenfis ecciefie epifeop.
rum, qui Ianâe Romane ecciefie afrjpio apoEgo Henricus Parmenfium epiicopus.
ftolorum tempore omnem obedientiam a cunâis
Ego Drrtonenfis ecciefie epifeopus.
ordinibus exhibendam fore decreverunt. HujufEgo Joannes presbyter , ft cardinalis , titnli
modi armis inftruâi, excommunicationis jacu­
la in eos retorquentes , neminem perverforutn fonâ* Sufanne.
Ego Landulphus Genoenfis ecciefie epifeopus.
permittimus immutare , vel infringere quicEgo Stephanos presbyter cardinalis, tituli fan.
quid ad quietem, libertatem, fecuritatem , bo___
r_ __________
norifque _________
hone ftat em _ipfi
FruAuarienfi ____
mona- â* Cecili·.
flerio, fuifque rcâoribus per tanta ac talia con-D Ego presbyter Petrus , ft cardinalis , titnli
cetfa funt teflamenta. Qu· quicumque fervave- fonâi Sixti.
Ego
Joannes presbyter t ft cardinalis , tituli
rint, dilexerint, ft magnificantes anxerint, ga»
"
deant -cum eis, quorum nomina feripta funt in fanât Marcelli.
Ego Petrus presbyter , flt cardinalis , tituli
c«lo: qui aurem contempferint, corruperint, ft
pro porte deleverint, caveant, ne & ipfi delean­ faoâi Marci*.
Ego Petrus presbyter , & cardinalis , tituli
tur de libro viventium, ft cum juftis non feribantur: quoniam nifi refipuerint ab bac nequi­ feoâi Damatci.
Ego Crefcentius presbyter, ft cardinalis, titotia, a cunâis etiam fe noverint excommunica­
ianâi Stephani in Celerina.
to!. Quorum hic fubter fcnpra font nomina.
Ego Schaftianus presbyter, ft cardinalis, titn*
Ego Beoediâus S. Romane ecclefi· preful.
,ι Ego * Eribertus S. MediolancnGa archiepif- ii fonrtiClemcntis.
Ego Benediâus diaconus.
'*· copus.
Ego Crefcentius diaconus.
Ego Michael arcbiepifeopus.
Joannes diaconus.
Ego
Ego Theobaldus fonâc Veliteroenfis ecciefie
epifeopo».
E Ego Crefcentius diaconus.
Ego Petrus diaconus, ianâa» Romane ecclo»
Ego Petrus fonâae Preneftinenfis ecclefi· epi­
6«. A cancellarius facri palatii.
feopus .
Ego Franco diaconus.
Ego Cono Perufin· epiicopus.
Ego Landulphns CremouenGs curtos.
Ego Arduinus Montclerctranus epiicopus.
Ego Guido abbas.
Ego Petrus
"
Cartel
~ " ■’la nus epiicopus.
Ego Dominicus abbas Capitolii.
Ego Emino epiicopus Afculanenfis.
Ego Joannes abbas fanât Silveftti.
Ego Adelbertus epiicopus Spolctaoos.
Ego Joannes abbas fanât Matthci.
Ego Lambertus epiicopus Polimartienfis.
Ego Petrus abbas ianâe Mari· ad «incola;
Ego Joannes epiicopus BalneotegicnGs.
Cujus
teftamenti (notitiem praecepit feribere miEgo Deusdedit fonâ* ecclefi· Amerine epihi Beoediâo, facri palatii fenniario, dominos pa­
fcopus.
pa BeoediAus, tertio die menfia Januarii.
Ego Beoediâus epifeopus.
CON.

r
______ 90

"WS™

REMENSE.

"a*X£wu'

CTiEgpnjnBMMBinaBf w.

<^n,
»·««·

«Μ,.

CONCILIUM

REMENSE

Auro MXT. celebratum, in quo Araulpbus archiepifcopus conceffa Mofomenfi
ceaobio, a cocpifcopic fala confirmari procurat.
Btt

vinculo corroboravimus: & nunc in
iww. 7 1N
1 nomine fanda & individua Trinitatis no-A anathemati»
profani Synodo
fratres coepifcopos
ccterofque
,
.
fideles confirmare fecimus. Qpod fi quis contra
AtdMpmful
venerandi Abbatis Bofoois huius donationis feriptum· cupiditatis feHe prm.
morum f
",
caterorumqtse meorum fidelium imploratione ro­ ventus ire tentavent aut infringere voluerit ,
gatus , contuli S. Marie MofomenGs ecclefia quar­ iram omnipotentis Dei incurrat ; & quod repe*
tas omnium ecclefiarum, qu· ad profatum per­ tic non eveodicet, fed cum Juda traditore Do­
tinebant locom, haud contra S. Remigii ftatuta, mini noftri Jefu Chrifti atterno £ehennn incen­
nifi refipuerit, dc coram abbaqui indigentibus julfit dari illas, fed ad relevan- dio concremetur,...
dam iputts loci paupertatem, dc ob peregrinorum te fratribufque loci ejufdem ad (atisfaftionem congerit. Fia'r,fiat.
pauperumque fufceptiooem. Indulfi etiam in ad-g fugerit.
Fiat, .fiat.
tutorium vidas Monachorum omnem decimam
** Amulii
*—-·« Dei gratia “Remenfis
r- ecclefia
*-r
«-«
S.
archb
porcorum , quos pnedifti loci Abbas dt fratres prrfuiis.
S.
Adalberoois
fandn
Laudunenfis
ecclefias
epi
­
mitterent ia Ardennam fylvam gratia faginaodi,
dt decimam illorum porcorum , quos homines fcopi. t
S. Fulconi» Ambianeufit epifcopi. f
fuss potetatis, videlicet vilis Bcrvelliacenfia in
5 Rotgrri Catalaunenfis epifcopi. t
preoominatam fylvam haberent. Simulque do­
navi pifcatioaem Cari fluminis fecus Dufiacum
S. R.odulfi Silvaoe&enfis epifcopi. f
6 Gerardi Cameracenfis epifcopi. f
decurrentis, a loco ubi baunum teneur de Bcrvelliaao, ufque ad decurfum ipfius flaminis in C S. Rotgeri Belvacenfis epifcopi. t
S. Harduini Novomagienfis epifcopi. f
Mofitm. Hac omnia praferipta, qua a me , vel
S. Balduini Tavarnenfis epifcopi. 1
ea, qua ab aoteceflore meo Adalbcroni, fat a
S. Rayneri Prnpofitt.
quibuslibet fidelibus perfouis collate, am confe­
S. Alulfi Vicedomiai.
renda fimt, perpetualiter fecureqoe dc abfque ul­
Afta Remis i monafterio S. Marin anno ab
la repetitione meorum fncccflbram vel prupofitorum aut officialium pertinentium adRemcntem Incarnatione Domini noftri Jefit Chrifti mxv.
epifcopum, feu cujuaiibct perfora, locus jam di­ indiftioM au. 4. id. Maji, regnante glorioGfli·
das poffideac, pro anima mea, antecefforumque mo Rege Francorum Rotbcrto.
Ego Dario Vice Cancellarii fubfcripfi.
meorum, feu castrorum fidelium remedio, Ro­
mantique privilegiis dc apuftohcis decretis fob

fit omnibus tam pratentibus
futu­
awc. «. 4. A tum
-----. - - ------ quam
,
f »»■
ris fidelibus, quod ego Arnulfus
Arnolfos gratia
' ~
Dei “Re-

βρ S Y N O D U S

AQUILEJENSIS

II.

Pro confirmanda largitione Joannis patriarche fa Λ a PrxpoGtio,
& Canonicis S.htepham Forolivicnfi anno ioij. celebrata.

nomine fande , de individu· Trinitatis .Dte incuria tuarum omnium Eccleiiarum funditus
D.Hearico Romanorum Imperato­ forent canonica deftituta. Cumque, multis refe­
INreRegnante
Augufto, anno ab incarnatione Domini no­ rentibus vitam priorem, alterius digna fade lau­

ftri jclu Chrifti miUefano quinto decimo, iodi- dantibus, alterius perpetrata flagitia fufpiranti­
dioue tertiadecima. Joannes licet indignus Pa­ bus, qualiter eundadeftruda elle didicerim, mos
triarcha. Si laudis tua, beata Maria Virgo ge­ Deo infpirante, civium, dc fuburfionoram confinitrix Domini, ufibos aliqua fervitara conquiro, lio flatui: dc fi omnia a»u polluat, vel unum
ttam ubi reddo, non meum dono. Nihil enim ex multis iu tuo nomine ecuperavi. Unde pv«.
mihi fine te meum, ner quam, & a qua ipfum, fastibusepifeopis, clericis, & laicis; ipfifquemul­
quo fruor, habeo poft Deum .* cui multiplicium tum cogentibus, atque precantibtss, volo, atque
ia tua fanda ecclefia deinceps fub obencficiocum copiam nullatenus poflum recom- pconftituo
;
pentere dignifliinam. Tamen ne eunda tua pror- b nonicali jure fervitutis, quibus aecedaria viftns ,
ius in vanum fumpfifle comperiar, aliquid alfi- ac veftitus diflributa, partim de tuo hadenus iu
due tuo famulamini manendum aggrediar. Re­ nottrwm ufum tempto , partim aliunde acquifigens igitur per trigefimum fecundum ( Musan ) to, vel jam nunc acquirendo. Ia primis igitur
pontificatus tui cathedran, totiufqoe gregis ca­ dono tibi Morooto pmpofito, tuifane fiscceOoriram gerens , nullumque i. jditorum periclitarii bue, necnon omnibus fandi Stepnani canonicis
dolens, fanda ftatuta fynodo, mores, dc adai habitantibus in civitate Forojulii, Decasnam in
pnsdecefloram autiftttum inquifivi, fi cujus for-. loco, qui dicitur Laac, dc alseram ia loco, qui
diei1 MonaflerlMi hoc tori nou ptv areofeo. fed aro tfln femitur : ma hpuficatiouc ab auftonbee fieeuM «topon ufarpetar. Ifl amem Iccivfia S. Maria cathairsia Remeufis. Martr* .

367

CONSTITUTIONES

er dicitur Fufeja, fit montem, qui vocatur Onuf , A dominus, advocatus, g< ifialdio, fculdafio , tiulluf———— 1 ~ -de decimam da villa, qu* vocatur Peregula, dc .
, ·* «οοο«·» inquietare , AUtso (
CHi^rri aoAin Maflariciam in Yfbpo, & aliam Glemoaa, dc mole flare, aut de hit omnibus dtfveftire pr*fa- *4“.’
c ■»,,. * unam in Retenia, dt quatuor campos in S. Da- mat. Sed prspofitas licentiam de omnibus ha­
nick, dt decimam, qu* debet exire de plebe , beat & ordinare , de fuum, quem cleeerit, ad­
qux vocatur tFalzana, dc decimam deporta pon­ vocatum, judicem pouere , dt habere .veram m
tis, dc decimam de porta S. Petri, net^oon dc kvor antiqui hofli* aut me, quem tantus amor
decimam de omnibus rebus, qu* perlinent ad huic operi nunc eonflringit, aut meos fucceflbmeam curtem fiiatn m civitate Foxijulu : infuper res aliquando infliget, quo a dominio dcpoleflavillam, qu* vocatur Phmariacus, cum terris , te prrpofiti, &'canonicorum aliquo in tempore
cum vineis, ac decimis, necnon penfionibus : & fupradiâa dona acquifica, & acquiretma fubtraomnes illas tetras, quas noflti anteccflores, five here velimus, laudantibus, dt clamantibus cleriboni comites, necnon alii homines, atque cleri-Bcis, dc laicis, malediâionem imponimus, ut fi
ci in ipfam canonicam mifenrat. Hcc autem fu- quis diaboli calliditate deceptus hanc ordinatio­
pradi&a loca concedimus,. largimur, donamus , nem infringere temptaverit, & acquifita, vel ac­
& a noflra poteflate, dt dominio & pane trans­ quirenda minorare vel tollere temptaverit, ana­
fundimus, &. delegamus in jus, & proprietatem thematis irretiatur vinculis, & cum Juda Domi­
canonice S. Stephani, & omnibus futuris prrpo- ni traditore «ternis crucietur incendiis , fuper
fitis, atque ipfius ecclefi* canonicis, ut habeant quem terra os fuum aperiat, & eum ficut Dalicentiam, dc poteftatem de omnibus fiipradiâis than, & Abyron (orbeat: ut in judicio, & juad inveniendum , tenendum , collocandum, ac florum concilio numquapi refurgat. Hujus autem
commutandum, & quidquid illis ad uulitaiem ordinationis obfervator in paradifi gaudiis feniliorum placuerit· faciendum ; videlicet cum pla­ liat. Obeate Stephane fanfliffimis tuis femper adju
citis, dt diftnfiioaibus, colle&is, dc angariis, fo- tum meritis prsfta, ut h*c inftitutio, nugis om­
tro, dt fuffragiu, cum omnibus famulis in fu- nibus placeat, ac certior, firmiorque appareat ,
pradkUs locis manentibus, dt liberis funditer ho­ fïuâimma, dc laudabili fynodo Aquilegi* con­
minibus, cum eorum maflaxiciis, vincis, pratis , gregata. Ego Joannes patriarcha huiua tnflitutio*
terris cultis, dt incultis, montanis, dl planis , nis confervetor , libens fubfcnbo. Si quis igitur
aquis, aquarumve decurfibus, molendinis, herba­ hanc inflitutionem infringere temptaverit, anathe­
ticis, atque pabulaticis', necnon gemmaticis, five ma fit. Bertholdus Polenfis epifeopus, Rjchiro
eorum amafler, dc de omnium fupradiflorum lo­ Fcltrenfis epifeopus, Ricolphus Tergeftinus epi*
corum diftriAu, feu cum omnibus fuis pertinen-' fcopus, Lodoicus Bdunenfis epifeopos, Alnteri*
tiis,.atque publicis fun&iooibus, qu* noflri an- eus Tarvifieafis epifeopus, Aro Ci vi tatis-Nov* epi­
teceflores, vel nos tenuerimus. De his vero om­ feopus , Mayo ConcotdicnCs epifeopus, Stephania
nibus fupradiAis, excommunicantes a Dei par- Petenenfis epifeopus, dixerunt: Si quis hanc inte, dc Sand*Marie, dc omnium San&oramana­ flitutionem infringere temptaverit, anathema fit
thematizamus, ut nullus nofler fucccflbr, vice- Ei clamaverant omnes; fiat, fiat, fiat.

CZ CONSTITUTIONES
SUAS.

ECCLESIASTIC Æ
REGE

STEPHANO

HÜNGAAIA.

conditx circa annum joifl.
r Λ

■h

Æ

F A T J O

AD DECRETA.

D Egnante divina clementia, ops regalis di- D
Capot L
<v gnitaiis alimonia catholica fidei effeâum ,
amplius, ac fohdius alterius dignitatisfolet ope>
D* β*1*
& it vrerrariree
ribus effe : dt quoniam unaquoque gens propriis
dsnr«r Dti. (a)
agitur Regibus , idcirco nos quoque Dei nutu
noflram gubernando Monarchiam, antiquos , dt _ Quifquis faflu fuperbic elatu domum Deidumoderaos imitantes Auguftos, decretali médita-^cit contemptibilem, dc poffieffiemea Deo confetione noftra (latuimus genti, dt populo noflro ■, cratas, atque ad honorem Dei fub regi* immu­
quem admodum hoocftam , dt inonenfam ducat ni raqs defenfione cooiitutat inhonefte tra&erit ,
vitam; ut ficut divinis legibus funt ditati, fi mi­ vel infringere prxfumpferit, quafi invafor, dl
liter etiam fecolaribus fint addi&i: ut, quantum violator domus Dei excommmunicetur (f) Decet
boni in his di vi nis ampliantur, tantum mali, dl rei enim, ut indignationem ipfius domini regis feuin iflit vihtentur . Qua autem decrevimus , in tiat, cujus benevolenti* contemptor, dc condi­
liquentibus iubootavimus .
tu lion is prevaricator extitit. Nibriotnioui tamen
rex
CL. V.

P. CAKOL1 PETEKFBT SOCIETATIS JBSU.

N O T

Λ.

W Totam caput cum feraente, with mutatis, lagitnr inConciho Morantia»!- fub Bhabano ArcUcpifeopo,
teW«
F>M! *,V “ ,Lo’h*r'‘> Imperatore celebrato an. I47. cap. VI. apud Binis* Tore. j. p. 1. left. poft.
(d) Graviores pen* funt ill*, quibas in fundationumclaufuiis divus rat couuninirur. Tres, ae MMgiw excur­
ram. attulifir infecerit, enarrata epifcopum QuinqM-ecchfienfia tarntibus ait: JWm lemmas, / mir teWov
io
Mrtt torti fti*· dTc. O*, ·* ffa OrwiJira «ccwAm» patmrf, /saet ,

JttDn PMn , ΛΑ·,# Sfnt» Jaatfe, «T jftritft IM gfnOruc Motu, & t

i» tojot

r

SUB S. STEPHANO R.EGB.

JO

57o

fn· oontriSouis iaaasnnitatem ab boosfaibus AChriftum prndkantes.
uui rfr' .
—■
ditioni fa» fnbjribe iUnfam prssripiat coefen». fa dericum nemo recipiat. Nemo ctiam
». aumq
«ΚηΗ* dfeefam oero non wbeat impeovide a®r. libet clericum in puHico, nifi in ecclefia, ex·’**?”
anentibus, non debars esc cm doeafacas.idefi, communicare prafanat.
Dnam» dosninantfan tradita·. Itaque fob dc

fimGoM regis fir, A fiend fis» proprie heredi·
C a r a T IV.
tsti, magifqne advertat. Qua quanto Deus ex·
otllentioc eft homine, tento praftantior eft Di·
Dt tfil», tf grefi Ithn Star^m.
vina caufa mortalium pofleffiooc; quocirca deci·
pitur qnifquts pins in propriis, auam in Domi·
Scitote psitires cuoâi, quod fupra omnes labo·
■ SHets rebus gloriator : quarum defeufor, AJcuftos g rant Sacerdot
Iotas , unafquifque eoim vcflram faum
Divinitatis confli tutns, diligenti cura, non fo· tert
fert laborem proprium, illi vero A fatua, A fis»,
Ium eas fervare, fed etiam multiplicare debet , futorum. Ideo ficut & illi pro omnibus vobis ,
megifque illa, qu· diximus, preftaniiora, quam ita & vos omnes pro ei fammopere laborare dc
fa defitndeiv oportet, A augmentera. Si quts betis, in tantum, ut fi necdfips fuerit, animas
igitur infanus importunitate, improbitateque fua, vcftras pro cis ponatis. («)
regem a rcAo propofito pervertero lentaverit ,
Qullifqnc remediis mirigari pofle vifas fimit, li­
V.
cet obfequiis aliquibus, A tranfitoriis fit oeceflaries, abfotodeodus ab eo, projiciendufque eft ,
Dt ttttttfint rtgtli fftfifinei rrram.
juxta illod evangelium. Si pas, sum/, eet »te·
let teet fceeitlizeb tt, tree teet, *
eh^ Decrevimus rraali noftra potentia , ut tmuftt. Matth. 1A
quifque habeat facultatem luam dividendi, triCapot II.
buendi uxori, filiis, filiabufque, atque parentibus
five Ecdefiss ; nec poft ejus obitum, quis hoc*
Dt fittfett tftfttfereet fefir rtj rtcltfitfiittu.
dcflracre audeat .fi)
Ut epifcopi habeant poteftatcm res ccclefiafii.
eas providere, regere, gubernare, atque difpenvi.
fore fecundum Canonum auâoritatem volamur ,
ut laici coram minjfterio obedient epifeopis, ad
Dt tifrrvtfint itetfike iiti, et sljtiosMS
regendas ecclefias, viduas, A orphanos defenfan·
« fifirihu.
dum, A ut obedientes fint eis, ad eorum chri-D
ftianitatem fervendam, confeotientefque fint co­
Si quis igitur pretbyter, vel comes, five all·
mites , A judices praefatibus fuis ad juftitias fa­ qua alia perfona fidelis die dominica invenerit
ciendas, juxta prucepia legis Divinas, A nulla· quemlibet laborantem, abigatur: fi vero cumbe
tenus per aliquorum mendacia, vel falfam tefli- bos, tollatur fibi bos, A civibus ed manducat»·
monium, neque per perjurium , aut per pre­ dum detur: fi autem cum equis, tollatur conus,
mium lex jufla in aliquo depravetur.
quem dominus bove redimat, G velit; A idem
bos manducetur, ut diftum eft. Si quis aliis io·
Caput 11L
ilrumentis, tollantur inftrumcnta, A vefiimenta,
qu·, fi velit, cum cute redimat.
ftarivi driraa/ tfft tcnftltrti, tf ttfitt,
fnsd r·
latici dtrieti ettefert aes fifiti.
Telles autem, & accufatores, fine aliqua fint
infamia, uxores, & filios habentes, & omnino
CA·

—"Mtar «w^rwaar r/ tftftfiettu , frenet aeetbppU dssMuadnat , «T «ate mlaaa/ Cbrifi reuretet rfiUfit.
?"»,·
4rrt,ï*(2f*' vil·****;Mt3L *· 5^βΛ· "d·*·* *"· I*· ^eet fa CMtett Je—
"'*·1Ρ°*«»>Μ« '*'?*“ «rif<»Patu· Vriprimicufis 6c finit · P mm inter befit
eretefti feùeeet fiéeet·

tufifitt, fipttrw
-

· .^ *?*****"■
S. Mitbtfiit Pr/fiittirafi tultfit, un aso Sfa·
trtttfiemeeptt fitnt fi tSt prir» (qui in concilioNicamo L Oec».
«£Υ!Ε>ΔΛ**- *1,>**0 » ’««rfoerunt ) MttowV fennie» Mfit ftrfiUMi frffUti· f
berethrt pesa , nerprtes fart emtaefitt. m wrmr errdetar , fiiignttieffit tb ttefifit tb·
» ttrrfitrttfn fiteeti fitfnftet hdfirMeffieri tere^ietet. tfafam fi fit·
ff^ertptt, mas ti rateraMsar & MIX.
l*·^’ monafieni vallis Vefprimin. mooialtnm, grsBcq idiomats feriptas fic taradaat : tt
ttt ·.<■* dcA , tb bet bAtedtee tbfàefirt, eet iehteert elfiefi. /fit te ttetièti»

-kii i r ■ - ■ i ·. i i
u α
dcik i· « »·.
in scvpnam ai. i-avou 1. tawnci 1. A plurium hteras praterunoa. Qpid porro ad hec illi ? .qui invadere ecclefias «natant, quam
ornare , diripere , quam dotare.
./«Λ**1* ***'*
r**e> Emerico filio datum, Cap. j. de epifcopi nomenclatura, A A Impendeo
. -“y*?.· ’e*Jl7ciy* · °««rF> nonnulla : Stet refit iUit ete tnfiiteeefir rtfit, effet piMfatet Si iUtreet
fieevtUeftp beMtt, «warn efittrferitreet titedir. jtb bteeMet iettrfimt nfrtbtefiefit φ ftbpeefi 9fi·
.***9^.9^^*
‘«°·
*»W*· Amuxr· Cbnfat t>ti , fit Metre fifaiaMB, etfee
___

, _«a . _

’f

-

w 7··^* srrmrmuw /WBOT p

dMfVr Π·

prWrftP»)

f··· K fHMHV

«W

Jr*****- *
·**♦■* ’*'’*** 1
”*· faW· luwgfarr , frie n bit refit fa fffith eftefiter Dee·
**>n***,.Ko«ed· > collât a in ecclefia*, A rel^oforam domicilia immenfa vi auri, arpeaei, faodifauv efi·
—*1 ^yfÎ4**** ***** bvlto » Jnaumt regium , poWieumqu· , nullius omnino fSMU fubfidio Η··<ν'··
Cgmue · Mes pcntvm sped Hungaros invaluit , ut deficiente prole , ad factas ede» , coenobia, et«enda
ersasfetrsar . law pfarnfam j/endr dwrfator , eibil e atertt, Dt» fi fervit fau kp·
UfcOwtuqj ‘ Y?^*·*?· novum ediderim, fi munificentiam Huagarortim in pio· ofas couMnduftrem. La·»·
fa» !V. diploma, ut'fapprfaMn», · me non impetro . Quanta tum mis , io prifimos licet Cumanorum «eras tf·
*■", Hri*»·
Dn rrpa Heegarie Ac. rt». Libnttr, A iibtrelittr, eccfdmar apri··*··» etfitnet tf·
fnb^tet .
βτ itfififi tteMta»N fi jt^enubet edatieut .Xmmmms tftfint, fi rtgia UitraMt fit·
Cteal, Gnertl. Tom. XIX.
aa
efinu

..

CONSTITUTIONES

371

A fidelia. Si M«a pweatM psoxtori uoglexeriut
vocnre prtabytoro·, k il· UbfacoM abiqu· confeflioM morti» dugtur otpriouibus, kooufcietwr
doeeuofynu ,· M Reroute· Ümmm oeÿigeotiM* j·jnniis fccuodum arbitrium presbyterorum . Qjri
vero febitane· peridiramur mono , eut» ornai
A fitfCf^otiboivtro, fit cootüibus U) comme»»' ccdefialico (rpeluatut honore N»m occulta» A
dater omnibus viUiris (A) ita or tpiotum juflo chaîna jvdicia oobi* foot incognita
orna» coneurrgnt dredoraioica (c) ad ecclefiam,B
majorer, & minorer, obi, ft muliere», excepria
Capo* XL
iilis, qui igue» cutodnmt. Si quù «en» obftiium remanebit, ob negb'gcatiam vapulat. Λ de
Dr etyêrtMtria

ptletur fd).

ft

Si qui» obfirrvatioac cbrtftiaoitatii (g) nefte(
Cavo t VIII.
fia, Aobditate datai, quid in cam cocnmiierit
juxta qualitatem ofienfioms ab epifeopo per diD· UjftmHttie fteimr tentferm.
çfcialinaui caoonum judicetur. Si veto rtbcllùate
mnia&us, renuerit Cbt impofitam firfferre p<eSi qui» quatuor temporum jejunia, cunAi» eo nam, iterum nodem judicio rcfiringaiur, miam
jnita, caroem manducans violaverit, per fpatiun ufque fepties. Tandem» fi per omnia refiflen» ,
•oiu» hebdomada mdufiu jejunet.
& abnueo» io venietur, regali judicio, fcilicetde*
fenforl chriftianitati» tradatur.
Cavor

IX.

Caput

De ft/artutime fetae ftri*,
Si qui» (cita linia ab omni chriflianitate (e)
obfervata, certem manducaverit, per unambeb.
doœadam lues (/) inclufiii jejunet.

Dr

XII.

ceaventu ad ectfe/Faw, dV dr Ut, per awn»»·
raft fera avqfn, ·*/ feyunutarr.

Si qui ad ecclefiam venientes ad audiendum
Divinum officium, ft ibidem hora fokmaitatis
miffarum inter fe murmurant, ft ceteros in*
quietant, exponentes fabula» oriofas, ft non in*
Dr Hi
fiet
ntrienlttt
g tendentes divinas leftiones eum ecdefiaftko nu­
trimento; fi majore» funt, increpari cum dede
& quu lam obAioatu» eft ( quod abfit ab om­ core expellantur de ecclefia; fi vero minoret, ft
ni Chriftiaoo) ut nolit confiteri fua facinora fe­ vulgares, in atrio ecclefie pro tama temeritate
cundum foafum presbyteri, hic fine omni divino coram omnibus ligentur, ft corripiantur ftanef
ofieio, ft dctmoiynis jaceat, quemadmodum in lis (b)CA*

Capot

X.

nau «nftdpmdwn , »« pirwfw NMln , five i» Hettfi Stripe, five eOH· , rn fMcnmmr ferte rrnrn
«q^» » pu an·*fur mwAtaPi pr«M«Mtt· frefrigtetei , ItHrrm» ferte fâetie Ufiiteü , ftfifntn fert , rentre·
"<r , ffTMMauaMi , /« >tpt dauftiMri , fee etie ^tnetatepv jefie Mftkdrvafeue . ad rtr, jetre etim prtmw*
i«m
SMnftfrtamm ,
arawwjbrea»
, vri feMMtftftJel· dWb fumer figMneher, ff
etefi· Strip». S.^daArrti Manyrn ftbetiiOe fe tmiHttrv, m **M uafefadke. ori <rpiteM*fU ·λΗ ***"
reterere refieeeerr, fesme, fee Orent ptr nefim tefieneeii, dMftfaw/, free tejelfreteret rrliU te'tele, wdwrint i
Irrtrm Mtreltee , etfihnr», trrruetMlne , 0 ittentti^ane r rtf·· hbtrrbUfit teteclfeee bMrei fereHrUrt , «v
Ç,ÛNU rttrft teffrg^r , fn fftetrit», irfrr
trmiHt tUrm rrjMrrre«du·»*··, ft» frrnjàu^n· Ad
b<« trttftt /mifiUit
vrtir , ninr vaOdw·, ft /madaMm· i» frrfttuur» ritirfr» frcrilettn, /rwuajMrta wwrv· rarr< /aMe
rttlrthr, prr ιΊκ/yftf fWMluft fMod«· UCT»· SupAarnw, cbtf·/*

S·" Αμμο «ÿfr»· ftr.

tU;. Muf. Hi*.

(a) Coum aarorhiaiMM , vel MrochUlu , regioni, feu comitatui pmirAu*.
(i) Whet difti a villa , id eft neo, vago , cui pnearant, comitibm parorbialibm fubje*i.
(«) Bftp peculiari relierane ab Hungans coleretur dic· dominica», nundinatione· tamen, ft mercimonia anno*
ruai lapfu admifa (ont. Hodiedum lingua patria Fa/aroft, d·*· Mmdinarem, Mirum certe videatur cm posai»
per Iceutora etiam concilia in tranfgrefforv· ftatucia, plebeculam , ft qui banc regunt, Μη Capere.
(A) DtpUetur, decalvetur , pceoa igaomiatofa, & Um.li»»i» ; videtur Philippo» Firmane» A. S. L. cum Loditiautn IV. ad frugem revocare vellet, in fyaodo BudenG A. tapp. poftea recitanda, depiladonem hujufmudi
apud Hengaro» inftituiflê, eum ad Cumanoruçh.ritti· driciverant. ladebancur porto etiam capit· medio, «dane
1 ill. adt ftfW titUftt S. 9ntéiBi, jrrfe grrftir * ft ville WmvW , ft r MtU fervitute ejrfart leti , Metit .
Ctnd emneerr . ehnefnt , Mdrtn mt cum Miatim Dtt»M fntntitMevit (mtte iiMtlet jtmtt Μλ>> , ΟΝΟ

fetntrât r^tMt fùln» tttief^ rtéètmter . MuThiII.

(el Id et eb ornai populo chnftiano.
(/) Lnea , carter, oMcunn An ex Hungarico Lak, fotamen, beu» retrain· : an ex Lan·, vel lucarioa, arborecum demum rari lumini» ?
(») lalituta, prucepta ebriftiana religioni;.
(») Flaudlacio virai», vel loro fiebat -■ erat iu emendationem ptnaa canonico, non in contempt**. U A*Wfttam epift. tje- icnbit MarceUino tribuno de colligandi· Donatifti», crimina fua in guuftioM coofcfi» . Nd»
pnftre pvarmem 4Mgtinieat rm* «e iff· irM^titre ftrvifi, «reaft fmttarft· frrlem» feMMeert an» «Mm*
ftwtr «Mire ftc /«d wriaram vrMrihu tnïfi. Qui eMtu tetnnigêi, ft r euMrit mhi» tiirrMen, ft ft
ift» ftmiuHt, 0- [eft ttieat i» jiMciit frlet ft tfifttfti Mtn GntMiat M. Anteowo fubdiacono Lp. ep. «.
Fretrem nfttmn Pe/ftftan· w.»mi «ftacarr», et ewmlrm Hïerwm prior SbdftftoMftv, fee Amritor rrnbamar,
pMM ftkte, o»pnr wrierfti, pftbre
fetirt m nft«« ^efrrtni.
Mqdeliain Hunguonun in ade (acra, magnopere undat Petrus eptfeopua Velrvranmfi· ad ndbnmndMu pa­
cem iM<r Fndericwn Cnfarem, ft Matbiam Coevtamn a Sixto IV. Pap. A. S.L. Budam mMfce. mepift. mm
MB- pontifici fcripta . Hftet ( Metiiet ) cunNMm trftilen , pM rnftma frefHMrme vUi ; fr ftiM
·"
fee lilnnr» tufm jutit jttne ^ttitfet attere cantori ferit, ·μχμ preleteme , ft MiUttn
fr^fntr tritrve. Cm» redicr· , φηΜβ flrteüe. ^eeeefr énetfinee, fMeu tonmneiit, p»«wt< jheie, eeM iHe ne·
fete ft, tefütetr fnkie . Ce^fiuMier fèêt, ergetierreie e
feterift/ehe . pn* «OûifaMB codtam, ft
MtaMrvav »w>rrm Mtfit^.wtn ntteee» , fefttwe. Oftnpot fnft^t. Ex ML Vatic.

sue S. STEPHANO REGE.

979

'

C n

Dt

r *

r

>74
maneipüs docent i
mo, ft jomitiia, fin Mm, & dnabua vaccb,
trigMta quatuor minati* beftib (»). Veftimcnta
•ero, Ac corpora}», * coopertoria an provi­
deat,- CO probyterum, ft libros epifeopi. %»

XIIL

H

dbte*«sftfte λ
O) lanpiftte.

tùiiù

Docens νίβ· ecdefiam adificent, quem èt*

——

------------

ΑΜΝΟ

ΑΜΝΟ

CHAISTI

Otium

-CONCILIUM
IN Q.VO LlSOJUS

AURELIANENSE ··”·

BY HllIBUTOt, ALIIQJJI HOKT1CI

Robert! segis jnffn flaminis exufti anno Chrifli Mxvti. Benediâi VIIL
anno v. Robert! ejufdem regia xx.

ptpat

fXB dorjjmft, trfpt ttttfnt finiit (MtferB asarum metnabat interitom. Idcirco maatocim
U MUfiv itérât fuuUÜn ill. eufitt vi 11. Aoreliaois properans, convocatis ptarfaus epifcotien* nun itprthnfm htt amm m urit Bunii»· pb ft abbatibus, ac rcifcioGs qnibufqne iairis ,
■rqd Aonqfae fiuft , goe pvr entintut litlnt m acerrima ccepit perierntari , qui eflent auftores
Guilin bewdfi· fmiutur: ui tu
Ostpq^apb- bojns perverti dogmati», vd qoi petti illorum ,
jam decepti, contentirent. Fafta igitur perferutiftt niitift Lift')»* tf
_
___
tatiooe teter clerico·; quomodo unufifoilqM
ίβη[amie teint drnai msribms, tt ipui ngtet , liret, ft crederet ea qui· fides caibolka per do■ubfue fnarti b avqras grutiu tnut. Gbftntt ftrinam apoftolicam incomaratabiliter finvat ft
•MteMa usto, eu» re* «d Mtrtt n^it urn pm- pmdicat, duo, videlicet Ldbjw ft * Heribar- ·
n^fiu, <Mfta jfieeds, mm» dr Mtpsâftugïr. €rfehïz«tus, ftatim ft aliter (entire non ammo, qua-»
ergo wrda /an» 1*9 Jufrufmftt . Tertio, rapui/, lea din latuerant, manifieftavenrat. Driode veto
de vicefimo brfbn millefimnm anno reperta apud
AnreHaueniem orbem cruda nimium, atque infalcna baroefis, quai diutius ac cuite germinata , illontm fegregare confortio. Cbibus compertis,
in perditionis firgetem mab pullulans, pleres in tam rex, qnam pontifices* trifiiotm efleoi, ilk
fus» oscitatb praecipitavit laqueum. Bi p^l db. tertogaverunt tllos feeretius, utpoce viros bafta*
üt autem cognovit rex Robertos, nt erat doftif- nos in omni morum probitate perutiliSmet: que»
fimus ne Cbnftianas, triflis ac meerens nimium ram nona Lifoius in monafterio Craft* esneb ,
efieftus, quoniam ft ruinam patria revera, ftaoi- clericorum carioimus babebatur ; alter, idem Hm
(a) Id st pradiis, vri fi navis, villa·· dlto domoram plurime incampo cnKeftionM. Sad quia ctofat m pe>
gb umm BMaifi Paraacnm, uaaaaqoa ecefafiam conAiracaaa fiufla?
2syr^T.·^"' ·““ ““■·

*—«> «WW »t. Vefii» apMcopi, sum.duplicem ratait, «ut tumca capmiaca monachorum
aram
«
euntem i*xtori« ft talaria/ <>id fi veton dicam, «fiam mfigmd
?:
«djmaomme? Mfc a/tarfem sy. MamMt·* ap. >aM* «dbpZ
r»Mtoo>to· 4- wdto y. Cran/* * Mta m. ft Λ* sj. mpntor ater tetarta ra. Oncffaia, MWumSTk
wdharsto admum f. ctodfa/fr 4. rnsdrtafor* »1. tartetaz ia. turri/ 4. ftrtuiie. (feretrum cowurorinm, in mo
ft^.w?acb*?*,,9· * W* ***·. *·**
to* **», tuente pmifutatuilu
&·*
>*!&" «»*—lailaj, atetaraterta* 4* «mphamtito 3. Mfauriii tum nunt-

■oa ecetetrar mum tao> vaccis »4· ovmus afiâ. ftc.
.?«*· Mash. Bel, b adpyatn ad hit. Hong. mon. V. pa*ia not- Ut. m. eum fimltem denatbuem aschfe
·*·«· X Mmmm a D. Em· ûâam racanfec, ft Jabbaglmm, Udvarafcoa, Coqum ftc. cmmhto adfcsipam
(*«» «».i«kac chane Mu attishmua) pnfica farte cnummatet. addic «maencampamcalm·« Baf mb* t—M
t»»^rrit· Mirutt viro ansdito mmdficaaçiam S. lapi*, vpl cantem ignoram 1. ttraferto . ocUpaodi amsgtoto
grat» . ex P. Du Mefeil S. J. Doftctoa, ft Dilc. Keel. Tom. »L Ub. 4*. PM- *>». tmm. <t paoente t piifu
■urant Wdm pr<d«rmrn. *r<· teuun, prwerv impimu enrâaq^ram. foqf us»praM*r tasdum, fti f»
teVft<e* , ftc. fnu» frrttrt frai 1 or ferar tu^gnUu fuukwJrrti» ruuugtinuut. . . . « wpr ( Monte Mm*
lao it ) iuiitft» rf, .... tifut Mit ftltuic*, ft TraeMÛar bftur ner» /Mlittr. ar Mtrft tjut
perte, tumt ttkn, faf illi» feram perfervut, ft mmrtnm ilMw titrer tnmüter mttrut. Bt rehgna. Iu vi­
ta S. Otto. «and C«nif. IcA. ant. Tom.y. Immo, funt ana mantboa bfiguia regum documenta, «ribu· tOC mdus
raencbii uunifieria ad ragin etiam mapflati* noftrw, fi te monacho· hup· loci ne diverfari contigerit ( con­
tigit fmpenumaso ) magnificentiam, ft pro Udvarnicoram, ft Baromm uefirarum forvMo mi potorae Charta
■eia I. Stophani IL Carali L Qpia domtun ab infelici clade Udoriai 11. tot mteifioria cmmbteram patomdo*
dic , diripuit > tnvafic f
Du» ftefoe P—irimu (proditor fnifle Hangar*·. aut lutar ho· multis antes coteodifie) dteterpratei. *<·>
«S amndmnm t /cftew: tete «rgratra ater uhurr X DnuUOi, 6 ulturi orgsutm, ad viem b ««drjb, ra ee-

fM Mgtrgnra· ctetevryutvr.. Imflo«o ounc
, fitemn·· pidicum !
Lmuoe. a w(.q. ufifne jr. m hi· »H·· conftitmiombm, ia amure* io* hi

psebarv contendens

Hfwaicos tt. rasa.
m
CONCILIUM
57<
xoabXTus n. sxANC
———ritertus, fonfti Petriecdefie, coguomemoPuel· Ati, primum a gradu facerdotii deponi, deinde
ab
ecclefia
eliminari
,
ft
demum
igne
cremati
laris, capitalefebol·«notetdominium. Qsidmii ‘
‘ * -·’-*---· * *

joffit. Qpidam etiam Anitliaaenfis canonicus ,
cantor nomine Tbeodatu*, mortub* erat ante
fern : Hoc enim diu eft quod feflam, qttu vos triennium in illa hterefi, nt perhibebant viri retatde aguofeitis, ampleftimur / fed tam vos , ligiofi ft heretici ipfi. Cujos corpus poflqmun
quam roteros cujufcumque legis vel ordinis, in probatum efl, ejeftum eft de ceaetcrio jubente
eam cadere expeAsvimsu, quod etiam adhuc fo­ epifcopo Odalrico, ft projeftum in invium. Qii
re credimus. His diftis, continuo palam expo, aurem flammia indicati font fepradifti decem cum
fuerunt omnium aotiqnorum flnltiffimam ac rtii- Lifojo, quem rex valde dilexcrat propter fanAiferrimam, nempe fui deceptricem bcrefim. Cui tatem, quam eum habere credebat, fccuri nihil
videlicet raciocioatio tanto minus erat idoneis timebant.* & a flaram i* fe iolcfos exire promitfermonibus ^Ρ*Χ·, quanto confla: effe illi ter tebae;, ft ridente* in medio ignis ligati funt, ft
veritati contrarian*. Dicebant ergo, deliramenta fine mora penitus in cinerem redadi funt, ut
effe quidquid in veteri ac-nero canone, certi* nec de
w offibu*
vuivw» refidnum
iniduuiu inveniretur
imrimciui eorum.
tuium.
Cgni* ac prodigiis, veteribulque tefla toribus, de E Ajqfdro rombi cetafiene·» O a&a defmpta pletrina unaque deitate beata confirmat anftorita* . niât tcdft n vtttri cmninttni, ytttn Aganentee
Gelum pariter ac terram, utcoofpiciumur, abf- oecaa*, ecnebti S. Pttri ia valle prepe Canataae ,
que auAore initii femper extitifle afferebant ; ft pnat tiidit D.Latat Daitriiu, If» II. Spittle* r... a4r.. cum univerfarum hantfum * infamemes, cattum git. Rurfum quoque duxi dignum memori* tra·
more latrantes * deterrima, in hoc tantum Epi- dcodum de profato viro, fcilicct Arefafto, quo·
*
cureis erant hsreticis fimi les, quoniam volupta. modo in Aureliane urbe, divina ope, inique in.
*M<r; tura flagitii credebant non recompenfari ultionis genii falubri acumine, hcrericam pravitatem la­
*****
vindfeUm . Omne Chrifttaoorum opus, pietatis tenter pullulantem , jamjamque per Galliarum
dumtaxat & juftiti*, quod «ftimatnr pretium re· provincia* nefandi erroris venena exitialia propi­
munerationis «tenua , laborem fuperfluum effe nantem , nonfolum deprehenderit, fed etiam om­
judicabant. Interea his aliilque quamplurimia in· nino comprcffcrit. Erat enim dégénéré comitum
fani* imprudenter ab cifdem prolatis, cjq de­ Normaooontm, eloquio nitido*, confilio provi.
fuere fideles atque idonei telles veritatis, qui il­ du*, boni* montes comptu*, ac idcirco legatio­
li* fufficienter, fi vellent tam veritati quam pro- ni* officio
. tam apud Francorum regem, quam
pri* acqutefcere faluti, refpoodere de fui* ascis C apud proceres notiffimu* extirir. Hic io domo
fua
quemdam
atque erroneis aflertionibu* valerent, Etpeflalta, *—----- J-----clericum
,“i---- 1 habuifle dicitur nomine
Proteret cum a pluribus omni fegacitate elabora­ Hcrbertum, qui kftioni* gratia Aurelianam ur.
tum fuiffet, qualiter depofita menti* perfidia ve­ bem a<|ire decreverat. Verum, dum veritatis auram & univcrialcm reciperent fidem, atque illi fiore* qmrrcre fit ageret, coco itinere in totius
omnimodi* fc facere denegarent, diflum eft eis, bnrefi* barathro dilabitur. Nam ea tempellateio
Îuooism nifi celerius ad lanam fidei mentem re­ eadem civitate duo clerici, Stephanos * ft Lifo- ·
cant , regi* juffn, ft uni veri* plebi* confenfu , jus, apud omnes fapientia clari, fanâitate feu
igne client protinus crematuri. At illi male in religione magnifici, eleemofynis largi, opinione
fua confifi vefenia, nil pertimcicere fe jaftantet, habebantur vulgi. Eofdera memoratu* expetiit
fcque evafuros ab igne illcfoa promittente*, quin clericus, ft parvo tempori* interflitio docili* di·
potius meliora fibi fuadentites fperoendo illude­ fcipulos, cum divini verb· dulcedine ab ei* de·
bant . Cernens quoque rex, & univerfi qui ado­ briatur mortifero nequitia* hattftu, qui dementia
rant, minus poffe illo* revocari ab infania: jui- errore diabolico irretitus, totius divinitatis ex·
ige a
iit accendere nou longe
i civitate ignem perrna- pers, fepteuM* arcem confcendifle (e Ciedidit
ximum, ut vel eo fi[orte territi, a fua maligni-D Qpi patriam repedans , dominum fuum, quem
tace detinerent. Ad quem cum docerentur, rabi­ fingulari afleflo diligebat, fiibtilitatc verborum ru
da ada&i dementia, fe omnimodi* hoc velle pro­ errori* viam fenfim admovendo, fecum attrahere
clamabant, ac fefe ultro ad ignem trahentibus cupiebat: tcftificans Aurelianum urbem pro ce­
interebant. Qiibusad ultimumnumeroxtii. igni teris urbibus cornicare luce lapienti*, atque fantraditis, cum jam ccepiflent acrius aduri, cepe­ ûitatis lampade . In cujus verbis dominus ejua
runt voce qua poterant ex eodem igne clamare, intelie&uali auditu ipfum animadvertit a via ju·
fe peflune decepto* arte diabolica, nuper de uni- fliti* devium: fit cito comiti Richardo caufam
verforum Deo ac Domino male fenfifle, ft ob hanc innotuit, atque rogavit, ut Rodberto regi literis
peftem iu regno ejus adhuc latitantem, ante­
ab cifdem illatam ei blafphemiam illos tempo·
rali atque «tertia ultione torqueri. Hi* vero plo­ quam propagaretur, patefaceret; ft ut rex eidem
res e circumftantibp* auditi* humanitati* pietate Arefafto ad expellendam eam opportunum auxi­
permoti, accedentes ut vel ferai vi vos ab igneeri- lium non denegaret. Itaque rex infpcrata r* at­
pevent, minime patuerant: quoniam vindice flam­ tonitus, mandavit nt idem vir cum clerico fi»
ma coofumente illo*, contint» in * pulverem ad Aurelianum urbem cito „greffum dirigeret
„
- ,
* Vr.,.>w- funt reda&i. Si qui vero pofttnodum hujus per-E pollicens omnimodi* in hac re fuum auxilium
Cumque jubente rege iter ageret, .Carnotis de­
vcrfitatis feâatores fuere reperti, fimili ultionis
w** mm.
abique fuerunt perditi. Proterea venera­
venit, Fultertum venerabilem anriftirem fuper
bilis catholica fidei cultus, extirpate infanien- hac re confulturua qui forte tunc aberat; eam
tium peflimorum vefania, ubique terrarum cla- Romam gratia orationi* abierat. Tunc caufam
fui itineris cuidam lapienti clerico Ebrardo no­
rior emicuit.
ftps dr M para pqg G/afosa* mnmiseraar, us·· mine Carnotcnfis ecclefi* facrifrrinio innotuit ;
aalb rvs prtfttr ^aeatlaat ÀagMv» Jamlitâtotm flagitatu fui confilii opem, qualiter flatu deteret
ΛΛλμΙιη appellata», at A/àneant taaaachu. Eo in acie, & quibus armi* fe muniret contra mul­
tempore, taraitt dc<:m ex canonicis fanA* Cru­ timodas artes diabolic· fraudis. Qpifepieociufus
cis Aurdianis, qui videbantur elle religiofiorcs confilio cum prodocuit, ut quotidie primo ma­
aliis, probati funt elfe Munieb*i. Qpoc rex Ro- ne oamupotentis opem qusfiturus, ecclefiam de­
bcnu«. cum nollent aliquatenus ad fidem rever- votus adiret, orationi incumberet, atque feero·
fen.

.«7 1 interrogati fuifleot, a quo vel node eis iflaprofumptio accidiflet, bumferodi dederunt reipoo-

ζ,,

,

'W

ili
"7%?“
AURBLIANENSB.
ÏXK?5 «“'..«c,
J7«
■ - -fanaa rommonione corporis flt fenguinia Chrifti A gregabantur liquident cerris noâibm ia domode-—A”*’ .fe
muniret, deinde fidenter ad audiendam
nominata,
mmm
---------- -------- harm- w
iaftgr fioguii lucernae tenentes io maribus. chxisti
Ana pergeret, nihil horum eu· ab ess am
beat, dooec labito dumonem in fimilitudioe cucontradiceret, fed fimulato difeipali vultu t om· juaibm bcftiol· inter eos viderent defecndere .
tria tacitus io domicilio pedoris conferret.
Qui flatim ut vifi^ilis illa videbatur vifio* omni­
Igitur Aureliani* deveniens, nti edodus fue­ bus extinftis luminaribus, quam primum q«Uqbe
rat* quotidie fecra communione ac fupplici ora­ poterat mulierem qua ad manum fibi veniebat ,
tione monitus, gd eorum do&rinam veniens, ad ad abutendum arripiebat : fine peccati refpc&u·,
inftar rudis difcipuli ultimus intra dumum erro- flt utrum mater, ant foror, aut monacha habe­
ncàrnm allidebat . Cumqfie primum divinorum retur* pro fan&tate flt religione ejus coocubirus t
voluminum exemplis eum 4k quibuidam rerum fi- ab illis nflimabatur. Ex quo fpurciffimo concu­
militudinibus informarent * atque motu perfeAi bita infens generatus, oftava die in medio eorum
difcipuli fubdita aure intentum viderent : inter igne'acceulo probabatur perigpem more antiquo­
alias fimibtudines, filveftria arborisfimilitodioam rum
__ ________
e_______
e_____________
paganorum*
& fie m igne
cremabatur. Caei proferant. Traftandua es, inquiunt» a nobis Bh»« emis tanta veneratione colligebatur, atquecnnt arbor filveflris, quas tranalata in viridario , ftodiebatnr, utChriftiana religiofitas corpusChriismdiu aqois perfunditur* dotwc humo radicetur, fti cuftbdire folet, aegris dandum de hoc feculo
dehinc fpinis flt reboa faperfluis emundatur , ut exituris ad viaticum. Inerat enim tanta vis dia­
poftmodmn tprrn tenua truncata farculo, meliori bolic· fraudis ia ipfo cinere, ut quicumque de
inferatur ramofculo, qua poftmodum fertilis fic ptnfata hsrefi imbutus fulflet, & dc eodem ci­
mellifluo potno. Itaque ra umili modo translatus nere quamvis fiunendo parum prnlibariffet, vix
de iniquo latcnlo in noftro fenAocoUcgio, aquis amquam poftea de eadem harefi graflrin mentis
pcrfisnderis fepientia, dooec iofbcmens, flt gla­ ad viam veritatis dirigere valeret. De qua re pa­
dio verbi Dei vitiorum fpinis carere valeas* ac ram dixiffe fefficiat, ut Chrifticols caveant fe
inluH· doArina ini peftorls ab antro exdufa , ab boe neferia opere* non ut Audeant fcâando
smfiram dofttinam. a fenAo Spirit· traditam * imitari. Veram* quia digteffionemfeciffe videor*
mentis puritate poffia excipere. At ille de omni ad eadem modo qus dunifi vertatur oratio, ac
verbo quod proferebant femper Deo gratias refe- ieccinfto curfu infidelium crudelitas tranfeurrenrehat: unde rari funt eum converfiim effe in eo- do peragatur, ne prolixior controvcrfis fermocirum errorem * jamjemque fus nequitis fenri- Cnatio faftidium generet delicato Icftorf.
.. ·
.·fibrorum antea coopenan
Igitur, ut dtftum eft, illis introducis an­
nam verbs divinorum
fecuri aperiunt, dicentes; Ckiftm it virgneMt· te regem, fltepifeoporumconventum, prior Arefa·*· *» <* Mfeat, Mpnr prv feauatfeu paffitet * flus regem allocutus eft, dicens: Domine mi rex*
wc oere «■ ftptltn pqftnm » ave a mrafris nfttr- tniles Ium Richardi tui fideliffimi comitis Norvntift'. Addentes: /n Arpft/s» arifem tgtfaltnm mannis, flt immeritus teneor vinftus, dc catena­
Maitnte» : wfur [tcreantjna ctrperit tf [•Wi­ tus ante te. Cui rex ita refpondit: Caufam tui
th Chnfii i· cttftfta&ct fectrieth. Snfht ater· adventus cito nobis indica, ut ea cognita aut re­
lynt aSfae tttftftrtt ie^ireen ara aiMe iatrieatt os in vinculis tenearis, aut innoxius a vinculis
Cumque hire alia exccraodi fle miferrimi ho­ dimittaris. Ad hac ille refpondit: Audita lapien­
mines a fetido peftora «vomerent, Arefeftus 6c tia & religione horum qui vinfti adftant mecum
ad eoa dixiffe fertur; Si in his qus enumeratis ante te, ad hanc urbem venire volui, ut inde
falus hominum, qus fperatur* nulla* ut dicitis* exemplo bonorum operam* atquedoârinaeorum,
elle poteft : a vobis obnixe rogo
„ mihi
__ aperite
___ , melioratus redirem. Hac quidem carie eft» pro
in quibas fperari poterit, ne meus animus in qua de patria mea exire votari » fle hanc urbem
dubio pofitus cito cadat io defpcrationi* ruinam .Dpctii. Quod fi reatu aliquo pro hoc opere teneor*
Procul dubio, frater, inquinat, io charybdi fal- prafules
—r -tibi
L; “aftiiUntcs
*··Λ--------videant
tJ---- , Λ judicent
---- 'rTunc
—
fs opinionis haâenos cum indo&is jacuifti : nunc prafules dixerant: S fapientis ac religionis mo­
vero ereftus io culmine totius veritatis* integre dum quem ab hia didicifti nobis proferat, noftro
mentis oculos ad lumen vers fidei aperire ctnpi- judicio facile digoofeerar. At iUe ait: Regia mafti. Pandemus tibi falutis oftium * quo ingreffus jeftas, flt veftra anthoritas eia jubeat, ut que
per impofittonem videlicet manuum noftrarum , me docuerant , ea ipfi coram vobis dicant, qua­
ab omni peccati labe mundaberis * atque fanfli tenus audita a robie* aut digna laude habeantur,
Spiritus dono repleberis, qui feripturarum om­ aut oblivioni tradamur. Quibui rex atque antinium profunditatem, ac veram dignitatem, abf­ ftites com juberent ut ftus fidei normam referen­
que fcrupulo te docebit. Deinde cslefti cibo pa­ do patefacerent, totius veritatia inimici alia pro
llas, interna fatietate recreatus, videbis perfspe alite dicentes, intra fus hsrcfis foeditatem nulla
nebifeum vifioocs angelicas, quarum felatio fnk adita introire volebant: fed ut ferpens quanto
tus earn eis quovis locorum, fine mora vel dif­ plus in manibus ftringitnr, tanto amplius elabificultate, cum volueris, ire poteris: nihilque tibi tur; Iu
.. &. ifti, quo amplius
_ e_____________
, ve­
concludebantur,
deerit * quia Deus omriuaa tibi comes nunquam Eritatis fermooem tanto 'magis labiliores videbandeerit, m quo fapiemi· thefauri, atque divitia- tur efiugiffe . Tunc ArefeHna videns quod re­
mua confiftunt. Interea rex, flt Conflantia regi- dimerent
·'------ ------*’
tempus , flt fermooom clypeo 'feftioana, ficut vir memoratus mandaverat, ad nrbeus rent obnubilare fits fidei errorem , ad am eft
Aurelianum cum epifeoporum collegio venientes: cooverius, dicens: Veritatis msgiftros non erro­
die feqaemi-, illo ipfo faggerente* omnis iltane- ris habere putavi, dum conftanter illam mihi do•oiflwM congregatio fimul per officiales regios ftrinam, quam felutiferam evangel itabat is, vide­
de domo ubi erant congregati, abftrafti, flt in rem vos docere, atque pollicebamini pro penis
«defiam feritas Crucis ante regem, atque epi- inferendis* & etiam pro morte toleranda , nun­
fcoporam ac ctericoram canum adduAi.
quam eam a vobis efle denegandam. Nunc vero
Sed antequam ad coeftAnm· veniamus: de cibo oblita fide quam mtnififtte* ut videor, timor·
Rio, qui osrtcftls ab illis dicèbatnt, quali arte con­ morti* ab illa doarina targe vultis fieri, meque
ficiebatur* nefcienribue demon ft rate curabo Con- adhuc rudem difeipulum in pe<iculo mortis dimit­
tere

jr»
mfeŒm
. concilium
·
,ΐο
■ ■ tere parvi penditis. Unde regusjuAioniparendum A Cumque ab hora diei prima ufque ad horamelaborarent
omnes , ut ·..
illos _*HN°
<·μ>Γ<τ· eft· * ·**<<*« lautorum pnefulum authoritaii nonam
—— multifariam -1-1
---------- - ----------1 oportet, ut in bis q·· a vobis didici, fi qua a fuo errore revocarent , fle ipfi ferro duriotes
.J,*”’
faut religioni Chriflian· contraria, iftorum judi­ minime refipikerent : faffi faint finguli facris vecio cognita, qiMi feqoeoda funt, fle querefipuen. flibu* indui in fuo ordine, Aatimque ab antiAhida, agnofeam. Docuiflis equidem me nullam in bus a proprio honore funt depofiti: fle rege ju­
baptifmo promereri veniam peccatorum, neque bente, Conflantia regina ante valvas bafilic· fteChriAum de viigine effe natum, neque pro ho- tit, ne populus eos intra ecclefiam interficeret :
snimbus paffum, neque vere iepuitum , neque a flt fic de gremio fanfaa ecclcfi· ejeâi font. Qui
mortuis refurrexiffe ; neque panem flt vinum , cum ejicerentur, regina Stephani fui olimconfef.
quod faper altare manibus facerdotum ianâi Spi­ foris cum baculo, qu m manu geflabat, oculum
ritus operatione effici videtur fscramentum, con­ . eruit. Deinde extra civitatis eduâi muros, in
quodam tuguriolo copiofo igne accenfo, prêter
verti poffe io corpore & (anguine Chrifti.
Cumque hac Arefaflus una voce peroraffet , unum clericum, atque unam monacham , com
de «juu
quo >upr«
fupra orximw
diximus , crcman
cremati
Guarinus Bclvaceofis pnsfu! interrogavit Stcpha- nefario
ι»·«·>ν pulvere, uc
num fit Lifojum , qui hujus erroris videbantur Bfunt. Clericus enim & monacha divino nutu reeffe magiftri, fi ita feniircot, fle crederent qua fipuarunt.
ff/a/dm faufae twcilii nttiii, fed irevifwa .inCbrrab Arefafto erant memorata. At illi cum diabolo
•ύο $ Petri Vtvt, edite eb ttim Datbene , /sdrav Speiio inferno jam manfionem paratam habentes ve­ iegii
terne.
ra effe memorata, fle ita fe feutire ac credere
conftanter afferunt. Qjtibus cnm prxful diceret ,
Omsbxvatio P. Antonii Paci
voiuiflc Chriftum naici de Virgine, quia potuit,
fle pro ooflra falute pati iu humanitate , ut ter­
tia die deviâa morte refurgeret in lue deitate ,
Glaber L ). t. S. dabaref: Manichaeorum loquet» ait.
nofquc doceret effis refarretturos in reformatione : Tertie de vitejiwo infra fe» diStt» »iilffi»ti» mm refer­
ta efi afad prafata» .Ànretianenft» tube» Crede nimie»
viperino ore refpooderunt, dicentes : Nos neque •tfue tnjeieni barefis, Ac. Baronins in margine loco ,
intetfuimus, neque hac vera effe credere poffuinfra , lagit, fapru, led huc emendatio difficultatem non
mns. Ad h*c prafal eos, inquit, interrogans: tollit; Legendum itaque, fm» & wr/xu, haeretis enim
carnales* parente*hahuiffiecreditis an non? Cum­ ilia in. ms deteAa , dt Glaber annum unum amplius
dicit. Puero certam Λ indubitatum, huc ad an. io»
que fe credere afferment , prafal reipondit : Si —
,m Ckron
,co Antifioaorenfi
tiaere . u
In brevi
brevi cn
enim
Chronico
Antifiodorenfi aa
«x parentibus vos effe procreatos creditu, cumCLabbeo
i. oiyiiwu,
Bibiioth. tviiu
edito,t «a
ad «an.
io»s. πιοπ
habetur,
awkv Torn.
«vw· *·
q. io*>.
igne crt»»etne
noa eratis t ante facula Deum de Deo genitum Partha»»
^dnrebanietgne
trrmawnr CIrrui
cienti éieMca
diebeliea /■<■*>'·" ·
efeBit, aa
«· f
# dnneMaiufM
airu·· Meiwi
fine matre, io fine temporis fan&i Spiritus obom fUe UtMta enrütantee\ φΛ
bratfane de Virgine natum, cur credere«dpuitis?
S*'e4°·?».**··"«»
Mmtanje.
U«**

a<i eundem annum leaitur .· Jffag Ttitfa» inventi Ma-

At iUt dixerant. Quod natuia denegat , (et'tnoer ntchm, & iffi aefreSi. Tertio adhuc fuperefl privilendit ,, f'o®
e creatione diicrepat. Quibus ptcful reipondit
sh a Bvbeito Francorum rege Alberto Miciacenfi Ab­
dicens: Antequam qnicquam fieret per naturam , bati cooceffum , in quo dicitur, feorentiam in bewticoa
illo* prolatam raide an. eoo», tum Prrfule Aurelianenli
non creditis per filiutn Deum patrem feciffe om
Odelrico : ^nreiienir feklite an. io>». rrgni Heierlt re­
aie ex nihilo? Cui alienati a fide dixerunt: Illa lit st. Jud. y. fMMfo Stefbm»i b*rt/»fAa, trto»pll·
filis narrare potes, qui terrena lapiunt, atque cre­ tes ej» ia»neu CT arfi fnnt Anreltenit Sed loco, re·
dunt figmenta carnalium houiinuni icripta in mem­ 1» Reberti regtt st. legendum tj. a motte fcilicet Hugoms patria, qw a«. pv7- accidit dedoâl.
branis animalium: nobis autem qui legem feripHujus taereleos occaiiooe celebratum Aurelianii Con­
tam habemus interiori homine a Spiritu fando, cilium, perperam proinde anoo Chrifti ioij. alligatum,
flt nihil aliud fapimus, nifi quod a Deo omnium cnm, ex dlftïs ad au. sois, revocandum iit. Huic Con­
praefuit Leothericus bennoenlis ^rchiepifcopna , ut
conditore didicimus, incaffum fuperflua & a di- cilio
habetur m Chronico S. Petri Viei « Seb iefe iem»re eaer·
t- t»
.a
i.
__ e. , ____
t n.be jiartlia.· -,
vinitate devia profar»: idciico verbis finem im-D«
bnrtft
mv«:______
dr iwmÎ1
Uu. in
· Xfadpiaprer atterfient Hf» ( nempe R'Aertui 1 Jfrw
pone, & de nobis quidquid velis facito. Jam re- ·*"/
’
cbitfif-ofa»
jnfil
teàgretart
i»
ea
nrbe
Swede»
.
Auro»
gem nollram in ccelcflibus regnantem videmus , j
liania bpueopua erat Udelricu», uc ex Adelmaeo diqui ad immortales triumphos dextera fua nos foblevat, dans lupcrna gaudia.

CSTLEGION
turpi, rc

»·»»

Wr.QTiith—··

Ubitoh.!·
Mfutxiv
M

ENSIS

SYNODUS

Qua Fruâuarieofe S. Benigni monafletium a fabjeâione epifeopi liberatur.
Anno J017. celebrata.

pGo Lambcrtui Sand· Liogonenfis ecclcfi· de proprio fuo conftrueretur monaAerium, quod
«piftopus. Notum fieri decrevi,tam ptaden- ne alicuju* epifeopio, vel coenobio fieret aliqna
' tibus , quam futuris, quod quidam dileâus ex di- £ fubjedtone obnoxiumi , f
'
folerti
pertraâainm eft
kAis, abbas videlicet Wilelmus, adiit paternita­ confilio, ut io quodam loco, antiquitus Froftnà»
tem ooftram faills precibus, ut fynodaii decicto na dido, edificarctnr, quod legalem per chartu­
qnoddam toflamentum, quod ad votum prxven
lam a Ni tardo fie Rosbcrto germanis ipfius Gotu mortis, beat* memori· pradccefforis noftri
tefredi, cuidam Guntardo levit· traditum eft,
BruuoDu adimplere nequivit benignitas , noftne ut ipfe inde faceret judicatus tefiamenium , fub
benevolenti·, proficeretur miuImmitate , quod qui­ liberrima omnino conditione.Quod & faftum eft ,
dem non immerito tanto facilius debet Jmpctra- fed noa fine multorum, maxime Arduini (Legis,
se, quanto Dei cognofciiur xelus id omoino po- flt Bert· uxoria ejus, adjutorio; quorum fagaci
ffutare ; Quidam enim fuus, carnali propagine ger­ induftria legali légaliser confirmata fant tefiamenmanus , nomine Godcfrcdus, ad fanâam veniens t*, & fanâo Divionenfi cosobio non parvi pre­
convcrfioiicm , totum quacunque habuit fecum, tii , ut patet, colleta font ornamenta ; feilicet
Deo devote contalk, ea maxime intentione, ut tcxtnm unum auro , gemmis fle lapidibus mi­
re

NOVIOM ACENSE.
*°“»™ »·
381
j8r
cafnla auro decorata , dual fiole A ftct alienum · Volumus & no» , A ftatuimus fub -........
-------- re ornatum,
* «Mm ctngu*
ANNO deauratas
Jtiarita cun>
cum can»·» manipulis &
firnodali
decreto, ut nullus monachus , aut pre. ANNO
enaîm
CHI1JT1 Ium
|em atque
atqM quatuor em
iôi fimiUter
deaurati, quod ieripti videlicet domini W. abbati» fucccfibr, con chkistt
amiât
fimiuterdeaurati,quod
& ideo facere (induerunt, ut & locus, unde Fru- tra profatum locum aliquid querel·, vel calum­
Auarienfis videlicet fampfit exordium, his bone- niar inferat, vel quidquam proprietatis, feufubjeftaretur emolumentis, & hoc memores in pofte- Aionis requirat. ut fit igitur ipfe locus Fruâuanim non hqficant, unde fcaodalum ftruere iniqua ria diâus, noftra quoque auâoritate faconvulfe
poÆnt voluntate. Et noa igitur, aquitain jura ftipulatione liber & abfoluius, & ab omni quere­
appendentes, & animarum lucris magis quam cu­ la immunis, & in fruâificandis animabas feinper
piditatibus perverforum confutent es, fed ht fanâi Cbrifto duce facris aptus incrementis, Mifoc er
prcdecefforis noftri nromifla complentes , a pri­ noftro clero admiffis , noftra fubferiptione figna
vilegiis quoque Apoftolicis, atque decretis epileo
mus. Signans Lambcrti Lingoncnfis fedis cpifco
palibus, a preeeptu denique imperialibus, ac re­ pi. Signum Beraldi arcbidiaconi - Signum Beral
galibus non diferepaotes, Fruâuarieofe ccenobium di abbatis S. Stephani Divionenfis &c. Adum
cum omnibus, quas poftidere videtur, rebus tam apud Divionem publice ΠΙ. Id. Jan. anno abitn
t_______ , , ,quam
____ __________
mobilibus
immobilibus , in nulla fub- w
B carnat. Domini MXVII. Indiâ. XV- regnante
jeâionc, io nullo jure cuiqui
cuiquam noftri epifeopii Roberto, rege Francorum. Ego Odo cancellarius
----;------ .·_ -v
—·..— -----»------- :imo
— ;n fynodo fanâae Lingoncnfis ecclefi* hoc teflapertinentia obnoxium
proclamantis
, euin
fub proprio paftore, ut per omnia abfoluta li­ mentum perleâum, fit ab omni fynodo laudatum.
potiatur
, Λ confirmatum recognovi, & iubfcripft
bertate in Romana fed fibi concriTa |
R a fublato hujufinodi fubjeftionis vinculo con·

ANNO
CHKISTI
<·«€

ANNO

SYNODUS

GOSLARIENSIS

C-.%ST'

Anno Mxviii. celebrata, in qua Godefcalchi & Girtrudis matrimonium diflblutum.

E ea hec habet Author Vite S. Meinvveri te Imperatore cum Epifcopit cetertfae regni primo·
Epifeopi Paderbonenfis apud Bollandianos nhxi, Godefalctum HiMardi, Comitii filium, t/
ad diem 5. Junii cap. 11. n. 81 Epifcopitut ergp QGertrudtm filiam Cemto BJthiberti [eparavit. Ditjas.axxo n··» Dom. Incarnatione MXVIH. Beeenv- thmarut ait propter confanguinitatem proximam
oardar Hildem/Cemee^fii Spifcopur, tempore quadra- excommunicato». Eo anno Pafc ha incidit in diem
gefimah Synodum ta Gotlaria baiuit ; tnfM pr^fidm- 6. Aprilis.

D

£ NOVIOMAGENSE

CONCHIUM

In quo Otto inccftarutn nuptiarum reus damnatur, & quidam eccfcfiaftici ritus fenciti,
Anno 1016 celebratum.

fat-^pu· Z^Oncilii Noyiomagenfis circa bate tempora
rutu, to uxor tyui ir mitigari cexfagpiuUatt proni,
“*
V-e habiti meminit coaevus fer i p tot Alipertus mi, tnfufit itu conjunUt ofi inoCeitontiam continua
Metenfis ccenobii monachus in libello de diver- j^vocationii excaimmemcatt fu» , coeperat ortfar eorum
tptfapti
ad‘ [ait faciendum
vocet 1 ïbi etiam
litate temporum lib. 11. cap. XVI. A X'X. qui o fuii
'
■ ' ■
‘
tamen res in eo defimtas omnes filet. Annalifia confiitntnm efi, awrrfva exemplari ptrleile, ut cor­
vero Saxo Eccardi & concilium memorat, & res pus Dominicum ad fieufiram, calix ad dexteram fa.
in eo cooftitutas has indicat. Menfe meritaXVII
cerdots poneretur. Porro de Ottone iflo.quifnam
Kai. Aprils (quas anno illo incidit in domini­ fuerit, inferius in additionibus ad conciliumMocam ) magna faodxi fit tn Numagpn. ( Novioma- guntinum indicabo.
gi fetiicet ) uit OU» yaidasv it pnmerikut Franco -

η^8^«ι38·<ΐ88Μ§8κ·«>
CKAISTI

•••f

*6»’—

CONVENTUS EPISCOPORUM G £ R U N D E N S 1 S
In quo vita Canonica in Ecdefiam Gerundeufem introducitur.

JLj
Z^Um io nomine fan&se & individus trinitatis E Archidiaconis atque Canonicis ejufdem fedisGe«Nfmi.Vu m Ecclefia fanftsc Dei genitricis Marias fedis rundenfis & Barchinonenfis, divinitus infpirati
Gerundenfis in unum reliderent Epifeopi, Petrus concordia ac pari " animo
"
definientes ftatuerunt ut
ctufdem fedis przful, Ermengaudus Ureellenfis, ad fervitium Dei & ejus genitricis in eadem Ca­
Deufiiedit Barchinonenfis, Bercngarius Helenen- de domus canonica coofirueretur & rebus ecctefiafticis ex fidelium dono jufte collatis ditaretur,
fis, Adafcertns Carcaflbnenfis', Aio Coferanenfis, Abbates etiam Bernardus fanAe Marin Craf- quo facillime Deo ibidem quotidie famularetur&
far, Petras Rodenfis, Landrieus Giflalenfis, Gui- militaretur, & quncumque ejufdem funt ordine
fredus cmnobii GallicantuS, Amblardus ccenobii jufto perficerentur. Unde idem Petrus prnful egre­
fimâi Cirki, Vives ccenobii fanâi Pauli mariti­ gius de ftatu ecclefiaftico diligenter traâaos cum
mi , Poncius ccenobii fanâi Saturnini, necnon iis omnibus, profeme ac confentiente Gomttiffa
etiam quamplurimi alii facerdotcs, affiftentibus Ermeofcndi una cum filio fuo domno Beretigario
Comi-

CH,"’,S

,g,

Λ

”7™™*

CONVENTUS

V*c* *

04

■ 1
Comite fit Marchione, colliudantibus cunâis pr*- fanâi Genefii de Monela euan omnibus fisis per- —■ » ■ ■
CHaiTn
* donant ad confiruendum & dotandum tinentiis, flt omne alodium quod condam fuit de
jamdiâam canonicam domum h*c qua infra funt Altrude femina, & eft in Monela, flt illa con*.
fcripra dicens: Ego in Chrifti nomine PetrusGe. ccifit domui canonice cum omnibus fiais perti­
rnndenGs Epifeopus, permittente ErmcflendaCo- nentiis . Et dono eidem amouica de omnibus
mitiffa eadem , filioque fuo eodem Berengario adapt uris qua» mihi adepte fuerint ex rebus ec­
Comite, dono ad aedificandum & munerandum clefia (licis decimam partem. Pretcrta ego Petrus
atque dotandum jatndi&am canonicam domum flatui flt confirmavi flt donavi nna cum clericis
•d fervitium Dei 8c ejufdem genitricis Ecclefiam prsdiân fedis de omnibus rebus mobilibus quas
fanâa Maria de Caftellone cum decimis atque acquifiturus fum vel adepturus de epifeopatu tanprimitiis atque oblationibus ejus & fuis omnibus â· Mari* tertiam panem prediân fanâas Ma­
alodiis, & Ecclefiam fanâs Éulalia de Villa no­ rie, in tali ratione ut de prxdiâa tertia parte
ta cum decimis & primitjis & oblationibus fide­ dentu^ due partes reftaurationi ecclefiaftic*, alia
lium & alodiis fuis, flt Ecclefiam fanâe Maria vero tertia pars detur praediâx canonice. Ego
de Aguillana cum omnibus rebus ad eam perii, vero Ugo Cornet Impuritanus dono cenfum de
nentibus, flt Ecclefiam fandi Saturnini de Arcus B duobus caranis prsediâe domui canonica in Im­
cum omnibus rebus qu* ad eam pertinent, flt in punis civitate, qui ad me pertinet vel pertinere
comitatu Bifuldunenu Ecclefiam fanât Petri de debet, flt quicquid homines ipGus term pmdiâx
Monteacuto cum omnibus fuis pertinentiis, flt canonic* conceflerint fimul dono fit habere con·
Ecclefiam de Navello cum omnibus fuis pertinen­ fentio propter falutem anima mea fle filiorum
tiis, flt Ecclefiam faoâi Andrea de Lorona , fit meorum ac conjugis. Poftea moriens Bernardus
alias parroebias, fit alodia qua Miro Vicccomes Robores reliquit Ecclefiam fanâi........ de vil­
Bifulduoenfis tenebat quando obiit ab hoc fecu- la Blareis cum decimis flt primitiis fle oblationi­
lo flt juris fanda Maria elfe dinofeebantur cum bus flt alodiis flt pertinentiis fuis eidem canonic* ,
omnibus fuis pertinentiis, flt Ecclefiam de Ordc- flt ecclefiam & Agatha cum fuit pertinentiis,
is, flt fifcum de Lebres, cum decimis flt primitus con fi lio fle voluntate pmdiâi Petri Pontificis .
flt omnibus illorum pertinentiis . Supradiâa au­ Prcterea ego fapediâus Petrus Epifeopus dono
tem omnia qua in aliis comitatibus funt ego iu- eidem canonica Ecclefiam faoâi Juliani de Capra nominatus Geruodeofis Epifeopus Petrus ta­ ftelficit cum omnibus fuis pertinentiis . Et qui­
liter dono fle trado pradiâr canonica domui qua* dam vir miles bonus nomjne Sooiarius Ruffus
liter jamdifta fedes fanâa Maria ea in preno- C moriens abfque liberis reliquit totum fuum alo­
minatis aliis comitatibus jufte habere debet vel dium cum integro de Monte calvo eidem domui
habet. Infuper ego Ermenfendis flt Berengarius canonica, fle totum fuum alodium de Monte ma­
Comes flt Petrus Epifeopus damus pralibata, ta- lo cum integro fui , fle totum fuum alodium de
nonica Ecclefiam fanâi Martini de Cacano cum Elpidels, flt totum fuum alodium de Pantaliu,
decimis fit primitiis atque omnibus pertinentiis cum eorum omnibus pertinentiis, eligens Deum
ejus, necnon flt Ecclefiam fanât Martini de Co. ad vicem filii hsreditandiim- Similiter ejus couIonico cum decimis, flt piimitiis flt ejus oblatio­ jux Adaledis moriens reliquit fuas voces in fu·
nibus atque alodiis, flt Ecclefiam fandi Juliani pradiâis alodiis omnibus prediâ* canonica. Ede Curtibus cum omnibus fuis pertinentiis, flt go Poncius Caputkbol* fle Levita dono alodium
alodium quod............ Vicecomes debitavit ad pre- de Pujo «Ito cum finibus fle terminis fle cum
diâam canonicam d&mum , flt eft in comitatu fuis afirontationibus eidem canonic* S. Mati*.
Gcrundenfi in villa Pehs, necnon flt manium de Prxterea alii boni viri morieotes timentes De­
Fontudeta cum omnibus luis pertinentiis, flt me­ um , relinquentes fua a Iodi a , heredem fece­
dietatem Ecclefia fanâx Leocadix de Parieti­ runt prcdiâam canonicam , id eft , Raymunbus , quantum fcilicet ad eamdem Ecclefiam per­ Ddus Guttiicli de Pujals , Sendtedus Guillelmi,
tinet , flt alodium de Ferrerons flt de Ruvirans flt Miro fitter ejus , flt Donnitus , clericus de
cum omnibus appendiciis fuis , fle medietatem Cruce , flr Berengarius Donnitus , qui reliquit
panochix fandi Felicis de Palatio Rabuni cum fuam hereditatem de Ulivars prcdiâc canonica,
omnibus ejus pertinentiis, flt molendina quatuor fle fupraferiptus Soniarius reliquit fuum alodeta
que Gitardus Archidiaconus tenebat. Et egoAr- de Caftanet flt ipfum de Cahellone cum molen­
nuftus dono atque concedo ad eamdem canoni­ dinis & molendinariis irt fluvio Ticeri. Et Seniocam medietatem decimarum de parrochia S. Ste­ fredus Suffi rd reliquit alodium eidem domui ca­
phani qux eft fub appendicio fanâi Martini de nonic* intra terminos parrochia de Canapoft,
Romaniano. Et nos prxdiâi Petrus fle Ertrcn- fle reliquit alodium eidem domui quod eft adRofendis fit Berengarius donamus eidem domui ca­ ram. Et ego Petrus pr*diâus Epifeopus dono
nonica parrochiam fanâi Amantii cum decimis ipfum manfum de Abeliars cum fuis pertinentiis
flt primitiis atque oblationibus flt cum fuis om­ omnibus, necnon fle medietatem parrochia fannibus-flt pertinentiis fle cum fuo appendicio Ec- â* Maria epifcopalis decimarum, fle fifcum de
clefue fanâi Martini de Prela cum decimisfle pri­ Parietibus cum molendinis fuis fle cum omnibus
mitiis fle ob*ationibus fle cum fperariis fle c.imite- Erebus ad eumdem fifcum pertinentibus, quod te­
riis triginta pedum, fle Ecclefiam fanâi Martini nebat Archidiaconus Guillelmus, fit alodium quod
de Campo majore cum omnibus fuis pertinenti­ eft in Rodas fle in Armcndera fle in Palatio Ra­
is , fle parrochiam fanâi Mameti de Rudmorts buni , flt Ecclefiam fanâi Cypriani maritimi, at­
cum omnibus fuis pertinentiis , fle medietatem que Ecclefiam fanâi Afifcli , cum omnibus illoEcclefi* S. Martini de Lcmena cum luis perti­ rum pertinentiis . Pnediâus denique Bernardus
nentiis , flt parrochiam fanâi Andre* dt Mata Robores reliquit omne alodium quod habebat io
cum omnibus pertinentiis . Dono quoque ego parrochia fanâi Daimatii de Tornavels vel in
Petrus Epifeopus parrochiam fanâi Petri de Na­ Seliga eidem domui canonic* . Et - Adalbertus
vata cum omnibus fuis pertinentiis, flt fifcum Eonegonis dedit quatuor manfos cum illorum
Crifpiani cudr quartis fanâi Stephani de Bas,flt pertinentiis qui funt in parrochia fanâi Felicis
medietatem juftitiarum de Bafcara, fle ecclefiam de Borfeleu eidem domui. Es Raymuodus Pr*de FontauiUas cum fuis pertinentiis,flt Ecclefiam pofitus reliquit manfum unum in Fruyan cut*
fuis

G 8 R U N D B N S I S.

5·5

MOK«g *

5U

luis pertiaentiis. Er GuiUelmus Seu villi alterum A diâa Ermcnfcndis donavit alodium quod fuit Ber-·
ANNO
~ Aroaldus de nardi Amati clerici cidem canonic*. Hoc alodium CHSlStl
rn«5?t ibidem cum fuis pertinentiis. Et
Conteli reliquit medietatem fui alodii quod ha­ cum fuit pertinentiis eft in valle Angles. Petrus
bebat in Fuyao vel in Coozels prsdiâs canoni- Presbyter montis Eufebii reliquit alodium eidem
c*. Et Bernardus Tegmann dimifit de fuo alo- canonice. Io eodem monte fune alia plurima alodio eidem domui quod habebat in Palatio Fro- dia & terre & mobilia qu* hodie pracdiâa domus
gel & in Pera. Et Guitardus Gaufredi clericus canonica habet & poffidet & habere debet & fu­
reliquit omnem fuum alodium praenominat* Ec- turo Domino donante a fidelibus jufte coMata ea­
elati* quod habebat in Furnels & in Candorsn dem canonica adquifierit cum fuprafcriptiobibus.
& io villa dc Atinii. Et Baron Boni-hominisdi- Hatc omnia fupradiâa in jure pnrdiftx canonica
mitit alodium quod habebat in Camos. Et uxor nos prenominau Epifcopi ab integro confirmamus
Rsymundi Boni hominis manfum unum qui eft propriis nominibus. Et fi aliquis abftulerit aliquid
in vilia de Man jamdift* domui, Et Guifredus ex fupraferiptis rebus omnibus, aut fupradiâa
Guilicimi dedit quatuor manfos qui funt in par- omnia.......... a jure canonico , nifi iâtbfaciena
rochia fanâc Cecilia de Carcar & quatuor in refipuerii, reflitutis ad integrum ablatis, perpetuo
villare Situran eidem domui. Et Stephanus Pres­ B anathematis vinculo eundem aut eofdetn prefumbyter de Catan reliquit manfos duos qui funt ptores excommunicamus fic a confortio fidelium
in eadem parrochia fit in Ratxa fit Lalelas. Et ieparamus fic cum Juda Domini proditore in in­
Vicecomitifla Impuritanenfis uxor quondam Guii- ferno inferiori participem fieri optamus Arnen
lelrai reliquit unum manfum quod habebat io Petrus Epifcopus , Berengarius Comes , Er men Virginibus frpius dift* domui cum fuis pertinen­ fendis Comitifla, nos qui hanc donationem liben­
tiis. Et prediftus ejus vir Guillelmus Vicecomes ti animo fecimus fic firmare eam rogavimus Aâa
reliquit omne alodium quod habebat in Caftcllo- iunt h*c anno incarnationis dominica decimo
ne eidem ipfi domui, fic alodium quod eft in nono Ipofl milletimum , xu. die Kalendarum
Pedrct fit in Mcrcadal fic in Plano ante Gcrun- Decembrium, anno xxttt. regni Robert! Regis
Ego Benediâus faoâa catholic* fic apoftolica
dam, fit ipfum de Bellor totum .'quod fuit de
Uiulard dedit Gondcbaudus pracdiâa domui ca­ Roman* Ecclefi* confirmo hoc preferiptum, fie
nonica cum omnibus fuis pertinentiis. Et Beren- praecipio in Dei nomine valere in «ternum cum
garius Epifcopus ejufdem fedis donavit Terrace apoftolica autboritate.
Ato Epifcopus. Villelmim Epifcopus . Emsencum molendinis fic molmariis cum omnibus eo­
rum pertinentiis fie fimùtcuçn ipfa aqua Ticeri C gaudus ac fi indignus Dei gratia Epifcopus. Beufque in medium alveum ejufdem Ticeris , qui rengarius fanâ* udis Helenenfis Epifcopus fuprafont a termino loci qui vocaiur Sale alte ufque feripta libenter confirmo. Adalbert» Epifcopus
ad Marcadal quod eft ante Gerundam civitatem CarcafTonenfis. Deufdedit gratia Dei ac fi indi­
canonice eidem. Hcc omnia a prediâo Epifeo­ gnus Epifcopus omnia fuprafcripta confirmo Apo Berengario donata funt in parte meridiana melius Epifcopus hoc confirmo. Veo Epifcopus
eum palatio fic cum triliis fic cum iis qu* tenent Ecclefie Uticenfis. Stephanos A tenus. Bernardus
Bonifilius fic Johannes clerici. Et Comitifla pr*· gratia Dei Epifcopus.

«•SYNODUS
ANNO

FRITISLARIÆ
C H R I S T X

Μ X X.

Jnwis , Clrrttui Ç«i rx prufait S. HeiMtrtdi ad
accufetm tpud

iw/msw rtdtflus rrtt, ad fmiettintt erietn
Fr ttiluntnftm ftrtt a S. Mmwtm ttltkruUm
naeo wsraraia a paras Mtrutar.

Rat quoque ibi Clericus in juvenili ,*tateDmum ejus, omnemqne fupelleâilem invafit, nihilque ex omnibus pneter miferam vitam relinquens,
’
infuper ad FririrsAir apad gmeraies»
tum
' diam faciebat injurias. Quadam itaque die cum accufavit. Cumque in eo effet, ut Epifcopus ad
<«*$ M*'·· pergeret illi moleftus efle, vir Dei dixit ad eum: degradandum eum baculum levare debuiftet, fu.
propius medullis accipe, qu* predict" tibi : dives qui­ biio prorumpens fanguis de naribus ejus rum im­
dem futurus es, fed poftquam omnia congrega­ petu fuper Epifcopum venit : illico ejcAus Itam
veris veniet fatanas, fit omnia tibi teque fimul diu languinem fudit, ufqueq'O aliis, qu* intro­
auferet. Utioam jam in ipfo non impleta fit ifta ducenda erant, imroduâis, fit determinatis, eo
Prophetia, quod pace hujus fanâi, falva verbo­ oblivioni tradito fynodus illa fblvererur.
rum ejus fide, optaverimus; quam impletam, re­
Quis ambigat enim io tant* occeffitatis'anicurum exitus docuit in ipfius fubftanna.
lo beati viri miferatiott· liberatum! Qui profeâo
Nam poftquam vir Dei de rebus humanis „ cum vldiffet prophetiam foam in rebus fuis effe
excellit, cum jam multa clericus coacervaftet ; ad £ impletam,
impletam, ne amiffo pariter
pariter/acrrds/a/igxoda
fun-­
futtrittuligtmbt fun
ultinum ancillam cujufdam prspotentis hominis, ditus omni fpe nudaretur fob v exuendum ei ccoejufdem loci indigene, corrupit, qui ftatim do- fuit.
Afcn F.

E vernans, fed fuperbus admodum , fit arro·
<··. ,. pH- g«ns. Hic jam>riocipio multas viro Dei ob ιηνι-

ÜArtBAIB

Γ·

Cmc. G«fB-

GMcrXGrwrW. Tbm.XTX.

Bb

CON

07

"",,S£’VI

»««____

concilium

%Îï;i^i^«iKePSEaiEXÎSeSS«I£awUQX£i^Q®ara3««a^^
1«»·.

CONCILIUM

’·»·■

AIRIACENSE

Io Pago Autiffiodorenfi prefecte Roberto Francorum Rege celebratum anno dont, circiter atxx.
Ex Cbrentte S. Petri Vivi, edite a D. Laca Dacierte, Teate 11. Spicilegii.

N tempore illo fadus eft magnus conventus in A numere plebis multitudines, diverfi utriufque fe*
xus Ac statis concurrerent, ad cumulandam quoque populi proficifcentis devotionem, plurima fan­
funt fandorum martyrum ,confeuorum, virginum dorum corpora a fidelibus viris advebi ceperunt.
I» libre Gtfierem Ee»tificem Aatifiiodarenfixm,
prttiofa pignora in fui feriniis. Inter que de coe­
nobio B. Petri Vivi dum deferretur, vel referre­ tanfa bajat caqgrrgaadu fjnefii affirtar: nempe afi
tur beatus martyr Sandianus, imminentibus no· redintegrandam pacem t» Bargandia, teailam concidium tenebris, fuper duo capita ferini: emicue­ ham apud Airiacum, iaysri/, villam beati Ger­
runt duo przdariflima fidera, omnes totius no­ mani, in quo rex Roberta....... fimul fic innu­
dis tenebras fui fplendore fuperantia, oculis qui­ merabilia fandorum pignora totius pene provin­
dem deducentium vifibilia, fed tadu impalpabilia. cia:. Ubi dum quidam peterent, ut gloriofi Ger­
Ibi vero prefentes fuerunt Robertas rex , & mani corpus illuc deferretur , refpondit Hugo
Gauslinui Bituricenfis archiepifcopus , cum 'aliis epifeopus; Abiit, ut offa incomparabilis viri pro
epifcopis, &]abbatibus , & populo innumerabili ■ quacumque re aliquando commoveantur . Quod
Ibi etiam mulca difpofita funt ad utilitatem ec­ ceteri audientes , gratanter cohfenferunt. Stmiliclefiarum.
ίB ter & per diverfa loca, ut io pagis, Divionenfe,
Concilii e^afdtn fit tnentio libre 11. hiHoria fan- Belaenfe, atque Lugdunenfe, concilia fepius ce­
Clt Bercbarit Dtrvtnfii Matie edita t Nic. Catnx- lebrari fecit.
tcatio i» Prompt tant antiqua atam Trtctnfam. Glo<7. C. Morem deferendi fanfioram reliquias ad conci­
rufus rex Robertus,
apud villam Aireyas lia , tum ex ahia intelli|ia>iu, tum ex Glabro, lib. iv.
nomine nofeitur concilium habuifte, ubi cumin- c. v. quem mox referemus ad annum sojs.

Ï AutiÆodorenfi pago, in Airiaca villa, a Leo*
t he: ico archiepifcopo.* ubi de fingulis locis delata

WA D

CONCILIUM
NOTA

A·· i>*sr«l to»,·
e« s«vpi.
Μ..Λ T. L
ΓΜ· '·«»·

AIRIACENSE

CHRONOLOGIC A,

ET

ADDITIO.

Iriacenfis, qui urbis Autiftiodorenfis pagus eft, C dum concilium illud anno tozj. Neque enim
concilii meminit quidem Labbeus, fed an- regiz litersJ de donatione
*--- rhac
- J:fua
- i:a
diu differende
no 1020. ex authore Chronici S. Petri Vivi ma­ fuerant.
Hanc ipfam chartam utpote portionem quamdam
le quidem, meo judicio, collocat. Ego enim in
annum 10x3. vel 1014. rejiciendum hac dudus adorum concilii hujus continentem hic produco.
conjedura in meis ad Pagium adnotationibus cenDONATIO ROBERTI FRANCORUM
fui . lia enim ibidem differo 1 in hunc annum
REGIS
(1020) referunt Conciliorum colledores provin­
MONASTERIO F RUCTU ARI ENSI: *
ciale concilium Airiacenfe, qui pagus eft in di­
Ex Utera eriginali.
tione Autiffiodorenfi. At fi quid valeant conje1» nomme SaaHa & ndividae Triaitatu.
fluir, promovendum illud arbitror ad annum
Go Robertus gratia Dei Francorum rex. No­
soil, vel 1023. Hujus enim concilii veluti re­
verit omnium fande matris ecclefie fidelium
cens habiti mentio fit in diplomate Roberti re­
induftria, ut pre fena, fed etiam futura, quod qui­
pis Francorum, legendo in bibliotheca Scbufiana
Gt-icheonis cent. 1. Cap. I XXX. quod datum dem noffer comes, Gailielmat nomine, nofttas
legitur.· Avalent aene MXX1II. regnante Roberta DSerenitatis adierit preientiam, rogans & obnixe
Rege XXXVII. menfe, & die incertis. Hzcan- poflulans, ut quandam ecclefiam in honore S.
norum Roberti fupputatio, fi ab anno 8S8. cum Martini facratam, in fuburbio Belnenfit caftri fiPsgic ducatur, fignat anni 1024. exordia , qur tam, olim abbatiam, fed jam omnimodo deflen­
rane cum anno J023. a Martio czpto cx veteri dam ; quam etiam jure noftri beneficii poffidebat,
0*!u congruere poffunt. Quis vero ctedat conci­ (e mihi liceret credere, eo conventionis tenore,
lium anno 1020. celebratum tanquam nuper habi­ ut eamdem'ecclefiam cuidam congregationi in lo­
tam anno 1024. habe:i , & dici potuilTe .' Me­ co Fruduarii, juxta alpea Deo regulariter ferli tu igitur in annum 1023. vel sois. referatur. vienti , comminus traderemus perpetualiter ha­
Nec repugnat author Chronici S. Petri Vivi, qui bendam. Cujus rationabili & devote petitioni li­
licet anno 1020. ejufdem Concilii meminerit, benter condefcendere volui , quoniam eidem
confulte feribit celebratum fuiffe non eo quidem coenobio jam pridem quandam abbatiam Sanâaa
anno; fed temper/ ille. Porro diplomate illo fuo _ Mariae in fuburbio Cabilonenfi fttam , cum ec­
Robertus Ecclefiam quandam Monafterio Fro- clefia Bufciani, & AUedetm Caffiniaci, cum eccle­
âuarienfi, in Pedemonte fito, elargitur, quam fia ejufdem ville per precept: firmitatem concefdonationem a fe przftitam fu i (Te in concilio na- feram. Quz omnia dedi :nftidu,&petitione do­
per Ariact babae teftatur , fic literis patentibus mini Guilelmi abbatis, ejufdem loci Fruduariçomanifcftat. Qur nova conjeâura eft ad illigan- fis devoti fundatoris, interveniente & fubfcriben-

A

E

te

- 4W1.·.

HBNniCUt Π.

.

MNpevî*“
V I N T O N I E N S B.
tMP.
9 9Q
G*/frid», Cabilonenfi enifeopo , cum reliquis A aliquid inibi conterre volueritt , noflrc authoei
epifcopi*, qui intarfaaruntlconcilio nuper Ariaci tativ habeat aflenfam; de ficuti noftri prccepti
ANNO habito. Innotefco igitur cunfliis.prcdiftam ecclefiam authoritate firmavimus, ito etiam Isgalirer danCKtfSTt Belnenlem, Guilelmum comitem mihi reddidifle, di in pofterum habenda abfque declaratione dedc mihi eam Frueuarienfl cemobio dedifle ; erga cernimus, dc harum rerum conventionem annuli
quem locum taliter noftrx benevolenti* inculcamus noftri impie (Ho ne fignamus. üélaat Avaient aaete
afleftum, ut, quicumque in omni noftrc domina­ incarnat, Verb. MXXJH. regnante Rekerte XXXVH.
tionis regno pro redemptione peccatorum fuorum Bgt Baldennat Canttllarini rtltgeade jabfcrtffi

jit

fy» tc

CONVBNTÜS

E

PISCOPOKU

■—

Μ

M. xx.

ANNO

Nno Chrifti circitet u.xx. Tolofe in epifeo- fctpit, Canafftarrf, Bilerrtafi, Mapalanenfi, tS Aaporum conventu exrommunicati funt omnes, futax· artkiepifnpe » cam aZrçaas jaffrétantit. Snfeu viri, feu fremitus,
fœmino, qui aliquem ufaticum ma- g ttxiiane
srasiam orra rNcamanmcaSsaafs refert ta prrfa .·
Jura in ftrata
irata de Step nfque Tolofam miferiot,
Nos ex parte
paru omnipotentis Dei, dc beati Pétri,
vel mitti confenfcrint Cui conventui interfile- dt omnium fanâormn, interdicimus, dt excomrunt archiepifcopi duo, Narbonenfis, dt Auxita- municamus, ab ecclefia dc confercio fidelium lenus ? epifcopi vero CarcaiTonenfis , Biterenfis , paramos , dt corpus ac fanguinem Domini t ac
(epulturam prohibemus omni homini, vel fœnuMagalonenfis, de très fuffraganei epifcopi Auxin«, qui aliquod ufaticum ; malum in flrata de
tani. Ex ft Mu Ptlri dt Marte artkiepifcept PariStap ufque Tolofam asiferit, vel mittere confeufinfir.
i» LaUit
Conventus bajae alla Caitliat videret, ex ywv ferit, prater boc quod Donatus modo retinet.
Ar<. T dtfcixtai, lik. v. evwsmearar. Occila». a Rayvtaxd·
Eamdem excommunicationem, quam fecit AuTelefax· artkitptfcepe cexvetatmx faiffi, raw Gril. fcienfis epifeopus cum fois tribas epifcopi*, abba­
Itlxee cextitt Telefax·, artktepifcepe Narb«aeafi;rpi· tes omnes laudaverunt.

A

»C ONCILIUM

GERMANICUM

Sed incerto loco a Bcnedifto Papa VIII. & Herinco II. imperatore Anno 1010 celebratum
*ρρΐ·Μρ·ι* 'DBenediâi VIII: m Germaniam profectionem ,C IV. coi. sojj. Bcoedidum papa
. ira Romanum af
îneptratere pr· paila/daas
faibafdaae r«gui,
regai, dt tctle/ia asgerAs
1·«·.
quam Pagius cum aliis ad annum 1019. re- ixeptraiere
fert], in annum fequentem loxo.transferendqjnolim mvilataxt ta
· Galliant
- ..·
ventfe. **·
Tum fubdil. Mnldocui in Nota ad Pagium ad A. 1019, f. His tifyat tpifceperxnt ad fnèdeoa xade tenflatniikxt ,
nealta
ris
attha,
niella
benejla
detreta faaA , fM
vero flantibus anno eodem profedionisfac pontificcm una cum imperatore concilium babuiflehis «Niais kajat neftri VvelMnii (Leodienfis cpiicodocumentis adllruxi iW .0 nota ad annum 1010. pi) adfiipxlatiene fakvn/fa. Synodi huius in Ger.
1. Adendum hic ex Ruperto monacho monafle- mania quidem, led loco incerto celebrate coram
Benediflo papa nulla eft alicubi, ne to colleflio·
rii S. Laurentii, cujus operis epitomen vulgarunt
PP. Martenc , dc Durand Vet. Monum. tom. nibus quidem conciliorum mentio.

CHRUTt

...

eWMSTl

CONCILIUM
SOI

CaNOTO

R.BCE

WINTONIENSE

....

DANOKUM

Habitum io fando natali Domini, anno Chrifti Mxxr·
fsiMnatcii-TTÆc fiat ftatuta Canuti regis Anglorum,Ddo archiepifcopis, dc Ailvvioo epifcopo Btmha£·
Daoorum, Norvvegarum , venerando fa- menfe, dc aliis epifcopia ipforumfeffiraganeis,lep*
"* ’'picorum ejus confilio ad laudem dc gloriam Dei, tem ducibus, com totidem comitibus: necnon di·
& fui regalitatem , dc commune commodum , veriorum monaflertorum nonnullis abbatibus, cum
habita in fando natali domini apud Vvintoniam , quamplurimie gregariis militibus , ac cum populi
^c·
multitudine copiofii, ac omnibus tunc in eodem
Rex Canutus anno regni fiii quinto, videlicet parliamcnto perfonaliter exifleotibos, votis regiis
per centum dc triginta annos ante compilationem unanimiter con feu tient ibus, prcceptum dc decredecretorum, que anno domini n 50. fuerunt com­ tum fuit. Quod monafterium fandi Edmudi,
pilata anno feptirao pontificatus pipe Eugenit dTr. fit ab omni jurifdiAione eptfcoporom dt co- Μ·***»*».
----- liberum
____ I
tertii, dc ante compilationem aliorum canonum g mi'------------tatus ex--------tunc' ia perpetuum funditus
quorumcumque, eundos regni fui pralatos proce- dc
* exemptum, &c.
Ulullria rex Hardicanutw prodidi regis Cenati
mqoe, ac magnates , ad fautn convocans parliasnenmm, in 100 publico parliamento, perfiden­ filios, heres dc fucceflor, ac fui patiis vefligio
rom devotus imitator, tfr. cum laude dt favore
tibus perfonaliter in eodem Vviftaoc dc Adeioo
CmmiX Central Tom. XIX.

...

3?1

BKNiDKrrvs

r. VIII.

r n M r

i

i

i n

L.VINCIL1U

M

M

hrnricw u.wr.

RCBfXTUS B. FRANC.

J9*

—
--Ægelnodi DoroberneoGs, nunc Caotuarienfis, ft Agni fui mundinorum princspom, deicriptum con· ————
ΓΜβίιτι Aiuici EboracenGs epifeoporum, alionunqae epi- nituit roboravitqsK precept·!*.
fcoporem fafiaganeonsm, ncc non cuortorus* re«wk*1

CONCILIUM

GALLICANUM

Incerto loco habitum, in quo Lcmovicenfia civitas excommunicator.
N Chronico Ademari legitur, Girardo Epifco- ed cxjxi diottrfim Lemevice perttnrt, <7 pare fine
po Lemovicenii vita fundo, Vville Imum Αψύ- /·« e»Heritetr cerfteretnt eft tpifteper, frite fpeede
taniai Ducem elegifle J orda num «mj$m neiiltteiii j^ix Erone in, cerem Λτ·β Eetberte, xbi VII, Art bit·
iS ftmphatetii virem. Turn Tub) ungitur ÿeedre. pifeepi edfetrxnt, die Penteceflee cem fatfregeeeu
lefime feperveeieete Dex Eemext ndunt, film [tee Kpifceph , fetxm Lemevictmm excemmemcevit ,prxpndcnlijîxm
WiUelrxeimpuevit’ ,xt rt‘
~ ‘ edelt/cexh,
'
..................
i ter
* leexm
“ "
S. Meertielh,
' . “ ,tP fx*
, , pnprie ed reaper.
verteet erdteetmt repenret Bpifcepxm , mmI tile tieebeet, ipfemeet prebibetl eb tfitix fee tpifeepetiiefltrt tmmf, & Sebbete aïe ftMriftJbet h : texere fetufecirei, eedh pediber, nm ceetem
Atftriitf ente cepxt S Jtmi (nuod ann. 1018. Clench tP Meeecbh, eeteibet Jùxilitrr difcelcieth
inventum fuit;) dieceext tP prtjejltrerdiMtarif, ptdibet, Bilxrfcax Jtdem ednt, xbi Arcbupifcepxi
Ô* cra/kiM Demmire ceeferretej efl eb Ifleer Cptf· cem Clerc th precept ebviem, tp bexerifice rm de.
cepe Senflenerf fP Ceedjxttre Arcbieptfrepi Berdire- drtceru, pned li&evcret, ebfetvit. Cum vero Adelenfii, tp Rreete etyte Anelde, etc nee tP lumber marus fubjungar, te tempore decem ex Canonicis
te Epifctpir. Prfi ven λ clerifime mdelit Vbillet· civitatis AureltanenGs ob bsreGm Manichaeorum
me Cemtttf tP Areelde Petrepencmji Epifcepe Le- flammis addi&os effe, quod anno 1022. accidit,
mevicem dedx/hu mtbrenixetni eft m [tie S- Met- apparet ittud Concilium hoc vel fcquenti anno ,
tielii. Arcbi epifceper ven Bitxricnfir Garnirent, incerto loco celebratum tBt.

I

t?L EMOVICENSE

CONCILIUM

In caufa Apoflolatus S. Mrtialù a fordano LemoviccnG

Axno circiter bat. celtbrntert.
E concilio hoc, ficut fle de caufa fanâiMarC ftian* editione rom.Π. in append.pag. 161. Qpam»
ft Mort
S«rri r·»·
tialis in eo agitata inter aportolofne,five in- quam enim ibi de loco habiti Concilii nil legi··«».
ter confeffores in facris precibus invocandus ,fuc- tur, vix tamen alteri
... congruere poteft
.Λ Concilio,

D

rit, nonnulla habentur in artis concilii Le movi- quam huic Lemovicenfi diverfo ab altero anni
cenifis 11. feu potius III. anni top. Sefl.1.Con­
028. itemque ab alio anni 1031. Nam alia eft
cilium irtud Lonovicenfe 1. eele bet plerteenner plane Concilii hujus, ex quo fynodica data eft,
per bebiemedem pteteceftej habitum ibidem atteri­ definitio, ab ea, quam ambo Illa concilia anni
tur; cx quo intelligimus aliud profeâo effeaLe- 1028. & 1031. tulerunt. Illa enim negat & Mar­
movicenG illo, cujus in iis pariter a&s concilii tiali locum dandum elle inter Apoftokss , quem
LemovicenGs 11. fermo inducitur. Habitum enim locum porteriora illa Concilia ultro viro ianào
illud atteritur ibidem prime eeee drdicetieeh Le- permittunt. Sed age, lynodicam ad Benediftum
meviceeft bejilice Augufto menfe ineunte. In hoc VIII. papam recitemus. Caret illa temporia advero, quod primum omnium Lemovicenfe con­ fcriplione, fed cum Benediâus ultra annum 10x4.
cilium ftatuo, Jordanus urbis illius prsfal expo- vitam nequaquam
...produxerit, nec _Jordanus Lefuit patribus diffidis, qur viros [dortos agitabant movicenGs peius anno tozo· exeunte coeperit ,
de apoftolatu S- Martialis, aliis inter ApoftolosPintra breve hoc fpatium cadere neceilc eft.
aliis inter ConfeGores referendum judicantibus.
JORDANI EPISCOPI LEMOVICENSIS
Quid tunc decifum Gt, ignoratur. Forte tamen
EPISTOLA AD BENEDICTUM
tes integra remitte eft ad Lemovicenfe concilium,
quod primum dicitor, retpfs vero eft II. quod­
VllL PAPAM,
que anno 1029. colleftores omnes cum Labbeo
aifiguanl. Sed in annum procedentem 1028. {re­
ferendum ex eo conflat, quod anno illo, quo
concilium eft habitum, dies Augurti tertia in Do­
Omno, ac venerabili, Deo , (t homiaibua
minicam cadebat , id que adamufliin cum anno
dilerto pape noftro BenadiftoRobertas Det
1028 congtuil. His ergo ita flabilitis non duo,
gratia Rex Francorum , Guillelmus Dux Aqui­
uti huc ufque, fed tru Lemoviceniia concilia
in caufa S. Martialis conftitui oportet, primump tanorum, archiepifcopus BituricenGa, archiepifco­
ante plurts annos, quam haberetur tertium an­ pus BurdegalenGs, archiepifcopus Turonenfis ; om·
ni 1031. forte anno 1026. feu 27. alterum an­ neique eorum fuffraganei ; ncc non liimbertus
Piâavcnfis , Arnaldus PeuoguoricenGs , Holo ,
no 1028. poftremum tandem soji.
Hcc olim ex mera confertura, fed non ina­ Roo, cetenque eorum confratres, Jordanes Epi­
fcopus LemovicenGs,
qui hanc cartam ieribere
attigiHe
Li
ni commentabar , qua in re veritatem
1
*
tatem detegit conjumt, hi
' i omnes domno apoftolico falutem , 8t
me nunc glorior -, quam veritatem
.
cilii hujus fynodica vulgata in nova Gallus Chri- dilcftiDoem. Dominum noftrum Jefum Chriflum
ici­

D

""ivft™

)')

s A L EGUN ST Λ D 1 ENSE.

. }»♦

Çÿ* (cimos &

credimus duodecim fibi elegifle apofto-A ipfe S. Martialis de Inferno tr<xn, Ebuliis, Aiialnaue
iucceflore*
■los, quibus dedit poieftatem ligandi atque ibi- eus
— ., Ermogemanus
---------- ejus
‘
Λ— r ufqne c^7sti
ANNO vendi, ex quibus cecidit unus nomine Judas, in
triginta fex ; ego vero leptimus, qui vocor Jor
,,,,
CHX1STI
cujus locum ceteri Apoftoli elegerunt alium no­ danus, omnium infimus, hi annes pro fanàtftinio
mine Mathiam, nt duodenum reftaurarent nume­ coafelTore eum habuerunt, fimiliter omnes abba­
tes in ejus monafterio habitantes uique m ho­
rum, io quorum consortium Dominus nofter alios
feptuagirua duos fibi elegit, quos fit difcipulos diernum diem. Ille abbas, qui nunc eft novitate
vocavit,'ex quibus Beatus Petrus princeps Apo- deceptus, Gipcrbia elatus venit ad me, qui fuin
vilior meis anteceftoribus, deprecaris ut in conAolorum unum fibi elegit nomine Martialem ,
qui una cum illo aderat ante prefentiam Domi­ filio meo, & in fynodo laoâifiimum Confcfloni noftri Jefis Chriffi: & ad artum, ft ubicum­ rem in numero ponerem Apoftolorum , quod fa­
cere nolui. Ille perfeverans didis fidem , quam
que Dominus nofter aliquod fuis apoftolu ofteodebat miraculam , beatus Martialis cum S. Petro habuit, cum duodecim monachis illius monafleinterfuit. Sed poft faoftam Domini refurrcâiorii, mihi promifit, ut cum autboritate in omni
nem, ac Aferafiooem beatas Martialis^ qui halc concilio me defenderet. Hoc- facere non potuit
tuagiuta duobus difcipulis
Pe-Bin Concilio Guillelmi Aquitanorum ducis ,audscnex feptuagiu
‘
, J unus
_ _ Beato
_
tro adburcbat quem Martialem Beatus Petrus cum te Archiepifcopo Bituricenfi, Ifembcrto PsAavcnduobus Presbyteris Alptmeuo, AuftriclinianoGal­ fi, exteriique eorum fuffraganeis. Omnes Epifeolicam gentem predicate tranfmifit. Illi vero ner pi Francorum, Alvcrnorum, Vafconam, Aquita­
carpentes venerant £lfam : Qn mortuus eft Au- norum, cum quibus ego fisi locutus , compro­
bant , & confirmant fandifiimum Confciforem
ftricliniaoos unus ex presbyteris, inde ftatim Be­
atus Martialis rediens Romam, fanâo Apoftolo Martialem non debere tollere de illo loeo, uti
unum ex comitibus fuis mortuum nuntiavit ; fanfti Patres & noftri antecefibres eum pofuerunt,
cui Apoftolns ait; Sume tibi baculum iftum, ft dc nem effe Apoftolatum nifi auâoritate com- ’
probatum. Talem dicunt rationem : Si ego S.
cum pervenias ad Corpus, tauge illud ifto meo
Martialem, qui fixit ex feptuaginta duobus innu­
baculo, ft dic: Io nomine Domini Jefu Chrifti
furge, Auftricliniane . Deus erit Comes itineris
mero ponam Apoftolorum, illi omnes feptuaginta duos in numero ponunt Apoftolorum, flt ubi
tui. Beatus Martialis juffa S. Apoftoli implevit ,
tetigit Corpus Auftricliniani, & ftatim fanus effe- eorum corpora condiuntor , ipfum locum pro
Apoftolatu tenere: tibi vero ego Jordanus has
âus eft ; inde proficifcentes venerunt Lemovicam
Civitatem. Ibi invenerunt Stephanum ducem cum C>*trras mitto départe iftorum pradiâorum, regis
fcilicct Robert!, ~
Guillclmi ducis Aquitanorum ,
tota familia fiia idola adorantem , quem ftatim
Evaogelicis praedicavit verbis, ad Chriftianitatem archiepifcoporum omnium, videlicet Catholicorum,
convertit, ft cum tota familia faa baptitavit. In qui mihi cortradicunt , ne faoflum Martialem
in numero ponam Apoftolorum . Tu autem fi
eo autem Templo, ubi ipfe dux ante adorabat
aufus es hoc facere, quod non fecerunt fanâitut
idola vana, & furda, Beatus Martialis cum duo­
bus luis presbyteris Alpiniano, ft Auflricliniano, antecciforcs Gregorius , Clemens , Borufacius ,
adjuvante dace Stéphane Bafilicam conftruxit, &
multi alii, ot ponerent Confeflbres inter Apofto*
in honore Beati Stephaai primi martyria dedica­
los ; fi peccatum eft, tuum Gt : ego cro liber a
vit ; ibi divina celebravit myllcria , ammonuit ,
culpa, neque iniquitas, neque peccatum meum ;
voluntatem omnium Aquitanorum tibi monffradocuit, ufque dum totam Aquitanicam gentem a
bo, quia ille Abbas feduâor nulla aha caufa hoc
via erroris ad veram vitam , qus Chriftus eft,
perduxit: tandiu ibi mifiarum folemnia celebra­ facit, nift quia vult deftruere fedem Epifcopavit afque dum ante ipfum altare protomartyris
lem priani Martyris & apoflolatum S. Petri ad.
vüare. Per iftius charte portitorem literas mihi
Stephani finivit, 8c cum magna Angelorum reverantia animam Deo reddidit; dux vero Stenha-p mitte, dc per omnia tuam voluntatem mihi man­
nus cum magno honore Corpus illius foras Civida. Epo ad psafens tecum loqui non potero, fed
tatem fepelrvit in eo loco, ubi ipfe fanâus Mar- quanto citius mihi erit pofle
~ , limina S. Petri’
tialis Ecclefiam in honore S. Petri fui magiftri
adibo. Vale viriliter, age jufla patrum , noli pr»
■tdiGcavit. S Aiwctianua facceflbr illius , quem
varicare ■

CONCILIUM
IN

CAUSA

SALEGUNSTADIENSE
DISCIPIÎNÆ

Celebratum anno redemptoris noftri

mxxii.

cr Animus Moffmtini Art iitpifcopi

inv/tstorm
feripte Gedekmrde Hildejtenfi ed Concilium
i» Sohngtflet.

nilScU·*··

TXOmno Godehaxdo S. HQdeGmenGs Bcdefue
pontifici venerando Aribo gratia Dei quidquid
> debitam illud orationis, quod humanitas exigit Chriftiaoitatis. Quamvis a te frater multis
um laceffitur injuriis, indebitilque afleâus con­
tumeliis , memor tamen regule noftre quia jaberaur nos invicem diligere, ft in nos peccanti­
bus ufque fepttugies fifties peccata dimittere ,

ECCLESIASTICÆ

tcmpoic Benediâi pape, ft Henrici imperat.

E nolo fraterne dileâionia erga re claudere finum,
fed dilatato corde meum tibi commendare &
.uum contra fufcipere fibenter confilium - Sumus
unius corporis membra, ft , ut ita dicam, quedam in eodem corpore luminaria, quodfi nos mi­
nus caligamus propter........ fiones cornoris in
quo fumus, reâuna offendimus iter propter vit*
hujus caligi............. rendum. Bft ergo nobâsomnimodo.................. fententia illa Prophetica tor­
ques .... catior ekfcmtnUtr emit emrtmt m nident, & derftm etnmt femper uoarrve : nam fi
propter nos dotium ad peccati laqueum curva­
tur.

59J

Tm"

CONCILIUM

HBwaicus
BM,?£0S n'L

„

fatam·— 1 —
n»r, quid reftat, nifi ut ipfe viiua «terna cacii*· Λ XIX· W omnit potmfenc, dtmr * cerrinam
<....
A RIVO
- in
.
r morte
---------- r__:
--------rv.u-n.
jejtenat, do loto td lotam non migre/.
- 1
»te damnetur, &
ipfa
fopiatur.
Quideft
.
CHRISTI
ομΊγιττ ·**
difcordia, nifi qnedam, ut ita dicam, XX> Ut uihu pfiihlft fun/uat pttnlnltn u
trodacat.
i" ipfe vita mortis pmna? Hinc Joannes ait: qui
non diligit manet in morte: his, & aliis au&oPRÆFATIO
ritatibos motus, & concitatus moneo te unum
effe de noflris confratribus, fit quamvis noftram
N Dei nomine, egoAribo *> Moguntin*· fedis
fraternitatem multis tetgiverfationibus effugefe conearchiepifcopus, quamvis indignus, cum cete­
ris, revocamus te tamen dariffima voce fincens
ris confratribus notlris & coepiicopis, Burcbar*
dileâioois; precefforcs enim tui huic adhaerebant
fraternitati, nec tu inde refeindi poteris, nifilu­ do Wormatienfi, Werheoario Argentine, Brunogentibus dc Sentibus nobis. Unde tibi frater , ne Auguftcnfi, Eberhardo Bambergcnfi, MegiuConcilium intimamus, quod communi confenfu hardo Virzburgenfi, fynodum io Saleguoftat confratrum noftrorum io proxima feftivitate S. Mai· diximu*, ano. domin. incarnation, mxxi 1. *indi&.
____ _
t_______
o___ cum
_________
that Apoftoli
apud
Selingeftat
ceteris fis- _ v. it. Idus Augufti anno autem domini Henrki
tribus, dc
Γ coepiicopi» habituri fumus; ipfumqueBfecundi regnantis XXI. imperii vero * vi. quate- ‘ι
Concilium primo rogamus ut laudes, laudatum- nue cum communi fratrum prcdiâorum coofique cum ceteris frairibus vifites, ut tibi non fo­ lio atque coofuitu, multimoda divinorum offi­
lum plantemus, fit ndificemus, ied etiam evel­ ciorum atque fyoodalium legum componeretur
lamus, deftruamus, fit ditfipemus. Credo quod diffenfio, & dii parilitas noftrarum lingularium
tibi commiffam Ecclefiam rite rationabiliterque confuetudinum honefta confenfione redigeretur in
habeas circumfpedam, dc quod propter hoc nul­ unum. Ideoque propter illas lamentabiles diflcn- la neceftitate cogaris noftrutn Concilium vifita- fiones communi decreto concilii haec capitula fanre; verum quia prneipitur lege canonica, bint 0 cita funt.
Prooinciadibnr in anno celebrari Concilia prediflum tibi terminum indicamus , fic ad eum te
CAPI TULA
enixe rogando invitamus. Nam tibi quamvis ni­
hil , quod corrigendum fit, obftat ... ia fanftiL
tas in çommiilb tibi grege .... itius vigilat !
mihi autem in meo grege procurando propter
Ut quatuordecim dies omnes Chriftiaalias occupationes nimium tremoris incutitur ficC
ne grex ncgleftu meo .... pateat morfibus lu­ ni ante feftivitatem fandi Joannis Baptipinis , » . cura exigat paftoralis. Caufa vero hu- fise in abfttnentia fint carnis & fanguijufmodi iterum, fit iterum te frater obnixius ronis, nifi infirmitate impediente, aut alitamus ut interfile velis fraterno conventui ,
cujus fefti folemnitate, qnse in illo eplrale. h

I

fcopio celebris habetur, intercedente. Et
ante nativitatem Domini fimiliter, & in
Î
vigilia epiphania:, & in omnium vigiliis
apoftolorum , & in vigilia aflumpcionis
I. Dt obflinenlio corni/ tf fangninis in fabfcnptii fanda: Mariae, & in vigilia fandi Lau­
temporibai.
rentii, necnon etiam in vigilia omnium
II. Dt cnfttditnd» jejunio qnataor f emportent.
III. ÿnibttt /tmponbnt legitime connitbta prohiben­ fandorum : adjicientes prscdidis vigiliis
unam horam refeftionis, excepta infirmi*
de fini.
IV. ut prtjfytr <jtti pofi galli cantam bibat , m^d tate, nifi aliquis fit qui proprio voto maMttjfiitt toga/ , /tf nenti dit Mtfftm celebraro jori abftinentia
' n'
uti velit.

TITULI

CAPITULORUM.

mi* endeot.
Π.
V. Vt preibyter m* ampliat g tam tres Mtfltr in
De incerto autem jejunio quatuor tem­
dit celebret.
porum hanc certitudinem ftatuimus, ut fi
VI. Ut nemo corporale, adextingaendnm incendiam,
Kalends: Martii in quarta feria five antea
in ignem projicit/.
VII. Dt boe,fi dut incnlptli fuerint in a dal1erio, evenerint , eadem hebdomada jejunium
tf anni negat, alter profitetor, <jnid inde facien- celebretur . Si autem Kalendae Martii in
dant fit.
quintam feriam aut fextam aut fabbatnm
VIII. Ut nemo gladinm in tcclefitm portet.
diftenduntur, in fcquentem hebdomadam
IX. Nt mala colloqaia in ecclefie an/ in atrio ve·
jejunium differatur. Simili quoque modo
defiat fiant.
fi Kalendx Junii in quartam feriam, aut
X. Dt tvangelio, In principio erat verbum, _
Miffii ptcnlitribns, nr fiant non fait temporiba/ . antea evenerint , in fubfequentc hebdoXI. Dt computatione confangainitatii.
Emada jejunium celebretur. Et fi in quin-*
XII. Ædifictt laicornm in ttrio ecclefie non potam feriam aut fextam aut fabbatnm con­
nonior.
tigerit, jejunium in tertiam .hebdomadam
XIII Ut nollet Iticor prttbjtero ecd/fiam faem com·
refervetur. Et hoc (ciendum eft, quod 6
monde/ fine licent it epifeopi [ni.
quando jejunium menfis Junii in vigilia
XIV. Si dno de adulterio tccnftti fuerint, jnid inde faciendam fit.
pentecoftea fecundum praedicam regulam
XV. Ut bonnitam jejniuam ab omnibae diligea/ifii- evenerit, non ibi celebrandum erit , fed
fime obfervelar.
in ipfa hebdomada folenni pentecoftea :
XVI. De ilbi y«i Romam ituri funt.
& tunc propter folennitatem Spiritus fan­
'*· XVII. Ut ‘ carrtna m· dividatur pernitenti.
XVIII. De illis γη poenitentiam t faccrdttibat ac­ di, diacones dalmaticia induantur, dcAl­
ie luja cantetur, & Flcdamus genua non
cipere nolent.

e

di-

397
SALIGUNS TADIENSE.
hbnsjcus α
■■
..dicatur. Eodem modo de Septembris je-A matronae, habent in confuetudine, ut per
cmiuiti iuo*° conftitutum eft, ut fi Kalendae Se- fingulos
'
die» audiant evangel ium, Jn prin..... ptembris in quarta fèria evenerint , aut dpi· erat Feri** , & miflas peculiares , ···*■
antea, jejunium in tertia hebdomada ce­ hoc eft de fanda Trinitate, aut de fando
lebretur : & fi in quinta aut fexta aut fab- Michaele : & ideo fancitum eft in eodem
bato contigerit, in quarta hebdomada je­ concilio, ut hoc ulterius non fiat, nifi fuo
junandum erit. In Decembri illud obfer- tempore, & nifi aliquis fidelium audire
vandum erit, ut proximo fabbato ante vi­ velit pro reverentia fandx Trinitati», non
giliam natalis Domini celebretur jejunium .· pro aliqua divinatione: & fi voluerint ut
quia fi vigilia in fabbato evenerit, fimul fibi tniifx cantentur , de eodem dic au­
vigiliam & jejunium celebrare ,non con­ diant mifla», vel pro falute vivorum, aut.
venit.
pro defundis.
III.
XI.
De legitimis autem conjugiis itavifumB Quidam etiam generationem confanguleft, quod nullus Chriftianus uxorem du- nitatis ita volunt
’-------------------*numerare, ut- frater
&
cere debeat ab adventu Domini ufque in foror fint primi. Hoc autemftatuit fanda
odavas epiphaniae, & a feptuagefima ufque fynodus, ficut etiam ab antiquis patribus
in odavas pafchx, nec in fupra notatis 14. decretum eft, ut ita non effet : fed ut ne­
diebus ante feftivitatem fandi Joannis Ba- pos & neptis, id eft filius fratris, ac filia
ptiftae, neque in prxdidis jejuniorum die­ fororis, primi habeantur.
bus, five in omnium folennium dierum prae­
XII.
Statutum eft etiam, ut aedificia laicorum,
cedentibus nodibus.
qux ecdefiisadjun&a funt, auferantur: &
IV.
Decretum eft etiam in eodem concilio, nulla in atrio ecdefix ponantur, nifitan­
ut presbyter aliquis poft galli cantum sefti- tum presbyterorum.
vis nodibus bibens, proximo dic miflam
XIII.
’biflMiitM. non celebret: * hiemantibus fimiliter, nifiC
Item decretum eft, «t nnllus laicorum
neccflitas cogat.
alicui presbytero fuam commendet eccle­
V.
fiam praeter confenfum epifeopi; fed eum
Item decretum eft, utunutquiique pres­ prius mittat fuo epifeopo, vel ejus vica­
byter in die non amplius quam tres mif- rio, ut probetur fifeientia, aetate, & mo­
ias celebrare prxlumat.
ribus talis fit, utfibi populus Dei commen­
VI.
detur.
XIV.
Conqueftum eft etiam in fando conci­
lio de quibufdam flultiflimis presbyteris,
Statuit quoque fanda fynodus, fi duo
ut quando incendium videant , corpora­ de aduiterio acculati fuerint, & ambo ne­
le dominico corpore confecratum, ad ex- gaverint, & orant fibi concedi ut * alte- ’·*·*·
tinguendum incendium temeraria prxfu tri­ rum illorum utrofque divino purget judiptione in ignem projiciant . Ideoquc de- cio, fi * unum in hoc deciderit, utambo’»·”·
cretum eft lub anathematis intexdidione,Drei habeantur,
XV.
ne ulterius fiat.
Decretum eft etiam, ut omne» d banVII.
Interrogatum eft , fi duo in adulterio nicum jejunium, in quocumque epifcopio
inculpati forent; & unus profiteretur, & celebratur, diligentiflime obfervent: & fi
alter negaret, quid inde agendum eflet . quis illarum odo interdidarum rerum ali­
Decretum eft etiam a fando concilio, ut quam redimere voluerit , unum paupe­
ille qui negaverit, probabili judicio le ex­ rem, prout fua facultas erit , eadem die
purget: & qui profefliis fuerit, digne poe­ reficiat.
XVf.
nitentiam agat.
Decrevit quoque fanda fynodus, ut nul­
VIII.
Decretum eft etiam in eodem concilio, lus Romam eat, nifi cum licentia fui epi­
ut nemo gladium in ecclefiam portet, re­ feopi, vel ejus vicarii.
E
XVII.
gali tantum excepto.
Et illud fub anathemate prxeeptumeft,
IX.
Statuit etiam fanda fynodus ,uc mala con- ut nullus presbyterorum cuiquam pœnitenti * carri nam dividere pratfumat, fi in
fuetudo, qux apud omnes pene jam inole
vit, omnino prohibeatur, hoc eft, quod col­ firmitas non intervenerit.
XVIII.
loquia fua in atrio alicujus ecclefix conftiQuia multi tanta mentis fuse falluntur
«i:Im tuant habenda, & tunc ea in ipfa * ma­
xima exercent ecclefia, ubi orationes & ftultitia, ut in aliquo capitali crimine in­
culpati pœnitentiam a facerdotibus fois
divina tantum fieri aequum eft officia.
accipere nolint, in hoc maxime confifi ,
X.
Quidam etiam laicorum , & maxime ut Romam euntibus apoftolicus omnia fi­
bi

399

'Tm”

CONCILIUM

400

————bi dimittat peccata: ian&o vifum eft con-fidelibus defunâis datis libem homines·
Christi cilio, ut talis indulgentia illis non profit, facit
'-·-«■*··
...
inveftiri, ut -fic alienentur ab
altari, A|4NO
···»· ftd prius juxta modum delifti pmniten· anathema fit.
tiam fibi datam a luis facerdotibus adim­
Raptores & -feres £ raptu ipfo com­
pleant, & tunc Romam ire fi velint, ab prehendantur vel publice rei efle convin­
epifeopo proprio licentiam, & literas ad cantur fub anathemate fint, ut quicum­
a· apoftolicum 9 ex iifdcm rebus deferendas que eoa, quacumque pena affecerint, vel
accipiant,
certe occiderint , nullius judicio fubja««. a
XIX.
Decretum eft etiam in eodem concilio,
ut omnis pernitens, dumcarrinam fuam je­
APPENDIX
junat , de loco in locum non migret ; fed
CONCILII
S ALEGUNST A DI ENSIS.
ibi permaneat ubi fuam acceperit poeni­
tentiam, ut proprius facerdos fibi praebeat jj
Qaentedo initiando fit fynodne.
teftimonium. Si autem ibi propter hoftiles
%.
injurias jejunare non poterit, fuus facerdos
Ora convenienti , quando epifeopo vel ejus
cum confratrum fuorum alicui, ubi paci­
vicario vifum fuerit, omnes expellantur deu*
fice poflit jejunare , diligentiflime com­
ecclefia, obferatis foribus cûnâis: ad unam js
,unuam, per quam faccrdotes ingredi oportet ,
mendet.

H

XX,

oftiarii fient, & fèlla ponatur in medio, dt fu* «Γι,ι·,,.

Tn eodem quoque concilio decretum efi, per eam facrc reliqui* & plenarium cum ftola
ponantur. Deinde convenientes presbyteri omnes
ut nullus presbyterorum quemquam, nifi intrent, & fecundum ordinationis fu* tempus rejutTu epifeopi , in ecclefiam introducere fideant. Poft hos ingrediantur diaconi probabi­
pnefamat, cui pro aliquo dell&o illam tn. les, quos ordo popofeerit intereflie. Exinde inÇ troducantur laici bone converfationis. Tunc in­
g red i non liceat.
grediatur epifeopus, fi voluerit, vel fi neceflitas

V ** Cm*' 19* ^*1uente/ tenonti rtferit Stbennatui in bi- exegerit: fit fi non aderit epifeopus, ejus vicarius
O«r«. iojb.
bliotb. Velit. cod. 979. inter cod. Refine Sue· eadem faciat. Synodum ingrediens ipfe, vel ejus
vicarius primum falutet clerum & populum : flt
verfus in orientem, mediocri voce dicat : Deus
humilium vifitator , qui nos fraterna dileftione
confolaris , pretende focietati noftr* gratiam
tuam, ut per eos in quibus habitas, tuum in
XX.
nobis
fentiamus adventum. Per -Dominum &c.
Altare qui emit vel vendit anathe­
Tene procedent diatonae cum fubdiacono & eunt
ma fit.
tbnrtbedo, & cwav tereftrariie dttobue,
XXI.
lafet evaetgelium.
Bannitxtn jqxnixin 111. dierum in bebdonta.
Cum effet fero die illo una fabhaiorum , &
de Pofcba.
fores effent claufie.
£
Deinde dicat pontifex^ vel ejxe vicerixrt
Jejunia ...........................
Sanfta Maria, & omnes fandi, dt eledi Dei,
χχπ.
LJnufquifque parochianum fuum fi ad intercedite pro nobis peccatoribus ad Dominum
Deum noftrum, ut mereamur ab eo adjuvari ,
fy nodum fuam venire, & ad interrogata & protegi, & lanari, qui vivit dt regnat in fa­
rationabiliter refpondere recufat, in gene­ cula.
rali concilio , przGdentc archiepifcopo ,
Pofbueodnm diabete vicibie ditat:
ipfe epifeopus luus, ficut deberet in Sy­ Deus in adjutorium meum intende.
Domine
ad
adjuvandum me feftina.
nodo iua banno eum conftringae, & cau­
Tmc tertio iierem dicat;
tam fuam potenter & fynodaliter difeuDeus in adjutorium meum intende.
tiac.
Clero rtfpandente.
Mifla S. Udalrici confeiToria folemniter Domine ad adjuvandum me feftina.
celebretur. Chrifma, baptifterium velfc- Cnen Gloria Patre, O Xjrie eleyfan, tt Paler nafier,
pulturam quicumque Sacerdos vendiderit
tine precibue iftie.
anathema fit.
]□ Domine ne memineris iniquitatum nofiraruman.

tie, in quo tenonti editi dijlributi fpnt in1
eenanee XIX.

Altare epifeopus vel archidiacouus fi
pro munere vendiderit , flr clericus qui
munera obtulerit cum Simone mago uter­
que anathema fit.
Quod omnes Slav i decimas dent fic­
ut ceteri chriftiani & ad hoc banno
conftringantur. Si vero propter hujuimodi conftriânm dominam fuum deferuerit
aliquis, nemo illum fiifcipiat, immo om­
nium bonornm fuorum prior dominus poteftatem habeat.
Clericus qui oblationibus Sacrorum pro

tiquarum.
Adjuva nos Deus felutaris noftei*.
Efio nobis Domine turris fortitudinis.
Domine exaudi orationem meam.
Dominus vobifenaa.
Oremus.
Exaudi nos Dens felutaris nofier, dt dies noflros io tua pace difpone, ut a eundis perturba­
tionibus liberati, tranquilla tibi fervitute famule­
mur. Per Dominum, dfc.

Deinde pro etneverfie trdinibm, mown pr» flatu
& entifiitir ejufdeiee ftlu, ditant
ifa tfeltnoe.

Mi.

SALIGUNSTADIENSE.

4»·

“·>·«£»«“■

40l

—........ -"Miferere mei Deus fecundum magnam mi feritor-À ne
. mmmu^mK
1JX* convenio,
WMvwMiW B &
** per
f'»· divinum
UIVIUWHI nomen
UVWCU obteftor
VVlÇllür }
cialrj di,m
- facris
-ordinibus
.................
ut ea qua a nobis de...
Deo &
,
Dev· in nomine tuo falvum me fac.
vel noftris moribus,, vobis fuerintdida, cum fumMifercre mei Deus, miferere mei.
ma reverentia perficere intendatis. Quod fi forDeas mifereatur noftri.
fitan aliquis noftrum, aliter quam diaa fuerint,
Bt Pattr nafltr, tum prtcibut.
fenferit.* fine aliquo fcrnpulo contentionis in no­
Sacerdotes tui induantur juftitiam.
ftrum omnium copulatione ea ipfa de quibut du­
Memento congregationis tua.
bitaverit conferenda reducat, qualiter Deo me­
Salvos fac nos Domine Deus noder.
diante aut doceri poffit , aut doceat . Deinde
Ut confiteamur nomini fando tuo.
vos fimili obteftatione conjuro , ut nullus ve­
Adjutorium noftrum in nomine Domini
il rum in judicando aut perfonam accipiat , aut
Domine exaudi orationem meam.
quolibet favore aut munere pulfatus a veritate
Dominus vobifeum.
difcedat. Sed cum tama pietate quidquid ccetui
Oremus.
fe judicandum intulerit retradate, ut nec difeorOmnipotens (empiteroe Deus , cujus fpiritu dans contentio ad fubverfionem _
juftitia inter noa
totum corpus ecclefte faoftificatur & regitur, ex- B locum inveniat, nec iterum in perquirenda ·audi hos pro univerfis ordinibus fupplicantes, ut quitate vigor noftri
"..........................
ordinis vel folicitudo tepe·
gratia tue munera, ab omnibus tibi gradibus fi. Icat.
dcliter fer viatur. Per Dominum, tfc.
t>oil hanc exbertatientm , quif^uir clericeram velit,
\

Deinde dicat ;

Pens omnium fidelium pallor & redor, fa­
mul utn tuum, quem pallorem ecclefix tur prrvoluifli, propitius refpice.* da ei, quetumus,
bo & exemplo quibus prreft proficere, ut ad
itam una cum grege fibi credito perveniat fempiternam. Per Dominum, tfi.
Hit axflttit, feptem ffalmet pernitentia decantent,
na Kyrie eleyfen, tf Pattr nafitr,
cum precibut iftu.

Ego dixi, Domine miferere mei.
Convertere Domine ufquequo.
Fiat milericordia tua Domine fuper nos.
Domine exaudi orationem meam.
Dominus vobifeum.
Oremus.
Dias noft ros, quefumua Domine, piscatus in­
tende, pariterque nos & a peccatis abfolve pro­
pitios, & a eundis eripe benignus advertis . Per
Dominum, tfc.
Paft hac vera egrediantur amati , exceptu prtibyterit tf cetera idtneit cltrtcii : faHaque fileatie , pantiftn , vel tjut vicerint , dicat kaac
.aratianem.

Dominus vobifeum*

ceaferat querelam. Et admenendi funt, ut aullui
ad fnedum veaiat nea jejunat, vel a catu cemmani fecedat , antequam gpntralit fecejia advi­
ent *. Et tunc quaque ^ntdui prima diti fal·
vatar.

Stcunda dit quande tpifcaput^ vel ejat vittriai,
[yntdum ingreditur, in lace fut fiant decai;

Dominus vobiicum. .
Oremus.
Deus qui nobis in famulis tuis praffentûe tu·
Cfigoa maqifeftas, mitte fuper nos fpiritum cari*
tatis, ut in adventu fratrum confervorumquenoArorum gratia nobis tua largitatis augeatur. Per
Dominum, tfc.
Paten legatur tvangtliam ita at ia friari iit.

Defignavit Dominus fit alios feptuaginta duos.
Deinde ditat tfifcafai, vel tjut vicariat, prettt
ficut ia friari die.
Sanda Maria & omnes landi, & fic cetera.
Tunc arnuts praflrati decantent ffalmet tfiet pre
regit noflri îf aliarum fui regni primatum
faffitatt.

Domine quid multiplicati funt qui tribulaat me?
Exaudiat te Pominus in die tribulationis.
Deus auribus noftris audivimus.

Oremus.
D
Cam Kjria eltyfan, & Pattr aefitr, eam
Adefto nobis, quzfumus, Domina fande Spi­
precibut ifiit.
ritus, peccati quidem immanitate detentis , fed Domine falvum fac regem.
in nomine tuo Ipecialiter aggregatis: veni ad nos, Elio ei Domine turris fortitudinis.
& dignare illabi cordibus noftris: doce nos quid Salvum fac populum tuum Domine.
agamus.* quo gradiamur oftende: quid efficiamus Fiat pax in virtute tua.
operare: efto talus fic luggellor & effedor judi­ Exurge Domine, adjuva nos.
ciorum noflrorutn, qui folus cum Deo Patre & Domine exaudi orationem meam·
ejus FdiO nomen polfides gloriofum : non nos pa­ Domine Deus< virtutum converte nos.
viaris perturbatores juftitic effe, qui fumma ve­ Dominus vobifeum'.
ritatis diligis stqmtatem, ut in finiftrum nos non
Oremus.
ignorantia trahat, non favor inftcâat, non acce­
Deus regnorum omnium, tc Chriftiani maxi­
ptio muneris vel perfonse corrumpant, fed junge me protedor imperii, da fervo tuo regi noftro
dos tibi efficaciter folius tua gratia dono, ut
triumphum virtutis tur fctenter excolere, ut qui
fimus in te unum, & in nnlio deviemus a vero, tua conftitutione eft princeps, tuo femper mu­
quatenus in nomine tuo colle&i, fic in eundis E nere fit potens. Per Dominum, dTe.
teneamus cum moderamine pietatis juftitiam, ut
Oremus.
& hic a te in nullo diflentiat lententia noflra ,
Pretende Domine famulis tuis dexteram c«fic. in futuro pro bene geftis confequamur pre­ leftis auxilii, ut toto corde perquirant, & qua
mia fempiterna.
digne poftulant confequi mereantur. Per Domi­
num , êrc.
Tmc ducam» cadïcvm caunsw m mvdüM· pra/â.
I*·/, UfiteU it citcihu agndii prmKitt , id
Deinde fra infirma & pre falutt titiat tcclefi*
n tncilie Taletana : fimtifqut titulit , èr ctmifloi pfelaaet dtcanttnt,
βίι m ardent ftdeattkai , hac admenitie ak tfi· Beatus qui intdligit fuper egenum.
fffa ,vtl,fi valuerit, a deacant legatur.
Domine refugium iadua es.
Ecce, fan&iffimi fratres, pnemiflii Deo preci, Domine Deux falutia me·.
bus, fraternitatem veflram cum pia exhortatio.
Canes/. Gntral. Ύ<χο·*Γ&.
Oum
Ce

______ 4°3

BEN «DICTOS
F. VTU

CONCILIUM-

HENRJCt’S II.
IMP.

404

A
Carar Kl™ eley/on, # Pater nofter, «rav

ion.

prtabfii Ifta ·

C.iftigans caftigavit eos Dominus.
Nihil proficiat inimicus in eis.
Exurge Domine adjuva nos.
Domine exaudi orationem tpeam.
Dominus vobifeum.
Oremus.
Deus infirmitatis humans Cingulare pne fidium,
auxilii tui fuper infirmos famulos dc famulas tuas
offende virtutem, ut ope mrfericordie tue adju­
ti , ecclefie tue fanâc reprefentari mereantur .
Per Dominum, &c.

St qud fint quaftteues vel guertlu, cpt/erantur ; &
fic fynodus tertia dtet felvatur.
Sfytartst vero doe epi/copas fynodum ii^rediens, Jit
procedat, at primum portentur ante eum duo can­
delabra cum cerris tmenfis, qua feqnatur fubdiaconui portant evangelmm,
cruces bene tF inde ;
deinde diaconus, poftremum epifcopus , epi/cofalibus
indolui veftimenttr & eappa , ingrediatur. Et tngreffus, m /ede fua fiant dicat:

Dominus vobifeum.
Oremus.
Noftrorum tibi Domine curvantes genua cordium, quzfumus, ut bonum , quod in nobis a te
fofien legatur a diacom bomtlia Gregarii , incipiente requiritur, exequamur : fcilicet, ut promptatewrfi fio.
Bcutn folicitudine gradients , diferetionis ardue
Mellis quidem multa, «/?·<, Patres effe mini­ fubtiic judicium faciamus, ac mifericordiam dili­
me rccognofcunt.
gentes, clareamus (ludiis tibi placite aâionis .
Taac, Λ clerici querelam non bebent an/ertndnm ,
Per Dominum, &c.
latet tntroenittantm. Illn autem audientibui,
Itfiio Nictui concilii recitetur :

Judices non nifi jejuni leges dc judicia decer­
nant .
Quifquis ex laicis habet querelam, proferat.

Edfiea /olite more legatur evangeliuss:.

Refpiciens Jefus difcipulos fuos , dixit Sitnoni
Petto: Si peccaverit, &c.

Et fymdns fecundet diti fic folvatnr.
Tcrti» dit cum epi/copus, ent ejus v/cartus, til in
ceteris die bus, fynodnm ingreditur, dicat ;

a Hoc concilium telle Beronio ab auAore micrologi Mot»iiM>«
MoBuntmum nominatur. Eo nomine jure meritoquc no- ’· poÆ’apmmiri poffe in fua brfloria Moguntina Nicolau» Serariut reae exidimat . Njw Saleetufiadium , inquit ,

five jft a Salegafio [apente, ut vult in bs/lori* compen­
Dominus vobilcum.
"
dia Tritbemtur, fvt a Salicis ,
Salinti, uti Beatus :
’
Oremus.
, btoguntinu jam tum directfu erat, ficati êr bodie contiProtege Domine, quefumus not famulos tuosC' netur principatu , cifne pra/edit arcbifptfcopui AicfaaUfubfidiis mentis & corporis, & fpiritualibus enu- isa» Artbo. Et paulo port wc nonnulla qua ad cano­
triens alimentis, propitius redde (ccuros ab ho- num quorumdam explicationem multum conterunt, ifta
fubjungit : ln bac autem fynoda dure funt tllim tempurb
ilibus univerfis. Per Dominum, tie.
obfcur* voces , batuutum jejunium , cap. tr. <Jr canina
Ei pofi boc legatur evangelium.
vel carens , cap. t-j. i8. »,. de pua fic lib. iq. cap. j.
Circuibat Jeluv civitates & call ei la.
faptfime Burcbardut. Carrina eff dierum qo. continuo­
rum jejunium in pane A aqua. Sicaue iu Mfuneino

Deinde fro fideiihi dr/nfiit iftot pfalmos
dec aattut :

Verba mea auribua pereipe Domine.
Domine ne in furore tuo, minorem.
Ad fe Domine levavi animam meam.
Cww Kmt eleq/on, & Pater nofier, cum preci but
ifiit·'

concilio , inod ab arcbiepifcopo Petro babttnm cfi , dum
/aerarum indulgentiarum nimia prefufio rcfinugitur , ita

Jn dedicationibus ac ordinum temporibu»
relaxari carénas . A pcemtentes introduci ommno ve­
tamus : led hoc fiat tantummodo in feffo cent Domi­
ni ad hoc ordinario. Wud vero a ban no eft, auee voie
Teiburtcnfi Concilio , cap. p. in Monano, Vrfpergcnfi ,

/anatum eft.

aht/fuc compluribus legitur , etiam in regum Inoni, fy
diplomatibus Caroh Crafi. in f»nd--tione Pranco/mrdieufs

dartbolomatani templi, ($“ Caroh Francorum regis apud
Requiem zternam dona eis Domine.
—.Baromum tomo io. ana» Sjj. rftfuc bodic m Germania
In memoria sterna erunt jufli.
perufitata , ve! pro excommunicatione, wl pro aliqua
A porta inferi.
ditione , feu d.cecefeo· portione , vel denique , ut rrpliDominus vobifeum.
cat tn Frideriço I. Vrfrcrgenfis
pro pecuniaria pana ,
immo etiam interdum pro publica proclamatione. Er
Oremus.
enim illa actione duitnr efe ahfuis in ban , id eft ,
Inveniant, quxlumus Domine, anime famu­ prima
m extonsmunicatione ; ex altera dicuntur tabellarii nonlorum famulaiumque tuarum omnium m Chnfto* nulli bannum illum vel illum habere . A sefiare bansquiefcentium , lucis stems confortsaim, qui inI bnetf, atque bine rtiam apud Gallos (fi Italas bannire ,
hac luce pofiti tuum confecuti funt facramentum. pro m exilium mittere , ir banmti pro cuulei ; ex tertia
wre, pridertcui bannum conftituit , td efl panam pecuPer Dominum, ÔTr.
murtam apud eumdem Vrfpergenfem : e quarta vero , di­
Pofl bec pro irreligiqfit pfalmti iftos decantent :
cit m /ummula Ca/etanus cap. de matrimonio , banna ferAd te Domine ilamabo.
van oportere , td eft, proclaman nuptias : afud nos die
run ne latfen druber pehen. Sic apud Hincmarum epifto­
Benedicam Dominum in omni tempore.
la quarta , d" in S. Gotbardi vita , Tritbemio , ©· fimiliDeus venerunt gentes in hsreditatem.
bus. Banmtum igitur jejunium fmt magnum & tntenfum
Cmi Kyrie eiey/on, (X Pater mfter, cam precibus jejumam
, a»od ad Det bannum Jeu ponam tramque ereriftti.
•
, e» m jujcipsetmtur fai je uanno divino deruet
agnofcriiant : Hucufque ad noftra fere tempora fuit inMoFiat pax in virtute tua.
guntina etclrfia ufus , & eo modo fert per triduum firOftende nobis Domine miiericordiam tuaiu.
vobalur , itfdrmque quemadmodum quatuor temporum »rDeus tu con verius vivificabis nos.
junia . fed alm hebdomadibus , quai ad memoream verfrculo ifto ftgmficaiant ;
Domine exaudi orationem meam .
Port /alui A mifert tibi erunt lejunia banni.
Dominus vobifeum.
. W eft poft deminuat quibus canitur falus t? msfiricorOremus.
dia . quarum illa eft domintea xrx. poft Trinitatem bxc
Deus qui infideles deferu, & jufte indevotis éoT*’n^ 1 i?* Qprf'modo . line Serarius prerdiEo locu
irafceris, populum tuum, quzfumus, ad te con­
hU·’**
’ t<fle Ser‘r'° > ''b- Arib—i.
verte propitius: ut qui te per duritiam irreligio- &ι^Τ^Τλμ!Γ V 'n™?'un,Uf nomina. Aribo. *.,tu.r
, Eribo & Abbo. Ln catakco virorum illuffrium m.. .
fx mentis temper offendunt, ad fanda officia pro­ aErbo
Tnthemio breviter cum laude defcribltur his verbi» ■
merenda , tus miferatioms gratia infpirante con­ ^tribs> isipguntmenfi ecclefi* xtx. archiepifcopus . ni,
vertas. Per Dominum, jfic.
drvinis jcripturu fludiofus
eruditus , ér feeu larium
lite rarum non ignw-us , ingenio clarus , 0· UuJcii elooam
fcnpfit inter aha ingenii fui monumenta opus psdTerri-

“ΡτΚ™

4OJ

ESSiS IT.».

AQUISGRANENSE.

,ι,, ■—I /apre tj.pfalaui frad. bt.
& «mm tpijhiai ad A Ch rift i ΙΟI4. feat· Eat. Martii, ita legend·» «fle H———
AMWO diverfa, ttc. Plura 4e Aribon· Serari·» lib. /. hiftorua set. Serarii teA« ab hac in tampM· dilcretat
anno
CMtOTl Mogrraeineaiia .
4 ·π—tai
. ) Viie «■« «■ baaao * jefctnio CHRISTI
»··»·
«-«Xeaa CaaNM ro»». ) lea 4« tempore propter a44<* bannito e« Serario iupra 4i«i .
··»·
ranft iiUiftionù «uiatr notam Baroaiua prsdifto loco .
· Carrina». ) Carrina «m4 6λ , n Borcbardo iiAum c*p ·>
ubi pro anno festo imperii Henrici, ipfe legit annono eft f«pra.
c·^ ·>·
no ; es r—fare fafts coroeatmoia, pe faaa eft anno

, ,

CONCILIUM

AQUISGRANENSE,

Q.U O CONTHOVmii INTI» HLIOHNÜM

Archiepilcopum Colonieniem, & Durandum epifcoputn Leodiceniem, de fubjeâionc
monafter i i Burcitani terminata fuit anno Domini mxxu. tempore
r
Bcnedidi papae VIII.

E rebus in bac fynodo gerti; chronicon Ca B Leadir ifet ^ainjat abbatet iliiai manafierii fint alia
cap. xxxv. illa: Sab ctntradiflienc arcbtepifcepi cunfecraverant : imam &

D meracenfe libro 111.

bit Jieimi, eam furte Iatperiter Hcnncni in Afaif-

jjraae palatia tam Je ecclefiajlieii, fa.tav C Je fanlaribet pert r a flaret t tn ipfe interim eccitjia provincialti fjmdat ab epifcepu celebrat» efi . Ubi fiÎeidem inter artbieptfcaptem Calenienfiam Ptlij>rmxm
7 Dnrandem Lcaditnfiam pantificem , altercati» nen
furva rtcradait pre mena/term Burcitbe^ t*»d aterfac fua paru hia fabjicere cantendekat . Dtminat au­
tem Gerardui epifcaput, at tefitmani» ventath li­
tta» CPmpefceret, viva vece increpuit, yavd epifeapi

ipfe Imperattre regente, tf BaUrtta ept/cepe LeeJienfi petente , in prafentia dentini tmperalant , tn
Ayutnfi ecclefa fuffa Maria , prafaii menafierit
clerical ardi navit, ipjam^at monafienum cam archiepifcep» Pappant Trevirrafiam,
Haimene Pïrduneafiam, tanfetravit . E» erga fibi videri reftiat
Leedienfi quam C»lemenfi regimini /abjecere .
ita qu»qae calerii tefiijlcaatikai, arcbteptfctput pra­
ter aliam fine dei em reverentiam ira cemmetut ab·
ftejjit. Hsc chronicon Cameracenfc.

QjC ONCILIUM
Celebratum

xi.

LEYRENSE

Kal. Maij

an.

Dom.

mxxu.

Anâias Major Rex concilium celebrari juffitC Major Rex; quare deinceps incredibili amore il.
«il. Hiip.
_ apud
_r________
___________________________________________
Monafterium
S Salvatoris Leyrcnfis in iud profequutus eft. Nam cum Garfia Rex, ejus
T»n.«^.ipt. regno Navarre 11. Kal. Maji sra 1060. id eft pater, monachi cujufdam Sanâii nomine ( qui
die 33. Aprilis anni 1032. Inter cetera qua in pofttDodum ad Cathedram Pampilonenfem e»ehoc concilio decreta fuerunt ad fidei catholics Ôus eft ) curs ac folicitudini educandum com.
augmentum, confirmavit Sanfiius privilegia ei­ tnendafTet ; Rex poftea in gratiam Magiftri non.
dem monafterio concefta ab avo fuo Sanftio & nulla fecit memoratu digna; prefertim vero an­
Urraca regina, ipfius avia, necnon a Garfia & no D. 1013. Concilium apud idem monafterium
Ximena parentibus fuis. Statutum item fuit, utDconvocari juiGt
~t , prout anno proxime fequenti
anno proximo Concilium Pampilone celebrare- aliud
“ apud Pampilonam . In quibus illud inter
tur. Id privilegium confirmarunt Garfia, Ferdi- alia coollitutum fuit, ut fedes Epifcopalis, qus
naadus, flt Gundifalvus, ejus filii, ac [lamirus tunc penes Monafterium S. Salvatoris Leyrenfia
frater. Adfuerunt autem Sanâius , Guillclmus erat, ad antiquam ecclefiam Pampilonenfem trans­
Vafcoais comes, fit Bercngauut Comes Bare i- ferretur, cum incommoda, propter qos illuc trans­
ooncnfis. ffarib^at ia cempendi» Htfi. Hifp. À 33. lata erat, penitus ccflafleot . Tepiai in Cbrame»
Berndiil. ad a». 890.
»· 34.
In Monafterio Leyrenfi educatus fuit Sanâius

S

CONCILIUM
BED

FORTE

INCERTI
IN

LOCI,

ITALIA

Coram Henrico I. Imperatore anno 1033. habitum.
Ujus fynodi omnia latent prater hsc, exJEpvaaa caeamma cita traafgredther mrfa . . . Mee
anoalitta Saxone Eccardi ad annum 1033. fymdala calla^mam ceafiaentibet andi^ne dtverfecomperta; Ptfi bat (poft natale Dom. an. 1021.) ram regteaam Bpifcapii aliifam papain fnamplaebftdtt ( Imperator) wveaa Trtjam, faam beet nmii in partibet peregit accidentali bni. Nec plura
•l/KMae langa ileripfifim· devincent, inde perrexit de boc Coocilio, CSUeroqui ignoto. >
Emma*, iUf»M abfaantulam amrateu, niv^a al-

H

S*

C-tiL Gtatral. Tom. XIX.

Cc 3

CON-

407

"’ΛΚ™

CONCILIUM

Swrw Æ JTimr.

40«_______

····♦

w><

CONVENTUS
apud

EPISCOPORUM

Monasterium Rotense in Catalonia,

Quando nova ejus Ecclcûa confecrata eft.

irjj. j. Nonor Oflobrii nwa tccltfii M»· A conftat nifi ut abrenuncient omnes Chrifto & fen^itni S.Pe/n Botcn/h con/ecrototll ο Wifredo tuuntur dubolum ipfius opera imitando, ejufque
" Arcbitp. Njrbontnfi, ad vicem Petri Gcrundenfis veftigia fequendo detrudantur cum iplo ad im*
Epifeopi : tn» ttio» o Sttpbone Apltnfi, Sttpbme iofernalic barathri, perpetim luituri , cum a vo­
A^otbnfi, C Ohbe Aefontnfi. Dtcrtvtrenl oett» bis excommunicari nullatenus ad reâa funt con­
•odt» itmpert Epifeopi, et Jelvo eide» »oneHeno verti, fed indeterius mutati. Epifeopi vero, qui­
efftnt bono fee, Ü et juxta decreta Romanorum bus preccpii veftra fublimitas ut conciliabula age­

Fi CiO a<
Ce»c'ii*Hi(^

A Nno

Pontificum Al Sandorum Canonum, iit lubditum
fanâx matri Romane Ecclefix . Qjied decrete»

rent & prxdiâum locum in priftinum flatum in­
formarent Ac tuis exhortationibus ipfos Comites
»i verem trot, bobito retient privilégieront ei meeorumque lubditos cogerent ut nihil libi deputdi*
nefient conceffbrnm o Bomonii Fontificibei ; ito vel­ do loco retinerent, contemptores veftrz juftionis
dt nntobot c» eho perte; com certem fit Cenentr elfedi, nihil agentes, infuper etiam fubtrabentes
M· jebtrt et Μοηο,ΐιηβ fint te potrfiote Aomem
,v.a coofecrationc
wJHIWvU· .w.
fe
ejufdem loci nova: xdficatx EcPent’ficii. Std ito tem pleri^ne petebent, f«ia dr-®clefi», prrter folum Oliba Epifeopum Aufoncn/Irvgarrr nefeubent decreto cenonn» λ decreti/ F·»- fem, Atpiimx fedis Wifredum Narbonenfem Epi­
hfien» ftdu Aptflelico. Addunt Epifeopi pane» te·
feopum, At Stephanum Agaihenfem, atque Ste­
commenicotionir odvcrfni cei, far boc tore» décré­ phanum Attenfcm. Hi omnes cum confenlu Co­
té» violoverint. /e eodem convente Itito efi Epifio- mitum , id eft, Ugoms, Wifredi, VPillermi, at­
lo Btntdiiti VI. topo dt hbtrtote ejefdem monofitrii que Comitiftz Ermetlindis, atque plurimarum ilfebfcnpitonibnfaet Epifcopornm firmete . tofi <jno luftrium perfonarum hoc collaudantium per ve­
Fit ret Abbot eptfiole» ed Bentdiilnm VIII. tepent ftram juftionem in veftra vice taliter excommuniJcnpfit, i» qtto conqntritnr conltmni o popnlo ex- caverunt. Anno millefima vige fimo fecundo in­
e»»memcotionei ob tpiftopit illtt oniioritott Ape· carnationis Domini noftri Jefu Chrifti, Indiâiofioheo decreto/ edvtrfnt invtforti honorem monefit- ne quinta, tertio Nonas Odobris , venit VTifretti fui, AagaS tem eti VVillelmnm Comittm Bifel- dus Narbonenfis Arcbiepifeopus ad vicem Petri
dontnft», y«i pebhct dictbol fentbih foerrt txcom- cGerundenfis Epifeopi atque nomine illiuscum ce­
»eetcotient» Pepo, pnvtt oledi ini, fei od tem teris coepiicopis, id eft, Srephano Aitcnfi, at­
pervenirent beneficio monoeborem tjefdtm foci. Mo­ que Stephano Agathenfi , Oliba Aufonenfi , ad
tui vero et txcemmnnictt Hngontm comittm Empo- confecrationem novx Ecciefie fanâi Petri Rodenriteee», fet Jem rtfipntrot , fed tente» odmtneot fis. Confirmamus ergo nos omnes prediâi Epi­
»t in melini proficiet. Pttit them et fob txcommn- feopi illi venerabili coenobio fua predia cunftaque
tucetione monde t xnivtrfii Epifeopi i provincio ilmobilia quz hodie habet atque Dei mifericordia
liet, et dt boc Concilie» ogent, et good non etin antea acquifierit, ficut in fuis icripturis jufte reUn» efl in melini dirigeter: qnod fi ne* fcctnnt , \onat, & ut ab omni cenfu cujuslibet fervitutis li­
toi eb o»ni Pontificoh vrl fectrdotch mimfltriofx- berum fit in perpetuum, eo fcilicet tenore ut juxta
fpend.it. Epifiolo ttnor hic tfl
decreta Romanorum Pontificum & fanâorum ca­
Benediâo Patri Petrus gratia Dei Abbas ont- nonum fit fubditum fanâz matri .Romans Ecclenefque fubdiii veftrz fubtililfimx poteftati vobis _ ______
...................._______
fis. Si quis
autem hujufmodi___________
noftri decreti_, quod
ialutes^ & multimodas dirigimus preces. AnnoQ non crC(jimu,, qualitercumque violator extitent,
tranfado
vidiftis
coram- vobis
,.λ. ■ n
l _ ex noftris fratribus
u...
foculo excommunicationis de parte Dei
monachis querelam deferentibus quod noller lo­ omnipotentis & fanâi Petri Apoftolorum princi­
cus, qui lub tuitione Ac defenfione fand* Roma­ pis Ac noftra innodatus maneat & ab Ecclefia fepane ecclefi® conftabat , desaltaretur, atque con­ ratus exiftat, donec poenitendo 6c emendando pleculcaretur ab imqnis hominibus, id eft, potefta- mter fansfaciat . Aâum in prxdiâo beati Petri
tibus , eorumque iubditis habitantibus noftrz confi­ Kodenli coenobio tempo· e vel die fupra nomina­
nia regionis. Qjod vos ut audiftis, benigne an- to. Quam etiam praedicam excommunicationem
nuiftis noftris precibus, Ac unicuique Comiti fub prxfati Epifeopi fubfci ipferunt, necnon etiam ab­
excommunicatione mandaftis , ut przdido loco sentes confirmarunt, id eft, Deusdedit Barchinoomnia tua rHlituerent & nihil fibi extra voluntatem nenfis Epifeopus omnefque Canonici prrdcta: fe­
noftram fibi retinerent. Hxc igtur omnia poft- dis Gcrundenlis. Veftram itaque excommunica­
ponentes, exprobrantes veftram juflïonem atque tionem
---- .... vw
,„,., .,.tubfcriptionibus
uu,vl,|„.„t„„M,1MU
„1A.1 fperneneorum
fubnixam
excommunicationem , dicentes nihil faduros adE tet ad hoc ufque nos habensdeduftoss niti ut cir­
veftrum imperium , adducentes nos in rn,gnam cum provincias mendicando, Ac nec ullus fuperconfufioncm atque imp»opcrium , ur jame^fne un'' fit qui in eodem loco refiduus fu. Proinde pe­
timus ut hunc Comitem VFillelmum follem, qui
verius populus necnon At vu/gm dicet
flurum per excommunicationem facerdotum > in fuis verbis dicere ccepit veftram excommunica­
Principibus eorum veftra poftpoGta . Heu proh tionem nihil le faci urum, ut jam amplius nihil
dolor.' quam rrule tradantur ianâa deteriufque fibi retineat ex alodo fandi Petri przdidi, nec
conculcantur, cum a principe totnis orbis, id eft. ullo modo inquietare pertentet. Noftrum vero Co­
Papa Romano, excommunicationes faftz ita funt rn item Ugo nem , qui nobis jam rede feeit, Λ me­
poftpofit» nec funt obfervatx ? Irrevocabilis nem- lius faâurus eft, rogamus, non ut compellaris ,
peeft laplus.cum jaftitia contemnitur , pietas leipui- nec etiam excommunicetis, ted ut filium admo­
tur, mifeiicordia denegatur . Pro certo oihil aliud neatis ut in melius proficiat. Homines vero i piius
«cr-

40»

I'AMPILONENSB.

“"C,T'ÎJ1F*”,L

4■β

■terrz ut csteros cxcomasanicctic. Si vero in hoc A Ct mandate. Pciiaooa ctiam nt inb excommuni———
ANNO
cumin
tea*.

ratione mandetis univerfis Epifcopis proviiscieixs- ANNO
tire ut de boc Concilium agant, & quod non reflum eft, in melius dirigant. Quod fi non fece·
-int, ab omni pontificali vel faeerdotali minifte*
rio ros fufpendite, ut per hunc diftriftum veftram
impleant juiTionem ufquequo vobis fe przfentent,
vofque per veftram excommunicationem illos di·
fcutiatis ut contemptores ac rebelles factorum ca­
nonum ac veftra juftionis.

nobis non fuccurritis , priufquara hunc nuaciutn
nofl rum viderimus ....... not ex code an monafl er io egrelluros & nunqumn per veftran fiduciam
ία przdiâo mooaÛeriobabitaiuroi. Propter ino­
piam ergo , que nos nbfidet nequivimus relire
pneientiz faciliores vel meliores nuncios dirige­
re , five etiam propter metum aique timorem Co­
mitum non fuimus auli alium mittere. Per hunc
ergo nobis quicquid nobis utile & vobis placitum

ewtasrcwæeoaswwBew&Bsæ ^«eaæaœsrezBaeaiBSiesHSïSB

■ «SJS, CO N C I L I U Μ ' PAMPILONENSE ÆX.
··· >·

λΛ"?η'ρ.

Septem

episcoporum,

celebratum

f

Kal. Octob.

anno

Christi mxxih.

Τμβ,^.ι^,.

Iq quo de reftauratione Eccleiiz Pampiloneniis aélum eft.

Jfr/aZr

fatui, i Pontife ele privilegium, ob bonérem S. Marta Seiii
if cenobii S. Salvatorn Leger tnfit, decretum a tlarifiimo
iu 'Pomptlontnfi Concilia

Pampilonenfit, net non
Regt Sanfha
ali. K al. Oflobrù.

difponas, qualiter nobis inde ab «quiftimo rcgnatione Rex, licet nemini fandorum Re­ compenfatotc, fic jufto judice Deo mereamur cri­
gum mercar adéquat i, delinere tamen crubcicominum noftiorum in die retiibutioms remedium
eos in aliquo lanâitatis juftitorque faflo nolle acquirere . Port noflrum vero obitum , hzc ne
imitari. Przlcrtim cum illud tempus ad exfequen- ulterius, ut nunc ufque, fanfla Ecclefia pro indum ad fit congruum ; quod fi profecero appare­ d’gnis periclitetur reflor ibus, ne vel a nobis in­
bit, ut ajunt mihi Pontifices, opus juftum & choatas * renovaturus Epilcopata exhsereditctur ;
idoneum . Promulgatum enim vero eft , quod potius Ecclefiaflicus tlains haâenus noflra in pa­
quamplurimz iedes Epifcoporum defertz, fic fine tria ignorantiz caligine offufcatus renovetur &
nomine jacent multitudine przdatorum, & pau­ melioretur viz regularis ordo, ab antecefToribus
citate detentorum : fic nullus forrafle flatus vel Regibus, fcilicet meis parentibus, fic ab Epifco­
honor maneret modo epifcopalium fedium, nifi pis, Abbatibus in coenobio Legercnfi, ad bonoeas ab ingruentia vallatorum, Regum bonorum rem S. Salvatoris, fit Ss. martyrum flt virginum
& Principum retraxiflet Concilium. Proindecon- C Nunilonis fic Alodiz conllitutus, continendo con­
cefla mihi divina fubvenienti potentia fecuritate fervetur, fic inde propagando per monafteria re­
de hoftibus, quamvis divinis beneficiis nihil squa­ gni noftri dilatetur; regali auftoritate prreipimus
le poifit recompenfari, neque id donum compa­ icquentibus Regibus novis, ut S. matris huius
rari , quod receptum habeo creatoris largitate ; przlibatz EccIcliz Iruntcnfis futuros Epifcopos ,
congregans tamen Prrfules Ecclefiarum & catho­ reflores, fit gubernatores , de prefato cœnobio
licos viros Concilium ad celebrandum, fecundum cum cleftione comprovincialium Epifcoporum ,
przcepta canonum conari decrevi pro crlefti pix- cum favore omnium leniorum fit militum, vigiflitu Punientem fcdem rellaurare , fit fanflsm il­ lantiftima cura praxipiatur ordine de regulari eli­
lam Ecclefiam przcepi iponfo idoneo maritare . gere egregios fponlos, prudenti (Timos viros, boProh dolor.* una emm de illis eft hzc iedes , nz operationis fedulitate probatifttmos, facerdoquz pene funt fine nomine, vel quz omnis ho­ talis fic pontificalis honore digniflimos; qui cum
noris muhatz , videntur ingloriz. Graffantc ptotius populi przconto afferentis eos idoneos el­
quippe barbarorum nequitia, peflimequoqueiftius fe , fint ad epifcopalem fublimitatam commodi ,
gentis fzviente perfidia, fafla eft fine tutore mi- utpote bonitate largiftimi, affabilitate mitiffimi ,
fera, omnium bonorum indiga, & fine marito humiles, amabiles, defiderabiles, probabiles, ce­
vidua. Quapropter grata mente , fana fponte, pla­ lebres oratores , benefa&ores , concordes , mifericido confcnlu mez conjugis domnz Majora Re- cordes, pii, jufti, inanfueti, benigni, pacifici ,
ginz, communi affeflu noftrorum filiorum, vel cafttflimi. Sint przterea bene tnftrufti ad Eccieconfilio Epiicoporum atque Abbatum, five om­ fiaftica officia, plalmiftz, computillz, cantores,
nium feniorum, juxta przcepta canonum, & de­ leflores, fit fide faofla pleni. Ergo inagni pencreta fanâoium Patrum dantes tertiam partem denda Epifcoporum , czterorumque ordinum, quos
cunftarum frugum decimarum, & reddentes fibi fupra nominavimus eleftione, fic regali decrei· ,
omnes fuas dicecefis Icilicet villas, Ecclefias, do­ omniumque tandem favore, quicumque acquiemos, necnoa & hzreditates terrarum, flt vinea Everint, fic confenferint, confecrentur, ordinen­
rutn, quz olim digoofcebantur in ejus poteftate tur, fle in Epifcopatum fublimentur, fle Pontifi­
confidere, concedo illa dominatui S. Salvatoris cali adornati infula, atque intra dealbati munpofthac creditura pertinere; fic ubi Domino fle diflime , Antiftites in cathedra collocentur - Si
magiflro meo Sancio Abbati Ac epifeopo, ut Deo quidem prius voveant atque promittant animn pu­
juvante tu cum noftro auxilio renoves, fic reftau- ro fic corde vero, Deo & S. Maria femper virgi.
res, & canonicum ordinem ibidem conftituas, fic ni, cujus gloriofo nomine eft vocata mater eo­
Go Sanaius clementiffima omnipotentis di

E

rum

1 Buonius, * ei eo

Conciliorum CoIleAores

ad a-,

ioj». banc fy nodum perperam' referunt -

•"V“vSr·

CONCILIUM

Tur

411

FaAa charta, ft eoafirmata iu prafentia Eps———■—
-rum ecclefia, atque omnibus fanAis, eundi» fe <
AN MO audieuribos , fidem catholicam fanftc Trinitatis
icoporum, Abbatum, ftpoteftatum, ft totius po- ΛΙΪ!?».
ciuusn
ft unitatis, fcilicet Patria, ft Filii, & Spiritus puli congregati tn Pampiionenfi concilio, currets<·*(.
fanât credituros, obfervaturos, ft firmiter ora- te *ia LXL poftT. die J. Kal. OAob. Regnan­
dicaturos. Promittant pratcrea fecundum inftitu- te fupradiftoSanAio fereniflinx» Rege io Pampita canonum caiechtzare, baptiser·, ft cunAum lona, in Aragons, in Supraarbe, in Ripacorza,
ordinem Ch ri II iam tat is dare, ft diaconos, at qua in omni Galconia, in Alaba, ia cunAa Cartelpresbyteros, cunAofque gradus Ecclefiafticos fine Ia, in Afturias, in Legione, five in Aftorka ;
ptetio ordinare, peccata cailtgarc, plebem ad poe­ Imperante divina clementia Domini noftri Jefn
nitentiam convocare, infirmos, ft carcereclaufos Chrifti, qui vivit & regnat per omnia focula
vifitare, pauperibus elecmofyuam dare, di icordes foculorum. A men. Sunt telles Eximina Regina,
•d concordiam revocare, tnderi» fubveuire, qu«- ft mater Regis, Regina domna Majora cum filus
relantcs audire, pie, jufte, fobrte, & cafte vive­ , fuis domino Garfia, & Ferdinando, ft Gundcialre, ft rerras, atque manda{iooes pd eorum ditr- 'vo, ft fratre eorum Ranmuro. Mancius Aragocefitn pertinentes aftidue. perquirere, ft ut non nenfis Epifeopus. Sanftius Pampiionenfi» Epifcoce fleat clamare apud Reges, ft Principes, quo- pus. Garfia Najarenfis Epifeopus. Arnulphus Ri­
rumcumque violentia eotum fanda fuerit ecclefia pa gorcenfis Epifeopus. Munio Alabenfis Epifeo­
iiaudata. Item promittant, & voveant Regi, cu­ pus . Julianus Caftellcnfis Epifeopus. Pontius
jus donatione hunc acceperint honorem, fidem Ovetenfis Epifeopus . Arduinus grammaticus ft
intrgram & fine fraude fervare, ft fuo Metro­ feriptor hujusteftamenti tcftis. S. Fortunio Sana.
politano obtemperare atque obedite, ft ficut di- S. EliminoGatceix. S. Fortunio Sana . S. Azenari
icipuli msgiftro fuo fervire. Ad hxc vero con­ Fortunionis. S. Garfia Fottunionis. S. Lopc Encludant in votis, quod fint folliciti fecundum re. ctonss.
Aas horas dictum ac noA<um, divinum in fuis
N O T Æ.
ccdefiis celebrare officium, & cunflas eis oves
commi fias, in quantum valuerint, a faucibus lu­ z·
Ex hoc privilegio patet, iam tempora hujus CoociUt
porum rapacium liberare ft fetvare. Qpicumque
in Navarrseorum regum poteftarem deva­
futurorum Regum fuccefTorum noftrorum tranf- Ripa-curtiam
nt·· com SanAius Rex ejus titulo utatur, ft Arnul­
gredienies ft deviantes ab hoc regali fimul & phus Ripa-curttentis Epifeopus fubfcripferic.
fo/r<mas Caflelltnfii Episcopal ) Scilicet Atn/ii , ut
Pontificali decreto lentaverint diflblvere hanc
alibi («pius repentur, trile Joleoho de Moret in An­
feripturam; in pratfenti foculo omnipotens Deus, nal.
Navarr. lib- sa. cap. j, vel ttarftnfii, ut cenfet
qui ell jutius judex, & Regum Rex, diffblvat Qaribavua.
& dividat regalem honorem & potentiam regni
Ovetmft Eptjcepai. ) Haud levis dubitandi
eorum, detque illud fe diligentibus ft timenti, caufa ontur ex hac fubûnptione, an Rex SanAius
Oveto jam dominaretur , atque ea civitas ex illarum edet
bus; ft io futuro feparati a confortio omnium numero , quas Alphonfo V. regnante armis captas . pro.
Chrirtianorum , interpellante pro cis beata fem- pii* ditioni fubdidetat ; preiertim cum ia hoc ipfopriperque Virgine Maria , cum omnibus SanAis , vilerio regnalfe in Arturns dicatur. Sunt qui velint
Îarticïpent lacie ta tem cum Dathan, ft Abironft Dp**fuifle velati Metropolitanum pro ArchiepifcopoTarracooenG, cujus fedes a Mauris detinebatur. Quod mi­
uda traditore, in inferno inferiori luentes pa­ hi incongnium videtur, cum non primo loco, qui qui­
nas perpetui incendii fine fine, per aeterna fo­ dem Metropolitano & prefidi debebatur, fed ultimo
cula foculorum . Ego vero fupradidus SanAius fubfcrlpferit. Forte interfuit uti legatus Alpbonli V.
Rex, qui hanc chartam epifcopalis & conubia- L*g<onenfts , ut matrimonium Ferdinand! Regie SanAn
filii cum SanAia Alphonfi filia ( de quo tunc agebatur )
lis honoris feribere mandavi, intercedente glo- ad optatum finem perduceret, ac civitates & oppida
rjoia ft beatidima Maria cum omnibus SanAis in regao Legiooenfi a SanAio capta per matrimonii vin­
julhs, ft eleAis Dei, merear remirtionem pec­ culum reflnuerentur . Hoc enim conflat, prafatum
Oretenfem diu apud Sanftium fuiffe mora­
catorum meorum confequi, ft cxlefti in regno Bpifcopum
tum t unde fulpicari poflumoa de gravi aliquu netotio
feliciter cum Chrifto letati. Amen.
confilium ini vife. JOSEPHUS DE MORET- ikti.

CONCILIUM

MOGUNTINUM

IN CAUSA OTTONI! COMITIS AB HaNISTEIN

Congregatum a ano Domini mxxiu. tempore Benedi&i papae VIII.
e,«h.iwa«, Γ\Ε eauia , loco, ft tempore hujus concilii E Ai ktc ttacilitet ititet aofler preftl tf Epifctpi
• '«•pas- JLZ Moguntic celebrati in vita fanAi Gocha rd 1
iT /"tptrtttris jaffe evectiat, um cttUttmetde cie· ·<·■· «d Sy­
c.tx. apudSurium ifta leguntur: Arsfo arckitptfct- ri 47 tetlilMt fre^aeetia , <feteevit nvitar & atlent,
·■ v»·
P·» Megaatinat illa ··»· /ifprraterrM ei Pnttn.
fit» Magnatnin tmtavtl, a^i ttieoi teacthaet gentralt tatgit, rv
col lap) λ carrfxit. Pre·
• U|., ■·- *'Ρ"* Vfn Ottaaeet ceeritm ek *
tf Li, er mtaaariaea prêter fee fiki tabernitt [tferert en^i.
ttnret.
perjictrt usa pe/ast, fmsadepuidrm csusrr, partiet ietperattrit eatt» ,pertiet
pi cemussas/iewe , M/rarwyas ad etehareei ft nttpit
frtw* ; fttetiee teleet kernti wl prtferiptirnet
i”
ftMbttu prrMn, et Mtftt ftr.

jftci fttf/l.

fitpatet properékat, & ta qaeiaee ftti vicmat e/l tl.
ii cafttllt, akt Dei gratia O elefiat (f ctajecratai
fait, lier fatiekat : aki tare malier qtairai ab iat·
manie vexata iamom, a partaitkat
prtpinqxii
ftr eccltfiat ai fan&eram impiorania patrteiaia tir
caminttkatar. <£«1 cam aaiirent ntvam iliac aivenirt epifctpnm, okvtam ti cam immeaiaca feetaira
Jiienter pracefferaat, fanfîa ejat txifimeat1tau fama
illefti. Imparat aatem fpiritat iUeeam receleratêtre
pavefallai, fer tt ftrmma aaaiit cepit perctalart
vecikat, qataam periactretar. Dûtaiikat ilht , ft

*

HXNMCUS α
4M
“ϊ'ϊιΤ”
MOGUNTINUM
mr.
■;«· ài aecar/aw Got bardi epifolpi progerere, terri i
, fico mugit»
aaqgi/M G Mat»
xlalalx rnifore ft ^fejuit
oppofeeit : GG ipfis
ipfis verm & amaro coeperant : atpoto cxjnt

<mi.

tampracla. _ή"*°
etsam e
<»>*·
* faibai
qaibni trahebat
trabebatnr,
ar, mirant
miranlibas
ibas G formida»
formida»· re of ad Denm merita cogaefoemt. Ai dit graviter
tibeu,
relnBatas eft, efalans
ribas ,rel»Bmai
ejalans G vociferans
Vociferans GotbarGather- tit interdixit, *
id indicarent . Sed neqae
date fa etc eadirt nec videra roge.
~ Sab het talla. agr» mnlier, yau mtreeaixm i» ft experta fait, m>
Battent cam mifora illa e fetlibat fide G ffe, at
f«» tarba ftut et interfmrat, U TitittdaaftUviL
fatait, ferventibat trabe reter, & ffaritns aryaeat Scd quia ex Ruperto abbate Turtienfi colligitur,
aatai contentione ebaiteretar ; taedeat prefiigatn illa, expugnationem arcts Hamcrflein fàâam effe enatelier liberata efi, G ad vireat Det, fob pandam no precedente, eamque prarcefliffe vexationem fie
arbore refrigerii caafa refidenttm, fana corde G tar. anatbrmatifmum ; emai omnino videtur concilium qïoî ηπιι .,
fert addnBa efi. It vere cognitis i» pu faftn fae. aliquod generale Moguntia vel alibi celebratum iu Mo«.»<irent, timere G gaudio cempaaBas , laoymabandas fuifle * quo fpiritali gladio excommunicationi* Mfabfc·-.
patiet egit Dee, ia factem fe profternens. Ac dem- impurum nefariumque comitia conjugium & publi- <tJ*w * '*
ttft farmina manas tatftaent, ti beat precatas efi, cum hoc vetiti matrimonii fcandalum damnari
eamfee t» fine confirmatam, refie valeat tat , atque meruerit. Vide Serarium libro v. hift. Mogunt.
etiant gaadentem, cam exaltantibas nancti a fe di· βία Erkenboldo fit Ariboae.
mifit, emptofoe perrexit itinere» Qaetftret eateae ce·

tr-AD

MOGUNTINUM
Anna

ισίο.

CONCILIUM

labitant.

ADN O T AT I O CHRONOLOGIC A, ET CRITICA.
E» Mut
Moguntino concilio ex antbora vitae S. deliberatione, primo per nnncioi, deinde per amicet,
Sot*. Ha· U Gothardi agen» Labbeus non femel aber- /vryae ftmetrpfnm ab hoc inani tentât revocare vefa·
IMV
rit . Qui enim Ottoncm inceili coonubii reum nia, ^nibxt omntbnt rebellem, refragentem^ne, com·
expulit Mogunt i nu* archiepifcopu*, noo quidem mtmi affinfa anathematis damno ( forte banno) fob·
Aribo, led Arkanbaldu» fuit ; ficut & pro anno jiciant, et vel fic jam timore poenali tafias, ctvibne
XOXj. annua 1010. fubftitucndu* eft. Cedo milii^matrit ecclefia, dignis pernitentia lamenti1 reddi ftn·
verba Chronici Quedlimburgenû* in additatnen- dent.
■
Qfte
ille omnimodi........
1 defpeilai habent, copias
ti* a Menken io editi* inter rerum Germanic. feat cane conjago m foomdam arcent Harmqftein vo­
Scriptore* tom. HI. pag. 196. ubi ab Autborc , catam contrahit, yeam notare eft, nonbomimtm ar.
uti quidem arbitror, co«vo tota bac hifloria,cu- te faxigcnis nndifae moitiés meratam, Menfaac cie.
ju< caufa Moguntiuum concilium eft habitum , cemferentia adeo monitam ferant, et dtficilem ceilibet
ita deferibiiur. Intérim Otto imdam nobilium fetas Vel ebfidendi , vet faeyae medo appugnandi pandat
profopia, Fraascontm illicite fibimet patrimonio in­ acceffem. Hanc ergo locem imperator Aagxfiarjifiicanto afeite, dam ab Arkanbaldo libgnnttna fodit tia fidem omnigeno okfidionxm genere circrmligat ,
archiefifaopo, fapint eccltfiaHico more, pro boc eodem nec alio rthellibat vel adita, vel exito cenceffb, rpcorriperrtnr inceftx, caco fnrtbnndas amore ,difppfitir fum Dommici natalit diem ibidem agent, adeo maniit, at
circomfaofne infidiis, nefandam eidem Cbrifto Do- pti [emet ntn armis, non armaternm miihbes ctffn.
mino parat tnferre manam. Sed divina id fcclrrit rei meminerant -, famis injitria tandem perempti, fe.
prohibente clementia , elapfo fruflratas antiflite , fa­ Ia bojas vita fafpirtcs pacifcendo, iiglante celebri per
ciei, gni navali eandem feqaebentar itinere, invadif, orbem Stepbani prêt bornertyrii ftfio, fe,fnaqae om.
capit, cnftedta tradit, maltifyae inbnmane injxrtii ^nia imperatoria dedant petefiati. Dignem nemine
treBet, eo forocior^ae, ya» fibi,
nitra jm &
erat G fafinm , nt ya» eodem die inter crxtntot la·
fai vitaverat, prefalu fangntnem oblatam dolet, pidantiem
ptdantiam iflot
iftat pie
pie exoraverat,
exoraverat, amicis
amicit matris
malm vide.
vide.
Bjted cam imperatori Angelo celeri legatione defer- licet eccltfia filiis pacem foe reconciliaret interventa.
tar, habeto cam epifeopis totinfane regni primatibee

nPl.i

SYNODUS

PICTAVIENSIS

W A» ».
»·»*··*·

ANNO

C1R.CJTER

Nno circiter 1013. magna Lemovici* Cleri,

A

MXXIII.

x
CELEBRATA.

hir Odolrici S. Martialis Abbati* verbi* in Con­

cos inter civitatis, & Monachos S. Martia- cilio Lemovicenfi, (de quo infra,) prolati*: li­
lio rixa exorta, cujus hxc caufa fuit. InLitanii* glud faofine mihi commemorandam efi, food ante bos
.. publici* rfupplicationibus
.1·.
. ».
. .
m annet ; KexAnxeram (Canutu*fcilicet ) Dx.
fic
Martialis
nomen __
ex ‘
antiquo ritu inter Confeffbreshabebatur,cumque ct A^aitanin ( prarfato fcilicet Vvilleimo) regalia
Hugo inter Apoflolo* eum adnuroerane fic apofto- manera mefit, fimafaae codicem literis aereis feriptam'^
li nomen illi dare ccepiffet, quod prunus Evange­ in qao nomina fanBoram dtfimBa cam imagtnilmt
lli prteco in illis partibus fuerit, Jo rd anus Epi- centinebantar : food volumen jem in Concilio
fcopu* Lemovicenfis, fic Clerici Lemovicenfes an­ Ptctavibn*! dam hac eadem de re faafiio ef­
tiquum morem defendere inftituerunt. Vvillelmu* fet, illad Dax Gaillelmas literis edeUm in tefiimoAquitanorum Dux hujus nominis IV. vir litera· mxm antiijaitatis Pontificibxs ofiendit : erat enim ibi
tus, & Liter a torum ffudiofus, ad dirimendam li­ Martialis tn altorem Aftfioleram catalogo pqfitns,
tem Synodum Piâavi congregavit, ut liquet ex <yti pertti{fimos Princeps dicebat Arcbiepifeopo Barde.
galtn-

Λ

JOANNIS

4tf

P.

XVI1Î.

4«<

.
i & */«/, t"· ikiitet tderent Kpifetpii ,caa. AGregtriut ··· iekitevif. FrAtir «**, · Bpifctpi t—
CHRisn >,ctrt· *’7·”"·'» poj-mm <j»4>n c^rr^e axfiortuht fy #c, Varum ia ilia tynodo nihil certi defairi po· AitUSL
i.>, B. Aqai/awrans Ptlrtntn, dr <}*· Grtgniiu m tile tuit, aliaque anno icq. Pari (ii* cogenda fuit» et ,,,,
/*» lakern ge*tt bent kg»"» t'edidit tifervendeut : Infra narrabimus,
nnnirtue lueperittnm tfi dnk‘t*rf it fut S. ftp*

ANNO

ch win

__

_

_

.

···♦- VITA

»

Λ

—

JOANNIS

Q.U i PERPERAM XX.

„

.

_

ANNO

—ciousti

PAPÆ

XVIII. ···♦

APPELLATUR.

lt*7*«,ifeTT®*nnM Gregoril comitis Tuiculani filius, prar.
VV1LLELMI ABBATIS S. BENIGNI
feu··.
J defundi pontificis Benediâi frater germa.
nus, potentia principum & largitione pecunia le- β
Joannet» XV11I.
dem apollolicam invaferat primo die poft obitum
fi atris, anno Chrifti J014. tempore Henrici im­
peratoris . Ad hunc legationem pluribus muneri­ Audierat Guillelmus, eccfeCz Conflantinopolitao·
bus inftrudam miferunt Graci, petentes, quate­
conccflum effe a Joanne nomen uni ver faits,
ob hoc eum increpat.
C'rst ili». nus ejus confenfu (ita Glaber libro jv. cap. 1.)
liceret ecclefiam Conftantinopolitanam tn fuo or­
be , ficut Ruma io univerio, uruverfalem dici &
F>< ajfcttaiu
haberi; idque ideo fortafte , quoniam peculiare id Greti» Dti & rtvtrntit B. Petri fedi rn erie Hr·
rtnu» txctllt*iiffi*>4 indeptt ptp* JtMni, FF’i/elfe noverant homines fiaudulcoti, ut qui pecu­
nia facta emunt, pecunia pariter facradiilrahant.
lelntut triten Ckrifli fervet, ftitp jedieu turn
Verum fingulari Dei providentia, qua cathedram
epeftelii,
cernent regni.
Petri ipfe gubernat, acciditle videtur, ut hac de
re per liteias Vvillelmi abbatis monafierii fandi
Benigni admonitus, nihil plane conceflent . In- RM Agiftri gentium didis inflruimur, feniorem *. Tta».
increpandum.
Idem
tamen alias
di·
i<i un. n<t»m telligens ledem apoftolicam a fe injufte detineri ,q LVI non
............
. —.....
............................
— -■
aâuriis pttnitentiam , feipfum abdicavit: legiti- cit : Fetfxi fem lefipitm, vas are cetgi/lii. Idcir- ···*■·»··
nic deinde a clero eleâus, eamdem ufque ad obi- co igitur filiationis diligentia hortamur commatum tenuit.
nem veftram paternitatem, ut in uno imitemini
r»ci
Hujus tempore obiit Henricns imperator, qui cogitationes hominum pervidentem dominum fal*««.
ob vilain hnfte, pie, & jufte tranuaim , poft vatorem, ut dicatis ad aliquem vobis unanimem,
obitum fanditate & miraculis celeberrimus extitit.* quemadmodum & ipfe Petro: Quid dicunt horni- «*“*··*
de quo hoc memorabile refert Leo Oftienfis, nes de mei Si vero refponfum ejus ex fide fue­
quod moriturus, epifeopis abbatibufque przfenti- rit, animadvertite qualiter fonuerit; fi clare,eu•io.TTir* ^u’ » Chunegundem conjugem fuam propinquis ftodite ne obfufeetur : fi vero obfcure, lux mun­
!«.'
*“■ tradiderit, ac dixerit; Recipite quam mihi tradi- di oranda eft, qualiter ita fulgeatis, ut univerfis
drftis virginem veftram . Chunegundis poftquam in gremio ecclefie conftitutis ad viam mandato­
animam conjugis fui piis officiis profecuta fuif- rum Dei gradiendam lumen prabeatis. Sed eft
fet, vitam monafticam eft profefTa ; ut eadem ca- fama rei, que nuper apud vos accidit , de qua
ftitate qua coeperat ftadium & curriculum vite, qui* audiens fi non fcandalixatur,noverit felonquod reflabat decurrendum, abfolveret. De hisQge ab amore fuperno difparari . Quoniam licet
contagibus jure meritoque glotietur Germania , poteftas
---- a - "Romani' :imperii,
:: qu· oliminorbe
;
L* terra­
qu.d uno partu Auguftum & Augullam imperato- rum monarches viguit, nunc per diverfa terrarum
loca innumeris regatur fecptris: ligandi folvendi*
CoMxtufc rcs *n,er ^n^°‘ relatos ediderit.
«.Oo'tue^.
Conradus, ex Vvormatiz ducibus originem du- que in cœlo & in terra poteftas incumbit magi*
»■
cens, ab archiepilcopis aliifque Germani· princi­ fi er io Petri. Atque idcirco illa diximus, ut ani­
pibus, non fine potentum contradidione , eleâus, madvertatis non aliter Grzcos quam cenodoxia,
iuccedit anno Chrifti 10x4. Coronam imperii a hoc quod audivimus apud vos requirere, impe­
Joanne pontifice, tertio anno fus eledionis, ip- tra vide. De cetero quoque optamus ut univerfaio fello pafchahs folemnitatis, ut ait Oito Fri- lem decet antillitem, vos acrius in correptione &
fmgenfis, Rome accepit. Is memor accepti bene­ dilciplina fandz & apoftolice ecclefie vigere,
ficii, anno imperii fui fêptimo Romam rediit , •terocque & feliciter io Chrifto valete.
iplumque pontificem a proceribus Urbisexpulfum
1,B,p,p,.fedi luz relhtuit. Obiit pontilex vi. Idus No­
vembris, cum fedi det annos novem, menfes odo,
Nota Gasi. Cossa uri i S- J.
& dies aliquot. Sepultus eft in bafilica fandi Pe- β
tri, inter portam Argenteam & Romanam.
Grzci ecclefiam Conftantinopolitanam univerfalem aifi-ntiente Romana dici, miffa ad Joannem legatione eoa·
tenderunc. Cencelfum na boc effe a Rom. Pont, fama
percrebuit, (ed falfa, id quidem moliebatur Joannes ,
fed literis Gallicanorum praefulum deterritus fuit, ac
prateipue Guillelmi hujus , qui qualis quantufque fuerit
docemur a Glabro I. ;. c. j. Ex falfo rumore, feribendi
arxumentum Guillelmus accepit
De hac Gr«eorum legatione, totoque negoci·, viden­
dus Glaber 1.4. c. 1.
Hugonis Flaviniae, chronicoo ad
aon. 10*4. Uterque banc eptflolam habet.

EPL

EPISTOLÆ.

418

Aram enim ecclefia ufque haftenus beatiflimum
EPISTOLA I. JOAN NIS PAPÆ, XVIII.
Gregorium, quem nos confeflorem dicimus, proad Jordanom Lemovicensem criscoroM,
£ium fuum apoftolum nominat. Romani ponti­
ceterofque Galliarum epifeopos.
es , quia vice, apoftoli funguntur, apoftolici no­
minantur. Cum igitur apoftoli nomen non fit
De S. Martialis apoftolatn.
numeri, fed fuflragiis quicumque revelante Deo
ad praedicandum mittitur, dc fua pia exhortatio­
Jeaauu epifeepui fervui ferverunt Dei, Jordane epi. ne dc exemplo, commiffum fibi divinitus popu­
ftepe, & ejut clere, ctmBifyttt epifeepit Gallia- lum a poceftate diaboli liberat, non incongrue
apoftolus .dici poteft, quia apoftolus miflus di­
tea
citur.
Nos Vero in firma petra aedificati hunc de quo
D paftoralem quidem fbUicitadinem perti­ loquimur Martialem, utrum interconfeflbres,an
net, cum aliquid controverts in ecclefia inter apoftolos, Jefus Chriflus Dei filius, cui cor­
oritur, antequam vires recipiat , falcaftro fevers
____________
____gloriam
_________
____
poraliter
adhefit, dc ,
cujus
vidit,
dc , be>
lingue exiirpare radicitus, & ea fuperfererc tamBoedidione eft ufus?annumeretapoflolum no­
di vinis, quam fandiffimis exemplis, que meucrn minari
■
■ pofle
~ definimus,
~ ■
- —­
dc eque apoftolica
offi
Dei faciant & Istificent. Cur enim talia fufeepi- cia in divinis myfteriis exhiberi fibi cenfemus :
mus, propalabunt fubjeda . Beatiflimus quidem nec dc illius 'beatitudine dubitare quemquam
Martialis, ficut io geflis ejus repetimus, docente pofle confidimus, nui fibi refpondente nomine
Chrifto in mundo, & praecipiente, a Petro apo­ facris operibus apoftolicam dignitatem fubtrabere
ftolorum principe baptizatus eft, fic tanto fandi invidiofe conatur. Ut autem reverentia dc cele­
Spiritus igne inflammatus, ut ex eo derelidispa- britas tanti apoftoli in toto terrarum orbe excel·
rentibus, foii ipfi filio Dei fervire eligeret, & fius recolatur, aedificatum dc dedicatum eft ano·
hunc magiftrum & dominum, Petro apoftolo con­ bis in ejus honorem pulcherrimum altare in bafirmante, cujus fangume cretus erat, defideraret.* filica fanâi Petri apoftoli Rome ad meridianam
quod dc fadum eft. Nam io refufeitatione Laza- templi partem m. Idus Maii, ubi quotidie ip­
xi prsfens aderat, io cœna interfuit, in lavatio­ fius fanâi memoria deyotiffime veneratur,dc prxne pedum miniftravit. Poft paffionem vero, quan- cipue in die natalitii ejus, quod eft pridie Kado putabant fe fpiritum videre, palpare manus & lendas Julias, quotannis dulcius recolitur.
latus Thomam vidit. Quando apoftolis didumC
Muth.··. eft : Eutu decete tenti geniti, liptiutlti f·/ i»
IL AD S. ODILONEM CLUNIACENSEM
aemine Patrii, tf Filii, & Spiritui fanffi, &c. Ac­
I«M. n·
ABBATEM.

A

cipite Spiritual SauBam, fneram remi/tritii, reten­
ta font: audivit. Afcendentem in cotium vidit,

Em Spiel I*
... O i-»c'
b«h«ib,i·
a· H·

Redarguit, quod Lugdunenfem archiepifcopatum
rccufaverit.

Spiritum fandum in igneis linguis defccndcntem, &
vidit & accepit , omnibufque linguis eft ufus
Deinde principi apoftolorum adhsfit, ut pote car­ Joannei epifceftts , /erven ferverant Dei, Odilom
ne propinquus, & baptifmate filius, a quo, preabbati, faluttm cariffiutata cum bemdifjtoue
cipiente Cfiriflo, ad prsdicandum provinciisGalapojtohca.
liarum eft deftinatus, ubi infinitum populum a
cultu idolorum removens, Chrifto fua dodrina
Ocente beatiflimo Gregorio, multa videntur
dedicavit : quam piam, fandamque, tam gravita­
bona, & non funt. Verumtanaen cum di*
te dt pietate morum , quam refufeitatione mor­
caiur, fi rogas, audies; quia omnia tua que vi­
tuorum, recuratione claudorum , cscorum il lu- debantur
___
bona , bona non e(Te fentimûs. Quid
minatione, dc omnium mirabilium perpetrationcD Cnim
λ.ι in monacho obediemia fanâius ? Quid
confirmabat.
in Chriftiano acceptabilius? nonne rather tfiohe- , R«s ”·
Huic modo quidam veftrorqm, ut audivimus , dieutia, facrificie , fecundum propheticum judi­
detrahere prsfumuut, quafi nihil fit ei commune cium ? & voce Dominica dicitur : oSedieutiam vacum apoftolis, fed confeflbribus. Hi vero non lo­ le, Ô" ms /acrijiciMv. Quantum vero beatus ' Be*
qui, fad infanire videntur: quia gravati fafeibus nediâus cam fuis prcconiis extollat, non eft di­
peccatorum, in calis judicare contendunt. Pe­ gnum hic inferere, cum te non lateat. Percipi­
trum denique noftrum cui claves coelorum icom- mus igitur injuriam fande ecclcfie Lugdunenfis
xnifls funt, confeflorem dicimus quia Chrillum petentis te in conjugium, quia competebat: cui
.
confefTus
eft , dicens : Jm ei CSrtflui jlin Dei vi­ etiam falivam in facie jecifti. Omittimus inju­
Wli.lu
vi: dc apoflolum dicimus, quia ab ipfo Domino riam fandae plebis, cujus regimen .parcendo fois
ad praedicationem eft miflus; martirem nomina­ vite tue, refugifli , & refugis . Tacemus quod
mus, quia prxdicando Chriftum, martyrio vitam authoritatem tantorum prcfulum monentium', dc
finivit, principemapoftolorum credimus,quia apo- rogantium ad epifcopalem dignitatem accedere,
ftolos conftituit, ficut eft Marcus baptifmate
fi- pofthabuifti: quod fanâu Romanx ecclefiu, & no.
liu*^
Matthias forte eledus, Lucas difcipulu&E bis inobedientem te reddidifti, & inultum relin­
apoftoli Pauli, dt Barnabas, dc quamplures. An quere, nec debemus, nec pofliumus : nifi forte
forte nolunt hos recipi inter apoftolos, eo quod obedientia diluat, que inobedieotia maculavit ;
ab apoftolis fine eleâi dc mifli ; qui Martialem , iatisfadione purgetur, quod tratugreffione inqui­
eo quod non fît de duodeno numero, apoftolica natum eft. Id eft, nifi expetitum regimen jam
dignitate nolunt clarum videri?
dide ecclefias, quod inobediendq ufque hadenus
Non puaant alios apoftolos, nifi illos duode­ fprevifti, obedienter fufeeperis .* quid amaritudinis,
cim: dc ubi eft quod dicit apoftolus Paulus Philip- vel feveritatis erga meritos fciat Romana ecclefia
rwip.».
penfibus ? Necejjarium auttm eaiflimavi Epaphrodi- injicere, fenties. Nam hoc facrum regimenficut
fam fratrem, ceaperaterem, 15 commelitonememum, a nullo eft temere ufurpandum, (ita petente ec­
vejirum autem apeflalitta, & miniftrum ntctjjitatu clefia, a nullo tuo Cmili eft vitandum. Quoniam
aeea, mittere ad cws. Silam quoque dc Judam ab tantorum perditionis reus eris, quantorum faluti
apoftolis apoftolos nominatos invenimus. Anglo- exemplo & dodrina prodefle potuiflcs. Nota lo·
Ceacil, General. Tom. XIX.
Dd
qui-

D

419

JO A MN I 3 s

Î

N

Muth.

p.

xvm.

410

uimur , & que te Icire pieniter confidimus . A ni«, de domine noflre avi· fac , fpiritua]ium
deoque taceat jam charta, Λ ling·* loquatur , filiarum noftrarum, prsdiftum monafteriumcon­
verum epiicopi Gaudfridi, cui luce clarius vo­ firmaremus , concedimus dc confirmamus vobis
luntatem meam referendam tam tibi , quam veftrifquo polleris praefatum monafterium cum
confratribus toit, & omni ecclefi* coœmifimus . omnibus rebus mobilibus fit immobilibus illuc
pertinentibus, qu· dici vel nominari poiïunt, ·
Vale.
prefenti III. indiâione ad ipfam facratiffimnm
Nota Gabx. Cossaxtii S. J.
monafterium permanendum ftatuimus, 8c ftatoendo confirmamus, ita ut cunâa loca urbana vel
Qpod ait Hugo Flaviniacenfis, (Milonem a Gregorio
ruftica, ideft tnfiiodis & cafalibus, cafisdc villis,
VI. nominatum efle Lugduneniem archiepiicopum.fatis
vinetis dc terminis, feu caftellis,-campis, pratis,
hae loannis epiftola rriellitnr . Deinde certum eft, hono­
rem nunc oblatum Odiloni poft Bwchardum archiepifcv- psfcuis , filvis , faltibus , arboribus , pomiferis,
fruâiferis dc infruâiferir diverfi generis, puteis ,
pcm, qui anno joj). obiit. Quo tempore adhuc fedebat
Joannes. ftem narrant Glaber libro v. cap. it. & Hu­
fontibus & rivis,aquis, molenditus,pifcationibus,
go in chronico. Uterqoe mifliim Odiloni a pontifice ma­
praedia culta dc inculta, una cum colonis dc famiximo, pallium & aooulum teftatur, viromque fanftum
honorem renuifle ; pallium autem & annulum accep>fle, Biiis fuis, cum decimis, dc folitis dationibus dc
. nt future archieptfcopo referveret. Addit Hugo, ea Cio univetGs rebus, que aliquo modo ad ipfum lo­
nisei, ad aetatem fuam fetrata effe.
cum pertinent, vel pertinere debent, amodo &
ufque in finem faeculi, ficuti ab anteceflbre noftro
LITERÆ ABSOLUTIONIS HUGONI
domino N. fanâiffimo papa, per praecepti pagi­
Autiffiodorenfi epifeopo, a Joanne XVIII.
nam vobis coDceflum eft , ita dc nos omnia in
concede.
integrum per hoc noflrum privilegium, dc auftoritare beati Petri apoftoli cum omni fecuritate
/eaaws gratia Dti AhmmJedir tpifcopm, univtrftr dc tranquillitate vobis & polleris veftri* concedimus
i» orbo ttrroruuo tccltfie filiu.
dc confirmamus donandum perpetualiter. Poft obi­
tum vero abbatis nemo ibidem abbatem conftiU1Iurn in ecclefie catholica majus poteftefte tuat, nifi quem confenfus, dc communis volun­
nefas, quam exiftimare alicujus nevum cri­ tas fratrum ex ipfa congregatione elegerit. Sta­
minis, precipue penitent is, quod non qneat dituimus
Γetiam apofiolica cenfura fub* divini judicii
ίοhere concéda Petro a Domino clavis. Debe­
obteftatione & anathematis interdiâu, ut nullus
mus enim ante oculoe mentis revocare lapfum ip- C dux, nullus comes, nullus archiepifcopus vel epi­
Cus primi partotit; qui dum tnagiftrum negavit,
feopus, vel etiam quelibet hominum magna parprotinus ur pœnituit , non folum gradum, vel vave perfona prafumat eidem venerabili monaftedignitatem apoflolici culminis nonamifit, fed po­
rio damnum five moleftiam inferre, five de re­
tius fui ovilis cuftodiam Chtiflus illi poftmodum bus ipfius auferre vel alienare, fed ficut fupra ·
evidentius affignavit. Quod nihil aliud, ut credi­ nobis confirmatum eft, ita perennibus atque per­
mus, quam lapforum medicina fuit. Proinde fra­ petuis temporibus fine aliqua diminutione liceat
tri noftro Hugoni Autifliodorenfi prxfuli, Deo & finetenus permanere. Si quis autem, quod non
nobis fua peccata confitenti, fefeque culpabilem
optamus, temerario aufu extiterit , qui contra
reddenti, plenariam a Deo pollicente promitti­
hoc noftrum apoftoluum confirmationis privile­
mus confequi indulgenti* veniam , fecundum gium venire, aut in quoquam dirumpere prefump> fponfionem ejufdem, qua dixit: Aea tva» vacare ferit, dc ficut fuper ius a robis confirmatum eft,
jufiot, ftd fttcetortr *d pemtruiiom. Ideoque no­ ita permanere non dimiferit, fetat fe, nifi refibis debet effici cariffimus: quia Dei timore corre­
pifcat, auftoritate Dei omnipotentis dc beati Pe­
ptus, apparet humillimus, & quia in talibus re·
tri Apoftolorum principis, atque noflra qui ejus
quiefeit Deus.
Dfungimur vice, anathematis vinculo efle innodsndurB , dc a regno Dei alienum, atque cum
Nota Gabs. Coss* a τι i S. J.
Juda traditore D. N. J. C. dc cum omuibus im­
Qusatum ex getiis-pontificum Autirtiodorenfiutn intelpiis in «terno incendio concremandum. Qyi ve­
I i gere portu mu» , idcirco ablui vi (e Hugo hic nofter a
ro pio intuitu cultos dc obferyator extiterit hu­
pont. max. valuit, quia cum tk epfcopu» Aatirtiodorenjus noftri apoflolici confirmationis privilegii, befis eflet, 8t comes Cabilonenfi», bella lufceperat confe­
nedidiom's gratiam a jufto judice Dominanoftro
cerat que, ex quo epifeopus ordinatus fuerat.
Deo confequi mereatur in fecula feculorum .
f^Jobannti tpijcopttt ftrvur fervorum Dtidile&if- Arnen.
fimo i· Domno Filio N. rtligiofo obboti vtntro·
Scriptum per manum Stepbani feriniavii fieri
bilir monofttrii, ubi S. Nozorii prttiofi martyrii palatii in menfe oâobrt, de indiâione III. Data
corptti requiefeit, i» loto qui dicitur
qui dtdi· XIII. Kalendas Novemb. per manum JohanniS
totui tft in bonort Apoftolorum Pttri (T Puuli , epiicopi Nepsfin· ecclefi· , dc bibliothecarii S.
tJ S. Nazerii martyru fimiliter confecratui, fut. fedis apoft. Anno pontificatus domini noftri Johao*
nis P. V. in menfe oâobri, de iadiâ. fupra feripttjforibur iuu in perpituum.
ta, imperante D. N. Ottone III. imperatore.
Onvenit apoflolico moderamini pia religione
pollentibus benevola charitate fuccurrere, &
PR.IVILEGIUM JOHANNIS PAPÆ XIX.
{«comptum cum alacri devotione impertire affende confirmatione Babebergenfis epiicopi.
un. Ex hoc enim lucri potiffimttm praemium
eo conditore omnium reponitur Deo, quando
Jomho/ tpifeopui ftrvui ftrvorum Dti.
venerabilia loca opportune ordinata , ad melio­
rem fuerint fine dubio flatum noftra apoftolica
au&oritate pcrdufta . Et quia excelletftie veftrc
Fficii noftri eft omnium fanâarum Dei ec- A·. ··»’■
laudabilis manfuetudo poft uls vit a vobis, quate­
clefiarum commoda generaliter confiderare,
nus pro amore dileâi filii noftri domini Ottouis
dc maxime earum qu· fpecialiter fub jure dedo,
HI. imperatoris, fic dile&a: matris fue Theopha- minio nollrc Romane ecclefie confidunt, fi quid
eft

C

O

4it

I R. I V 1 L E G I U M.

411

eft incommodum abolere,ne pro gravi incommo* A Noflra quoque aufforitate fancimus', uti in tc<■ - vilcfcaot,
·· '
·*
minis & in rebus ejufdem ecclefix nulla fit infedilate fua neglcâ*
vel* naâa qualibet
occafiooe débita folemnitatc careant. Propterca ftatio tirannorum vel aliorum quorumlibet pra­
omnibus fanâc Dei ecclcfiae fidelibus prefentibus vorum hominum, five fint in civitate ipla Ba­
fcilicet ac futuri» notum effe volumus, quia di* beberc, five in Caflcllis, fle in villis, iervis &.
le&us ac fpiritalis filius nofter H. gloriofiffimus ancillis, tributariis, decimis, foreflibus, filvis,
atque inviâiffimus rex, divina infpirante clemen­ venationibus pifcationibus, molend., camp., pratia de propriis hereditariis rebus pro fuafuoram- ti», pafcuis, terris cultis & incultis, fle quicquid
Îue parentum anima epifeopatum in Joco, qui modo illuc pertinet, aut in futurum acquiri policitur Babeberc, quem ip(e fidei &charitatisde­ fit per noflra aufforitatis privilegium corrobora­
votione in honorem beatiffimi Petri apoffolorum tum in fecura quiete permaneat. Nullus ibi co­
principis effe coaffituir, commutatione faâa jure mes aut judex legem facere przfumat, nifi quam
ac legaliter curo H. V/irzeburgcufi epilcopo de per conceffionem gloriofiffimi regis H. vel fuccefaliqua parta parochia lui epilcopatus , unde & foram fuorum epifcopus ejus loci deliberet. Nul­
predidus epifcopus fuas literas mifit, ut fuo con- la aliena poteftas ibi per violentiam irruar. Sit
fenfu privilegio noflra apoflolica aufloritatis epi- ]B ille epifeopatus liber & ab omni extranea potefla*
fcopatus noviter faâus fundaretur. Pro qua ratio
te fecurus Romano tantummodo mundiburdio
ne H. fecundus glorififlimus rex nuncios fuos ad fubditus, quatenus epifcopus eo melius cum ca­
nos direxit, qui nobis hzc omnia dicerent , & nonicis fuis fervitio Dei poflit iofiffere, & pri­
nos pro hac fede confirmanda interpellarent. Cu­ mi conflruâoris ejufdem ecclefia & recuperatoris
jus isnâiflîmam imitationem paterna & prxeor- jugiter memoriam habere. Sit tamen idem epi­
diali dileflione intuentes, omnes res, quas beato fcopus fuo metropolitano archiepifcopo MoguncienPetro apoflolorum principi in loco praenominato fi fubjeâus ac ooediens. Quicumque hac prece­
legitima ratione colleffas contulit noflre auflori- pts fervaverit, divinam remunerationem, & apotatis privilegio confirmare decernimus, ea videli­ flolicam benediâionem accipiat.* qui autem concet ratione, ut epifcopus ejus loci, & qui io1 temptor & violator extiterit perpctulanathcmatis
perpetuum ini fuerint fucceffores, eas fecura tranquil­ damnationi fubjaceat,.nifi rcfipifccns ad fatisfalitate polbdeant & liberam habeant poteftatem âionem perveniat.
res & proprietates ejufdem ccclefise ordinare at­
Scriptum per manus Petri notarii & ferinarii
que componere , vel & augmentare . Diflipare S. R. E. in meofe Junio, ind. V.
vero atque confundere nullam habeant poteflatem.

CB.’.'.S.

CONCILIUM

PARISIENSE —

Super quxftione, an S. Martialis Apoffoli vel Confeffoiis nomine vocandus effet ,
Anno Chritli mxxiv. celebratum.
ft. v. ?*s* /'"’•Um
Um anno 1013. in Concilio Piâavienfi quzquz-C memorat. XI!t. Abhi Hugo profuit annir fex. Hit
<. »*...·
.·_ .
collationem fecit cum Rege Roberto &
•dA· ···»*
ftio agitata __·
faiffet,r an/r S. Martialis
Apollo* *i· jj vc| Coniefforis nomine vocandus effet, nihil- Arcbtepifcopo Bituricenfi Gautleno, tf cum multte
que decidi potutffet, anno 10x4. Parifiisaliud ce­ epifeopi/ tf fapientibui virit Francia dt Apoflolatu
lebratum, ubi frequemior Dororum numerus ad­ S. Martielu ; car alii in Apoflolorum, s/η iaCsafuit. Robertas Francorum rex, Gauzlenus Bitu- fefforum numero tetm tentrt videbantur. fia» rn nu­
ricenfis Archiepifcopus, & multi Picfules, Hu­ mero Conjefiorum eum tembent, ideo boc agebant ,
go Abbas S. Martialis, Odclricus ejus tucceffor, quia avi putjbjnt aliquot effe Apofiolor prater dhoaliique cum Magiflus Parifienlibus eidem prurien­ il/ci/n . Alii vero boc agebjnt, quia nomen ejue tu
tes fuere. Lemovicenics contendere, Martialem quatuor Evangelm nOn reperiebant. Slfti vero /dato­
vocandum effe Prierai» Canfefforem, non Apofto- ri co^fiito intelltHa fapiebant t affirmabant eum effe
lum Parifienfea vero eum etiam Apoffoli nomi- Apofiolum
__ _ ____
__ r______
__ cum xn.
unum t
pracipuum
pofi_____
xn. Ί
quia
ne praeter ceteros m. poffe appellari ; tandemque converfatui tfi tf
Apoflolati
*“ ’eamdem'
tuigratiam
,
a Roberto Rege pro Parifienfibus conclufum, & D quam tf
— ille a Domino
_
accimre meruit. là quo Co».
fententia Synodi Romam ad Joannem XIX. Pa­ cihoab ommbut definitum efi, non eum numerari nifi
pam tranfmiffa, ut eam i pie fua autlor itate con­ eu catalogo Apofiolorum, ficut Joannet Evangeltfia ,
firmaret. Conflant hac ex Concilio Lemovicenfi qui m pace migravit , debere . Nam plurima teII. an. 1031. habito; in eo enim Odolricus ait; flimonia reperta funt antiquitut eum in litanti 1 tf

Adhuc enim vivente Rege Rotberto, cum art'ceffbr
meat Hugo i» Palatio ti Aroo Parisios adfiieret,
tum multitudine nobilium tf doliorum altercatio in­
ter /-'rancor tf /.cmoviccnfn de re bujufmodicorjm
Rege fieri capit; tf ego ibi tunc praeni mltrfm .
Dicebant tfii tfc. infra m Coneil. Lemovicen. II.

legenda.
Hujus Synodi Parificnfis meminit Adcmarus in
Catalogo feu Commemoratione Abbatum Lernovicenfium bafilicz S. Martialis Apoffoli, & fub
Hugobc Abbate xn t.habuam elle his verbiscom-

Coneil, General. Tom. XIX.

r» aliir feriptie Apofioïüm fateri per- Galliam tf Bri­

tanniam , /taliam t tf Hifpaniam, tf illae effe Ebionitar bareticoc, qui non credunt prater XJ1. Apojlolot. Nam gefia ejur canonica 'femper ab ecclefia re­
cepta fatu declarant privilegium Apoftolatut ejur ,
tf quia fine dubitatione unur de 71. Apofioht, quoi
Dominai mifit velut agnoi inter ludi : quoi y t. no»
£ folum Graci , verum etiam Lucae Evangelifla tf
Paula 1 Apoflolnr in ep. ad Cor. j. vocat Apofloloe .
Nam tf apud Gracor fapientioret Martialir Apoftolus
Mtiffimui efi

Dd t

CON-

’r°Æs

4M

CO

N

C

4*4

SYNODUS

I

L

I

U

M k

ANSANUM,

In quo ju.'icatum cil, non licuiffe archiepifcopo Viennehfi monschos apud Cluniacum
ordinare fine per mi (Tu epifeopi Mstifconenfis, adum >nno ÇhriHi mxxv.
A ïino mxxv. Dominica» incarnationis couve· A ecclefia, nuod en ralem libertatem tribuebat, ut
XK nrru u apud Aniain in ecclefia ianâi Ro- nulli , in cujus territorio degebant , nec alicui
a»<.hiepifcopi cum pluribu» aliquatenus fubjacetent epifcopo: fed quemcum­
epifeopis, icilicet Bur<h»rdus Lugdunenfis archie- que vellent, vel de qualibet regione, adducerent
piicopui, alter Burchardus archiepifcopus Vien- epifeopum, qui faceret ordinationes, vei conlbrenfij , Amno archiepifcopns Tarantafienfis, Hel- crationes in eorum monaflerio. Relegentes ergo
minus epiicopui Æduenfis, Gauslenus epilcopua
fanât Chalcedonenfis , (c plurimorum authentico­
Mat ite c n 11 s , Gaufridu» epilcopus Cabiloneniis , rum conciliorum fententias, quibus przcipitur ,
Hugo cornes epilcopps Autiflidoreniis, Guigoepi- qualiter per unamquamque regionem abbates fit,
icopus Valentinenfis, Humbettus epdeopus Gra- monachi proprio iubcffe debeant epifcopo, & ne
tianopolitanus , Azibaidus epifcopus Lketienfis , epifcopus in parochia alterius audeat ordinationes,
Anfelinus epilcopus Augullenfis, & Urarjus epi­ vel confecrationes, abfquc licentia ipfius epifeopi
fcopus Matmanenlis. Dpm igitur muîta deeccic- facere: decreverunt chartum non efferatam ,qu*
fiaftics cautis, & de communi populi utilitate Canonicis non folum non concordaret, (ed etiam
ibidem traâarenc , furgens prardicjus epifcopus contrairet fentpnttis · Adjudicaverunt quoque doGiusleotts, in medio proclamavit fe de Burchar- B rnnnm abbatem non poffe extHere archiepifeopo
do przdâo Vieonenfi archiepifcopo, qui fine li­ legitimum autborem canonice defenfionis. Unde
centia & affenfu fuo, contra canonum inflituta ptzdiâus archiepifcopus ratiorte conviâus, peten»
ordinationes de monachis fecerat in epifcopaiu veniam a Gausleno epifcopo , loco fatisfaâionis
fuo, fcilicet in Cluoiacenfi cznobio . Ad que firmavit per quales ipfe voluit fide ju flores , ut
idem archiepifcopus reipondens, domnum Odilo- unoquoque anno, quamdiu ambo viverent, tem­
nem abbatem, qui przfens aderat, illarum ordi­ pore quadragefimz , fufficientiam olei de olivis
nationum adduxit authorem in defenforem. Sur- ad conficiendum chrifma, ipfi perfolvcrct fine no»
gens itaque domnus Odilo cum fuis monachis , gligenita.
ofiendit privilegium, quod habebant a Romana
jnapi, cauta concilii,

SYNODVS

ATTREBATENSIS

A Gerardo Cameracenfi & Attrebatenfi Epifcopo celebrata anno
i d <

mxxv.

» lot.

»· p ··’
<··ρ<>ο.

Cfacramentum nullum effe; & idcirco rejiciendum,
nifi fimulationis caufa non * intrare .* poenitentiam ’
*· nominis dignitate & prerogative meritorum nihil ad falutem proficere; conjugatos nequaquam
epifcopo, Gerardus nullius meriti Coepifcopus , ad regnum pertinere, & cetera qufc hujus libelli riu» ·..,/»«·
fequentia indicant. Quod ideo vobis remandamus, *'*’·
quidquid ad beatam vitam przftantius.
ne fimulatam religionem eorum , aut compofita
Um nobile ingenium, & prudentiam veftram verba audire debeatis,
confidere, non adeo demiror potuiffe nefa­
CAPUT i.
rios homines erroris fpiritu magicatos, in aliquam
Anno Dominic* Incarnationis M.xxv. Jndift.
pravi dogmatis confpiraffe dementiam: fed ad invin.
Domno
Gerardo
Ecclefiam Cameracenfis feu
quifitionem veftram qualiter diflimulare potuerint,
ut vos fallerent, vehementer flupeo. Nam quol- Attrebatenfis urbis regente, quodam annua obdam , nt ipfe fcitis, hujufmodi homines in finibus krvationts more contigit, ut Dominici Natalis
veftris cohabitaffe, ficut veris indiciis comproba, & Apparitionis diebus io fede Cemeraci folemni
vimus , retulimus charitati veftrx. Quos, quia curfu expletis, idem Pratfel per aliquot dies lia.
terrore fupplicii fpeciem religionis metiebantur, tionem in fede Aitrebatenfi facere deberet . Ubi
indemnatos velut innoxios abire permifiilis. Quod cum de ecclefiafficis funftionibas fatis pro oppor­
quidem in illis efncacior ad lubvertendos fimplices tunitate temporis traâaret, relatum eft tl, qu»fcaufa extitit, fimplicibus autem ferupuium , ne dam ab Italic finibus viros eo loci adveniffe,qui
non audiendos eftimarent , injecit , quos vero quamdam nove herefeos feftatn introducentes ,
examine difcuffos audirent, nec cauiarn puniendi evangelic* atque apoftolice fanftionis difciplinam
inventam. Verum illi quoque qui miffi ab eis ad pervertere tentabant, & quamdam juftitiam puefedu&iooem hujufmodi ad nos devenerant, com- ferenrcs, hac fola purificari homines afferebant,
prehenfi, multa diflimulatione renitebant, adeout nullumque in fanfta Ecclefia aliud effe Sacramen­
nullis fuppliciis polient cogi ad confeffioncm; do­ tum , per quod ad falutem pervenire potuiffent.
tée per eos ipfas, quos jam pene eodem fui er­ His auditis, domnus Epifcopus perquiri homines
roris maleficio imbuerunt, convi&i, tandem fuc jubet, & inventos fibi prsfentari, Qui audita inlefts difciplinam parum nobis exporteront . Et quifitionis caufa fugam occulte parabant , fed
poll aliqua quae fe tenere ex evangelica, & apo- £ prevent i a qutefloribus trahuntur ad pratfentiatn
ftolica doârina mentiebantur, dicebant Baptifma- Epifeopi. Qui in aliis caufis definiendis tunc plu­
(is myûeriuœ fit dominici corporis & (anguini» rimum occupatus, patira ad tempus de fide illo.

PRÆFATIO,

C

ruta

rxvm*

A ÏTRBBA TENSIS.

RORSR TUS R.
fRANC.

416

. -,
. rum feifeitatus eft : fentienfque eos quodam pravi A attribuitis, hancfacile non aliunde fumptis viribus ■ ■
<**<3 dogmatis errore teneri, recludi in cuftodia jubet evacuamus. Natum namque ex immaculatavirgi.
***
’,’"0
,J*. ufque io diem tertium; & die fequenti clerici^dt ne Dei filium nulla
" peccati corruptione infeâum
' '
cC”“
Monachis indicit jejunium, ut eos divina giatta teneri, evangelica fic apoftolicatellaturauâontas:
, led ficut Apoftoius docet, iple juftuseft, fiCjufticatholics fidei perceptione refipiici donaret.
Tertia vero die, que dominica habebatur, feg- ^ficans omnia , non quod ipfe extrinfecus donum jumentatus Epifcopos curîj fuis Archidiaconis, para­ ftinx accepilTet, cujus participatione dicatur,, jutis crucibus & textis evangeiicis, circumfufa to­ flus; fed principaliter fic fubfianiialiter juftus,ut
tius cleri ac populi multitudine, Synodum cele­ neccftario in eo idem fic unum dicamus ede jubraturus in ecclefia beats Maris progreditur, im- ftum quod juftitiam, alioquin fallitur Apoftoius
pofitaque antiphons Enurgat Dent , totum Plal- in eo quod dicit, juftifttam omnia Nam fialtun i
mi hujus curfum expleverunt.. Denique relidente de accepit, ut ipfe fit juftus ; infirmioris juftitiex
epifeopo in confiftorio fyo , & utrique. Abba­ fic inferioris eft, quam is a quo accepit; necent
tibus, Religiofis atque Archidiaconis, cetenlque juftificans omnia , led ille a quo accepit, ut ipfe
fecundum ordinationis fus gradum difeumbenti- fic omnia juftificentur. Verum ipfe a leipfo accibus, homines e cuftodia edufti in medium intro- B
?..P*> ul f"’t Juftus, & juftificet omniai, fine quo
ducuntur. Et in primo quidem epifeopus luper his nullus fandius, nullus etiam jullus, pet quem
generaliter verbum fecit ad populum. Deinde con- omne tanftum fic jullum, & a quo otimts gratia
verfus ad iftos: Qusnam eft, inquit, doftrina fic omne donum julhtix deuendit, ficut an beaveftra? lex atque cultura , quifie auftor eft di- tus Jacobus: Omne datum optimam, & amne dofciplms veftrx? At illi referunt, it effe audito­ mm perfeilum dtjurfum eft , defcOndeni λ Petra lures Gundulfi cujuldam ab halix pattibus viri, fic minum. Quod autem T Patre luminum deiceudifab eo evangelcis mandatis fic apoftolicis informa­ le donum dicit, non te fcaodalizet, quia cum
tos, nullamque praeter hanc feripturam ferecipe­ defeendit a Patre, defcend» fic a filio, quia iple
re, fed hanc verbo & opere tenere. Verum quia ait: Ego & Paler unum jumui:· Jure igitur ait 7«aa ·« i·.
ad notitiam Epifeopi pervenerat, illos facti Bap- Apoftoius , quod ipfe fit juftus , fic juftificans
tifmatis myfterium penitus abhorrere , dominici omnia: non comparative quidem juftus. ut poliit
corporis & fangum.s (aeramentum refpuere, nega­ augeri vel minui, fed immutabiliter, fic ciTcntiare lapfis pœnitentiam , poft profeffionem proficere, liter juftus.
ecclefiam annulfare,, legitima
connubia exeeran,
o
Verumtamen talis fit tantus Det filius , ficut
donum vit tutis C ns. rat Evangelrfta, venit in Galilxa in Jordanem
nullüm in faiflSis Confcftonbus
Γ
fpcftare, prstcr Apoftolus & martyres neminem ad Joannem, ut baptizaretur ab eo. Cui cum
ex infirmitatis proprix cofeientia minifterium redebere venerari.
Illos Epifeopus fuper hujufmodi interrogans ; cufaret, ait Dominus: Sine modo, fic enim detet Maeil.» n
Quomodo, inquit, conicquens efi vos cvangeli- noi omnem juftitiam implere. Quid enim* in quo
ca fic apotlolica inftitiita tenere, fic contraria iliis erat totius plenitudo jullitix, fic immutabiliter fit
predicate* Natrat namque tcxrusevangelicus ,qui incomparabiliter juftus fic juftificans omnia erat :
princeps Judxorum Nicodemus dum ex fignis fic numquid ei aliquid a perfefta jullnik deerat, ut
miraculis Jefutn a Deo veniffe confiteretur , conti­ ad implendam juftitiam materialis aqux fluentis fit
nuo Dominus refpondit, neminem hoc folocon- baptizantis minifterio indigeret ? Porro fi hoc bapfciiionis munere lègnum ccelorum poffe mereri , rifmatis myfterio ad fupplendam jnllitiam indige­
nili renatus forer ex aqua fic fpiritu. Quod qui­ bat, non petfcâe juftus , nec juftificans omnia
dem regenerationis myfterium vos aut plemter erat. Nihil enim impletur, nili cui de fumma
recipere, aut evangeiicis verbis contraire necefle plenitudinis aliquid defit. Plenitudo enim cremen­
eft, cum conflet vere hxc Jefutn dixifle.
tum non poteft accipere. Juftus igitur non perAd hxc illi dederunt hujufmodi refponfutn : Dfcde erat: quod nefas eft de Deo judicare : Si
Lex fic difciplina noflra quam a Magi (Iro accepi­ autem juftus fuerat, nihil a baptilmo, quo luam
mus, nec evangeiicis decretis, nec apoftolicis fah- fupplcret juftitiam, accipere poteiat: lcd immu­
fihonibus^efintraire videbitur, fi quis eam diligen­ tabiliter , fie peifeâe, fic tumme juftus erat: igirur
ter velit intueri . Hxc namque hujufmodi eft , baptizari non indigebat. Cur ergo dicebat , Sic
mundum relinquere , carnem a concupifcentiis decet noi omnem implere juftitiam, qui ntc bapti­
freenare, de laboribus manuum fuarum viftum zari indigebat, nec juftitia qua plenus redunda­
parare, nulli Ixfioncm querere, charitatcm eun­ bat quo fuppieretur per baptifmum habebat? in.
dis quos zelus hujus noftri propofiti teneat, exhi­ digebat certe , non fibi , fed nobis . Juftitiam
bere. Servata igitur bac juftitia, nulhtm opus el ­ quxrebat implere, non luam, fed noftram . Nam·
fe Baptifmi; prxvaricata vero illa , Baptifmum ad femper in sterno ejus confilio manlit generis
nullam proficere falutem . Hxc eft noftrx juftifi- humani reparatio, & diferetis fpirituilibus Sacra­
cationit fumma, ad quam nihil eft quod baptifmi mentorum obfervantiis, quod profuturum At neufus fuperaddere poflit, cum omnis apoftolica fic cellarium ad noflrx reparationis erat effedum,
cvangelica
inftitutio—hujufmodi
fine claudatur.-.
. Si hoc per manas difpenfatorum vifibiliter voluit ad----- o....... .................
,---------- ------------------quis autem in baptifmate aliquod dicat latere facra- E miniftrari, fed invifibiliter operante Spiritu Saomentum, hoc tribut ex caufis evacuatur. rUna
’ , ôo impleri.
quia vita reproba miniftromm , baptizandis nul­
Cujus rei gratia plunma in Sanfta Ecclefia
lum poteft prxbere falutis remedium. Altera , quia Erovidus Dominus inftituit Sacramenta, (e) qutquidquid viliorum in fonte rcnunciatur, poftmo­
us primum ad regenerationis myfterium inftituit
dum io vita repetitur. Tertia, quia ad parvulum Baptifmatis ufum. Porro Baptifmum Grxce, La­
non volentem ncque currentem, fidei nefciuns , tine tinâio interpretatur, quia ibi homo fpiritu
(usque falutis atque utilitatis ignarum , in quem gratis in melius immutatur, & longe aliud quam
nulla regenerationis petitio , nulla fidei poteft fuerat, efficitur. Prius enim foedi eramus defor­
mefle confeflio , aliena voluntas, aliena fides , mitate peccatorum , in ipfa tinftione reddimur
«liene cçpfeffio, nequaquam pertinere videtur.
pulchri dealbatione virtutum. Cujus jnyfleriom
Quibus < contra Epifeopus ait: Si huic juftitic non aliter, nifi fub Trinitatis defigoatione , idtcftrx ab cvangelica & apoftolica inftitutione fidem cft, Patris fic Filii & Spiritus Sandt cognomina-

UDO-

T

ROBERTUS
. ,o
417
rAxv<“
SYNODUS
n FRANC
ranr
conari
ex
verere
,
ut
in
renaicentibus
& —— · ■ ——— tione compléter. Unde Dominus ad d.fcipulos, A ran» condit
vetere
ct/aicr» ^!t' *n<ïui< » docete'omnfi gen:et , ba; tizmte i eoi m mors Chrifti operetur fit vita , dicente beato‘
Apoftolo: An ignoratu, quia fuicumque baptiza’ nomine Palm (J Fibi G Spiritui Sanili . Quod
quidem myfterium a fecretis virtutibus, vel a la­ ti fumat in Cbri/lo jefu , vw morte tpfiut bapti· <·*<».
ciis Sacramentum duitur: quod ideo penes ec­ zati fumat ? Conjepiblti enim fanem eam ilio per
clefiam fruftuofe ag'tut , quia Sanftus m eo de- baptijmum tn morte, at fuomodo farrexit Cbriflat
(cendens Spiritus , euindem Saciamenti latenter per ghrrrom Patrii , ita tf nos ia novitate vita
operatur cffe.lnm. Unde leu per bonos, leu per ambulemm .\Unde notandum r quia 111 baptiimatis
malos miniftros intra ecclefiam dilanietur ; ta­ regula & mots intervenit interfeftione peccati ,
men quia Spiritu·» Sinftus myllice iilud vivificat, & U-puhuram triduanam imitatur trina demerfio,
nec bonorum ineritis amplificatur, nec malorum & ab aquis elevatio refurgentis inftar eft de fepulcro . Deinde vero (acri chrifmatis unftione
vitiis attenuatur: quia ne^ae
plantat , aliquid
eft j nefae <)m rigat, fed qm incrementem dit Dim . perfunditur infans, cx cujus nomine Chriftusdi<”· » r. Unde 'fic ipfe Mintfler fuper baptizatuin non di­ citurp ix homo poft- lavacrum fanftificatur. Nam
cit, Ego, led Dent omaipoient Pater domini noftri ficut in baptifmo peccatorum remitfio datur, ita
Jefu Cbnftt, fai te generavit ex aqaa tf Spiritu β per unftionem Spiritus adhibetur. Quz licet carSaniio, ÿvrÿve dedit tibi rrmi/fionem omnium pecca­ naliter aJmimftretur , fpiritualiter tamen profi­
torum·, ipjt te linivit ebn/mate falatii in vitam cit , ficut & ipfa baptilmi gratia, vifibilis aftus
aternam. Qua in re peilpicuum eft , quia vita eft, quod in aqua mergimur, fed fpiritualis effi­
Mimftrf nihil derogat his qui de Spmtu Sanfto citur, quod dehftis mundam -. Manus impofitio
concipiunt virtutem fanibficatioms, przictrmcum ideo fit, ut per benediftionem advocatus invite­
inter ceteros difcipulos Judam futurum Domini tur Spiritus Sanftus. Tunc enim Paraditus poft
traditorem baptizafle legamus; & cum rebaptiza- mundata corpora libens a Patre defeendit, & qua­
tos omnes a Difcipulis Domini fuilTe, quos Joan­ fi lupcr baptifmi aquam velut fuper piiftmam fo­
nes Baptifta m aqua baptizaverat, fciamus ; nui
dem recognolcens quielcit. Nam legitur, quia in
Λκ/.ι ι.
lum tamen, quem Judas baptizalTct, itetato fon­ principio Spiritui Dei Jerebatur fuper aquai.
te ablutum reperimns. Nam fi improba vita tra­
Hoc eft primum noftrz reparationis f|çramenditoris nocuiftet baptizandis, nequaquam ille, qm tum , ad quod confirmandum Dominus nullius
omnes venerat falvare, pateretur in illoiolo bap
indigens remifttonc peccati , nec remedio renatiima perire. Sed quia malitia hominis non po­ kendi , cum non haberet quod aquis potuiflet
teft imminuere diving opus virtutis, noluit repe- C mundari, tamen ad Joannem aquis Jordanie s ba­
tere quod homo miniftraverat, Spiritus fanftih- ptizandus , ficut ETangelifta docet , feftinavit .
caverat. Porro teftante divina Scriptura, audivi­ Cui recufanti ait; Sine modo·, fic entm decet not Mmtt
mus reges magnos
» fuilTe in Jerufalem , qui ad- omnem implere jaftitiam. Ac fi diceret exemplum
miniftrabant res qquafdam pertinentes^ad Babylo- przberc omnis juflitiar, ut videlicet difeant omnes
...........
niam , quofdam vero cives Babylonie
'adminiftralfideles, neminem polTe abfque baptifmo juftificafe res Jerufalem. Sic itaque novimus cives bous ri, quamvis innocenter ac jufte vivat. Joannes
civitatis admmiftraiTe res male civitatis, ficecon- veto ait Et ego nefeiebam eam. Ac fi diceret ,J·^ ·■ ···
tra cives malz civitatis adminiftratfe res bonae ignorabam eum ptimum, fed videns cum fibi re- ”*
civitatis . Si ergo refpublica bonz civitatis per tinere baptifmum, intellexi quia hic erat qui bacives Babyloniz fine fui corruptione adminiftra- ptizaturus erat in Spiritu Sanfto, fic (in) remifri potuit; quanto magis Sacramentum quod vim fionem peccatorum. Sicut ipfe dixit: Saper faem ti.t v.n
lanftificatioms per invifibilem Sanfti Spiritusope- viderit Spiritum defeendentem , tf manentem fuper
rationem concipit, a pravis Mmiftiis non corrum­ fe, ille eft qui baptizat in Spiritu SanUo. Quare
pitur, cum aliud fit quod exterius agitur, exhi- notandum eft,, quia
t
,
.
impoflibile
eft quemquam
ad
bente miniftio, aliud quod interius vivificatur,Dperfeftum juttitiae fine regenerantis aquz myfterio
animante Spiritu Sancto ? Inde eft, quod cum afpirare, maxime cum opera juflitiz hanc gra­
?*"■ ♦· ·« Joannes in Evangelio diceret, j«ù audierunt Pba- tiam Cornelio Crfatienfi dare non potuerint ,
rtfai, quad Jefut baptizabat, fttamvu ipfe non bap­ donec eum cum omni familia fua falutari unda
tizaret , fed difcipah fini ; in hoc quamdam ope· Petrus innovavit, fuper quos SpiritusSanAus an­
rancis Dci, & adminiftratorii cfficii difcretionem te Baptiimum inaudito przeuntis gratis .exem­
voluit intelligi : videlicet ut in eo quod Jefum plo cecidit: ut hac manifcfta Dei virtute anima­
dicit baptizare, invifibilem divinae virtutis infi. tus Petrus regnum Dei gentibus aperiret, quem
nuet operationem ; in eo vero quod fubdidit , cum ceteris dilcipuhs, ne in viam gentium abi­
quamvie Jf'uf non baptizaret, fed difcipuii ejut , ret , Dominus ante monuerat.
non de operante virtute, fed de vifibili cxequenQuod cum ita fit, profefto in hoc vobis repu­
rium adminiftratione diftum intelligatur . Igitur gnare convincimini, quod evangelica vos & apo­
in baptizandis fidelibus aliud etl quod invifibili- ftolica przcepta tenere dicitis , & his contraria
tei efficitur per Spiritum operantem, aliud quod przdicatis. Nam & Evangelifta refert, quia Jevifibiliter exhibetur per Miniftrum obfequentem. fui venit tf difcipuii ejut tn Judaom, & ibi de­
Quod autem per materialem aquam Baptifmum E morabatur cuttur eit, iX baptizabat. Qui baptifmi
datur, hzc ratio eft. Voluit enim Dominus, ut Sacramentum , fic regenerationis potentiam (an­
res illa innilbilis per congruentem, fed profefto xit, quando de latere ejus profluerent (anguis re­
traftabilcm remv, & vifibile impenderetur elemen­ demptionis, & aqua baptiimatis. Unde Joannes
tum ; fuper quod Spiritus Sanftus ferebatur in Apoftolus : Trei funt, inquit, fui teftimenium dant · 7*·· ’ *
principio. Nam ficut per aquam purgatur exte­ in terra, Spiritui, a<jna, & fanguit. Petrus vero,
rius corpus, ita latenter ejus myfterio purificatur cui primatum ecclefiz Dominus contulerat, dum
& animus. Invocato enim Deo defeendit Spiri­ credentium numerum promiiTus Sanfti Spiritus re­
tus Sanftus de cœlis, & medicatis aquis (anftifi- plevit adventus, tria millia hominum (ua przdieat eas de lemetipfo, & accipiunt vim purgatio- catione con ver forum aqua baptiimatis confccravit,
nil, ut in cis caro & anima deliftis inquinata ficut Lucas teftatur dicens; Un auditif cemfemSi -i/’. m i’
mundetur. Et tic in moue Chrifti & in refur- funt torde, êT dixerant ad Petra» ff relifuot Apercfl.onc ejus, potentia 1 upttûraiis novam creatu- ftolot : gjtid ftcieTiHi, vir i fratrei? Petrui vero ad

iUotx

4*9

JOANhtS

r. xvro

ATTR EBATENS1S.

.. 41«

fatniteutinm , inquit ,
<7 bnptizetur Abi fedudoris tentamina, cum primum pirvuh f- ANNO unxfyuijfut Vtfiruue i» nonei ne Jefu Cknlh m reve juvenes ad regenerationis veniunt facrameota ; anno
ΟΗΜΒΠ
aijbsra peeeetenoH : if tctipittu SpiniM iaa- non prius fontem vita adeunt* quam exorcifmis C”,*'STI
Amv. Aliis etiam pluribus verbis exhortabatur eos dc fufflationibu* Sacerdotum ab ei< fpiritus im­
dicens: S»lvemini » generet iene ifi» prnv». Qui mundus abigatur : ut vere appareat, quomodo
•iller :

ergo receperunt fermonem ejus, baptizati funt , princeps mundi hujus ejiciatur foras, dc prius al­
dt appetite funt anime in illa die circiter tria ligetur fortis, dc vafa ejus diripiantur translata
millia. Paulus etiam, cujus vos doftrinam tene­ in pofteflionem viftons, qtii captivam ducit ca­
re profitemini, divine injurie panis afleffus, ab ptivitatem, dc dat dona hominibus.
Quod fi refugitis credere, ut qui parvulum fi­
Anania baptitatus êft : qui dc poftmodumCrifpum
dt Gajum dc Stephane domum fe baptizaffe di­ dei nefeium, fuseque falutis ignarum, nec rege­
nerationis
curam habentem , de fonte fufeipiunt’,
cit. Philippus etiam Eunuahum Candacis Regi­
ne ab Jerufalcm redeuntem ln aqua baptizavit , eorum fides aut confeflio illi puero nequaquam
ticut liber Apoftolicus indicat . Quam ab Apofto- proficiat.' confequituf, ut nec paralytico offerenEvangelilia traditionem Catholica adhuc fervat Ecclefia. tium fidem profuifle credatis,. de
- quo
,
Unde colligitur, quia quamlibet jufte & inno-Bfta dicit, quia vident Jefui fident illormn, dixit p».
center quis videatur vivere, falvari tamen abfque rebtKo : Confide, fili, remittuntur tibi petent» tu». Mnnit ».
divini fontis lavacro non pofltt. Veram utrum­ Sed nec illud recipiendum cftimabitur ; quod in
que originalis culpe, aut proprie aâioni* reatu Evangelio legimus de muliere Chananca, ut fiv
reneatur adftriftus , tamen fonte rçnatus, mun­ des ejus ad impetrandam falutem filiae profuerit.
dus, dc totius peccati forde purgitus, ideo inno­ Porro alius Evangelifta dicit, quod offerebant Jevatur, ut qui filius diaboli in fonte defcenderat, fu parvulos, ut manus eis imponeret ; de com­
filius Dei renatus afcendst- Et ut cunâa colli­ plétant eos, dc imponens manus , benedicebat
gam, qualem primum hominem ex virginea ter­ eos. Qua in re datur intelligi, quia non parvu­
re maffa finxit fapientia Creantis, talem etiam lorum fides, que adhuc nulla fuerat, fed offe­
hunc ex purificato fontis utero produxit clemen­ rentium fidelis credulitas, ut parvuli benedicerentia Redemptoris. Quod contra infideles garrire tur, obtinuerat, ficut Dominus dixit.· Pade, dT ri/i «· ·»·
folent, dicente* primum hominem, fi non pec- ficut credidtfii, fiet tibi : O fnnetus efl puer t» iicaffet , immortalitatis munere donatum ; iftum l» bnr» .
vero quamlibet jufte dc innocenter vivat, nequa­
Denique vos, qui nihil in fanfta Ecclefia corquam rameo polle mortis vitare jaâuram, dc id- C poraliter gerendum arbitramini, ut io hoc baptifeo multum repugnare a vero, ut qualis ille fue­ matis myfterio aqua, oleum chrifmale, Sacerdo­
rat faâu* a Conditore, talis & hic regeneretur tis officium, dc cetera que ufque hodie catholi­
ex facte. Quam eorum repugnantiam facile eft ca fervat ecclefia : vos, inquam, rogo, quid fibi
infleâi ad confequentiam, fi qui* divinae pietatis vult illa materialis aque alluvio, quam lavandis
coctilium contiderare potuerit. Nam ex uno, eo- pedibus invicem exhibere foletis? Nam fi hoc ab
demque fonte divinr rationi* defeendit, dc quod Evangelio vos accepiffe dicitis, u^ quia Dominus
illum immortalem mirabiliter creaverat, dc quod Difcipulornm pedem lavans, hoc illis exemplum
iftum morti obnoxium mifericorditer reformave­ rcliquilTe legitur, dc vos quoque hujus rei gratia
rat. Porro facile fuerat iftum immortalitati* glo­ facere vos invicem dicatis : ftultum eft, immois·
ria donari tanquam dc illum, fi fuiftet in conti- crilegum cetera dc multo majora repudiare, que
lio creantis. Sed quia dum illum libera volun­ ab ipfo rerum auâore Domino funt conftituta ,
tas , dc mortalitatis fecurita* decepit, per praeva­ ab Evangelio enunciate, ab Apoftoiis tradita, line
ricationis culpam traxit ad mortem ; iftum, ne quibus noftre falutis plenitudo non poteft contifpe immortalitatis deceptus, temporalibus deliciis ftere .· que
.
quidem ipfe
. - Dominus
-dc ante refurardentius infiftat, per inevitabilem mortis even- Dreftionem, de poft refurreâionem Difcipulis fui*
tum invitat ad veram vitam. Quia vero illemor- (crvanda inftituit.
Λ
tis fecurus , auâore contempto , aurem aperuit
• Lx.icof. fua fori, dt fuperbsae ‘ audaciam una petiit: hunc
C A PUT
II.
Pie‘« Redemptori» voluit fufpenfum morte teDt Carpert & Sengine Dentini.
«u«i· f, neri, ut per humilitatis cuftodiam vitaret ho”1'·
ftem, audiret Conditorem, ficque adfuperna con­
ice nderet. Nihil igitur repugnat a vero, talem
Fuerant certe fait que de his dici poterant ,
hunc regeneratum ex fonte, quem mors invitat fi horas fuppeterent : lcd qui* dies ad occtium
ad vitam; qualem illum, fi non peccaffet, for­ declivior *d propria quemque commonet redire;
matum, quem mox de immortalitate prxfumptio jam nunc hia omiflîj, tranfitum faciamus ad il­
coegit fubire morti* ruinam.
lud fiicrum dc immutabile Dominici corporis dc
Sed fortaffe obi icis mihi, quantum ei pratftitit fanguinis facramentum , quod vos ad veftram
donata immortalitas, ex qua ruinx caufam ven­ coofufionem, nifi reCpueritis, ad ver fum divinam
turam Conditor non ignorabat. Multum quidem dc apoilolicam traditionem impugnantes, everteei contulerat, ut videlicet fi fine peccato mane-Ere
’'
·«..·.
ren ta i is.
Qpod quidem myfterium, quale quan·
re voluiffet, & mortem nonguflaret, dc tam ipfe tu meum que in fe contineat pondus veritatis, impoffibile
eft
humane rationis intuitu perferutari.
'quam ejus progenie* , Angelos femper haberet
concive*. Sed dum prxeeptum neglexit Condito­ Quod anima ultra hominem eft, infra fenfum
ris, ipfa fua libertate deceptus, a paradifo feclu- hominis non poteft cohiberi. Non igitur fufficic
fus, in ignotis partibus fui generis pofteritatem illud facundia humana comprelseodere : hoc enim
tranipofuit, atque panam, quam ipfe prxvari- illud fitttâum & admirabile commercium , per
■ sationis ren* exceperat, generando tranfmifit in quod tetrenis celeftia junguntur, inferna (polian­
pofteros; de qua non potuiffet erui, niti eum tur, paradifus aperitur, homo exui antiquo hor.
Chriftu* fuo adventu relevaffet ; qui per nove re­ to relocatur: per quod etiam Angeli recognofcunt
generationis myfterium, omne praeteri tum vitium hominem concivem fuum, dc fupra fe potitum
fiti baptifmati* lavacro purgavit, dc ftatum priftt- adorant hominem Deum. Verum nos, quia tem­
n* libertati* reformavit. Igitur ad vitanda impro- pus commonet, quantum noftra fragilitatis fenftu

...

/qannbs

c γ κτ η n ir ς

robertus

-

43*
P. XV111.
» (n O U U O
R ERANC.
f-4.il
■ —fus percipit, illius, de quo loquimur, gratia con-Λ membra Chrifti, idcirco (caudahzabantur in carne Chrifti
eju; car­
ciaiSTI fifi edicimo’·
“ . Sed
- ■ &
·- cum Difcipuli
— ·· verba
L--------.
Sacrificium dicitur quafi factum faâum, quia nality accipientes dicerent: Durui eft hicfcrmt, CHfUSTi
prece myftica confecratur in memoriam pro no­ quit/poteft exue audire? refpondit» Dominus; Hoc
bis Dominice paffionis. Unde hoc ipfo„ jubente voi(candalizat ? Si ergo viderait filium bommit
Corpus Chrifti, & fanguinem credimus , qnod ajcp^dentem ubi erat prini', fu(penfa, & quafi dcdum Gt ex frudibus terra:, fanftificatur, & fit fediva oratio fuit . Putabant enim Difcipuh ,
facramentum operante invifibiliter Spiritu Dei . ChriftUm-carnem qua indutus era(, particulatim
Quod quidem ideo facramentum effe dixerim , incitam credentibus diftributurum, & quafi hoc
quia tanquam viaticum nobis fit introducens ad .contra naturam effer hominum ( videlicet huma­
contemplationem xternitatis. Cujus panis & ca­ nam carnem in cibum fumere ) quafi da re dif­
licis (aeramentum Grxci Euchariftiam dicant , ficillima & rmpoffibili dixerun^.- Durat eft^ic
quod Latine bona gratia interpretatur. Quid erum ferme, quii poteft eum audiret Unde & Domi­
melius corpore & fanguine Chrifti ? Quod qui­ nus : Si, inquit, videritit filiam bominit afce^dtndem facrificium, dum de pane fie vioo cum aqua tem ubi erat print: fubaudiendum, tunc^vidcbiλ
mixto, ineffabili fanâificatione, cruce & verbis Btis, qqia non eo modo quo putatis meam carillius in altari confecratur, dumque Paflionis dc nem credentibus diftribuo, fed fpiritali gratia me
refurredionis ejus, atque in cclum afcenfionis illis dando , ipfos in meum corpus transfundo :
ibidem falutifera memoria agitur, verum ac pro­ & hcc gratia nonconfumjthr morfibus, nec den­
prium corpus Domini noftri Jefu Chrifti, & fan- tibus teritur, fed interioris hominis palato, hoc
guis verus ac proprius efficitur, quamvis aliud eft, ratione & intelleâu perciatur. Unde & com­
effe videatur. Videtur nànyjue panis materialis, munio Dominici corporis, ficut fupra diximus ,
fed veriflime efficitur corpus Chrifti, ficut ipfa Graeco quidem, fed Latinis ufitato fermone Eueadem veritate atteftante didicimus . Nam ipfa chariftia , id eft, bona gratia appellatur. Videtur
node qua fponte per paflionis myfterium corpus enim fanftus ille panis, quo corpus Dominiconfuum pro nobis in mortem traditurus erat, ficut fecratur, & vifibiliter ore percipitur; fed virtus
E*angelifta refert.· Accepit panem, & benedixit, ac Dei Verbi, id eft, divinitas, qua anima perci­
- **
fr,^t · deditque Difcipuhi fetu , dreras : Sumite , hoc pientis fanâificatur, videri non poteft. Afcendit
r
·>■ corpu i mtnm. Similiter & calicem acapiem be­ ergo Chriftus perfeâo corpore luo, fit reliquit
nedixit , & dedit Difcipulit
. .
,futi dicem : Bibite ex nobis facramentum corporis fui. Denique ne puboc omnei, bic eft calix novi Teftamenti, qui pro C tarent fibi in ifto cibo & potu fic promitti vitam
multif ' fundetur m remiffionem peccatorum. Quod «ternam, ut jam nec corpore morerentur, cum
vero fubdit, boc facite m meam commemorationem, dixiflet, $«« manducat wmw caram; continuo "*··■ h·
ad hoc retulit, quod per miniftenum Sacerdo­ fubjunxit: Et ege refufcitabo eam in noviffimodie.
tum quotidie a fidelibus fieri mandavit, dum Paf­ Nam qui digne carnem Chrifti comedit, & fan*
fionis fu« memoria agitur, & fub Sacramento Çuinem ejus bibit, licet mortuus corpore, habet
communicande carnis & fanguinis panis fanâus interim fecundum fpiritum vitam «ternam. Quod
& calix confecratur. Ad hanc fpiritalem alimo­ vero ad corpus attinet, nec ipfum vita «terna
niam , ad hoc myfticum & divinum epulum nos fraudabitur, quia rcfucitabitur io noviflima dic ,
Dominus invitat, tantamque oeccflitatem fumen- ultra jam non moriturum. Hoc igitur modo Ve*
di hujus alimenti nobis indicat, ut aliter in no­ ritatis fermu fine culpa mendacii fuit, dicens ne­
bis vitam habere non poflimus, nifi carnem ejus minem vitam io fe habere, nifi qui communie
manducaverimus, & fanguinem biberimus.
cands carnis ejus tc (anguinis fpiritalibus alimen­
Sed fortaffe aliquis nimis carnaiiter hoc au­ tis pafceretur.
diens objiciat, neminem poffe vitam haber? in
Poterat vero illud infirmis auditoribus huic fenfemetipfo cum Chriftus carnem, quam proprioDtentis contrarium videri , quod fubditur : Caro 7μ·
geftabat corpore, nemini edendam erogaffe , fed ■0« prodeft quilquam , cum fuperius nullum vi­
perfeâo fic integro corpore cslum penerraffc le­ tam habere in ledixiffet line perceptione carnis
gatur ; aut certe, quod nefas diftu eft , Domi­ fua. Sed ita intelligendum eft; fi carnaiiter ver­
num in hoc verbo culpam mendacii fubiiffc cum ba mea intelligere vultis, ut fi carnem meamfic­
multi vitam in fe habere videatur , qui car­ ut ahum cibum manducetis , caro nihil vobis
nem aut fanguinem ejusguftaffc aliquando fenon prodeft .
meminerunt. Quod nos, Deo volente, tali mo­
Qui enim poteft ita fuum corpus per tot ec- οΗ«β:·.
do folvimus. Poffunt quidem homines fine hoc çleftas in toto orbe diffufas diftiibui , per tam
cibo temporalem hanc vitam in prefenti fxculo innumerabiles populos & longa tempora, lingulis
habere; «ternam vero vitam habere nequeunt , diebus, fingulis hominibus (umendum diftribui ,
qux (olis fidelibus carnem & fanguinem Chrifti & nunquam deficere?
digne fument ibus promittitur. Unde & ipfe dicit;
Quo contra vobis refpondemus , dum fidem
3"“· S- »v Nfi enanducaveritit carnem filii bominit, & biberi- evangelicam & traditionem apoftolicam vos fate­
ti> ejut fanguinem, non babebitit vitam in vobit : ri audimus.
_______ Verbum
_____ quod
i____ io
... principio
t___
erat apud
vitam videlicet anim«, ipfum Chriftum, qui ali-E Deum, id caro faâum in fine temporum
Jm».
« bi dicit; Ego fum via, veritae, & vita. Filium modo totum cum Patre
~
fuit femper, & totum
vero hominis fe dicebat, cujus corpus quotidie fe claufit in utero Virginis? Si totus io Virgine,
Ser Sacerdotes immolatur inaltari. De quoApo- quomodo totus cum Patre? Sed audi tante vir­
olus ait.- Panii quem frangimui, nonne corput Do­ tutis myfterium. Afcenfurus io cclum Det fi­
mini eft? Et calix cui benedteimu/, nonne commu­ lius, Difcipulis pro difceflu ejusfollicitis promit­
nicatio fanguinit Domini eft? Unde.cum Dominus tit fe manfurum cuna cis omnibus diebus ufque
>«». t. u. diceret: Ego fum pami vivat, fa de calo defeen- ad conium mat io nem frculi, quibus paulo ante
*<dt: fi quit manducaverit ex boc pane, vivet in ater- prodixerat fe irt ad Patrem. Quod quidem re­
mem : litigabant Judai ad invicem dicentet : fiare- fugeret credere humanus intellcdus, nifi virtus
modo poteft bic nobu dare canem fuam ad mandu­ dilcretionis adhibeatur. Homo namque corpore
candum? Non enim hunc panem inteHigebant , circumfcriptus in loco manere, de a loco difee•odientes carnem exborrefeebant ; non cnimcraaj; dere, nifi per iucceffum temporis, non poteft .

.
4J)
cIirJsti

/OANNBS
p-xviii.

ATT»
rnATPMÇIÇ
A « 1 KL
dA
1 L w J i o.

MOXBRTUS
r. franc.

434

•Æaerna vero Dei effentia ficut nec tempore an A tradidit. Expictis veto facris myllerns Epifeopus
■ —■
" itur‘’
"
- ' ficutenim rifus caufam requirit. At illa refpondit recognoi- ANN*»
§u^
nec
confringitur;
femper eft, ita femper ubique eft. Manere igi­ fe fe partiunculam illam ex oblatione, quam protur ejus elt, nulli omnino loco deeffc, redire ve­ priis manibus fadam Epilcopo obtulerat*, Ac quia
ro, eft corpus in terris fumptum ab eis lubtra- corpus Domini eam dixerat, in nfum fe excita*
here . Manere-ergo cum iliis , Ac ite ad Pa- tam . Unde fado verbo ad populum Epifeopus
trem fe dicebat ; dum corpus quoj corruptibile omnès in commune orationem ad Dominum fun­
induerat, jam incorruptionis gloria lublimatum dere hortatur, ut ad corroborandam fidem mul­
ad ccelos evehit, Ac per matcftsris przfentiam torum manifefio fuz virtutis indicio mulieris inubique fe cum illis manlurum promittit - Qui er­ credulitatem coinpcfeeret. Quod Ac ladum eft .
go ad Patrem, cum quo femper eft, ivit, Ac cum Sufgtnubus autem eundis ab oiaiionc,’Ac ad de­
Difeipulis manfit, non #mpotlibilc eft , corpus , cernendum czlefte fpedaculum comprimentibus ,
Îiuod ctetnum Ac incorruptibile' eft, At io czlis dominus Epifeopus corporalem palanrrevelat, Ac
ervare, Ac in terris communicandum nobis cor­ univerfo populo Ac muliere contuente partim di­
giti auricularis fanguine cruentatam invenit, Ac
poris fui facramentum^rzbere.
Quod vero in tot partibus, temporibus, popu-B converfus ad muhetem dixitt; Vel nunc experta
lis, hominibus quotidie fumpjum Ac non immi- divins virtutis miraculum, ne
si differas auimcve-,
:n
Panis quem ego do, caro mea
nutqm objicitis, nullum incredulitatis fcandalum ritatemdicentern
”
parit, fi quis fidei oculis intueri velit, quod ait Ac fsnguis meus vere eft potus. Sed prziciui Con­
Dominus, dum porrigeret illis panem Ac calicem ditor infirmitatis noftrz poteftate, qua eunda fe­
dicens: Hft faitt m ntw* ttetnumorttiuum. Se­ cit ex nihilo, fit corpus fibi ex carne Virginis ,
mel namque Chriftus paffus , femel mortuus , operante Spiritu Sando, fabricavit, panem Acviquotidie in ecclefia nobis 'patitur , quotidie no­ Dum aqua mixtum , propria manente fpecie, in
bis moritur, dum ipfo jubente facrofandz paf- carnem & fanguioem (uum ad catholicam pre­
fionis ejus memoria agitur, Ac per Sacerdotum cem ob reparationem noftram, Spiritus lui fan.
minifierium falutaria corporis ejus & fanguinis dificatione convertit. Denique omnes rurfu·) in
myfteria renovantur. Quz invifibiliter eodem fpi- oratione proftrati divinim potentiam exorant, ut
in priftinatn formam converritu vivificantur, quo operante in utero Virginis . fan&um myfterium
,
incarnatus eft Dei filius. Quod quidem ex vqbis tat, quatenus ad fumendum mulieri fiat poflibibeati Andre* Apoftoli intelligi datur, cujua vos le. Quod At fadum eft. Confequuta igitur mu·
dodrinam intefr czieros Apoftolos imitari profite-Clier Dominici corporis participationem, poftea iu
mini, qui cum af facrificium idolorum compelle­ fanda religione At fide,. Ac omnes qui aderant ,
retur, ait: „ Omnipotenti Deo qui unus At ve- in amore Chrifti & credulitate ferventes profi„ rus eft, ego omni die facrifico, non thuris fu- ciebant.
„ mum , nec taurorum mugientium carnes, nec
Alio quoque tempore quidam vir nobiliflimns,
,, hircorum larguinem , fed immaculatum fan- atque juxta izcu'um potentiffimus, a beato Gre„ guinem quotidie in altari crucis facrifico; eu- gorio reliquias beatorum Apofiolorum & Marty­
„ jus carnem poftea quam omnis populus creden- rum petiit fibi tranfmitti. Erat enim Epticopo
,, tium manducaverit, Ac ejus fanguinem biberit, familiaris, & erga Dei cultum per admonitionem
„ Agnus , qui facrificatus eft , integer perfeve- ejus fufficienter imbutus, honorifice igitur lega­
„ rat & vivus . Et cum vere facrificatus fit , tos fufeipiens, aliquamdiu fecum morari fecit .
„ At vere carnes ejus manducatz fint a popu- Memorias igitur Apofiolorum Ac martyrum pro
„ lo , Ac vere (anguis ejus fit bibitus; tamen, hujufmodi negotio agens, dum reliquias conien ut dixi , integer permanet , Ac immacula- crando Miffarum folemma cxpleffet , particulatim
„ tus , & vivus. Interrogante vero Ægea, quo- pannos luper quibusfanffacelebraverat, dividit, Ac
modo fieri poffet, ur occifus viveret Agnus ,Dlingulis fingulatim buxus impofuit, quas figillo
facrificatus vero Ac comellus , quomodo integer munitas legatis tradit.* Ac fic proficifcuntur. Qui
At immaculatus permaneret ? Apoftolus refpon- dum iter carperent, Ac quidem fecum ferrent ,
dit: „ fi Difcipuli formam imitatus crederet , ignorarent, cceperunt curiofius fe ipfos reprehen­
„ facile ad diicendum ; fin autem ad indagi- dere, quod qui domino portabant, penitus igno­
nem veritatis non poffe attingere. Quod Ac vo­ rarent. Quid longius moramur? Fradis figillis
bis quoque impoffibile erit intueri, nifi depofito Ac apertis buxtulis , nihil aliud nifi pannos con­
incredulitatis rigore formam fidemque Difeipulo- templantur. Indignati igitur Romam redeunt, scrum receperitis. Verum quia hoc bdei oculis in­ cufantes Epifeopum, quod fui domini petitionem,
tuendum docuimus, fi quem magis vifibilia aedi­ Ac fui itineris laborem tam parvi zftimaffet, ut
ficant, quam iovifibilium virtus accendat, pauca pro reliquiis pannos ei mififlet, tanquam hujuf­
de multis edicimus, quz Dominus ad corrobo­ modi genus apud fe non inveniri poffet. Quorandas mentes carnalium oculis carneis contuen­ rum ftultitiam Epifeopus patientet ferens, eosceda, de hoc ipfo corporis fui Ac fanguinis (aera­ lebrandis myfteriis jubet intereffe. Ut autem ad
locum fermonis ventum eft, fuadet populo Dei
mento dignatus eft oftendere.
_
_
Tempore namque quo beatus Gregorius Ro-Egratiam At fandorum exorare, ut fuz virtutis po­
nanas Ecclefic paftorali curz deferviebai, que- tentiam in hac re dignetur oftendere, quatenus
dam materfamilias religionis Audio oblationes fa­ quid fides mereretur, ignorantes agnofeerent. Da­
cere, Ac fumtno Pontifici ad Ecclefiam familiari­ ta igitur oratione, Ac ab eo qui figna fregerat, ac­
ter offerre confueverat. Qpc cum ex more qua­ cepto cultello, fuper altare S. Petri unum ex pan­
dam die ad communicandum de manu Epifeopi nis per medium pungens fecavit, ex quo, vifu
ordine fuo accederet, Ac illi Pontifex Dominici mirabile.' fanguis defluens, omnem eandem pan.
Ktionem corporis porrigeiet dicens: „ Corpus ni paniculam cruentavit. Stupentibus Legatis Ac ce­
mini noftri Jefu Chrifli profit tibi in re- teris, qui aderant, fuperarcanum fideifacrzmira­
miffionem peccatorum Ac vitam zteroam, “ fub- culum, dixit ad eos beatus Epifeopus, quifacras
rifit. Quod vir Dei intuens, communionem re­ reliquias parvi duxerant . Scitote, fratres, quia
traxit, & feparatim fuper altare repofitam Dia­ in confecratione Dominici corporis & fanguinis
cono fervendam , dum czteri communicarent , cum ob iandificationem reliquiarum ia honoro
Eç
ApoCsms/. tfeaara/. Tom. XIX·

Ί

. ,,

IOANN BS

C Y

K

!°K5K!
'
41«
435
p. xviii.
bin t O D U S .
.Apoftolorum 3c martyrum Chrifti, quibus fpec ia. A manere germiierilis , nWam fu perne lucis vifi..
tationem fperare poteftrt. Hz tant enim teneCHRiVti l,,cr Gignebantur> tapes fandumaltare libamina
offerebantur, femper illorum fanguis hos pan. brz, quz vos infidelitatis czcitate damnatos connos.intravit, qui effufus eft pro nomine Donji. rra langam Dei ecclefiam erigere, fit domum
ni noftri Jefu Chnfti. Sic itaque zdihcatos in Dei vivi ignominiofis verborum iâibus impugna­
fide Legatos S. Gregorius ad Dominum fuum re facium , dicentes in Templo Dei nihil eiT? ,
quod fit aliquo - cultu ' religionis dignum magis
gaudentes remifit.
Pen fate igitur, fi fanguis martyrum Chrifti in quam proprii 4omictki cubiculum, nihilque m
eo
fandum praeter czmenta fic lapides artificum
eorum memoria pannos intravit, quanto magis
fanguis Chrifti & corpus in fe transformat pa­ opere dtgeftos, fed fic menfam Domini, in qua
nem fanftnm fic -vinum , quoties Dotnimc® pel­ corporis & (anguinis ejus libamina offeruntur ,
lionis memoria agitur . Supercft aliud dicendum , nullum in fe aliud przter acetvum lapidum reti­
quod quidem mirificum, dc ad incredulitatem ma­ nere facramentum. De quibus f> ea quz paulo
ante de corpore fit fanguinc ejus przmtftmus ,
lorum confutandam eft proficuum.
’ Quidam vir virtute venerabilis Plexis nomine, fideliter tenentur, nihil eft quod humana mens
Monachorum gregem cura pervigili fervabat: cujus B jure dubitare poftit. Sicut enim Dominusfic Redem­
de virtutibus fic miraculis effet fatis ad loquen- ptor tiofter in his lanfbficandis myfteriis, quibus
dum. Sed quod ad prefens negotium attinens uti­ ex rebus conficerentur fpecialiter, quibufve miniliter occurrit, unum audite. Hic dum quadam itris confecrarentur, inftituit, ita fic quo in loco
die ex more facrufanfto altari humili t^evotione fpeciahter facrificarentur, elegit, id eft, in Ecadftaret , fic miflarum folemnia celebrans Domi­ elefia fanda, qu* domus Dei fpecialiter appella­
nici corporis & fanguinis veneranda myftetiacon- tur quia veri facrificii extra catholicam Ecdefecraret: ut ventum eft ad horam fra&onis, vi­ fiam non eft ‘locus. Hic enim (locus) divinis
dit fubito qpod fit fideliter credendum, fic credu- cultibus agendisbft confecratus. De quo ipfe Do­
liter fit admirandum, -id eft, fandificati panis minus ait : Dotnm mea, domm erationit vocabi- L·· ·»· <*portionem in infantem transformari, fic Angelum ter. In hoc enim quadragefimo fuz nativitatis
Domini particulatim ipfum dividere: manifefto die puer cum hoftiis offerri voluit : m hoc eum
veritatis indicio, quia verum Chrifti corpus fic Simeon longi defiderii compos fufeepit: in hoc
fanguis eft , quod fub Sacramento communicande Anna prophetifta Redemptorem Hrael cognovit ,
carnis fic (anguinis dealtari lumimus. Saepe etiam, cui quidem ad infigne landi propofiti fic vidualis
dum hsc facra myfteria celebrantur, vifum eft a Ccaftimonizconftantiam, hoc fingulariter cx Evanpluribus Angelorum choros menfam altaris, in gclica kdione crevit in laudem, quod non difeequo fanda coniterentur, ambire, tanquam mili- debar dc Templo. Denique Dominus duodennia
tes în obfequio fui regis adftantes.
puer, ignorante matre & cognatis , remanfit in
Talibus didis domni Epifcopi, omnes qui cir­ Templo. Unde ipfe requirentibus ait : Qeid efl *■··- ·· u
cumflabant fideles, lacrymis obortis, Dei virtu­ fme qeerebatii ? Hefeiebetit, ya/a r» bu, f*z
tem & Dei mifericordiam laudabant. E conver­ Petrie mei feet, oportet me ejfe? Appropinquante
tas ad eos qui aftabant haeretica pravitate fedu- vero hora paflionis fur, Jerofolymam adiens,
âi: Dicite, inquit, fi quid habetis, quo haere- ftatim intravit in Templum, formam nobis reli­
felienda arbitremini. At illi gravitate verborum , gio!® converfationis, quamfcquidebeamus, oftenfit caleftium virtute magnalium ftupefafti, vul- dens: videlicet ut cum oppidum, aut caftellum ,
tibufque demiftis, quamdam poenitudinis fimilitu- five aliquem locum, ubi domus orationis Deo
di nem praferentes, fic ex alto fufpirantes, gemi­ fit conlecrata, ingredimur, prius ad illam feftitum una dederunt, dicentes, nihil hic fe nifi di­ nare debemus, ubi orationis noftrz vota folvenvinum audire, fic quod fe mutos fic pene elin­ tes, nofmetiplos Deo commendamus. Ingreftus
gues faceret. Corruentcfque in terra, tunfis pe­ Dig'tur in Templum, coepit ejicere vendentes in
doribus culpam fatentur. Elevantes autem (vo­ eo, & ementes, dicens: Demet mea demet era- ί«»·ι>.
cem) Det fe patientiamdictui admirati, qui tam- tionit efl. Domus illa Dei ad hoc a Salomone
diu eos ad ignominiam Cbnlbani nominis tole­ primum, & poftea a Jefu Sacerdote, & Zotobaraverat ; nullam fui erroris veniam pofte fpera- bclconftru&a fuerat, non quod Deus.in manure , qui tanto incredulitatis profundo non fa fo- iaflis templis habitet; fed ut ibi nomen ejus in­
los immerferant, led fic alios quamplures ejttf- vocaretur, ibique devotz plebis orationes audiret,
dem ruine przcipitio necaverant. Quibus Epif­ vota -fpfciperet, munera, & orationes acceptaret.
eopus ait: Qui lapfis huc ulque veniae femitam Dc quo paulo poll Evaugelifta dicit: Sljtia eccef- juj/i*,,,,
interdixiftis, nec ullum in pcenitentia reconcilia­ ferent ed exm caeci & claedi, & ceravit eat itionis fruflum fpefandum judicaftis, durum eft id Templo. Ejedis namque indignis, & profanato­
vobis fpedare ab eo qui peccantes vocat in poe­ ribus Templi caecos & claudos in eo fanavit: non
nitentia , fic gaudet potius fuper uno pcenitente , quod iis platea, aut in ciyitate curationis ejus
2nam fupra nonaginta novem juftis. nifi melioris gratia defuifset ; fed certa caula myfterii fuz vir­
dei pretio id ab eo ftudueritis quzrere , qui certe
tutis potentiam exercuit, ut profeâo offenderet
pernitentibus femper fuz mifencordiz fmum pa­ E przter Ecclefiam nemini Iodum patere falutis,
ratus eft aperire . Si autem perfidiae veftrat duri, (&) iftum else locum, in quo uberius divina
tiara catholics fidei perceptione rejicitis, fiedepo- beneficia querentibus donantur. In hoc publiea·
fito incredulitatis rigore fidei Chriftianz docu­ nus peccator advenit, juftificatus rediit. De hoc
menta fuicipitis, confidenter vob s a Deo veniam etiam dicit liber Apoftolorum, quia qeotidte per- -4*. ».
promitto.
databant enenimiter in Temple. Et paulo poft ; au. ,.
Petret & Jeeenet afcenderxnt i» Templem ed ie­
CAPUT
lil?
ram orationii eeeam. De hoc Dominus ait: Dee £m. ,,,
keminet ofeenderent i» Templem et entrent. Porro
**
De Snfln Eccltfia ,
efl demet Dei.
infirmus, quem diuturno languore tabefeentem
Dominus fanaverat fuper proMticam pifeinam ,
Sed latere in vobis adhuc quafdam infidelitatis fuz falotis audorem nequaquam agnofeere potuit
tenebras fentio, quas dum in cordibus veftris in turba fedentem , donec eum Jefus invenit in
Tem,

\
’

(

Λ ■>.

...... . J.WWA--I-.*·.'

417

‘V,X“

A T T R E B A T E N S I S.

JftKS?

41«

--Templo, ibique (e recognofci voluit: aperte do-A triebant, & mulieres nudato capite procedebantanno cent, ut fi gratiam Conditoris noftri cognolce^
>'m- Ecclefiam,
·glorianres
·----> - ,—
* ---io crinibus
quod
no° Chr*$ti
re»
«I ej*>* vifionem defideramus per venire , iolum inhoncllum erat, (ed etiam concupilcentix foconfugiamus devoti ad Templum Dei ubi il­ menta prcftabat, ab bac confuetudtne Apoftolus
li de peiecptis beneficiis gratias agere, & de per­ eos cOmpeicens, dicebat: Decet mulierem neu ve-*’
cipiendis exorare fatagamus, nolque ipfos Tern- latam tn Ecclefia orare Dram ? nec ipja natura
plum Dei", in quo mifericorditer venire, & man* docet vos , quod vir quidem , fi comam natriat ,
fionem facere dignetur, praparare curemus.
ignominia efi illi : multer vero fi comam 'latrial ,
Hxc fempçr familiaris fuerat confuetudo Do­ gloria efi tlh?
mini, ut in’ quamcninque civitatem introiffet ,
Denique beatum Urbanum martyrem ( fi vere
ftatiin divetteret in Templum . Unde Joannes martyres creditis debere imitari ) audire vos opor­
F«m. ». ». Evangclifta : Perrexit Jefui fn, lAontem Oliveti, O tet, qui domum fanfht Cecilia fanftse ecclefie
x« «. i« diluculo iterum venit tn Templum. Et Lucas Evan- nomine dicavit. Unde doffor egregius Auguftinus
grhfta: Intravit Jefui fecundum confuetudmem m ia Plilmo 8p. ,, Hsec qu« extruuntur ad tempus
fi^agogam, & furrexit legere. Ubi audis Synago·
.
,, ad recipienda corpora vel vivorum, vel morgam , Templum imellige, ubi conventus Judzo- B„ tuorum, neceffaria funt, fed tempori prrtcrum erat. Hxc temper Domino
gratiflima
fedes
~ ’
~~
’
„ retint. Numquidpoft judicium Dei ift as fabricas
fuerat, adeout in eam femper ingrediens fermo- „ m cxlum levabimus ? Sine his tamen hoc tempore
nem faceret aJ populum, ac divinitatis fuz fa- „ qua ad poftidendum cselum pertinent, agere
crameota pandere dignaretur. Unde licet nullum „ non poterimus. “ Porro ipfa domus idcirco
locum vacare a præfentia majellatis ejus fciamus, vocabulum habet ecclefise , quia continet eccle­
in hac tamen prxfentius’atque ubejrius fur gra­ fiam , ideft , populum convocatum ab eo, qui fa­
tis beneficia petentibus tribuit, ubi corporis ejus cit unanimes habere in domo. Que ideo (anfti& fanguinis facrofanda myftena celebrantur, iX ficatur ab Epifeopo, ut in ea velit effe adventus
laudes divinz, & vota iolvuotur . In Templo Angelorum, & homines in eam introeuntes ab
Dominus Salomoni in nube glori» fur apparuit, omni turpiloquio , & fcurrilitale, fic inutili co­
dicens (e ibi petentibus daturum cutcumque trt- gitatione nonne (e continere. Audiunt qui in­
1
bulationis & anguftix remedium, & contra tem- trant Ecclefiam, quod audivit Moyfes, quando
f
pcftates & mortalitatem, adverius gladium & fa­ voluit vifere rubum ardentem: & Dominus.* Ne
’
mem , ficcitatem & omnem intemperiem aeris , appropiet, inquit, hac , foive calceamentum de pequidquid ibi a petentibus qurreretur , effedum C dtlus
di but tui
tail’, locat enim , tn quo fias, terra fan fia
Dei gratia prrftaret · Quotidie certe Dominus efi.
* Et
“ Angelus ad Jofue: Jolve, inquit, calcea­
fandam fpiritualiter intrat Ecclefiam , non quod mentum de pedibus : locat enim tn quo /in, terra
fibi altitudine murorum, aut varietate pavimen­ fanda eft. Et apoftolus ait: Templum enim Det ·. ί·'·ι·
torum deledetur, fed quia ibi fit conventus fide­ fanflam eft, quod eftii vos. Intrantes igitur Do­
lium,* ibi grates pro largitis beneficiis · fidelibus mum Det, ecclefiam, ubi Dominus, & Angelis
accipit; hymnos & cantica fpiritüalia, & devote ejus (unt , oportet nos exuere moriua affioni
laudis facrificia (ufeipit, &. fanda corporis fui & calceamentis, & cogitare de converfattone Ange­
fanguinis fui commercia tribuit. Poftremo Lu­ lorum, & de pneientia majeftatis Dei, & alficas ad Theophilum feribens, ait, quia Dominus duis hymnis <Sc pfalmis fpiritualibus invocare no­
4Λ· ·♦ >. Jelus poft pajfionem fuam Difctpulit jtipfum vivum men Domini , ut illud compleatur in nobis ,
pralutt tn mulus argumentis, per dies quadraginta quod ait Plalmiila : Confirma boc Deas , qaod ope­
—
■ fando
apparens eis, & loquem de regno Det. Quid eft ratas es tn nobis a Templo
tu» quod eft in
loqui de regno Dei, nifi de ilatu Ecclefie, que Jcrafalem.
regnum dicitur Dei, ordinare i*
Igitur quod congédia lapidibus domum Dei .D
A P U T
IV.
quam nos ecclefiam nominamus, fabricatam, nihilque fandum ex ea lapidea materia trahere in
De facro Altari »
fe contenditis, & ideo nihil differre, quin in do­
miciliis & privatis manfionibus veftris orationes
Quod autem de menfa Domini , & de mate­
fade tantum valeant, quantum & in Templo riali Hruâura ejus fabulas fingitis, quod mini afando Dei : adverfus haec conliderare oportet , liud (it, nili acervus lapidum, & ideo inani tclicum Dominus tanto cultu tabernaculum foederis gionis officio illam venerari.* non eft vox ifta ho­
fibi per Moyfem juftit fieri, io quo potihabitis minis, (ed diaboli, cum nullus fit locus in orbe
ceteris omnibus locis fpecialius gloria ejus ap­ alius, ubi legitima veneranda corporis ejus & (an­
paruerat, ibique fingulariter in rebus dubus con- guinis libamina queant fandificari ; nefcit enim
fultus, judicia & legem filiis Ifrael expofuerat - crucis pretium, qui non credit manere in altari
Unde & Apoftolus ad Corinthios ait: Numqutd cclefte myfterium. Altare de terra Dominus per
mi bebetis domos ad manducandam, & bibendum , Moyfen fibi fieri inftituit, (uper quod holocaufta
aut ecclefiam Dei contemnitis? Et paulo poft: /ra- & facrificia
____ offerri debuiffent .* de quo Irber Leque fratres mei, inquit, cum convenitis ad man- E viticus teftatur , quia praeceperat eidem Moyfi Doducandum, invicem expeflase : fi quis autem efant, minus, ut poneret Sacerdos, qui unâus erat.de
domi manducet , at non in fudxium conveniatis , fanguine hodie fuper cornua altaris thymiamati,
Montrante itaque Paulo, propterea convenimus gratiffimi Domino, quod erat in tabernaculo tcad Ecclefiam ut oremus & manducemus cœmm ftimonii: Quod quidem altare in tabernaculo no­
Domini.. Duo audiflis, cur conveniat populus ad vo , ideft, io fanda ecclefia , imaginem corporis
Ecclefiam: unum ex antiqua traditione, ut judi­ Chrifti & feptilcri tenet, in quo unguis veri A*
cia rerum, & cognitiones accipiat: alterum cx gni & immaculati Chrifti quotidie fidelibus im­
novo Tcftamento, ut manducet corpus Chrifti . molatur, qui feipfum pro nobis obtulit hoftiam
Utraque enim fuerimus ad Ecclefiam, (cilicct , Deo patri. Hoc quidem primo a Patriarchis, pout in ea audiamus judicia noftra mala, five bo­ ftea, ficut diximus, a Domino per Mqyfen conna, & cognitionem Dei, flt ut manducemus cor. fecratuin eft. Nam legimus, quiaNoe poft dilu­
tollens de oecopus Chrifti. Quia vero quidam viri comam nu- vium adificavit altare Domino,

—,

c

Cnctl. General.

Tom. XIX.

Ee

i

rtbus

a
IOANNIS
ÇYhlnnî’Ç
ΜΟΜΛΤΜ
. ._
4M
t. xvni
I
IN U U L 3
r. fRANe
44°
—nÀMj ÎT volucribus mundis, obtulit. bolocaulla' fuper A nunillarium novi Teftamenju per miniftroa eccle—
ANNO I eum , odiratufque ei Dominis odorem fuavitaSis .
Ii* traâanda , Apoftoli fic eorum fuccefforestran- *^NO(
CH JUSTI
Similiter & Abraham, Ifaac Ac Jacob. Qm Jacob Oulerunt, ut ett hare. ipta, de qua loqui incœpi, eçrcffus de Beriabee , vidit fcalam a terra caslo^ mui, (acri chiilmatis, qtque olei unflio, Je qua
atque eminentem, per quam Angelos Dei atten­ olnn Sacerdote*, & Keges, jubente Domino, un­
dentes ô< defeendantes , iplum etiam Dominum gebantur. Nam inExodo icriptum ed , ut popu“
loquentem Jibi vtdit. Qui mane exuigctu. Fere, ii officiant picum, dicente Domino .· Prae:pe filtir
inquit, Dominai e/i m lace ijio, fiT
nefetebam ■ Ifr,tel, ut offerant fibi oleum de arboribus olivarum
Pavenlqiie ; gjxaw teirMii e/i, inquit, brut ifle ! pnrijimumt. Nam ut Ifidorus ait : Olea tpfa arbor
•41» e/i bic ahxd mfi domus Dei 0Γ pert.1 cael:. 5«r- eft, fruDut oliva, juccus oleum . Ed autem olea
ergo m ine tuht lapidem, quem fuppffnerat c tarbor pacis iulignis , & habet pinguedinem, qua
pni Jua, O erexit tn titulum, jundenjquc oleum de· lalli atque infitmi artus recreantur, & gratia prefriper vovit Domino, ibique décimas fichottias ob­ Ilatur luminis; cujus fuccus, dum offertur a po­
tulit: ad cujus indar adhuc in fanda ecdefia ο- pulo, fimplex liqqor eft, per benedidtooein vero
leo facro altari* perunguntur. De hoc Dominus Sacerdotum transfertur in Sacramentum , ficut de
,1, ’° Evangelio dicit : Si offeis munus tuum ad aha· B aqua Baptifmatis ante docuimus. Animales au
/*■« ,, ,, re, tf tbi recordatui fueru , quod frater tuus habet ■ tem hxc non poliunt percipere , fed fides tapiat
A··· 1. o. jlupttd tduetjum te, relinque tbi munur tuum . Et quod carnei oculi non potiunt contemplari , ut
alibi: Quid, inquit, majui eft, donum, an altare fiat illud, quod ait Apoftohis. hnjtfibtlia i:<huta
‘ ’*
quod funDificat donum i De hoc Lucas ait ■* Quia creatura mundi per ea que jaÎia funt tntelleila condum Zacharias facerdotio fungeretur in Templo, fpiciuntur·, femptterna quoque ejus virtue tf diviniffnge/ai Domini apparuit ei, fiant a dextris altara tat . Unde beatus Auguftinus in Pfalmo XLIV.
ai·., i. r. incenfi. Et Joannes in Apocalypfi: Vidi, inquit, explanat: Oleum viftbile in figno eft, oleum inh‘4 » s fub altare Dei animat interfeihrum . Et iterum :
vitibile in Sacramento eft. Poteft Deus per fe oA.tut Angelus Venit, tf /letit ante altare , hibens leurn fpirituale tribuere fine corporali , ied pro­
tburtbulum aureum, tf data funt ei incenfa multa, pter animales aguntur vifibilia, ut invilibilia faci­
ut daret de orattontbui Sqnibrum fuper altare quod lius capiantur. Apoftoli denique hac arce oletuerat ante thronum. Et paulo poft: Accepit, inquit, tebantur in redintegratione infirmorum, fic apo­
'
Angelus thurtbulum, tf implevit tliud dt igne alta, flolici viri in contignatione neophytorum . Sic eru.
nim Icriptum eft in Evangelio: Exeuntes pradica- Mt,>' ‘ *’
De Thymiamate.

Chant , ut poenitentiam agerent , tf daemonia ejicie­

Quoniam de facro altari verbum facientes, thy­ bant , tf ungebant oleo multos infirmai , tf fana­
miamatis quoque & inccnfi mentionem fecimus, bant. Unde ait Apoilolns Jacobus : Infirmatur quu 7«. t.<v
quorum utum fic in ccelis angelico minifterio, fic in vobis? inducat presbyteros Ecclefia, tf orent fum terris per antiquos fic novos {Patres obfervari per eam, ungentet eum oleo in nemine Domini·, tf
legimus, talem ex hoc divine inflitutionis autho- fi in peccatit fuerit, dimittentur ei. Unde patet fic
ntatem habemus. Porro inter cetera, queadeui- ab iplis Apotlolis hunc fanâaeecclefix morem ira­
tum Fabcrnaculi facienda Dominus continuerai, ditum, ut energumeni fic alii quilibet aegroti un­
a'··* i·· 1. lixc quoque juftit Moyfi dicens : Factet mihi al­ gantur oleo pontificali benedifilione contecrato.
ive » «. v tere Λ j tdolendum thymiame de lignit Set him . Et Confignantur etiam, ut diximus, neophyti deeo,
iterum: Ponet altare centra velum, quod ante ar­ ad cujus exorcifmum jubetur diabolus recedere a
cam pendet coram propitiatorio , ubi loquar tibi, tf catechumeno, qui adhuc pro mortuo deputatur,
aoolebit incenfum fuper eo Aaron , fu ave flagrant quia nondum eft baptizatus . ChrifmaJis autem
mane. Quando compvnec lucernat, incendet illud, tf unflio fanâificat viventem ex mortuis, fic Spiri­
tus fandi gratiam in filium adoptionis invitat.
quando collocat eat ad vefperum , uret. thymiama
n>t. ·. i». fempiiemum Domina . Dehinc in fequentibus ait: D Porro in veteri Teftamento Aaron a Moyfe
Sume tibi aromata , tf flafien , tf ony.a, galba­ undus eft , fic filii ejus qui in tabernaculo Dei
num quoque boni odnrn , tf thut lucidtlfimum, fa- miniftratun fuerant, ficut Dominus loquutus eft
ciifque tbrmiama compostum opere unguentarii mix­ ad Moylcn dicens! Acttpe Aaron tf filio 1 ejui, tf

fZa »

tum diligenter, tf purum tf fanHificttioneinremijfitioem . 1‘ral'care ‘ annum Domtnt acceptum tf
diem retrioutionii. Et paullo poft intendentibus in
eum dicit : Qua hodie impleta e)l hac feriptura in
eu ibm veflrii. Sed & Paulus, qui temper a ve-

tcribi ; nos docet tranfire ad nova, multa de Moy­
fe fic Prophetis fic Pialmis luislcnptis inierit, ut
eft tliud in Genefi: Faflui efl primus homo Adam
tn animam viventem. Quid igitur: Numquid ve­
tus tcftamcnturn reprobaile dicendus eft , qui in
epulola ad Hebrxos ita fer bit: Tabernaculum faDum efl primum , in quo erant candelabra, tf men
fa, tf propoUlio panum, quod dtcitur fanDa : poli
velamentum autem fecundum Tabernaculum , quod
dtcitur Sanlta Sanflorum , axi eum habent tburibuiun , tf arcam 'efl.imenti circumteDam omni ex par.
te auro, & cetera, que m eadem epiftola de ve-

teti Teftamento prolequitur.
Igitur nos fandorum Pa rum exempla ferven­
tes, plurima ab illo veteris oblervantix cultu in

apphcabti ad oflium tabernaculi tefltmonit ; cumque
lavent patrem cum filiit aqua, induet Aaron veflienent i fuit, tf o.eum unDienn fundei fuper caput ejut. Et iterum: Pontijeu, tdefi, Sacerdor maximus Doti.
inter fratres fuos, fuper cujus caput fufum efluniJionis oleum, tf cujui manui in Sacerdotio conjecrata
funt, veflitufque eft fanilis vefttbus, caput fuum non
d'Jcooperiet, veflimenta non fcindet, tf ad omnem mor­
tuum-non ingredietur omnino . Sub patro quoque fuo,
tf matre non contaminabitur, no» egredietur de fen­
ili r , ne polluat fanituarium Dei, quia oleum fanDe
unDtoms Dei fuper eum efl. Unde Pfalmilla ait.* rfii. <4
Unxit te Dommus Deus tuus oleo laetitiae pre confortsbut tun. Quando confortes nominavit, quos

ilios intuebatur, nifi Epifcopos, quos Chrifti vi­
cano; ipiritu prophetico, ad regendam fandam
eccleiiam praevidebar, qui hanc unftionis gratiam
ab eo accepturi erant, qui ell verus Sacerdosfecunnum ordinem Melchiledech? Porro caput noilrumChrillus eft, ideo Pontifex in capite ungrtur,

1. Hic deefle non p*uc* n.nu.n , Acherium non intellexifle . Nam ex fequentibus liquet, Gerardumcumde tbynuamate dixiflet, (ermonetn intiauiije de iacro oleo, cujus uium <um illi cbjecdtent, uonnifi in veteri Teft*manto rejertri , ita refpendet ; ex ilio non pauca u> novum Tefhmenturu effe translata-

*♦·
TVS’,?
A Γ T R E B A TEMSIS.
——..tur, qui Cbrifti vicarius efficitur. Imitando enim A
CAPUT
VI.
*nno
Λΐίιτι *"utT,> 9U' CA totius caput ecclefi·, per hocunCHRISTI
Aonis. myllerium ht & ipfe caput ecclciiæ (ibi
commiffe. Et ficut Chnfius pro univerla interDt Sncru Ordtnibui.
reliât ecclefia, ita Epifeopus pro fibi commiih .
r
n eo autem quod ait Propheta , uuffum Cliti·
Veniendum efi autem ad fâcratiffimos Orâines,
ftum prx confortibus fuis , fpirituahs gratis do­ quos vefauz tnentis pertinacia vos rejicere audi- num, quo Chnllus pr· conlortibus, idefl, cete­ mus-1. De quibus primo notandum efi, quia cos,
ris fanftis, unftus eft, infinuat. Cujus unito il­ qui magi* iunt m ecclefia neceifarii , Apodolus
lo expleta eft tempoie, quando baptizatur eft in denominat , & eorum mores depingit , fine qui­
Iordane , & Spiritus fandus in fpecie columba bus non poteft rite immolatio altati celebrari ,
defeendit fuper eum , & manfit in illo . In eo ideft, Levitas dc Sacerdotes. Ut enim fine retravero, quo Chrifti confortes unâos oleos dixit , datione Sacerdos circa hoflias vigilet , necefiâmaterialis undiom* gratiam, qua Vicarii Chrilli, , rius efi Diaconus ad minifirandum ea , que neidefi, Pontifices perfunduntur, infmuat. Nam fi ccffaria funt Sacerdoti . Ceteri ordines his fubjefacerdotalis gratis undionem lingularem folus fi-1 âi font : crefcente namque ecclefia , crevit offi­
bi Chriftus retinuiffet, nequaquam A polio! us hanc cium ecclefiallicum ut enim multitudini eccle­
g,t, ,».»>. ceteris gratiam ineffe doceret , cum ait : Plurei
fi» iubveniri poffit.- adjiciuntur inferiore* in adftiit funt Snctrdotet fecundum legem
idcirc» qmd jutoiio przpofitorum. De quibus funt Ofiiarii ,
morte prohiberentur permonere.
idefi, Janitores, qui pervigili cura fande eccle­
Igitur hunc undionis morem in ordinandis e- fi» januam fervant, & thefauros domu* Dei cupifeopis fanda adhuc fervat ecclefia : ipfi etiam liodiunt , per quos acceffum habemus m Tem­
epifcopi in confecrandis presbyteris , manus eo­ plum Domini, qui ait: Ega fum ofttum. Hi fu- 7'" '· *
rum ungunt de oleo, ut mundi fint <d ufteren- Icipiunt eo* , quot praerogativa fidei invita. , fic
dum Deo hofiias, & largi ad cetera officia pie­ excludunt illo* qui ab unitate disjundi funt, qui­
tatis. Utrumque enim delignatur per oleum, & bus didurus efi Dominus ; Nefcto voe. Poli infiigratia curationis, & chantas diledtonis , de qua tuuntur Ledores, idefi, dominici verbi relatores,
Apoftolut ait , quia Cbentni Det difufn ejl m de quibus Apollolus ait: Alii dotur ferme ftpien- 1 Ct' ” *
cordibm mfirii per Spiritum jMfium, y«t dntut efi tue fecundum eumdem fpiritum. Hi funt , qui dimbit.
fiinde atque ordinate modulantes in Ecclefia,
Si quis autem objiciat : Cum Deus fine oleo C fandis moribus fideles inftruunt. Deinde funt Epoffit fanare infirmos, effugare dœmones, fandi
xoiciftx , qui per Impofitionem manuum, & befica re fuos, quare tanta Audio obiervatur cultus nedidionem facerdotalem (umunt potefiatem ab­
confecratioois olet? refpondemusNonne antiqui jiciendi fpiritus immundos , fic gratiam curatio­
jufti potuerunt Deo placere fine circumcifionef num ; de quibus Dominus in Euangelio: In nei. ■>
Potuerunt utique ; (ed poliquam eis praeceptum mint met Demonin ejicient . Quam effugandorum
fuit, ut circumciderentur, nifi ita agerent, pec­ daemonum potefiatem nulla manuum impofitione,
cati vinculis tenebantur . Unde beatus Augufti- aut facerdotalis benedidionis prerogative donati
nus ait : Antiqui jufti, fi non circumciderentur, olim quidam ufurpare volente* , ab obfeffis cor­
non erat eis peccatum ; poftea vero quam juffit poribus demones per exorcifmum tentabant eji­
Deus circumcidi Abraham, ejufque poftetitatcin, cere, ficut de filiis Steve Judri liber Apoftolojam nifi fieret, grave peccatum fuit.
rum commemorat . Qui cum in nomine Jefu ,
quem Paulus praedicabat, fpiritus immundos exor­
CAPUT
V.
cizarent, concito indignantis fpiritus furore ve xa­
ti , temeritalilque .iulum ultore fpiritu luentes ,
De Signii.
Daudierunt increpantis refponfum hoc modo : Je- ·*η ■ *. <f.
fum nevi, & Penium feto ; oei nutem <]ut eflu ? &
Signorum quoque ufus a veteri Teftamente continuo influit in eot fpiritui immundui. Quibus
fumptus ett. In quo per Moylem Dominus jutlit illa iui pcena furoiis (ane dedit indicium , quia
fieri tubas aigenteas dudiles , quam dum Levi­ non erant cx eorum numero, quibus hoc donum
tas tempore iacrihcit clangerent , fonitu dulcedi­ Katiae audoritate faccrdotaii prefiitum fuerat .
nis populus commonitus, ad tabernaculum fcedeos kquunrur Acolythi, id efi, ceroferarii, qui
ns ad adorandum feftinarent, qua.um etiam clan- ignem vetbi celefiis, quo illuminentur fratresad
Çore hortatus ad bellum tela profterneret adver- agnofeendum , fic inflammentur ad diligendum
iantium, & fortitudo inimicorum eo luno exter­ Deum, prardicando minillrant . Subdiaconi vero
rita m te defice, et. Nam legi mus , quia ante ar­ hi (unt, qui oblationes a populis in Templo Do­
cam fœderis per clangorem tubarum muri Jeri- mini (ulcipiunt, fic officiis dclerviunt Levitarum,
co, quibus adverfantium cingebatur exercitus, in offerendis vatis corpous dc fanguinis Domini,
corruerunt . Ad hunc modum in fanda ecclefia fit in admimfirandis his, quz aguntur circa alta­
hodie tintinnabula fiunt, ut per illorum tadum ri* officia.
fideles ad gremium matris ecclefia: invitentur, ut E Cui vero otium fuerit veiu* Teftamentum re­
depofitis cur* («cularis occupationibus difeant fe volvere, inveniet ab eo hos (umpfiile exordium ,
armare adverfus fpirituales incurfus. Et ficut fit, nec minus etiam eos qui fuperfunt , idefi Levi­
ut audita bellica tuba milites ad praelium a'mmo- tas ; fic Sacerdotes , quorum gradu* quia ah.or
fins accendantur, hoftihs impetus firimdine iulus efi , paulo plus in eis nobis efi immorandum .
difpergatur ; ita exterriti* tuibs nocenubus con­ Nam ficut liber Numerorum refert , ioquutus etl
fortetur ad dominica bella per lignum populus Dominus ad Moyfen dicens Applica Tribum Le­
evocatus, & procul pullis aereisporeilaubus, con­ vi, & fac fine m ronlpeffu AaronSaceidotis, ut
minifirent ei, fic excubent, ficobiervent quidquid
ventus ecclefis manu angelica fervetur.
ad cultum pertinet multitudinis coram Taberna­
culo tefiimonii , fic cufiodiant vafa tabernaculi ,
(ervieotrs in minillerio ejus. De hisferiptum eft
ft
in Affibus Apoilolorum , quia cenvocontei duode- f···

.

ctm

75!!!.“

synodus

'7«“"’

etc

cim multitudinem Difcipularum, duurunt ; /fan eft Λ veftimentu fun, ideft, bee», tf tunica , tf fuper,----------CHR^VTI
··' derelinquere verbum Dei , tf miniflrare bumerale, tf retmaeie, quad c^ringet balte» : tf
,,,,
ettifi. Confidtrjte ergo, fratres, viros esc vebis ba­ penet tiaram ia capit» ejue , tf laminam faaSam
rn teftimann feptem , plenos fperita fmSe , tf fa- fuper tieram, tf tlepm uaBiaaii fundet fuper caput
* 4
pientia ,
conftituenms fuper hoc opus ; not ver» ejus. In novo autem Teftamento poft Cbriftum
Urationi . tf mimftcrio Vtrbi trimut tnftantei , Ct pontificalis Ordo a Petr· caepit , ipfi enim pri­
placuit ferma ceram multitudine , tf elegerunt Str· mum datus eft Pontificatus in Ecclefia Chrifti, *
pbanum vtrum plenum fide tf Spiritu fanfto , <7 ficut dicit Dominus: Tu et Petm, iff fuper banc
Pbihppum iff ceteroi , pwr flaluerunt ante ceafpe- petram etdsficab» Ecclefiam meam. Hic ergo ligan­
flu* Apoftolorum : tf orante t impofucrunt eis ma- di folveodique potcftatem primus accepit, primuf­
nm. Exhinc jam decreverunt Apoftoli , vel fuc- que ad fidem populum virtute przdicationis ad­

ceifores Apoftolorum, per omnes Ecclelias feptem duxit- Siquidem & ceteri Apoftoli cum Petro pa­
Dracones, qui fubtimiori gradu ceteri» circa aram ri contortio honoris & poreftatis acceperunt, 4t
Chrifti quaft column* altaris ai&fterent. De bis rpiis Apoftolis ordinantibus fucceffcrunt Epifeopi,
qui funt
Paulus, cujus vos doânnam tenete dicitis, feri- t-·
·'··■· conftituti per Mundum in ledibus Apo'' '
i , qui non jam cx gente carnis & (an­
pfit ad Timotheum. Nam cum pramififler, Epi-BBolorum
fcopum debere irreprebenfibilem efle , fobrium , guinis eliguntor ficut primum , fed pro uniufcuP'udentem, moribus ornatum, continuo intulit : jufque merito , quod io eum divina gratia con. r.·, f.i. Diaconos fimiliter pudicei, *»n bilinguet, m· urW/e tulit.
Quod autem per manus impofitionem a' pnsr*·
viae deditu , »»a turpe luerunt fe(leniti , habentes
mjftcnum fidei m confcientia pure : tf bi probentur cefldribus Dei Sacerdotibus Epifeopi ordinantur,
primum, tf fie min firent, nullum crime» babentes. antiqua inftitutio eft. Sic enim Patriarcha Ifaac
Presbyterorum ordo quoque exordium fumpfit manum fuper caput Jacob imponens benedixit ei:
a filiis Aaron, qui tunc Sacerdotes vocabantur in fimiliter & Jacob filiis fuis . Moyfes fuper caput
• cieri Teftamento, nunc autem Presbyteri vocan­ Jofue minum imponens, dedit ei fpiritum virtu­
tur. Porro hi przfuot Ecclefiz Chrifti, & in con- tis & ducatus in populo Ifracl . Stc & fuppletor
ieftione corporis & fanguinis Domini confortes kgis & Prophetarum Dominus nofter JcfusChriftus Apoftolos benedixit. Et in Aftibus Apoftocum Epifeopis lunt, fimiliter & in doârina polorum rx prreepto tanâi Spiritus Paulo & BarpuJotum, & in officto przdicandt. De hrs Pau
in r vr« Jus A polio I us fcribit ad Titum: Hujui, inquicns,,, nabz Apoftolis manus impofita eft in Epifcopa*
rei gratia reliqui te Cretu, ut te qua défunt , cor·. C tum , & fic mifli funt ad cvangeiisandum. Ca­
rtgei , iff cox/iituai per tivitetei preibyteros , quern- put annn principale mentis delignat : & ficu:
admodum tgo tibi difpefut, fi quit fine cr imine eft . mente corpus regitur, ita per Epifeopos Eccle­
r.m
g, in pruna aj Timotheum epiftola : Nob , >n- fia, quz eft corpus Chritli, regitur. De his Pau­
lus Apoftolus ad Titum ait: Opertet, inquit, E- ri,Ê *' ’·
quir, ntghgtre gratiem f«« tn te efl, yae data eft
hbi per prophetiam cum impqfitione mentum Presby­
teri . Igitur cum Presbyteri ordinantor , per im-

politioncm manuum facerdotaiîs gratis donum fu'*■’· >■ i» kipiunt . De quibus in libro Numerorum feri”
ptum eft: Congrege mibi Jeptuegmte vtrti de fenteriburpijreel, f««j tu noflt, quid fents popnit fint ec

pifcepam irreprebenfibilem ege, ficut Dei dtfpenfatarem. Et ad Timotheum ait: St quis Eaifcepatum’-r^· >·'■
defiderat, benum opui defiderat: oportet enim Eptfcopam irreprebenfibilem effe , febrium , prudentem .
Et item: Admonea te, ut refufciteigratiam Dei qua
>1·
ia te eft, per impofitionem manuum mearum. Jam

magiftn ; iff duces cos nd ofttum tabernaculi fadern, vero , quod fzculares viii nequaquam ad minijacielque thi flere tecum, ut defeendem tf laquer ti- fterium Ecclefiz aftumantur , eadem apoftolica au
bi, iff euferem de fpiritu tut , trademque eu . Et âoritas doccrA dicit: Manui nemini cito impofut­
ui Dominus
ι-Όποιηχι per nubem,
nuoem, &
t/ laio- fis- Et iterum.' Non neophytum , ne in fuperbiam
paulo poft: Dcfctndit
qtului eft ed eum , iauferent
f
de f,
fptritu qui erat in Delatus putet fe non tam tninifterium humilitatis,
Moyfe, iff dem feptuagmte virn . De
~ quam
his etiam
adminiftratiooem
in
fzcularis poteftatis adep­
sdibus Apoftolorum fcriprum eft, quod cum ve- tum, & in condemnationem (uperbi* ficut dia­
nilTet Paulus Apoftolus Miletum , miferit Ephe- bolus per pftantiam dejiciatur. Non enim vale­

fum, & vocaverit presbyteros ejufdem Ecclefiz,

bit fzcularis homo facerdotii magifteriutn imple­

tm >> ·· quibus inter cetera ait : Attendite vobis iff omns
g'tgt, 1« quo vos Spiritus Senflnt pcfuit pefeere ec­
clefiem Domini, quem ecquifivit per feuguincm fuum.

re , cujus nec officium renuit , nec difciplinam
cognovit, fed neque docere poteft, quod non di­
dicit.
■ "'■>'· < > Sed & Petrus in prima Epiftola. Fretbyteros, inQuod cum ita fit, ftulrum A cunâis Catholi­
r
quit : qui in vobu funt, obfecro confenior iff lefltt cis abominabile fit, quod putatis vos poftc dare
Chriflt peffionum , tf ejus qbe m future revelande quod non accepiftis ; nec quibus io locis , nec
eft, glone cammuniceltr ; pefcite, qui in vtbti eft, quibus miniftris detur aliquod gratic donum ,
gregem Uei , providentes nan coefle , [ed fponteriee differentiam facilis, fed in lucis, aut in biviis,
Jecundum Deem, mn turpis Inert gretse, fedvolun
aut etiam inna pudenda fepta latrinarum velerte ; ntqut ut daminentts tn Clerurn , [rd farm» ftras phantifus , atque facrilegas incantationes ,
feflt gregu ex enima ; tf cum epperuerit prexcept Equafi qnoddam fanâificationis myfterium , fuper
peftarum , percipietis immercejibilem gloria ceronem. eos agnis, quos erroris veftri confort» ad mi ice­
Denique pontificals Sacerdoti* Ordo initium re poteftis. Qua tn re Paulum Apoftolum, quem
fumpfii ab Aaron , ficut dicit Ihdorus , quam­
veftrutn doâorem mentimini, vefliumpotiusfenquam & Mekhifedech prior obtulem facrificium, nens accufatorem , qui ad Timotheum- feribens
& poft hunc Abraham, liaac, & Jacob: fed ifti ait: Certa bonum certamen fidei, apprehende vilem
fpontanea voluntate, non facerdotali auâoriraie alemam , in qua vecalus es tf caxfeffus beaamconifta fecerunt. Ceterum Aaron primus in lege Sa­ fefftouem.
cerdotale nomen accepit , primufque pontificali
Bolt mduius viAimas obtulit , dicente Domino
r«»a
ad Moyfen: Accipe, inquit, Aeron tf filtot ejur,
Ü eppltcebis nd oft i um tabernaculi teftimemi. Cumfat leveris petrem cum fibts aque , indues Aaron

CA-

j.

445

ΓΓνϊΤ

|Α T T R Ε Β \ T E N S 1 S.

.

44*

A ex duodecim Apoftoli* unus avarinx inhiaffer
Sciendum vero, quod vitio malorum boni depra tA^fT1
Thwo
C A P U T
VIL
CWRIJTI
van non debent, aut divina myfteria informari.
Quidquid enim fiet in nomine Domini, premio
,
De Stpditt".
non vacabit. O vos caeci fit errantes, Dominici*
De fepnliufa etiam, quam prxter ullum falu- verbis vo* increpo! Nefcientes legem, quare non
l
ti* compendium avaritie Sacerdotum adfcribiti* , ferutamini Scripturas? Hoc habet plane liber Re­
'
fermocinabimur. Affertis quidem nihil diflcrre , gum , quod Reges Hraehticx plebis in uno loco
utrum mortui in atriis domus Domini, an aliis omne* fepelirentur', exceptjs pravis & impoeniten­
in quibuslibet loci* fepeliantur, fingente* nullum tibus . Quodfrfi pernitentes admifla correxerint ,
pertendi myfferium fanflitati* , prxtcr quod de cum ceteri* fepulturam fortirentur / Unde datur
ipto pretio Sacerdotes fibi coacervant pecuniam. intclligi, quod cum Salomon cum ceteris tumu­
Sed fi faoâx matris Ecclefix finum fidelibus vi­ letur, ventam criminum metuiffet, licet fua per­
vi* derogare prxfumitis, nec miium fi vultis de­ nitentia non legatur. Ad hoc autem & alia mul­
rogare & defundis. Verum qui· de Ecclefia fu- ta, que de fepultura occurrunt myfteria , ipfius
periu* certiflîme traâavimus, de fepultura etiam B Salvatoris eo etiam affuit providentia, quod crux
aliquid differamus. Porro cum fideles Chriftiani fanda in. qua pependit, fuper tumulum proiopatemporalem vitam in unitate Spiritu* Sanâi, lub remis Adam , ut tradunt Dodores , figeretur .
myfterio catholice fidei in hic temporali Ecde- Nec vacat , quod pretio ejus fanguints ager Afia communiter exigunt , ut per hanc ad cttle- cheldamah emitur, ubi peregrinorum corpora tu­
ftcm perveniant, ubi, rogo, debent corpora eo­ mulantur .· revera enim ejus fanguinc Ecclefia
rum poll reiolutionem rediu* quam in finu ma­ comparatur, in cujus finu pauperes Chulii quittri* Ecclefix tumulari? Sicut enim temporali Ec­ fcupt.
clefix temporaliter vivendo per fidem adluarent,
CAPUT VIII.
ita & temporaliter moriendo in finu ipfius requiefeunt, diem videlicet refurredioni* & intem­
Dt paeitentu.
poralis Ecclefix gloriam expedantes . Hre ell enim mater credentium, qux natos ad mortes re­
generat ad immortalitatem, qux filiorum corpo­
Quoniam quidem fuperius regenerationi* my­
ra fervat fane ad tempus iopita , io generali ta­ fterium nihil effe dixiflis, ob hanc fcilicet caumen refurredionc ad immarccffibilem gloriam fu Clam quia quidquid ex operibus latanx bapuran(citanda. Si ergo in tanto lumine veritatis cali­ dus abdicare fe profitetur , pollmodum in vita
ginem errori* non deponitis, dicite unde fpiritu* repetere non umet, ex qua fententia pcemtentie
vit· xternx vobi* promittitis . In fanda quippe derogare videmini. & ceteris qux Deus ad pec­
Ecclefia Dao renati offerimur, fieper iplam jux­ cantium reconciliationem remedia contulit ; re­
ta p-c converfationi* qualitatem ad xternitatem flat nobis adhuc fuper hujufinodi infudere. Nec­
tendimus. Ceterum cum refolvimur, in ipfa fe- dum enim incredulitatis vulnus ad vivum ufque
pulti quiefcimus, & juxta fpeciem morti* imita­ attigimus, quod quidem nos medicantis verbi fer­
mur fururx beatitudinem refurredioni*.
ramento opus elt recludere, unde latentis putre­
Qui ergo hoc Chriftianc fidei unicum pignus dinis (anies in apertum erumpat. Sciens certe di­
non ampleditur, a compage corporis Chrifti pro- vina providentia neminem baptifmatis gratia re­
culdubio divellitur . Ad hujus vero fidei unita­ novatum, ad fuperandas diaboli infidias, & vin­
tem pater Abraham fe noverat colligendum, cum cenda* carnis concupifcentias effe idoneum; ne
ab Ephron duplicem fpeluncain emeret ; quam quis poll lapium in delperationis foveam corruat,
etfi fine pretio poffet habere, tamen ne cum im­ adverfus fingula vitiorum vulnera refervavit con­
probis videretur participari, «(limavit potius com- D venientia reparandx falutis medicamenta, parans
parare. Ibi nimirum Saram uxorem fepehvit.fic luperbis humilitatem , . invidis charitatem , luxuipfe poftea fepultus eft, necnon Ifaac cum Re­ nofis continentiam, gulofis parfimoniam , la piis
becca Illuc etiam Jacob, cum in /Egypto mori pcenitentiam, & ceteris quibuique vitiis congrua debuiffet, ^lios fuos fepeliendum fe reportari com­ medicamenta , per qux peccator quafi quadam
monuit. Jofepb vtro filius fuus, antequam more­ baptifmi regeneratione Deo reconcilietur. Sed
retur , quodam prophetico contuitu dixit ad ira- ut de reliquis fileam, quoniam pcenitentiam abji­
tres fuos: Pofi morttm tnttm Dtm vtfilabf voi , citis, cum tamen Evangelii auditores vo* efle
»
tf effindere fociet dt terre ifte od terrom quem jedicitis, interrogo vos, quid Dominus in Evan­
revit Abrebem, Ifeec , & Jecob pelnbm no/tru . gelic efle voluerit quod ait: Geedeo feptr tmopec l“ ·« ·■
Cimqttt efcenderttii, efportete vobifeum offj nttedt cetort pamtente, qetm fepre ueeagrata novem j«hco ifto, ad patriam videlicet icpulturam · Quod fat <?*ι no» indigent pcenitentie. Et alibi.· Non Ve *·"> · >
& ifti fecerunt . Tobias vero vir plenus Spiritu «i vocert jnfiet, fed peccet ortt tn petnittnttam. Sa­
fando filium fuum monuit, ut cuin ipfe morere­ tis certe iuperque abundant exempla poenitentix,
tur, funus fuum curaret , & juxia eum lepeli- per qux revelante Scriptura multos de tumulo
ret uxorem fuam. Notandum enim quod fandi E vinorum & morte animx refufeitatos cognovimus,
Patre* non folum in vita , fed poil mortem ab de quibus multos ante ele&ionem in malitia fua
alienigenis diffcciari volebant ; quippe unitatem perdurantes, per poenitentiam re fi pifei cognovimus;
futurx Ecclefix prxtendentcs, qn» icoriutn fide­ plurimos vero poft eleftionem laplos, fed poftea
libus aggregatis profanos cultus abhorret.
pcenitcntix remedio in priflinam gratiam reloca­
Quod fi Abraham fepulctum fibi pretio eoe- to* . De quibus beatum Petrum primum in me­
miffet, cum gratis poffet habere, cur non potius dium introducimus , qui dum poenitendo fleret
& nos in fepulturis noftris fandam Ecdefiam quo­ culpam negationis, non folum priorem gratiam
libet munere donabimus, quod & ad remedium reimyctravit, fed inter omnes totius ecclefixqux
vivi* , dt ad veniam profit defundis ? Si autem in terris & in cœli* eft, primatum accepit. Qum
objicitis, quia hoc magis avaritin Sacerdotum e- etiam prodigum filium a gratia paterna privatum
xigit; nec quidem no* negamus, q'uia aliqui hoc in Evangelic audivimus poenitendo non folum in
faciant : faciunt enim aliqui. Nec mirum , cum gratiam patris rediffe , led & ftolam primam

quam

447

'·,*
____

SYNODUS

Ï°ÎF.Ï5

44»

»■——
-quamamiferat, recepifle. Ifciai
imam cum audis, non A Diaboli extorfit, fit runâis insuentibus demiffam—
antiqflqm, quia priori* in- per aerem cbartam recepit.
anno
CHiurri οο’Γ·η> iotelligas, lcd antiqty
>·>,. nocenti* vellem, qua fe peccando expoliaverat ,
Abfit igitur a fidelium mentibus hanc veftram
pmnitendo reparavit.
exeerabilem audire doârinam, ui lapfi* poft eleDenique qui doârinam apoftolicam fuicipitis d Ionem pcenitentiam nenuaquam proficere cre­
oportet audire qualiter Paulus fornicantem fra- dant, cum luce clarius eft poft perpetrata fcelera
*' ,rctn compellat ad poenitentiam.* Oavav··,inquit, homines per eam redire ad innocentiam. Qjiam
aadirur inter ve/ fornicatio, & tali/ fermeatte ,y«M·
quidem adeo efficacem, adeo potentem ad abo­
lit mc inter gente/, ita at axareav patrii yun ba- lenda peccata experti fumus, ut etiamfi io ulti­
hunt. Bl ve/ inftati e/lit, & w» magi/ laflum mo vit* fpiritu quis admi(Torum pceuiteat, fit pu­
babatftii, at tollatur de medio veftram qai boc opa/ blica lamentatione commiffa prodantur , fruftum
fecit . Ege faident abfem torpere ; prafent natem tamen & fpem venis falutaris sion perdat, quia
ftinta jam jadicavi at prefent, eam qai fie opera­ propofitum quod decrevit ialvare quod perierat ,
ta/ efi in nomine Domtni noftri Jefa Cbrifli congre­ non poteft immutari: & ideo quia voluntas eju*
gat// vobi/ tJ meo fpirita tam virtute Domini Je- non mutator, etiamfi tempus emendationis non
fa, /radere bajafmodi Jetane ia iateritam icanus, */B conceditur, fi tamen in fupplici confeflione vira
fpiritu falvai fit in die Domiai noftri Jefa Cbrifli. exceditur, fideli propofito venia non negatur ab
Et alibi r Timeo ne cam venero bamiliot me Dea/ illo, qui non vult mortem peccatoris, fed ut con­
apad ve/, & lageam mallet ex bn qai ante pecca­ vertatur a perditione pernitendo, & fal ratus tuiverant, & non egerant penitentiam faper immand/. feràtione Domini vivat. Quod autem objici gj>
tiam, & fornicationem, & impadenl/am qaamgeffe- terat de peccato ad mortem , cui nulla patet 10
rant. Qjnd enim tradere hominem Satan* in inte­ veniam confolatio, id quidem eorum eft, qui i.
ritum carnit, ut fpiritus falvus fiat, aliud eft, nifi defperationis foveam corruentes, nihil prorfusquo
hunc quod per incontinentiam carnis deliquerat, inde eximi valeant, fibi reliquerunt.
per tribulationem carnis diluere, ut carnis titil­
lantis rubigme poenitentia camino excofta, fpiriCAPUT IX.
tus purior in diem Domini falvus fiat ? Unde
ipfe poftmodum dicit fe timere ne lugeat de eo­
ftv*d poenitentia poft marra* pmfit ·
rum interitu, qui non egerunt pcenitentiam fuper
immunditiam & fornicationem fuam .
______
Verum ne
3_._
quit
r_________
pœnitentiam
____foli»___
vivi*
______
& non
Denique in ecclefiaftica hiftoria quemdam ju- Cdefundis proficere credat, multos qui a facula
venem apud Ephefum audivimus a beato Joanne traofierant, fuorum pietate viveutium a peenis
Apoftolo in Monafterio reclufum: qui catholicis relevatos
i *
“ '
Scriptura
tefte com peri mu* , dum pro
difciplinis ioftruâus, & baptifmatis gratiam ade­ eit facrificium mediatoris offertur , vel eleemoptus, poft multa religiolx converfationis exempla, Ifyn* fiunt, vel quis vicariam pcenitenti* folutiodiabolice fuafionis fpiritu agitatus monafterium nem defunfto amico perfolvit , dum quod *ger
deferuit, & inter fylvas & luftra feratum homi- preventus
]
morte non potuit, vivus fupplet ami­
cidiis , furtis , & omnigenis fbgitiis depravatus cus.
i
Quod quia csci lumine fidei non folum re­
eft. Qtem cum Apoftoius requifitum ad Eccle­ fugitis credere, fed penitus deftruere tenratis,
fiam revocaret, & mifer ille ob magnitudinem non
i
vere, ut atteritis, Evangelii auditores eftis .
criminum nullam, reparande falutis fpem fe ha­ Nam ipfa veritas dicit, quia fi fait i» Spintmn M*"· “ ’*·
bere diceret , beatus Joannes jurisjurandi facra- fan&am
,
blafphcsniam dimrit, nefoe i» boc fatale
mento ei fpem veniz promittit. Dehinc jejuniis remittetur ei, aeque in fatum . In qua lententi·
& orationibus eum intra paucum tempus ita red- in
i Dialogo fuo beatus ait Gregorius , datur indidit emendatum, ut ceteros anteiret fanftitate , telligi quafdam culpas in hoc fzculo, quaidam
& ipfius Ecclefiz regimen illi Apoftoius commen-θ vero in futuro pofle relaxari. Quod enim de uno
daret: prebens per hoc magna exempla verz pce· negatur
,
, confequcn* intelledus patet, quod de
Ditentiz, & documentum ingens regenerat.onis , quibufdam
<
conceditur; fed hoc de parvis miniatque infignia quedam & trophza vifibilis in eo mifque peccati* credendum eft , ficut eft conti­
refurredionis ofiendens. Verum qualiter idem Jo­ nuus otiofu*termo, immoderatus ritus, vel ali·...
annes Apoftoius Angelo Ecclefi* Ephefi fer ibat, cur* familiaris, flt cetera fine quibus vita huma­
animadvertite: Memento, inquit , ande exciderit , na
i non agitur, qu* etiam poll mortem gravant, fi
<7 agv pctnitentiam, èX prima opera fac ; ahejain adhuc in bac vita pofitis minime fuerint laxatas
veniam tibi , fi" movebo candelabram team de loco qu* per ignem purgatorium poft mortem ipfe pau­
eja/. Extat unum, quod ad commendandam pf- lo poft dicit purgari, fi in hac viupofitu* hoc bo­
nitentic vim fufficiat, exemplum . Senatoris cu- nis «flbui, ui illic obtineat, aliqui*promereatur.
s
jufdatu filiam Deo confecratam vir quidam con- Unde jure
r
__
a fanâis Doâoribus ,purgatorius
ignis
cupifcentic furiis agitatus quondam eo ufqueada- effe dicitur, quod per eum peccata aliqua purganmavit, ut per maleficos immundumfpiritum con- tur, prout viventes aut elccmofynia
clecmofynis,,'aut*
j._. facrifii_ 12
fuleret. Cui cum fpiritus malignus defiderii effe-_ciis,
cene, ficut ante diximus, vicaria pm<
ciis, aut cette,
pce&um promitteret, fi Chrifto abrennneiare vellet,®nitenti* fblutione obtinere poflunt. Unde&PauT - _r jille non folum acquievit, verum
abreounciationi* Ius
ait,
collatione
faBa
verumabreounciationi*
I
’ . quia
, ’ vir /forl/ffimeu
2* - —
-“ mifit
1" ·-■**·*
.. .......
■-"*argenti, ofcbartam manu propria
feriptam■ illi:·.donavit;...................................
fic- JemJoljmam dxodetim millia<f-draebmat
que (ponforis fui arte Virginii amplexum adeptus, ferre ea/ pro peccetn mertneram, jafte ff ttligienon poft multo amare defiebat ft upri mercede au- ft cogitant de refumBieve : nqfi ewm mt fat ceci­
dorem fuum negaffe. Tandem beato Bafilio Cap­ derant, refxrreBamt fpermet t faferftmme vUeretar
padoci* civitati* Epifeopo omnem re* ordinem tf vaaxm orare pm mortali. Deinde dicit : SaaBa
ebnteflur , in quodam conclavi per tres dies fub •ft fir falabn/ eft cogitatio pm bfaaBit mmram,vt
pernitentia, fatisfaâiooe recluditur, ubi infeftan- a peccato foboantar·
tis fpiritus convins multa patitur. At vir beatus
Confiât igitur , ut diximus, talium operam
convocat* in Ecclefiam Cleri ac popnli multitu­ Îretio defunâos pofle a peccatis abfolvi, alioqui
dine non deftitir orare ad Dominum, donec va'aulu* Apoftoius, cujo* vos auditores effe menti­
lidilfimo orationis certamiue fcr.ptum de muu mini, nequaquam audiendus efliet, qui dicit, li-

gnuas,

44,
’SV»?
ATTRBBA TEN SIS.
"KS?«·
4/0
goum, ftenom, ftipulam, ideft peccata minima A Paulus ad Corinthios ait . Btuam eft btemni mo
dwgo at^*ra levHfiusa igni purgatorio facile confumi : tauten maUereaa, prtpter ftnialittm aat »ufquibus nimirum noo purgatotia, fed merna fup- fai/fur/uae aaurem habeat, èT auapMfar vfram

——■ ■ i

C
Jan· haheat. Vxari vir idetaue niiat, fimiliter&^c>· r ··
•jmt vin. Et paulo poft : ütr autem fai sa ata- *****
trimenit juaBi faut, pncifit ata egt, fei Datai· *
’*
sa/,
unmm a dira aaa dfceitn·, fùti fiitfceffmt,
CAPUT X.
•marre iaaapfam, am vire fat meuciliari: (f w
De Ceanahiii
«Mrvas aeu iiudttat. Si fait frater aaanai itittt
Miele» , tf hac cta/aatii Milan taat ilia, aaa
Do coenobiis voco, que vos contra evangelica iiueittat ilium ; tf fi fta melter Mat virum rqff.
ft apoftolica decreta facrilega monte abominan­ iclcae, tf taaftattt Milan cum ilia, ata iiuritlut
da judicatis, dioentea conjugatos id fortem fide­ vire» : fanBificatnt eft. vir infiidit per atüütnat
lium nequaquam computandos, multa fandorum fhlta. Et rurfum cum de Virginibus praeceptum
Domini fe wu
non habere ukci
diceret,
converfus na
ad roa·
con- ΜΛ)
patrum oecurrunt exempla, que
infidelitatis mviuhh
« , cuurcrius
hujus blafphemism confutandam fttis fufficiant. B jugatos ait: Exiftimt hac beuam effe pnptar ntfen.
** **
De quitus nos refponfuros quodam diferetionis gu­ tem aeceffitalem, facaiaai heaum eft hemiui fic effe.
bernaculo noftri fermoois carinam lubire oportet, Alligatae et unert t nati querere ftlaliaatat ; fi an·
ne quafi inter duosfcopulos naufragium incurrcn- tem acceperit anerem, neu peccafti. Scribit autem
tes occafionetn demus io alterutrum, fcilicet aut ad Epbefios ita : Mulieret viril fait fabiita fint
omnes indilcrete a conjugiis exterrendo, autom­ ficut Demina, qutmam vir capat eft malierit, fitat
nes iodiicrete ad connubia commonendo. Porro Chriftai caput eft tcoltfia . Et iterum: fftjti fuam
ficut inter fecularcsft ecclcfiaftico*φτο* quadam unarem iihgit, feipfum iiliffi. Scribit autem ft ad {."V·*'
‘
’
ordinis diferetio eft, ita ft converfiitio eorum qua­ Titum hoc modo t Aitlefetatulat itet, at vini
dam difenetionis ratione (erranda eft . Nam vir fati ament, filin illigant, predate/, ftbria , it·
•cdcfiafticuv , poftquam relida icculi militia in nat hahntei carant, JaUtta fait viril. Et ad Ti- . r*. , ,,
fortem Domini computatur, non poteft , (alvo motheum.* Aitlcjcntvlai, inquit, vtiaae imita ; * Atprofeflioais fis· cingulo, conjugali thoro fe ite­ tam eniat laxariatv fatrini iu Chriftt, Men va·
rum mancipare . At viris iecularibns, qui nulli tant, Meutci iaunatianeat, yarn friuntut fiieat irecciefiaftici regiminis jugo funt obnoxii , nec riian, ,fecrruut
.
.. . .Valu erjÿt
„jantani
_____ unhen ., «filial
___
evangelica, nec apoftolica decreta legitima pre-Cpremere, aiatnt fautiliat effe, nullam tccafitnem
judicant connubia, fi tameu fciunt omni tempore
* ~
fibi debere efle fabjedam confugii voluptatem, ft faut eetre faiaaam. Et ad Coloffenfes; Firs, in- c»t»g.t.
fi difcernsuit certa concubitus tempora, quando quit, iilifptt nuent veftrat, tf ntlile amari effeai
coeundum, ft quando ab uxoribus fit abftinen- illat.
dum. Non enim taba connubia beneplacita funt
Cum igitnr !mk humane coniuetudinis lex tan­
Deo, quibus homines ad luxuriam, ft delicias tis divina auftoritati* fulciatur foflitutis , nimi­
inftar animalium provocantur, qui Deum a fua rum abjicieoda eft «cftaa hcreicos ac penitus conmente excludunt , ft fuc libidini vacant, ficut ctdcandu doctrina. Nam fi conjugalis focictas ho­
equus ft mulus. Qui autem ita conjugio utitn*» mini canta effet perditionis, qui veutt perditos
m eum timore Dei in amorem filiorum potius in­ separare, nullum daret hujus culp· documentum,
tendat , quam ut petulantis carnis appetentiam nullum praeceptum . Paulus deoique, qui tantir
expleat, hunc copula conjugii de forte fidelium charitatis igne flagrabat, ut etiam pro fratribusV
non privabit.
anathema neri optaret, nullum fuper hujufmoFalluntur igitur, qui conjugatos a regno Dei di daret confultum, fi hoc ad detrimentum aniexterminandos affirmant, prsèfertimcum in Evan-Dume fpeftare intellexiffet. Sed dc hia fatis ad
,î_ hujufmodi
t
<· j.·
lio
teftimonium‘ habeamus,* & apo- prasfens dlftum.
4ica traditio talem humana: confuetudinis le­
ge·» multis in locis coohrmet. De qua re hoc
CAPUT XI.
uouaa ex ore ventatis teftimonium proferimus .
Nam Pharifeis tewantibus & dicentibus, filiceDt Cnfefferibui.
Kt homiai uxorem <uam dimittere quacumque ex
aut.^^tHfi, iHe tvfpoodens ait: Nan legiftii tuiatutfe·
Jam vero quit no· rideat roe ία hoc divini
tit, ueaftnla» tf /madeam d initia fecit tai , tf judicii ft chrtftian· communioni* reoaeffc, quod
icuit, Mpter hac limittet heme p at rim taiirta,
adverfum beatiffimos Chrifti Gonfeffores pravi
tf aihanhit aneri faa, tf erimt éao ia cam una. dogmatis (editionem iacrilego aufu movetie, di­
centes prefer Apoftolos & Martyres neminem ju­
Duei etnjmait , était ■·· /éparvt. Requirentibus ra venerari, io Coofcfloribus nullum donum vir­
autem illis, ut quid Moyles maodaflet dari li- tutis
_______
r _____
___________
______ pofeffe,
ncc ab______
eis aliquam
(alutisegratiam
t*
bellum repudii, & dimittere, ait illis: ftrnmam fe (pedari , quorum corpora in cineres refoluta
Marftt ai iuntian ttriii veftn feraefit vthu ii- E nihil a mortuis animalibus differre videntur. PemôMvv unant veftrat, ah initu autem naafait fic .
trus certe Apoftolus datam fibi a Domino ligan- ■
Dica auteue vthii, fnia quuaa^ue axtmu nfi ah di atque folvendi potcftatcm, hanc quoque beato
/tnicaCitneue iiaeiferit, tf aliaue Merit, attic ha· Clementi, Lino etiam ft Ansclcto ipfe tradidit ;
r.mr.t>t· tar. Petrus autem in epiftola fua ait; Muherta ceteri quoque Apoftoli eandem gratiam focceffofidiita fini vtrù fuit, ut tf fi fui *·· cnittut tur­ ribus fuis, ideft fandis Dodoribus atqueConfefde , per uaiitren ctwerfatitneai fine verba lucri· foribus reliquerunt i quorum quidam gladio occu­
».•.1.0«./*·*· & pnulo poft: Sic nine ahfuMa tf fan· buerunt, alii in pace Ecclefi· quieverunt. Sed
Ba Utnlieret fperaulee in Det enabant ft. fubjcBa non idcirco ab hominibus injufte venerantur, quia
fatfrUe virir , ficut Sara aheiuhat Ahraha ituti- percufforis gladium non lenierunt. Verum fi ra­
Attup ma· ««m vacant. Et iterator Viri fiuttltler ctha· tio temporum non potuit preflare manyriem, glo­
ria tamen martyrum non carent, quia ft voto ft
virtute ft potuerunt elle martyres ft volueram.
Candi. Genenti, Tom. XIX.
Ff
Nam

plicia inferrentur, nifi talibus hofttis promeruit
font ifon purgatorio refolvi.

£

4I>

!?i!5Ss

SYNODUS

ï°RiïS

4JI

>Nam dc illi pco fpa etemiutss multas humano· A praedicationi. Eorum vero corpora terne manda.ANNO
"---- , famem
F — , vigilias,
-·
u declarant, quales utrique in vita exftiterant , CHAISTI
anno rum dolorum pertulere pafliona»
CM*^T> nuditates, jejunia, oppeobna invidorum, infeâa- cum illi quotidie miraculis vivere, ifti nulla vir«tiones malorum, curam pro infirmantibus, folli- lutis indicia ex fie poffe dare videantur. Nam
citudincm pro periclitantibus, gemitum pro pe­ in fanfta Ecclefia plena redundant miraculis volu­
reuntibus , cum ftciitibus Henles, cum fcaudali- mina , qu* ad fandorum Confefforum tumbam
*
xantibus urentes. Qnnetiam adverfum humane fieri confpiciuntur , cum reprobi poft claufas in
fpintuaiilque nequitias diverfa certamina fernper inferno animas, & fepulcria recondita corpora ,
in eis emicuit fortitudo vincendi,patientiaexfpe- nulla fandi meriti relinquunt indicia, praeter quod
dandi, aequanimitas fuflineodi. Quibus etfi per­ aliquando diabolus ad decipiendos homines phançu fio r deeflet, ipfi fibipercuflorri minifterium tup- taftice lucis figna ad eorum offa demonftrat, ut
pteverunt. Nam quid iu eis carnifex aliud feri­ ex hoc ad ufum venerationis deceptas mentes in­
W Seret , quam corpus ? Et certe quod ad momentum vitet, ficut tempore beati Martini legimus appro­
percultor faceret, ipfi fibi longo cruciatu intule­ batum , qui vulgi errore dicatum monafterium
runt , dum carnis concupiicentias in le occide. tanquam in honore martyris fuper latronem inrunt,
fuave,....
quod dukc , quod volup-B vemens, verbi fui imperio juflit fepuhum confi­
’
. fic quod
.
teri , quia nibil fibi cum fandis fuerat commu­
tuofum fuerat, ademerunt.
Porro prenait» career eis non defuit, qui fe in­ ne, fed fuorum fcplerum culpis cum diabolis le
ter anguffam aridioris vit* cu ft odiam a mundi in inferno torqueri. In talibus igitur locis fi quid
illecebris concluferunt, quorum mens luadiffima, huic fimile evenerit, de quo majorum memoria
manus ple rue munditiae, eo quod tn menfa altaris nihil certum ferat, interdicunt fandificationcs, ne
facrofanfta corporis & fanguinis mylleria cele­ ritu Gentilium fana idolorum antiquitus coniirubrantes, & in tui cordis penetralibus hoftiam vi­ âa pro facris venerentur, aeve fepultis temere
vam Deoque placentem,' ideft, femetipfos fine divina iblvaotur, nifi per provincialem Epifcopum
macula , atque admixtione pravi operis offerre vita fepulti examinetur, fi fecundum Evangelium
non dcfiftunt. Et ficut diximus licet percultoris Chrifti fuit.
non fenfiflent gladium, tamen per vite meritum
CAPÜT
XII.
Deo digni martyrio non privantur, quia marty­
rium non folum effiifiooc fanguinis, fed abftinenDo P/allendi Officio.
tia peccatorum perficitur, alioquin longe a vero
differre videbitur, quod ex ore veritatis ad duosC
Quis autem dubitet vos immundo fpiritu agita­
·***■···»»· fratres filios Zebedrei diftum eft: Calicem feidem
meam bibetit : cum unum quidem gladio occubuif- ri , dum hoc quod per Spiritum fandum prolatum,
fe , alterum in pace ecctefiae quieviffe legjmus. atque i nil i tu tum eft , ideft, ufum pfallendi in
Sed neque ullo auftorum exemplari offendunt bea­ fanda Ecclefia, abjicitis, fic quafi fijperftitiofdm
tam Dei genitricem Mariam gladio vitam finiffe, errori cultum imputatis. Sumfitcrgo hanc modu­
etfi per Spiritum Sandum Simeon Propheta paf- landi formam ordo Ecclefiafticus, non ex ludicris,
Uf.t.fi. furam illam dixerat: Et team, inquiens, animam aut jocularibus infedationibus, fed ex veteris dc
Crtranfibit gladia/. Unde beatus Hieronymus m novi Teftameuti patribus, ficut de David in libro
< animam ejus gladium pertranfiffe dicit, quod Regnorum legimus, quia cum arcam Domini de
in morte Chrifti compaflionis atque doloris gla­ Terra Philifthinorum educeret, ipfe depolitis redium fentit ; dum per eximi* dileâionis vim 5’alibus infigoiis, & fumpta cithara coram eapfalere coepit, quod ille nullum fupern* gratiae tunc
mortem Chnftt fuam fecir. Philippum etiam Apo·
dolum fit Lucam Evangeliffam non per pafiionis aptius facrificium intellexerat. Qui etiam per hanc
dulcedinem Saulem Regem a dcmooc
certamen, fed per pacem a fieculo migraffc le. modulandi
___
gimus. Poftremum vero quis tam lapidei cordis D liberaverat, quem medicorum ars viâa defpcraeft, ut ad quorum tumulum «rgros venientesop- verat
· iupernos
■
■ ·
·. Certe &apud
cives legimus
hujus
tatam falutem vident reportare , eorum merita modulationis iofigoia celebrari, uc in Apocalypfi
apud aeternum judicem vivere non credat ? Sed Joannis Apoftoli ; Habente/ Jfagali tübarai , &
t- ».
quis poll Apoftolus Martino, quis Benedifto in cantabant canticum xwvav. Et iterum: Et vocem
’♦■··
miraculis potentior?
quam audivi, ficut citharedorum citharizantium
Sed fortaile objicitis, quia multi in nomine in citbarisfuis. Hinc ergo colligendum eft , quam
Chrifti mira operati funt, & tamen poft a Domi­ gratum fit Deo officium pfallendi, fi intenta men­
no reprobati tout : de quibus in Evangelio Do- te peragatur, quando in hoc Angelorum choros
». »». minus: Multi, inquit, vernent dicente/ : Domine, ner., imi rari videmur, quosconftat laude» Domini fine
ne m nomino tao propbetavimui, & in nomine tao jntermiffionepertonare. Unde Pialmtfla fiepe nos
damma ejecimat? Quibus difturus eft Dominus : admonet dicens: Cantate Domine enheummvam' rfat. ρ
Jlmen dico vobit, rnjcio vot, difcedite a me, omne/ Et ; Bent pfalkte ti m vociferatione. Et iterum :
operarii iniquitati/ . Quorum vita quidem, quia Pfalmum dicite nemini tjm , date gloriam lamii eju/.
Evangelio
Matthci
Et bjmno-______
difla sxirraal 1*·«»· ’·
non concordabat verbis , idcirco a Domino re- Et
—in
-- ___
_ _______
____: ________
probantur . Quod autem videntur operari, oon^» montem Olivarem. Talç namque facrificium fufui» meritis, fed Chritii nomini imputatur. Eje- per taurorum pinguedinem aut hircorum faoguifti namque dremones, non eos, fed Chrifti no­ nem Deo placere per Spiritum fanftum pfaltnifta
men fugerunt, quod quondam in filiis Scev* cu- viderat, cum dixit; Humquid mandatabe tenti u<» <>·υ·
jufdam Judzs patuit, qui, ficut fuperius diximus, taurorum, aut fanguinem bircorum potabo ? Immola
per exotcilmum dremones in nomine Jefu,quem Deo facrificium laedit. Et iterum: Sacrificium lau- iw.e.i,.
Paulus pnedicabat, ab obfefiis corporibus lenta­ dii honorificabit me.
bant ejicere, qui concito indignantis fptritus fuDenique non fotum irrationabilem creaturam,
·> ·> rore vexati audiunt : Jefam novi, tf Paahemfcie ; fed cunàa que hint condita, fuum Conditorem
voi autem foi efli/> Et continuo tnjdait in eoi fpi- continuo ptolleodi tenore laudare jubet, cum di­
ritui irnmandai. Quibus illa fui prena furoris fa­ cit.* Laudate Dominum de colit, & ocrera ufque 7/<u«.,4»,.
ne dedit indicium , quia non erant ex eorum nu­ in finem Pfalmi, quem ita concludit: OmniiSpi. u,*
4
mero, quorum vita landitatis concordabat fanftx rite/ laedet Dominam. Ne ergo Pfitlmifta irratio.
**'
nabi-

«»

ATTREBATBNSIS.

aabilem , aut inanimatam Creaturam froftra in A lignum unde nobis vita conceditor, non io fehalaudem Creatoris commonere dicatur, tam vere, buit hanc virtutem,
. ........................
fed ex illius virtute, qui inquod ore non poteft, b io laudem Dei videtur eri- firmus fuit ex nobis, vivit autem ex virtute Dei.
gere, cum fu· natur· motibus fit ad vohiotatem Regnavit etiam mors dt diabolus ab inobedientia
dt imperium creantis conformat, vel potius ratio­ ligni feientia boni dt mali, fnperata eft eadem
nales animos io boc commonere videtur, ut de be- mors, dt diabolus per obedientiam lieni fanfie
ncficiis divinis laudem Conditori dare memine­ Crucis. Quis ergo negare audeat jure ab homini- .
rint , cujus munera ipfa ufibus hominum famulari bua venerari, per quam diabolus vifius dt mundus
videntur. Sed dt Paulus, cujas vos imitatores efle Deo operante falvatuseft? Quis satem nifi infinie
.
nWin· «!>«·<*»» in concentum Pfalmodic nos hortatur , furiis agitatus, neget vexillum atque virtutem do­
*
dicens : Lqntniti winjnutiffii in Pfalntii (T ipntnis minica Crocis eue colendam, qui beatum Antf tnntitiilftritulii»i, tentnnitt & pfilltnlti m dream, quem vos imitari inter ceteros Apoftolos
•.co,.,s. Et ipfe alibi dicit: ffnllnm nrt, p/niltat fptrtltt & menttentes dicitis, tanto eam paflionis amore ex­
nttntt. Quin etiam in tranGtu bnfiorum virorum petere, atque fedula veneratione audiat praedica­
pfalmodie cantum cecinifle Angelos multa divi­ re. „ Cum vero, inquit Scriptura, perveniffetad
no feripror· exemplaria doceat.
Bm locum ubi Crux parata erat, videns eam alonUnde confiât eos de gremio fanfie ecclefi· ex­ „ ge, exclamavit voce magna dicens: Salve crux,
terminandos, qui hoc pfalleodi officiam judicant „ qua io corpore Chrifti dedicata, dt ex memnequaquam ad cultum divinum pertinere. Qiod „ bris ejustaoquam margaritis ornata. Antequam
autem arbitrantur , nobis ipfis piallendo multa „ te afeenderet Dominus nofter, timorem terreadverb imprecari, nbi videlicet Pfalmifta mentis „ num habuifti : modo vero amorem cale flem
*». »· oculum in maleficos intorfit, ut eft illud: SftiJ ., obtinens, pro voto fufeiperis . Sciens enim
Wm «L h· gltritrù m mniitin ? Et ; Ubftnrtntnr ttnlt Mftan „ quanta intra te gaudia habeas, fecurus dt gaunt viiuntf dt cetera talia, falluntur nefeientes „ deos venio ad te, ira ni ât tu exaltans fulci·
eum prophetico ipiritu intueri ea , quefuperventura „ pias me difcipulam ejus qui pependit in te ,
fuerant bis, quos in mortem Chrifti, & fanfio- φ quia amator tuus femper fui, dt defideravi te
rutn Martyrum tumentes gloriari infpqcerat, qui­ ,, amplcfti. O bona Crax, qofc decorem fit pnl,, chritudinem de membris Domini fnfeepifti:
que a malitis fus pravitate nequaquam declinan­
tes exultant in rebus pefilmis, & letantur cum ma­ P diu defiderata, follicite amata, fine intermiflefecerint. Patet igitur tales a capite fuo, ideft »,
, Gone quafita, dt aliquando concupifcenti ani— »’, mo
___ -------------À ---- ab
-■ !_
—·_!»
*,
diabolo non diflentire, qui eft caput omnium ini-C
prûparata--! Accipe
me
hominibus,
dt
me Magiftro 'meo, ut
per te- me reciquorum , qui etiam Scripturam bnfiam intel- i, reddè
**----------------------------------------ligent finiftra eam interpretatione prsvcrtcre mo- „ piat, qui per te me redemit. M Et Piatas Apoliror.
fltdns: Miis, inquit, nifit gltrinri n$ in Crnet ·***♦*
Deariw am Jtf» Cbrifti. Glorificantes igitur Cru­
cem dominicam, Chriflnm quafi pendentem in
CAPUT XIII.
ea mente invocamus. Qpem vero invocamus ,
ipfum adoramus. Profternitnur corpore ante Cru­
Dt vntrntiont Dsoumm trntit .
cem, mente (ante) Deum: veneramur Crucem
Qpouiam veto adverfum Crocent DominicamE per quam redempti fumus, fed illum deprecamur,
& vivificum lignum viperei dogmatis venena fun­ qui nos redemit.
ditis , dicentes boc ex errore hominum venifle ,
quod venerantur earn, cum nullam magia in fa•
CAPUT XIV.
virtutem contineat, quam extera ligna fylvarum
poster quod opere mannam hominum eft efforma*
Dt /ntngine Snlvnttrit in Cntt.
ta , pro quo nulla veneratione digna eft : pauca eD
multis, qua ad hanecaufam utilia videntur, edi*
De imaginibus quoque qua in ecckfiis fiant ,
cimos.
ratio citius perpenditor, fi ex veteri Teftamento
Scimus namque , quia omnis iubftantia qua aliqua fimilitudo trahatur. Gradient namque poDeus non eft, creatura eft, & que creatura eft, Stlus IGrad per deferrem aliquando, ignitorum
Deus non eft. Ligno igitur nihil divinum da*
rpentium morfibus ad mortem vulnerabamur ,
mus, at illud adorandum judicemus, quia inter fuper quod confulroa Dominus juflit fieri ferpen.
ceteras creaturas, qua Deus non funt, fua na* tem Bueum dt alto flipite levari, quem percufi
tore fabftantiam funiit: fed fi rationem myfterii
refpicientes cito boabantur Et nos de Ægypto
diligenter inveftigetis, non folum ab hominibus,
carnalis converbtiouis per defertum mandant exifed etiam ab Angelis Dominica Crocis vexillum
lii ad terram fupern·promiflionis tendentes, per
honorandum videbitis, qua quidem aperuit b- refpefiam Mediatoris in Croce pendentis antiqui
cramentum quod uefeiebant . Primus namqua boftis venenum a cordibus noftris evacuamus. Qjti
Adam inobedientia mucrone interfefius eft a li­ enim Chriftnm per imaginem filii Dei ac paffiogno (cientis boni, & mali, & -nos fecum traxit ia nem confpexerit, ipfe antiqui
• · boftis
■ “ t veoena evamortem: fecundas Adam per palmam obedien·Edere poterit. Hoc certe indicant veri
— -,
----------verba
ipfius
Dolia a cruce tranfivit in vitam sternam, & nos mini dicentis: Jratf tnebnt/it Mtrftt [trftnit* in
**
fecum daxit. Vcrumtameo lignum fcientis boat dfferre,
‘
~...........................
itn txnltnri tftrttl JBinni
ietninù. Apte
dt mali non dicimus beandum fuam naturam in autemcneusferpeus lignofufpenius eft, ut Domi­
fe mortem habuifte, fed fuit in caufa, ut io eo nus dt inferpente mortuus, dt ia «re fignificareprobaretur obedientia parentis noftri, five vindi­
tur sternas: mortaus videlicet per humilitatem,
caretur inobedientia; quo contra, lignum vite ia «ternus per divinitatem. Eft vero alia hujas ra­
canis bmpiterna vit· eft . Hov lignum attulit tio; fimpliciores quippe in ccdcfia dt iUitcratjF,
vobis Dominus nofter Jefus Chriftus per lignum quod per Scripturas non poliunt intueri, hoc per
Crucis ia ecclefia noftra, ut qui morti debitores
eramus per lignum (cientia boni dt mali, faceret
nos vit· capaces per lignum bnfis Crucis. Et & mort rolait, dam htoc ipeciea venerentur ,
ficut illud ex fua natura non habuit mortem, ita Chriftum in Crac· afcendentem , Chriftum in
CroctA Genrrni. Tom. XIX.
Ff >
Cru.

——

D .

4H

'WAT .

SYNODUS

*0.«™

4/<

—■ .— Cruce pallam, in Cruce morientem, Chriflum A decernant, calcftem ac terrenum principatum
CHRHT!
*>n °^· m*nuum hominum adorant . eundam
"
videlicet rempublicam regens, “& un i ver- ---«
<»”·©
* Non enim truncus hganus adoratur, fed per il­ lam militiam tam odeftem & fpirituaiem, quam
lam vifibdem imaginem mens interior hominis terrenam fit temporalem diftinâis ordinibus difpoexcitatur, in qua Chsilli paffio & more pro no­ nena ac moderans, Afupcrnc atque mundana cu­
ria prafidens , miro ordine Angelorum homi­
bis fufcnpta tanquam in membrana cordis inferibitur, ut in fe untfquifque lecognofcar quanta numque minifteria pro temporum varietate & op­
fuo Redemptori debeat ; dum videlicet juxta portunitate difpenfat ; dt qua fingulis quibafquc
ialvatqris fententiam, qu* poftulat imago Cala­
temporibus, vel perfonis congruunt i fua occulta
ris, redduntur Calari, & qua Dei, Deo,
infpiratione, vel evidenti illuftratione, vel pateSimiliter tie imaginibus Sanftorum ratiocinari* faâa pneceptione decernit.
licet, que ideo in fanâ· ecclefia fiunt, non ut
Itaque legimus facros ordines iu calo, & in terab hominibus adorari debeant, fed ut per eas in­
ra, & in Teftamento veteri & in novo difpofitos
terius excitemur ad contemplandam gratia divinag a Deo, ex quo juxta Apoftolum omnis paternitas
operationem, atque ex eorum aâibus aliquid iq in calo flt io terra nominatur.
___
. Undo beatusDio___
ufutn noflrsconverfiuionis wahamus. Verbi gra- Bnyfius Areopagites, Antilles videlicet & veneratia, cum imaginem beate Dei genitricis Marie bilis
I " pater, ficut
'
didicit a Paulo
“
Apoltolo, qui
intuemur , profedo divina dignationis per eam raptus eft ufque ad tertium colum, vidit crkftia
beneficia recolimus, qui de maffa petditionis re­ fccreta, dttos libros de Angelico & ecclefiaftico
creavit maffam reconciliationis . Qua nimirum principatu fcripfit, Unde & beatus Gregorius di­
Audio obedient ia & humilitatis exemplo fuadet
xit, quia ad hoc divina difpofitionis provifio gra­
nos fupernam patriam quorere, quam prima vir­ dus & diverfos conftituit Ordines effe diftinâos ,
ginis faperbia atque inobedientia daulerat . Sic ut dum reverentiam minores potioribus exhibe­
itaque Angelos inmtnifterio conditori afliflentes, rent , & potiores minoribus dilcâionem impende­
dum per exteriores imagines contemplamur, per rent , una concordia fieret ex diverfitate contex­
cam quam a Deo claritatis gloriam accipiunt, ad tio, dt refteofficiorum gereretur adminiflratio An­
eorum numerum ftudio converfationis incitamur. gulorum . Neque eoim «ftiverfitas alia poterat raApoftolorum atque Sanâorum Martyrum imagi­ tione fubfiftere, nifi hujufmodi magnus eam dif­
natas effigies intuentes, quid aliud per eas jube
ferentia ordo fervaret · Quia vero creatura in una
mur, nifi ut calcatis curis foculi , fpreiifque cor­ eademque «qualitate gubernari, vel vivere non
poribus, eorum doârinis imbuti, & gloriofocer-Cpoteft
poteft, cttleftium militiarum exemplar nos intamine roborati, inter mundi triumphatores co­ ftruit, quia dum Angeli fint, Archangeli fint ,
ronari mereamur i Simili modo Confeffonim ac liquet quia non aquales funt, fed in poteftate dt
Virginum imagines fpeculantes, monemur ex eo­ ordine differt alter ab altero. Quod per hoc da­
rum imitatione mundi concupilcentias declinare, tur aperte intelligi, quia ad explendum de fuperlenocinia carnis calcare , immaculatam hoftiam nis minifterinm, alii Spiritus alios mittunt, ZaDeo nofmetipfos offerre. Sic igitur aliorumSan- charia fcilicet propheta teftante, quia ait. Ecce z«a·,. V
Aorum ordines infpeâi ad amuiationem virtutum
nos inftruunt, ficut quondam fortia faAa viro­
rum ipfis fuis laudibus ad quaque audendum aliosi eim: Çvrrt ff ioytere ed pnernm iftum dicem :
accendunt.
Abfane metre belt teb: ter Jernfelem. Dum enim
Angelus ad Angelum d.cit, Cerre 6* linere ;
CAPUT XV.
dubium non eft, quia alius alium mittit. Mino­
ra vera funt que mittuntur, & majore que mit­
tunt. Huic autem fenfui & illud creditur non
Dt Ordiniber Ecclefiefiid regimini* *
Dinconvenienter opitulari, quod per Danielem di·
Sed neque rebellionis vcftrx tumorem graffari citur: Millie mellium miniflrebent ei , & Acciet Dtt-1. w.
adverfum divinam ordinationem diutius patior ,, imilitet centene millie ejfifitbem
'
ei. Aliud namque
qua ecclefiaftica adminiftrationis ordinem in ni- eft miniftrare, ahud afljfterc.
hilum redigere laboratis. Sanfta quippe ecclefia,,
Si ergo inter hos qui fine peccato funt, ifta
quam beatus Paulus Apoftolus fupernam Jerufa- eft diftmftio, quanto magis inter eos quos con­
Jem, ac matrem noftram, & manentem civita­ dat non pofle effe fine peccato bare gerendi prin­
tem, & ad odificationem ex Deo domum non ma- cipatus gratia eft fervaoda? Liquet, inquit bea­
nufaftam appellat, ex Angelis & hominibus con­ tus Gregorius, quod omnes bomines natura
flat. Qua partira ex hominibus focietate Angeli­ aquales genuit; fed variante meritorum ordine,
ca in ordinibus diftinâis perfruens jam cum Deoi alios aliis culpas poftponit. Ipfa autem diverfitat
regnat tn calo; partim vero in ordinibus diftin- quas acceflit ex vitio, divino judicio difpenfatur,
Ais adhuc peregrinatur in terra, & ad fupernam> ut quia omnis homo aque ftare non valet, alter
focietatem fafpirat, ubi fecundum Apoftolum ta­ regatur ab altero. Unde B. Paulus ; Omnit, inquit,
bernaculum
----- ‘ *hujus
m eft non manufaâum , neqde
«rêva fnblimteri peitfiett fvbdite fit: wu eft enim
creationis, ad cujus inftar per Moyfem faâum eft Epoteflet nifi * Dee, cei jet rtfiflit, Dei t/rdinetimti
tabernaculum, de quo dixit ad eum Dominus ; refi/lit. Jtcm Apoftolus Petrus; Snbjeili efiete omni iz«>* ·>.
Omeie fee jtxtt yasd tibi i» monte eficnfam eft . ^mwom cru/sr* prepterDeemt five regi fnefi pre­
In quo fuperno & vero tabernaculo, quod finxit ci lienti, five Dvcibet fMvynoa eb ee mijfit. Igitur
Deus, & non homo, io iutetiora velaminis, id­ ordines in ecclefia veteris populi , quo ufitato
eft , in ipfum cadum, confeflronis noftrc fum- nomine fynagoga vocatur, fuiffe legimus perMoyaw-· » m. mus Pontifex fempttemem bebem SMerdotiem, per fem a Deo difpofitos, qui & quales & qualiter
' * '* propriem fangeinem infrendi ftmtl in fenile, eter- ac quando ordinare ceteros vel ordinari a cete­
ne redemptione invente ; fedenfque ad dexteram ris deberent. Sed & nunc io ecclefia, que re­
Patris, ideft, in gloria paterna majeftatis inter­ gnum calorum appellatur, ad inftar celcftium
pellat non voce, fed mileratione pro nobis. De- ordinum miniftros Domini infticutione, dt apo«.
njqUC jj/ar regem, & Demimtt demmentinm , per ftolica traditione legimus & cognofcimus difUeu
quem reges regnant, & conditores legam jafla Ac effe compofitos, quibus inter ceteros que·

dani

417

STTREBATENS1S.

4J»

dir* dignius major , & ia fimilitodinem bono- A fis defideriuut regni cœkflis inlpirec, iniens bo——■
«
AMHO jis fuit quidam diferetio poteflatis; quorum ibi- nitata malitiam exftirpet, benignitatis donoinvi- /JJKL
••^5* lidradiM inferiores tanquam ex quadam diverfi- diam expellat, odibilibus quoque flt odientibus in·
tata m anum ecclefie corpus coeant, na occa> vicem donum diledionis infundat. Ut ergo ex
fiooe libertatis fobintret caufa pravaricationis . malis bbni fimns , ut fande duritatis igne fla­
Hujus rei gratia flarata ab Apoflolis & Apoflo- gremus , gratin fpiritalis opere in nobis inchoa­
tur, ejuique in nobis operatione perficitur.
loram fucccflotibus regula eft ufque in hodier­
Proinde nofle debet iiQufquifque Chriftianus ,
num dhm , per epifeopos atque Archidiacooos ,
Decanos etiam apque Prspoftos totius ecdefia- neque in viribus nature, tftque in legalibus preftici regiminis caulatn difpenfari * Qpod cum ceptis, fed io illuminatione cordis, flt voluntario
ita fit, nihil eft quod juta contra he^ repugnaro divine voluntatis munere conflare gratis falutaris exordium, qua fit ut quod divinitus priecipidebeatis.
,
tur, non folum a nobis agnofei, fed etiam diligi poffit ac fieri. Jure igitur gratuito beneficio
CAPUT VI.
divine bonitatis adierrbitur, qui nos ideo ad boBna opera mifericorditer excitat , ut habeat quod
Dt earum falfa jufiitie.
io nos juftie coronare debeat . Quibus ficut per
Verum quoniam falfs juftitie dodrinam in- mifericordiam preparavit gratuitum juftificatioois
donum
, ita per juftitiam preparavit sterna jutentatis
,
quam
divks
gratis
adeo
trodneere
. .
ftificationis premium. Opus itaque gratis in om­
proponitis , ut omnia propriis meritis adferibatis , hunc nefario prsfumptionis errorem divi­
nibus predeftinatis gratuita mifcricordia inchoa­
tur , flt jufta retributione perficitur. Quod vero
ns audoritatis idibus hbefiidamuc : nam nulla
juftitia , nullum boni conftat meritum, quod non e contra de injuftis occurrere poterat, illis qui­
de fonte fuperns gratis id quod eft , acceperit. dem non injufto judicio ignem eternum prépa­
Unde ipfe , quo , perhibente Domino , nemo rât, quos perviderat dignos ad luenda fupplicia,
inter natos mulierpm major eft, de fe Joannes nec tamen prxdeftinavit ad facienda peccata. Prsdicit : Non poteft homo accipere quidquam, niG deftinavit Deus quod Divina rouitas redderet ,
ei fuerit datum de cxlo. Et Apoftolus dicit .·
non quod humana iniquitas amiutfet : preparavit
>*··*»· Omne datum optimum,
taw donum perfeBum
igitur homini reo non culpam quam odit, fedjudejurfum efi, Jefcendem e tetre luminum. Et Paju- dicium quod diligit;
„ . feriptum
.
cftenim.* —
£jttemi- r/ti.h. u.
Ius ait.* Infelix betet; qxit, nee lihtrebit de cerpe- C feriterdiene & judiciane diligit Dex>. Proinde bona
re neertii befit· t Gretie Dti per Jefttm Cbrifitnee opera que ~
Deus milericonliter donat , jufte co­
»· *♦· Dnntinnne nefirmn. Et iterum : Gretie Dei fxnt id ronat ; opera vero que non ipfe tribuit, jufte pu­
*/».>,.··.
/·"·* Et iterum; Sed plet illu tntnibiu lebe·
nit . In iftis ergo cotonatur divina largitio, io
revi; nen ege entem, fed gretie Dei ntectmt. Ad
illis tranfgreffio humana damnatur. Nihil igitur
hanc nos profeflionem ipfe inftituit, cum ait (fi­ ifte habet, quod propriis meritis adferibere, nec
ne intermiflione orate), quia nullum tempus in­
ille, quod divino judicio jure poffit derogare. Itervenit, quo ejus non egeamus auxilio. In pnçgitur juxta Apoftolum non eft quod dicat/geren­
varicatiooe nsmque primi hominis naturalem pof- te·» ei qui fe finxit: SLniJ me frctfii fici Quia ba- <.*·. t
ΙΙ'Λ. V II.
fibilitatem flt innocentiam amifitnus, flt nemo de
bet ptlefiatem figulat Imi ex eadem mafia fecere n* *'
profundo illius ruins per liberum arbitrium po­
lini quidem vei in bantrem , a/i*d vere ia centuteft confurgere , nifi eum gratia mUcrantis ere­ meltam. Oftendit igitur divitias bonitatis fue in
xerit.
vafis nrifericordix : potentiam vero atque judicium
Quscumque igitur in cordibus ncflris, aut in
in vafis ire, dum hos préparai ad gloriam, illos
noftro atbitrio fanda cogitatioeft
, aut pium
con„
,
fuflinet ire in interitum.
fitinm, iaut quilibet
‘ ‘
"
"
.
motus bonos voluntatis, cxD Quenarii igitur eft iftaveftrajuftitia, queeuai
meritjit
Mn)eo g ratis debet? Por­
fus-gratis dono
dcfccndit, quia ...
per illum aliquid
boni poflumus, fine quo nihil poffumus, ficut ipro Paulus jam tcftimonium vobis perhibet, quod
•’** >· ie difcipulis ait: Sine nte mb.l petefurfecere . Nam
emulationem Dei habetis , fed non fecundum
omnia hominum merita ab ipfius gratia prsvefeientiam. Ignoranter enim Dei jafiitiam , & ve- im- >·. *.
niuntur, per quem fit^ ut aliquid boni fle velle firent querentet fietuere jifiitie Det neu efiu jubje- * Ai*
incipiamus fle facere. Denique
~
quibus juftitis
’
o*
Λ. Meyftt vere fcripfil quantum jufiitiam qua tx
peribus Maria peeeatrix a peccatis dimifla , Za- Itye efi, qui fecerit borne , vivet tn ea . Quanto
chsus juftificatu*., latro ad paradifi gaudia tecemagis autem juftitia , que ex Evangelio Chrifti
pius eft, nifi fola divins pietatis gratia? de qua
flt audoritate apoftolicaeft, vitam donabit ? Quid
<«·. t. ,·. Apoftolus ad Romanos : Uki ebnndevit, inquit ,
enim Apoftoli aliud docuetunt, nifi quod ex ore
»»· dtliBnm, /npereonndevit gretie. Et alibi : Omner
veritatis acceperunt. Quid autem aliud fanda Ec­
*nim peccaverunt, & egent glerie Dei , inftificeti clefia tenet, nifi quod a beato Petro, fic ceteris
^**>· ·* »* gratit per gratiam ipfini. Et iterum: Fnimm, in­
Apoftolis accepit? Quis autem oefeiat, aut non
quit,
iit « & noi
net netura filii ire
ira ficut & ceteri.
advertat quod a Principe
Apoft
~
'
lokirum Petro RoCertiflime
Cent
(Time itaque tenemus, omnes homines per E mane Ecclefie traditum eft,. ·ac nunc ufque cuicmetipfos non folum perfedionem, fed nec ini­ ftoditur ab omnibus, debere fervari, nec fupertium juftitix poffc contingere, fed univerfos qui
duci, aut introduci aliquid, quod aut audoritafiunt boni, divina gratia pr«veniri. Bonam nam­
tem non habeat , aut aliunde accipere videatur
que tn homintbns voluntatem ipfe gratis prspa- exemplum? Pntfertim cum fitmamteftura in om­
rat , grana donat, ipfe adjuvat, iple confummat.
nem Italiam, Galliae, Hifpaniam, Africam, atTlt. ·.
Ut enim ebnegentet impietatem tf Jeculeria defide- ÎM Siciliam, infulalque interjacentes nullum inria , ftkrie , jufte
pie vtvamni ia bee fecula,
tituifle ccclefias , nifi eos quos venerabilis Pe­
ait: Gratia Dti per Jefum Chriftum Dominum trus, aut ejus fucccffores confli tueront Sacerdo­
noflrum, cujus bsc eft inexhaufta pietatis muni­ tes. Aut legant fi in bis provinciis alius Apofto­
ficentia, ut ex iufipientibua fapientes efficiat, in­ lorum invenitur aut legitur docuifle: qui u non
fidelibus fidem tribuat , errantes non folum vo­ legunt, quia nufquam inveniunt, oportet eoa hoc
cet, fed etiam revocet, defideriis terrenis cxpul- fcqui quod ecclefia Romana cuflodit, a qua eos
prin-

«η.

%«?

CONCILIUM

“SRJ? *

4<O

principium accepi de non dubium eft, ne dum K/pirittt» neu
aen petefi
petal intreire
ra/reirr en
raregnum
------ D»i: Peccaperegrinis affertionibus ftudcnr, caput inftitutio- i·
l vero qtuc
qme poft Baptifmum iuadente
htadei
diabolo ,
sium videantur amittere.
i& propria voluntate contrahunt homines, confi- c
temur per penitentiam nos finium relaxari; ve·
rum ipfem divinam gratiam poffe promereri, eum
CAPUT XVII.
per eam videamus peccatricem Mariam munda­
Jam dies ad occafum declivior erat, & domnus tam, Zachatum juftificatum, Petrum poftlapfum
Epifeopus his qui audiendi gratia convenerant , relevatum, latronem intra Paradifum receptum.
eircumftantibus ait: Fuerant fatis , fratres , qua
Credimus autem fanftam ecclefiam communem
de his nos oportuerat ad confit mandam fidem ve· omnium fidelium matrem, nullumque ad eam quas
ftram enunciare , fed ne vos plus onere verbo» in ccelis eft, poffe pervenire, nifi per hanc quas
• rum gravemus, fufficiant ifta. Hoc tantum fer- in terris eft, acqnifitus fuerit. Sacramentum auvate fidei veftrss intemeratum ftgnaculum , reco- tem
------------------Dominici rcorporis
------------dt fanguinis,
o------ - ---------------hoe a Deo
lentes hoc quod Paulus Apoftolus praedixerat, confitemur effe pignus noftr· redemptionis &faqnia r· novsffimit diebus difcedant quidem a fide , lutis, de quo Dominus ait .· Nifi mandueaveritit 7«· <■ m>
attendentes Jpiritibus errons & dodlrinit dermeme· B caram meam , & biberitit tw»w /sagatam, ava
raaa in bypocrifi loquentiam, O cauteriatam baben. habebitis vitant in vehit. Et iterum:
■
Caro mea ve~ ΛΜ- ·. I(.
tium confaentiam fuam : probibenttum nubere , ab- re efi cibas, tf [anguis meas vere efi petat. Quod
fttnere a cibis, fM«s Dens creavit ad percipiendam corpus fic fanguinem , fecundum quod ipfe ait ;

ANNO
CHRISTI

Accipite & manducate ex boc emees , boc efi enim **"■**·*

cum gratiarum aitione fidelibus.

Verum talibus didis domni Epifcopi , hi qui cerput meum: dc, Bibite ex bec omnes, bitefienim Ui* ··*’·
paulo ante fibi videbantur infuperabiles verbo , calsx fanguinis mei; indubitanter profitemur eamnec ullo verbi genere poffe conftringi, verborum dem effe carnem, quia ex Virgine nata, in crugravitate & mamfefta Dei virtute ita obftupefa- ce paffa, dc fepulcro levata, fuper emlos exalta­
fti deterunt, ac fi nunquam ullum fermonem di· ta, fedet in paterne majeftatis gloria . Hoc qui
diciffent contradicendi, mutique ad omnia hoc fo· audit incredulae, huic nec Chriftus natus, nee
lum potuerunt refpondere, ita fibi videri, neca· paffus, nec fepultus eft, nec cum Chrifio partem
liter Chriftiama falutis fummam poffe confiftere,—.beatas refurreftioois obtinebit . Quod myfterium
quam in his qus in pnefentia Epifeopus enarraf ‘ non alias poteft fanftificari, nifi fuper facrofanfet. Ad quos Epifeopus: Si hrc, inquit, ita ef­ fturn altare , quod de terra fibi Dominus per
ie creditis, deponentes tante perfidiam increduli­ Moyfen inftituit fieri.
tatis, nobifeum hanc herefim cum fuis auftoriConnubia autem quibus concede funt, Domi,
bus, nifi refipuerint, damnantes excommunicate. aus dt difeipult ejus, Doftorque gentium dclicen­
Tunc Epifeopus fic omnes qui aderant Abbates tiam dedit, dc legitima fervare inftituit , fice. Si
atque'Archidiaconi, clcrufquc omnis fimul faven­ J|uis autem contra hanc catholicam inftitutionem
enferit, fortem inter fideles habere non poterit.
te populo ita incipiunt.
Hanc herefim , quas hodie contra veram dc ca­ Verum quia illi qui paulo ( ante ) hcretica in­
fidelitate
tenebantur , hate que Latina oratione
tholicam Ecclefiam confpiraffc inventa eft , quo
videlicet baptifmum ad abluendam originalis cul­ tenebantur, non fatis intelligere poterant, audita
pae maculam, fie aâualia deliâa , nihil profutu- per interpretem vulgarem excommunicationis (fenram
contendit,....
dc per penitentiam peccata ne-pientia,
) expofiiaque lacta fidei profeffione, pari
1
_
- relaxari
■
■ profitetur
' ; & VOIO
quaquam poffe
que fe,
fan-fic quod damnatumfaerat, (abjurarunt,)
fiim Dei ecclefiam, fie facrofanftum altare , at­ dc quod a fidelibus creditum fuerat , credere fe
que dominici corporis fic fanguinis (aeramentum proieffi funt. Sed ad confirmandam fust fidei tcnihil effe .aliud, nifi quod corporeis oculis intue­ ftamentum ; unufquifque eorum in modum crutur , fit hoc tanquam vile negotium refpicit, & cis hujufmodi t quemdam charaâerem conicripfit,
qux legitima connubia devitat : hanc & omnes ut hoc illis fignum in extremo judicio, fi fidem
qui eam affirmant,- damnamus fic anathematiza­ hanc fervarent, reprçfentaretur ad falutem; fi au­
mus. Profitemur enim fecundum fidem evange- tem praevaricarentur eam, fieret eis in confufiolicam fic traditionem apoftolicam , nullum poffe nem- Sic itaque omnes Deo gratias in commu­
falvari , nifi per aquam regenerationis , ut ipfe ne reddentes, dc a Domno Epifcopo benediftioTm·. >. t· Dominus ait.* Nifi fais renatat fuerit ex aqua & nis munere donati, redierunt feliciter in fua.

SSSn

CONCILIUM

SELINGENSTADENSE

Ά

Ab Aribone Archicpiicopo congregatum.
Έ
GodehardiEpifeo-E<;*»d«A«wew/
territorio publice convenit: quam tuE eo Wolferus in vita S. Godehardi
Epifco­
arra fynodutn ananimetas fratrum ra futurum annum
tempore proditius Acomperendinavtt . Λοχ autem ( nempe Cooradus
ribe Arcbiepifcoput m natali S. Mattbos Apofioli Salicus) natale Domini fefietm Pporet initiavit. Po­
( it. Septembris ) Selingeiefiadt ( celebre mona- ftea narrat cumdem R.egem Romam profeftum
flerium ad Moenum fluvium ) concilium generale in die Pafchstis a Joanne Papa Imperatorem coejifceperttm duodecim concivit ; i» yvv Prejulent m- ronatum fuiffe, quod accidit 16. Martii 1017. un/tr«m ( nempe S. Godehardum ) fuper proditio de arguimus hoc concilium anno ioid. coaâütn.

“
cap. 4.apud BollandiaDnospi Hildensbeimenfis
die 4. Maii p. 511. Ea

CON-

■me».

CONSTANTINOPOLITANUM.

...

*···■

>·><.

ROTOMAGENSE

CONCILIUM

Incerti ’temporii & loci.

TTÜjui habetur notitia ex privilegio immuni-A dum effe, nee tamen multo ferius, fuadent eo.
utis Ecclefia de Fontenido &c. (ntra Vil- rum qui interfuerunt Epifcoporum nomina , an
1»· caflinum Francise, juris Abbati* S. Petri Carnu- primis Radbodi Sagientis, qui anno toitf. adintentis, cx perverufloejufdem loci chartario, quod fulas pervemffe cicditur. Quid aliud ibidem aftum
Aganum appellant. Poft annum toiy. collocan- fit, nefeimus,

Λ* Γ1

CONCILIUM

{J»CONSTANTINOPO1.ITANUM
Advrrfar

deft(Itonum tf tumultuum outborei

Anno mundono

djjt.

Cbrifti 1026. bobittim.

argumentum.
Novelle menfe Junio , IX. indiftione, anno Ex MiaS
«tnt w 1’ibrar
, riif θ’. ιΧΜμη'Β
Apf»xd. >d
“ VICIoIoXXXlV: ab imperatore, domino Con- _.
r> flS<W>.
fftui , τϊ Γφλί'. tntç
v««pTB »«p* tJ
ftantino m Porphira nato condita, interveniente »♦· ’
*
ββπλΰκ,
Kwitrriv* τϊ α·ρφνρ·$»νΗτ&,
"1 Exlw.Grxe.
<τυμ·ραξ«ντ>- xj τη vin άγηοηη ταξιάρχη , conlenfu atque opera patriarcha fanâiffimi , qui
tunc prserat, domini, A lexii, & ipfius quoque fy- «»m t
ΑΆιξ/ν, κ, της ruuo'Jv, >ΐ χ} τΐχξ<ν πμ*
nodi; qua fane novella tomi etiam iynodici vi- w
vwMiuùi ΐτίγησβ, ùs ύνηγρχφΐίβοι w«px ηϊ cem obtinet, tamquam ab imperatore fynodoque
ftatrûÜK χ} Ίχς «-iwttfti, χ,'
«ν«θ«- 1'ubfcripta, ftatuit anathemati lubiiciendos eos ,qui
μ*τ/ζ««θ*τ nie txt%HfïvT*9 «roc«r/«v x«nt C«- defeftionem adverfus imperatores, aut perduellio­
nem moliuntur, fic hinc fubditis adverfus domi­
eiAtant r*i<r«r, n rup«m'J«, xervrwOca
nos fuos infurgendi auftores ftint ; inter alia, cir­
xmc «*n> fÇî«ΰθοφ «ufafr «χοτβτϊνττκ, ίιοςίζίca finem hxc diferte decernens.
m μ£ φ âfaw ïfftî n πλφ*
nùm ρρύς.

H*

C

T

O7c μ«>λ»<πν n t«iC*Aa7; «xdyt Ίϊ yuotxt·
ϋριΛτρι, χ^ίμαηιςτυμοχρότ·

•nwrv «tiswc , x} vuyxowï<Tii άχ τν «w«<n«,
«ητθΐΜ*. n~c ΓυηββλΛ'νσ-σ, Λ χχρορμϋτη etc
•ni Tartwnt, «κι&μ». ηις άιγοβύις βατχί 0>
puTwa/jt, /uni prnquuAiip^HtC αχο τχς «xor*cn«Cy
x} xcTttA//sr«rsrnrc «uràv, *ν«θίμκ

ANNO
CHRISTI

Πΐι, qui rebelliones in pofterum, vel tumul·*-< tura excitabunt, anathema. Participibushorum & in feceffione commovenda fociis, anathe­
ma. Confilia fuggerentibus vel ad hujufmodi rea
impellentibus, anathema. Expeditiones cum his
fufeipientibus, anathema. Recipientibus eofdem
* e Λ' !
per pcenitentiam, quum eos necdum defeftionis
pceniteat, nec eam deferant, anathema.

CONSTANTINOPOLITANUM

* 1

CONCILIUM

ANNO
CHRISTI
wr.

Prifidt Altxto Totriorcbo Anno Mundono 6^6.
Chrifti vero 1017. Novembri menft bobitum.

Γ*ον ύα·μπ{ματφ* άνβχοπθ^μ^» id C* Kwv-D Exempdum monumenti io ventrobiU ferinio ConftouCr»<·
ttnopohlMM rtcondtti, φ/od tft doaoini Altxii pe- R°a
ί-αχτ/yaxoÀH
χ«ρν»φι>λα»Η^ , τϊ χαtrierebo, do in , γύ ptr don ohonew monofttrio *“*’
^Ntpjt· χυΡ“ Α’λίξ/β , Tfti
tfg.' Supeii
conftquMhtr, Ü dt glut fiiifafdam nttiffariit ttλαμββχβντΜν μον*$"η(;«, tyq xter rtruv «XAwv
cLefijfhcit couffu, quo od mtiropolti t ArcbitpifcopomojfXatatv (χχληα-ratcrxJv venSÎffttw, 7u7î μχ·
tuiy & rpiftopofoj pertinent.
^’oxéAtat, TttFc atp^iEXirxeiaFs, ί nus ixt~
σχοτοΐς «νηχβσ-ώ.
EM φ «)λ«ν α»«ντν» , τοραΊρίχων «
T TT temporis progreflus alia folet omnia, fic
Xpw·*, xj.nic TsTuapxixats t\sqyott/i»)-E
patriarcbales etiam donationes innovavit: fie
n ittpiet" φ rdc txi
dfàUütx , ngi tendentes ad Jurationem, fie felicitatem, fic am*A*to0*^S
îfpûtpfivhtntjin uopafns
Me- plificationem facrorum monafleriorum aâiones

M

«

xaofvnhuo xoTempyd,,
mwc «wA^ipac, «C
Ξ*
< ' .
μττη^ρ-ς «·
*c mp^xx , xjtmAxc
»«UC C^aYtec xtxNxpvf^xt. n, »xon>s .
ixNutiittMyipT^ άμίμτη>Τ xopXe^aiv, taAn-

patriarcharum, convertit in mercaturas illiberales, ac translationes ab una perfona in ali>m > caupooiria kvitate
omni
nequitia plenas, nec abs re quidem. Dum enim
deficiunt, qui citra reprehenfionem ambulant;

au-

4^1

CONCILIUM

w

r »

4<4
<·

■ ûujuar
·
*7
‘
euâui eft eorum numerus, qui «rent «biurde , A
w itittvSnt
nenxtt. x«n» ~ rir Γ«β ■’"i,______ _
' ’ «pfriu!
’ * ‘ xapdayriparc»
-------- ti?—
ANNO quemadmodum Jobu» loquitur, êtrinutem impro- >Ç riui
««<«. vitiirtt
CH MISTI bitas fertilitate fua fuperarit. Quilibet inhiat arχΐχΙαΛ» «ii ipyùtn»* Λα>'« wap·» «/χρ«» * jf ··»»Ssnto, nullum turpem queftum vel lucrum inju- xtpJ·* èStXM veperri^pts , at>Xd ^iri dCajJr
um repudiant, fed ew reltjeiofit pariter ac pia­
χρ»ι/ί«Γ/ζ«&«. rie xnitui&tr <5fcularibus ditefeere cupiens. Quo fit, ut periculum •μβΰκ
fit, ne Iaera eodem habeantur loco , quo impu­ rwàc* n ifçt è* trp xüùet ηϊί μι·μϊς , g
ra, ftc ne fao&a profanentur; ft qui difcrimen xwîiSm rùiyte. < ri» tfsw*rn prnty ttpt
inter rem facram profanamque laciat, vel virtu­ ι£ ίιβήλ», n >utT9?5ivro, £ ppurm, x} x»es»«tem colat, ft videat, ft reâe ambulet , prone Tirru ipàit, μη mm ^fJe» , μί J* xaArrdtfnemo fit in hominum vita reliquus. Ac videquib· &M. xj«tx«, ri μαι βύλίηι 4 mpeacpu·». *·fo, quid fibi velit hoc meum exordium. Omois
ηλμχin hominum vitam modo vitiofitas irrepfit , & ρ«φ9·ρχτμ βΐμ *«γ« φβυλβηκ ntruZ,
inbonefla per iummam licentiam impune com­ nt inilui ni ««μ»«. >ί Si rxfuni iÇ ri Mpfvomittuntur. Simulatio ft larva, pro re honefta , riiw, vc η'μιη ίηπχίΛψΜ
. .9 , traurtrir. £ ·οlattdabiliqoe ducitur t nec aliud qutdqoam uoiverfiBJca
ffyk *wrrie(J^pH en^XS * 9Îfnt
prope mortale» magis follicito compleftuutur fiu· Vf
- Je» τ/θοιτηι
---- ------------- J
-— , —
i—
n'9cx- ifrtç
qpi’
dio, quam unde quis, ft quomodo lucrari pofiit, JreK xtpixnt, £ T/ φιλβχρχματΐ^ wfpar éiÇdC& avaritie queftum inveniat, ac prxfentibus ali­ ptt, 6 t»7c iirt «pitJvdw ίμαρφμκτ&Μη
quid adiiciendi viam fibi muniat, caique fobtilitates excogiter, quae haud dubie captos animos iÇ t loties ίχηνήνρ Μταιρυς au^paAarrtfcrac fi­
TMfjSjfi ni χρήμβη rue tti»r$ v|x>abducant a Deo. Pecuniam majori , quam ani­ xé Θ».
mas noftrar, in pretio habemus. Adtigcre jam χίί <αρ·τιμ·ηρχ. ήψανη >Ç Φ «ψ*ύτ·»» »·λnonnulli etiam non tpocenda, nec ei» pepercere ; Λμ, >ς ή ίφάα-Μη . α>λ«ί rlu iwty «»Anfed inexplebilem animi fui libidinem porrexerunt γι«» χ, μ*χΐ> flJ βνβλμνηι» ô^rrsmtv, sÇ ηΐί
ad minime adtentanda, Deoque dedicatis cupidi­ «raxfqugsa/c
»λΗ»Μτ4β /wr^up*/·»,
i*itatem avaram , ft infrenem adpetitum injece­
runt , udes fanfta» reddiderunt inutiles, mona- Aera» »τιβ*λ·» ίρτζη· uηςη,eyt'xt χ^ρμμχτ*
η/4»η θΛ »
fleria facra in folitudioem redegere , templa di­ >q itpi χμίμοησ epwrttônai .
ixJx
vina donariis facris fpoliarunt : dum caftum Dei itpài utMhiMf
_ . _
T ’Asira» · ri» atyriv η θη φJ/Iau
JiA ··)
ιη*ι* , ΛΛ
λ/μ »W qpj
timorem ft horum fcelerum vindiâam, luis , abC^v,
qpf mriu)
ivi ήηκ Μ
ημινη
«d^atn
oculis longe remotam habent. Ita* fsâumeft,ut μαχρχν
------ ·- ieoffS
JM ifyxlcemt.
»ar._.·----- - wu u
-----------ir._
ρημχη
ni» «Γ
te
fanda Dei verba mendacii arguant ,& legem ejua 1ιψίβ-βνι» rii ©ri, iÇ ri» »e/ut«v «Jri iμνχΊχρινχ».
irrideant. Quinetiam nonnulli ob ea, que defiguantur, iogemifccre perfpicacem illum oculum nJn St’lon < μχ •wrc»«Ç«<r nitt vtMpeypfyftf
juftitio per errorem non putantes, id operam ri» rHi'iinK «Anca» é^erenu^ec ·οθ«λμο» ,
dederunt, ut animi occulto dolo, & lingua frau­ texAveu μ»9' ύ^Μχρυμ/^Μ φρ*ηίμκ'1+*' ,
dulenta fandorum quoque patriarcharum, reliquo- ^λώηκ «rarmAic, ίζ χβτριβρχύϊ èytto iÇ il··
rumqus façerdotum fimplicitati ft fandn mode- pito inpto «χλβτχτβΗ jÇ imtxMts eyn+pftit
ftias infultaieqt , ac peterent ipfi quidem, mo* ΧΛηρχάταδΜ,
M'rxexdxt /jSfiçpwrtriptttiti
nafteria per dbnationem ab eis coniequi, cum
promiflo nullum ooo bénéficient! egenus in ea Sttpuii AeCri» tip aetffJ, »Φ’ ύ·*χίσ·« η w
4ΙΦ* f«C «ûnt t»iJfiÇ«&«<, w'
declarandi, ft illatam eis ipforum ratione tem­
porum ceteroramque caiuum infelicitatem difti- <evufereu rlià ίχιημβίνισ nitete ίυτνχίβοΐκ τι
pandi, ibrmamque pulcherrimam reftituendi: Ycd ?fî xptptit G ?ÇJ άλλ·» trrfepjr, & βψηβύη«ς
tantum abfuit, ut ea eundi verba fadis pracftarent, D ÂMpntraiïUv ivtrxéLâre. Xe^irm Si , ηστίτ*
ft promifia implerent, ut etiam inverecundeom- Jfîrar «if tpye riç λίγχί etrtnktrtu , >Ç ni iftia contraria defignent, ft vaftationes eorum vaftatiouibus cumulent : dum bonis iis, que aufe­ MeyÿiKien irtxXuptSrM, tri x} tbxtt/m rtbru
runt, ad fatietatem fruuntur: eorum vero, qui­ «n^/^CMfeK n«n<emu* >Ç nitt ίρχμύητι ηύ·
bus indigent ipfa, ne minimum quidem repen­ τυτ, ίρχμύτκ ίχιργόζοιηι· φ μθ\ Jr φι'μ«sant, donec ea tandem ad everfionem ac vafti- νη, «^c^Jr fit xe'por a’roXwemç. ijj Jt , Jr
tatem extremam redegerint . Atque hoc modo JterrDf, wA’ ri £πλί« itrfivtipotns ’ htt «ί/χ«ίperdita monafieria perinde divendunt, atque com­ rln> «Jni x«i«rpe>Lu
rp>)jM»rrr «uufAeew» .
munia profaoaque praedia, vel aliis ea gratis lo­
iihJ«v iÇ en» ntùnt χχηλυμύΑΐηκ , i’x/mjç · *
cant , ut eruca refidua devoret locufta , & pla­
gam extremam plenus excipiat interitus .* ac fi xoirèï xnirffJtMC βημηλίνη, i J«pHtr «ΛΜς
Îuid illos effugit, ab his coniummatur.* io quo iaStSfMrn, 4ς «» ni χαηΐλΜ*· rii χ^μηκ χλrlii i%èrnf vA»>üu e* »<rane facinus admittunt incurfui barbarico fimi· ηφβίγ·! ΐ «xeÀ»
le , fed chriftiana turn) honeftate , tum mode- .nAnc tf^Si^rint .,„
vrw. .
„tiriç
... txsim Sti­
eAtôp***
ftia prorfus indignum. Jam quod etiam his iafisE
Tllw
«λμΑft inhoncfttus eft, ft alienius a decoro, virilibus
Ja
nt
CxpfiepiKÜt,
ixtSpfpixi
ϊμ**ι
^tucinxit
U
monafteriis mulieres pradunt, & viri muliebrium
curam gerunt .* a lupis, quod ajuntj pafeuntur agni; 9ίμν9χηιχ«ίβί >ζ xerjuue'nmc Xftrni «rapter· Keu
vel ignis fano immittitur. Quippe quum ne for­ ri Π< TMTbv Λ9ΐμ»ίηρ·9 n >Ç iMpnittpwt Γομμtuitus quidem, ac minime meditatus aditus viris χκ μα* «rJpir ivtfecriri φρχηκχΰ·»» χίΛξΚ ii
ad muliebria monafteria facris a canonibus per­ yvrxuuivt φρχηιζΜΊ · Aeiter, φβνίν , * wJmk **ρ·*
mittatur, aut e contrario mulieribus ad virorum ημχΐη»η« , ί ι$ χΐφ titTffprvi /ηφί'ιφβτ. «η
domicilia : multum profefto abeft , conceffum yip â< T«peJ<r τνχ«/« iÇ imtiextmt itipieffe, ut in venerabiles feminas que foli Deo vi­
vere decreverant, imperium viri gerant ; ac mu­ 9t μαί tit ywMxiie Ιφϋηι npi φ 9tim χλ·
T«r«rr/«i yuMuQr rie iripir xenytl~
lieres viris religiofis prufrnt. Nifi quis forte non rore»»,
■aifcenda miicere velit, ft contumaciter divinis ytx. xiftf^f J£ oJiOluftf, «4ρ«ς pci yvnu-

xA

4«5

CONST ANTINOPOLITAN UM.

466

tr
Θίβ μ·η> ζ»ι sAquietrév, 70-A legibus ac precept·
illudat. Enim vfa»
.
... mediocri
______ ■----------- nu«« A’ dffiw arpritadat a’4j»v. ei
τις--------Λ“ confervatione
----- f‘facrorum
--------------------------*
tas ooftra
ca«onum , flt

anno

jurium divinorum obfervationc nihil «ntiquius Christi
habens , fimul flt haec mala velut *nric;PiD, K
··*’·
fiflens, flt quo minus ulteriua ierpaot, retundens ;
(latuit, at ex hoc (tempore neque translatio monafierii quacumque fiat ab ea perfona, qua per
donationem
id poflidet, ad aliam perfonam , flt
τι erpipytaànprt xanrpca· , xJ rtt ertaûm irrrp
φδβητβ >£ /rira J«v«, x} της tri ni «pdtre φ*. fi faâa fit forte, fit irrita, nec admittatur , fle
P*i àwivrttra, Itveiffrer , μήη μηίητζσ tir» panis convenientibus reprimatur . Nec ut item
mulier cujufcumque conditionis fit, virilis mon.,
τι τβρβντ·* ,
yirt&xt «οίήτβτν ,
fterii dominium habeataut vice verfa, vir mu­
«»· rai tfyi ίϊφ/βς xatri^vrws raw ύς sn^av opd- liebris; prefertim, qui fufpeâc fit «tatis, fit oc­
«rwxvT, «Χλ* ei xj ^catinu ran, «xt/p.v mmct ntù- cationem fcandali fidelibus prebeat. Atque hoc
tIlu, xJ «Jtxvw, xJ X'^UMcrc οπχβν tb7c «ρμοobfervandum tam in metropolibus, quam epifeoflt ubique. Nam omni conata removen­
ίίΜπίττικ. μήπ yuwuK«, eîai iv ha τύχης , e’»- Bpatibus,
1
da funt fuipiciooes mala, multoque minus per­
ipût Îtrrè(ni μηβίΊ^)» .
twvot/sv , âtSpa
mittendum, ut lapfus inde proveniant , fle infa­
ywxtxei». xJ μάΑκ*«, ηλαιβς ύηχτ&Λμ&ίχς τυΓmia venerabile corpus ecclefie adficiatur. Ut igi­
χανβντα,
«-χβιίβίλ. αφβρμία η7ς rtew ίμτχ- tur in pofierum neque translatio facri alicujus
fiyetnt.
raw çutàrndxt χ} C» μητρττίλιπ, monafterii a perfona in perfonam committatur ,
«ζ Cs irimreïe·,
ranw^i. irroitit γβρ iû
aut venditio, (quod vel cogitatu turpe fuerit,
ret^at πίς xwnpài ύτο^ιχς τοίτρμηχανρ, «Χλ* nedum ut dicatur, fle in litteras referatur) ne
»χ»' W τηίμκη ctrtSSc*
«χβπ'χτ»- que viri muliebribus fcholis honefiatis prefint ,
aut virilibus mulieres: prefens hoc monumentum
v&ar, xj ιίΊίμην ττς txxAn^tcs
expofitum eft, quod prater ea qua difta funt ,
*λι|ρ·ιμ«. ak αν Sv μύη μίτνφ»ρχ ήν μιλλβττα etiam omnem locationem paralauriorum, flt facro­
^ρόννν «xd mpwJmt «ς opànwrav πρίίφροΛτη- rum monaflertorum, fle prediorum, flt fundorum
t/r
, ί χχημχίλτιτις, ( tSw J* ai. (impliciter, ac vinearum, qua de fententia payua tÇ ύχ·λ«γίζι»^Λΐ, μή rt Xiietf >Ç ticXmv1 triarcha, ac (cientibus iis, qui fecretario venerai
‘yuvetxsré»
‘
- --...... —bilis fcrinii prefant, non procedit ; abfque pretii
rarx'o, 4J ^wairte àiSpivi νρ»ίςβηΐ9, ri
r» »«·
ex* rcftitutione refendit & .bolet . It. tamen, ut
venerabile* honedatir (choir nullum inde detri­
ρ·ν ΰχομτημα ί^»π5»ι. αρο« τ»7ς eipnpciw îrt mentum fuflineant; fed ut illud de fuo locatores
>ζ xâe-atv ixltrn vspahmfj»" n, < itpâii φρ^τι- agnofcant, fit conduâores : illi quidem, ut frau­
rntiwv,
χτ»ιμ«π.·ν, iÇ nrrw «χλας >ζ «μχίλα- dulenti, fle qui non permiffa a lanâifliœis ponti­
ficibus proprii lucri caufa male alienent .* conduVW, iJtsç μη χατιί γηΐμ!ω χκτμχρχηάΐχ., ιΐ Η?η·
rn· iÇj τβ ertxpf?» ri Λβγΐς χχρηφυλχκΜ9ρ»ϊ· flores vero, quod curam nullam adhibuerint, ut
certiores edent, a quibus condufiionem fieri opor­
β*., àtapyùpai avstTpt««v iÇ «χιφίν . wna μαί·
teat , nec eo modo fibi caverint, ac prefertim, fi
■— nt, ·γ« μηΑμ/αν csrwOça ζ»μΐ»ν τη
non .manifello pareat, quod ad utiles flt neceffaσιμηιχ νφί<τβδχι. ·Μ’ αυ’τιίς iwHwt rii t’xitia- rias expmfas monaderiorum erogata fint, qua re­
χίτης, β’χβθΰ* ταύτίιυ irtytninen ,
τρος «; cepta ex reditibus erant. Deinceps quidem, nihil
ι’χίιΐώιχο·/, τκς μο', »ς jeXtpèç, »ζ α μή ί«τ- hotum fieri debet. Ac fi maxime fieri oportue­
nofiram.. referatur
Tpanwaw xapà
à^^rwvv cipyitpiw, iriκίρ- rit , ad mediocritatem
...
_
. , vel ad
$« tiré «χά ίΜΜνμο'υ». τ8'( ίκλχμβχ^ς
Οrchgiofiffimum chartularium , fit adiunâos et
w
t
\ , r*.
> > r- v
neribilpc
nerabiles Hiicnnos
diaconos ic
ac n>rri>rehiie
patriarchatess notarios:
notarios; ho«tz jua
orrpf/WaaoJaz nxp wv ew îx- rumque juilu fic conienfii knpio , alienationem
Α*μ3α>*ο»
τΐ«·φχλ/β*«ντ· tsu/TSf. x} μβλ/ra , fieri volumus. Abfque quo fit locatio nulla certa
ei μ. xp^m'c sîn w‘ JnAw, Sri Uc χρ^ώ?«ς flt indirupta manebit: fed tum conductor excidet
«wtyxarétç Ütyhi
ψρ^ντιττχμη τροίχώρησχτ pretio numerato, fecundum canonum legumque
*rd fôrtacTtxa'. era it li rapirr^^ μπίζ» τ< conilitutionem ; tum etiam locator multabitur .
Twuv 'yin^aiy aftiά iLiwet 'fyiàai, τίίήμων Hoc autem fle in metropolibus valeat, fit in ar»
chiepifcopatibus, fit epifeopatibus. Ac neque do­
ώαφν'ρΜν μιτ^ότηττ, η < τ^ θ(«·<λίΐ·ατ^ χχρnatio monailetii locum habeat umquam in perfo­
ν·7< »id «»>wv &λββκΐηις $$μο- na, quae in ea non eft inferta: neque viri mu­
vvtç >Ç xarptap^tmit rantem · iÇ τροτροζϊ, qp) liebrium, vel mulieres virilium monafteriorum
cwarjiret iyypi^t ip*· • rpv τ(α sxJoe-tv «A- curam gerant: neque locatio paralauriorum, vel
λ·>ί ί», τν |3tCat(Or xj «fpefi'c ϋιμΐβ Jt^tnir nlv alicujus alterius immobilis rei, fine approbatione
ixSartwv. βλλα R, ο ί’χλβμ3«τ»ν τβ τιμ»'μαη« t'x-. fanâiflimi patriarche, vel metropolitan! fit archie« Epiicopi, fiat. Faâa vero, litteris tantummodo con­
•t^i TKrnntt, xam rlui nJ» xmeyaiv k, nSv νόμαν ** tinebitur.* quum re ipfa ne tantum quidem effi­
ίιάηξσ, x} a* ixSiJei ζχμίΜθήοτηπ. rsn 51
cacitatis, quantum (omnia, fit habitura, vel pro­
tx! μητροτο'λΜίν xpertiru,
«ρχατ(0*χο·«7ν, xj futura conduâoribus. Quin etiam epiicopi, quot­
μήπ Xvptà μβναΓΒβήι «i rpôtrtnw αμν<τΓΐΧ»( quot ex metropolitanorum donationibus monafteμπηβχινίιν, sa μή άνβτητημ^ιβν C» αντρ , μτία ria pofiidenr, fi metropoles inarâum'cogi,fit ino­
pes fieri contigerit, beatos autem flt locupletes
στίμ; yuranteitn, à «vJpJa· μβναΓηρλ»Ρ
effe epifeopatus ; merito donationes illas redi•pavTtÇsruaixy, μχη μία ΐχ} parti xapaÀevtiur ,
ί τηβς itfrirrv ***(*>
dl’Sexiia’Hfc' Ί» αΤΛίτητ. τχτριχρχν , j pxilp»ro>Jn^ xj βρχιηπχό*
αν 7<Wa9». ytyvniîa Jr', ce Γρ^μμβη rtia-fnt μό>«ν. C* χρβ^μΛΠ it , ii' Ira avfspN cara*
yrrat, i it^nt τις ί’χλβμβανβντηί. «>A« x^ ivinertt , ôaa» iuptaii μχτρβτνλτηίν xatn^arr μ*
vstrvpr* , iq srvyt τος μαί μτπ·ρβ»ίλ»« rcrïüa» s$ α’τβρΗτ, nk ixtnnàç , Irxat/vc nk ttepeàç
Cntil. Gtatnl. Tom. XIX.
Gg
tuent,

CHiusTt ™ βμηη μιγτίΛη
iÇ
θ«αν ήμ*η xj
··*»· τχς ότνλχς tanxatÇw» «ύθαί/αζ*»» . αλλ’ ή
fult/èrv »μ<5ν tacts φυΚηϋς
ttpvv xmdWV,
ûsrév âi^qaiyuurruv
μχίοϊ

4*7

fir tuent· ac

CONCILIUM

46*

metropolibus monafiena cedent ; ut eo- A
r$ φρντκχί·» ox'exr&i nùç.
---rutn angufia ion pullum ex eo folatii capiat . /oif
— ·
· ·
· —·d xvy'
sxdAsenr, wi
«v ptxpmrt ànibdt»
^“Îsti
CHaiiri Si«iliter Λ a,‘* pcriooc facient. Nam haud duχλφφ* «νφ ηρημηθχπΜ rcau^ueiu. tirtuin* >·>>
bie ablurdum eft, & alienum a ratione, omnia
«rsxav trit <tp)
generi· exafiionibus gravari metropoles epilcopa- Ç mptrwru ΐηρβ.
tuuoa ad inopiam redaâorum cauffa : locupletes e«peAe>«v, tai /4» M”? ****** *ο*'** 3*P*autem epifeoptus non manum porrigere , nee •3« «cappa^rrm Û9tp Φ Μζ«τ·ρνρ4>**
op«n ferre metropolibus fuis egentibus nec per- sxsrxmb · nk Ænpiref if ffi s rmtaxJv wî evftifentibus ad fe ü pofcat ufus, moMfleriit cede­ npmïf
rtwaj'ptdfu πυς a’repairart
re Verum ut illud, ceu oecetlarmm Ac irrecuiaiffftpivtw tuûntc,
μ·*»bile publicorum redituum illatio praeter confuetu* ••Xwr,
xape^upsfv. «>X’ itrtip ixüf tk ttwtywvf
diuem fieri jubet : ita hoc praefens lententia, ex ffge/w
3
certa deliberatione profe&a, difponit ; & io po* at «rapnt'ninv η «««-φορη ^νχημβ fP hptim
Aerum exercendum perageqdumque tradit . Hnc Mr«p«t(fa»v2 an» raw ή repaire X«Xa^t«-/4ül Waudientibus periefta religtofiflimis metropoli tanis, ,<k m’ a·»··** » »$ iiifMV
>Ç mpcma&et
Cyrisco, Epbefino, Confierait», Nicanto; Theo*BlrxXanri. Teint dç ι«ηχ··ν dwt^rawOcjta θι·doro, Chalcedonenfi ; Conii an tino, Sidenft: Jo^Arreruv μχξ·τ·λιϊ$, Κι«αχ», £*otra* Ksw,
anne, Meliten·; Confiant i no, Tpnenfi; Joanne,
Claudiopolitaoo; * Theophane , Neocefarienfi ; cayrita , Nw«. ©»«Wp« , Χαλχηίώ^. K»·
* G<«|io, Joanne, Iconienii; * Sergio, Corinthio; Micha- rouira, ΣΐΙχς. Γηβην, MtXrrUuni. Kwvreyele, Atbensenfi, Tbeognofto; Mocifio, Confiso* τ/nt, Tnérw. l’sMvnt, Κλ«υ}·χ#Χι<κ. · ©sa-’, *'’»·*·*·
tino, Trapexuntio ; Agspero , Adriaoopolitano , OewC, NiawrepUcf * laranv , Γχο>/« . · Στρ- · nw-«,
Stephano, Cr«enfi; Nicolao, Hydruntino; &ar- ^<'a, Κ·£μθχ» MrxoxX, A’-^lunSr, Qfvynirx9
chlepifcopis, Dionyûo Preconcfio ; Strategic, A- Mautrri. JCnvrevTtw, Tpartfarr©'. Α'^α·ηproo ; Leone, Bryfenfi ; Petro, Cypfellenfi; Ni­
tù , A’IesamtxdXM· - Σπφανν, Κρητης * Nntacolao, Lemnio; figillo plumbeo munita funt, &
corroborata, dataque menfe Novembri indiâionis λα'χ, TJpirr#* . qy) op^tfxwxdxwy , ûtar/a ,
Πρ·/χ·νήσν · Σ^ατη^/ν, Α«ρα>. Λί'ονης, Rpù~
XL anni VL CIdIdXXXVI,

rwc. UiÇa, Κι/ψτ>λ«·. Ν'χβλα'χ, Λήμη· rp
d^c* μβλιβίν «φρβγίίι fxrrau/x , ιζ ixtCixtufiOn*
tÇ ι rtSéSl piuii Νβίμ&ή# >
td, t*ntc
r^Xr'.

C O N S T A N T I N O P O L 1 T A N U M

emum

Ptxfidc Alexio Patriarcha Anno mundano

CONCILIUM

canno

6;36.

Cbrifti vtre 1018. N»vtml>ri nftnjt hnkilim.
e« M»a
S.rt>l p>t
Bi

Memtuirntunt furfhffifni pitrijrckt Aàxn , dr
itvtrfit cMxjJit tcclf/ûtfttci], pertinrtitiÎHr
ed nntvtrfes mttrepoiti ύ er·
cbiepifcepetei.

Aitxitii nnferetiot Dti erthifpifcepitf Ccxfientinopoiii, »eve Rame, tJ untitrfahi
petrurrcbj.

g.IvCu
Ko·. 10m i.
I>b lit PU

àytur»-n

χβτ^αρχχ A Λ/ζι χ , TttxxXxrtec’txdi' ώτ»θίβ·ί«ν , at’ynxao-dy xdfferç to7î μτίξπάλίσι Ç

C Τ'χόμνχμβ tb

t) Iff φέρνει

άρχίίΐιπνβαΐς.
λ'λίζι&* t’Xtp ©ri dp^tftn'o-xor®- ΚωτΓαττ/ηιïcXtwÇ, W«i Pck'/Jtqç, 1$ oixvfjS^itMi
xerttep^DC.

£Tr
£ ttpdr xeycrw ίχΛΓρ iÇS θιβφ»·
Uum divini facrique canones unicuique reli D
giofilTimorum epifeoporum potefiatem re­
Xicaruv trirxoewv τίώ
tfS ί’χχληrum cccleûafiicarum permittant, ea tamen
oiav ntJy t’eij’ixoyrvy ·ρα>μ«»νν, »ru μοκηι ,
lege, ut & indigentibus adhibita cautione de iis
Jrt (£ ηϊς Stolon eiuî Z’AaCwa ίπιχοριη^ΐν ,
fuppeditent, & ipfemet res neceflarias percipiant:
>3 tüùrbf
iteyruy μ<τηλ«μ/Ϊαν«ν. rtùç
txtepifeopi quidam indiflerenter, ut ita dixerim, &
£ αΐιΛηΓί
magna licentia res eas invadentes , & ufui fuo oxoxtfy aîjfofcpvç, wi αν τις
της ιαυηΰ χρήσής
vindicantes, non ipfos dumtsxat epifcopatus per <9Ρβγμ*π egpco-fxpôp^uoi,
τηΰηι vorajujuM , u μ«ν«ν «υτΰς nie <ΧΜτχ«ν«ς
occationem difficultatis temporum io extremam
perniciem prccipitarunt , verum etiam metropo­ 4qpo4>«<rH ίίθσ» τί« ÎU qjM/>«Jv ΐοβ·χολ/«ς μ tles illas , quibus fubfunt, intolerandis detrimen- p χ«»ν ΧΛτΰύφκβ» êXfûpey, e’M« >Ç nie μχ^οχόtis ac novitatibus fubjecerunt, dum onera ad eXwç, ύφ ας nXïew, αφορηικς w7ç ζημηιμβοι x)
pifeopatus pertinentia , metropoles fuftioem ; ac
paulatim ad interitum coofimilem adiguntur . *niïς qyirenjuumc ύχιββλοτ, ίκ ni ni «nixsynt sQuimobrem noftra mediocritas una cum venera­ XS4M/S ββίρηηΰης irxxpKrntJat, <? eiw^s<o3ai
bili hac ad urbem fynodo re deliberata , omni­ χχτα/buxpoy «ι'$ Ίΐιν ipn’tn χαττατρ^φίώ. Inxtp >ί
no rata grave, dubioque procul injuftum, ut ta­ ptlfjnriK τμύν àμ* rr dtinpiixp fftCairptf rulia tantaque damna metropoles epifeopatuum no­ »diy> η» β ·*"·^μ«τ··
, χ«λ<»βν
mine iultmeant , a quibus nullum ad ipfas lu­
ôyroç xt/τΛβ-χ ιζ «πχ»Λ «J/xoy , ni τηλααντρί
crum redit ; modum inveniendum cenfuit a facrii conditiitionibut haud alienum , immo ma­ ζημίας vçiretàeu nt μχ^οχίλας 7>·»’ρ Φ ixtJy.B’Jce χ«ρί·“ nutari ^p9vytvtntt
gnopere ad finem & conlentancum , quo earum axexJy,

Q

T

Ί

iüv

CONSTANTINOPOLITANUM.
47o
A indemnitati, & onerum relaxationi, quantum
—
J/ïv tyrtt Veras ô£Zf<«v, i ξο··· ifSttpSr
■“ . .....-ni^wy , «>λ«
λ/«ν aZxs<ey cvyspwvar, p rd jus fieri poterit, confulatur . Unde ex auâorita- ANNO
te facrorum canonum Ustuit, ut a religiofiflimts
cmtsTi *ζ’¥*Λ* nuinuc xj tifiapis x«m τ»
metropolitan!, oeconomi five rerum adminiftrato- **’
■···· vieiramdrkrn». cà^canr xj
«tarie
res pro epifeopatibus iis cooflituantur , a quibus
fjj itpir xeyftvM» «όθθτ/«(, Miavâ/svc χ«θΐΓ«- illorum culpa qui cos adepti funt, detrimentum
«5au r«p« nSv 3ra$<Xirx'rvv /ntrparaAutSv , *♦’ metropoles capiunt ; donec acceptum lingularum
•rsuc nSv swxvrsSv, «φλ«φ nSv XaCdvtuy «ό- nomine damnum metropolibus jefauum fuerit ,
tù, «r μητρ·χολΜς ίζημΐντηι, κχ&ς iii ùttp & judiciaria fententia definitum , unde nam ad
ax«ru «unir ζημΐνμβι nice μχτρνηόλ,β*/, eam egeftatem & inopatn redigantur . Et quo­
niam ne aliorum epikopatus , ob improbitatem
ιζ StaryraWK $inntr, βχβ’θον hs «ratûtv tÇcfav& malitiam ipforum prefidum , confimilia pa­
«iv iurn>9«po>nu . rrsi iî rnpaiv rrrrxercrc SJ&t' tiantur , vereri fe perbibent metropolitan! , eoμνχ^Μ/αν «Ç x«xenO««y nS»
«vnSv, 5- rumque nonnullos qui facrorum canonum conμοι« v«Srf«&«t JrovrdCttv 4a«/v a/ μηΊρβχολι’π», temtu in laude ponunt , nihilominus imminenqjpjrnttS «unSv «χν^βαμβηΐ vsrv^Jw t,u τύν θ«·ν B fftn rx ri* condemnationem , metuentes, tam
xmowy ««papenv, «înt Tfu
«,’nSv xxTrSrixiw
* quam
«cc’efiarum ceteros ajunt
o* J«tt
n'î . auferre, quoque velint ipfi , tranfportare ; defiΐφνργφκ,
upm x, τνς «tt« ·<·<·««
Mif
.dentum exaâorum oculi,, fuis ecxifque in adventum exaâorum oculis , fuis ce­
suv «uXrxawv o^atrpsovat/ >£ μ(ηχ·μ/ζΜ
clefiis
ins excedere ,, atque alio
alio commigrare , & ad
ad
•C /JaXnrwtrry «un7c, «Ç rxerar t^arrac «rtJn* métropole» debitorum ad fe pertinentium exaμ&ηα «rernjnSr. β’χβίημπν nSv Xatytww, qf)' â tonem defenfionis titulo tranfmittere .* neceffahit* *etiam
prius , "··*■"
quam Λquod
«λλχ^ίτυ μί^/\αι<^κι, χάν πίθο»
nie μη- rium
— eft
‘Λ « Ut
“* in k:
,:*m «"···■
··Λ^
rpaxaActc e/slunc τρβ'χβν nSv «un7; «pemxwTby moliuntur , ad exitum perducatur , certitudinis
gratia, quafique correiiionis, & cautionis eadem
«φλκμβπνν rluj«t««p«^rv τβρΛίίμτκτt «’να/χα/β ratio fervetur ; adeoque cur atcres fimiliter a me*
«pv morare «yoc Ίβ Λ νίλ·*
n««-’’ tropolitanis demur , qui ecclefiis omni adhibita
)*{a|4k*,s «β·<«λΑ«{ χ«^ν, t$ a/αν
ioUicitudine cum epifeopis earum profpiciant, 0C
φυλαχηί nv *uw mpn^luMtr TO rar. xj <pav- adminiftrationis annue rationes nigqpt .* quod.
τ«·«ς à^a/wc
nSv μητρβτνλπύν Jaguar , ^que
r/γ fiuperfluum
··—-α----- eft
-Λ ex
——
— aft»
-rt
reditibus , λ
fi «fteidem
tit β*φ»λβνηις «χ«««νπ t(u «p«mnv rJ» «xArt-Cquid fuperat, partim iis ademtum, qui metropo«itSp «acfts9<tf «μ« nFc «mnfr t’xtrxcrai;, qpc’ Ji auftores accepti detrimenti funt, eidem redda­
tur.· reliquum ecclefia, nulla innovatione faâa,
tüc κβτ daraum tir^penn^ei IntxnvtHi.
fibi fervet. Quod autem ha» a nobis ita defini,
W ««errnoav nSv aapaev&v, sJya £χ<κσ&,, ta , confentanea fint accurate canonum menti';
w
Zx nSv ζημίβς «ι’τιβνν ^cyapÿarv τί μχ- ex ipfis canonibus facris conflat . Nam quintus
rpaxaÀM, ruurx SnAaran tbaüi^et . vi I' tx & vicefimus Antiochene fynodi canon , pote ft aÂSv ÂarxsJv t «υντχρ«<ν Wu ίχχλη«/«ν «’νινβινμχ- tem io res ecclefiafticas epifeopis concedens ; quo
nv. era St xaowcxK t^avRu ttxtjCeiaf rd aes- minus eas in ufus fuos convertant , cognât i fque
fuis praebeant, ut hoc modo ratipoes ecclefiarum
a&tSTU,
«vnSv nSv ^Ha*xatyay«vScàviznir.
tacite detrimentum capiant , prohibet . Ideoque
a
x. τϊς dr Α’ττινχ&ρ rvrtix xenw, rationibus ad fynodos provinciales reddendis ob­
nF( ivMrxaxM r(u) c^vr/«y nSv ZxxAnrrenxJv noxios faciens , decori explorandi curam eis in­
sxrrpixw βρβ^μβ'τυν, xnAum funtfitfai# writ jungit . Quapropter heie etiam , quum tacite
rk titri ^pfa'dtf,
at’xMatc «unSv wyff/im xa- damnum ad ipias metropoles redeat, hrc fanâa
noftra, decori ratione habita, necefiario
ρϊχην, cSc n tjsl· TimcXAtôaruc 3X«xnô«r tùc Dfynodus
'
conftituendos adminiftratores decrevit, fecnndum
nSv iχχλχιπύν. lcd £ it4θα>«ί η7ς χατ’ xi. fcil. concilii feptimi cano nem . Is n. licen­
••«ρχ/βν «vtaSacf
va «ptrav βυτνς Sett- tiam dat tum fanâ'ifimo patriarche, tum facraμίζ^α tttrpittt. <£ xw*n« χβτντηΰθβ, »χη χαπ} tifiïmis metropolitan!, œconomos in iis ecclefiis
fi XtXrôac «pèc nie μητρνχόλκί rp^tntr τη της conftituendi , quarum metropolitan·' & epifeopi
CAxfnc, va «pftroy à Χ«θ’ ημίς iyttt «uatôO* hoc facere non luftiiient , aut male res ecdeiiirum adminiftraot . Quod autem canon ille cum
iaxqu«««««, ereyxeuttf rlu nSv ·7χ·νομ*>ν
prioris confent tat , neminem ex iis ambi­
tfnr Ι«πΐζ«η, x«nt rvvΣηλ·νοη rüt ίβίόμτι: feopo
gere arbitror, qui non otiofe r mentem in eos
ruvt&t xatvôya. «J««y yip ίχϋιφ* itSue-t
nS1 defigunt. Quum igitur heic, uti liquido demon•q-nhÛtm trltuipXf, >Ç «ii αρψήηις μ^τροη- flratum eft, facrorum canonum veftigiis infiftenλ/nut, ·Ζχ«νβμ«( xe^rtpy cvnn'i txxXw/ouc, w tes , fuperius indicata fanciverimus : oportet ea
•i μκτρτηλΐηιι at tr/rxarw rïw ttür in citra contradiâionem exfequi, tam in iis epifeo­
crfytniu, 4 >ζ xxxast nànSv ίχχλ»«Μνν Stt'raa-cy. pis , qui haâenus auâores exftiterint accepti me*
tropolibus damni, quam qui deinceps exfpeâanXrr fi d sarawc xatv«v nfn τρντίρ» ruva&t«xa- Έ tur,
& male rebus ecdefiarum abutuntur , eafvpS , UcAi « μ« 4^μφ<3«ΧλΜν nSv μΗ trptpytx que alienant , & illiberaliter difTipant, quas pro
«tCvotc wv νυν ίφκΰημν. ttti uv dvrttùOe , ύς cis ipfi non collegerunt; ac prefectim, qui ahettcfiii ntSfSftxnif vert 0«a« χ«νό<τσ tradar; na praedia conducunt aut indignum io modum
yd aevampw
inruttie-e/J^, X« num itt- mundanas curationes* in fefe fufeiptunt , quum
rtpyüàeu «’ναμφτλ/χπ*, itl n nSv «Su «pe^cauv res ecclefis fibi commendate negligent . Quinyryniw ζαμίβς nt7c pxrparéXi«tv trtrxaxtw , ctiam cales , nifi mutentur , depofitionis plens
«xop.
«J iti nSv Ht *^a«Saxwp^Nv, $ sutxw; ni nSrtxxXx«r«v χβπτχρν^Μίν, iÇ txtwfjSfaH’.
vc^arrw
, « ux t rtavniyeyrf βύπιις, iÇ μα'λ/Γ« rjr ni «»dre/« χτιίμβπτ ♦χλ«μ-

Csrva^w*» ί ’ζ Χ·<Γμ/χάί a’vst^/ax μίτη·χ«ρ,ζομ«ν<Λΐ φροντ/3αί, nSv it rif λβχύβΊκ «dnic x«ruφρονύντΜ» . siM« i n$ vareran , « μη μιηβχλΚκιη, ιζ Kt^aïpfrtv πΛηλτ o/ τ· λό^« μύπα
ς*κΐΙ. GttKTtl. Tom- XIX.
G g 2
fen-

47<

CONCILIUM ........................ 47«

fy lententia myAc verbi patres, fle myfteriorum do-Λι£
n5v χχττρβν rut ain't c txùriti χ«· ■ ■■■— ■ flores ,> uoa
cun» ipfis damnant : nullo impedi- πιψηφ/ζονπ
π>ψη<χ'ζο>π./
μχίωος ίμνβ$ιβ
ίμχοϊι» xarpa? ni»
πί> serrx*titrai- Ch"^
un« cum
/. jarJciôç
anno memo
pe» epifcopos
epi icopos adferendo , donec &
ΐζ
“ * η7ζ ιράγματη , ’
roemo rebus per
iatMufir
aT »’ n
/4«·
<4amni<
f-xiiefaAiim
rAtWilihbt
Psa^rtF
ftk
iu
*
'
T
CHRISTI jc damnis fatisfaflum metropolibus fuerit ab iis,
*** ' a quibus illata funt, & cognitione f.ifta, confti, «Ç 9ràyrvrtf 5 ?a»ru/ τβλοζτ» , «<r»
tettt in pofterum , ao incumbentibus fibi fufti- C
ftatp*·, nn
ciant oneribus metropoles, nec ne. Quod ii prius, otpic τη snxn(j&,va τοόη:;
ηλμηquam hxc fiant, epifcoporum qui/piatn fuerit au· (f μη. fi itytorOTb niim
ius impedimenti caufam oeconomis objicere, vel σ ni τις nfr i’»»Txe.vwv <·0φχβ·/7 ιμιηϊιτμ* η7;
molefliam negotiis adferre ; extra quam fi doce­ αίχηΐμις t ecw^xwv, ιΐ ΧΎ^ιογληται ηΓςχρβΓre velit aliquid eorum , qu* commodo ecch-lia- μχβ*«, tXlli Ίβ àvxïijsirxtrv, drt Π$»
*>φΐrum fervitura norint; is iptus fibi gravioris con- i
demnanonis conciliator etit, ut qui definitis ex λ«χν nSv txxAiwiw» iti^mmt αω/ηλίϊν , «cror
auftoritate fynodorum & canonum advertetur . fuiTiS τί» μ^ίζο»®· xxmJixtK n^inTtit χρόξιιιβς ,
Quinetiam ne provincialibus epifeopi fynodis in­ aï; ηΐς αυηίιχνς ti, aarmtxuc èfjuSitrtv ctayrriter efte negligent , abfque neceftaria quadam & B
. «λλχ μηΙ» Qiïc aam rlri iΐχρχίαν ruveminime rejicula caufta, fynodali decreto fenten
èn α’ιβλ/μχ«νΗ&α/ iif sx/itxozbî,
«"*>tiaque ftatuimus . Quippe tamquam ad utilita­ «««e rnic
αχβφχιτιίτ» «ιτίβς, σ-υνβίζχϋ ψήtem multorum, fit aedificationem, ac fortaftis et­
xek«« iretifόμι^α. w\' γάρ iai XuivnAw*
iam correâionem contrariorum quorumdam , ûn- Φρ>
gulis temporibus incidentium , e quovis conve­ χ·λλ«ν «ζ «/««{api, ηίχ« Ji < $np9«irn cratvniendum ell loco : & qui abfque jufta caufta a τίμ» τη><5ν βνμτιτηιτΜΐ ιχχΓαχΐ > Jh t« τανης
conventu abeft , aut vôcatus non paret, nifi pro- nixa
■
ritu
ytvt^at.
· «v£Aoy«c
babilem rationem abfentiat fue reddiderit , & ηιύπις «φυΓίρχν, ιΐ χβλιίμ^υΦ* ertt9ùvt U μ>ί
impedimenti futurum fciar, ut in eum fententia dl'ag^drreov λό^βν aroitirei rüc iatni «χβλί<feratur, ficut inter ceteros multos etiam LXXV1I.
'ynodi Carthaginenfis canon decernit. Neque ve­ ψτβν, i£ 1S ίμΐιίινμΰ, te» ciSùs, -ψίφον voro fines alienos hi ambitiofe invadant , & extra ΜθθΓΠ)νβμ!{νΙω xatr’atïrù, »ς μιθ’trip»» xa»iiv
< à d»
ύζ'
χ«νώ». μΐη Ji
hmites fuos ordinent , atque hac ratione con fu
fionis auflores fint, qui boni ordinis exemplum ,αΧλο^ιχτί tbtbç dvoeixrs χλιονικτικύς iity^aiiwt
aliis fieri debent, & primum virtutis cximplar : C ^feWHVtïXipc'eix, iÇ νβμβ^ίπΓν Jtwî t(u dntneque clericos alterius provinciae quocumque mo­ ξι», rif ίφ^λητας Χ’πιξιβςχ, inperç ûevJfp/μιχ
do admittant, abfque fententia & feripto epifeo­ ytntüat, àp\iruaavàptrrti. μιίπ xXneixtt irîpac
pi fui commcndatitio , quemadmodum facri di­
vinique canones requirunt . Quod magis etiam taap-^iat *f*rit&ai xa^’ctoiSnma ^orev, x«fy?P*9* trueartiS rS i8»a aùnSv
in hac cullodita divinitus urbe rite iervabitur , P*?
Oêîov xevévrç »poe-«xatrutpote ad quam conftituti ubique terrarum cle­ ίχισ-χόχβ, «àt ai /tpot
rici , rei pariter & non rei, ordinati, dt non or­ τβσσ o iÇ μβλλον c» ntory τϊ θκφυληχτφ xsdinati , confluunt ; nemineque prohibente facra λ« χχλ»ζ φυλβχθιίτίΓΚί, art nSv «r«vw^à
peragunt . Nec item fecundis illigati nuptiis , χληζμνν, ia&Sbvw τι «μβ xj avdl^tuwv , vf
quod paftim jam Heri accepimus, vel crimin bus
velitis obnoxii, vel adhuc impuberes , vel accu- χ>γ&ίροηη!μ^αψ ιζ a^Hpcrsyijrw’/, c-?ç αυ'τΐυϊ ffuvratiflimo teftimonio deftituti, vel qui prius aiias ^QovTtay, xj αχνλότνς πραργίντ»» . μήη μΐώ
fibi defponderunt , & alus pollea injunâi funt ityipxi , β xaXXat^a «xdxm/^u ylvtüat vu*,
matrimonio prorfus ad facerdotium admittantur . x es atrtati rtrb àviQ*p&ijfyMut
t n
Nam qui hxc non obfervant epifeopi , dum ca-D »ti α'φΐ)λ«βί, i
μβρτυςίας όχΰβκαίικ, ί
nones violant, a canonibus abdicabuntur, & in­ »ρομνικ·Χ<Γα/4Μ<5 iripaf * iÇ tripan ruva^cinç ,
terminatis per eos poenis inevilabiliter fubjicien; ·,«
,'1,· ■ „ -»/,.·-<* .. ...
- ..· - ~ t
S·»...
·__>
tur . Clericos autem cum clericis d.fceptantes ,
>tp»rulw tapaSt^at
aut monachos cum monachis, apud epifeopum μ») vapaTnpivni tatrxoan, χ’διτϊητς Tas tari­
fuum debere jus petee , facros canones fequen- rai, «θ/Ιηθήσ-ονηη trap et'nSv, ιζ τως νίχκλη<Jo, pronuntiamus. Cleiici veto cum epiicopis, pSpiate it s’xHvaw dLôôvxri αφόκτ»ς ιϊιβ^ληθη·
vel epifeopi cum epifeopis , apud metropolita- σονηιι. Κληςιχβί ϊε «Aiteaxofc ϊιαμμτβ'ντχντυς,
num provincie , fynodo interveniente , agant . r ιζ μοναχΐς μρνχ^βΐς, tapa tJ β/χ^ xpivt^at
Sin aliquod incidens offendiculum , fufpicionem
alterutri partium gignat
-d fanif.(limum cujui- tiirtoi», αχολιίθαΐ η7ς θπ»; xxyorrv α'χοφχιque temporis patriarcham , & ad facrum ma- νόμιθα. xXutixsiJf ioirtotoi;, ή/«τχόιτβί tttgnumque concilium fervata lis decidatur : non tfxoews, tapti tJ τηίί’χχρ^/χς μιΡξαιολιΊρ ruw·
tamen abfque fententia & commcndatitio metro­ ίιχΰί . fi it σ-χάν^αλον ùto^t^tv, iro^iar -Jf<politan! fctipto , urbem imperatricem epifeopus ,rip» ΐμχοί" ni» Ufpùv, tapa tJ x«ni rtui »ΐμίingrediatur , vel alio peregrinationem inftituat , E‘ραν αγιντύτ» ια^ιαρχη , >Ç τρ ttpf xj μεγάλη
fi qua neceftaria res ita flagitet, quippe canoni­
bus obnoxium reumque fele reddet . Epifeopum rurii» ΊηρΜ«θαι >Ç riavri^at »i άμφιβ-βήτνιμα .
cruealixne τβ μι^ηαautem , qui temere metropolitan·' poenam con­ τλία μηάνΛ/ γνύμ^ς
temnit , inaudita caufta removeri jubemus . Et λ/τ» γραφής, t gtfaitvw τΙα.·βα·ϊΐλ&,»τΙω itirx»perfonam facerdotalem , vel perfonam monachi­ tw, η
Γίλλιβ&χι «χούϋμιβν, sin it
cam mundanos audire judices , & petere , de «ν ί fôj η χχλίν βιχΓχχΓον. itii eso^av ftujquacumque ut lite per ipfos cognofeatur, omni­ ην àtfp^àrtntt ni: xaririr. t’tirxner ii xpano non permittimus ; fed in epilcopos , epifeopatus, in clericos, clericatus, in monachos, a- xsnic ιητιμίν όλιγορίνη μ»Τ·χ»λιηι, χβθ«miffi hoc faâo monafterii juftam fententiara fe­ psse&aH dv«roXe>»irwç tprrâanfjfyj. χατμιχιΐς Si
rimus .* & adverfus judices qui hos fufeipiunt , inwaïi ifpartxri tpôrutoj, η >ζ μβ»χχ/χβν tpivel cnarn ad fe vi pertrahunt ; preter juftam r»W tpiitdat , C ζϊτΐά it itrirw ίικάζμ
rtâat

CONSTANTIbTOPOLITANUM.
474
473
«λλ« Λ numinis iixm, imperxtorie quoque msjeilstis mpy r$xt
ui mt τι·γρ . •A«C èx tfritjjfyj.
. .
' it χλη- dignationem, iegumque rçnas implorabimus. Et ANNO
rdr /$· txirxoxvv, Ίήί tfrtrxo^üç. nJ>
vinculum quo per nos illigabuntur , infolutum cHKisrr
CHAISTI e^*» τ“, *λ,*“ · * ri' Μ·*****·'» J· po'rtw* eis ad finem ufque viix porrigetur : fi videlicet
-·»·
itxxîxr xCriÿco χατπιψηφζζβμίθβ ιχχτνιτ» . >£ animum non mutaverint, & ab hoc impio pro>
xtnî nSv xxfxctyotj^w'iiniitxxtù'.·, r ϊβιχινς
polito non abftiterint . Nam & religiolse leges ,
î'Axwtw» , μ£ ίϊί ιχ Θιί 2«χβ/χς cp>à», ιτιιζ
& praepotens atque ûnftus imperator nofler , in
τία'τχί Âxrïhixr.i μ»Γ«λΜοτηης α>-«ν«ντηο·η r rr- * Porphyra natus, una cum beatae mernorix Ira- * Co.a.mt.
tre fuo g. rmsno , tn publicaris eJiüif litis judi- (’μ’ ‘,'^,οΰ·
χχλπτόμί3«, «j π'ς f’x πί» >·μαν · â?
«φ’Âu«y ita μας, ά>ί/τ©- «t’n/ç μί'^ςις ί/ζόίβ ces coercent , quo minus in perfonas eccleftalb· <>·««.
cas talia juveniliter audeant committere. Quippe i
taptxTvSrKrmt, ηχ/ρ 5r/.ar μη μ»τβ^λ/!β·«ητ», lurripi nobis ccclctiallica , & facra , divinaque
r; της α’ινσζβ τβότης xrôyotvn xpetit;iatt»;. err privilegia, five a provincialibus, live urbanis ju>
r. οι
VC,UM , κ. ο χρχΊχιόί < α>·ζο; ήμΰν dicibus, omnino non patimur, immo etiam an*
frs-rAdtl; ο S3f-i; ,ιο'ονιηπς, μ£ τβ c'v μχχχρίχ te nos iple Deus , qui ab eis contemnitur &
xl- B mbfannatur, ultricem in eos indignationem flrin*
1» ληζί-ί αίτ«ί*>φ« α;τ» , <cv t»7; tyype<poti
....
get , & jutlum vmdiâx gladium coruicare fa­
τά> τοχζχβλ , avjtrtMwz τ« ίζχχΓαί , ηιχϋτχ
ciet. Eil enim & dedecus fic probrum, divinio­
f."; τι, ίχχλησΊβΓζχχ rtxvi£to~Sxt χιόσοηχ. ΐφχρris ac melioris fortis homines, coram mundanis
Tatifff9ti ye? τπ ιχχλητζβίαχ, χΐζ'φά, xi üfïx litigare , linguafque contumeliofas hominum in
χμιβμζχ, rapi nfr ^ίμχτιχο» » πολζπχων it· univerfom ecclefi« corpus acuere. Quod fane sel
xt'ùv , éXuK ex «Η^ομίθχ · «’»« KSh’ *p° imprimis imperatoriarum ( qux dicuntur ) man*
ή^ιών ό ΰχό TbTwy χχταφρονκμΒμο; w' μυχτη»ι- iionum & clerorum, tam clerici , quam mona­
ζόμ^υί^ Θί«« , txiixov «ιπΓς icoiffH τίώ α- chi profane atque impie facere per fummaui au·
d.rciam geftiunt , dum ad fuimet condemnatio­
7«ν«<τητ/ν , ηΐΗ τίαι Ρ#4Φ«'«* iiMtev πλζ<ύ- nem judicari damnarique malunt a mundanis ,
CH τϋί fxJzxnaw;. «ζ\''»η 7*Ρ
î^tK , τβς quibus corrigendis fic in ordinem redigendis ipfi
της ^ιιοπρχ; < χρΜΤΤΟ.^ μα ft;, txt' χοαμι- juxfcfli lunt , quam Dei pontificibus variorum
xùv ίιατληχτιζίτ^αι ,
π'ί λαίόρχ ittpt$î(.w negotiorum cognitionem permittere , atque illo­
^λώσχ< χχη χχνήί Tb τηςί’χχλησ-ζ'χς χχληροίμχ- rum caulas Ac lanationem idoneam tamquam a
ι^. ί κ. μχλιτχ οι ήΰ ί«<ηλ««ν ïtyofjfywv'C peritis medicis accipere, ipforumque virtutem ab
iildem excitari ad reâi meditationem. Sed enim
μονύν >Ç χλήρνν χλη·ιχοζ < μονχζοντκ «y<ÂaCJi
audoritate iynodali decernimus, ut nec illius c·
totM >Ç toaioi θρββΌΛοντνζ , Û0* χοχμιχύν et· pilcopi provincia, nec diverfi territorii , mona­
piptyfit txi x«Ttt^vw<r« ttujty xeivo^e* Ç xant- chos ejufmodi monafteriorum qui talia commit­
xùvtàxt, Si 0ίλτζ«ν aunt s$ ρυδμΐζκν intyn- tunt , vel impoiitione manuum dignentur , vel
«ν , η tp^irptcffi Θίϊ Λ irwenv π! ίιχφορχ χρο· eis aliam ben«didionem aut communionem im­
Tt^Cttt £ nîi twuv ttttti, HiM
χρμοζβσχν pertiant. Non enim tuee ideo lancimus , ut no­
tx£$C* ^tpxxe-xv, «Si
ttii ημόνοη χομιζιάχι bis metipfis aditum ad talia patefaciamus .■ led
omni modo vitx monafticc dignitatem At honeTtxÇÀr, >C <m»e; t(u tb «<xXm μΜίτύμ t’-x&ap- flatem quxrimus Adeo quidem , ut nifi * rela * ■#»»»··
puiueSti τ!α αριτίιύ. ά>λα tbc nSv wmaiv μοια· tionem illi atque alios honores epifcopis fuxpto
rrejwv μο>«£*ς majjitt ηλμάιης, rujuciixbi a» vincia tribuerint, vicilTim ab eis , vel ab aliis , crii.
»·φ«ζνομίθα, μήη ης της ιχαρχίας «χπνης tnt- nec unam quidem facerdotii dignitatem accipiant.
α*χ·ΧΊΚ, μνίπ τβς rep C*«eJ«v, η ^ί-ζροθ«τ/«ί χχ- Clericos autem contumaces erga metropolitanos
aliquod ecclefiafiicum eis,
•πζξζίν, η Χλ·>ιχς ΐήρχς < xo/y^tx; utTttStié-D fu0*’ >
.-ίΐ.» iZ^-2,} r^tn.
?on “Wundt ««ο, quoque prxftan polfit ,
ν«ζ. χ yep it : peior ttunti tvt nûm χτρχγμχ- imponunt; in ordinem cogi jubemus. Non enitn
τΛομ^υοζ, α’>λ* ri βτίμτον ί’χ χχνης Ç'ors χ. τ» contumaciam fic inobedientiam dominico prxeeτιμζο» της μβναίζχης χολ/τρίας êruixovni, ni τ«- pio docemur, led facilitatem inr parendo, Ac fubpovra 5/ος/ζβμ/θ«. ω?ι «μή τΐιχ άνβφορχν ιχ^- jedionem. Quo fane qui fe non dirigit, tam vo­
νοζ,
tht αΧλίιιτ τιμίιά η~ς τη; ιηχρχιχί αιο- catione, quam ecclefia excidit. Eos autem, qui­
iùoMtv twxéxot;, βχ «ντζληψονηζι τχρ ouJnSv η bus ecdefiallica minilleria credita funt , nec ra­
tiones fibi commillorum reddere fuflinent , fextp ïnpwv ttpvinunî αξζωμα *ii C» . χλη^χΒί
eundum cauones in jus debere vocari, fic ad red­
3i «ΧΗθίνητς τ»7ς eîxfieti μηξοττολίπας , »βί- dendas rationes etiam invitos, una cum fuis he­
ηγμαι αυηι; ί’χχληβ-ζαπχβ» αμνηο ζχαχως τ» iuuit· redibus, ac ceteris fuccefforibus adigi, fecundum
τίν ίτιτύττχιτυ , X^iuii^xz fxtTiMjo^. ù yep (aeros canones fic leges civiles, decernimus. Quia
tiVKoni^itr iÇ ανηχοζ'αν ή xutftxr voueOrrn &· vero etiam de monatleriis, qux per donationem
ηλη, «XX'XxHÛMxy >C craxolu. w<f ίμη'πώ-^ locantur , fanâilfimi fratres fic comminillri ad
Tji çozyJ», >Ç τή; χληβ-ftoi £ της ί’χχλη<Γζ'«ς «λ· E nos retuleruot, quod qu< donationes illas acce­
perunt , in ipfa monatlena parum xquis adfeâi
λ«τ£ΐ®Η. tbî St ΐ^χονζας ίχχληοιχ^ιχχς tpxc ad extremum ea redigant interitum , domum
■κκ&μ!#Μί, tisi λό^»ς «ν «τζςΛθητχν iavxt μη luam reditus deportantes, ipfaque bonis fuis nu·
«vi^cp4<B(t xxmtxùi; X'^uûe^at, < ιχλο^ζτμβΖς data relinquentes, quodque nonnulla prorfus in
ιή «χ·»πζς Cax(iefàtt5et μ£ κληρονόμον
λοι- hofpitia mundana commutent, coaâis eorum mo­
ofvir τβ q^übî i^ÿiôyuv, χχη τ»ς trpàç χχνόνχ; nachis per omnis generis rerum inopiam fit anχ} τολο-αβς νβμχ, ·ρζ(βμ^ν. ixti it xj Tie; μβ· guftiam , ut inde vel inviti abfcedant : licitum
WtmeJev txiiioiJ^v itè Soptèi oi ifpùnnv e- eis efto, ejufmodi homines impune reos perage­
re de qttibufvis damnis fic innovationibus, quibus
ίιλφοί xvvyft&Kv >Ç evtootnpyt , wi ιχιβλχβνς nocuifle monafteriis deprehenfi fuerint: atque er«νε'ς no ru itxn θοχπς ο< n>'i ioptxt ί·λχφόης,, ïam , ut malis eorum curatoribus ex eis cum
Hi tyxw κόή <α*>ηλβ»·(»·φ®7σ·μ<ίν, T»f tbh.f' contumelia expulfis , libere jurib., ea metropoli
taiium

475

CONCILIUM

47<

jfcy tonum videlicet . Quod Γι fortoiïe curatores eo· A«poe-cîm ·Γχ« μΓΠίχομζ'ζονπς, w* Γι*μτ« ni»·*’·.
v__ni.rum aliquid habeant probabile ; quod his obji- χημ*- t'arzic
— rpttô,
’*' iÇ
-' Ui
-’----------îrvpa Si
xteutxa' —
π·
anno ciant .* non adeant mundana tribunalia , quippe
Ahvî μιτνμΰβχχι χαηγνΓιχ^ τχ; rirui μηχγίϋ
CNRJSTi ι,ος fago feipfo, omni jure iuo excludent . Sed
xàrp CJuStif < rcae^pat μιτανβκίΖηα x} exer­
***** ad focram fynodttm noikam accedant, quodque
fas aequum fuerit, impetrabunt, iieque vero cre­ rat ixt<9e» χχτπν<Γχ«β·«τπ5. cJ^ifai ®Jn7c lie
dimus quemquam facratiflimorum metrop.&ceter. nnsm dC^uû-eo xant xaeer âiftai tît Srt «y
pontificum , abfque caufTa & immerito , perqoe dtpθπΟ» tu μβνχτη^ία ^οημητοτκ τ» >C x«'
folam injuriam, beneficiarium e man Gone expel­ η&λχψχτπς· 4nt ι£ ηις fixât tri nir μ»”^·χήlere: nifi qùis indigne fe gerere velit , & inm- Xw «w«Ç«v fVéÇwijr, τνς xaxàt αώύν opo>ftitiam amplcâi. Quod fi quibus monafkriis ra­ Tirai μι9’ υβρηκ ci£ eùnir χνιλάχχτη. « Si rr
tione prifeae fanâioms alicuius erat iiijunâunt , Ίσχόζ ΐχοιο aspà» ruùnx dCAoyev «per«ô«y e/
ut collationem aliquam metropolibus prefiarent ,
five perfonis fmgularjbus eam praebendo , five τβ’τν» «ροννητηζ , μ»' χντμτχν7ς «ορ^ο-ζ'πχαν Six»·
judicum & exadorum fifer alimentis exhibendis, rnpîvt. ivti ιχχλί^τχβ-ι xavrii Stxaia ίχυτΐς .
five alioquin , atque illa forte deinceps onera B «Μα τρ »αθ’ ίμϊς itpf «par^azranae*·» riu/alp,
contigit aliis effe impofita.* (latuimus, ut i$
ea της
coi·
wt à^pfatrt ■ «latio fine defraudatione, nec ulla innovatione fa­ ναζτ/WÇ if, >Ç «Γφχληπ»;, >Ç Ira μάΛιυ ι«ηda , metropolibus prsfietor . Qparcumque vero
quadam ex parte commune quid tum metropoli- pne»t tlSda τιτ&μφ/ nSr itpvnw μη^ονολπύ*
bus habent , aut que jus aliquas provincis , & i£ Awnïr βρχιιρι'νι, xafjrwté&w c%v9ï<ret μ·permiflionis, cum eis mpulat, nec sute hac ali­ fü(. η μίτα àve^ivi ίχνη ζ»λνι· χ»λζτ<£ισquibus jure beneficiario conceffa funt : ea nobis O«u , >Ç τ(ώ «Srxiav
U Si rna nfr
haud placet ullis perfonis donari. Imtuo vero fi +pvrr#nplvt nr* ttyetix χβλβζϊ, ewctwvpit
maxime donata fint, eas donationes irritas, & τζνα fiuMe^iptn ηΐς μηξίλιπι t tin txt μ·νnullius effe roboris volumus: ipfaque monafteria
metropolibus e vefiigio , vel epifeopatibus redi­ «RMWYw Ίβρχρι (πη txt $νφ«7ς xtinJr ιζ ηίν
7τυ·
tui. Nam longe diifita, fuifque deferipta finibus τί ίχμ·σζ» «raznmJr, 4η xj αΜ«^«,
η£τη ùftpw aiatf9lwxt τζαζ, rttx <tu*w$eut donentur; preclare tum patribus qui anteoos
exHnere, tum nobis placuit: nullo autem modo pàv Ιιΐ/ζίμ»
_.
t______
,
„ «pat
_r_____
ά« xaptytw
ttk μΜ^βτβλΗί «-

<a, que metropolitauorum & epifeoponsm quafi C Mtpqm; «qfffsnutttvy. erat J» XMVtivce xatru' w
domicilia funt, & fulcra luttenteculaque find»- τ«7ί μητ/Λχ^λίβ·/» , ι$ _·,
------- -.· —
xAnrrarptov
C» >—
retire#
rum ecclefiarnm; nec noftra id prorfus admittit
i\ar,
Λ
«raxaz'rawrr
,
s$
κχ
βηχχριάιι ^pinnt
mediocritas) Per locationis autem cootraftum, fic
( verbi gratia ) ad annos XX. & IX. monafte· ritrtv* ύς Svpù# Si'Svôai «parai raiç it X’J*xïrium, vel certis padis metropolim & epifcopa­ pjfy>. «M* « >Ç ί’Μθη, àxvpi# tirât xJ èvÿ&P#
tum locari ; tamquam alienum ab evangelice rat Svpièi 0*λβμιΟ«. >Ç TB tpwrtrfoat «t/ti0C*
mandato , & apoftolicis patriifque traditionibus antrptf>w9ai «pèt rat μχτρβχβλΜ, n «»««··
omnino interdicimus : & pariter tum eos , qui xa'i. ni Γβρ μχχβθο >Ç tStwtuitf* Svp£&att
hoc audent .acere, fum qui, fi fiat, negligunt;
indignos pontificia pérfedione judicamus, & fa­ tî; π~ς expè χμνν èytett xxrpèrt xehü# ϋ»ζ*,
ctorum canonum adverfarios: nec hifce rebus ul­ x} rifjib. nJ Si s/’oy £>ίζχζτ»'ματ« ni» μΜτρ·»·λιùxtptiewere £ η/Γχρντήμ*·
tionem conveoientiffimam freundum canones ad­ nS xJ irmer·*,
bibere Cingulari cum providentia ceffabimus. Non ra τ«» èytur s’xxAnrttfv, νί«μ«$* »li À ΰμ»»
n. patiemur , ut facra illa gratia venalis habea- .τϊη, xapeStytrei μίτρωτχς sarujwAey.
........... .........txJemot
............ .
tur , & ipfi confortes eorum fimus , qu. iacraDj.
w
l.< ·
-xΛώ«'·μητ<Γ·^.
..μ^ι·»λμ
contra canones profanant, utqoe lucri cauffa do- - ’
·
<
na fpiritualia profanorum inftar diftrabantur. De ί
1 τβκτιχνς μϊΐτρ4η\ιν iaSiSt&at, (£ «τζο-χίτή»,
vi
ξοΛχ
τίί
Χ«Γ^λ«ί«
ίζατιίξΗρς,
>Ç
τϋ»
«»··
fefiione autem epifeoporurn fancimus, ut epifco­
pi fecundum ordinem fuorum metropolitanorum ΓολιχΛη xj rarpixth trapaSirtw, »«rr>i a’r«fedeant, idque in confeffibus facris, & in fyno- ^ορΛμ^ζ. xj Tin ηλμ£χτα« ίμβ^ >Ç niiiytd;s dc in conviviis: neque fuperiores (edes & pri­ vôfj^iov aapopvvrat, ανα^ζβΐ της «ρχηρατζχης χρί·
matus (ludium adfeâent indignis fefe modis in­ wy8f> πλκοππΦ'*, «Ç ni» itfvv xarivtm Ùravrii·
feriorum metropolium epifcopi : fed in fues me- φρονβς» >$ n7f <#ρβγμβ^η ixiiartfn rltù tpnvtropolitanos, tamquam m canones & fanâiones
quafdam, oculos dirigant; fecundum quosiucon· StrarU» tucwtxùi τρ4μ*9Arafat vx àxtnir··
leffibus & ubique fefe conforment . Et quoniam ,(jty>
, · » .yàp
. x«T»X4'f^«z rliù itpàv
_> Ifi
_
alicubi quidam potentes in oratoriis imperium g xenvrîtr safe xtnirn àxvwirvi n style,
nie
habere, cœtufqœ cogere nituntur, & facra» pre- ηζΛματζχαί
'
‘
Λ ~ àvt^i·
’ *'
Svpfài
vi xwài ipTOf/it^at
ces, baptifmos , aliaque talia peragere , patriar- μi9a ίμηριβχ ^àptv, mpi Si riif nS» tvtrxi·
cbalibus fcilicet crucium defixionibus aut epifeo- «<»y xa9lSpai , ίιοριζίμι9a · x«tb. τ/it nfyr abriç
palibus freti : generales interim ecclefias repu­
diantes, & cœrns , qui in eishabentnr, contem­ ni» oi’x&Îuv xa9t ζίHeu μητρνηλ/τύϊ, »Ç c» erwnentes: opere pretium eft, de his etiam decer- 9pmti, >$ & evdSttt, i$ c* irtànrt. w μ><
aete, ut epifcopi provinciales tale quid amplius tbç erpulptai βίρνάζατ, >Ç n $<λ··ρ·ηχ, tba*
fieri non permittant ; fed facerdotcs quidem , ξ/«< ituni&f, ri τχς <sq0fj3nxw«f μίτρ·χ·λίν(
qui praccrquam ante minifterium facrum , idque xxirxim. αλλ* νς «gfi Junior; £ ·μκ, ràiiSti#
SpSbt μαιτρχν^ιτβς, >$ wris taurei dn xa9iSp«tK,
aatletyi. ixei Si xai nw nS»x<nsva«
d· wfi ni» t!xu» Χ'χτ»ρ/οβ nιμetM^r τί >Ç rtwéytn φιλβίΜχπ, rÇ itpaXs^/s», C«t>
ντιτματα, iÇtnpeivmKiîv, Y«rpt«p^txs7c Sx9n reirptfityi'ui ιί >Ç iwrxvxtxtti 9appiinit tu; xoΟβλζχκς vapatréf^fitt , <£ τΰν txi reôreit ^υιβξινι κβτβφρβιΐίιπί , βζιοι
rtt) rirur Stt&ea'
art μηχίη tvSriiTi nty%vpfiv ràf ri# ίνβρχι'βί ζχζτχβτνς ^n»9ai.. èî9tà rti fÿè itp£f,
r#

*”κι?π

>·>«.

47f
CONSTANTINOPOLITANUM
478
, ___
. . .aliud,
I________ _
pj» Τ»ς χλία «ρό; tarifa, xoxsbfa τυνβ» CeAfortaffc die feriato; & epifeopi
permiffu
quid
rei
far·
in
oratoriis
peragere
fuerint
aufi,
——-taprf, $ w’ ιηϊρηχΙι^Ίί Irttriin, ίτιρβ>·- °“u
f“r“ ίη
forint -of.. anno
depoGtioni .* potentes autem , qui hoc non am- c"*ISTI
uttBfi
hpnvo» Àxrmûus ixtnKirtii wtywroypleâuntur, anathemati fubjiciens . Hcc enim * · .pMtolo
, xx5etr/>irf< · -ni; J<’ μή χοτβίιχομ^κς tïw canonis verba/funt : Si quis doceat , ardcm Dei »··
tus J«ur«rw, «Ί«θίμ«τχ otnCoMca. Φηνι ydp’
contemni POfC » & qui bunt io ea congretfus :
«7 nt Stiàfxot sa o’xw tu &tS Χχ«τ«φρ·η»τ·»* umu, fique ieorium quis extra generalem ecclefiam cce- .
s’ ni? ώ «ôtjJ ffttJMr£«$, 1$ xafa tÛA xad«Ar- tus cogat, toto * presbyterio non fimul pnefeo- >οΓ·· ο·<ΐι
*/u ίχχλιντΐβα ι’Ιίρ «uxAne-tc^e/, μή ανιόντος .e: anathema efto . Hac ita fummatim expofi· ■«
ta dt definit* , inque confelfibus religiofiflimpνβαης τ» «w/JoTst/it, α*ναθ<μ« irai. Ταυταΐ·
rum metropOTitanorum, Cyriaci, Ephefini .· De­
ru rt^Xi<«Xew5C4T«, aejw&carc, jÇixr σω*· metrii, Cyziceni f*Conftantini Nicçni : Theodo­
jgfa tut ^fOfArreruv μχτρ·ζολ/τΰ», Küttotxà, ri, Chalcedonenfis.· Conftantini, SidenGs, JoanE'çrr». Δημχτιίν, Κνζίχν. Kurrarrtw, Ν<· B nis, Meliten·, Gonftantini, Tyanenfis; Joannis
χ«χς· Θιοίυρχ, XaAxrjJor#4. Kavrsprfa, ΣΖ- Claudiopolitani .* Tfieophilafti , Neocçfarienfir,
ΐης. Ifafar , MiKnluiHtf Kacrcvnrw, Tvcfa». Joapnis , Iconenfis , Georgij, Corinthii , Mi­
chaelis, Athenieofis, Theognofti, Mocifii.* Con­
Γμτ»«, ΚλνΛβυχολίυί. Θίοφ,λάχτυ , Nfoq/r jftantini
, PatrenGs ; Conftantini , Trapczuntii,
rapwatf* r«M»rv, Fxor/v.
Kep'rû*/. Joannis , PhilippenGs, Agaperi Adrianopolitani ,
Μιχαήλ, Α’θβιυ»· ©roTwrat/,
. Kw- 1Theodori, Camacheni; Conftantini , Chonens ;
s*«rrfa, Ποτρόιν. Karrravr/r», Τρακζόντφ' . Stephani, Cretenfis; Nicer» Hydruntini, Sifinii,
& arcbiepifcoporum , Nicetr , BizyehJ’uxvrB, Φιλικών. A'yaxnn, A^eyarôXw; · Cclzenc,
<
. Κβμχχχ - Kwwayrfa, Xcfaîr. Σπ- fis; Dionifii, PrseconenGi, Nicepbori , Cienfis ,
(mw, Κρήτη;. Ν/χήτα, Τ’δ/>ϊν9#* . Σιaη ίου , Strategii , Aproi ; Andre·, Ccrlonis ; Leonis ,
Bryfei; Nicolai', Lemnii, Joannis , Bofporiani ;
Κ»λτζη>>?;. <£ άρχαχισχόων, Ν«>Πβ, Btfon?. A
r lenii, SugdcenGs , monumentis illata confueAovue-fa, Π/χ«ο>η<ηι. Nanoopa, Kt's. Στρα-C* to plumbeo figillo corroborata funt , & data
τηΤ'Ζν, A’xpt». Avipfx, Kr/xnfae.Αγοντος, Βρύ- ...
.... ___
ro/.nfe
Januario, indiftionis XI. anni VICI'jl^
rswe. NaaXatw, Λ»μ>».’Γυαττν, Bwrxfa· Α’ρ- XXXVI.
«τπ/β, Xooj^cfa· ΰ»Ζζομηίμχσι»θ»πθθ'τα , τη
•υνη'θΗ Stat μβλ/βΐ» rtyxyfti tflifieitti&i, >Ç txtί·θ>ΐ
r«setc(pt'ç, ivntpifUK iti, trif Γφλ!-'.

—«69·Ί89· <ι-<ι·η>
«MISTI

INI IX.

CONCILIUM
anno

«O4§W§t-O-i>

C^J?TI

FRANCOFORDIENSE,' ""
Domini mxxvii.

lldensheimenfe cirtxictn : Anno mxxvii. D& viderant, pntbuerunt; ideft ? Bruno Augnlodtâ. X. fynodus generalis in Francovvrdi flea
- fis, Ebehardus BabcnbergenGs , Meinwercus
Paderbronenfis, Meginbardus Wrceburgentis, Stepilcoporum xxtt. praetente Cuonrado Imp. in
gebertus Mindenfis, HildirrardusCitizenfis , B>uqua damnatus Godehardus diceceGm fuam fuper
Gandeshemenfe territorium canonice retinuit , no Merfeburgenfis. Pulchra enim erat ibi, & ra­
tionabiliter ordinata txm regalis, quam & Epiteftimonio vn. epifeoporum , Brunonis AuguftenGs, Eberbardi Bavenbergenfis, Neginvvreti fcopalis confeffio- Nam in Orientali parte ante
Paterbrunnenfis, Meginardi Werziburgenlis, Hil- altare Archiepifcopus Aribo cum fuis fuffragadinvardi CiticenGs, Sigiberti Mindenfis, Bruno­ neis VTernero Argentinenfc, Brunone Auguftennis MerGburgenGs . In hac fynodo Godehardus ie, MeGnvverco Paderbronienfe, Eberardo Bajuvenis frater imperatoris arma com pullus depo- bebergenfe , Meginhardo Wirciburgenfe , Godehardo Hildenesoeimenfe , Brantboo Halverftafuit , & clericalem tonfuram accepit.
P/xra dr fa Csmc/Tm fcnkit Wttftnt in vite denie , Wiggcro Verdenfe, Hazecone forma­
S.Gedehxrdi Epifeopi Hfldeniktiemfii epnd BtUen- tie nfe confedit. In Occidentali* v:ro parte Impe­
Piligrinus
Codienei dît 4.Μ4Π, qui imrrtte Ctnredi certnetit- rator confedit, ft a dextris ejus
.
_
/* .
. ................
“V*
►
m , «jafar 1· GtrimtnitM reditu fubdit tep. 4. Eo E.......................
Ioni· Archiepifcopus
cum fibi
fubditia Sigiberto
item anno Aribo Moguntinus Franconovordi con- Mindenie, e
—sr-r*_*>.·—r-j—r- , »
«ν'StgifridoMimigardenie
BennoneTracilium fynodi coadunavit prcftdente Imperatore jcftenfe; a bniftris Hunfridus Partbenopolitanus
cum Epifeopis XXIII. io quo iterum beatum ( amp*Megdrfagnvi/) Archiepifcopus cum fuis,
virum Godehardum de fiepius prcventilata caufa Hildewardo Citizenfc, Brunone Merfebuzgenfe,
note fuo inquietavit. Ibi Prcful nofter tandem Luizone Havesbergenfe, Thiederico Mifnenfe *
fumma veritate, qua: Deus eft, miferante pari­ In Auftrali autem plaga epifeopi Hambrechtus
ter ft adjuvante Epifcopatus fui proprietatem fu­ Virdunenfis, R-odolpnus SlesvicenGs , Hiltolphus
per totum Gandesheimenfe territorium teflimo- Mantuanus, Reginoldus Aldenbergenfis adede­
nio feptem Epifeoporum, qui pracdi&am paftio- rant . In AquiJonari etiam ,'Abbates Rjchardus
FuIdenGs, Reginboldus LorcsbeimenGs, Arnoinem io Gaedisheim & audierant, ft viderant ,
canonice retinuit ; fcilicet Brunone Auguftcnfi phus Herveldcnfis, Gerbertus Moguntinus cum
concionante Wernero Argentinenfi decernente , aliis etiam ejufdem ordinis fex adfuerunt. ARxm
ipfo vero Metropolitano vere invito, verbi Dei t[t fa Cnciliatn ffi Netivitetn» S. Jtmw B»·
Mono affirmaote. Hi enim erant epifeopi, qui ftifa, xt idttt Ae&tr btkt.
leniori noftro iuum teflimonium fiait audierant

H

A D

t

479

****

or AD

CONCILIUM

4«·

FRANCOFORD1ENSE

CONCILIUM

*’·

AMMO MXXVtI. CELEBRATUM.
ADDITIO.

D Frtncofordienfe concilium prater ea, qu· A eundem annum : In

a Labbeo diligenter adnotata Cunt, addenAf.Yt'
P<‘ <*°® ^UCCUtrit cx Annalifta Saxone

tiff» Gttt&rftlûapfii mmms ftuu , cegntf fynnbli
Eccardi >d dtavie, «I ttrthupifap ( Moguntino ) rrceyst.

j€^^a»»^^c±i(i.B»rCTnCTqCT:CTJ.gacgm:icnûa:)<3::îZ3j(Z3i
CTROMANUM

CONCILIUM

In quo lis inter Gradenfes, & Aquilejenfes de jure metropolitico, pro Aquilejenfibus decifa eft
A Jattutt XX ft» XIX. CtnrnJt imptrnttn prnftnit,
Anno 1017. celebratum.
IM.

Alvatoris noftri Jefu Chrifti, Imperante Chu- B tionibus pro Gradu Aquilejeufis ecclefie plebe,
onrado perpetuo Augufto anno primo, VIII. fynodaliter fedis certum finem imponerent. Cn­
idus Aprilis, indidione decima : Prefidente fan­ jus lamentatione benigne fiafcepta, Urio, qui in
do, ac Beat i (fimo nooodecimo Joanne Papa A- eadem plebe falfum patriarcha nomen futcepepoftolic· Urbis Rome, una cum prsdido Impe­ rat, olim tempore Benediâi pap· atque Henri»
ratore , in Ecclefia Domini Der, & Salvatoris ci imperatoria; ad Ravennatem, atque Romanam,
noftri Jefu Chrifti, que vocatur Conftantiniana: necnon Veroneniem fynodum canonice appella»
relidentibus etiam viris venerabilibus .... cum tus, nunc quoque ad , iacratiifimum concilium aeis .... ibus Meriberta Ravenna te Archiepifcopo, poftolicis literis convocatus, prafentiam fuamex­
Sigifredo Placentino, Epifeopo, Petro Adrianen- hibere juffus eft. Et cum bis, & ter per Roma­
num archidiaconum vocatus abeflet , Petras Ve­
Afciui. fi , * Teuberto Foropopulenfi ; Heriberto Mediolanenfi archiepifcopo, Arderico Verxelenfi epi- neticorum diaeonus afluit, apoftolicas literas Urnegavit . Veram cum hoc jurejufcopo, Oberro Albenti .... Bergamenfi ; Harpo- -, foni
·</'·> adveniife >»5«.·,
Aribo··. ne * Magontino archiepifcopo, Brunone Augu- rando adfirmare nonI .... feque pro hujus rei
manifeftaret; fy noda Ii decre­
- ftenfi epifeopo, Wezilino * Straburgenfi , War- negotio
1
* non Vfeniffe
'
, mundo * Conflantienfi ; Popone archiepifcopo to
1 Adalgerus Aquilcgienfis ecclefie archidiaconus,
vice Popoois patriarch·, fit feniorisfui, per San»
Trevirenfi ..... Salsburgenfi archiepifcopo ....
archiepifcopo; Tebaldo Velletrinenfi epife. Bene- &a evangel ia comprobavit , Majoncm Concordido Portuenfi, Petro Sylve Candide, PetroPe- dienfem epifeopum apoftolicam epiflolam Urfoni
neflrinenfi, Petro Oftienfi, Teudaldo Albanenfi, detulifle , cumque ex apoflolica anthoritate ad
Dominico Sutrenfi, Liutolfo Trevenfi , Rayne- fy nodum convocafle . Releâa funt ergo ad hcc
in eadem fynodo (cripta Aquilegienfis ecclefie ,
N<p«6*a . rio Nenfefinx * ........... Narnienfi, Joanne Tufcanenfi, Joanne ...... Bofone Tiburtiuenfi, Joan­ qui inter plurimas Aquilegienfium patriarcharum
ne Caftrenfi , Benedido AnagnenG, Joanne Lu- proclamationcs afferebant : Beatum Eugenium
papam tempore Ludovict, & Lotharii imperato»
L<x«*a · teufi , * Jacobo Fefulenfi , Dodone Noccrenfi ,
Widone Lunenfi, Teudaldo Aretino, LambertoQ rum hanc inveterat· proclamationis controverfiam inter Maxentium Aquilegienfem patriarcham,
ci«e··. Florentino , W i do ne Luci no , * Joanne Sua& Venerium Gradenfem in Mantuana fynodo
nenfi, Gon............. Vulterano, Mariciano Refe" nato, Widone Pifturienfi , Leone Senenfi , Ve- ventilaffe.' atque apoflolica, necnon fynodali au­
nccie Provincie , Joanne Veronenfi , Albcrico doritate Gradenfem plebem Aquilegienfi ecclefie
Cumano, HclmengeroCenetenfi, T he uda Id o Vi- reflituitfe; atque pontificali fede ibidem omnino
centino , Rothario Tarvifiano , Albuino Bellu- prohibita, prediâam Aquilegienfem ecclefiam ca»
nenfi : Abbatibus quoque Vodelone Cluniaccnfi, put, & metropolim totius Veneti· conftituifle .
Berno Augenfi , Tcoberto de Sando Angelo , Quod quia predidi Urion is, dtanteceflbrumejus
Benedido Sextenft, Cronrado fandi Sautai, Wi- temeritate violatum efl, decrevit fanâa fynodus
done de S. Trinitate, Alberto/le S. Apoftolo, Jo­ Urfonem totiens pratftantiam denegantem de abpatriarcham de
anne de S. Sepulcro, W i do ne deSeuna, Wido- fentia nil lucrari : & Poponem
.
ne de S Maria, Petro de S. Petro ad vincula, Gradenfi plebe cum fuis pertinents ad jus AquiStephano de S. Andrea , Franco de S. Anafta-Elegienfis ecclefi· revefliri . Itant pontificali fede
fio, Teuzone Montis viridis , Petro de S. Petro ibidem prohibita, perpetuis temporibus fande Ain Campo, Rozone de Tune , Dominico de S. quilegienfi ecclefiae, Discefis jure, fubjaceat. ReGeruncio, & Petro de Campoleonis. Popo vene­ verentiffimus igitur papa, & piiffimus imperator,
rabilis patriarcha fands Aquilejenfis ecclefie, a- fecundum quod pnediâum eft, Poponem patriar­
poftolias, & imperialibus pedibus advolutus, eo­ cham de Gradenfi plebe paftorali virga inveftien____ __
____________
_____ reverentiam
_ _______ .______
rum,
fit facratiffimi
concilii
humili- <«. « apoftolieo, <8c imperiali decreto hoc prê­
ter deprecatos eft: uti omnipotentis amore Do- vilegrum Aquilegienfi ecclefie, & Poponi patnarmini, necnon apoflolica, & imperiali pietate, che fub anathematis vinculo hiytolabihter perlamentationibus fuis benignum auditum prabe- manfurum, Roman· ecclefie biblioibecano feri­
rem, multifque ameceflorum fuorum proclama- bere, juflerunt.

S

.Λ» «.ΗΛ I*. -»»»-*»*·’*-»

4S1

4I

ROMANUM.

Bga Pttrat Atoariar, et vidi ia privilégié , ira A fait , ferme» hic a Joanne haberi potuit , ut d<
-ΤΤ-,,,/τηΜ·· are dsdfiaamr, vel fpUaham aiiile t aetpre- alio nunquam . Hanc bullam inferius ad aliud ANNO
CHRISTI
ANNO terurifi.
Romanum concilium fob Joanne dabimus.
CHRISTI
Ad boc ipfum pariter Romanam concilium fpoAd hanc Romanam fpnodum fub Ioanna. XIX,
Aare credo verba Joanuis XIX. feu XX. in bul- ea pertinent, qu» Arnulphus Mediolauenfis: hila de translatione epifeopatus Citicenfis Naumftoricus oneris fui lib. II. cap. V. narrat his ver­
boigum, qu» fic efferamur : Ttli alfenti rpgala bis. Pefl iitt alifett iaJiffa èfi fyatlat Aeaea aafilii vaftri carifiati latptrattrii Kaarari èX teefra- therilatt Apefielica , i» yaa ceafiitafaae eft · p/ ia
erit neftri Bamierti MagMnrgenfit ArtHapifttpi , •wvaifar aegetiü peatificalihu Aaoeasu/ aW/e «aede
arcaao aliena», yai daivdirat«a> /aaw tecljfia ceo- ia «rmwt» ft Mtdielaatafi préférai aatifltti ; tf fi
ta/eraas.........ceafiie tpifteperam ,
drrireraw
farte prafatapftril, csaeaio· Int faijaceat. lafaper
w/rrvraav /«dns epefeapaiem de Zita at Hecemiarg platait aaeniieu ia iac rt ee^/cnii temaae ia ftae.
tritiftm cnctffiauH. Porro Cooradus numquam piteraæe tefiimeniaat . Dt φ» paeta ie plarilat
filias Joanne pontifice fupcrftite Romam venit , ifia Ittrrpfimuj.
y quare ita de boc concilio , cui Cooradus inter-

)

^CONCILIUM

J

ROMANUM

Pro approbanda translatione Citicenfis epifeopatus ad urbem Nsumbmgcnfcm.

Artr aaaaa· 10x7. dT loja. cricdnsrirav.
lm«<

«■. /^OqfiWwar traaiftmH •pifctpataj ttt erit Citi- B ftrormn faftum probamus, dc tam riN , quam
oufi a* Nttahtrptfta Jaaaatt SlfnU. omnibus fuccbfforibus tuis perpetua Habilitate con. ,
m /paade Aemaw «a» J017. prahaotrat , atyae firmamus. Quod enim fecundum canooes pro ne/
pcntiftrat . fijva enaitai fatalia* iatptraiar Ce». ccffitate
----- r—
----- —
Λ·:----------fepe faftum fuiffe legimus
, noftris
quo­
radar trantlaiiaatat illam tatgealat tfi. Haac φ. que temporibus fieri non prohibemus . Qponiam
taf ptraffaat Jaaaati aalbarilalt faa ra^nutm/,
ÿtur canonice, & communi confenfa omnium ,
taatiliaat tptftaparaat,
tltrittraut faaraat coaua* ad quos attinebat, fedis tu» translatio fafta eft,
cavity cajat tattcilii fyaaditaat ta Laaigic Spiciltg, abfque omni contradiâione uoiverfi fuccefforcs
Hccitf. ccat. III. pag. 144. dic danrar.
tui a Nuemburgenfi clero, dt populo eligantur,
atque ad eundem titulum regulariter conferren­
JOANNES EPISCOPUS SERVUS SBRVG
tur, dc Magdeburgcnfibus archjepifcopis, quorum
RUM DEI.
diecefim translatio non excedit , utpote Metropolitanis fais omni pietatis devotione' fint fabje# jJqç quoque communicato confilio placet adDileDe Ckrifla fii» HMmait faafla Nttuhtt.
geq£r tccltfia tpifctpa
aamiiat facaffariiat dere, quod ecdcfia Citicenfis io booorem beato­
tait ptrptleam ta Dtatiae falatcm.
rum apoftolorum Petri, & Pauli coofecrata non
omnimodis negligatur, fed in loco clericorum in
Onvenit apoftolico moderamini pia religione Nuemburg tranfeuntium, monachi, vel canonici
petentibus benevola cooperatione fuccurrere, fubftituantur, qui integrius ftipendits ejufdemecac pofcentium animis alacri devotione impertiri
clefisB inibi Deo fcrviaot, & ficut pacis filii ma­
affeufum. Ex boc enim lucri potiflimum pre­
tri fa» Nuemburgenfi ecclefi» in Domino femper
mium a conditore omnium Deo procul dubio devote obedient. Si quis autem , quod minime *
promeremur, G venerabilia loca opportune ordi­ credimus , temeraria prefumptione contra boc
nata dc ad meliorem per vos fuerint flatum perdu- noftrum Apoftolicam privilegium venire, aut io
fta Sicut ergo, cari (lime fili, tibi abfenti roga- aliquo contraire prcfampferk , feu violator extitu filii noftri chriftianifluni. imperatoris
.
storia Konr
Konradi,0 terit, fciat, fe autboritate Dei omnipotentis dc
dt confiants noftri Hunfredi MagdcburgenGs
-J‘L
r' ar-' beati Apoftolorum principis Petri, ac noftra, aebiepifeopi, nec non illorum , qui hereditatem 'natbematis vinculo elle innodatum, dc a regno
fuam ecclefi» contulerunt, videlicet Hermanni Dei alienum, atque cum Juda traditore Domi­
mrchioois, dc germani fui EJtkihardi, flt maxi­ ni noflri Jefu Chrifb facium futuram inferno,
me pro magna utilitate dc fecuritate ecclefi» tuc, cxcommunicationiqtse fubjaceat, donec refipilceus
confilio epifcoporum, dc clericorum noftrorum , ad
______________
_____________
fatisfa&ionem______
, dc congruam
emendationem ro>
fbdem epiicopalcm de Zixa in Nuemburg tranf- vertatur . Qpi
vero fuo
intuitu curator ,- ix
~
'
dc au
ob-­
ferre concedimus. Ita nunc quoque ubi pmfenti g fervator bujus noftri Apoflolki privilegii extitecum clero tuo & dignioribus de populo dc nuo- rit, benedi&ionis gratiam, vitamque «ternam, dc
ciis pnediAi imperatoris, dc archiepifcopi confilio αterni regni gaudia ia Domino percipere mereaoorundem ardueptfeoporum , dc clericorum no- tur in fecula fecnJorum, amen. >

C

CmcU. Central. Tom. XIX

Hh

CON-

CONCILIUM

4«J

*°AKæ? «·

484_______

<£ϋ£]

<***>,

SYNODUS
IN

PB.ATO

HELENENSIS

*’*’

TULÜGIENSI,

in qw de treugua & pace a&um, atque alia qus ad diiciplinam ecclcfiafticam
ipeduc, inftaurara.
Edita t>t talulit ettltfte Htlmtnfit « Sttfhtn· Behtt,ie V. tl. tant. 1.
et teeeord. factrd. & iatf.
c« Liabti
App«Ul<«
Τ·β. JX.

Nuo Dominico Incarnationis xxvi t. poft A fande matris eccleGe coram fiipradidis canonicis
xvii.
infra meufium trium fpatium venerit, a liminibus fande ecclefias , fle omnium Chriftianorum
Hefcoenfis epifcopi, tunc temporii in tranfmari- coetu excommunicatus permaneat, n>r parnbux peregrini, una cum Udalchero fandta
Et ut noveritis omnes, quale peccatnn fit ,
Helenenfu ecclefis arcbipieibytcro, & Ganceli- jungi excommunicatis.- nullus Chriftipnus debet
no archidiacono, fle Ellemaco iacrifcrinio fltcho­ manducare cum eis, vel bibere, neque ofculum
raule, Gauzberto, & ceteris prefatx fedis cano­ eis porrigere, neque cum eis loqui, nifi de fatisnici» , ccetuque facrarum ducum, caterva quoque fadione .* neque fi excommunicati defundi fue­
,
fidelium, non tolum virorum, fed etiam fcen.i- rint,
__ „ debentur ad ecclefias fepcliri : neque aliquis
narum. Convenerunt autem in comitatu Rofli g clericus vel fidelis debet pro cis orare.
J.onenle, m prato Tulujes.
***----■— nihilo
1 ' duxerint
’----- --- excommunicatio
------Si
vero pro
­
Quo cum convenilTent, primo rogantes Domi­ nem , tranladis tribus meofibus anathematis vin­
ni mdericordiam, ut corda fidelium fuorum ad culo, ideil, ut perditi ficut Judas proditor, da­
fe converteret, mentes quoque flt aflusdirigeret : mnentur. Et fi, quod Deus avertat, in hac per­
*
dein requilierunf, fi quar * hadenu» a pnefatis fidia obierint .* corpora iliorum cum pfalmis flt
Scq·,.- ..tu epifeopis * flatuta fuerant, obfervarentur. Sed cum hymnis, vel Ipintalibus canticis, non ducantur
Peoe otnn>« mveniffent nififolum * pedibus con- ad fcpulturam, Dec inter fideles mortuos eorum
culcata. fed etiam oblivioni dedita: iterum re-ςnomina ad facrum altare recitentur . Et quia
*ο£·ν£. Paîare Puduerunt eodem tenore, quo fuerant ha
--------- -----------------*J----------—pceui'
peccatum
perpetraverunt ad
mortem:r nifi
Aenus condita .
tuerint, fine fine damnentur in «ternam damna­
Continuerunt * itaque prxfati epifcopi fimul tionem .
f titiet i! ·
cum omni clero & fideli populo, ut nemo in to­
Omnibus canonicis fupraferipte fedis interdici­
* t·». »·
folas ■
to fupradiâo comitatu vel epifcopatu habitans , mus coram Deo dt fandis ejus, ut nullus eorum
alfalliret aliquem fuum inimicum ab hora fabba- de his aliquid folvere audeat fine confcnfu pnati nona ufque in die Lunis nora prima, ut om­ fati archiprcsbyteri vel archidiaconorum, five fanis homo perfolvat debitum honorem die Domi­ crifcrinii, dc caputfcholaris, pel ceterorum fra­
nico : neque ullo modo aliquis alTalliret mona­ trum canonicorum.
e«*w.
chum cum clericum * fine armis incedentem .*
...............
....... fine intermifCoM fiant
Minifieria autem v
Divina
neque aliquem hominem ad ecclefiam cum con- Dpro excommunicatis per fpatium trium men9·« /’t·"·ttmtint, & rtfipifcnt f· r-·"*·»·
cilia * euntem, vel redeuntem; neque aliquem fium, ut dtt dlit Dni feni'
■w> Oli·* hominem cum feminis euntem: neque aliquis
λ lattis dtaMï, λ yaiaas tafti tranter ed iffiei
* auderet ecclefiam ve| domos in circuitu pofi- Vfltntattut,
•r- («< tu « xxx. pafiibus violare, aut affallire. Hoc auQuod qui noluerit perficere, noverit lie mul•'/«""iei ,cm Pa^um five treugam ideoconfiituerunt, quo­ dandum, nifi reGpuertt, fuprafcripta excommu­
niam Divina lex, fle pene omnis Chriftiana re- nicatione . Omnibus autem iupradiâa obfervan(·<ηίΙι· .
l’g'°
nihilum deduda, ut legitur, abundabat tibu» pas fit mifericordia concedatur a Domino
· iniquitas, fle reirlgelcebat caritas.
Jefu Chrifto hic & in perpetuum. Amen.
tt ideo nos precipimus fupradidi, epifeopus ,
clerus fimul, fle omnis ordo fcrviens Divinis cui- £
OBSERTA11O G- COSSARTIl.
tibus, fle coram Deo interdicimus: ut nullus ho­
D annum mxlvii. rejecit banc firoodum eruditïflr*
mo vel fcemina, de fupraferiptis aliquid volunta­
œui iliiu* editor , cum exiflimaret pofleriorem
rie temerare vel nfringere prsfumat; nec inva­
efle concilio Hclenenfi celebrato a Guifredo Narfeonenfi
dat res tande matris ecdefir Heleoenfis, five ce­ archiep.
quod iple anno mxlv· afigir. Ego veto flt con­
teris ecclefiis , vel monafienis debitas.* neque ali­ cilium îftud anno circiter mlxv. tribuendum efle, fu­
quis, fe ic ente, in inceflu ufque ad vi. gradum pra demonftrafle mi hi videor ; flt ad illud cur refpexïfpermaneat : neque aliquis uxorem propriam di­ fe fynodor noflra dicatur, caufam nullam video ; dt
anno mxlvii. celebratam «ou ell·, hoc maxime permittat, nec alteram fœminam habeat. Quod qui
fuadet, quod ejua prrfet Ofiva Aufoocnfis tnoo mxlv.
fecit, five in antea fecerit, mfi refipuerit, fit pro Çanbsyo telle, obierit.
pofle emendaverit, flt ad plenam farisfadionem

, convenit
A millehmum ; KaL Junii
Oiiba pontifex Auloneufis, ad vicem
Berengarii
'

A

A U-

9

4tr

KARROFENSB.

“ÎSSE*·

4««

«e· «•‘•β#’*®’·®»’®’ Ο»β> 49>49·«9> *€>·€&· «tSH^
CONCILIUM

CTAUSONENSE
TRIUM

EPISCOPORUM

CBLXBHATÜM

ANNODoM.

1017.

ÎuCFvil Jk ^ηο ,ο*7· bpbitum ·Λ Concilium in civi-A dallns BarcinonenGs. β« Didaee ô" Paiadtjîa rrMcrfiUMB.
tate Aufiwteofi, cui interfuere Ol ibi Epileo- fert tetrnr dt Marce ei hnnc eaaam. j.
pui AufoocnGs , Amelias (JrgcllenGs, & GuiΑΎΠΚζ

ANNO

SYNODUS
IN G El ZL ET E

MOGUNTINA
AN.

c”*l,STf

mxxviii. celebrata.

Ujuj mmna» ctaciliidchemat Hindelsbei- B inter cetera ecclefiiftica , quidam homo ingeam|^ cireuse» , re y·· hir vrrhii rtfotxr . nuns de homicidio Sigefridi comitis ineo Gitus >,
mxxviii. IndiA. xi.
Moguntinus archi· candenti fe ferro expurgavit. Qd ex decreto
epifcopus Aribo in Geixlete fynodum generalem fyoodali poft duas nodes probatus, illatfas appacum fuis fufiraganeis epifcopis haboit . In qua ruit.

H
Anno

* AD

GEIZLIACENSE

CONCILIUM

M naevandam fefitam jem cenlrtvtrfom dt Gandbarheimtufi territent,

Ai initu Megxntine «uue 10x8. caadfaur.
ADDITIO.
ii Μ·«0 TXE bac fynodo Ha differit Aonalifta SaxoBc Caitiene remmenait ; èT flerali altrinfaet aaflarita·
w’9**'

C4ndi 141 bvhc AOQum*
ηΛ* UeremAriht architfife. fyntdam farm Geirleta etneivii. Ad
edtm heatam Gedehardam infaieteadam Itgatir, tJ
fcnftir vacavit, fnt ille vtnire diffitaedant, ventrthilm vsnow Ttdiittm tkctttuu illitt tctltfo
cutt fotrihut ti thvitat utifit, f«u eaaa htntrÿkt
tx ftrtt foitrii ftlxttadt de frxttrite fotdi diffi-

*·"" trilaterae frtfxfa efrfccftrxm aaxilie eam th
ipfa rtfetieimee tear «Wmarwed» ccmfefcmt. /· fe­
dem foede inter extera ftidam heme tnfemmr dt
f
—- - J ,~ Sigefridi
*··-■'·-·*· cernit
' it iachetai
■ ■ , 'canrfrn/i
·
htmkid»
ft fo­
i eexefavit
w
_______
rt
;r fw/. ex
decrete faM feft dxar atfftr
prihtlm
illçfa
tf
ferait
"
'
■■ '
··
■·&

CONCILIUM
KARROFENSE,
a willclmo IV. Aqoitaniz duce congregaium anno mxxvih.
de fide catholica, deque firmanda pace.
&rixiffe in Gtlliit ntnnihil Manicheortun Ae-D

Nota Gabr. Cossartii S. J.
rtfttr didkimts firfrt tx cercii te tfarelteaenfi,
enti 1017. Prioela yttqnt htlU , tf ferfttna eoe. Nullus hujus Çrnodi certus defi^rutar annus in Ade»
mari chronico. Quod autem anno io*l. eam tribuerim,
dti ac dirtfhtntt yunttxin vefaltin inforent, th
chronici epitomen furo (ecutus : cujus tamen
txtnihut Ultram ttmftrxm fotfttrihm dtcemxr . ejufdem
fidem non preflo. Libentius autem ad annum 1031.
Adverfet atramfxe illam fefiem celebrata tfi hac
rejicerem ; ,uo tempore mulus Galliarum locis haberi
forint, me&trt Adamare, qxi in chrtaico: His , «xpta de firmanda pace concilia .
inanit, diebus concilium aggregavit epifeoporum
Observatio P. Antonii Pagi
& abbatum dux Willelmua apud Karrofum, pro E

R

pier attinguendas bacrcfes , nu« vulgo a Mani*
chzisdiiTeminabantur. Ibi adïuerunt omnes Aqui*
Unie principes, quibas preccpit pacem fumare ,
h ecdefum Dei catholicam venerari . Hac Ade­
merat.

CtncU. Gntrtl. Ton. XIX.

ad An. Chr. toa?. a. 1».

Cum in GaUiis Manlcbasorum barrefis revinlcere vide­
retur , & bella inter privatos jctli magnorum malorum
csnftefient, Willetmus Aquitaniat Dux , Sutus nominis
IV. Concilium apud Carrofam , monafterium in marchia
paÿ PiAouici (itum, ani» 1017. congregavit. In Chro­
nici enim Ademari fine, antequam narretur ele&io Gotefridi II. in Anchieplfcofum Burdigalenlbm , quam ad
an. loay. pertinere conflat » Imitar: fh> diebnt Carctlinm aurefavu Sffieeemnt, & Ahhatatn D>« ΓΓύHh a
Iri-

4«7
ANNO
CHRISTI
>•>1.

Flvuî*

S

Y

N

O

D

U

S

C0,SrDtn

48«

Ithaai efad Saadeer Cimfa» prefltr tedaiafadat b*· Λ con <uum abfoJvit, & aaagn· eorum Hrs. flu® in fin»
_
re/M ,
wd&· t Mtaicbmi d /tauaabaatar. JW ed· nitentur
habentur,, ία
ad maure
annum 10*7*
>017. pertinent t, verui^rajHiui
Chronographus a4 NNO
faenal oataet Jfetutaaut Friatifti, faibai frattftl ft- Msileacenfis
“ ”-------■ ad an. imI. a “
z L— inchoatum
-----------ait:
!* ----------Pafiharr
CHMStl
cew/nMre, frEccltfeat Dei Ctlbtiicta» veteran . Cof- Sraerww eaat fef audit Itadabilit fadt ifft Dae Gail- i«ta
lartiu» hoc Concilium com anno 10*1. copulat , addit- Itliaar Meaaiber fedai efad Mellitiaa· fltaai dieraar ia
flue librauai ed aa. lop. rejutrear , fee tearfere audiit jentSalt beat obtil ia fate frtdif Ealtadai Ftb rated .
Gelliaraia hcit beberi teefl· dt fineeada fete CeatiUt . Quart Concilium Carrofenfe a Guilielmo mdiâum hoc

Vcrum pnrter,uam fluod Ademaru» anno rosi. Chroni-

SYNODUS

anno , vel tenu» fub fequentis exordium convocaturn fuit.

ROMANA,

Pro juribus Epiicopo Sy Ire Candide fervandis, anno mxxviii. celebrata.
Si Ughrlll N nomine fanft®, & iodividueTrinitstis, Pa- tibus, fit tam amplo populo Galerano. Epifeopus
lull» f.<r«
tris, & Filii, ficSpiritus Sanâi. Amen. Ego refpondit , a facerdotibus S- Nicolai 14. folidoa
Toe.,. p.<
,1. v«»«;a Joannes divina providentia XIX. Papa Romanus, per annum, fit a presbyterisS. Andree 30.dena­
rid.
Iciens pene eunda oblivioni dari ob nimiam fra­ rios, confequitur Epifeopus nihil amplius. Quod
gilitatem humanam, qu® ad honorem, & utili­ nos audientes maxima trillitia affedi fumus, fit
tatem SS. Rufinx, fic Secund® martyrum tem­ relinquentes caufam, quam tradabamus , omnes
poribus geüa funt, literis pandenda mandavimus, uno fpiritu, uoa mente cogente tanta impietate,
ut pofteri devotionem etga noftra loca cogno- ad hoc traâaadum cooverfi fumus. Tunc Archiicant, fie fi qui rebelles fuerint, contabefcant fit Îiresbytcrum vocavimus S. Nicolai cum fuis, fic
crubefcant. Defundo igitur Gregorio Epiicopo yndicum S.Andre· cum fuis, quia Archipresby.
fuptadidarum martyrum Rufin®, fic Secunde , ter abfens erat, infirmitatis caufa, dos taliteragPetrum confecravimus Epifcopum , poft cujus greffi fumus, dicite nobis, quare tam parum Epi­
coofecrationem, nondum tranfaâis iribus annis icopo redditis, fit quare vel tertiam non redditis
presbyteri S. Nicolai de Gakria coeperunt gerere fibi, ficut fic alia loca faciunt ? Qui refponderunt ;
eundem Epifcopum de presbyteris S. Andre® , confuetudo noftra fuit ; fic nos contra habetis ab
presbyteri veroS. Andre® rogaverunt Epifcopum ,C aliquo Epifcopo inde aliquid feriptum? qui re­
ut illuc iret, fic in prediâa Ecdefia S. Andre® fponderunt per omnia, Domine nullum; tunc
altaria xdificaret. Qpibus Epifeopus refpondit non nos interrogavimus refidentes Epifcopos, facerdodebere ibi altaria confecrare, quia de ipfa ecdc- tes, diaconos, judices, quid deberet de hoc fie­
fia litigatur presbyter S.Nicolai, prius igitur ve­ ri, fic prelibatus Epiicopus procedens ad pedes
niant utrxque partes ante nos, fit legibus finia­ noftros, talia cœpit: Domine fi veftri gratiaeft,
tur, fic tunc G caoonice potero, ad fervidum S. ad eam caufam redite, pro qua huc venimus ,
Ecclefi® faciendum libenter ibo. His auditis re- iftam oppo'tuno tempore refervate . Tunc nos
verft funt, fieArchipresbytero, fic ceteris presby­ commoti, fic valde irati contra eum, quia nole­
teris nunciaverant, qui iterum, atque iterum ca­ bat nos proponere, quod ipfe querere debebat ,
nonice vocati, tandem utrxque partes venerunt diximus, miror cum fis prudens, ac potens,
ante fuum epifcopum , quorum caufam volens quare ecdcfiam tuam non fublcvas? fed magis
preljbatus Petrus Epifeopus ita finire, ut nun­ opprimis, quare non dixifti hoc per tot dies ?
quam magis lis inde Oriretur, ante nollrampre- fit quare illam confuctudinem, quam omnes Ecfentiam illos conduxit, nos vero reGdentes in ckfix habent, non exigis abipfis, mihi adeo nou
ecdeGa S. Sylveftri, qu® eft infra palatium La-D imputabitur quod in ea eft ecdefia, ego eam vo­
teranenfe, una cum Theobaldo Beliiternenf. Pe­ bis dedi, fi tu non vis tertiam ab cis exigere ,
tro Prsneftino, Benedido Portuenfi, Theobaldo ego illam exigam , ut ecdeGa tibi commifta ,
AlbanenG , Petro Oftienfi, Dominico Lavican. meo, fit tuo tempore non decrefcat. His verbis
Benedido Archidiacono, Crefcentio, atque Ray- Petrus Epifeopus correptus refpondit , Domine
neno, Gregorio Diaconibus, Petro Card. S. Da- quid vos, fic S. hoc Concilium judicat, retipere
mafi, Francone Card. S. Sixti, Tuidifco Cardin. paratus fim, tunc ab omni Concilio definitum ,
S. Marcelli, aliifque quamplurimis ^Sacerdotibus , fic judicatum eft, ut cunelis poftpofitis prius ecfit Clericis aditantibus autem Benedido Primice­ cleua S- Rufin®, fit Epifeopus funs honoretur, fic
rio , fic alio Benedido Secundicerio , Crefcentio per me dc tertia cunâx Galerie Epifeopus miNomenclatore, Petro primo defenfore, Stephano niftretur, refutantibus ea presbyteris, fic dare in­
Proto Scriniario, Joanne Deubaldo, Dativo ju­ tegram promittentibus fibi, fuilque fucceftoribus
dice, feu fratre noftro Domino Alberico Comi­ in perpetuum, fie lie ad inchoatam caufam pres­
te Palatii, fic Joanne ToccoComite Galeri*, di­ byterum redire, quod fit faâum eft. Nam acce­
dos presbytères utrarumque ecclefiarum introire pta ego virga, inveftivi Epifcopum Petrum, fic
fec.mus cum paucis laicis Galeranis , videlicet E per fe fnofqne fucceflores de nniverfa tertia om­
Joanne filio Rodulphi, Baldo , tunc Epifeopus nium ecclefiarum Galerie , Jaffuetaque datione ,
veniens ad pedes noftros cœpit exponere, quo­ confentientibus presbyteris utriufque ecclefie , fic
modo , fic qualiter, fic qua pro caufa vocalfet refutantibus» atque dare eam promittentibus, ac
eos, fit cepimus caufam quzrere, que illos mo­ dicentibus, quod fe illam prius fponte darent .
vebat , tranquilla mente dirimere, fic tradare . Iterumque judicatum eft , ut fub interdiâione
Que cum protelaretur, ut reor, fuggeftione Spi­ anathematis hoc poneretur, fic confirmaretur, fit
ritus fandi, venit mihi in mentem, quod mul­ faâum eft, namnoftra jufiione, fic omniumpretum lucri Epifeopus S. Rufio· haberet de tot fa- diâorumfacerdotum, Epifeoporum, Diaconorum
cerdotibus, fic tam magno populo Galerano, hoc accepta ftola Benediâus Portuenfis Epifeopus di­
cogitans infra me ipfum , fic volens addifecre quan­ xit, auâoritate Patris, Filii, fic Spiritus faoâi,
titatem redditus praedi de Galerie, taliter Epifco­ fie auâoritate B. Petri Apoftoli, fie D. N. Joanpum interrogavi. Credo quidem multum reddi­ nis Pape hoc S. Concilio prxfideotis, fie auâori­
tus habere Epifcopum S. Rufine de tot faccrdo- tate hujus S. Concilii maledicimus, fic excommu­
nica-

I

41»

ROMANA.

TxJùf

“Ι»®”

4»»

aulboMli* .ioculo obli AS.Grarpi, et Lwn Eplcopu. CMinC* <«lrb«
gamsw , quicumque facerdotum, five dencorum, in
· terfai
«■·-·
& in perpetuum valere judico. Gregorius
A’**RI
π five laicorum, feu qualifeumque oerlona morta­ S. Luci* interfui, & in perpetuum valere judi.Jfj”
lium tertiam univerfarum ecclebatum Galeris co. Benediâus Epifcopus S. Anagnine ecclefi*
Petro Epifcopo, fuifqoe fucccfforibtis aliquo mo­ interfui. Joann. Epifcopus S. Biedane ecclefi*
do contendere prcfumpferit, vel aliquo modo interfui , & in perpetuum valere judico. Benedi­
fraudare difpofuerit, & boc quod de Galeria ju­ âus Epifcopus Cereo.bocdecretum fitment, ficin
dicavimus ab omnibus locis praediâi Epifcopatus perpetuum valere judico. Petrus Cardinalis titu­
S. Rufio*, & ab omnibus facerdotibus, & cleri­ li S. Marci interfui, & in perpetuum valere ju­
cis , vel laicis, & ab omni perfona obfervari fub dico. Raynerius Epifcopus Nepeiinz ccclcfua boc
fimili anathemate Apoftolica auâoiitate fanci- decretum firmum, & in perpetuum manere ju­
mus,dt ftatuimus in perpetuum, poftquam 'ter dico. Amafus Epifcopus, atque Capellaous Do­
a Petro Epifcopo, vel fuis fucccfforibus fupradi- mini Pap*. Franco Cardinalis S. Suti . Benedi­
âa tertia requiGta fuerit ; & ab omnibus clama­ âus Domini gratia Secundicerius S. A. S.Joan­
tum eft, fiat fiat, amen, amen. Er ut diligen- nes
__ Cardinati»
________________
________
tituli Sanâi
Marcelli_________
. Crefcentius
tius obfervetur , & clarius cognofcatur, lotum « Domini grana .nomenclator S. A. S. Ego Steper ordinem Gregorio Scrivanio S. R. E. feribere® phanus Dei gratia Scrtvanius S. Sedis Apoftoliprreepimus , fle ab omnibus, qui interfuerunt , CZ
-- fcripfi
' ' r , fltc.
propriis manibus roborari voluimus. Benediâus
Hajar tamn Ctxcüti Epacka mm «4m ttrta «j!,
Archidiaconns interfui, & in perpetuum valere cnm mil» c»nfi^»»ra fit «km, Vtl Indidi»*», ftd
ijudico. Petrus Prcncftinus Epifcopus interfui, & /»Imh XIX. Kalcnd. Januarii. Ex Ht lamtn yaz
n perpetuum valere judico. Ego Benediâus Epi- babentxr initia ctncilu , traitar ctltbrataa» circa
fcopus Portuenfis interfui, fle. in perpetuum va­ «b. 1018. dicitar rwiw ibi·. nondum tranfaâis tri­
lere judico. Datum XIX. Kalend. Januarii per bus «nais « cnnfccrati»** Pttn Epifc»pi Sjlva Can­
manus Bofonis Epifeopi Tiburtine Ecclefie, fle dida, qaa caatigit «ms 1016. at tx littrit JxaaBibliothecarii S. A. S. interfui, fle in perpetuum ■»/ XIX. xi tamdaaa Pttrna» datit 16. Kai. Jan.
valere judico. Rayocrius Diaconus de Diaconia tjafdea» «aw apad U^btllaaa callt^i patafi.

——-.irum, «e

CONCILIUM

LEMOVICENSE

I.

Quo declaratum eft S. Martialem LemovicenGs fedis au&orem epifeopum
apoftolicum effe nominandum .* ejufdem corporis elevatio fa&a fuit
anno]Domini mxxix. tempore Joannis pape XVIII.

Aoc fynodum celebratam effe anno Chrifti Cchronico Gaufredi monachi fandi Martialis) haconcilii indicant bita fuit anno 1028. Que in boc concilio gefta
«mm dadicatiaaic bajarLtmn· fuerunt , continentur aAione I. concilii LemoviwctqAr
rtdampiaru nafirt, flte. Dedicatio cenfis II. infra ad an. 1031.
autem ejuideaa ccclcfis ( ut habetur in fcnpto

Hhisloip.verbis:aâa /sLemovicenGs
priam

CONVENTUS
Qui cum Roberto

rege

EPISCQPORUM

ad dedicationem ecclefiz fandi Aniani AurelianenGs
convenerunt anno mxxix.

Onafitnm fandi
.
'Onafiertuna
Aniani apud Aarehanai «Dminimi meriti, cum quibus femper defiderabat
Jakarta raga inflaaratana , neoaavfMV atcla- colloqui. Ab his pro ceno, fle aliis Dei minifiarn infigat apart canfirnHam , iatat ia »;«/ vita ftris levatur illud nobile corpus amid Dei AniaHaigaldai . Pafi acclafia orra dtfcriphanaaa, dedica- ni fandilGmi, de fepulcro , cum corporibus fan­
tianir aarratiaaaaa aggreditur bn varkii. Poft que dorum Eufpicii, Monitoris, fit Flofculi confeffo-

M

omnia, repair, cupidus fande benedidionis rex rum, Baudelii, fle Scubilii martyrum, fle Agie
Robert us gloriofus, lue ordinationis, & a (Tu ra­ matris Sanâi Lupi confcfforis: flt ab ipfb glorioptionis in regem anno xxxvi. juflione impera- fo rege fle aliis, quos jam prenotavit liters, qui
'toria evocavit archiprefules Gauslinum Bituri-Epro tali negotio advenerant, cuftodilur, laudacenfem fle abbatem Floriacenfem , Leothericum tor, fit decantatur in hymnis fle laudibus in ec­
Seootsenfem, necnon fle Arnulfum Turonenfem. clefia S. Martini, quoadufque praepararentur uti­
Quorum prefentiam fubfequuntur prefules, OJol- lia, & neceffaria fanâc benediâioni. Prcpararicus Aurelianenfis , Theodoricus Carnotenfis , tis ergo omnibus, ab ipfis fandis facerdotibuslo­
Berncrius Meldenfis , Various Beluacenfis , fle cum ipfum benedici fle confecrart folenniter fe­
Rodulfus Silvaneâenfis. Non defuit etiam pr*. cit , anno Dominice incarnationis mxxix. Indifentia domni fic venerabilis Odilonis Cluniacen- diooe xii.
fium abbatis, Sc aliorum bonorum virorum non

CON.

4,i

‘Vini*

®°Β»”

SYNODUS

ANNO

49*

ΜΧΧΙΧ. HASITVM.

TXB tec eaarifo U tentant baduteoi faterrfrrrw A Aribo Metrejolitanus Mopmtir, inter Ct ioviA-/ i» HiJdenrbcimcnf tinutt, ad. te«c wôu» . cem fuper (Sandesheim rocooctUett funt. Nam
Anno noix. Indiftione xn. Generalis fynodus ipfe Metropolitanus vairon Godehardum (êtrein Palithi, prefidente Imperatore cam epifeopis to convenit , feque fuper eadem parochia errvfxi. in qua iterum Moguntinus archipranul do- fe confitendo nuntiavit , ft omnem fraternam
nanum Godehardum fuper Gandesbeim iomsieta- fafisfaâionem , fed ft de preterite lite perpetuam
nr cepit. Aadem J^eflot food rrfert >·μ Jtfxe*· taciturnitatem, fub vero Chrifti ft eecfefia teftifi: Hoc anno domnus Godehandus epifeopus, ft monio promifit-

cfconstantinopolitana

synodus

In jw Jtanner Ab don Jocebitarnni Antiocheno/ patriarcha darnnotnr,

Anno Chrifti 1019. celehrata..

S· Mm< T^E concilio hoc, Scriptoribus Grzcis ignoto, Bdxoier poft nonit in entire periit. Hcc Aftemenus
f»rri r·*· L/mUCj ifta ex Aflemano Biblioih. Oriental- ex Michaele epifeopo Taneos in vita ejufdem
M,“
tom. U. pag. rjo. accipe : Joonntt AUon apod Joannis Arabica, qui dein Michael Joannis obi­
imperatorem (Romanum utique Argynum, qui tum con fig nat, anno fandiorntet Martyram fepiinab anno Chrifti 10x8. ad annum 1034. impera- gentefiren yudn^finoe feptioeo ; id eft Chrifti top.
vit ) accnfatxc, Cenflontinopelim raw» futear epi. cx
ex quo concilio Conftaotinorolitano annum 1019.
fcoptr, ft* tribau idenachr Jocabitir abdaihtr eft ,
affignes. >>
epifeopontee Gracorttne
Grocormot condewonatiu
eondewonanu ;
& in fynodo epifeoperttoe

AUSCENSE
4a·· 1019.

$·

CONCILIUM
circiter babrtnr.

Oncilii hujus, alias plane ignoti fit mentioCprolationemfne Utt amffiun reenperavit, tj fibi per
mswim fmure confilio falvo jttre S. Mrtbaelis ( ob­
batiz Petianenfis ) tidem profato obbati Gallithm
dm Ptlionenfi/ Mac ( Coenobium eft ordinis S. meM/Irriio* commifit. 5.Λ. Capo Anmanfic arcbiepiBen. ) fnpor ribotio S.Joaxnu conyt/flar in cooci- fyopi. 5- Grrgerii epifeopi. S.GniUehiei iUiliiCel·

in charta quadam in Gallia Chriftiana nov.
Cedit.
tom.l.pag. 167. append, his verbis: ArnnmHe AttxtenAi j"ditfo Anettenfit orebteptfeept Reorttndi
Cup. ( quem paulo ante annum 1030. defiifteconflat ) otpoe domni Grcgorii ejufdem ( Aquenfis ) ftdit epifeopi omoeemr^ue epiftepornm i» concilio exifient Ârw ad oUete S. Jconnu FViUclmo poteftatene

SYNODUS
in

qua

l<t Medodfi. S. Aeoumdi ejnfdeoe foeenafttrii Motir.

5- Fortii prion/. S. Flerentii eoooocbi. SAenetrndi.
Amoldi vitetoroilir ejnfdne erviiotii 5. phtrrftoormH
olt oront.

ROMANA

Privilboium Popponi Patriakchæ Aquilejensi

Conccflum irritatur, & Gradenûs Ecclefia Venete ac Hiftric Metropoli»
confirmatur.
B> Ujh.ni ΤΟ·0·*» Epifeopus fervus fervorum Dei . SiDdeficere coepit , provide eorum invenit tMimani»
ii.iJm. T». j mortalibus inevitabiliter non immineret accitas, ne fecum deperirent gefla propria adinformaVrJu?<Î.' ^en‘ ** prothoptafti parentis vitio deficere, nui- tionem fequenlium ftculorum, vel ad evitatioIa penitus ratio cogeret afta eorumdem fervanda nem, fi obftura fuerint, debere adnottfi, utipfa
futuris feculis bona ad exemplum , vel improba E adnotatio immemores elates fuperans fignificatel,
ad cautelam ftilo inextricabili commendare, illacquid utile, quidve geftum fuiftet inutile, ft luminus idoneum foret auftores prrfcntes infpicere, eida indagatione verum a falfo in tempore op& ada exequi exarata. Sed quia, ut premiffum portuno fecerneret. Quod fi (eft in fieculwbus
eft, primi parentis piaculo inflantia caterorum negotiis id fervari fancitum, cautius, ft diligen­
tius

4»l

ROMANA.

“«*■>“

494

i, — lins ia Ecclefiafticis eft obfervaudum, qui tanto4 nondum expleto triduo nuncius Patriarch* Gra.
rHauTi ,επαΡ·®>Ιαπ ûrcuH horrent, quanto quiete per- denfis fiipervenit, flebilem nobis reprefentans EpL
CHAISTI
peina ardent, tanto inquietudinem refugiunt mor­ flolam, quam cum legiffemus magno moerore af...J*
talium , quanto foli viventi Deo in fecula lucu­ feâi fumus ; fed recuperata fpe ex eo , quod
lorum placere defideraut. Cpjus rei gratia om­ probare omni tempore juftitiam fe habere prominibus S.Del Ecclefia filiis notum effe volumus, fit, nuncium noftrum Gregorium fide probatum,
quod inter Urionem Patriarcham Gradenfem , fle & omni eloquentia infignem adutrumque mi fimus
Popponem Forojulienfem Patriarcham, proh do­ cum Epiltolis paterne vocantibus eos ad noftram
lor ! noürit temporibus xabulo ventilante com­ Synodum. Sed Poppo vifis literis commotus.......
motum eft, flt ad quod ufque perduâum. Con- ficut Gregorius retulit, quod nec etiam caput in­
fpirante namque Veneticorum populo contra Do- clinaret, fed potius tenorem privilegii denega­
minum fuum Ducem, fltpnriibatum Patriarcham ret: Et quia perditam Gradenlem inlulam habe­
fratrem fuum, uterque poflhabitis dignitatibus & ret, querebatur, nec poffe fe venire ad noftram
curis, que ad fe pertinebant, alias fe recepta­ fynodum nulla ratione interveniente profitebatur ;
runt, donec io pius feculanbus infolentiis ad fua fed
... de
__ tenorea__
____________
________
privilegii
in eodem
loco vinâus eft
repedare quiviffent , ficui i poftea rei probavit B mendacem effe: quia exemplar demoftratum eft
eventus, Interea vero antiquo xelo accenfus ho- a- Gregorio;
----------------------------—'- feürfo
r *' r n
-----­
cui revertenti junxit
Patriar
ftis Forojulienfi* Patriarcha Poppo Gradenlem ci. cha nos vocatus adiens . Quod cum cognoviflet
vitatem adit, petens fe recipi a civibus adjuto­ Poppo ForojulienGs Patriarcha , Monse hum quem­
rem confratris fui Patriarchs GradenGs, & ami­ dam legatum ad nos miGt, nulla probabili ratio­
ci fui Ducis. Cui cum nollent acquicicere per ne , nec jufta defenfione, ut promiferat , muniDeum & oâo fu orum facramenta firmavit, fic­ tum. Quem cum retinere audito adventu Urfout referente Urfone Patriarcha, flt quamplurimis nis Patriarchas voluiffem, fugam arripuit. Veoiens
Veneticorum nobilibus , ac tum provincialium autem ante nos Patriarcha GradenGs triduo fle­
Epifeopis didicimus, quod ad Ulvam faciendam biliter queftus eft. Poftea vero congregata Syno­
Duci flt fratri fuo Patriarche civitatem intraret. do in ecelcGa B. Syiveftri infra noftrum palatium
Ubi poftquam intratum eft, oblitus facramento- reGdentibus nobifeum Venerabilibus Epifeopis Pe­
rum, Gentilium morp, ut de fccularibus audi­ tro PipernenG, Benediâo Portuenfi , Dominico
vimus, quicquid in ecclefia inventum eft, unca L**icanenG , Bofone Tiburtinenfi, ReginerioNemanu depraedatum eft, duorum monafleriorum phienfi,
r___ ___ Benediâo
_____ __ _______
____________
Cerenfi,, _____
Dodone
Nucerenfi,
Banftimoniales ftupratae, ac violate a fuis funt,CPetro Praeoeftinenfi , Joanne Bledcnfi , Joanne
neque Monachis pepercit. Quin etiam defunâo- Ortenfi,
"
~ Aio, Amato, feu Benediâo Epifeopis,
rum corpora quietem defiderantia c propriis tu­ ac Diaconibus Benediâo Archidiacono, Crcfcenmulis auferens ad civitatem fuam inhonorata tio Diacono, Petro Diacono Archicanccllario,
tranflulir, reliquias minus tamen quam defidem- Crefccntio, fle Rainerio Diaconibus, & Cardina*
bat fimiliter fecum devexit, akaria confregit , libus, Stephano, Petro , Joanne, & aiio Joan­
thefauros ab ft u lit , civitatem aliquibus patronis ne, fqu ceteris tana Epifeopis, 50ampresbyteris,
Gradenfem licet deftitutam munitam fuis reli- pecnon Diaconibus, quorum fubtus manus afenJuit. Cui non lufficiens hoc appqfuit iniquitates ptse effe fubcernuntur ; omnes rea per ordinem
uper iniquitates; po* fuis legatis petiit pofcens relatas funt, atque privilegia antecefforum noftr.
confirmationem omnium locorum fuorum a no­ fcil. Sanâilîimi Pelagii, Gregorii,^flt Honorii ,
bis, & nominatim GradenGs Infulae, quibus cum Stephani, & Gregorii, Leonis, Sergii, & Leo­
refponderem non fibi jufte, fit Canonice, ac per nis, Benediâi, Adriani, Bonifacff, Romani ,
antiqua privilegia pertinere, dixerunt: non aliter Theodori, Anaftafii, Joannis, Syiveftri , & Ser­
ea petit Dominus nofier fibi confirmari, nifi gii
gn oftenla
piicnta,, quorum imitantes quam plurima de
<te
quemadmodum per privilegia veftrorum antecef D eadem Gradenfi fede inftituta, talem definitiolorum fuis antecefforibus & ecclefia fua confir. nem promeruit, ut privilegium confirmationis ju­
mata eft: & fibi jufte & canonice pertinere vi- dicio noftrorum Epiicoporum fibi, fuifque fiicdetur, ac ipfe probare poteft, & promittit. His ccffonbus de ejufdem fedis ftabilitate perpetuali­
auditis nec arbitrantes eum audere illudere Apo­ ter faceremus. Quod flt fecimus , ftatuentes Apofto­
ftolica fedi, & magis quia novimus pro hac ra­ lica cenfura fub divini judicii obteftatione, ut nulli
tione [Irionem Patriarcham a bona memoria Do­ unquam io tempore prcdiâum LJrfooem Patriar­
mno Benediâo Papa Romam vocatum fallu m fe cham , ac fucceffores ejui de prediâa Patriarchavenire non poffe fub excufatione imperialis ti­ tu Gradenfi, five de rebus, ac poffeflionibus ejus
moris, licet legatos fuoa mitteret petitionibus fuis inquietare, aut moleftare prefumat; fed potiua
coudefcendentes privilegium fibi dare filio noftro fnpius nominatum Patriarcham Gradenfem cum
Petro Diacono & Cancellario prxeepimus . Sed fua integritate quietum remota omni contradiflt de Infula Gradenfi inferi juffimus, ficut au­ âione iple, fuique fucceffores perpetuis potbdcant
dietis. Praterea confirmamus vobis Infulam Gra­ temporibus, ita etiam ut abfque fuo fuorumque
denfem
flt canoni- iuccefforum voluntario coofenfu nulli eleâioœm
------- -cum~ pcrtinentiis,
-... —. ficut
— ,jufte,
— ,-----------antiqua
privilegia
«ce per
.
.
.
J vobis &
. ccclefic veftrat E fisorum faffraganeorum facere liceat. Et quidquid
-----:------ j:dinofeitur
—r.·.......... ; ..
-----«-- ­
eij ju<la normam canonicam pro commifla
pertinere
flt r..
ficut tu ipfe jufte
proba
re omni tempore potes, & promittis, ita ut fe­ fibi Ecclefia cura prolatum fuerit, tam a fuffracundum Deum tibi eam ordinare licear. Quod ganeis fibi Epifeopis , quam a clero flt populo
totum ia contrarium accidie, quia nec jufte fibi cuftodiri precipitous. Qpi vero hcc, que a no­
pertinara convinâum eft: qui vocatus ad fatisfa- bis pio intuitu promulgata funt, infringere, aut
ciendum de hoc Gradenfi Patuarchs ficut pro- in aliquo transgredi prefumpfcric, omnipotentis
mifit, venire diftulit, nec fecundum Deum di- Dei iram incurrat , φ noftro anathemate coafbffus
âam ordinavit infulam, neque antiqua per pri­ pereat, fed & cum Diabolo perpetuo damnatus
vilegia eam fibi pertinere, ut promiferat, offen­ gemat. Qui autem cuftos, flt obfervator hujus
dit. Privilegium , quod feriptum eft fub prafata noftri Apoftolici privilegii extiterit, gratiam me­
conditione manu noflra corroboratum, per fuos reatur SS.Trinitatis, & noftra benediâioncfrua·
remiffum eft nuncios. Poft eorum reverfionem tur, ac in fecula fcculorum letetur.

Sen-

♦»>

'T'AI"

CONCILIUM

ΛΛ,

HOBBMVr

R. ?MANC.

49·

Scriptum per Manus Georgii fcrfaiavii S. R. E. AEgo Almatma . . . .fabler.
Ego 1Leo
Ecclefis
Epifc. fubfcr.
anno
anno ia meaib Decembri Indiftione Vlll. t Bcm »a-- S.Fieoclenfis
c ·
—·'
Ego MonaküK Epifeopus Ariminenfis cx juffione CW"ISTI
CHRISTI

. -

‘‘M>

D. jo. Paps fabler.
£m Benediâus Epifeopus Portuenfis interfui St
Ego Berardus S. Fufgilienfis Ecclefis Epifc. ex
fabfer.
juffione D. Jo. Paps fubfcr.
Km Bofas Epifeopus S. Tiburtine Ecclefis fub.
Ego Benediâus Archidisconus, Ac vicedominus
fcripfi.
fubfcr.
Ego Petrus Epifeopus Hoftienfis fubfcr.
Ego Dominicus Epifeopus Lavicanenfis Ecclefia Ego Petrus Diaconus S. R. E. Ac cauce!latius Λ»
cri palatii fubfcr.
fubfcripfi.
_
_
_ _
Ego Benediâus S. Cerenfis Ecclefis Epifeopus Ego Crcfcentius diaconus fubfcr.
fubfcr.
Ego Riginerius diaconus fubfcr.
Ego Joannes Epifeopus S. Ortans Ecclefis fob. - Ego Stephanos Cardinalis interfui.
fcripfi.
®Ego Joannes Cardinalis tit. S. Marcelli interfiii.
Ego Rayoarins S, Nepefins Ecclefis EpifcopM Ego Joannes Cardinalis S.Marci interfui,
fubfcr,
Detina
aHtrttar
ra ax
JadiAl··»/
FW/.
foefoe
jj/aadafc
jAtfeea
vUtretar
hüflitM
Vlll.
jguedafii
Ego Petrus Epifeopus & Pipernanfis Eodefis fob. drervtMr aaaa Ckrifti 1014. Ferans ia pra/tripta
prwtUfcripfi ·
. .JaiiOi»»· «send·· iar/ê tpirttt,
- * - -- ·~—■ — —
V1 fta
Ego Benediâus Epifeopus de Portalatioa fubfcr. g»®·
Fapfons2 swtffui
«£ Jad/0fow X.
Ego Dodo Epifeopus Naoercnfis fubfcr.
XI. at vult Fapat. Fartaft pra Vlll. rtpaatada
rtf
rfl iMiXllï. aitnt niHifii jmîm attat»·
Ego Λ to Epifeopus Camerioenfis fubfcr.
Ego Joannes Epifeopus S. Bladana Ecclefue iub. aarit [nttatia Ubatt j*a mi 1029.
fcripfi.

S

'

,

CHRISTI

CHRISTI

ONCILIUM

Thefura

PICTAVI ENSE

Λ»·<4ι.

$01

’•^ra-

Roieito Regs

circa ah.

Christi

mxxx.

Vetat ne quis terras aut pofleffiones Ecclefiarum sue monafterioratn invadat
In Chertari» J.Mmrwfc.
Um inter mundi fluftivagos difeurfus fanftjsCmis judicia exigerent jufta,cujusprs
irsfeutiam adeEtclefia flatus dilabi videretur, Acproionu- uotes monachi ex coenobio^beati M;[axentii atque
meris hominum delifiis, fuadeute diabolo reli- B.
~ Leodegarii interpellati font eum de propriis
gio fanda corrumperetur, mifertus Dominus ge­ terris, in quibus judices At prepofiti per falfita.
neri humano non diu pafftu prnralere zabufo,Ac tern Ac cupiditatem injufte judicia exercebant, At
pauperes condemnabant. Tunc ipfe convocans ma­
dominari mu odo, tandem his cladibus permifit
finem fieri, ficque voluit ad fanâa religiofiratis jores nato, At qui priores antiquitus noserant
confuerudioes , interrogent fi vera effent qus
mores priftinos revocari. Prxveniente igitur mifericordia-piiffimiconditoris, aâum eft fub Prin­ dicebantur. Quibus aditantibus ait: accedat quis
cipe Aquitanorum, rege videlicet RotbertoFran­ ex teflibus qui fub juramento adfirtnet, At fiat
corum regna jufte dtfpooente, Ac ducibus fub re­ ficut ipfi requirunt; tunc quidam ex fubjudicibus
gimine ejus degentibus, pontificibus quoque quam- tefiatus eft patrem fuum judicem fuiffe plufquatli
plurimis, nee non At diveriorum facerdotum ft-_ 7·. annos,. ieque poft mortem ejus annis quam,
mulque omni ordini clericorum, ut concilia peru plurimis
ntnrimi· ««iff.
exegiffe hujus rei negotium, ficque fu­
fingulas civitates celebrarentur, ac innumera mul­ per altare, Ac reliquias fandorum juravit, fic eftitudo plebium coadunata tam uob'liuui quam fe confeetndines priores. Tunc comes, At omnes
pauperum de fide catholici Ac rebus faoâ® Dei qui aderant tam nobiles quam pauperes tcftati
ccdcfir ibi concionaretur, ut emendata fides ab funt, ita perenniter abfque ulla contradiftione
omnibus a Deo confirmaretur. luter ceteras er­ permanerent inbefa. Caufie autem hujus rei h®
go diverfis partes accidit, ut Piâav* urbis con­ funt de terra S. Maxentii, quod eft in parochia
cilium ageretur, duce videlicet nobiliffimo Wil­
Vedtinas Ac Montiniaco Ac Bonolio, Virtnelle ,
le) mo cum Ifemberto ipfius urbis epifcopo, At Jor­ Bofliaco cum villis qui ad ipfam villam perti­
dane Lnmovicenfium pralule, atque Amaldo Penent, Ac Villam novam de quatuor caufis, ra­
trsgoricu regionis, Ac di veriorum ordinum Chri- ptum, furtum, homicidium, incendium medie­
ftiauornm, abbatibus videlicet, monachis, Aede- metu
tatem vnari·
vicarii avci^iam
accipiant,, anam
aliam msuiaiam
dimidiam m<m·monaricis, necnon Ac fidelibus populis. Cum igitur de g chi habeant. Omnem autem clamorem quicumphiribus rebus traderent,
ftatuerunt
ut fi
‘ “
Λ
r quis'
*
que hominum fe clamaverint deintus in terra
hominum res fandn Dei ecclefi· fraudulenter S. Maxentii monachi redum faciant, fine Ollo ho­
aut violenter poffederat aut injufterapuerat, cum mine partiente, Ac fi foras terram S. Maxentii
fanxno ftudio reftitueret, Ac ut terras monafte- vicarii clamum habuerint, ipfi diftriftum acciriorum integras liberafque perfolverent, quod Ac piant. Sed Ac de propriis hominibus S. Maxentii,
ita omnes decreverunt fieri, Ac fub omni excom­ nemo praepofitorom nullus judex judicet, nifi anmunicatione Ac juramento firmaverunt.Subiifeiem te monachum aut in quo ipfe juflcrit. Et io bis
ergo diebus contigit, ut domnus Willelmus co- caufis nemo pnspofitoram partem habeat. In to­
tues deveniret io quoddam caflrum, quod voca­ tam autem terram fupra fcriptam nullus vica­
tur antiquitus Metulo, ut ibi cum fuis judicibus rius , nec ullos prapoGtus nullum intetfignum
At prepofitis, ac multis nobilibus de rebus pluri- mittat, Ac fi quis miicrit, nullus hominum ho­

C

rum

SMS*

4»7

r

J

C

T A V I B N S i.

»<?“™ ’·

478

i—■—ι··πιη» ad ipfum pergat, fed ante monachum judi-AnuKiis, Gatto & Girbertus ahique quamplutimi.*yyP,· cium fiat. (Jt autem hac dcfcriptio firma per- FaAa
” “ eft autem. ....................
flabilius hujus negotii rv. Idus
«••Σ/ mfenrat, fub omni firmamento & Habilitate & Decembris fob domno ’ A tnblardo abbate Amopronuffiooc concilii» manibus prooriis corrobora- nachis fibi lubditis, quorum nomina enarrare prrocrant principes fit nobiles qui adfuerant, Wilterniittimus. & quis hanc violaverit, iraDeionv
klnuts videlicet, & Odo frater ejes, & Willel- nipotentis incurrat, A cum damnatis pereat, ficmus Vicccomrs, * Coofantimu, AMajaneodur que omnibus maledi&iorubusDei fubjaccat. Sr& Leterius, necnon AStephanu» & Ugo A Rannerus ieviia rogatus Icripfit.

SYNODUS

VIENNENSIS

hM«M·

IN QUA Su LeoDEGACIUS A R C H I E P ! SC OP U S

TtetMr·
*7*·»· *

Monafterio $. Petri aflerit Ecclefiam de Cedranis.

£x Cberterit VitiHtnfi S.fttri.

IN nomino

fanfl» & individu* Trinitatis no­ B Athenulfb A Abone fratribus, qui fuerunt nepo­
tes illorum, qui decimas A primitias fopradiàas
tum Gt ouuubus bominthus prcfentibusA fatu­
ris, quod quidam homo nomine Madrescum uxo­ vendiderunt, tradita ccenobio S.Theuthfiedi fue­
re foa nonsine Ple&iva tempore Carali gloriofi rat, A a monachis S. Theuthfircdi coenobii con­
Principii , qui cognominatus eft Magnus , & tra Guitgerium abbatem S. Petri fupradifti cenotempore Vultraj· , qui & Vlfcricus Viennen- bii vivente Girunculo contentio eft exorta, vo­
fis aithicpifcopi, volentes baGlicam aedificare in lentes primitias A decimas fibi A fu· ecclefi·
propria hereditate , fcilicet in villa qu· voca­ vcndicart. Unde etiam in fanfla fynodo inVientur Cedranis, petierant ab iltin bomiuius , qui Cnenfi urbe 4· Calendas Maii afla io prafentia
tunc temporis matrem Ecclefiam pofidcbaot he­ Leudgarii archiepifcopi chartulimoftcnderunt: in
reditario jure , que haAenus conftmfta cernitur qua villul», qu» fisas primitias A decima» de­
in honore S. Chriftophori io villa quo votatur bebant Ecclefii matri & Chriftophori notificats
Sole, decimas A primitias, que eidem matriec­ erant, inter quas etiam villa Cedranis inftrtareciefie in villa Cedranis debebantar, ccclefiaftico pena eft, ignorantes qualiter poftea a Mailo fumare fibi. vendi, quatenus libera facultate can­
pradiAo libera, jufto dato precio, ab omni cencella expeditiusftipradi&am baGlicam edificarent.
fo faâa efl. Propter quam controverfiam decreQpod ficut petierunt, impetraverunt . Igitur ba- PjVit $. Synodus in pratentia domni Leudgarii arfilice cdificata , & longo tempore poftea a fin- *^chiepifcopi, ut propter mutuam pacem, A ut
flo Alexandro Viennenfi archiepifeopo dedicata , deinceps nulla inde contentio oriretur, ficut veeum decimis , A primitiis Gcut ndincatores eme­ riffimi A antiquiflimi telles affirmaverunt, invio­
rant , fihis A nepotibus hereditario jure evenit labiliter A perpetualiter S Petri ccenobio intrare
hoc modo. Maihis aedificator dimifit filio MaiEcclefia cum decimis A primitiis in villa Cedra­
io , & ifte dimifit Widrica filio fuo, A ifie di­
nis remaneret, A ficut Giruocuhu» A Arengo
mifit filio fuo Girunculo , qui Girunculus cum locer finis, A fiHa Deo dederunt, A S. Petri
genero fito nomine Axeago A filia nomine Axe- p tape nommari ccenobio, Ita ioconvalfc A intelina dederunt eam integre Deo A S. Petro pria- c merate fiituôs in omnibus temporibus teneret ,
dpi Apoftolorum, cujus bafilica A coenobium ha­ haberet, Apoffidarat. &domniLeodgarii. SGuibetur foris murum urbi» Vienne ad anftxalem gooi decani. S. Dothmari abbatis. S. Andre· Ettam, tempore Henrici II. Romanorum Ce­ S. Pladini prapofili Tacernaco S. Bernardi archiis A domni I^udgarii archiepifcopi A domni diacooi. S. Enncndrici archipresbyteri. S. Du­
Guitgerii abbatis fupradi&i coenobii. Quo tempo­ randi archipresbyteri. S. Ardrudi presbyteri . S.
re fupndcripta Ecclefia & Chriftophon de Sole Guitberti presbyteri. S. Afterii archipresbyteri .
jam dudum a poflefloribus, fcilicet Alberto A S.Andre» archipresbyteri « S· Girbaldi canonici.

E P I1 Aeblardwabba» S.MaxeatH anno imj· ordinatu» efl *b Uemberto PiflaveuG Ep. Guiebeici faecei!orv, ut
droit ros chraaican Mafleacenie. Hanc collue», concilium iftud PiAavenfe celebratum faiflb tuter annum isxs.
A soli, qm Bobestas Rex obiit. Marsmr.
Crari/. Graeral. Tom. XIX.
Ii

t«X

ίΜ*^·^· .Î^wdiifellWwafe

499

JOAMNO

». xvm.

ÜMBK,*

C O N Γ T T T II M
v-ViNUILIUM.

COMUWSIMf.

menmicvs f λ. franc.

r„

f°°

ANNO

ANNQ

c«™«

chaœti

EPIST

AD

OLA

C

A

N

AnGLOMÜM

U

T

I

REG

IS,

VR.OCBR.E6

Mifa Rom» «aiso rtgni tjut XV. Domini uxxxt.
Refert quanta benignitate a Joanne papa , Conrado imperatore, & Rodufpho rege
amplexus eft. Se Romam tranfeuntibns impetrafte privilegia: vitxque (ux inftitutum correâurum vovet. Monet ut dedinent injuftitiam , & âfco nil indebite
ferant. Ad ecdeiiatp pertinentia fedulo quxque reddi jnbet.
Caato h» totia/ A»glio, tf Datamartbîa, tfNor· A Romam, pro me· gentis utilitate poflulabam,
tf farti/ Saavoram, * Ailmtbo metrofo
libenter annuerunt, flt conceffa etiam facramcn·*·*·
litato, tf Alfrito Eioractrf, on/niit/fatto tfifto- to firmaverunt, fub teftimonio quatuor archiepifit & f rimatii»/, tf toti grati Aaglontm, tam fcoporum flt viginti epifeoporum , flt innumere
tohilibtu qaam fltbti/, falaitm.
multitudinis ducum flt nobilium que aderat. Qua­
propter Deo omnipotenti gratias magnificas red­
M···.»·*. IVTOtifico vobis me noviter iiffc Romam ora- do, quia omnia qu« defideraveram, prout men­
.?··
LAI tum pro redemptione peccaminum meorhm, te decreveram, profpere perfeci, votifque meis ad
flt pro falute regnorum, quique ineo fubjacenr velle fatis&ci.
p<o f«Ui<
regimini populorum. Hanc quidem profeâioncm
Nunc itaque fit notum, quia ipfi Deofupplex
Deo jam olim devoveram, fed pro negotiis re­ devovi vitam meam amodo <□ omnibus juftifica- νί((η ffro>
gni flt caulis impedientibus, hucufoue non po­ re , flt regna mihi fubdita popuiofque jufte flt pie a<i <»«.teram perficere
perficere.. Nunc autem ipfi Deo meo
meoomom- regere, equumque judicium per omnia obfervare: a»r·"
I ‘_
nipotenti
valde humiliter gratias ago, quod con-"flt fi quid per me· juventutis intemperantiam
~
.
ceflit io vita mea Petrum & Paulum beatos aet negligentiam baftrnus, prater id quodjuftum
apoftolos, flt omne fanftuarium quod intra ur­ erat, eft aftum, totum, Deo auxiliante, difpo­
bem Romam, aut extra addifeere potui, expe­ no emendare. Idcirco obteftor, flt praei pio meis
tere, flt facundum defiderium meum prafentiali- confiliariis, quibus regni confilia credidi, ne ul­
ter venerari, flt adorare. Et ideo hoc maxime lo modo, aut propter meum timorem, aut ah- hftiii···
patravi, quia a lapientibus didici, fandum Pe­ cujus potentis perfonas favorem, aliquam injufti- ?,ac,r“ *
lium apoflolum magnam poteftatem accepiffe a tiam amodo confeotiant vel faciant pullulare in
dorouto ligandi atque folveodi, clavigerum effe omni regno meo. Praecipio etiam omnibus viceregni ccekflis : flt ideo fpecialiter ejus patroci­ comitibus, flt pmpofitis uoiverfi regni mei, ficut
meam volunt habere amicitiam, aut (uam falunatum apud Deum expetere valde utile duxi.
Sit autem vobis notum, quia magna congre­ tem, ut nulli homini, nec diviti, nec pauperi»
fed omnibus tam nobili- ---Χ*·«ιο--·
·«·
gatio nobilium in ipfa folennitate pafchali , ibi vim iojuftam inierant ; .·»
cum domino papa Joanne , fit imperatore Con- cbus quam ignobilibus fit fas jufla lege potiendi, ewfc,b<1
rado erat: fcilicet omnes principes gentium a mon- a qua nec propter favorem regium, nec propter
er mihi con*
alicujus potentis perfonam, nec propter
coaDoaiatoio. te Gargano ufque ad iflud proximum mare, qui
raiiar·
omnes me, fle honorifice fufeepere, flt magnifi­ gerendam pecuniam, ullo modo devient .* quia
cis donis honoravere. Maxime autem ab Impe­ nulla mihi neceflitas eft, ut iniqua exaftiooe pe­
ratore donis variis flt muneribus pretiofis honora­ cunia mihi congeratur. Ego itaque notum vobis
tus fum, tam in vafis aureis flt argenteis, quam fieri volo, quod eadem via qua exivi regrcdiens,
in palliis fic veftibus valde pretiofis. Locutus fum Danamarchiam vado, pacem & firmum pa&um, r*' D··»·
igitur cum ipfo imperatore flt domino papa, fit omnium Danorum confilio , compofitutus cum
principibus qui ibi erant, de neceffiratibus totius eis gentibus que nos dc visa fle regno privare ,
Traalnufto populi mei, tam Angli, quam Dani, ut eis con- fi eis effet poffibile, volebant ; fed non potuerunt, fii.r.i.
■' cederetur lex equior, flt pax fecurior in via Ro- Deo fcilicet virtutem eorum dcftruenie, qui nos
mam adeundi, flt ne tot claufuris per viam ar-pfua benignitate io regno fle honore confervet, out·
cerentur, flt propter injuftum
■n
tek>niumfatigaren-~
··'·
niumque inimicorum nofl rorum potentiam anni·
tur* Anuuitque poflulatis imperator, flt Rodul- hilet. Compofita denique pace cum gentibus qu·
phus rex, qui maxime ipfarum claufurarum do­ in circuitu noftro funt , difpofitoque flt pacato
minator, cunâique principes ediâis firmarunt, omni regno noftro hic in oriente, ita ut a nulla
ut homines mei, tam mercatores , quam alii parte bellum aut inimicitias aliquorum timere ha·
orandi gratia viatores, abfque omni angaria clau­ beamus: quam citius hac «flate apparatum navi·
furarum, flt teloneariorum , firma paoc Romam gii habere potero, in Aogliam venire difpono.
Hanc autem epiflolam jam pnsmifi, ut de mea
eant, fit redeant.
Et ,tchi<piConqueflus fum iterum coram domino papa, . profperitate omnis populus regni mei fetificetur ;
UOpOfBB
fit mihi valde difplicere dixi, quod mei archiepi- quia, ut vos ipfi fatis, nunquam memetipium ,
iuapi.t p'·
fcopi in tantum angariabantur immenfitate pecu­ nec meum laborem abflinui, nec adhuc abftinebo
pallio .
niarum que ab eis expetebantur, dum pro pal­ impendere pro omnis populi mei neceffaria utili­
lio accipiendo fecundum morem apoftolicam fe- E tate.
_ Nunc
_ .
igitur obteftor omnes epifcopos meos, s*i»i |.b«
w
dem expeterent : decretumque eft ne id deinceps flt regni
meii phmsfitos, per fidem qoam mihi de· s·· <·*^fiat. Cunfta enim que a domino papa, fltabim* betis
[·— , quatent· fecistis m, antequam in
& Deo
tsp.iratperato», flt a rege Rodulpbo, ccterdque princi- Angliam veniam, omnium debita, quas (beandum ·*·,
p“«·
pibus, per quorum terras nobis tranutus efl ad legem antiquam debemus, fint pcrfoluta, faheet
elec-

• .1. Ζχι/w-

JOANN8S
r XVIII.

JO»

i

IT IT R I

Γ*

c

KI C F

CONRAOUS ■■■>-.
IMF.
«.unmuuj
HBNRICUS
HSNRICUS I. R FRANC.

JOR

--------- ckemofyna pro aratris, ft decitMB animalium ipfo A regis Edmundi, concedo ecclefia: fanda: Dei ge/’’J*® aeno procreatorum , ft denarii, quos Romam ad niirkis Marie
·
~.
Glaflouiac
jura ft confuetudines ch’nssTS
in omni regno meo, & omnes forisfsfruras om- v
fanâum Petrum debetis, free ex urbibus, five ex
villis, ft mediante Aufufto dectmae frugum , ft nium teiraram fu arum y ft fint terre ejus fibi li­
in ftftivitatc üufti Martini primiii* (emmura , ad bere, ft fotutc ab omnia calumnia ft inquietatio­
s
ecclefiam fob cujus parochia qutfaue degit, que ne, ficuti mee mihi habentur.
Cfch* Anglice * Curefeet nominatur. Hee ft alia ficum
Verum illud precipue ex omnipotentis Patris,
venero non erunt per foin ta ,. regia exaAione fe­ ft Filii, & Spiiitus fanât authoritate , ft perpé­
cundum leges, in quem culpa cadi t, diflridc abfque tuas Virginis interdiâioue prohibeo, ft univerfis
regni mei prepofitis ft primatibus fuper fuam favenia comparabit.

lutem preci pio, ut nullus omnino illam infulam
intrare ludcat, cujulcumque ordinis, aut digni­
tatis fit ; fed omnia, tam in ecclefiafticis quam
in fccularibus caufis, tantummodo abbatis judi­
cium, ft conventus expeftent, ficuti predecelToB res mei (anxerunt, & privilegiis confirmaverunt,
Mil*. t,t. n Egnante in perpetuum domino, qui fus in- Cenvvines Ines, Cuthredus, Ailrcdus, Alfredus,
"»· Wk·»·». JlV effabili potentia omnia difponit atque guber- Edvvardus, Ethelredus, Alflanus, ft gloriofifli1
nat, vicefque temporum hominumque mirabiliter mui Edmundus , ft incomparabilis Edgarus.
Si quis autem quovis deinceps tempore fub ali­
difcernens, terminumque incertum, prout vult ,
aequanimiter imponens, & de fecretisnature tny- qua occafione interrumpere atque irrimm facere
llcriis mifericordircr docet, ut de fugitivis, ft fi­ hujus privilegii teftamentum nifus fuerit , fit a
ne dubio tranfitoriis, manfura regna Dei luffragio confortio piorum ultimi examinis ventilabro difpertitus. Si quis vero benevola intentione haec fa­
adipifeenda fint.
Quapropter ego Cnuto rex Angloram ,ceterarum- cere, probare, ft defenfare Auduerit, beatiflimas
que gentium in circuitu perfilleniium gubernator Dei genitricis Maria, ft omnium fandorum inft reftor, cum confilio ft decreto arcbiprsrfulis tercelfione, amplificet Deus portionem ejua in ter­
noftri Edelnothi, fimulquc eundorum Dei facer- ra viventium. Scripta eft hujus privilegii dona­
v
dotum, & conlenfu optimatum meorum,obamo­ tio, ft promulgate in Lignea bafilica fub prerem ceekftis regni, ft indulgentiam criminum (entia regis Cnutonis, anno ab incatti. dominica
meorum, ft relaxationem peccaminum fratris mei C toja. Indift.
C H A K. T A
REGIS CANUTI,
yarn aavarr caufot infula Glaftoma, XaM eccltfiafteens quam jacularei, abbatis fupponit judicio ,
cetertt exclufis ptltfuitbrn.

CONCILIUM
AB

EPISCOPIS

BIT

A Q^U 1 T A N I Æ

Celebratum Kalcndis Novembris anno Chrifti
INDEX

UR.I

CANONUM

mxxxi.

C

E

NSE

PRIMA

Henrici regis L

fit, alteram ille vivente non ducat.
de parentela fua uxorem ducat.
qua uxor fuit confanntnei nullae
accipiat.
Γ
XIX. Ut nullui filiam fuam det uxorqm clericis ,
vel filiis eorum.
XX. Ut nullat io uxorem accipiat filiaiflvel uxorem
clenci.
XXI. Ut focularet bénéficia ecclefiaftica fuper pref·
byttros non boitant.
XXII. Ut laid presbyteros in eccltfiit, nifiin manu
epifetpi, non ponant.
ΧΧΠ1. Ut qui clericatum dimittunt, ab aliis cleri·
cis fparentur.
X XIV. De monacbii, qui bpbitumfponte derelinquunt.
XXV. Ut monmbi & canonici ad aleo monafterio fine
epifcopi vel abbatis licentia non tranfeant.

XVII. Ut nullus
inter αρο- θ XVIII. Ut eam

I.

Ut fanBi Martialis noneen & memoria
ftelos propanatur.
II. Ut corpus Domini in ecclefiis per fingulas domi.
»kji renovetur.
III. Ut de fac ris ordimbus munus ab epifeopo, vel
ab ejet mtmftrii, non accipiatur.
IV. Ut arcbidiaconi omnes diaconi fiant.
V. Ut nullas preibfler, diaconus, fubdiaconu t amarem bebent, aut concubinam.
VI. Ut qat fubdiaconus ordinator, promittat fe ane­
rem vel concubinam non bebetarem.
VII. Ut tonfuram ecdefiaftteam habeant, qui minifterium in ecclefia tralianl.
VIII. Ut filii presbyterorum, diaconorum, fubdioconoram, clerici *«* fiant.
IX. Ut fervi tf colliberti, nifi libertate a dominii
esacaja, clerici usu fient.
X. Quod filii clericorum ctnftri non debeant, y«i ex
eorum conjugio nafcuntur poftquam ad Uicalem
ordinem reverfi funt.
XL Ut ab arcbidimono deponantur qui ex filiii clericoram, vel ex fervit clerici fefti font.
XII. Ut pro baptifmo, poenitentia, fepultura, nibil
occipiatur, nifi quod fponte oblatam eff.
XIII. Ut presbyterii cedant qua ipfis ad manui effe­
runtur, dS de ceree pafcbali.
XIV. Ut pallia mortuis impqfitn, fuper altare non
X&*De carriagio b fagmegio diei Dominica .

p

P R. Æ F A T I O.

funt, capitula fuper quibus hoc tempore
depravata erat S. Bituricenfis mater ecclefia.
Itaque patrum fequentes vefligta ftatuerunt, qüi
prasfentes ibi fuerunt epifcopi, Aymo Bituricen­
fis, Stephanus Aoicienfis, Reneo Arverncnfis, Ragamundus Mimatenfis, Æmilius Albienfis, Dcurdedit Cadurcenfis, hcc fervanda ab ccclefiis fibi
commiflis.
zEc

H

XVI.

Ut qui uxorem fim culpa formcelionu dimtfe·
Comil. General. Tom. XIX.

Ii x

CANO

CON R AOUS IMF.
HINR. I a FRANC0^4
A VII. Fic ttnfxrum eccle/uflicam babeant , fui ■ ■■ —
ANNO
minij1er tum in ecclefia tradant.
cHi«Ti
CANONES
CNRiSTt
Vt archidiaconi, abbates, prepofiti, ca- ·»>'·
I. Vt fonfti Martiaiir nomen & memoria inter pifcholi, canonici , oftiarii, & omnes qui
opojlolot proponetur.
minifterium intra fandam ecclefiam tra­
In primis, ut per omnes fuarum dice-. dant , tonfuram ecclefiafticam habeant ,
ce icon ecclefias fandi Martialis doloris hoc eft, barbam rafam , & coronam in
Aquitania: nomen & memoria, non inter capite.
confeftores, ficut inter nos negligenter a VIII. Vt filii presbyterorum , diaconorum , é*
fuhdiaconorum clerici non fiant.
nonnullis ficti folitum erat, fed inter apdVt tilii presbyterorum , five diacono·
ftolos proponatur , ficut a Romana fede,
& a pluribus antiquis patribui, fecundum rum, five fubdiaconorum, in facerdotio ,
veritatem Spiritus fandi definitum eft . vel diaconatu
▼el iubdi a conatu nati ,
Ita in eo gradu, in quo a rege fzculo-B nullo modo ulterius ad clericatum fufeiqui de
rum collocatus eft , tantus ille Dei prin- piantur: quia tales, &
* omne»Ilii
..............
ceps & amicus, ab ecclefia, uno corde & non legitimo conjugio funt nati , (emea
ore, femper deinceps rata ftabilitate con­ maledictum in fcripturis divinis appellan­
firmetur : quatenus ejus interceffione om­ tur, nec apud fzculares leges bzreditari
nis fanda ecclefia catholica in augmen­ poliunt , neque in teftimonium fufcipi .
tum excrefcat fandz religionis, & opta­ Et qui de salibus clerici nunc funt, facros
ta profperitate qulclcat in altitudine pacis. ordines non accipiant : fed in quocumque
II. Ut corpus Demini in ecclefiis per fingulut gradu nunc funt , in eo tantum perma­
dominicas renovetur.
neant, & ultra non promoveantur.
Item quia corpus Domini per ecclefias IX. Vt fervi & colliberti, ntfi hbertete e domi·
nit fuit conccffe, clerici non fient.
parcecianas dicebatur nimia vetuftate negledum , (latuerunt epifeopi in eodem
juuuhai
Similiter uuhu
nullus» icivuiui
fervorum, vel colliberconcilio, ut corpus Domini non plus fer-Ctorum amodo clericus fiat:, nifi prius li­
▼etur quam a dominica in alteram.
bertatem de dominis fuis habuerit fub
III. Vt de fuerit ordinibut mxnus ab ep ifcopo, idoneis teftibus.
X. Quod filii clericorum cenferi non debeent ,
v<l ab efut mimftrit non accipietur.
fui tx torum conjugo nefeuntur poflfuam
Item, ut epifeopi de facris ordinibus
ed leicelcm ordinem reverfi funt.
munus non accipiant, nec aliquis eorum,
Qui autem de aliquo gradu ecclefia ft ineque aliquis de fubjedis eorum , ficut
pro feribendis nominibus ordinandorum co ad laicalem ordinem ex toto reverfi
-------- pretium
------:— accipere.'
folebant (crlptores
funt, & ad conjugium legitimum accefIV. Vt urcbidieconi omnes diaconi fiant.
ferunt, & poftea agentes poenitentiam di­
Vt archidiaconatum nullus habeat, nifi gnam ad priftinum gradum reverfi funt ,
diaconus efficiatur.
eorum filii legitimi funt : quia in laicali
V. Vt nutlut presbyter, diuconu/ , fubdioconxt ordine , & legitimo conjugio procreati
Dfunt , nec dici poftunt filii clericorum ,
uxorem bebent, out concubinam.
Vt presbyteri, & diacones , & fubdia- fed laicorum; vel etiamfi laici j*rmanfeconi, ficut lex canonum przcipit , neque rint, idem eft.
uxores neque concubinas habeant .* & qui XI. Vt ob urcbidiuconit deponuntur fui ex faite
eas modo habent, ita eas fine mora perclericorum , vel ex fervit, clerici fuSli funt.
ado hoc concilio derelinquant , ut nun­
Ita ftatutum eft, ut epifeopi quando fe­
quam ulterius ad eas accedant : qui vero cerint ordines vel clericos, audiente popu­
derelinquere eas noluerint, a proprio gra­ lo excommunicent, ut nullus eis offerat
du & officio ceffent, & inter ledores & ad clericatum filium presbyteri, neque dia­
cantores permaneant. Similiter nulli de coni, neque fubdiaconi, neque fervos, ne­
clero permittimus deinceps uxorem neque que collibertos aliorum, nifi libertate do­
concubinam habere. Supradidi autem in natos. Et fi ipfi fe per femetipfos obtule­
choro tantum intrent ad legendum & can­ rint, nullus fcienter eos ibi celet. Et fi
tandum: ad akaris vero minifterium nui-E cuipiam de talibus facrum ordinem aut
latenus accedant.
clericatum ignoranter tribuerit epifeopus ,
VI. Vt fui fubdieconus ordinetur , promittet fe mox ut cognitum fuerit, archidiaconus de­
uxorem vel concubinum non habiturum.
ponat eos: quia irrita eft illicita ordina­
Vt epifeopi nullum amplius ad lubdia- tio, ficut fandi patres dixerunt, & in ta­
conatus gradum ordinent, nifi in pratfen- libus ecclefia Dei dcfpedui patet.
tia epifeopi ante altare fedis Deo promit­
XU. Vt pro baptifmo, pernitentia, dr fepul·
tat, nunquam fe habiturum uxorem ne­
tura , nibil accipiatur , nifi fuod
que concubinam .· & fi tunc eam habue­
fponte oblatum fit.
rit , mox ei abrenunciet , quod lingua
Nullus pretium pro baptifmo , neque
Francorum gurpire dicimus.
pro peenicentia danda, neque pro fepultura

&

f ï 11 M
CON CIILIUM

JOANNES
P. XVill.

bITURICEN S £.
hÎnrÏcus$i ,*rP franc.
S ofi
XXIV. De menaebit fui babitum fponte —■■

———■-ra accipiat, nifi quod fideles fponte dare A
’*1 offerre voluerint.

*·!'■

XIII.

Ut presbyteri oblationes vel luminaris,
quae eis ad manus offeruntur , tanquam
propria fna habeant .· & cereus pafchalis
ad illuminanda altària remaneat.
Ut pallio mettait ifiepofit^ fuper altare

non ponentur.
Ut pallia quz fuper -mortuorum corpora
pofita funt, non ponantur fuper altare.

XV.
\

De tierregio vel fagmegio diei
dominice.

B

Ut in die dominica veâigalia non fiant,
quod carregium vel fagmegium dicitur ,
.nifi amore Dei, vel timore hoftium, vel
propter magnam neceffitatem.

XVI.

Ut qui uxorem fine culpa fornicationit dimiferit, ulter em ille vivente non ducet.

/leria fine epifeopo vel ebbetit licentia
non tteitfeeat.

Ut canonici & monachi dc monafteriis
fuis, ubi prius titulati funt, nifi cauia ra­
tionabilis neceftitatis, vel aedificationis animz, vel ordinem melius obfervandi , ad
aliud monafterium non tranfeant propter
adipifeendum aliquod minifterium vel ho­
norem, vel occupationem terrenam , abf­
que confenfu epifcopi fui vel abbatis.

Ut illi qui uxores legitimas fine culpa
fornicationis dimittunt, alias non accipiant
illis viventibus, nec uxores yiro$, led fiAYMQNIS AKCHIEP. BITUKIC ENSIS
bimet reconcilientur.
XVII. Ut nullut de fuentele fuo uxorem dueat.
edi flem poft fymdum fuprafcriptem.
Ut nullus de parentela fua uxorem ac*
cipiat ufque in fextam vel feptimam pro-C TN nomine domini. Ego Aymo archiepifcopus
geniem.
X anno incarnationis domimer mxxxi. Indiftione xiv. in concilio BituncenG , quod ritum eft
XVIII. Ut cent fatu veer fuit confonguinci
Kalendis Novembris, cum confenfu coepifcoponullut occipiet.
Ut nullus uxorem confanguinei, vela· rum, (eu abbatum, Ci reliquorum fidelium, qui
ibidem prcfentes adfuerunt, decrevi, AtauthoriMicujus parentis fui in conjugium accipiat, taie propria firmavi, ut privilegium domni Joan­
quia vir & uxor legitime conjunct una nis Ko ma ne fedis pape , quod ifdem domnus
caro funt.
inilituit, Ac epifeopis, abbatibus, & reliquis fide*
tibus totius Gslliz mifit, incoovulfum Ac inlibaXIX. Ut nullut filiam fuerit det uxorem
tum permaneat. Scilicet ut beattffimus Martialis
clericit, vel filiit eorum.
in numero apoilolorum, tarn in litaniis, quam
Vt nullus filiam fuam det uxorem pres­
in omnibus divinis officiis computaretur, At effet,
bytero, neque diacono, neque fubdiaco- nec immerito. Eft quippe dignum, ficut in geno, neque filiis eorum.
____reperimus
____ ______
,____
ilis ejus
infertum,
illum videlicet tam
XX. Ut nullut tn uxorem du cut filiam vtl Din cœna domini , quam in paftione , necnon At
refurreâione, afcenfione quoque, przfentem aduxortm clerici.
Vt nullus filiam presbyteri, neque dia­ fuiffe, Ac cum ceteris apotlolis Spiritum fandum
coni, neque fubdiaconi, neque uxores eo­ accepilfe. Quia etfi reliquarum gentium apoftolus non eft , totius tamen Gallic ad Gbriftum
rum in conjugium accipiat, quia detefta. convertendi princeps Ac apoftolus eft ■ Hunc au·
bile eft- Nam & S. Gregorius dixit: Qui tem nolltum ediâuin epiicopi* , abbatibus, At re­
presbyteram in conjugium duxerit , ana­ liquis fidelibus totius Aquitanis direximus : obiervantes, ut ficut privilegium a fede apoftolica
thema iit.
XXI. Ut fecaleret bénéficié etclcfiefliee fufer delatum, inviolabiliter cutlodiatur At qui huic
privilegio apoftolico, Ac nolito cdifto contrarius
pretbyteret non babeent.
Vt ir cui ares viri ecclefiaftica beneficia, extiterit, contraire fe noverit przceptis apoilohcis, Ac iram ipfius incurrere nolln redemptoris :
quod fevos preabytcralcs vocant, non ha­ cujus ipfe, de quo loquimur, apoftolus Martiabeant fuper presbyteros.
_ lis invincibilis extitit teftis.
XXII. Ut leici pretbyteret in ecclefiit fuit, nifi E Hzc funt nomius epifeoporurn qitui interfile*
Aymo archiepifcopus
Biruncenfis, Jordanua
in metue epifcopi, non ponent. runt; Aymoarchiepifcopus
Biruncenfii
Vt nullus laicus presbyteros in fuis ec- * LemoviccnGs , Stephanus Vallacenfis , Kenco
clefis mittat, nifi in manu epifcopi fui, Aivcrnentis, Ameltus AlbrgenGs, Deusdedit Cadurcenfis, Kagamundus Mtmatenfis, Cede Kuthequia epifcopus curam animarum debet uni- nenG vacante , Ac Azenerius abbas Mioaeenfis ,
cuique presbytero commendare de paro­ cum reliquis quamplurimis abbatibus , & reli*
chiis ecclefiarum fingnlarum.
giofis vijia.

XX11I.

Vt qui clericatum dimittant, ab oliit
clericit ftporentur.

«

chr^

Ut illi qui voluntarii, & fecundum re- >·ι>
gulam S. Benediâi habitum monaçhi fu·
(ceperunt, & poftea voluntarii derelique­
runt, communione fidelium priventur uf­
que ad emendationem dignam: Et fi ab­
bates, vel alii monachi nolunt eos fufeipere : maneant cum clericis in monafteriis, vel apud ecclefias, in habitu monaftico, & reverentia, atque abftinentia.
XXV. Vt monaebi & canonici ed alia *mu-

Ut prctbplcrir cedant y qua ipfi edntui
qtftrtmtttr* é* de cereo fefcbel^.
I

XIV.

derelinquunt.

<; Not* Gabr. Cossartii . S. J.
Vt clerici clericaturam fuam dimitten­
Perierint licet hujus sAa concilii, eorum ramea metes, ab aliis ciet icis feparentur.
■' moriim noftnuLixj (ccvant
Lcswovicenu» H.
4UU-

ANNO

CHRMTI

1OANNBÎ
CONCILIUM
HBNR1CÜS I^R. HtANC.
5°®
J°7
- p. xvra
Perperam autem a Baroaio . ac demde a Binio collo- .. . moquinto poil die celebrati. Fx ut difcimua . recitatas
efle m Bituitce*!· concilio Joanms pape XVIII, litte­ i lium hoc concilium anno iojq. initie, docet tum re- anno
ras, quibus (anflo Mainali apoflolica dignus affentur.· citait in eo tecent allata Joannn aacae tpftola ; turn CHRISTI
>o,·
demde, aH •in ibidem effe de qompeieendi» privatis bel­ Aymonu cdiAu n anno top. St indiftkine kit. conf·li! , 8t pace firmanda . & eoe . qui pacem 0r qui<-tem gnatum. Quamquam, indiAio pot ell negotium faceffrrecuterent , eodem tuilfe perruffot anathemate , iildem- te. Nam fi eiut initium a Septembri ducitur , jam in­
que concepto verbis , quibus m Lemovicrhlt Excom­ choata eut xv. Quid igitur an eufendandum cenfebimunicationem igitur , quam illic leges , hu|ui quoque inu» > haudquaquam necetfe eft . Qyod enim a Romania
pomificibui longo poil tempore obier varum eft , ut inconcilu partem effe flatue.
Quod vero poli Aymoni» edirflum , inter eo» qui tn- didio ad anni uique finem labi fine ret it r , & nor* du­
terluille concilio dicunrut , nomon extat Jotdam Leino- ceretur initium a Kal. Januar. id in Galliis. hac ztate
vicenfii epifeopi : manileila ell hallucinatio. Ntmaftio- i<m ulurpatum fuille , ex multi» monumenti» didicimus.
ne i. Lemovirenlis concilii , ut mox leges , abfui (Te le Denique de hutui anno concilii dubitare non finir Lcdicit: Expungendum igitur Jotdaoi nomen, tum ex hoc movicenfe II. decimo quinto polit die habitum an. top.
loco, tum ex Mi. codice Scepbani Letnoricenli», in Ut oemonUraiTuit in ipfo ejm veilibulo ·
quo repenti dicitur.

t? A D CONCILIUM

BITURICENSE

Ab epifcepu Aquitania prima anno

lojl.

celebratum ,

ADDITIO.

B epifeoporum ad noftram fed cm pertinentium decrevimus concilium facere in Biturica civitate;
ideoque adjunftis epifeoporum, vel abbatum, facerdotumque, atque cleri voluntatibus bene apta­
vimus ac difpoiuimus res ecclefiarum, prout cle­
ricatus ordo exigit , coopérante Spirits? SanAo .
Deinde pacem toto nifu corroboravimus in tan­
tum , quantum Divina virtus facultatem nobis
concedit. Et ira perattrfm poftmodum in eodem
concilio coram epifeopo, abbatibus, clericis, feu
laicis nobilibus, vel pauperibus, concedimus Do­
mino Deo , & fando Sulpicio , & abbati ipfius
loci debitum fynodorum, atque paradas ex omni­
bus ecclefiis pertinentibus ad fupradiâum locum,
quatenus a prædeceftonbu» noftris aliquandolancitum fuerat, videlicet Dacberto, fit Wazelmo.
Clare, ix nullo rcfrsgante contlat , quia Do­ Iteinque hoc conceftu manu propria hanc deleriminus, & Salvator .nofter, ecclefiam fuam , toto pt tonem adftipulavimus. Padum eft hoc fub teorbe terrarum ditfufam, ordini commifit pontifi­ ftimonio trium epifeoporum, nomina quorum hic
cali , eamque vocans regnum fuum , Apoftolis titulare juftimus. Scilicet dominus Rinco epifco­
tamquam ieminariofacerdotali commendavit, di­ pus Claromontenfis vir apoftolicus , fic feftator
cendo . Eç» difpono vobn, ficut difpofuit mibi pater D bonorum operum, atque ecclefic hujus fedis nomeui regnum .■ Qp.im commendationem difpofitioftrz decanus . Et dominus Hugo epifcopus Nimt ego Haymo facerdotum vel ultimus , alta vcrnenfis, qui ex hoc bonus adjutor per omnia
mente confiderans, & vehementer expavefeens, fuit ; atque dominus Durandus CaturccnCs ’epif­
unde ad reformandam pacem, & res ecclefiarum copus.
fc.
commode difponere , confilio regis Henrici , fic

ii bafi anctpt, ium monumentum, quod futim
prodW7ar»r /«w tq concilia Bstuncerfi fub
Haymone aribteptfcopo ditum, concilium aliud plane
dmerfum a Bituri.enfi anni top. cujui caaoxcrrxtaut apud Libitum, defignet. Pro utriufque diferi·
mine plurimum apud me valebant nomini Hugonit
Vivcrne^r , & Durandi Caturcenfit , f*« m boc
ebarta legantur , quique adfuifft cor.cilto eidem pof·
fent. Hac enim nomina non leguntur m ediBo Haymonn eidem fynodo fubjefio apud Labbeum . Forte
femen ebarta illa, quamquam aliquid continent eo­
rum , quo tn fynodo gejia funt, extra fynodum tamen
ixarata ejt, cum adhuc epifeopi illiadiffent: utcum­
que rei [ife bebent , profero documentum ad fynodum
Bituricenfem jub Haymone pertinent, quid offert att
fler patriarcha Biturtccrfii cap. LVI1I. tn Haymone.

D

CONCILIUM
In quo

agitur,

LEMOVICENSE
de

apostolatu

II.

S. Martialis,

Et multis ad difciplinam fpeAantibus: celebratum anno Domini

mxxxi.

dic xvm. Novembris.

Fragmenta ediderat Biniut poft Baronium ; nunc integrum in lucem prodit ex codice MS. biblio­
theca Tbxanee.

G, C. Anno rop. non rojq. habitum rflic inviftiflime probat dies ipfe, quo inchoatum
Dtccmb. inoden», ut teilantur hre ada Vide prrterea notas ad concilium Bituricenfe,

eft ,

natnpa

14. Kal.

Efimul epifeopi cum presbyteris fic diaconibus, in
ecclefiam beati progomartyris Stcphani. Erat au­
tem eadem bafilica propter coadunatum concilium
folenni more pridie ornata, ficut fit ecclefia Sal­
Aclum eft illo tempore, ut Dei nutu inferti- vatori» Domini: in qua anniverfaria dedicationis
vitate dedicationis templi Domini Salvatoris, ferti vitas ab omni Lemovicenfi populo rite cele­
quod eft xiv. Kal. Decemb. congregaretur concibrabatur.
­
Fuerunt itaque difpofitasin modum colium apud urbem Lemovicam. Ipfa atque dedi­ rone fedes epifeoporum in eadem fan&a Lemovicationis die , fummo mane convenerunt omnes ccnfi ecclefia: queeft prima omnium ecclefiarum
Gal.

SESSIO

Celebr.Ua

F

xiV. Kaiendat

I.

Decembri!..

__
CM*>h

J09
iOAÆM
L E MO VIC E NS E II.
hÆuYFÏ
$ io
-r..n:» At ubi oratum eft, fit fédérant epifeopi, A mini epifeoporum, ne elatus aut prcfutnptor di*****
*rchidiacono IcAione, Jordanus pontifex, ceremini a malivolis.
cm«N°i
Et pontifex ait: Sicut prinum a R-omano pa- ,ο,'ν
a',; Gratia divina infpirante , vocatione noftra epifeopi prsfentes ad noftrum fuffragiutn, de qui- pa, & iterum a concilia. Bituricenfi, in quo mes ^^«7^ v«.
bufeumque opus fuerit, dignati funt venire, qua vos rice fuiftïs in capitV hujus Novembris , ablde re omnium veflrum, dileâiflimi clerici , ad­ que prxfentia mea probatum eft, & collaudatura
monemus , ut in hoc fando concilio veritatem atque confirmatum : fic volo ut modo prelente
nullus fcienter occultet, nullus timore , aut fa­ me in hac faoâa fede beati Martialia dijudicetur
vore, five munere, five odio, redam perturbare juftç & canonice, ut per tertiam illam authonprsefumat juftitiam . De ordine liquidera noftro tatem, totum fchifma de omni Lemovicino de·
in primis loquendum eft, ut quz corrigenda funt, incept tollatur ediâo noffreauibontatis. IncouDeo opitulante, corrigantur , & fupeiflua refe- fpc&u ergo epifeoporum fiat examinatio de apocentur, probata vero ab omnibus corroborentur : ftolatu beati Martialis, utrum verc fit apoftolus,
quatenus inter nos unitas pacis firma permaneat. an nomScimus enim quia in fcifluris mentium Deut non
Ad hac apprime eruditus quidam Anicienfis
eft, fic Deus unitate gaudet: & illi gratiam cjusBeccleGs canonicus fic presbyter Engelricus coram
merentur habere, qui fe ab invicem per fedarum exurgens, ait: ideo infinite indoûorum hominum
fcandala non dividunt. Si quis vero de aliquo fi. multitudo contradicit eum efle apoftoium , quia
bi dubius efle videtur, aut forte de quacumque non eft unus de duodecim.* fit dum crebro, duo*
re ceteros putat reprehenfibiles: exeat in medium, decim difcipulos, vel duodecim ledentfs! fuper duo­
& libere dicat, ut aut doceat, aut doceatur, fic decim fedes audiunt, putant multi nùîlum efle aderogatio confundatur de fraternitate ecclefie . poftolum, exceptis duodecim ; nec alios feptua*
Ideoque hic in nomine Jefu congregati efle vide­ ginta duos, putant fuiffe apoftolos . fed tantum
ntur , qualiter juflitia fibi internos locum inve­ (impliciter difcipulos . Sed contra haec deferatur
in concilium vcflrum illius authoritas viri , qui
niat , fic injuffa explodantur.
Cumque de divinis ftridim effet drfputatum , vetus & novum teftamentum de Hebraeo dc Gre­
iterum pontifex ait : Dolorem cordis mei vobis co in Latinum fideliter tranflulit , qui factorum
patefacio, ovenerabiles epiicopi, fic reliqui mini- voluminum expolitor fuit , de cujtts authoritate
ftri domini, fic clamorem facio de fatcularibus po­ dubitare quempiam nefas eft , cum inter omnes
teft at ibus parochianis meis , qui eccIcGam Dei doâores
doftorei , poft apoftolos, fortior columna ecclequietam effe non finunt, res fanAuarii pervadunt,C Gn_Gt.
Ssuperes mihi commiffos dc ecclefie miniftrosaf
Tunc delato & perferutato codice , commeo- Hi«ree. i« <.
igunt, fic me, qui eorum pallor fum , de pace tum Hieronymi fuper epiftola ad Galatas legere *· 14 G*1·1·
audire nolunt. Omnes epiicopi uno ore dixerunt.* epifeopi fecerunt coram fe.· ubi Hieronymus feriQui conturbat vos, portabit indicium , quicum- bit, „ dicens: Quod autem exceptis duodecim ,
que eft ille: dignum eft enim ut tales , qui vo­ ,, quidam vocentur apoftoli, illud in caufa eft :
bis contraire prslumunt, ab ecclefie communio­ w omnes qui dominum in carne viderant, fic eum
ne abfeidantur . Nam quicumque vobis fubditos „ poflea prsdieabant, fu: fle apoftolos appellatos,
conturbant, vos conturbant: qui autem vos con­ ,f ni illud Pauli .* Vtfm tft illit
, drrada ·. c». u
turbant, Chriftum conturbant, cujus vice epiico­ „ vifut tft Jetait , drtadr e^tflaln «atnihu , id eft,
pi legatione funguntur . Ideoque divine fic apo- „ leptuaginia duobus, qui bini a dominoed pra^
ftolice feveritate diftriftionis digni funt; fic a no­ 0 dicandum mifli funt. Nam & alii ab his quos
ftro concilio, juflo anathemate pléâcndi, quouf- „
, Dominus elegit ordinati funt apoftoli, ficutad
que fruAuofe pernitendo refipifeant.
„ Philippenlcs ait : Ntctfferittei exiftietevi EpeTunc Odolricus monafterii reverentiflimus pa­ „ fhraditnm ttnnuilântm «Mans , vtftram aatraa
ter, fscris, ut juxta pontificem refidebat , vcfti D „ epefttltnK tmtttrt ad ©o/. Et ad Corinthios de
bus ornatus , in corona epifeoporum exurgens , „ talibus feribitur. Sive efefttlitttltfiernet ta gl». cC.'s.
fafto filent io, dixit pontifici: Rogamus , optime „ rient Dti. Silas quoque & Judas ab apoffolis
pontifer , reverentiam ordinis veftri , ut priuf- „ apoftoli nominati funt.
quam de quibufpiam conferatur, qmtftio ecclefie
Et fubjunxit ad h«c Engelricus, dicens: Si il­
veftrc de apoftolatu beati Martialis prudenter ven­ li qui in carne dominum videntes , cum poflea
tilata, hic fecundum regulam veritatis pacem in­ prcdicantes, apoftoli funt: quanto magis Martia­
veniat.* hac enim precipue de re ego fit vos con­ lis apoftolus eft, qui domini io carne difcipulus
cilium npc aggregare curavimus. Ecce vobifeum fuit, fic in praedicatione maximus laborator extifandi pratfentes epifeopi in nomine Spiritus fan­ tit fie fruâincator, ita ut Gallia fignum fit apo­
di adfunt : ecce in divinis fit fucularibus feriptu- ftolatus ejus’ Scit omnis Aquitania Martialem ef­
ris eruditi preflo funt plures. Ecce quicumque fe primum illuminatorem Gallise.· cui contradice­
nobis contradicere vult de hac re , qua beatum re nullus poteft. Cum ergo difcipulua domini fit
Martialem profitemur effe apoftoium, fic memo­ ficut fic Cleophas, & hanc panem occiduam Griam ei ubique in divinis apoftolicam exhibemus, gnum apoftolatus habeat .·.* indubitanter apoftolus
cum fiducia exeat coram vobis: fic aut mendaces E eft eodem ordine quo
dc Paulus
Panins fit Barnabas
Barnabas.. Si
, r dt
nos per rationem offender, fic nos libenter ei ac- tamen haec melior inchoata inftitutio quibufdam
quiefeamus: aut, quod Deo opem ferente credi­ dura efle videtur, propter ufitamm fibi inorem ,
mus, veraces nos inveniat, fic veritatem cum pa
quo ejus memoriam de confcffore facere folent t
ce fufeipiat. Totiens vos rogavimus, ut firmiter tamen confidenter dico, hoc nemo contradicere
in omnibus ecdefiis & mooafteriis per Lcmovi. aliqua ratione poteft illis qui ejus memoriam po­
tinum ftatuerctis hanc regulam . totiens excufa- tius de apoftolo eligunt agere.
ftis id vos minime agere velle, quoufque poft eAd hec quidam literarum peritus , monafterii
piftolam paps Joannis in concilio apud hanc in­ Mafciacesfis pater Azeneriu' , exurgens io condent caufa a comprovincialibus epifeopis audire­ fpeftu epifeoporum , teftimonium perhibuit , di­
tur, dt dignum dt juftnm atque rationabile fieri cens .* Quia inter grammaticos detritus ego , fic
per antiquorum author·tatem judicaretur: ne vi» poflea in palatio , nunquam in noflris monaftedelkct vos fine eonfultu vicinorum egere videra riis per Franciam, Martialem, qui hanc primam
wclo

_. .
I1 1

JOANN i S
F· XV1U.

ΓΥ XJ C I T I 11 M
V'V N L I L 1 U M

CONRADUS IMF.
M. F» ANC

HENRIeus

t ,
5*i

-...... - ecclefiam anis omnes Galli*e ecclefias dedicavit , A temiam contra fe pro malivdo contemptu fentiaudivi recitare rufi cum ali» apoftohs : & mexi- rct : nec tantum rex , quantum fubditi comites
>»n. ,o’ R*·1· ipde populos Galliz primus in Cluilio ejus, fle principes , fle amici, in contemptorem
Je fu per evangelium genuit. Àt poftquam juben­ irati fierent. Revera fût omni» iurc. regio, quia
te tege Roberto, in folo Bituriccnfi mouaftcrio ille prrdicator Aquitauix de gradu uonconfeffoejus praelationem iufccpi : ibi primum aliam, de . ruiji, qui poltbmartyxcs funt , fed apoftolorum ,
hac re indebitam confuetudinem repen , quam qui ante martyres funt, cnflit . Ego autem, fi
mox amputavi . Quia mox in eo proprio quo nomen ejus de, apoftolico ordine auferrem, timeDeus eum gradu pofuit , hoc eft, inter apofto- rem ut apoftoli Petri 8l aliorum indignationem
los, nomen & memoriam ejus adicripfi. Nam o- hac iu te incurrerem , qui ohm in mundo , fle
Jim , antequam monachi habitum iufcipercm , nunc iu cœlo, collegam & fbdalem fuum Mbrdum Hierofolymam ptoficifccns , apud Gonftauti- tialem prxdarum confocrum per fedilia apoftolinopolim in bafilica landx Sophi z , fabbato pen-, ca habent. Et fi nomen ejus petmutarem itfxum
tecofies , (olcnni intereffem officio: memuii me catalogum quo fandum Ucnediduui , flt Hila­
audifte, in litaniis Grxcis Martialem inter alio* rium,
___ fle
__________
„,_________
_____
Martinum,______
pronunqp;
metuerem quidem
apôftolos poft duodecim flirte a Griucis pronun Biram S. BenediAi fle Hilarii fle. Martini fle ahociatum.
tum incurrere, qui eum in cœlo gaudent ordine
Ad hxc Odolricus explica re coepit, dicens: Au­ apoftolico radiare. Illic ntrtta invidia, nullum li­
diant me pontifice» fle feniorea qui coram adftent. tigium inter findor cftç poteft , quia régnât iq
Quod Martialis femper ab antiquitate inphinbu* omnibus unitas caritatis , & quod fioguli per fe
dodrifunorum locis pronunciatus fit apoftolus , non habent, per caritatem in omnibus habent ,
mihi ueceffe non eft teftificari, ne forte, adulato^ ubt eft Deus omnia in omnibus. Nimirumfi\alii
nus judicer tollis , pro ejus ecclefi* regimine. apoftoli fpnt, exceptis duodecim, ficut & abfqUc
Adfunt ab externi* locis, qui ex hoc vexuihdent dubio funt; ille utique apoftolus eft , qui omne
coram vobis teftimonium . Non tamen eft mihi donum gratiarum a domino cum aliis duodecim
Lacendüm , quod quapdo jam longe olim apud accepit apoftohs. Certe Martialis non eft nunc ,
monafterium fimâi Benedidi in Francia per plu­ nec erit alius, quam ohm quis fuit; fle qui fuit,
re* annos artibus imbuerer liberalibus, annoiam ipfe eft nunc, fit ipfe temper erit . Amicus Dei
motufterii legem reperi , Martialem in litaniis luit, amicus Dei eft, amicus Dei ent. Apoftocum alii* pronunciari apoftoli» . Pater illius loci lus fuit , apoftolatum habet ( nam fignaculum
Abbo florenliflimus philofophia, quem mulli ve- C apoftolatus ejus Gallia eft ) apoftoli honorem in
ftrurn noverunt , fit omni divina & fxculari au- cœlo in «ternum habebit, Apoftolus officio fuit,
thoritate totius Franci» nugifler famofifltmus, fle apoftolus eft remunerat tone, apoftolus erit in zpoAmodum gladio perfecutoris martyrio corona­ ternum gloria fle honore. Eft carnaliter dégéné­
tus apud Vaicomam, quid de Martiale fcripferit, ré Abrahc , eft difcipulus domini, eft a Petro
2uod de eo teftimonium perhibuerit, hujus urbis baptixatus, Chrifto jubente, eft eidem Petro re­
Iero notum eft. Extitit poli eum ipfius mons- gni claviculario, fle proionwtyri Stephana con­
flerii paler tum grandaevitate, tum genere, cum sanguinitate carnis jundus, eft a domino miffus,
eloquentia & difciplinia liberalibus clarus, ac de­ eft per rafuftatioi^m domini Spiritu fando conmum levatus Biturice fedi archiepifcopus. Quod fecratus, fle poteftate ligandi fle fohendi fublima­
teftimonium findo Dei perhibuit ille, multi ex tus, eft a domino die afceufionis fux benedidionoftri* noverunt. Adhuc enim vivente rege Ro­ ne epifcopali fandificatus, eft in Sion indie pênberto , cum antecellor meus Hugo in palatio ei tecoftes Spiritu fando rejdetus, omnium gentium
apud Parifios afliftere cum multitudine nobilium loquelas novit, gentibus illis occiduis teftimo­
At dodorum, altercatio inter Francos & Lemo- nium Dei vivi attuht primus, refurredionis Chri_fum crucifivicenfes de re hujufmodi coram tege fieri coepit:Dili invidus extitit teftis . Ideotjue ipfi
& ego ibi tunc prrfens interfui. Dicebant ifli ; xum & refurredionem in rcnifcitandi
:itandis extindi*
Vos Franci non rede facitis, quia Martialem cum femper teftem barbaris prxfcrebat, dicens; Inno­
apoftoli* pronunciatis : nos rede agimus , quia mine domini, quem Judxi crucifixerunt, & ter­
cum inter conic floret recitamus, Vos ultimum tia die refurrexit a mortuis, furgite qui mortui
apoftolorum dicitis, nos pnmum confertorum in jaceris - Ipiam tcftificationcm Dei, ejus nomen
litaniis dicimus. Quorum litigium archiepifcopus refonare videtur ; Martialis quippe interpretatur
fnpradidus Gauzlcnus compefcuir, dicens; Ambx Grxco nomine tcftisnomum, five teftisvitx, vel,
hujus rei partes nifi uniformes fuerint, altera pars ficut alii volunt, virtus immortalis.· quiadifcipualtera parte juftior eft, & necefle eft, ut femper Ium virtute refurreâionis de morte poft fex dies
toflior rauooabilior prxvaleat pars . Nam omnes Petri bafterio tadum refurgeie fecit. five virtus
qui Martialem inter confcfforcs pronunciant, non immortalitatia, hoc eft pordicalor , vel teftis il­
bene jufle, non bene perfpicaciter agere mihi vi­ lius qui rex fcculorum immortalis folus habet
dentur .* ille enim magis eft forci* apoftoliçae u- immortalitatem, ideoque teftificalor refurreftioais
nus, quam fortis confertorum. Idcirco non bene Chrifti extitit invincibilis. Plane fi apoftolus nutrede agunt , qui nomen ejoa auferunt de eo in E lus eft, exceptis duodecim, ficut Ebionitz herequo Deux eum pofuit gradu, & ponunt ubi Deus lici predicant, & nefas eft cogitare ( ipfi enim
noo pofuit. Potius eft apoftolico de agmine, quam nullum apoftolum recipiunt , prater duodecim ,
de confertorum , qui poft martyres funt , lerie . & Paulum repudiant, qnia non eft de duodecim,
Utique fi regis qui tdeft nomen non inter regum, ficut Beda in commentario fuper Marcum dicit )
fed comitum fubjedorum vocabula diceret quis.* ergo Paulus fleBarnabaa non funt apoftoli: quod
aut rufticus diceretur , aut malivolus regis con­ putate dementia eft , Nos Franci morem quem
temptor. Et fi fimplicitare ruftica id fieret, ni{ patres noftri, qui primi monafterium S. Benfdimoveretur rex animo, fed rufticitati facile igoo- di fuo magifterio innormatunt , plena nobis ra­
fceret: fi vero non fimpliciter , fed coatemptive tione fubnixum tradiderunt de hac re, rarnm
diceretur, noq dubium quin regis animus pdira­ confervemus, Quifqui» nos hac in re imitari vo­
cundiam pro contemptu fuo accenderetur. Quod luerit, redam veritatis lineam tenebit. Quo per­
fi in tali intentione contemptor perfifteret ; fen- orato, archiepifcopus tacuit: & rex cum omni di.
gnita-

,, ,
JOANNES
î E Μη VI C P NÇ P ïî
CONUADW IMF
,, .
J13
r. xviii
LtMUVIvfcNJt II.
henajcus i. r. franc.
J-*4
T-gnitate clericorum & principum qui fibi aflifte-ATimotheum, ubi Ambrofius dicit; Primo itaque
—
ANNO
>ant, difta archicpifcopi
Collaudavit.
Dafcentis
tempore
presbyteri voca- ΧΝΝθ
· ■
·
■
· Nos autem
·
· * ecciefix
**
·
· omnes
—
. CHRISTI • · /V· »
ubi regreffi fumus ad hanc urbem, hac de re co- hantur epifeopi five presbyteri, & omnes eptfco
dices antiquos loci noftri perquirere confeftim pi vocabantur çonfufe &· presbyteri five epifeopi:
curavimus, it innumeros, tira penes nos, quam item omnes epifeopi
- - vocabantur apoftoli. Curer—
per diverfas Aquitani» ecclefiis, invenimus, Mar- eo nunc difcrcta funt hec vocabula, ut jamepi--------—
-----------------.-q
rialem hebentes feriptum apoftoium. In antiquis leopi non vocemur apoftoli, non presbyteri, fed
etiam marryrologii~volumimbus duos ejus dilci- tantummodo
. epifeopi;
- · & presbyteri
.
apte ordina­
polos , Alpinianum & Auftriclmianum , feriptos tionem cpifcopalem non vocentur epifeopi , nifi
effe adhuc repcnmus spoftolos. Sic quippe legitur folum presbyteri? Epifeopi qui poft deceffum ain vetuftirtimis quibufdain .- Pridie Kateodas Ju­ poftolorum ecclefias regebant , cum viderent fe
lii , natalis fandi Martialis Aquitaniae dodoris <5t non eamdem habere quam apoftoli habuerant
apoftoli Λ rum duobus apoftolis Auftricliniano & gratiam, in poteftate-fignorum, in virtute mira­
Alpiniano, quorum vita fignis & miraculis admo­ culorum, in refulcitatione mortuorum, grave fi­
dum effulGt. Ne miremini autem quod inveftro bi exiftimaveront vindicare.apoftolicum nomen sconcilio teftimonium boc protuli , reverentillimi B ideoque hec duq nominaI i/inter fe diviferunt,
przlules, quafi ipfof difcipulos ejus recitari veli- ut majores rfacerdotes vocarenhiflêpifcopi tantum,
mus apoflolos' hoc enim nolumus, ne wildcat, minores vero facerdotes presbyteri dumtaxat ap­
ut ajunt quidam, nomen apoftolicum , fi tot a- pellarentur . Si igitur illi epifeopi quondam poft
poftolos ecclefia proferat, cum hoc de ipfoMar­ apoftôlos virtute fignorum apoflolis- qui domi- '
tiale nonnullis ingratum effe fciamus. V'erumhsc num viderant inferiores vocabantur apoftoli, quan­
idcirco diximus, ut qui prefentes in conciliofunt to magis ille apoftoius eft, & jure apoftoius vo­
facile perpendant , quia fi ante nos longe olim cabatur , qui a domino omne donum gratiarum
antiqui patres difcipulos Martialis non dubitave­ cum confortibus fuis accepit, & in virtute figno­
rant fateri apoftolos: multo nugis eorum magi- rum, tanquam vere apoftoius, praepotens fuit?
ftrum (ciebant procul dubio , & credebant efte
Cumque Cieret , dixit Petrus quidam presby­
apoftoium. Interrogentur de ipfa antiquitate ma­ ter .* Hoc idem teftificatum eft ante hos plpres
jores monafteriorum per Lemovicenfe folum, ut annos a Ragembaldo patre mons lieri i Milbecen<· impleamus illud propheticum : Steir feprr vier, fis . Nam cum vtis , o venerande pontifex, in
saren agere
de /tteuis dtenni aattqwH
, qtutrilt pa<a
„
...
.
hac ha fi lie a per hebdomadam pentecoftea id<vejfr via rtUtf & enthrieit i· re. Teftificatur noCftra fynodo, adftantemultitudine fecerdotnm, rebis pater monafterii Tiiteicnfis , quia poftquam fideretis, allocutus eftis fynodum, dicens.· Nobis
ipfe locus fundatus eft temporibus Caroli Augu- nefeto qux novitas de patrono noftro Martiale
fli, confuetum femper retinet morem memoran­ orta eft, mihi fatis dura, & gravis. Alii memo­
di Martialis apoftoli.
riam eius de apoftolo, alii de confeflbrc agunt:
Interea pater monafterii Solemniacenfis Geral- alii teftantur cum efte apoftoium , alii coapoftodus folemniter in concilio refidens , facris indu­ lura: quid ergo, fratres, in hoc femitis ? At il­
mentis ornatus, ait coram omnibus .* Antiquiflj- le memoratos veneranda canitie, doftrinadc mo­
mos codices fcio penes nos , antiquiffimum ha­ ribus egregius^ confeftim admirandofignarefeccnbentes teftimonium, Martialem efte apoftoium ab pit figno crucis , & fic primus refpondit : Tale
antiquis prxdicatum. Verum crefcente psulatim nunquam audivi quale nunc. Certe auribus meis,
negligentia ecclefiafticorum virorum , cum alia o pontifex, majorem inducitis novitatem. Innoquoque reda ccepiffent depravari, hoc etiam de­ ftro Gquidem monafterio, & in ceteris, in qui­
pravatum eft a junioribus, ut jam non vocaretur bus a pueritia mea ufque. modo per Bituncenfem
apoftoius, quia non erat unus de duodecim (nam fic Turonenfem provincias conrerfatus fui, nun'
multi hodieque non advertentes, Paulum & Bar-Dquam audivi Martialem recitari nifi cum aliis anabam putant effe de duodecim ) ideoque permu- poftolis
—Λ-,:- . ’Interea
- ;-------·’■*—quidam
in------------------concilio illo , —cum
tarunt ejus nomen per litanias , de ordine apo- ex clericis Pctracorice urbis cum patre monafteftolico in confertorum feriem: telumque bonum rii Solemniacenfis altercaretur , & diceret : Eo­
habentes, fed non fecundum fcientiam, putarupt dem modo fanftum Frontum poffumus dicere a·
patronum fuum melius honorari, fi non ultimum Ïiftolum. Ille coram omnibus fic ei refpondit .
apoftolorum, fed primum confefforum dicerent:
ace, inquam, frater-, melius eft ut fileas: quia
ideoque per ejus gefta in aliquibus locis confeffo- quando nos in fcholis magiftrorum mei & lac
rem eum fcripferunt. Nam in vetuftiftimiscodi­ bibebamus, tu folam ruminabas fabam. Scriptu­
cibus probatum eft , hoc minime per ejus gefta ram de fanâo Fronto novam, cujus, tu authoriferiptum. Hac de re confultius eft eum per om­ tate niteris, Gauzbcrcus nofter ediditlucri cau­
nia feribi apoftoium , quam pontificem five con- fa , qui fub hujus Lemovicc fedis epifeopo Hilfefforem; quia fanâi apoftoli qui epifeopi fuerunt, degario chorepifcopus nobis exsilit . Qua autem
five occifi five non occifi gladio, omnes & pon­ ratione ille poteft effe apoftoius qui indigena Petifices & confeflores vocantur, dum apoftoli vo­ tracoricenfis fuit? Profe&o fi ibi a puero pfaltecantur: pontifices autem & confcftores innumeri £ sium didicit , ficut in ejus
’ geftis
" ’ *legitur,'fle ibi
"i
funt, qui apoftoli non funt. Si autem inconfe- clericus
’ ‘
f Λ : jam
‘ - ibi
’* ' lacerdotium
‘ - ’ ’ - &
·- Chrieft fââus
cratione epifcopali epifeopus vocatur apoftoius , ftianitas erat, ubi fchol* feripturarum divinarum,
ubi dicitur: Urbanus es, apoftoiusChrifti es, fit ubi clericatus ordo erat. Legitur eum potjusereecclefia mater tua, fint apoftoli fratres tui, apo- mitam vixifle , quam epifeopum . Dicere nefeis
ftolatus tui gradum cuftodiant angeli : quanto ma­ quas figna ille operatus eft , ut Petracoricenfes
gis ille apoftoius eft, qui ab ipfo domino miffus converteret. Potius ille cos Deo acquifivit, qui
& confecratus, & poteftate apoftolica, id eft Ii- omnem Aquitaniam cum Stephano principe Gal­
Î’andi & folvendi, eft fublimaiust Sed in conci­ barum ad fidem traxit. Neque Frontut / neque
tum veftrum, o przfuies, veniat Ambrofius Me- Saturninus, neque Dionyfius leguntur mortuos fu·
diolanenfis , fortis columna ecelefia : audiamus fcitaffe. Et utique fine fufeitattone mortuorum ,
ejus fuper hac re authoritatem. Tunc delato co­ fine oftenfione fignorum primi gentiles non po­
dice leftum eft in commentario fuper epiftola ad tuerunt credere, dicente domino :
u
C«n/. Gnttti. Tom. XIX.

,,.
JU

FO ANN SJ

,

rnMf ïï

I 11 M

CONRAOUS IMF.

χ

F. xvnv
z VVNCIL'IUM
HSNiupus j. r franc
J>®
vidtrttii, m· trtiitit. Item alibi dicitur: Λ infcrijptum comperitur, Denique qui sum iaduo—
decinf
apoftolorum
ferie
per
canonem
miff·
ft
per **i}0
CHiîlSTi
praiitaverant ttkiqat, ietainoceeptrantt, tf ftrntentne infirment* fanrntihei fi- alia loca feripferunt, fient Paulum, ftBarnabara,
gnte. Apoftolus nullus fuit, nifi qui a Jerufefem Lucam, fit Marcum, & Cleopham : non utique
If».
profeftus eft, dicente liai a; Dt Sita tniHt ltx, id agerent, nifi cum vere apoftoium feirenteffe;
< tterhtnp dtmtni dt Jtrnfeltnt. Itemque dominus de illo ici licet ordine, quo dicuntur effe apoftbait : Optrlthet Chetftem peti, & preditert in ne· Ii Paulus atque Barnabas.
Uiw tjtt penittntinnt , & rttnfinm prccetentm
Ad hxc et clericit Engolifmenfibus , qui te­
in enent/ geniti, ineipienttt th Hintftbnu. Et a- rrien minus eruditus erat, quidam fe oppofuit ,
-ta. t.
, libi dicit : Eritii mihi.tefiei m Jtrnfelim , ff in dicens : St nomen Martialis^ inveniretur in A&ieetni Jnitte, dT JfeaMvra, ff nfynt. ni ni tintent ter­ bus apoftolorum, fufficeret. nobis.
Cui mox quidam eruditus ex ipfis Engolif­
ra·. Ubs autem eft locus', ubi promus Qeorgiurn
legitur fufeitaffe? Porro apud Elfe monftratur fem­ menfibus clericis, qui tunc ab Engolifma cum
per locus ubi Martialis Àiiftriclinianum fufeira­ epifeopo Rohone ad concilium venerat , obvia­
; Adjurare
epifeopos
concilio
vit. Martinet Turooenfis tantam poft' apoftolos vit-,, neipondens
__ _ ____________
-r____
r— —in ______
gratiam a Deo legitur hafiuiffe, ut trium mor-Biftn audivimus, ne quis fcienter hic taceat verituorum fufeitator fieret, Difcipuli ejus orbem lu- *tatem : ideoque
!J
de
*- hac
*■" re non audeo
1 " quin *tibi
:L!
ftraffe dicuntur, fi quem forte tunc juvenem in­ coram omnibus rcfpondcam. Nomina feptuaginvenire potuiffent iu fufeitatione trium mortuo­ *ta duorum nec ia evangeliis nec io AAibus apo­
rum Martino firnilem. nec invenire potuerunt. ftolorum inveniuntur, & Martialis procul dubio
Dic nobis, frater, quos martyres, quçsconfeffo·. unus eft de iliis feptuaginta duobus. Quando au­
tem difeipulns Pauli Lutas Aftus apoftolorum
res, quas virgines Jegifti poft apoftolos ultra tres
mortuos fufeitaffe ? nimirum hac io re etiam1 fcripfit, jam ante triginta annos Martialis apud
Martialis offenditur vere apoflolus effe, eo quod, Aquitaniam erat. Tacuit Lateas de adventu Pe­
ut multam Deo gentilitatem acquireret, ut fru- tri in Antiochiam , tacuit de adventu Petri ad
âum plurimum afferret , fex mprtuos tanquam urbem Bornent, Si tute duo tangeret plene, ft
vere apoftolus fufeitavit . Sex ipfos mortuos in Martialem non exprimeret nominarim ; jufte mi­
teftimonium veritatis poffumus offendere io qui­ rareris. Verum quia Petrus in Antiochiam, de­
bus jacent monumentis. Auftriclinianum quippe, hinc ad orbem Romam, cum Martiale venit ; ft
ft filium Nerve , doofque idolomm pontifices , primum Antiochi·, dehinc Rom· epifeopus featque armigerum Stephani, ft filium Arcadii no>·­ C dic ; βς quatuordccim annis ante Paulum vene­
vimus , ubi quiefeentes cxpeâent refurreâionem runt Romam Petrus ft condifcipulus ejus Mar­
mortuorum. Prêter hos fufeitavit puellam, que tialis, ft Lucas de his nihil dixit; nihil eft quod
quafi mortua fafta erat dilaniata a d«monio. I- mireris, vel dubites. Si enim.propter hoc dubi·
tem penes Mauritaniam oppidum maritimum, qui tas, quafi Martialis de tempore pnsdicationis do­
mini non fuerit, gefta ejus non credis; ft idcir­
ante pedes ejus quafi mortui jacebant, ut cunAus populus mortuos eos crederet, novem fimql co merito brutum animal reputaris , fi tot ac tan­
viros fufeitavit. Veritatem dico , non mentior ; tos ft tales, patres doftifljmos , & prifeos, ft mo­
nifi Martialis ab eo qui difeipulis fuis potefta- dernos, qui eius eefta fu mma reverentia ftfufceperunt ft fufeipiunt, nutaffe hac in re arbitra­
tem mortuos fufeitandi tradidtt , tantam fignorum gratiam haberet, non tantam cmlo gentili­ ris. Quod autem a quibufdam dudum audivi ,
tatem acquireret. Talibus fignis barbari facile po­ neceffe eft mihi in hoc concilio proferre. Non­
tuere fidem ft Chrifti nomen fufeipere. Nos au­ nulli enim nefeio utrumque vero an falfo, opi­
tem ita, Deo opem ferente, m ecclefia catholi­ nantur Martialem effe illum adolefcentem, qui,
Marcum,
in Tpaffione
Dominum rpoft
ca confiantes fumus & folidi, ut quamvis omnia fecundum
------------- ------------- —
--------- -------------—
hcc apoffuli officio Msrtialis egerit, nullo tamen Domnes difcipulos eft fccutns. Et hoc propterea
pafto eum fateremur apoftoium, hoc eftlegatum opinantur , eo quod tunc Martialis adolefcens
Dei, nifi hoc etiam ab antiquis patribus noftris erat, ft in cena nofte ipfa Domini miniflravcenim quindecim annorum erat, quan­
effet praeoccupatum. Nifi enim verelegatusChri- rat. Ætatis
”
fli effet, hoc eft a Chrifto miffus ad prvdican- do eum Dominus vocavit, & baptizari a Petro
fufpicantur
dum : nunquam antiqui olim eum faterentur ef- juffit. Alii autem illum adolefcentem
-----fe apoftoium, nunquam nomen ejus cum nomi-- effe Joannem evangeliftam. Sic autem Marcus ait :
mbus aliorum apoftolorum nobis feriberent pro- T«ar difcipnlt tntnet rthfto
· - tt fttgtrnt. AMtfttnt m
nunciandum. Hanc rem antiqui codices a Fran­ «arvas faides* fatttketttr enat auitint finient fnptr
aad·.*
tf
ttnntrnnt
tant.
At tllt, rtjtSe finitnt ,
cia, ab Htfpania, a gente Anglorum adveâi de*
monflrant: hoc priorum traâatus doftorum, qui tttdtti profait th tit. De qua re in commenta­
rio fuper Marcum Beda dicit: Hfe adolefcens , *'*· f"f·*
in ejus laude quzdarn probe ediderunt, indicat :
Scimus quia Deus mendacio non obleftatur, fan- five Joannes five alius quilibet nobis ignotus pro-*** *” *
fti ejus adulatione non gaudent . Veritatem re­ prio nomine fuerit , certum eft quia magnum
.wr.v. veritatem
............. „ fanfti rperve...« . amoris ardorem inDOminum habuerit. Item alii
quirit Dominus ; r
propter
nerunt au
ad iç^uuni
regnum ·. a,,
Et mv
ne verbo meov longiores ° opinantur, Martialem fuiffe ilium difcipulum, qui
liciuu^
‘
faciam vos, o venerabiles patres qui in hoc
in- fecundum Joannem notus erat pontifici, fle dixit
terefiis concilio , hoc tantum breviter perffrin- oftiarie, ft introduxit Petrum; quod hac de re
** gam, quia nunquam ufque ad hunc hodiernum opinantur, quia de nobili fuiffe legitur genere, ac
* diem, qui eft quinta fabbati, faftus eft liber iu per hoc cognitus pontifici. Alii autem hoc ne­
toto orbe terrarum , qui in ordine apoftolorum gant , dt afferunt ipfum difcipulum fuiffe Joannem.
per litanias habeatferipta nomina Fronti, Satur­ Augwftinus vero in commentario fuper haere fic
nini, Dion y fi i, Jpftani , Auftremonii , (Jrfini , ait: Nefcimusquisifte difcipulns fuerit notus pon-*·*■ * ·<·
neque aliorum , qui poft Martialem in Galliam tifici· Non enim poffnmus affirmare illum fuiffe*****''
venerunt, patrum : Martialis vero nomen, ut jam Joannem: quia Joannes, ubicumque fe comme­
dixi, ft in vetuftiffimis Aquitani· ft Franci· , morat, hoc adjicit, <vm* iitigeltt Jtfnt ; hic venec non ft Hifpanic, five aliarum gentium li­ ro pretermittit. Alios quoque vida, qui opina­
bris , per innumeras litanias cum aliis apoftolis bantur, Martialem ipfum effe Mathiam, flefimilitu-

prtdtgta

·". ■«.

y
Joannes
RiTfTRICFN^F
conaadu»u imp
t g
J*7
f . XV III.
Diiuivl^crvoc.
H ta N RICUS I. R F RANG.
5 »·
—limdine nominis a lingua Aquitanorum ita faei. A lus Pauli a Hieronymo dicitur apoftulus . Mar—·ΛΝ,1τι Ie cmpiffe vocari: five propterva quod oon facile eus etiam & Lucas, Silas atque One ii mus, & aM^t·. invenitur ubi cbrpus jacet Matthiz. Ego autem Jii quidam per veteres feriptura» dicuntur apoflopro certo teoeo, quod fi non alius effet Matthias, Ii , & memoria illis apoftelica exhibetur . Sic , '
& alius Martialis: uterque tam in noftris quam Deo revelante , parenter intelligere coepi , vere
in Anglorum gentis libris minime in ordine apo- illum efle apoftolum, qui genere Hebrrus , do­
dolorum effet feriptus. Per litanias liquident ve* mini difcipulus , domini tn cccna minifter, do­
tuflorum voluminum Angligebx gentis, quxfidei mini in infuffiatione Spiritu fanfto repletus , a
rudimentum & ecclefiafticas ioftitutiones a Gre­ domino poteftate ligandi atque folvendi fublimagorio papa percepit, Matthias , & Martialis, u- tus, a domino ad. przdicandum miffus, fruâifiterque cum aliis apoftolis iofcriptushabetur. Pro­ cator .maximus in officio apoftolatus exiftere me­
inde non ignorabat Gregorius, non eumdem effe tuit: & hanc regulam rationabilem, dc authoriMarthiam qui & Martialem . Ego autem quem­ tatis antiquorum plenam , & Dqj voluntate indam Grxcum peritum interrogans , didici ab eo fpiratam, deinceps judicavi , & ex eo defendere
. Matthiam Armenia minori przdicaffe, & ibi in totis viribus coepi, quod noa viribus ante igno­
pace migraffe. Sed libenter me audiat facer pa- ® rans perfequebar. Nam & epifeopus aofter Entrum conventus· Ante hos plures annos quidam goliimenfis Hugo , vir undequaque doftiflimus ,
cx fratribus de monte Sinai io hanc partem ad­ qui ante hos quadraginta annos migravit , cujus
venerunt occiduam Dei difponente nutu, mori* fucceffor ante hos quatuordecim annos eft defunbus graves , dodrioa catholica fidei profluentes , fius , in quadam fua editione de Martiale hzc
vita per omnia honefli, utriufque linguz periti : locutus eft; Illis, inquit, temporibus civitas Lequi cum diu nobifeum Engoliimx fu i flent ex pe­ movica ante omnes & fuper omnes Galliarum
dantes principem civitatis, & literis Grxcis&La- urbes eminebat, arcem regni Aquitanici tenens:
»inis eos videremus ad unguem imbutos , fuper & pervenit ad eam beatur Martialis , qui a do­
hac re interrogare curavimus cos. Eo tempore mino per legationem B. Petri gentibus Aquitani­
hxc regula de apoftoli memoria in hac ut be fre­ cis eft deflinatus apoftolus . Qui dum ad Burdiga­
quentabatur , recuperata potius quam primo in­ lam urbem ad prcdicanduut vafconibns profit ichoata, viventibus rege Roberto & Gaurlino Bi- fceretur, tranfitum per civitatem Engolifmam ha­
turicenfi archiepifcopo . Ego autem Engoliimx buit. Et d'u illic demoratus, Engolifmenfem po­
pofitus, ubi etiam ab ineunte xtateeducatusfum, pulum ad Deum vivum convertit , ejufque pri­
dum inter alios quafi fciolus viderer, ante omnes ' mum epifcopum nomine Auionium, cx ipfa pa& fuper omnes huic fanx regule repugnabam , tris oriundum , quem ipfe baptizaverat, ordinavit.
Et cum quidam ex concilio dicerent: Cur Dio·
!tutans effe vanum fit fslfum, five ex elatione decendiffe, quia Martialem audiebam in hac urbe nyfius, qui longe poft Martialem in Galliam ve­
Lemevicenfi prxdicari effe apoftolum : & incau­ nit , in libro Aiftuum apoftolorum nominatur ,
tus rufticorum opinioni meam accommodabam in- cum Martialis nominatim non ibi exprimitur ?
telligentiam, putans neminem efte apoftolum prê­ ille rcfpondit: Quia Dionyfius gentilis difcipulus
ter duodecim. Itaque illos conveni Grecos, fci- Pauli fuit, & Lucas comes Pauli erat, qui in
fcitans, utrum orientales Martialem noffent. Qui ilio libro plus gefta Pauli, que vidit, enarrat ,
alter Simeon, alter nomine Cofmas, confonoore Sed de nominibus eorum qui tunc in przdicarefponderunt, dicentes: Utique Martialem novi­ tione floruerunt , quid nobis vel controverfix
mus apoftolum , unum de feptuaginta duobus . vel utilitatis attingat , non video : cum plo­
Quibus cum diceremus; Nefcimus przter duode­ res nominentur ibi , vel in epiflolis Pauli ,
cim apoftolos: interrogaverunt nos: Habet i (ne , quorum memoriam in feftiviratibus minime no­
inquiunt, per iftas occidentales cede fi as evange- vimus . De Jafone illo antiquo difcipulo , de
liftatn Lucam, qui feribit, alios feptuagintaduos' * Philippo cvangelifta , de Apollo, de Epaphra ,
effe eledtos a domino poft duodecim apoftolos ? five de aliis ibi nominatim expreffis , nos qui­
Et cum diceremus utique haberi, fed illos feptua- dem eorum mentionem per fingula, quamvis (peginta duos a nobis non credi fuiffe apoftolos, fed ciatim, five nefeiamus, five omittamus, illi tatantum difcipulos ; illi protinus nos fugientes, & men populi , quibus patroni dati funt , certum
figno crucis fe munientes, coeperunt deteftari vo­ eft memoriam eorum non feguiter venerari .
cem noftram , dicentes : Difcedite procul a no­ Nam etfi Martialis memoria apud quafdam gen­
bis, miferi, quia hzretici eftis, cum non credi­ tes annua fpeciatim non agatur; nobis tamen
tis verbis domini, dicentis ad illos r Itt, teet ego, occidentalibus, qui ejus adventu illuminati fumus
mitte vei fient ngtwi inter lupei. Non creditis el­ czlefti claritate, qui eum in edo & terra patro­
fe apoftolos illos , quosjpfe incarnatus dominus num occiduis gentibus effe fcimus, non ignobili
fid przdicandum mifit ? Duodecim mifit binos , recordatione femper pro opportunitatibus haben­
& poftea nihilo minus bioos mifit alios feptua­ da eft gaudiorum . Porro autem de Dionyfio
ginta duos. Grzci Temper Latinis fapientioresfue­ Areopagita, qui in Aâibus apoftolorum memorunt , & feripturz Latinorum ex Graecorum fon­ ratur, putare folebam ipfum effe qui in Galiiain
te derivatx lunt. Martialem proinde, quem nos E cum Ruflico & Eleutherio poft defceffum apo- \
dolorum Petri & Pauli & Martialis venit: do­
dic·®*11· ·' «r*»r *
vere fcimusefle unum
f
de illis feptuaginta duobus, qui cum Petro occi­ nec nuper contigit mihi fortuito legere commen­
dentem petiit ad praedicandum : cujus gefta, & tarium Bedz fuper libro Aftuum apoftolorum ,
omnium feptuaginta duorum, in monte Sinai in ubi ita feriptum eft t Dionyfius ifte Areopagita a<(j· i» A«
eloquio nofteo habemus . Hoc ego teftimonio a ipfe eft, qui poftea Corinthiorum epifeopus fa- ■»·
*
Grzcis accepto c«pi tnecum multa volvere > & dus, glortofiflime ecclefiam rexit, & eloquio cla­
curiofe antiquorum voluminum arcana rimatas , rus multos libros ad utilitatem ecclcfix fcripfit ·
frequentius Martialem comperiebam ab antiquis Hujus Dionyfii Hieronymus in chronico fuo men- ·.»-.« /«</·
pronunciatum effe apoftolum. Animadverti quo­ tionem faciens, dixit: Dionyfius Corinthiorum
que Paulum * Barnabam, Silam & Timotheum, epifeopus, eloquio clarus fub Antonino floruit im­
effe apoftolos, non de duodecim, non de feptua­ peratore , quo tempore Polycarpus difcipqjus Joariginta duobus. Perfpexi quia Timotheus difeipu- ni» cvangehftx paffus eft : fub 1 rojano vero, qui
K k a
quinCvttil. GmtreL Tom. XIX

JOANNBS
CCUNCILlUVi
Ο M r 1 T I II M
CONRAOOS IMF.
ρ χνιπ..
, hrnaidas i-r. franc
5*e
— — —quintus poft Vcfpafianum imperavit /Joannesapo- A tialis int Aquitaniam, lubtilis inquifitio a clericis·
fieret,
ille
Engolilmenfis
clericus
adjunxit
,
di- *nno
OHRUTI ®0,u’ *n Pace
i
Clemens papa in mare merfus, martyrio coronatus eft. Hujus Dio- cens: Hieronymi chronica que mentiri non poh*· nyfii Gregorius in quadam homilia meminit, di- teft, fi placet, in coneilium deferatur, & fuper
■v*»a«L W cens.· Fertur Dionyfius ille antiquus venerabilis hac qurftione diligenter perfpiciatur. Itaque perpater Areopagita dicere, quod ex minoribus an­ fcruisto libro locutus eft.: Licet, inquieos, Be­
gelorum agminibus foris ad explenda minifteria ds in commentario fuper Aâus apofiolorum di­
vel vifibiliier vcHinvilibiliter mittuntur. Hic au­ cat , Petrum quarto Claudii apno Hornam re­
tem de Francia Dionyfius , unde fuerit oriun­ nifle, fic trigefimonono anno poft refurredionem
dus , in paliione fanfti Marcelli fidchteV memora­ Domini paffum effe : tamen fecundum Hierony­
ri mihi videtur: fic enim ibi habetur. Puer quidam mi chronicam fubtiliter fupputatam ita inveni­
Marcellus fub doârina beati Sixti erudiebatur : tur, quod decimo odavo anno Tiberii Dominus
cumque fuppliciis ^ixtum epifeopum viderat puer paftus eft; poft Tiberium vero regnavit Cajus ,
macerari, coepit timere. Tunc fanftus Laurentius & poft eum Claudius, cujus imperii fecundo an­
corroborans ztatis ejus infantiam, ait ad eum : no venerunt
T____ Homam
,___ r_ princeps
________
__
apofiolorum
PeMarcelle, genitor tuus Æ^eas noluit Chriftum B trus, fic condifcipulus ejus Martialis; ipfius aucredere, nam mater tua Marcellina, fic fratres tem Claudii quarto anno Marcus in Ægypto ,
tui Saturninus fic Dionyfius, jubente fando Cie- Martialis
--····
——
—
in Gallia*
Dominum praedicare ccepemente papa urbis Homz, partibus Galliarum , runt. Poft Claudium, qui imperavit annis jj.
ut ad fidem Chriftianam gentes inllruerent , menfibus 7. diebus 28. fufeepit jura principalia
diredi funt· Vade ad eos, uc non pereas in ma­ Nero, nihilo minus annis ij. menfibus 7. die­
nu Decii. Et infra dicitur: Profedus Marcellus bus 28. nam 13. plenis annis regnavit, fic quar­
tum Anaftafio commilitone Chriftiano, uc iret to decimo plufquam medio mortuus eft . Hujus
ubi erat trater fuus Saturninusepifeopus, perve­ imperii primo, rexGalliarum Stephanus Homam
nit ufque ad Arg:ntomagum; ubi a prefidecom- cum legionibus Gallorum ad eum perrexit, quem­
prehenfus, inqnifitus eft unde effet, aut de qua admodum literis per veredarios ei fuerat jufftjm.
provincia vel civitate huc veniflet. Puer refpon- Ipfius quoque Neronis anno fecundo, Paulus apo­
dit: Chrittianus fum, ab urbe Horna exivi, fic ftolus primitus venit Hornam, hoc eft quarto de­
propero ad civitatem Tolofam, ubi fratres mei Satur. cimo anno poft adventum B. Petri : necdum enim
ninus fic Dionyfius commorantur. CuiHeraclius fuerat Paulus Horna, quando Stephanus ad Neprefes ait* Dic mihi vocabulum patris vel ma-Cronem profedus eft. Miffus eft autem vindus
tris tuz. Puer refpondit : Pater meusÆgeas, fic Hornam Paulus a Feftoprafide Judzc, quiaGrappellaverat. "Item anno primo Tiberii ,
mater mea Marcellina nuncupati funt. Sed fi ve- larem
'
lint epifeopi, ipfa pallio in concilium eorum poteft Herodes tetrarcha apud Judaeos cepit regnare :
fine mora deferri. Hrc mihi non diferepare vi­ qui regnavit per annos 24. id eft ufque ad pri­
dentur a fetiptura quz penes nos Engohsmz de mum annum Caji Csligulae, qui fuit fucceffor
Dionyfii geftis habetur. Ibi enim legitur, [quod T'berii.· fub quo Herode Dominus paftus eft ,
Clemens quemdam Philippum ordinaverit epifeo­ fuirque frater Archelai, id eft filius illius Hero*
pum, fic Hifpaniz deftinaverit ad prrdtcandum: dis, fub quo Chriftus natus eft. Poft Herodem
Dionyfio vero verbi divini femina gentibus tra­ vero tetrarcham regnavit Agrippa annis fcptem <
didit eroganda ; quem in Galliam mifit, fociof- Ipfe eft Herodes qui Jacobum occidit. & Pe­
que ei Saturninum, Marcelli num, fic Luc ia num , trum comprehendit, & ab angelo percuffus eft .
atque Hufticum, fic Eleutherium adhibuit. Qji Cuius Herodis anno quinio, hac eft Claudii Grcum fimul perveniffent ad portum Arelatenfium faris fecundo, Petrus & Martialis, ut jam dixi­
civitatis, Marcellinus inHifpaniam abiit, Satur- mus,
■■>>*., primo
puuw venerunt
v&u^iuui kxuiubi
Hornam.
». run
Poft ng<ipp«u>
Agrippam
ninus autem Tolofam profedus eft, fic Dionyfius DH^rodem, regnavit filius ejus alter Agrippa an­
cum Kuftico fic Eleutherio Parifios adierunt , nis 16. hoc eft ufque in fecundum annum VeLuciaaus vero presbyter ad B.-lvacenfem profe- fpafiani, quando Judaeorum regnum defecit. Poft
âus eft urbem. Julianus quoque Cenomaneofis , Neronem quippe imperavit Vefpafianus , cujus
ut in geftis ejus reperimus , genere Homanuj tertio anno imperii Martialis apud Lemovicam
fuit. Saturninus autem, ut palfio ejus docet , quievit. Supervixit Petro quatuor annis. Anno
tempore Diocletiani fic Maximiani, Decio Ger­ enim 37. refurrcftiooe Domini, ut jam diximus,
manico fic Grato confulibus, paftus eft. Verum hoc eft decimo tertio anno Neronis imperii, Pe­
nonnullos audio interdum movere, quomodo noti trus paftus eft : & anno quadragefimo poft refurdiicrepet illud quod apud Tolofam gefta ejus de redionem Domini, hoc eft tertio anno Vefpatempore narrant : videlicet fi in tempore Diocle­ fiani, Martialis alTumptus eft. Haec omnia ita
tiani fit Maximiani, confutatu vero Decii Get- diligenter fupputantur, uc fi fecundum quofdam
manici fic Grati, primo Toloafm advenit, vel , trigefimo nono anno poft refurreftionem Domini
quod verius effe mihi videtur, tempore Decii Petrus paftus eft, ergo Martialis Petro fupervifecundum palfionem fupradidi Marcelli, fic fub xit uno integro anno, fiç craftina die, hoc eft
ipforum principum tempore paffus eft, quomodoEprima alterius incipientis anui die, crlos cum
a Petro apoftolo epifeopus ordinatus, fic Tolo- Chrifto afcendic . Atque ipfo anno quo bafilifam miffus eft ? namque apaftione B.Petri, quz cam, in qua ipfe membris quiefeit, tn honore
fecundum puram veritatem Hieronymi trigefimo- Petri apoftoli dedicavit, poft duos menfesdierum
feptimo a relurredione Domini, hoc eft deci- temporalem mortem fufeepit . Si autem juxta
raotertio Neronis anno, extitit, ufque in primum Hieronymum Petrus trigefimo feptimo a refuranuum Decii, fuerunt anni numero 182. fic a rcAione Domini, hoc eft decimo tertio Neronis
primo Decii anno ufque in primum Diocletiani paftus eft anno* igitur. Martialis Petro quatuor
annum, fuerunt anni duodetriginta . FuerUnt a annis fupervixit.
refurreâione Domini ufque io ultimum annum
Hrc fit his fimilia de convenientia annorum
Diocletiani anni numero 265.
cum fatisfaâum effet, A ille Engolifmenfis cle­
Ad hanc vocem cnm in concilio a quibufdam ricus iterum diceret, quia nihil mirum fi Mar­
de chronie» concordia, propter adventum Mar- tialem Lucas nomine proprio non exprimit, cudq
illo-

ΊΟΑΜΝΜ
____
LEMOVICENSE II.
SÎSM ÎÏÜhÎ.
r.xviii.
> illorum feptuaginta duorum nomina non often-Aptus eft, pretermiffum elle Timotheum, flt Cleo- . .......
inerUaKTi d4t » at<lue Petri adventum in Antiochiam & Ro- pham, & Silam,, & alios, quorum domina in
emam nullo modo feribat, iterum Odolricus pa·
1 * &
*· in aàibus
-n:L -- apoftolicis,
—
------ n.
pa- ------vangehis,
five inepiftoter allocutus eft concilium, dicens: Ne quis ffor- lis Pauli leguntur, quos apoftolos dicitis prêter
te nos dicat nunc novum fateri apoftolum, fle duodecim effe : non tamen przterrnifftim effe ilhaâenus non auditum: de apoftolatus ejus anti­ Ium noftrum patronum , qui primus Galliarum
quitate, eo quod jam olim praeoccupatus, ab an. fuit epifeopus, cujus nomen in evangeliis retice­
tiquis fle teftihcatus fuerit, iterum perhibebo te- tur; ut fcilicet vere illum Dei fuiffe fciamusdt(limonium verum, o Jvenerabiles epifeopi. Ecce fcipnlum in carne , & cum duodecim prioribus
duo facerdotes ex fratribus noftriscoram adiunt, eleâis diicipulis maximam a Deo accepi ile apo­
quos olim .hac ipfa de caufa in Britanniam mi­ ftolatus gratiam, hanc gentem occiduam poflidenti, ut Anglorum a Gregorio, ut reor, przfixam di fignum apoftolatus in atternum . Hoc autem
legem annofam diligentius perferutarentur , fle in Martiale fieri videmus, quod etiam in Barna­
omni fubmoto mendacio ad nos referrent. Qui ba , Luca, & Marco , flt antiqui faciebant, &
___ ad Auglos ......
,
moderni haâenus faciunt. Nam eorum alii mecum
perveniffeot, tlm in martyrologiis eorum, quam in litaniis Martialem ab anti-Bmoriam de confcfforibus, non deapoftolis,agunt,
3uitarereperiebant apoftolum fcripium. Ad quod­ ea tantum cauia quia non funt de duodecim : aam autem magnum devenientes monafterium , lii autem reâius arbitrantes, non de confeffortin quo primus Anglorum epifeopus requiefeit cor­ bus , fed de apoftolis eorum agunt recordatio­
pore Auguftinus ( compercrunt enim ibi non ha­ nem, eofque apoftolos prodicant ; ideo quia de
beri librum de aftibus beati Martialis ) per lita­ Ifrael genere fecundum carnem procreati, ad prae­
nias tamen atque martyrologia in eodem loco in­ dicandum ab aliis apoftolis midi funt. Ita fle qui
venerunt etimdem patronum nomine apoftolico Martialis mentionem de confeffore agunt, idcir­
decoratum. At cum a patre monafterii perquire­ co agere videntur, quia non fuerit unus de duo­
rent, dicentes; Ut quid Martialem in veftrts li­ decim . Qui vero ejus de apoftolo recordantur ,
taniis praedicatis apoftolum, cum ejus gefta dica­ reâius autumant, quia quamquam unus non fit
tis non haberi penes vos ? ille refpondit : Quia de duodecim, ex genere tamen Abrahc, hoc eft
ab illo, inquit, tempore, quo primo in hac pro­ de tribu Beniamin, orrus, dominum in carne vi­
vincia Chrifti nomen auditum eft , a patribus dens, ejus fuit difcipulus . Omne etiam donum
hoc noftris obfervatum eft , quorum nullatenus gratiarum cum duodecim a domino accipere proimmutare polfumus traditionem . Scimus quippe C meruit. De cetero a domino per beatum Petrum
doâores àoftros priores dte Gregorii proftuxiffe ■ ad prsdicandum Galliis miffus eft, ubi clara ha­
ntagiftçrio : attamen fzpius inter nos conferre bet apoftolatus ligna ; przdicationis quippe fru­
indagando folemus , quis ifte eft apoftolus , cu­ ctificatio maxima illi inter alios apoftolos extijus vocabulum in evangeliis de in aâibus apollo- tiffe probatur : fiquidem przter Paulum fle illos
licis minime intuemur . Et quoniam geftorum duodecim nefeimus tanta copia fruâificaffe alium
ejus authoritatem non habentes, de eo non pa­ apoftolorum, quanta Martialis praedicando fruftirum hzfitabamus, ideo nomen ejus crebro a me­ ficavit.
moria apoftolica eradere putabamus . Sed econHzc & his fimilia cum fuper his dux peroraltra cum animadverteremus quia antiqui patres fet, ejulque verbo nullus contraire quivilTet : qui­
noftri non incaffum hunc nobis fcripferunt apo­ dam clericorum de erudins ait ad eos qui (ede­
ftolum : idcirco nullo aufu ejus vocabulum a fe­ bant in concilio; Non ignoramus quia Matthias
rio apoftolorum abolere audebamus . Vos autem de feptuaginta duobus dudum fuerit, & poll per
peregrini Galli , qui de ejus eftis apoftolatu , conftituentem Petrum unus de duodecim extitequi nobis ejus aftus enunciatis , a noftris cor­ rit. Verum alter, quem fors in duodenario non
dibus de eo omnem omnimodis dubitationem Daccepit, nihilo minus tamen de eorum ordine qui
abjeciftis : fle hac de re dudum creberrime Deo exceptis duodecim erant , apoftolus permanfit iupplicabamus certos nos reddi . Nec in adven­ Ipfe eft enim poftea diâus Judas apoftolus , qui
tu veftro dereliâi fpe noftra videmur : immo tunc Jofeph juftus five Barfabas dicebatur. Ipfe
exaltandum nobis eft de tam egregiz virtu­ denique eft, qui cum Sila apoftolo ab aliis apo­
tis domini noftri Jefu Chrifti difcipulo ■ Mul­ ftolis miffus eft : unde Hieronymus divinae legis
ta alia teftimonia penes eamdem gentem An­ interpres feribit, dicens : Silas quoque flt Judas
glorum de hujus authoritatis vetuftate telles ve­ ab apoftolis apofloli appellati funt. Si abapofto­
races narraverunt nobis fefe comperiffe · Illud lis illis appellati apofloli funt, ergo vere apoftoquoque mihi memorandum eft , quod ante nos li erant ; priores enim apoftolt cos quos apofto­
* C···· hic wptam annos * rex Anglorum * duci Aquita- los vocabant , non incaffum apoftolos exiftima°**
munera mifit , fimulque codicem 1Û bant: nec appellaffent, nifieffent. Praeterea Pau­
*" teris aureis feriptum , in qno nomina fanfto- lus apoftolus, in quo Chriftus loquebatur, exce­
* VVittatai· mm diftinfta cum imaginibus continebantur. ptis undecim, non appellaret apoftolos, nifi vere
Quod volamen jam olim in conrilio PiÜaven- apofloli exceptis undecim effent. Non in vanum
fi, dum hac eadem de re queftio effet , idem E quippe , neque mendaciter aliquod verbum locu­
dux Wilielmus literis edoâus ia teftimonium tus efl Paulus. Apparuit, inquit, aosdrcniv, detisantiquitatis pontificibus oftendit . Erat enim ibi dt aptfitiit ounniut . Hzc propter quofdam pro­
Martialis in aliorum apoftolorum catalogo po­ tuli , qui in concilio verbum ventilant, dicentes:
litus . Qui peritiftimus princeps dicebat archie­ Quid enim, fi Martialis apoftolus tunc erat, ut
pifeopo Burdigalcnfi , flt aliis qui ibidem ade­ quid minime in locum Judz ponebatur, quando
rant epiicopis : Conjicere , inquiens , poffumus Matthias eligebatur ? Sciant itaque non iolura
quam egregie authoritatis fit beatus Aquitano­ Matthiam, fed cum eo fle Barfabam ab apoftolis
rum patronus, de quo Gregorius in illa fui la­ eleâos flt ftatutos , & occulta forte Matthiam ,
boris gente hanc legem tradidit obfervandam . ut io locum Judas effet , aflumptum ; quatinus
Nimirum imperitorum eft dubitare, de quo‘fan­ non jam undecim, fed duodecim primi telles redus papa Gregorius non dubitavit. Videtis ecce, furreâionis domini client Barfabam vero apollo• epifeopi, in boc codice, qui afud Anglesferi- lico nomine minime caruiffc , quia aut praeter
duo-

*

F

»ANN»s
r rt M r T r IUM
conrados n imp
,, ,
r Kvttt
CCJNCILIUM
henx. i. r. franc
iuodecim jampndem ad apoftolarus officium de- A iHam minus congruam multorum confoetodioem,
mit- non ratione perfpicacem , fed incuria , ut arto- ANNO
ctnuSTt liniti fuerant, dicente domino; Ite eece
ttte e&e
egtnut·
te vet fient «gw, inter Infi. Sene quis dixerit let , torpente, penes plu.es inveteratam . Qpo
/·« ··.
Martialem non fuiffe refurredioni» domini teftem? autem modo hxc que in multis invaluit tradi­
Numquid non Barfabas, quia unus erat defeptua- tio, cx quo, videamus fonte, defeendit. Noftroginta duobus, ficut flt Matthias, ficut apoftolus rum equidem patrum non incerta didicimus, quia
tunc erat, ita deinceps apoftolosfuit ? Nonne ip­ longe olim, immo ab ipfiusdifcipuli domini tem­
fe eft, ut jam dixi, qui nunc dicitur Judas apo- pore, quo, imperante Vefpafiano in pace occu­
flolus cum Sila apoftolo ? Etenim quemadmo­ buit , ufque in tempora nepotum Caroli Augudum Matthias prius erat apoftolus de feptuagin- fti, quando in monafticum canonicalis ordo, fa­
ta duobus, dehinc autem unus de duodecim fuit cientibus Pippino flt Carolo fratribus, filiis Hluita & Batffbas, ut apoftolus erat, apoftolusper- dovvici, ia quo ego reâor fam loco, permuta­
maofit, licet non de duodecim. Eodem modoflt tus eft , eumdem Chrifti difcipulum . paffitn par
Martialis , fi -Anus de feptuaginta duobus fuit , Aquitaniam priores noftri cum aliis recitabant
ergo tunc flt apoftolus erat, & demum apoftolus apoftolis,
.....
ejutque de apoftolo mentionem recolepermanfit, translato Matthia induodecimum. UiBbant; donec juniores, quafi melius zelando, imo
autem quidam ait, apoftolus non numeri fed of­ deterius Capiendo, ceperunt novitatem inferre ,
ficii nomen eft. Re autem vera ilii ftatuti funt dicentes: Licet nobis patronum Aquitani* de lo­
duo ad fiipplendum duodenarium ord nem, quia co apoftolorum, in quo nunc ultimus eft, tranibaptifmate Joannis ufque in diem afcenfioais ope­ mutare, ut fit nobis honorabilior, fi primum in
ra domini viderant perfedx statis exiflentes . Si confertorum ferie eum dicamus : fit nobis principium
enim ipfe dominus non ante trigefimum statis confertorum, non extremitas apoftolorum: eligi*
eft exorfas predicate annum : quanto magis di- mus ut fit primus ante omnes confeffores, quam
fcipulos duodecim oportebat non ar.te «ratem per- ultimus in apoftolis. Hoc itaque arbitrio huma­
fcd»m telles domini publicos Judsis effe? Porro no nulla ratione fulto , paulatim ufque ad hrc
fi Martialis, quando dominus afeendit'in cœlum, tempora ‘noftra talis increvit mos, non tamen in
necdum vice fimum statis annum attigerat, quid omnibus locis. Nonnulle quippe ecclelic hodiein eo prxjudicare poffumus, quod minime in lo­ que hac in re antiquiorem retinere videntur obcum Judx fubftitutus fuerit? prxfertim cum an­ lervantiam ; quam licet alii permutaient in ter­
teriores duodecim teftes, vel grsndsvi, vel perfe- ris , nullatenus tamen potuere eius imminuere
dz e(Tent statis , hic autem noqdum impletamC neque obfcurare gloriam in cœlis , ubi ingens
corporis statem haberet. Si autem David , cum apoftolicum decus, in gloriofo rutilans apoftolo­
adhuc effet adolefcens, a domino eleftus in re­ rum choro , ante confpedum majeftatis glori*
gnum, flt eo iubente confecrationc regia nndus Dei perenniter portîdet . Si ergo pria a & anti­
•ft, tamen non ante regnare coepit, quam trigin­ quiora patrum, fecundum veritatem flt rationabi­
ta statis compleret annos.* quid mirum fi Mar­ lem authoritatem, Deo infpiranre, recuperamus
tialis state adhuc adolefcens undionem fanâi Spi­ inftïtuta , olim humanis adinventionibus ablata
ritu» in poteftate ligandi atque foi vendi, flt cete­ atque depravata, idque agimus renovando magis
ra gratiarum charifmata ad officium apoftolicum quam novitatem prxlumptivam tradendo: ut quid
pertinentia , cum aliis a domino accepit apofto- culpamur velut iranfgr effores paternorum termi­
Iis? ubi jam enim pervenit ut integrs effer sta­ norum, de quibus feriptutn eft: Ne trenfgrtfartt r<·*. ‘t>
tis, hoc eft annorum triginta, per beati Petri le­ temtinet ent ifnet fi» pefetrtnl petrei tnt ? cur ,
gationem Aquitaniae gentilitatis apoftohtum effi- inquam, durum id aliquibus videbitur, fi reâam
caciffimo opere a domino fufccpit . Quod autem veritatis lineam fequimur , fi perfpicaciores pa­
dominus juffit Petro ut dirigeret Martialem ad tres antiquos hac in re imitemur, fi minus acupraedicandum provinciis Gaiharum , idem eft fi-Dtos non fedari dignum ducamus? Nonne hic paredor monafte’FvttiyeU. millimum illi * a quo doâoribus Antiochie de- ter Azenerius, atque Benedidus
“
gentibus ait Spiritus fanâus; Segregare tttiki Pen­ rii Clufx fanâi Michaelis, plurefque alii dodiffîin* tf Bnrnnbn* in epnt fM effumpfi ev/ ■ At il­ mi fle reverentiffimi abbates fit epifcopi, tam preli trtnttt & jtjnnenttt, intpejnernnt tu mnei, & fentes quant abfentes, una cum Romana apofto­
lica fede, huic fententic teftificantur nobifeum ,
dimifernnt eet . Et ficut illi miflj fuerint a Spiri­
tu fando, quamvis per minifteriumdifcipuksrum, bonumque id ac juftum Deoque beneplacitum
fic Martialis mifftas eft a domino io Galliam, li­ ducunt ? Cur autem multorum opinioni incaute
cet per legationem fle confultum beati Petri. Qui aurem prebendo obfcurare, immo, quod abfit ,
vocante fle eligente fe domino, statis quiadecim infalfare tanti gefta patroni videbimur? qua enim
annos impleverat tantummodo, tribuique cum eo ratione poffumus cum negare fuiffe difcipulum
permanfit, id eft ufque ad partionem flt afcenfio- domini, eumque in carne fecutum f Sed quifoatn
nem, poft adventum .’denique fandi Spiritus fu­ temere inficiari audeat, eum a domino ad preper apoftolos in Sion , annos quinque apud Ju- dicandupi miffum, necnon fic ligandi folvendique
>
dxam fecit, fle poft cum Petro Antiochi* feptem cum aliis apoftolis poteftate promotum; partempermanfit ; at vero dehinc fequenti anno , impe- E que gentilitatis enormem in occiduo climate fperente domino, Aquitaniam introivit, in qua per ciaicm
-·
r
Λ-·
i
-m forte
apoftolatus
, .r-·..·»Chrifto .-..
jubente
ac
viginti odo annos predication: inftitiffe cogooici­ donante, beatoque Petro confultum prebente ,
tur : fiquidem tertio Vefpafiani anno migravit . fufcepiffe? Omnia hecde illo abnuunt, qui eum
His igitur verbis rmttlorum pertinacia cum pul­ aut non credunt efteapoflolum, aut, fi credunt,
lulans effet facile exiinda , omnefque peritorum non libenter fufeipiunt. Illi, inquam, haec dene­
aedamaffent fatis fuiffe conveniens «tatis perfe- gare videntur, qui eum non quemadmodum Jodio nem , in illis qui duodecim apoftoli priores annemevangeliftam, fed velut Silveftrum papam,
eledi funt, extitiffe·' interim in illo concilio Pi- aut unum de his qui dominum in carne non feâavenfi fuper hoc capitulo certatum eft.
cuti'funt, vel non viderunt, fimpliciter confefSubjunxit etiam idem venerandus fenior qui iorem autumant.
hxc perorabat, dicens : Quid multa neceffe, diTunc quidam moribus flt ctate grandcvus,ex
Icdiffuai f tui profedo hic obeffe confpicitis, quam epifeopis qui fedebant in concilio, Albinenfi videli-

ΑΜΝΟ
cfiatisTi

,
IOANNAS
IFMOVICFbKF II
CONRAOOS IMP.
1*5
p. XVUI.
11.
hinrk:us i r. franc
J*·
deiicet ecclefi· paflor dEmilius , fsâo filentio, A ecclefia Dei hac fieri poffit occafiooe : fummopedixit: Huoc Aquitanica patria cornicum illumi­ re eft providendum, ut omnes coufooo corde ft ANNO
natorem , qui ad hanc plagam patres noftros ve­ ore unum id quod melius eft proouncieot. Sola CHIUSTi
nit primus falvare , quem Chriflos dominus ft qu· obeffe videtur auribus confuetudo, in melius
beatus Petrus, alter imperans ut magifter ft do­ accipiatur: ft (chifma ac murmuratio', atque du­
minus difcipulum ft fervum, alter exbortans ut bietas prorim a noftro communi cceni aboleatur.
condi fcipulus ft compropinquus coodilcipulum Qpod fi quis contraire pratfumpfcrii huic pacifica
& compropinquum, aid falutem ft lumen gen­ concordia, de comeotiofis ft fchifmaticia unus
tium Galliarum , in tenebris & umbra mortis judicetur.
fedeotium , direxerunt , jufliffimum ft digniffiAd hac venerandus ait Jordanus: Multa, csmam effe omnimodis ceoiemus, ut quo magis riffimi, ante hos annos hac de re fafta eft inquifipoffumus excellentiori habeamus honore, fecun­ tio, quoufquc hac altercatio ad aures apoftoli­
dum tamen reftam veritatis normam. Hcc, in­ ca faoâa Romans fedis perveniret. Super quo
quam , in eo teneamus qua non fint ultra veri­ dominus Joannes papa exemplar epiflobc nobis eft
tatem: ft quod veram ft clariflsmum illic eft nec dignatus deflinare, magnopere teftificans apoftolapretermittentes nec excedentes, quo eum mage B tus ejus
gloriam, ft
omnes qui
,
"----redarguens
* e
-------. ! eum
—»
efle
Qpa epiftola facra
valemus honoremus. Si enim vere a domino ad contradicunt
<
~ apoftolum. ~
praedicandum miffus eft, fi difcipulus ejus incar­ confervata in promptu habetur, in qua facile cla­
ne fuit, fi unus de illis eft, quibus diftum eft : ret teftimonium verum Romane fedis.
Cu« Bituricenfis archiepifcopus A imo respon­
Baft tali fti vilnl fttt vti vM/ : qui eum
negat apoftolum, profefto conflat quia veritatem dent dixit : Textum epiftola pepa Joannis om- c-*»
pretermittit, immo impugnat. Si autem ita di­ Dibus Galliarum epifeopis direfta, ante hos quin- '""J,/"'*
ceretur apoftolus, ut de origine Ifrael difcipulus decim dies in concilio Bituricenfi, ubi plures epi­
domini non effet, nec a domino poteftatem li­ fcopi congregati eramus, coram nobis recitare fe­
gandi ac folvendi accepi flet : ultra veritatem fie­ cimus: ubi multa doâorum turba pterfuit, qui
ret tranfcenfio. Ut fi quis eum unum de duode­ hanc difeeptationem fub magna difcretiooe exami­
cim, dicat fuiffe, ultra veritatem pertranlit : qui nantes, invenerunt (anum effe quod Joannes pa­
vero ita eum dicit apoftolum, tanquam a domi­ pa in Romana (éde, ft vos in’hac uua prima
no miffuoj, non de duodecim, fed defeptuagin- omnium ecdefiarum Gallia eft, fanfto Spiritu
ta duobus unum, five tanquam Paulum ft Bar- afflante, de hac juftiflima re inflituiftis. Nemo
nabam , qui poft domini aicenfionem clefti apo-C denegat'eum fuiffe uoum de feptuaginta duobus,
ftoli extiterant: hic veritatem neque contemnit, ..........
Illis abtctn dominus dixit: Z», tttt rgtaitttvti Ιμ. ··■
neque tranfeendit, verum nec ad lasvam nec ad fiat tgttt itltr lupti. Conflat ergo quos domi­
finiflram devians per vism redam juftiti· gradi­ nus dixit apoftoios, quia vere apoftoli iunt. Et
tur . Igitur fi pars aliqua probabilis antiquiflimo- hunc protoduccm Gallic iemper plures antiquo­
rum patrum comperitur eum dixiffe apoftolum , rum, non cum confefforibos, fed cum apoftolis
ft nomen ejus cum aliis pronunciaffe apoftolis .* pronunciaffe vifi iunt . Itaque primo dodorum
bonum mihi videtur nos eorum indubitanter tra­ cboro perfuadente, coram omni populo, in ma­
mitem tenere, ut pofteri noftri callem direflum jori ecclefia Bituricenfi, teftimonium perhibui­
deinceps affuefeere ipfum non cundentur.
mus beato Martiali, quia apoftolus veritatis eft.
Hxc ft his fimilia eo dicente, alius exepifco- Curavimus enim oe Romin· apoftolicc fedis de­
pis, videlicet Ifembertus Pidavenfis ecclefi· re- creto & imperio repugnaremus. In teftimonium
dor, coepit explanare dicens: Qpi de' hoc ver­ vero veritatis, in eodem concilio tomum fcribebo controverfiam parit, nodum in fcirpo quae­ re rogavimus, quem manibus corroboravimusnorit. Nos non fumus Ebionitc, qui non recipiunt flris : quatenus omnibus fit notum, nos de hac
prêter duodecim apoftoios, & Paulum quafi D re a Romana fede minime velle defcifcere; quia
tranfgrefforem legis repudiant. Sufficit ad confo- non oportet. "Porro verbum idem dum in ecclediendos adverfatios hoc telum acutiffimum , hoc fie totius conlpeâu concionaietur, illico omnis
eft fola beati Hieronymi fententia. Item mucro­ populus quafi vir unus una voce dominum bene­
ne validiffimo Pauli apoftoli, nulla arte aut vi dixit pro fui gloris patroni. Sicut igitur Roma­
unquam retundendo, omnis pars contentiofa pe­ na teftificatur ecclefi», cui contradicere nefasefl,
rimenda eft. Ait Paulus, quia tpptrttii tltaiw ft quemadmodum in pradifto Bituricenfi teftifiaraderaw, dritdt tptfalit nniittt: ut fciamusapo- cati fumus concilio .* ita in pratenti concione
ftolos fuiffe, omnes quos dominus in carne ad­ generali hanc fententiam juflam & neceffariam
huc degens mifit ad praedicandum. Ait Hierony­ fanâe ecclefia teflificamur effe ·
mus, ut io praefenti recitatum eft ledione : Om­
Tunc Deo amabilis Jordanus refpondit ■* Hoc
nes qui dominum in carne viderunt,cumque po- equidem verbum, qualiter ante boa annos, hoc
flea praedicaverunt , fuerant apoftoli : ftc. Li- eft io primo anno dedicationis hujus Lemovicenquido confiât quia Martialis dominum in carne fis bafilicc redemptoris noftri, quam hodie exuividit, & eum pollea praedicavit. Bonum eft eum tanter hxc civitas nobifeum recolit , viventibus
dici apoftolum, quamvis non malum fit dkicon- E tunc do&lfimo rege Francorum Roberto , ft
fefforem. Nam & apoftolus Petrus fi dicatur con- Gauzleno
“ '
metropolitano prsdeceflbre veftro, hac
feffor, malum non eft : cum confeffro veritatis fedes Lemovica non fine enormi authoritate di­
femper fit communis per os omnium fandorum, vina receperit, paucis memorare libet. Poft mul­
tam io veteri , quam novo inftrumento. Cum tas enim hujus capituli altercationes , aliis affenhunc autem patronum bonum fit confefforem di­ tientibus , aliis vero repugnantibus, cum fupcs
ci, melius tamen efl eum praedicari & apoftolum: hac re fade multe effent litanie, ut hoc verbum,
ne latere videatur fub modio claritas ejus , qua nifi Dei effet bona voluntas, in concordia hujus
domini difcipulus, ft (brtis apoftolicx unus effe ledis minime refideret.* advenit fyoodalis ad hanc
pnidicatur . Qui autem contentiofe eum dicit ecdefiam conventus, ubi tertia die fyoodi , om­
confefforem, ideo non bonum effe mihi videtur: nis facerdotum généralités, ac ceterorum cleri­
quia quafi negare videtur ejus proprium, & ini­ corum numerofitas, una nobifran nobilium vi­
micitias in ecclefia parit. Ne igitur (ciffura in rorum ft legis dodorum adjunfta multitudine ,
credo

_
IOANNBS
ΓΛΜΓ'ΙΪ ΙΠΜ
CON» A DOS I di Ρ
,,β
7
r. xvHi
CONCILIUM
hinricus i r. franc.
J1·
—
.credo Deo gubernant·, unum cor & unam vo- L movicenfi ecclefia. Eodem vero die, confummatis cum tripudio myfleriia, dc dc apoftolica comγμΝΛΟτ) luotatem hora diei tertia fufcepit : tahterque omniC »·!.. bee »nfpi*y«»n* eft, ut pacifice, & libenter , at· memoratiooe inftituta federate cum pace inter c
qoe voluntVie, bona obedientia, hzc fufcipere- fe univerfo clero dc populo, faeratiflimuus patro­
tur ab omoibos lentantia, deincepfque immuta­ ni corpus ad proprium retulimus monumentum .
biliter per noftram dkxcefin obferv aretur. Et be­ Pofuimus autem fub anathemate eos, qui in sioj '
ne placuit omnibus, qualiter hanc Deo benepla­ flra diœceti ulterius hanc inquietare prsefumetent
citam voluntatem acciperemus : ut quemadmo­ fententiam. Poft multum vero temporis, cum in
dum multitudini novitas videbatur, ita contra banc nonnullis per Galliam ecelefiis de hoc verbo mur­
altera quidem res nova, fed magnifica, dtglorio- mur fieret, & quidam dicerent: Quomodo poteft ·
fa adverfur omnes zmulos confirmaretur. Aggre­ apoftolus efle qui in evangeliis non dicitur , fed
garo itaque maximo populorum conventu, (aera- nec in aâibus apoftolorum manifeftatur? alii ve­
tiflimum corpus patroni, a fuo levavimus tumulo, ro putarent nunquam haâenus diâum id efle ,
fit piiflimo obfequio tranflulimus fuper hoc fan. fed noviter a nobis primum, quod abfit, ufurpaâum altare , quod in honorem prototnanyris tum effe, iterumque gravis altercatio pullularet ,
-t—* .i». Stephani ipfe confecravit. Faâa funt harc domlî B Deo difpenfante, direâa eft nobis fuper hac re
oica refurreûionis die, in ipfa folemmtateinven- epiftola ab apoftolica Romame fedis papa Joan­
*··· i··»».. tionis corporis beati Stephani., atque hujus fandi ne. Tunc unanimi confulto decretum fecimus, ut
'♦
templi coofecratiouis, quod idem patronus pri­ propter hoc verbum iterum aut fufeipiendum aut
Λ
mum iit omni Gallia Deo dedicavit, dirutis, non fufeipiendum, congregatio epifcoporum^ at­
qur in hoc loco pridem gentilitas coluerat, fimu- que peritorum virorum ad hanc urbem colligere­
heris. Quae res ita nobis convenire vifa ell, ut tur . Si ergo decernitis hanc non fufeipi debere
ficut il|e vivens hanc fuam fedem totius Aquita­ fententiam : nec a me ultra itffcipienda eft , fed
nice gentis fontem baptifmi & illuminationis evan- magis impugnanda . Si autem fufeipitis .· & ego
gelicz fecerat, ita corpore fuo camdemvifitando ita fufeipio, ficut ante fiifceperam ; ut quicum­
perlufirans, iflhic nobis hujus daret initium ob- que noflra dicecefis io eo fcandalum generale ul­
fervationis, hocque inftitutum membra in reli­ terius prafumpferit, tam veftra quam noflra coer­
quum confervendum noncunâarentur, quod exor­ ceatur animadverfione.
dium in capite fuo /umebat. Super hoc itaque
Tunc archiepifcopus ait: Sicut jam dixi, &
altare eodem die myfteria in gloria apoftolatus iterum nunc palam omnibus dico .* quemadmoejus folemniter celebravimus Quod femper in Cdum Romana ecclefia fufcipit,& fufeipi per tex­
reliquum celebrare tam hic, quam per omnes no- tum epiflobe mandat , & banc ipfatn rem Bituflrse dicceGs ecclefias, & monafteria, mandavi­ ricenfe concilium nuperrime collaudavit, fic lau­
mus: ut videlicet ulterius non in coofefloris, fed do boc bomirn efle, & in pace fufeipio,& hujus
io apoftoli recordatione memoria patroni ab om­ fanAi concilii fraternitatem abfque fcbifmate fufcipenibus concorditer fieret. Hanc etiam diem (latui­ re id obfecro & exhortor. Si quis autem exhor­
mus habendam in recordatione omnibus annis , tationi noftrte non acquieverit, habeat judicem
qua ad fuam fedem egregius pallor translatos eft : Deum, uniufcujufque confcientias teflem. Verumqua etiam die cathedra ejus, hoc eft ordinatio, tamen comprovinciales noflros necefle eft , nifi
five initium epifeopatus ejus eft. Non quod ea­ fufeeperint , admoniti * obediant Romanas fedi f«rM,>’
dem die confecratus fit in epifcopum: (nam die capiti fuo, fevera authoritate noflra compulit.
afeenfionisdomini con fee rationem epifcopalem cum
Ad hcc Jordani» venerabilis ait : Ut video ,
aliis epifcopis a domino accepit, quando elevatis quia hoc verbum in bona voluntate Dei a nobis
manibus benedixit difcipulis dominus, & fereba­ cum pace fulcipitur , gratias agirons Jefu Chritur in ccelum) fed ficut eft cathedra beati Petri fto Domino Salvatori noftro.- & benediAus DeAntiochie, itemque cathedra Rome, non quod^ »us, qui hanc fanftam Lemovicenfem ecclefiam
tunc confecratus fit epifeopus, qui a domino jam facerdotio beati Martialis nobilitavit, & hanc gen­
olim coofecrationem fu fee per at pontificalem, fed tem occiduam ejus fruAifera przdicatione ab ido­
quia tunc primum in illa die apud eafdem ec- lorum fervitote ad veram libertatem retraxit .
clelias ledit, ad fufeipiendum fuper populum Dei Ipfi patri domini noftri gratiarum adiooes offe­
regimen paftoraler ita in hac die, quz eft tertia rimus , qui noluit lucernam ardentem fub modio
menfis Augufli dies, hanc domum de fano dz- occultari, nec civitatem fupra montem pofit a tu
monum fecit Chrifti templum, & in ipfaecclefia abfeondi : fed quod ab antiquitate patres noflri
bac primum ledit, fufeipiens in populo curam & priores probantur pramccupaffe, nunc eventilatum
regimen palloris: quem duo facerdotea Dei, Au- prudenter in diebus noflris, largiri nobis digna­
firicliniantis & Alpinianus, difcipuli ejus, inthro- tur luce clarius apparere . Vere coelum & terra
nizaffe creduntur in hujus ecclefiz cathedra, in tranfibunt: fed verba & promifla Dei non pi*tellamento veritatis.- ut ubi duo vel Ites congre­ teribunt . Et fi beatus Martialis lux mundi a
gati effent in nomine Salvatoris, in medio eorum domino vocatus eft: eadem promiflio dolnini imibi dominus effet. Nam & beatum Petium Li­ poflibile eft quin compleatur in eo , qui officio
nus & Cletus difeipuIi ejus facerdotcs, immo E apoftolatus & przdicationis , claruit lumine ma­
cum eis idem beatus Martialis condifcipulus ejuf­ gno. Ideoque tn nomine ipfo, jure rutilat fulgo­
dem beati Petri , apud primam Romanam ec­ re apoftolico.
clefiam inthroniaafle creduntur : quz ecclefia ,
Iterum converfus ad archiepifcopum, locutus
prima, ut quidam dicunt, eft apud titulum qui eft, dicens : Jam , fi placet , venerabilis pater ,
vocatur Ad primum , Ac eft in honore Levitz abfolvatur hodiernum concilium : ne populus feStephani primi martyris ; ut alii autem fetunt, flivus tzdiomorz noflrz gravetur. Craflina enim
eft apud Lateranis, quia ibi patriarcbiutn eft . & tertia die de aliis difpalaturi Deo erimus auAltera ergo die, quz eft poft dedicationemhujus xiliance. Nunc ergo fimul omnes ad ecclefiam
facrofanâz bafilicz, five inventionem reliquiarum Salvatoris noflri procedamus, ubi nos multus expro tornari pris Stephani, translatio patroni ad fuam pedat populus: (lationem ibi fcAam agamus , &
fedem, five feflivitas cathedrz ejus, ex eo tem­ facrificium pro folennitate unus ex nobis Deo of­
pore celebrari folita eft in bac eadem fanâa Le- ferat. Nos quoque reliqui illic circumadflabimus»
& po—

lOANNtS

r. xvnr

«NNO
CHRISTI

f PUnVIfPNÇF

II

itMUVlVBNJfc H.

CONrAoS It. IMP.
hinricus i. r franc.

,

W

populum de prcfenti concilio admonebimus , A Nemo in hac congregatione (editionem generet,
fit pacificis benedidiooem , bella volentibus ma- neque extra urban : nullu· «liquid per vim ra- CHR*sn
ledidionem , fecundum legem domini propone­ piat; nullu*, uc affoler, quafi propter juftai que- ,·>>.
mus.
relai, pugnam inire continuât : nullus hic expe­
Ad hunc fermonem de (edibus tui* turrexcrunt ditionem, neque equitatum ineat aliquando agen­
epifeopi, & cum timore Dei piocciicrunt, afeeo- dum. Sed nihil aliud hic quam pacem quifptam
deotc* ad locum templi, ad audienda folennia fa- inquirat, û forte pax nobis a domino tribuatur
cioiaiiâat bafilic·. Rogante vero venerabili Jor- quieta: quia hic conventus proprie conventu*do­
dano , mcnopolita Bituricenfir (aero ufus pallio mini eft, ad inquirendam pacem , ad confolandam
ad celebranda fanda accedit-. Inter laudes autem, iandam Dei ecclefiam.
qus Tf·'*·, Graco nomine dicuntur a cuoverfione
Hsc qui obfcrvaverit, tanquam filio paci*, imvulgari* modulationis, dum verius lands Trinita­ mo Dei, a domino noftro Jefu Chrifto, & fan­
ti* a cantoribus exclamarentur, illico omne* epi­ di* apoftoli* eju*, abfolutionem conferimus pec­
icopi , cum archiepifcopo & diaconibus ceterifque catorum , 8t beoedidionem sternam : ut ficut do­
mi ni ftris, ad maximum altare pariter accedentes minus B. Petro , & huic B. Martiali, ad cujo·
oraverunt, mutuamque tam fibi quam miniftris B fecratiiSmum corpus affiftimu·, ceterifque apoftoaltaris pacem, ut mos eft, dederunt; deinde per lis 'virtutem atque poicftatem ligandi atque folcircuitum altari* in fedibu* praeparatis relederunt. vendi tribuere dignatu* eft ; ita a peccatorum
(
Angelico interea hymno cum tropi* , id eft, fe- nexibus abfolvere dignetur eos, qui de pace &
ftivis laudibus, or nati (Time expleto, primam ora­ juftitia Deo dc nobi*, qui eju* vice licet indigni
tionem de folennitate ecclefi» dedit arcbiepifco- fungimur, obedire feftinaverint. Qui autem pa­
pu* ; fecundam, audiente omni ccclefia, dc bea­ cem noftram non fufeeperint: tanquam non De­
ti Martialis commemoratione annexuit. Qjir ora­ um, fed diabolum fequentes, huic damnationi ,
tio io hunc modum continetur.
quam modo coeam recitare jubebimus , fubjaceOmnipotens fempiterne Deu* , qui beatum bunt. Pax autem noftra ad nos revertetur, ficut
Martialem apolMqm ecclefie tus lands prseffe dominus io evangelio ait: Si fetrit fîtes fetis, rr- l>" ,o
voluilti , qusfmnu* , nobis, eju* fuffragantibus qettfctt [eftr rlfesv p<* vrfire ; fi» a»rrw, ad or*
meritis, pietatis tus gratiam largiaris.
nvtrMer. Tunc jubentibus epifeopi* , idem qui
Quam orationem idcirco prefertim palam om­ evangeliutu pronunciaverat diaconus, fic in tomo
nibus voluit protuliffe , ut teflimooii apoftolatus charta excella voce matediâionem coram populo
beati patroni clarus affer tor liquido patefeeret . Cin tribunali ante altare legere cœpit, dicens:
Qpa oratio, cum fecreta , fle praefatione , & ea
Ex authoritate Dei Patris, omnipotenti*, & Fi-■■*···*·!qu· dicitur ad complendum , idcirco Gregoriana lii, & Spiritus S. & fend» Dei genitrici* Maria,
**
effe dicitur : quia a Joanne papa Romano ad Le- fendique Petri apoftolorum principis, & B.Mar­
movicenfes dtreda jamdudum fuerat.
tialis, & aliorum apoftolorum, atque omnium fan­
Poft evangelium denique leftum, fado in ple­ dorum Dei. Nos epiicopi, in nomine Dei fpebe filentio , Jordanus pontifex , converfa facie cialiter congregati, Aymo archiepifcopus Bituriad plebem, allant coram altari in eminentiori lo­ cenfis, Jordanus antifte* Lemoviceofi*, Step haco , fic alloqui coepit populum , dicens : Audi­ nus Aoicienfi*, Reneo Arvernenfis , Ragmundu*
vimus, dilediffimi , verba fanât evangelii; 6,eie Mimatenfis , Æmilius Albienfis , Deufdedit Caturw»it Filias boniest qeertrt & ftfogat factrt futj cenfi*, Member tus Pidavenfi*, Arnaldos Petraeofrrieret. Ideo enim Salvator dicitur effe domi­ ricenfis, Robo Engo|ifmenfis : excommunicamus
nus oofter Jefu* Chriftu* , quia omnes peccantes illos milite* de ifto epifeopatu Lemoviceofi, qui
vult ad lalutens revocare, dicente apoftolo ; F>- pacem & juftitiam epifeopo fuo firmare , ficut ipfe
Jtlii ftnet, yar/» Cbhftes
Jrfes veait t* tmnitmt exigit, nolunt, aut noluerutA Maledidi ipfi &
...
pvctararr* /istoer f*trt, fasram frimes egv /m* .D adjutores eorum in malum: mkfedida arma eo·
Cumque de fide Z*accluei
,
qui defraudaTa
­ illorum; erunt cm Cain fratri­
~
' rum , & reddi
caballi
dit in quadruplum, paucis dixiffet atque ad mi­ cida, & cum Juda traditore, & cum Datham &
lite* , depraedante» five per calumniam '.vel po­ Abiroo, qui vivi introjerunt io infernum. Et ficut
tentiam res fan&uarii, & pauperum turbam op­ b· lucerne extinguuntur in pculi* veftri*. ita gau­
primentes , ut fidelem Zaccbcum imitantes ea dium eorum extinguetur in coofpedu fandorum
jufte reftituerent quibus rapuerant , retraxiflet angelorum: nifi ante mortem ad fetisfadionem
fermonem : ad ultimum adjecit , dicens : Ecce atque emendationem, five poenitentiam dignam ,
propter veftram pacem, dilediffimi, hic adlunt venerint in judicium epifeopi fui.
pallores ecclefiarum fandi fratre* noftri epifeo­
Omnes epiicopi & presbyteri candela* ardentes
pi, qui ad fublevandum onus mei ponderis , & in manibus tenente*, mox ea* io terram proji­
vos falvandos atque pacificando* , dignati funt cientes extioxeruot. Ad quod verbum cor populi
ad hanc urbem conveniffe, fequentes Domini no- valde expavit, & omne» clamaverant, dicentes :
firi Jefu Chrifti exemplum , qui venit querere Sic extioguat Deus letitiam eorum , qui pacem
dc filrum facere quod paierai. Qua de una re &
„ juftitiam
.... .... fufeipere noluot.
cum illi* moneo vos, obtedan* io Domino Jefu, E His didi·, dominus Jordanus ait ad populum:
quatenus nemo veftrum illi* inobtemperans exifte- "*
*
.........................
* 'font teno­
Hoc verba maledidionss
eodem dida
re prehimat, nemo fefe a concilio ifto excufan- re nuperrime in fando concilio Bituricenfi io
do fubducat ; led omnes principes & capita popu­ ad ver ferio* paci* . Qpemadmodum autem inter
lorum ex Lemoviceofi provincia in craftinum & Bituriceofes, Deo douante, pax firmata eft : ita
tertium diem ad nos cum pace conveniant, dc inter Lemoviccnfes pacem fieri optamus. Poft hoc
nullus a noftro cœtu communi fecedat, nifi a finguli epifeoporum , flt ultimo· arcbiepifeopsu ,
uobis voluntario animo juffus.
de pace populum monuere, dicentes: Sicut pallor
Convenientibus autem ad concilium, nemo al­ vefler ecce praedixit vohi* de pace , ita nos eju·
teri propter aliqua* inimicitia* nocere prnfumat, dide firmamus uno corde , & uno confenfu, Jrx
five io facultatibus, five in domo eju* , neque authoritate Salvatori· JefuChrifti domiqi noftri,
dom bic/Icteri t, neque dum ad propria redierit, & B. Petri , atque B. Martialis, feoAorumquo
sicque ante feptem dies poftquam regreflo* fuerit. aliorum apoftolorum, quibus proprie a domino
Crand. General. Tom. XIX.
LI
collata

JJ*

JOAMMU
P XVI1L

CONCILIUM

5ΐϊΙ\·ΤΛΛ£

η»

-collita eft poteftas ligandi atque (bitendi. Quid- A Litaniam impofuit illis tribus diebus jam diffus
CMaîsri
*“c paftor vobis a Deo datus confirmat , domnus Azcncrius, venerabilis pater monaflerioconfirmamus ; & Quidquid définit , deftruimus ; rum & Martini Mafciaceofis , faadiqu* Benedi- ç (ejl
ligamus , quos ipfe ligat ; benedicimus* quibus di Floriaccnfis, qui noa cum antiftite Bituricenfi
ad concilium Lemovicenfe advenerat. In qnibus
benedicit.
His fit hujufmodi peroratis , fafto filentio * Litaniis beatum Martialem inter aliorum apodo­
cum ad horam confraâionis dominici corporis lorum nomina enunciavit per finguloa dies. Nam
ventum effet, atque ex more archiepticopus be- hcc illi & fuit antiqua inerat confuetudo* ficut
Dcdi&ionem populo funderet, fuper B. Martialis ipfe eundis in concilio publice praedicabat . Erat
nomine mentionem interférait, ita dicens: Bene­ autem apprime liberalium artium peritus , qui
dicat dt cuftodiat vos omnipotens Deus, domum- dicebat valde fieri inconveniens , eum qui pote­
·*■“'· _ue haoc fU| · muneris prefentia illuftrare, atque flatem ligandi dt folvendi a Redemptore cum
fu· pietatis oculos fuper eam die ac node digne­ aliis apoftolis acceperat, inter eos fandos qui
tur aperire. Arnen ■ Concedatque propitius , ut non acceperant prudicari. Licet enim omnes epiomnes qui ad folennitatem anniverfariam dedica­ fcopi poteftatem habeant ligandi & ibi vendi non
tioni» hujus bafilic· hodierna die convenifiis, in­ B tamen eam a Chrifto privarim alii acceperunt ,
tercedente B- Martiale apoftolo, & ceteris fan­ nifi tantummodo ilii qui eum in carne beatis
dis fuis , quorum reliqui· hic pio venerantur oculis viderunt, & fecuti funt, & ab eo ad pr·,u.
amore, vobifeum hinc veniam peccatorum vcftro- dicandum milC funt ; dicente Domino: Stent mirum reportare valeatis. Arnen . Qua tinus eorum fit me Paler, tf rga mitte vet. Hee cum dixiffet,
interventu ipfi templum S. Spiritus, in quo fan­ »»/ir/flevit, tf dixit eite Accipite Spiritum fanilum :
da Deus Trinitas jugiter habitare dignetur , ef­ quartern remiferitit peccata, remittuatur eit ; & qua.
fici, & poft hujus vite latentis excurium ad gau­ rum ntinueritit, rettute funi. Porro cum oraflent
dia aeterna feliciter pervenire mereamini. tf cete, omnes in unum * & ab archidiacono data effet
rj que m epifcepah lenediiline preJerri folitum tft. congrua ledio, fic deinde confequenti ordine ab
Secundus tamen benedidionis ille verfus in eo eo qui verbum declamatorie jubentibus epifcopis
codice, ficut & in nonnullis aliis, nomen beati fecit , dodrina ex feripturis divinis * dt de fide
Joannis evangelifte inferiptum continebat : ve­ catholica promulgata effet ; iterum inter epirum, ut dixi, ob loci, fit feftivitatis opportuni­ fcopos fermo habitus eft de veritate requiren­
tatem , convenienter dt confulto hcc circumdan­ da * Jc ufque ad mortem obfervanda * de fallatium peritorum affenfu ab archiepifcopo in B. Ccia notanda, & ad nihilum redigenda, de juftiMartialis proprietate & gloria dida funt . Quod tia, de pace, de patrum flatutis inviolabiliter te­
valde placuit omni ecclefix fummo amore & tri­ nendis .
pudio . Certifiimum quippe tenemus ea pheere
In primis itaque, antequam de aliquibus inter
Spiritui fando, qu* plurimorum fidelium confen- epifeopos confabulatio fieret, extitit ex majoribus
fu in unam voluntatem conveniunt, juxta quod quidam qui archiepifcopo diceret: Qpofdam , ca’· *·
feriptum eft : Multitudinir autem credentium erat riffime pater, ex clericorum ordine in hac fede
& in hac urbe modo effe deprehendimus, qui
tU> ftWMPt, tf 4WSM MAS.
Claudente luce diem, finitis vefpertinis folen- oon ratione* fed levitate veftris non obfequi paniis, Æmilius pontifex veneranda canitie ange­ rant verbis * quibus heflerno concilio agitatum
licus, io eadem bafilica, hanc, propter patioci- - eft de beato Martiale Aquitani· doffore, ut po­
nium B. Martialis, benedionem dedit populo , tius inter apoftolos quam inter confeflbres prodicens: Omnis qui vos in apoftolicis tribuit con­ nunciari ab omnibus reffe debeatur. Super qua
fidere fundamentis , benedicere vos dignetur * re quidam adhuc , velut novitatis nafti occafioB. Martialis apoftoli fui intervenientibus meri­ nem , murmurant in angulis.
tis, tfc. qua fequnutur . Confilio autem inito ,D Cui archiepifcopus ita refpondit : Nullus ncepifeopi femetipfos altriniecus monuerunt, ut tar­ ftrum ignprat, hcfterno coram omnibus rationa­
ditate remota, craftino valde mane , quod illu­ biliter effe diffinitum, quod beati Martialis lega­
xit fexta feria , ad concilium iterato cogerentur tionis teftimonium ab antiquis praeoccupatum &
in unum. Qttod qualiter affum fit, fequenti le- teflificatum fit: & quia ficut caput noftrum Ro­
Aione paucis permingendo refervebimus : poftu- mana fanda apoflolica fedes comprobat , ita nos
lantes dominum ut utilia que oculis ipfi vidi­ ejus membra hoc idem debemus fufeipere* fit omni
mus , & auribus prefentes audivimus , memori· veneratione ampledi , & quia qui poteftatem li­
noflne fuggerere ad literis mandandum dignetur gandi atque folvendi proprie a Chrifto, in terris
Deus & Dominus nofter Jefus Chriftus , cum in carne adhuc degente acceperunt , abfque du­
quo eft gloria Patri una cum Spiritu fando: per bio apoftoli funt: fit quia nemo contradicere ve­
immortalia fecula fempiterna. Arnen.
ro potetl, beatum Martialem a Chrifto in terris
in carne adhuc degente, poteftatem ligandi &
folvendi cum reliquis apoftolis accepiffe . Sandi
SESSIO
II.
etiam dodores & patres noftri antiqui, column·
Celebrata xm. Kalendas Decembris,
Eecclefie fortiores proclamant , omnes qui dominum in carne viderunt, eumque poftea predicaCui inferta eft enarratie rerum ia cencilie Lemevi- veruat fuifle apoftolos appellatos. Et quis nega­
cenfi 1. anno MX ix. geflarum .
verit, beatum patronum iftum, vidiffe dominum
in carne, & eum poftea prcdicaffe ? Paulus quo­
Ecundo interea concilii die, poft anniveria- que dodor gentium alios , exceptis undecim ,
riam dominice bafilic· folennitatem excur­ feribit ;effe apoftolos , dicens : Apparuit domiant *’ c*'· ’
iem , furgentes epifeopi ad pfallendum ante lu­ undecim·, deinde apefielit omuiht ; hoc eft feptua­
cem , atque cum aurora lucis daret primum ini­ ginta duobus, de quibus indubitanter unum effe
tium ipfi diei, altaris myfterium Domino perfol- credimus beatum Martialem. Nam dt cum Doventes; valde mane, antequam clarius illucefce- mirtus dicei*et : Nonne vu duodecim elegi ? num- 7m·. s.
ret, ad bafilicam fande fedis aggregati, congruen­ quid dixit: Nonne vos duodecim apoftolos ele­
ti & difpofito ordine intraverunt nd concilium . gi* Potius fubauditur * difcipulos* tcfte Joanne

S

evan-

IWÎ

III.

t
ΙΟΑΝΝΚ
RlTlTRlCnNCE
COWMADW IU IMF.
JJJ
r. xvm
»* * ukicenSb.
hbnmcvs i. n. pxanc.
S34
--evangelifta, qui ait: flffidti AjtifeUnet efitt aflfe- Atur, quotiens de dwtoM differentes veritatem io·
φΜίνίΒΓ·
ANNO
**·* ***** ’ & f"* ·* rMa*
*o*«d>Aaas . Dix’* ·Φ Jefus ad duodecim , fubauditur, difeiHts verbis primatis credens archiepifcopus . ErMt·polos: Msmm vas dvadaria·, fabmteilignur , difei- gp inquit, cetera quas ad concilium periment,
potos: «Jagi ? Et proledo conflat multitudinem domino opem ferente, ddeutiantur.
fuiffe difcipulorum domini , illofque fpecialiter
Cumque de regulisecclefiaAtctsdiutius exptieaffisiffe apoflolos , quos ipfe dominus elegit , & fenr, ait domnas Jordams» : Beoe placet ut Bimifit ad eradicandum. Nonne eledi ad praedi­ turicenfis concilii capitula io promptu afferamur,
candum fuerunt illi , de quibus Lucas ait evan- fi forte Lemoviecnfibus bre ipfa tantummodo co­
■·.
gelifta : Definivit ineint , & tltei ftpnepen aptentur, au aliter clero noftro placeant, five alia
dua/, d* tnifii itbf, dfcra» : Ite, eae tge mu vet opportune fuperadjiciamur . Non enim una ea-.
fint qgnw ia/rr
. Sed quia contendunt de detnque lee omnibus ecdefits, five populis, fi­
beato Dionyfio, & aliis patribus antiquis Galba­ ve civitatibus, five gentibus, femper poteft con­
rum : numquid Dionyfius fle Saturninus , genere gruere , fed quodam pro qualitate locorum, & gtngeni ties, ab ipfe Jefit, antequam inccelos afcen- iis, fit animorum, quamvis diverfo tamen con­
derent, acceperunt poteflatem ligandi & folvendiBgruenti ordine, in confuetudinem deducuntur .
cum *
his
qui domindm ia carne viderunt, &
...............................
‘ 'fe- Nihil quippe obeft diverfa locorum confuetado :
cuti faut ? ■ Nnmquid ufque hodie inveniuntur , fi tamen ratione five authoritate fulciatur. Plus
quia dc novitate caufantnr, nomina Diooyfii fle tamen ratio quam authoritas prnvalcre debet : nam
Saturnini (cripta ufpiamper litanias inter apofto- gentiles pro majorum tuorum authoritate, nulla
lorum nomina ? Liquido conflat vero quia per an- tamen fubnixi ratione, idola colunt. Quiaqtmdam
tiquiffimoscodices, penes innumeros locos degen­ authoritas fine ratione videtur effe : ratio vero
tes longinquas , beatus Martialis una cum aliis per femetipfam authoritatis dignitatem accommo­
apoftoli» (criptus eft. Apoftolus ergo fit nobis , dat . Atque ideo multorum majorum authoritas
Sia fle erat antiquis . Quod denique de beatis iirpe io melius commutata, five penitus neglcfta
ionyGoflt Saturnino dixi, eodem modo diftum eft: quia minus ratione fulcitur . Gravis autem
puta de Urfioo, de Auftrcmonio, dc Fronto ge­ culpa eft, fi quis pro arbitrio authoritatem,qu·
nere Petracorico, de Juliano Ccnomanenfi , ge­ rationis plena eft, contemnere pratfumit. Ratio­
nere Romano, fle de aliis, qui apoftolos viderunt nabilis itaque authoritas, five ratio cum authoin carne, vel videre potuerunt, qui tam a beato titate, fle authoritas cum ratione, femper ut fePetro, quam a beato Clemente five feccefforibosCfe dignam preheat flt excellat neceffe eft.Divcrejus, in Galliam poft beatum Martialem (arum
predi- igitur
' confueiudinum
' ‘
~ ufus~ & obfervanti·
>r
care miffs funt. Illi non fpecialiter a Chriflo, fed per populos, per loca, nifi fidei, fpei, & carita­
ab cis qui illos io epifcopatus ordine confecra- ti contraria fint, nihil officere Chrifliama digni­
runt, poteflatem ligandi folveodique acceperunt: tati videtur : immo illa coofuetndo femper ad re­
quemadmodum flt qro ipfem poteflatem non meo ligionem prodeffe creditur, que tum pro loco ,
merito, fed gratia Dei, ab eo qui mihi gratiam tum pro tempore, pro necefficate, prodignitate,
tribuit epifcopatus , confccratorc meo, prnfcnte pro ratione, pro authoritate, unanimi voluntate
videlicet domno Jordano, hujus Can&n fedis Le» fratribus in unum habitantibus beoe complacere
moviceafis paftore, accepi. Sed quid adhuc plu­ videtur. Qjiid eaimf Numquid canonici mona­
ra recapitulari opus fit, de quibiu jam fle ab an- chos pro duodecim leâionibus, vel monachi ca­
tiquis patribus, flt a fanfta Romana flt apoflolica nonicos pro novem numero reprehendere poffoot f
Icde, flt nuper a concilio Bituriccnfi, flt bic he- Utraque enim ratione fle authoritate firma funt c
fteroa peritarum difpuiatioae plcflius ad ordioem ter quatuor pro quatuor mundi partibus S. Trini­
perfeftnm/definitum eft? Nihil itaque jam aliud tati
__ _ iubjeftis, ...
.....................
._ novem ange»
ter .autem
ternis rpro
reflat, quam ut a nobis hic in coolpeâu concilii Diorum ordinibus S. Trinitati gloriam dantibus
publica damnentur excommunicatione, quienm- Duodecim
Λ * '
' fpiritu
' ’ ‘
comprobavit ille vir
omnium
que clerici pe omnibus comprovincialibus noflris juftonsm plenus fanftufque papa Gregorius, prius
ulterius poft boc concilium repugnanti animo monachus , poftea apollolicus . Novem tradite
beatum Martialem , doftorem primum Aquita­ funt a difcipulo beati Petri Ignatio martyre,qui
nia , in alio quam ia apoftotoram ordioe flt me­ per novenarium numerum leAioacsftt pia Imo» ab
moria enuaciavcriat.
angelorum choris prolata audivit io celo: dein­
Et cum auftero vultu metropolitanus ligamen­ de a Nicuoo concilio , deinde ab iplo fanfto
tum damnationis vellet ab ore proferre, fic dom­ Gregorio bic numerus in pfalmit & leâionibus at­
nus Jordauus locutus eft ei, dicens: Petimusau­ que rcfgonforiis obfervatus eft. Quid etiam orien­
thoritatem veftram , venerabiks pater , ut hodie talibus vel occidentalibus clericis ufus barbam ra­
boc judicium fefpendatis a clericis hujus fanfts dendi vel non radendi officere ad religionem vi­
fedis. Adhuc enim, fecundum dojn’nicam vocem, detur ? Iffii enim Petrum apoftolum authorem hu­
corripiam eos hodie inter me flt ipfes folos. Si me jus confuetudinis habent .*& cum authoritate hanc
audierint
lucratus c·»
ero fratres
meos: u
fi «uicu·
autem tenent rationem, rationabile effe dicentes, cleriηακπΜ , η*νι·ιι»
mut» unv>.
non me audierint, adhibebo mecum adhuc unumBcol a hicis, ficut in vita, ita ia corporis habitu
vel duos ex pratfentibus coepifcopis fratribus no- differre. ~
Qaocirca bic mos ad religionem nobis
ft ris, ut in ore duorum vel trium teftium fter om­ potius prodeffe quam obeffe perfpicrtur. Illi au­
ne verbum . Quod fi eos nou audierint , dicam tem barbam non radendi morem eligunt , Pau*
eccleGas , publico prefenti concilio , ut omnes lum five Jacobum fratrem domini apoflolos in
audiant in teftimonium . Si autem ecclefiam , autboriiatem fibi aflumentes. Qui cum aurboriboc eft ia edum prefeos concilium , non au­ bus rationem adjungunt (fieri quippe oportet ra­
dierint , eqtnt mihi ficut ethnicus & publica­
tionabile obfequium noflrum) rationabile dicen­
nus : flt tunc verbo veflrn authoritatis ligate tes, clericos ficut fit laicos decorem in facie fer­
eus , tanquam non hominibus, fed Spiritui fan­ vere virilem, juxta dignitatem humane conditio­
do inobedieetew · Namque , ut ait Auguftinus, nis s Deo creatam, quo lolum virum barbam
Spiritus fandus , qui quondam per apoflolos propter decorem habere voluit, & in vertice foloquebatur , nunc esiam per nos loqui digna» lummodo capitis clericatus fignum prnmouflrare:
Crocff. ffemrad. Tom. XIX.
Ll a
aliam

-

■■

HJ
!?«ï?
co NCI L I
'«lu» adjungunt fibi rationem, quia domina» no-A

ii

eoNRADtn a. nie

. ,x

Si·
UTalia fenior cum peroraffet, ait domims JordaM

HINKICVS >· *. PftANC.

■
CHRIST! ®er Naiareu» fit intonfus effe voluit, ferrum fu- nui : Omnia nobis tuae bene placent : tantum
de
corpore
domini
mutando,
propter
presbytec
,,,ξ/
w,u per caput eju» non afcendtt , coronam fpioeam
dumtaxat in vertice dignatus ell pati. Ad cujus ros qui omnibus dominicis diebus ad ccdefias
inilar clericorum corona io vertice, ferro inci­ fua» nequeunt adeffe, placet ita temperanter indente figuratur, ut regnum dt facerdotium Chri- ftituit ut ab omnibus valeat inexcufabiliter obfli etiam in clericorum capitibus rafura ipfa peat- fervari . Qmb enim in ccdcfia inftituuntur, fic
'monftretur. Ita ficut fuper hac re noftra conio·- debent fieri moderata, ut abfque impôt tabili fafce
(odo autboritarem, fimulque rationem fle religio- ab omnibus portentur , flt qualiter anima falnis habet augmentum : fie etiam penes Graecos , ventur, flt quod fqcit ecclefia, abfque murmura­
iliorum talis a noftra diffidens confuetudine con- tione faciat, & ne inobedientia locum inveniat.
Itaque placet, ut corpus domini in anno per
fuetudo, authoritarem una cum ratione flt reli­
gionis continet frudum. φ hac in re neque il­ duodecim terminos renovetur ’ in omnibus illis
li nos, neque nos poffumus reprehendere illos .* ccclefiis ubi ioceffanter cuftodiri folet, hoc eft,
ficut de fidelibus qui carnibus velcebantur, ait tn pafeba, in pentecofte, in nativitate S. Joanapoftolus: ÿui aav «aadacas, avasdacaareav wa B nis, ad vincula S. Petri, in affumptione S. Mafptrnat: C qui Mundacat wv" waadtrcaarm aaaja- rie, in
. feftivitate S. Michaelis,
................ in omnium fan­
dicet . Qui rmw aaaadawaS, daav/Μ «vaadaca/; O
dorum, in S Andren, in natali Domini, in hyyai wa aveadacd, daaviae aaa avaadacaS. Qui por­ papante, in quadragefima, in media quadragefito authoritatem obfervant cum ratione, reAe pol­ sna. His enim diftindionibus anni, omnes pres­
iunt reprehendere illos - qui fine ratione cufto- byteri ad proprias poffunt recurrere ccdefias: fle
diunt authoritatem: hi autem i ftos nullo modo. ipfum corpus Domini, quod mutatur, non nifi
Qua de re qui beatum dodorem Aquitanus inter a mundis ccdefias miniftris fumatur. Monafleria
confeffores proponunt, authoritatem habentes ma­ vero monachorum regularia, quia diligentius fle
jorum fine ratione , dicentes fic propofuerunt. nitidius omnia ad culum altaris procurant, tn
Qui ante nos fuerunt illi fit illi, merito repre­ abbatum fuorum arbitrio de his, ficut de aliis re­
henduntur ab his qui cum authoritate rationem gulis, permittimus. Illi enim noftris legibus con­
oftendunt; proponentes eum una cum aliis apo- ii ringi non debent , qui ultra nos per ardam
fiolis, fic dicentes: Illi flt illi antiqui patres apud flt anguftam portam vus ingredi appetunt , qui
illa authentica loca, fit Romana apoftolica fedes, voluntatem propriam frangunt , qui
r
jugum
‘—
ab
iilique peritiffimi viri, cum propofuerunt in apo-c adolefcentia portant, qui epifcoporum juuis fumilolorum ordine. Rationabile autem eft, ut ille mopere in omnibus obediunt. Tales inquam
;------- ,
qui inter alios a domino aceepit virtutem praedi­ legibus non oportet fubjici conciliorum , nifi
candi evaogelium, poteftatem ligandi ficfolvendi, forte reprebenfioni vel contemptui patuerint .
(cientiam omnium linguarnm, flt fignaculum apo- Sic apoftolus ait : Jufte Itx am tft pofito : fei ». τι»,
flolatus habet Galliam , incoque apoftolus eft , injuflit , tf χολ fubditu, ixoftit Ù* peccatanla» ,
mento cum ipfis apoftolis proponatur, fic memo­ fctltroltt tj caa/aavaaa/ύ, ftlnciit tf xootriciiitt
ria ejus de gloria apoftolatusfemperconfirmetur. beuucidu , fernicutoribuj , xeefculomao concubite·
Ifti ergo illos, non illi iftos, fuper hac re ar­ Tibet, plogturiit, xotndjctbut, ftrjunt, & fi quii
guere jufte poterunt. Harc idcirco dixi, ne di- eliui fene iofbnne edvtrfetur , yae tft fecundutot
verforon. diverfc confuetudine» flt leges, fi ra­ tvengtltuuo g/arie btelt Dtt quod credit net tft tui·
tionem habent, fcandala generent. Obfervaodum bi. Nam fic abbates regulares non ideo ad fynoequidem nobis magnopere eft ante omnia fic fu- dum venire cogo hujus fedis, ut arguantur.* fed
per omnia·, uti mandatum Dei, fic non noftras ut mihi de rebus ecclcfiafticis moderandis con­
traditiones, populo obfervandas tradamus: fic ni­ tuitum prrbeânt, quatenus ipfi fpirituales viri ,
hil nifi feripturarum divinarum authoritate fultum Ddum mihi per diverfas multorum curas difperagendum ffatuamus: nibilque de cordibus , nihil fo opem ferunt ad fublevandum onus, in retri­
extra prcceptum domini, fie (andorum patrum , butione corone mecum participentur . De cultis
quod abfit , conftituere, docere, vel jubere pre- enitn ecclefuftico fic reverentia coi ports Domi­
lumamus . Que vero aliis trademus , primi nos ni , probavi ipfe oculis meis regulares per Lemoea ipfi faciamus, ne fimus de illis fuper cathe­ vicinum monachos altaria fltcodices, veftimenta,
dram Moyfi fodent ibus, fuper quibus Salvator ad calices , linteamina , fie cunâa que ad altare
turbas fit ad difcipulos luos ait : Dicunt enttx, & pertinent, mundlffima quotidie, fic cum reveren­
M>"0
mnfutiwa: fic iterum, Digite outtxe fuo nolunt te tia fervare.
atovtrt.
Cumque de his, ficaliis hujufcemodi,plura di­
His didis, con ver fus arcbiepifeopus ad eum qui ceremur, fic archiepifeopo omnibufque placerent,
•d dexteram fuam .fuper aliam cathedram fede- accufatores jufti extiteruot ex fenioribus, qui di­
bat , facris veftibus ornatum Azenerium abba­ cerent in concilio.* In loco S. Petri * Bcllocenfis
uioc«»a·
tem , dixit ad eum : Rogamus, cariffime, ut , monafterii, fanda ecclefia Lcmovicenfis vim paficut domnus Jordanus pontifex ...
jubet, capitula titur. Hie fiquidem locus in ordine regulari quonBituriçenfis concilii , ivelut vos ipfi, qui inter-Edam fuit illullris : nunc autem ita fiecularibus
fuiftis, audiftis, huic fando concilio coram ex­ conculcatus eft, ut fuper monachos ipfiusmonaponatis.
tlerii dominetur abbas («cularis, fic abfquemona­
Tunc ipfe enunciare capit, dicens .*
chi habitu.
Hcc funt capitula, fuper quibus hoc tempore
Bjttftlcenfe
Clamaverunt omnes quierant in concilio.* Hoc
depravata erat S. Bituriçenfis mater ecclefia. Ita­ magna deftradio eft, ut cucus videntes ducat,
PH· ···que patrum fequentes velligia, ftatnerunt, qui ftultus fapientes doceat. Hac enim in re difcipiiprnfentes, ibi fuerunt epifeopi, Aymo Bituricen» na moritur, locus hypoCrifis monachis datur,
fis, Stephanus Anicienfis , Reneo Arvernenfis , occafio propria poffidendi monachis furripitur ,
Ragamundus Mimatenfis , Æmiliu» Albienfis , per qu« decepti perire poffunt. Capite morbido
Deufdedit Cadurcenfis, hxc fervanda abecdefiis totum corpus inutile eft, fit pro tali deftrudiofibi commiflis.
ne locorum Dei, ira fuper populos a facie Dei
In primis, ut peromnes, dTr. jaw wfira, pag. joi. egreditur.
Tunc

ht

lbmovicense ii.

CONHADOS II. IMF.
HXN1UCU3 I. λ ntANC

,.·
JI ·

Tout roquifiti monachi fupradtfti monafterii , Ati. De talibus loquitur Spiritus ianftus per prophe- 1 1 ■" ■
adftautes in confpeftu cnifeoporum, dixqrunt : tam dicens.* Fili bominir, mt
& fuivtrfartt
Ordinetur nobis abbas idoneus fecundum rego- /mt Ucum, & cumfiorpiouihu habitat. Et item Job r C ,T,.
Frater fui dracauMv, dT /kms βηίϋηΐΜ. Et <*-*· »·
lam, 8t in pace erimns.* lugentibus enim nobis
ifte fuper nos tyranoidem arripuit . Ut autem David : <«i/ Jabit mibi ffttti fient columba, tT
pnefentibas epifeopis fit notum , Roduipbus ar- volabo, & refuitfcam ? Certe beatus Bcnediâus '
nbiepifeopus quondam Btturicenfis, monafterium («culares vel agreftes monachos, qui eum veneno
ipfam tempore Caroii regis in fundo fuo con- necare coepti funt, ideo deferuit, ne mentis fua
ftruxit, ft praediis fuis multHque donis fiatis fu- tranquillum oculum eorum peffima foeditate turbi­
perque nobilitavit. Poft'cujus t ran ii tum adccloy daret. Ut enim fanâi patres dixerunt, quidquid
longo excurio tempore , occafione reperta , co­ pacem vel tranquillitatem cordis, qua Deum afmes Tolofaous coenobium ipfum fus poteftati ad­ fidue cogitare debemus, perturbare poteft, quam­
dixit ; 8r comici Petracoriccnfi in beneficio lar­
vis utile, quamvis neceftarium fit , abjici opor­
giens eft. Ille quoque vicecomiti Combornenfi tet.* quolibet quippe vitio cor perturbatum, Deum
concedit, qui nunc nobis Isicalem perfonam im- cogitare non poteft. H«c dicentes, non eos dampofuit , ea de caula quia Bernardus monachus B namus, qui inter pfeudomonachos boni aliquoSolemniaccnfis, 8c poftea epifeopus Cadurcenfis, tiens, vel cum pravis majoribusoecedario degunr:
nobis vero abbas, antecedor ejus, avuocufas e jus fi
' tamen illud adimplent quoc 'feriptum eft
" : “£pa "**Λ·
extitit.
dirwa/ facitt , faut auttm faciunt facere nolite : &
g
Dixerunt epifeopi: Ecclefi»ftica offici* non fe­
item: Sicut lilium inter fpinat, fic amica rwa iacundum carnis originem, fed fecundum merito­ ttr filut. Et periculis in fallis fratribus apoftoius
rum virtutem, diftribui oportet.
exercitatus eft : & prccepta palloris in omnibus * · ton., m
Cumque ille clericus, non monachus, abbas, adimplere, etiamfi ipfe, quod abfit, aliter agat .
fisculari nobilitate ac gencrofitate magnus, mox Et in talium exemplo B. Petrus Lot in tefti
vocatas in concilium ante epifcopos reus adftaret, monium affumit, dicens: Bt juflum Let n mfe» *■ r<"· **
genibus poGtis, & fuper hac re judicaretur fecun­ Jorum couoorfotiom nuit, bohitemtem iuttr tot f*r
dum canones, ita refpondit .* O reverentiffimi pa­ dr Jit i» Jicm mimam jafiam rarferi optriiui crucia·
tres, hanc, rogo, jufto judicio corrigite tem,& haut. Nec de folis monachis, verum etiam gene­
libenter coofcntio.
raliter de omnibus Chriftiania, qui boni inter maDixerunt patres: Idoneum ex regularibus mo- los conyerfantur, hac diâafunt.______________
De talibus item
nachis aliquem adducito ante domnum Jorda-C Paulus ad r difcipulos ait: ./« «vrd<e
prava
- uatimu
.
·
r ruur. ».
num, ut ipfe eum regulariter ordinet abbatem & ftrwft
.« , tatrr ^uot luctlii ficut luminarta m
ad regendum ipfum locum: & tuextrinfecus non muuJ». Hine Joannes Pergami ecclefi·; Scio
didipator, fed defenfor 8c provifor loci adede me­ inquit, uhi hmitat, ubi [tin tfi fatanu, & tenet
mento. Itaque epifeopi, poftqoam de his dio lo­ ntiawe mcumt & non uogaili fiJtm tutam. Ergo,
cuti edent, primati Lemovicenfi fob tcftimonio ficut Gregorios ait: bonus non eft qui malosto*
concilii, flt Vilielmi ducis Aquitanorum, hoc ta· ierare recufat. Et tanto magis mali tolerandi funt,
fiter commiferunt negotium: ut ufque ad natalis qua to 8c amplius abundant . Regulares autem
Domini feftiviutem, qu· in fexta hebdomada monachos dicimus, quia illicita solentes, non fuo
cxpe&abatnr , ordinaret in eo loco dignum pa­ fed alieno imperio vivunt: quibus omnia in mellorem fecundum regulam. Quod fi contradicen­ dium conferuntur communia, nec aliquid habent
tes reperiret qui id fieri non permitterent: & ip· quod abbas non dedeiit' aut permiferit . Poteft
fos, & ipfum locum excommunicatione canoni­ aurem, quamlibet difficile contingete poffit , re­
ca ligaret, donec idem locus ad pullinam revo­ gularis unus inter plores agrelies converfari, fi tacaretur dignitatem.
___
___ feie
.______
g_____
_
meo _
ab illicitis
continet„ ; fi __
his que
fibi .ad
Quibufdam vero fcifciantibus, fi qui monacho-D hujus vite ufas congruum, permittente aut dan.* juxta
ram forte de eodem fesculari loco ad alium re· te eo
- qui
---- fibi pnseTl , contentus
------------- fuerit
'
’
gularem tranfmigrare vellent, utrum eis liceret : quod apoftoius loquitur, dicens: Hahmttt vitium,r,a.
eruditi qui aderant, refte fapere tales judicabant. tf ttgumcutnm, hu couttati fumat. Scculares au­
Tales, inquiunt, Deo placere (ludent . Nam fi tem monachos illos dicimus, quos regulares mo­
perfeftus eft, qui inter malos bonus eft: tamen
nachi in die judicii judicabunt: ficut Ninivii· ,
bonorum confortinm adipifei hudabile & peruti­ vel regina Auftri, dicente domino , Judsos in­
le eft . Quia ficut Spiritus fanâus per pfalmi- credulos damnabunt; vel apoftoli duodecim, trihua lirael duodecim judicabunt, quia illis creden­
W- TT. ftam ait t C·*· /ttUt fttâu tru , & eunt virt
snuacvaXe maecw trit, tT asm tltth tbBue trù : tibus illi credere noluerunt. Sic ifti illo* judica­
CMS pcrvtrfo mtvu ptrvtrtorii. Et rurfum apo- bunt , quia iftis regulariter viventibus, illi regula­
ftoltu r CarrwnpuaS svsrr/ fousr colloquia tult . riter vivere noluerant. In capitibus ergo juftis
Rnrfes feriptura ait:
tttigmt pium , iifsitnonaftetia eriguntur <3c vigent, in vitiofis ruunt 8c
nefariu* al m:
uuvmwM fuperbo, m- languent. Epifeopusitanue, ad cujusdimccfin perJutf[iftrhtiii.
Nam fi lilium
inter _(pinas
lucet,
—
---------------------------------r------------, tinent monafleria, & aboates, atque Chriftiani vitamen gravator a fpinis, & gloriofins crefeit in Ecini, nifi prohibuerint indignos in paftoralem cu­
ter amena qnam inter (pineta. Nam & ipfe re- ram ingredi, malum in illos refpieit : ficut bona
- rx
- illo* cxpe&at
----- “ , *
- ’’
gelaris abbas fi contigerit ut fuper («culares or- merces a
Deo
fi 'famili·
Dei di­
dinetor monachos, nec eos ab illicitis potuerit goos conftituant difpenistores.
defledfere, nes habuerit bonos qui eum adjuvent
Hec 8c his fitniiia cum myftico & utili sudieri­
ut patienter toleret malos: (atius eft cos derelin­ tibus fermone de fublimiori propofito ediffertata
quere, 8t fecum folum habitare, quam cotum in- eftent, ait domnus Jordanu*; Ago Deo gratias ,
corrigibili mordacitate, cordis tranquillitatem amit­ qnia in dicecefi Lcmovicenfi plura monalteria re­
tere. Et juxta dominicam vocem, melius eit ei
do tramite incedunt, 8c bout odoris de fe exem­
lufctm vel claudum in vitam intrare,quam duos pla latius diffundunt, ficut apoftoius ait : Ckrijit ·. <
' oculor, vel duos pedes habentem, mitti m gehen­ four vdar /m*«i Dea, iu for pvi /alvi fiunt, & ia
nam : hoc eft, melius eft fe folum lucrari, quam hit f*: ftrtunt. Hos quippe , qui prcieoces huic
cum pravis,quos inutiliter amat, detrimentum pa- fanfto concilio interluni, abbates Lcsnoricaafes

-1·1 ·■■■"

M

_____

IJ»

CONCILIUM

CONRADU· II- IMP.
nKHarrVriüSc
■BNRlCtM
t. h. f «ANC

J4O

laudo, fi teftificor in domino Jefu, quia cum fi A rate permific, fed nae eum in cmmcterio cede-’
ANNO bi fuMiti regulariter agentes, lucrandis animabus
fisc
' cêpeiiri fivit, quvm tames* longe poft mortem chru^
CHRISTI
potius invigilant, quam de caducis rebus fi tran- pro mifericordia abfolvit, At pro ao orare iuftifitoriis curent. Dignum eft eoias, ut quicumquc twc. Verumtameo valde horrendum eft, ut bea­
ftsfeipiitnt animas regendas, prasparent fe ad ra­ tus papa feribit, com quisirreconciliarus a fateutionem reddendam. In primia denique familiam Io exit. Prererea fi, quem epifeopus ligat, alio·
B. Martialis ia hac urbe, fi Cambooenfe moaa- abiblvere fe putst: fi ipfe decipitur qui eum fuftcrium B. Valeri· poftcfliooem B. Martialis, fi fcipit , dt qai fufeipitur perit ; At hac occafiona
alia quu ei jure poflcftjonis perpetue ab antiquis fallas pietatis concilia patrum dtftruuntur, fi Deus
fubjacent temporibus mooafteria, non ignoro re­ contemnitur, fi pax de ecclefia expellitur. Siqui­
gulariter vivere. Nihilo tninus Solemniacum at­ dem ille qui cxcommunicatum fufeipit , idcirco
que Uferramconobia-nobiliflima, mooafteria quo­ fimul cum eo perit, quia fimilem fortiter excom­
municationis vindiftam ; fi, ut beatus Petrus in
que in hac urbe faofti Martini fi Auguilini, necnon fi congregationem virginum in bafilica bea­ fcriptura beati Clementis ait, quicumqucexcotumunicato
coofentit, vel in colloquio
rs Dei genitricis, fi alias fervotum Dei per Le,
,participator,
____ ,___ ,
movicinum congregationes , gaudeo faofti ordi- B unus fi ipfe eft de illis qui ecclefiam Dei de·
nis reverentiam regulariter obier vara . Quantum finiant·
n
Cumque io concilio a quibufdam interrogare­
denique io oculis omnipotentis domini ad inter­
cedendum pro falote populorum congregationes tur , utrum obfervanda eft excommunicatio ei ,
valeant (ervorum Dei, beatus Gregorius de con­ quem aliquando forte iajufte, tu «bique culpa
gregatione fanftimooialium locutos, offendit, in­ pontifex ligat : Odolricu* pater fic «it : Quemad­
modum beatus Gregoeinsatteftatur, tuitu autho*
quietis : Inter tot Longobardorum gladios his nollris temporibus Roma nequaquam fubfiftere pof­ ritas minime fperni poteft, fi paftor ligat aliquem
fet , mfi virginum fanâimomalium in hac urbe aut julle, aut injufte, aut ob culpam , aut fine
Romana congregationes fuis orationibus tant· ho- culpa , obiervanda eft excommunicatio , ne it,
flilitasi nrfifterent. Et item : Ideo, inquit , pro­ qui injufte forfitan ligatur, ipfam excommunica­
videndum nobis monafterii* ancillarum Dei, qua­ tionem ex alia culpa mereatur . Neque ovis patenus eis abondantes fubfidia miaiftremus: ne qua ftotem luura temere repcchendat : ne ex ipfa tu­
torte penuria gravat· , a fuo propofito vel ali­ mide reprehenfionis fuperbia, culpa que non erat
fe hac
quantulum fuccumbant. Nam mooafteria mona- fiat - Dicit autem de epiicopts , quia
,____ipfi
,.. ..
chorum idem Gregorius per univerfum mundum C poteftate privant, qui vel odio, velgratia, fi non•
libera fi quieta effe volebat: ut fi quem epifeo­ fecundum meritum caufa, ligant vel folvunt.
Ad hac pontifex adjecit, dicent; Presbyter qui
porum comperiffet aliqua ratione ea excommuni­
care , vel inquietare, graviter iu eos vindicaret i excommunicato·· fcienter fufeipit, ideo ab ordi­
quod iu epillolis fuis facile perfpici poterit. Nos ne deponitur , quia fe met i piam excommunie it,
quoque mooafteria fervorum Dei detenfa , quie­ qui excommunicato confcmit.
Tunc epifeopi dixerunt r Statuimus canonice ,
ta, fi tuta elle defideramns, tanti petris veftigia
(eqnendo. Verum tamen fi culpa fnpcrbi·, vel in m qui amplius cxcommuoicatum ntfeiens fufeeobedienti· in abbatibus inventa fuerit , eam ca­ perit, fi poftea probaverit, ad pceoitentiam mox
nonice infequi oportet . Hoc dixi propter abba­ recurrat in confpeâu de judicioepifeopi fui. Qui
tem monafterii Ufercenfis, quem dicunt hoc an· autem fcienter id egent , five in vita i five io
no inftitata fanât concilii cantem; fiffe. Quidam morte, five aliquid de facultate damnati iaeleeenim narraverunt nobis , quia excommunicatom mofjmam probatu· fuerit fufcepifte : ab ordine
vicecomitem Albucienfem iuterfcâum in pruda presbyter ceflet, nec gradum recipiat, nifi fatisfaâut,
ab epifeopo
fuo facrla----------------veflimentis------------remduaipfe apudfuum monafterium fepelierit : fuper qua ------- -------,—,---------------re , fi vera eft , cor meam contnftatur. Om-Dtur. Si presbyter
aommnuione euebarines enim noverunt, in fanftii conciliis fic infti- ftiae, & audientia
................
Miffas
~ privetur, ufque ad retutum, ut fi qqja ab epifeopo fuo excommunica­ conciliutiooem epifeopi. Quando autem epifeopus
tur , interfèâuS , aut obitu proprio mortuus abf- presbyterum depoloerit , fic agat .' Jubeat eum
que recottcifiasiooe fuerit, nullatenus Chriftiano- prius indui omnibus faoerdotalibus indumentis ,
rum fepultura fepaliatur, nifi epifeopus, fatisfa- deinde manu fua auferat ei manipulum , deinde
cientibus pro eo amicis vel parentibus, abfotatio- cafulam , deinde mediam .fidam de cofio reflenem fi licentiam ex hoc conccflerit. Sed neque fiat ci inter fcapulat fub latere dextro; & depopro eo oretur, nae facultas ejus in eleemofyoam fitus eft a presbyteratu in diaconatum . Quando
fulcipiatur, quoufque ab epifeopo abfoivaiar . Si­ quemlibet cxcommunicavcrit, eat publice ad omili modo fi vulneratus ad mortem quilibet de tlinm ecclcfi·, fioftium pro eo claudat. Dum
excommunicatis fuerit, vel infirmitate ad exitum abfblverit, ambulet cum eo ufque ad portat eccorreptas, poenitentiam ex corde petierit, vel ef-gclefie, & aperiat eii, ut
t ingrediatur. Aliter aufe monachus quufierit ; poenitentia ejua fbfcipia- tem nullus excommunicat» ecclefiam ingredia­
, ‘fi .......
illicitam eft . “Presbyteri
tur quidem, fi viaticam ei pro mifericordia tri- tur, quia nefarium
'
buatur} nullatenus tamen fepeliatur , neque poft autem de ignotis caufis; epifeopi, de notis excom­
mortem pro eo oretur , donec ab epifeopo fuo municare eft; ne epifeopi vilefeat poteftas.
Hit diâis, cum accufatirm abbatem inquirerent
abfolvatur. Dicente enim .beato Gregorio in dia­
logorum libro fecundo: Tantam ecclefi· fu· Chri- quid refponderet; ille refpondit domino primati;
<l«a largitus eft virtutem , ut etiam qui in hac Domine, inquit, pater,'de hac re, qua accufor,
carne adhuc vivunt, jam carne folutos abfolvere veritas vobis nuaciata non eft. Abfit a me , at
valeant, quos vivos ligaverant . Dicente domino abfque vcftra licemm' aliquando fufeipiam excomi», «ft Petruiq.· ^«adraavfue ftlwrii feptr terrrun, trit municatum. Ordo erihn nqfter quanto tobtimior
febfttui» tf'in Htiit. Nam faoâus Benediftusdbas eft, tanto fubjeâior fi promptior ad obediendum
fanftimoniales, & unum ex fratribus , qui ligati epifeopis tu fit , neceffe eft . Io epifeopis enim
obierant , poft mortem abiblvir . Idemqqe papa ipfum Deum honoramus, vel contemnimur, ficut
Gregorius medicum fratrem in ipfo exitu vituliipfe ait: fiai «*» aadir, are aadir ; (Jt yai «mi fftr· L“
gavit; oec cum conlolari in fine, nec proco o- »it, «as fprriut . Ecca idoneos teftcs adhibeo ,
quia
■**«£*

w
, .,

5 4«

IOANNS*

». XVtU.

f cun Vif F MÇ E

LtMUVILtNit

If

11.

CONRADOS If JMP.

KINA. I. R. FRANC.

J4>-

quii ille vicccomes excommunicatur , poftquam A pace fundant. Pen itentia & viaticum in exitu—ANNO predando interfeftus eft ( comites enim prxdanmortis tribuatur . Altaria per omnes ecclefias , *NNO
CHRISTI
tes, excommunicat! palam in omnibus conciliis fient in parafceve, nudentur: & cruces & orna.
foot ) me ignorante a militibus fuis ad monafte- menta abfeondantur , quia fignum luftus & tririum noftram deportatus eft : cujus corpus neque ftitis omnibus eft. Ad miffas tantum, quas ulufcepimus , neque fepelivimus , fed une ofltcio nufquifque facerdotum januis ecclefiarum obiera­
tacro retro ultra aquam revehi juftimus, ubi mi­ tis fecerit, altaria induantur, dc iterum poft miflites ipG, nullo clericorum ad liante , fcpelierant las nudentur . Nemo in ipfa excommunicatione
uxorem ducat . Nemo altari ofculum det. Ne­
illud.
Quo audito, epifcopi judicaverant, dicentes ; mo clericorum aut laicorum , vel habitantium ,
Si ita eft, nec ille excommunicatur lepultus eft, vel traoicuntium , in toto Lemovicino carnem
nec abbas mouaftcrii culpabilis jttiicari poteft.
comedat , neque alios cibos, quam illos quibas
Tunc epifeopus Cadurcenfis ccepit enarrare, di­ ia quadrageGma vefei licitum eft . Nemo laico­
cens: Nuperrime poft concilium Bituricenfe, qui­ rum aut clericorum tondeatur , neque radatur ,
dam de excommunicatis
. ___ eques in noftra dicecefi _ quoufque diftriâi principes., capita populorum,
interfeftas eft , quem
<,
ego
_
rogantibus
_
“
amicis *& "B per omnia fanâo obediant concilio.
propinquis ejus nullatenus folvere volui, ut cete­
Si quis vero probatus fuerit aliquo modo hu­
ri metum haberent .* gravem enim culpam pre· jus vinculi violator, non recipiatur, nifi cum di­
dantis habuerat. Itaque fine facerdotis obfequio gna pcenitentia . Magnopere enim epifeoporum
a militibus apud quamdam ecclefiam fanfti Petri, excommunicatio eft obfervanda : ne forte plus
non me jubente, fepultus eft.
irafeatur furor domini fuper nos , dc fuper po­
Mane autem fafto, corpus ejus longe extra cç- pulum.
meterium projeftu»» & nudum fuper faciem terTunc interrogatam eft in concilio, utrum uni
Mfocr·.
Γ- :------------------------------------‘-----------------l: r—-----------rx inventum
eft: ‘tumulus
autem
, ubi fepulturam
aut duobus primoribus, fi- obedierint, debeat ab
habuerat, intentas, ita , ut dimilfus pridem fue­ epifcopo ignofei , fine omnibus aliis , an non t
rat, repertus eft. Quem iterum milites aperuere, Quod Æmilius pontifex dc Asenerius abbas hoc
fit nihil in eo aliud nifiveftcs, quibus involutum
modo enodaverunt, refpondentes: Si de centum
fuerat, invenerunt. R.urfus cadaver ibidem fepe- "impiis preter unum nequimus revocare , ipfum
liunt, & diligenter tumulum fub enormi ponde­ fotam cum gaudio debemus fufeipere.
claudunt, fed die altero .pro*
re terras. dc lapidum
.
Odolricus autem pater, fic refpondit: Si unus
jeftum
cadaver
dc tumulum intaftum, ut fupra , Cde centum perditis ad falutem lucratur, gaudium
i *
‘
Λ...·
·-- fepeliunt,j toties eodemcoram
afpiciunt. Quinquies
de­ angelis Dei. Si quis deniquepoftmor­
jectam tenore contuentur . Tanto demum viâi tem inobediendi , ad obediendum epifcopo feftiitapore, corpus longe a coemeterio ecclefise ter­ nat, jam a Deo interius vivificatur, ideoqueeum
ra obruunt. Quo tenore perculfi principes mili­ abfolvi nece (Te eft. Nam de his qui ad poeniten­
tis pacem nobis, vetat optabamus , firmare ne­ tiam compunâos non fufeipiunt, obduratos vero
quaquam diftulerunt.
aut terrore aut amore fcculari abfoivunt, fic Spi­
A4 haec refpondit concilium: Quid hoc aliud ritus fandus per prophetam dicit : Mtrtifimbent »<r«* ·».
eft, nifi quia fub oculis hominum, arbiter om- waiavas ?««
ttttrimtnr, & vivifiaient aamves
nium affirmat ecclefis fus author i tatem, quia ex­ pu «a» vivent. Et rurfum : Fa bit psi lcn»i bt- V**· »·
communicat! a fepultura Chriftianorum jufte ab MW ntelen», & μλ μμ bmunnt ftntmtt latnn tt·
epifeopis fegregantur? Tales enim negant fidem,
ntbret, & tatbrnt Ittctnt. Si ergo vel unus ex
dum latrocinia potius quam pacem fcâantur. primoribus principibus vobis obedierit, ceteri vo­
Non enim Chriftiani dicendi funt, de quibus ait ro omnes attrita fronte rebelles extiterint : paci­
η».
apoftolus : Ctnfitentnr ft nofft Dum, ftflii Mtttm ficum fufeipite in pace Chrifti, eique i nom n ibus
·- terram
....
.
Λ».
fugmt. Item Jacobus; Fidtt fint tftribtu wrarteaDopem rferte: &
honoremque
ejus
tft. Certe Datban & Abiron pro pallorum fuo- lutione gaudentem & liberum elle
eftepermii
permittite : ce­
ruta contemptu perierunt de medio multitudinis. teras autem partes Lemovicenfis terre , que re­
Ita in epifcopo fuo Deum contemnens, jufte in- belles principes habent, in fupradifto relinquan.
fepultus ab ecclefia disjungitur; fi in excommu­ tur anathemate, ufque ad dignam correftionem,
nicationis vinculo cum contingat Oppetere mor­ ut fit inter bonum & malum differentia, ac fi
tem.
inter lucem & tenebras. Quod fi omnes majores
Odolricus interea venerabilis pater fami Hr bea­ potentates Lemovicenfes pacem confenferint, ut
ti Martialis, fedens in cathedra juxta primatem omnia fint abfoluta, dc aliqui de privatis militi­
Lemovicenfem , facris ut erat indutus ornamen­ bus , five minoribus principibus , inventi fuerint
tis, dare ccepit confilium epifeopis, dicens: Hic concilio inobedientes : hi tales ita privatim ex­
vos , cariffimi , decernere oportet medicinam , communicentur , ut fini fegregati a communio­
quam contra generalem morbum adhibeatis . Si
ne corporis dc fanguinis domini ; in ecclefiam in­
enim de pace tenenda, ficut eft veftra voluntas , trandi nullam habeant licentiam ; cum Chriftia*
principes
militi· Lemovicenfis vobis obftiterint , nis non comedant, neque bibant, neque ambo»
.
.
quid^ contra ifta fit agendum? Dixerunt epifeo- E lent : linum non induant , carnem non come­
i: Hac in re petimus, cariffime, ipfe datecon- dant , vinum non bibant : non tondeantur , ncultum. Quibus ille : Nifi de pace acquieverint , Îue radantur.- ad nulfas orationes proficifei pneligate omnem terram Lemovicenfem publica ex­ umant: fi infirmi fuerint, non viutentur a cle­
communicatione .- eo videlicet modo , ut nemo, rico.- morientes io ipfa excommunicatione, non
nifi clericus, aut pauper mendicans, aut peregri­ fint dc loco levati, in quo mortui fuerint , nec
nus adveniens , aut infans a bimatu , & infra , cooperiantur ligno , neque petra , neque aliqua
in toto Lemovicino fepeliatur, nec in alium epimunitione : fubftantiam eorum nullus pro noiicopatum ad fepeiieodum ponetur. Divinum of- mabus eorum in eleemofynam accipiat.
. ficium per omnes ecclefias latenter agatur, fic
Diftum in concilio eft .- Si quis de epifcopis Q>« p«»*
baptifinus petentibus tribuatur. Circa horam ter- aliquotiens timore , vel amore , vel pecunia fe
tiam figna foocot in ecclcfiis omnibus, & om­ inflexerit, ut fecundum concilium non diftria-«».‘
nes proni in faciem preces pro tribulatione , .& gat per juftitiam illum quem diffringere debet ,

Ι

Î

Λρο-

;

J43

—
anno

JFxvnt5

CONCILIUM

henmicu*?1*.mans.

544

-At poteft , Gve abiolverit vivum vel mortuum, A reus pafchalia confecratur, At baptiimu» agitur,
ANNQ
quem abiolvere uon debet, aut in aliquo proba- ibi honeftius pafchalia ordo perfichur, At tres li- CHRISTI
tus fuerit violare concilium, quod ipfe cum aliis tenir, qux in fabbatis pafchz Ac pehtecofles sml‘ ~ epifeopis deponatur
■
|a r>1;one prztermitti poiTunt, ne , quod abfit ,
epifeopis inftituit : ab■ ipGs
. mis
' .periol*
'
ufque ad fpatium temporis , quod ipfi epifeopi au liror i fas Spiritus fandi vilefcat , apt
concorditer judicabunt. Dixerunt epifeopi omnes: vumur . poll fex enim Icâiones, feptena fit în
choro
a
pluribus
Gmul
cantoribus
iolenniter
in*
Placet nobis hcc propofitio, Ac fic fiat. Similiter
fiat de illo epifeopo, qui excommuntcatum alte* dum . Deinde cum terna ipG cantores At facerrius epifeopi fufccperit vivum , five mortuum, dotes ac ccten mimtlri procedunt ad fontes. Favel in epifeopatu fufeipi · quoquam permilent âo vero baptifmo de tribus tantum infantibus ,
( nam ceien, G plus fuerint, ab alio presbytero
vel confenferit.
Interea cum talia epifeopi fermocinarentur , qui ihi remaoferit baptizantur) cum terna a fon­
querimonia in concilio commota cil a dicenu- tibus i egrediuntur, qui ad cbotum, ad chorum;
bus: In tnonafterio beati Martialis furfum inpa- & qui ad altare, ad altare , cum cere<s nondum
_____ baptifmus
____ agitur,
o
feba & pentecofte
Ac ibi lervi luminatis, fanantibus interim omnibus fignis. Fi­
Hac. volunt Bnita enim ipfe terna , At> ceflantibus metallinis
a dominis fths libertate
____ donantur
i_____ . ”
clerici hujus (edis non amplitp alibi quam in hic clangoribus, mox hymnus angelorum a fecerdote
excella voce profertur; illuminata jam omni ecfede adminiftrari.
His oppofita funt ifta ad fanum fapientibus, clefts, ex quo cantores clamaverint; Accendite.
Huc de baptifmo fatis Gnt . Nunc de fer­
qui fic refponderunt : In oratorio (anâi Joannis
Baptiftss , quod eft ad meridiem , (urium (ecus vorum libertate dicendum, quia hanc agere lici­
Salvatoris bafilicam, fontes ab antiquis tempori­ tum eft. vel apud hanc fedem , vel ante corpus
bus przparati funt, Ac tantummodo in pakha Ac beati Martialis , vel ad quamcumque ecclefiam
pentecofte ibi femper (blet agi.baptifmus ; aliis domini elegerint coram teftibus, vel ante corpus
vero temporibus , per totum annum in eccleGa defunâi proximi , ficut firpe per plures civitates
fanâi Michaelis, de illa fuperiori parochiabapti· fieri videmus: ira fane, ut hujus fedis nominati­
xantur infantes; nec nilo modo pro his haec fan. vus cancellarius libertatem feribat. Nam At apud
âa (edes hideous querelas commovit. Parochia- regale palatium, vel in quocumque loco res fue­
ni Gquidem fanâi Petri ecclefia Cairogeofis , & rit , coram rege libertates legitimas fieii cerni
quicumque ex principibus ex omni Lemovicino mus : immo lex Salica continet , ut ubicumque
volunt , filios fuos ad ferutiniumi in quadragefi-Cfervi dominas voluerit, poteft (ervum relaxare.
--------, cum qujdlmde przdicattooe ad po­
ma , Ac baptizandos in pafcha , fi . e in pentcco
fle , ad hanc deferunt fedem . Parochiani vero pulum , Ac de indicendis jejuniis Ac litaniis pro
eccleGz S. Michaelis , & eccleGz fanâz Mariz opportunitate temporum dicerent , quod breapud
de Arenis, Ac aliarum ecdeGarum, quz bafilicz fedem dumtaxat debeant inftitui Ac edici , dixe­
beati Martialis fubjeâse funt Ac quicumque de runt epifeopi: Przdicatio non folum apudfedem,
principibus ex toto Lemovicino, five de externis fed etiam per omnes ecclefiasaffiduanda eft: ubi
Aquitanis civitatibus voluerint, filios fuos bapti* hanc dare flreouum doâorem domini voluntas
undos furfum ad Redemptoris aulam dirigunt . infpirat: etenim adeo gemendum eft, quia valde
Denique femper fuit confuetudo , ut quicumque rari funt in meile Dei operarii. Et fi multi funt
voluerunt, furfum aut ante altare Redemptoris, qui bona audiaut, fed rari funt qui dicant. Nam
aut ante corpus beati Martialis , lervos fuos li* omnes facerdotes, quibus parochia commifïa eft,
bertati darent. Quod ergo ufque ad nos femper ommbus dominicis Ac feftivis diebus admonere
licitum, nec amplius prohibitum; quopaâonunc przdicando populum debent , fecundum illud :
amodo illicitum erit? Verum jufto judicio judi­ Arget, ti/rtr» , inert/u . Quia facerdos , fi fine »· r-· ♦·
cent przfcntes epifeopi, quid hac in re «quum Gt. przdtcationis fonitu incedit, interminatione divi­
Dixerunt epifeopi; Beaio Martiali privilegium na mortis reus eft; epifeopus
, ,_s_. autem quos doâos
fuum ab antiquis ftatutum auferre nefarium eft, pad officium viderit, & idoneos, non tantum jufIlzc autem fedes beati Martialis, caput, Acma- fu
"■ fed etiam rogatu ad tam fublime opus incita,
ter omnium Galliz ecdeGarum eft , quia prima re debet. Quod officium five monachus five cle­
ante omnes aha in Gallia exxitit Deo confecra- ricus fufeipere nequaquam poteft, nifiin gradum
ta ; ideoque Lemovicenfes omnes ecclefiz przfer- leâoris fuerit ab epifeopo ordinatus. Porro de li­
tim huic tanquam capiti proprio , in omnibus taniis indicendis, five iejuniis, fic in libro capi- '
honorem exhibeant. Ipla autem fedes & mater, iulorum Caroli infertum eft . Qpando tribulatio
nullatenus a filiabus fuis ceteris eccleGis jufta an* fuper populum venerit , five mortalitatis , five
tiquitus concefla tollat inftituta, nec eis impendi hoflilitatis, five famis, aut intemperantie aeris ,
honorem debitum prohibeat. Gaudere enim pon­ vel fi quid hujufmodi, Ac non fuerimus przfentifex A( aftenfum przbere debet, ut ecdcGz fibi tes; nullas noftram cxpeâet ediâum, fed mutuo
(ubjeâz in honore antiquo perfeverent . Itaque fe exhortantes clerici , five monachi , una cum
in beati Martialis monafterio, ficut antiquitus fo- populo feftinent in litaniis vel jejuniis mifericorlitum erat, propter ordinem pafcbalem non ne- diam domini fuper regnum noftram inclinare.
eligendum, qui mentes carnalium ad sitiora tra­ Igitur fi talia fine fedis confultu , oecefTitatfe ,
hit, & propter trinas litanias, Ac propter ftatio- £ non temeritate, vel, quod abfit, typho fupcrbiz,
nem ad fontes , reâe opportunum eft celebrari ab alia ecclefia inftituta fuerint : nihil eft quod
baptifmum , de tribus non minus infamibus , in indignentur clerici fedis. Tamen ita cunâa con­
pakha folnmmodo Ac pentecofte. Simili ratione cordantia moderentur in invicem inter omnes vi­
fieri congruum eft in aliis monafteriis Ac eccle­ cinas congregationes , ut pax Ac unitas inter fe.
Gis , ubi ab antiquis diebus exerceri id (blitum dem Ac alias ecclefias permanear inconvulfa.
reft:
n ita
' tamen,
, ur major
j
numerus baptizandorum
.
*
Epifeopus aurem Pctracoricenfis , de quodam
fit apud hanc matrem ecclefiam
. Et
hi qui in canonico fuo tantum clerico, qui uxorem duxe­
,r
<'*aliis eccleGis apud hanc civitatem baptizantur ip- rat,, inquirendo
f . ___ _propofuit,
___ r _____
r ut judicarent
dicens,
fo die coram epifeopo ad confirmationem in hac quid de eo ageretur. Ad hoc verbum fio concilio
fede cum luminaribus exhibeantur. Ubi enim ce* refponfum eft
eft:: Canones
Caoooes judicent
judicem . Qpocnodo
Quomodo cenim

.. ^ΙΙΙΙΙ|ΙΙΙ·|*Ι**

St S

.

LEM Ο VI CE NSE

II.

SSÎ.W.1Î&

Stt

mai ooftro poflumus Arbitrio judicare quidquam: A h virilia, vel fi ita natus efl, dc cil dignus, cfΑΜΝΟ cum omnia a prioribus judicat» flat? Nihil quip*
, Sciatur epifcopus. Item capitulo xxn. Si quis
„
Oi SISTI
pe dicendum, quod non prius didum fit.
, „ abfeidit femetipfum, ideft, fi quis amputavit c
Tunc ledi iunt canones apoftolorum , ubi in „
, fibi virilia, non fiat clericus, quia * fuus bo-* f*-**··
capit. 37. ita dicitur: Qyi clerici debeant conju- „
, micida eft, dt Dei conditioni* inimicus. * M Si ’ c‘f **'
gtbus copulari . Innupti* qui ad clerum provedi quis,
<
cum clericus fuerit, abfeiderit femetipfum,
damnetur, quia fuusbomicida eft. ’Lai- * c*r' **'
iunt, precipitous, ut, ii voluerint, uxore* acci- omnino
'
Ïiant , fed ledore* , caotorefque tantummodo . eus
<
femetipfum abfeindens, annis tribus commu­
privetur , quia fus* vita infidiaror exti_ it iterum didum efl : Canone* Toletani & hoc nione
1
judicant, ut in monafleriit nutriti cum venerint tit.
1
De homicidis vero didum eft: ut fi nuis
ad anno* adolefceotix , detur eis optio libera , voluntarius, dc non per neceffitarem, fecerit ho­
utrum velint vovere propofitum , an inter laico* micidium
1
, dc pofl e a monachus fuerit fadus, ad
effe. Qpi voluerint, uxore* ducant : qui autem gradu»
;
altari* promoveri non poteft. Monachi
propolitum in fua poteflate relidi voverint, non enim,
<
qui ad gradus provehuntur ecclefiafticos ,
ultra ei* ad foculum licet refpicere. Nam conci- fummopere
I
providendum eft abbati illo* epifeopo
hum Bituciceofe, ficut audivimus, judicavit , utg<offerenti , ut idonei dc probati lint, juxta quod
fandus
Benedidus
ait : Si quis abbas fibi presby­
qui clericaturam fuam dimittit , ab alita clericis l
feparetur.
1 terum vel diaconum ordinari petierit, de fisis
Item de abbatibus quibufdam propofita queflio eligat qui dignus Gt facerdotio Iungi. Nam ille qui
efl, qui majoribus fefti* capellano* & plure*dia­ adhuc vivens efl , qui Stephanum epifeopum dolo
cono* ad celebrandam Miflam , ficut epiicopi , occidit, cum non inveniret pro tanto crimine
habent: dc contuite tradatum efl , hoc non pro pcenitentiam , Cluniacum cenobium petiit, mo­
uiurpatione , fed honore folennitatis fieri : nec nachus ibi effedu* eft. Qpi legere dc cantare tan­
folum abfiatibus, fed etiam aliis facerdotibus apud quam peritu* clericus fciens, ab Odi Ione abbate
plure» ecclefias, ubi magni numeri congregatio­ cogitabatur offerri epifeopo ad gradus altari*. At
ne* monachorum , aut canonicorum funt, propter prudenter traâan* venerandus abbas, literis direiolenoitatis reverentiam exhiberi licitum videtor. dis ad papam Romanum confultum expoftulat ,
Non tamen plus quam tres diaconi abbatibus , dc crimen monachi intimat, cui apoflolicut ta­
vel reliquis facerdotibus, io folennitatibua adhi­ lia remandat: Impoffibile eft talem ad aliquem
bentur. Epifeopis autem aliquando tres, aliquo­ gradum provehi, nec etiam offerre poteft obla­
ties quinque, nonno n quam leptem diaconi, pro £tionem ad manu* facerdotis, ne forte pro eo uno
opportunitate feflivitatum, & ad omne* publicae ' in plure* furor Domini defeendat.- fed nec com­
miffa* pratflo fint. Nam inmonafterio beati Mar­ munionem fandam accipere poteft: io exitu au­
tialis , notum eft femper antiquum morem ferva- tem vita* promifericordia ei viaticum detur. Ni­
tum, bodieque fervar i, & nunquam debere prae­ hil hic aliud quam ludum agat, fi forte illic mitermitti : fcilicet in pafcha , & eminentioribu* fericordiam inveniat. Ita hadenus ille ’ vivat
per annum fefti* tres diaconos ftcapellanum mi- permanens in pœoitcntic ludo, non offerens ,
"
niftrare abbati in publica miffa: alii* autem die­ non communicans.
bus, five minoribus feftis, capcllanum tantum­
Item inquifitum eft de temporibus ordinum ,
modo, dt unum diaconem.
quia nonnulli ex epifeopis per totum annum or­
Tunc accufabantur quidam, qui propter pres­ dinationes nunc faciunt , quod priores epifcopi
byterii gradum , pecuniam dederunt ; dc alii qui non faciebant . Revoluta funt ergo patrum ftaduas uxore* ante diaconatum habuerant; alii au­ tuta: dc inventum quia graduum ordinatione*
tem qui iu clericatu fibi virilia amputaverant ; rede fiunt per mentem Martium , dc Junium ,
alii vero qui in latcali ordine homicidium fece­ Septembrem quoque , atque Decembrem , t.brant, & poftea monachi fadi gradum diaconii fu- pbato videlicet io duodecim ledionibuI*1 , quando
(ceperant. Didum de his io concilio efl: Nulla jejunia
--- --- quatuor
- -------------------temporum aguntur
. 'Ubi ti tanta
his mifcricOrdia poteft tribui, quin omnes depo­ multitudo fuerit ordinandorum, ut fabbato non
nantur . Si enim quo* fandi patre* damnant , poflit omnes epifcopus confecrarc , in craftina
abfolvimtu, falfam ei* miicricordiam & sternam dominica ufque ad horam fextam a mane, qui
mortem impendimus.
fuperfuerint debent ordinari. Alias autem nullo
Tunc canone* apoftolorum prolati funt, ubi modo, mû caufagrandi* neccffitati*, de diacona­
capitulo xxx. legitur. ,, Siquisepifeopus, presby- tu tantum vel presbyteratu oportet ordinatione*
„ ter, aut diaconus, per pecunias hanc obtinuerit agi. Et hoc in nulla feftivitate, nifi dominica
„ dignitatem , dejicitur , & ipfe, & ordinator die, quam tamen jejunium generale in fabbato
,, ejus, & a communione modis omnibus abfein- prxcefterit. Nam dc ipfe epifcopus ordinari dou
„ datur, ficut ego Petrus Simonem magum de- poteft , nifi in dominica die , circa horam diei
„ jeci. Item, capitulo xxxi. Si quis epifcopus tertiam . De fando autem Gregorio conflat ,
„ farcularibus poteft at ibus ufus, epifcopatum vel quia nunquam nifi in menfe Martio ordinatio­
„ ecdefiam per illos obtinuerit, deponatur, & nes egit . Beatus vero Peiru* apoftolus io menn fegregetur, dc omne* qui illi communicant . gie Dccembrio, & non aliubi: in Junio autem
„ Item capitulo xvn. Si quis pofl baptilma fe- tantummodo beatus .... porro in Septembri
„ eundis nuptiis fuerit copulatus, aut concubinam & non alio beatu* ....
h habuerit, non poteft effe epifcopus, non d>aRurfum in concilio conquifitum ’ eft de ex· * Λΐ
„ conus, aut prorfus ex numero eorum qui mi- communicatis Aquitanigenis, qui ignorantibusepi„ nifterio facro deferviunt. Item capitulo xvi 11. fcopi* fui* a Romano papa poenitentiam dc ab· h·· •■’'°'
„ Si qui* viduam vel ejeftam aer?perit, aut an- folutiooem accipiunt; dc hac dc caufa pax dccoon cillam, vel aliquam de his quz publicis man- cilium in Aquitania deflruitur, dum quos ifti ju,, cipaotur fpcdaculis, non poteft effe epifcopus, fle ligant, ille injufte abfolvit. Ad hate veneran­
» non presbyter, non diaconus, nec ex numero dus Engelricus canonicus fande Mari* Amcenfis
m eorum qui ad altare deferviunt. Item capitulo
ecclefie, empit explicare, dicens. Stephanus Ar„ xxi. Eunuchus fi per infidia* hominum faâns verocnfis przful ante hos annos Pontium comi­
«* eft, vel fi in perfccuttone funt eius amputata tem Arvcrncnfem excommunicatione obflrinxit ,
CeutU, GntruL Took XIX.
Mm
pro

..W
/47

f XVIII

C* Ω Μ Γ* î r IA
U U» IN U 1 L 1 Λ

CONRAOÜS 11 IMF
una 11 hunc.

,
54e

_______ pro uxore legitima , quam dimiferat , R aliam A reatibus, ia quibas epifcopi ad dignam hsfitant
anno duxerat. Qtsem cum nulla ratione vellet abfolpcenitentiam imponendam t hic talis licenter a cAHN?J?r.
Tl tere » e*G rmeodatum, comes Rom· a domno papa remedium fumere poteft. Nam incoafulto
,,,,
papa abfolutiooem accepit, ignorante papa cum epifeopo fuo, ab apoftolico paniteatiam & abfoex communicatum . Quod gravi 1er epifeopus fe. lutionem nemini accipere licet. Sane, ut exem­
f*7 *·*■ rens , * coaquifitorias literas Romam apoftoli. pli caufa aliquid dicatur, beatus Martialis Aquita­
4 ·«··/«*».
co mifit : cui ille in hunc modum remifit epi- ni* apoftolus Stephano regi Galharum, qui fub
Nerono Galliam ufque ad montée Pyreneos reftolam.
„
Qpod ne £c i enter egi , frater carilfime, noo gendi habebat poteftatcm, pro virginis Valeri·
„ mea fed tua eft culpa. Scis enim quia qui- intcrfëâiooe cuterifque reatibus jam peniientiam
b·· «ρ ιίιβρ»· „ cumque de univerfa Dei ecclefia, quas eft in
indixerat , jam fonte baptifmatis , quo eunda
„ toto orbe terrarum, ad me caofa remedii re- delentur admifla , ipfum purificaverat . Attamen
„ currit, impoffibile eft. mihi ejus curam negli- quia neceffe principi fait, ut Romam cum legio­
„ gere, dicente Dominô ad beatum fpeciaiirer nibus GaUigcoie , jubente Nerone, properaret :
„ Petrum: Petre, fajce evei meas. Qtsoeigomo- prnmooente, ut credimus, beato Martiale, bea.
'inis in.
„ do fedes apoftolica poterit ejicere aliquem deBtum Petrum apofiolnm adiit, & pro virainii
„ medela, nifi rationabili caufa? Debueras cer- rerfëâione ab eo fe abfolvi
poftulavit.
fila
__
,
_
lia pro„ tc mihi, antequam illa ’ mortua ovis Romam fefto
' ~ principis
-·---·
abfolutio a beato Peno, confirma­
„ veniret, ejus caufam tuis innotefccre apicibus t tio illius fuit abfolutioais fit pceoitenti»; quam ei
„ R ego eam omniotodo abjicerem , tuamque fir. beatus Martialis indixerat. Certe beatos Petras
,, mando auctoritatem, cam anathematis ifture- fi fciret illum elle a beato Martiale excommuni­
„ percuterem. Profiteor quippe omnibus confa- catione obligatum, potius eum damnaret quam
,, cerdotibus meis ubique terrarum, adjutorem abfolveret. Sic apoftolici Romani epifeoporum
„ me & confolatorcm potius efte, quam contra- omnium fententia* confirmare , non diuolvere
„ di&orem . Abfit enim fcbifma i me, 4 ico- debent : quia ficut membra caput funm fequi ,
„ epifeopis meis . Itaque illam posnitentiam & ita caput membra fua nccefle eft non contriftari.
„ abfolutionem, quam tuo excommunicato igno- Referam vero ad «dificatiooem, quod dudum de
„ ranter dederam, & ille fraudulenter accepit , illo milite contigit Vafeooe, qui jubente duce
,, irritam facio & caffam : ut dc illa nihil aliud Vafconum Sancio, feniorem fuum decollavit, in­
„ fperet quam malediftionem, quoad fatisfaftum vitus tamen, & errore ducis perterritus, id egit,
„ tu jufte abfolvas. *'
ICinterminaote irato duce, & dicente: Nifi illum
Dicebant ergo epifcopi adinvicem: Fruftra h*c occideris, occidam te. Uno ergo iftn feniorem
querela adverfus caput noftrum mutire audet : proprium decollavit: & graviftimo dolore reple,
apoftolicus enim ablqoe culpa eft, & potius nos tus, ad epifeopum faum peenitenti· caute recu­
culpabiles fumus, nifi literisnoftris c« notum fa­ currit. Cui ille compaffus dixit: Debueras pro
ciamus, de quibus nolumus at abfolvantur. Cum feuiore tuo mortem fufeipere, antequam illi ma­
ergo tales deceperint apoftolicum, ut fraodulen* nus aliquo modo inferres, & martyr Dei pro ta.
ter abfolvantur ab eo, irrita eft cis illa abfolu­ Ii fide neres: fed graviflimam reatum egifti, fic
tio: ideoque nec ab eo nec a nobis confirman­ nobis inauditum. Nefcio tibi confilium ferre mxda . Quidam autem in concilio dixit: Vidi nu­ nitentte, fed vade quantocitius ad papam Ro­
per de epifeopo Engolifmenfi, qui prefens eft , manum. St tibi ille pcenitentiam concedit , dc
quod dico. Quidam ex fuit paroebianis excom­ ego gaudeo , βι confirmo .* fi te ille abjecerit ,
municatur ab eo, dum fatisfacere nollet, non nunquam nec a me nec ab aliquo invenies pmpoterat impetrare ab eo pœnitentiam. Qui fine nitentiam . Quod ille concitus implevit, & cum
licentia epifcopi fut pape Romano fubripuit pœ- _ teftibusdetulit
__ ______ ____
__________
r___ f____
fecum
litterasepifcopi
fui._______
Et cum
nitenti* legem, & literas ex nomine ejus epif-Dapoftolicus fecunda pafthali ferta apud fanftum
copo detulit in cœoa Domini, quibus epifeopum “
“ evangelium refcdiftet
' ‘
Petrum facra agens poft
,
rogabat apoftolicus, quatenus illi pteaitentiam , coepit ille reus ante eum in confpeftu totius ecquam impofuerat, affirmaret. Epifeopus vero in- clefws graviflinae plorans R fufpirans exclamare,
telligens fraudem, ait homini: Verfa vice, quod dicens.* Poenitentiam volo, Domine: Penitenego poftnlarc debueram ab apoftolico, apoftoli­ tiam volo, Domine. Et apofloliens, qui dextra
cus poftulat a me . Non credere poffum hoc lavaque ei aftîftebant ait ; Requirite pro qua
mandatum ab eo exortum: hoc tibi nihil utile culpa. Ille inquifitus nihil aliud dicebat: Creato­
eft.* & donec aut a me, vel ab hujus fedis ar- rem meum ofiendi; Creatorem meum offendi .
chidiacono, me jubente, accipias pcenitentiam , Cui apoftolicus: Cur, inquit, epifeopum tuum
permane in excommunicatione. Et ejecit eum non expetebas/ Er ille: Epifeopus meus memiforas de ecclefia.
fit ad te. Tunc telles apoftolico faggeffaunt cul­
Et dixerunt epifcopi: Hoc ab ipfis apoflolicis pam , eique litteras epifcopi protulerant. Sic apoRomanis & ceteris patribus cautam tenemus.- ut ftolicus epifeopo qui a dextris ejus flabat locutus
parochiano fuo epifeopus, & pœnitentiam impo- eft, dicens; Recogita auâoritatem divinam, qaanit, eumque papas dirigit, ut judicet, utrum fit En poenitentia hic mortuus poflit vivificari. Et
an non poenitentia digna pro tali reatu, poteft epifeopus «it : Dominus dicit in evangelio: Oaveam confirmare auâontas papas, aut levigare , nù pai reltqaerit daavaw, vel ffetret, ptZ fm.
aut fuperad jicere. Judicium enim totius ecclefias rei, »*t petreae, euit nwfrau,
uxtreai, aut
maxime in apoftolica Romana fedeconfiât. Item fiifi, aett agrar, prtfter wwven wvatw, cntaflmn
fi epifeopus paroebianum fuura cum reftibus vel actifut ....
litteris apofto)ico ad pcenitentiam accipiendam
Cetera defiderantur.
direxerit, ut multoties p<o graviffimis fieri folct

D E

,O,‘M.,‘

;♦»

DIVERSIS.

jïïïïæ··

,/o

cîïi?,

«”?r<
■·|<·

>.|t·

DE

FICTITIO

BELLOVACENSI

CONCILIO.

Observatio Gabr. Cossartu.
Baroofas ad annum 1094. celebratum ait Bellovacenfe concilium diebus poft Bitnricenfe quindecim, ab vpifSu Lemovicu contenientlbui i idque Lctnoricenfi» fecundi aAs ceftari. in quo ipfum Binius, ac Binium alU
ade fecuti luat. Mirum eft autem . reperto· fuifle quibut perfuadeent, epitropos Aquitani· prim·, Beliovaci in Belgica caiebrafle concilium , « intra dies ij. tum in Bellovacis, tum in Lemovicibus fuifle . Sed nimi»
rum Bellilocenfe dicere volebat Barooius ■■ & boc mendum ejus amanuenli tribuendum eft . BellilocenCa quippe
monafterii non longe a Lemovicum civitate diftantis mentio fit in aftis concilii LemovicenGs : ubi cum Bell··
unie corrupte icriptum eflet, Bellovacenie malt critici legerunt, Sed habiti in eo loco .concilii nullut· in U»
•Ais veftigium.

•fisüMîfessii ^ΕΕ^ί Al^jKAxj-iiiŒ38<xsiC5îiu_iii€5B3<iidSjsi siijiâiïL-—J8SE3Î 5eEsfe&su&?€EBc ftësdf

CONCILIA

DIVERSIS

LOCIS HABITA

GALLIARUM

ANNO CHRISTI

Μ.

XXXI.

In quibus pax, & publica fecuritas condituta, & feris fextr atque (abbati
religio fancita eft.
Oft gravem inapiam famemqae favifimam, fee- Aftimonialibus, ut G quis cum eis per regionem
cedente fnmma fragam abertate & cepia, pe· pergerer, nudam vim ab aliquo pateretur.
Plurima autem in eifdcm conciliis conftituta
fceadam bemjkenium : partim retente calamilatii
funt qus perlongum duximus referre.
memaria deterraernat a crimmibet, peafertimqee λ
Illud faoc memorandum , quod omnibus in
privatu inter Je beliit, rapiait, cadibxt, facrarnm
commune placuit , qualiter omnibus hebdo­
reram dtreptianibnt. Hae eccafi· tel cancilioram . madibus fanâione perpetua , (exta die abdineDt qaibet r· deae madam feribit Glaber Kadalfat ,
retur a vino, & carnibus feptima.' niG forte gra­
IA. tv. hillaria, cap. v. Tunc ergo, iaqait, pri­ vis infirmitas compelleret, aut celeberrima folemitus coepere in Aquitanis partibus, ab epifeo- mnitas intei veniret · Si vero affeâio aliqua intcrpis dt abbatibus csterifque viris faers religionis jjcederet, ut hic tenor paululum laxaretur, tree
devotis , ex univerfa plebe coadunari conciliorum ' proinde pauperes viâu (udentarentur.
conventus. Ad quos etiam multa delata funt cor­
Tunc innumere fanitates patrate funt infir­
pora fandorum, atque innumerabiles fandarum mantium, in eifdcm conventibus fanftorum.
Eadem fpeDat temmemeratam n Baidrici ehraai·
apophorete reliquiarum. Dch.’nc per Arelatenfem provinciam, atque Lugdunenlern, (icqueper ca Oallicaaaram antijtilam decretam. Cajat tempae
univerfam Burgundiam ulque in ultimas Fran­ tam Baldruat nen natet, Q Sigeberti editit prima
cis partes per univerfos eptfcoparus iud dum eft, annem roja. Miraana feqaentem dejfgnet: admenet
qualiter certis iu locis a prafulibus magnaiifque ret ipfa rtferendam ad hac de qaibai Glaber leqai·
totius patris de reformanda pace & faers fidei tnr caacilia, qaa intra aniat anu /patiam nanamindicatione celebrarentur concilia. Quod- etiam,
------nia ferte perftiia fani. Idiufmodi decretum, istota multitudo univerf* plebis audiens, Istanter
1
far/ Baldricat , a Francis epilcopis datum eft
adiere maximi, mediocres, ac minimi; parati fetvari fubjeftis Gbi populis. Unus eorum cslitua
eundi obedirequicquid prsceptum fuiflet a pallo­ fibi delatas dixit ede litteras , qus pacem mana­
ribus ecclefia . Non minus videlicet, quam (i rent renovandam in terra . Quam rem manda­
vox emtffa de cslo hominibus in terra loquere­ vit csteris, & hsc tradenda dedit populis; Ar­
tur. Terebat enim umvctfos clades prxteriti tem­ ma quifquam non ferret, direpta non repeteret ,
poris, indabatqoe metus nc adipifeerentur opu­ fui fanguims vel cujuslibet proximi ultor minima
lentiam futurs ubertatis. Erat quippe defcripiio exidens percufforibus cogeretur indulgere, jeju­
capitatim digeda , qua continebantur tam illa nium ia pane ftc aqua omni fexta fer» obierva|uk fieri prohibebantur, quam ea, que devota rent, Be ia fabbato a carne & pinguamine: fofoponfioae omnipotenti Domino offerre decrcvc-Dque boc contenti jejunio ia omnium peccatorum
rant.
latiifaâionetn, nullam fibi (cirent aliam adjunIn quibua pocidimum erat de inviolabili pace gendam poenitentiam & hsc (e fervare (aera­
confervanda, ut fcilicet viri utriufque conditio­ mento firmarent. Quod qui nollet, ChriftianitAnis, cujufcumque antea fuiffent rei obnoxii, abf- te privaretur i & exeutem de (oculo nullus viGqne formidine procederent arm·» vacui . Prsdo taret, nec fepuhurs traderet Alia quoque quam
namque aut invafor alterius facultatis legum di- plura dederunt mandata, que oneri vifa funt re­
(Iriâione arâatus, vel donis facultatum feu poe­ plicare .
nis corporis acerrime multaretur.
Hcc novitate pullatus mandati profui nofter,
Locis nihilominus facris omnium eccleGarum ...
_ . , . ._______ honor & reverentia talis exhiberetur, ut G quis g carnium condefceodcns, fecundum decreta isoad ea cujufcumque culpc obnoxius confugium ftorum patrum, ad Gngula fuum formavit elo­
faceret, illsfus evaderet, nifi folummodo ille qui quium . Genus humanum ab initio trifariam dipaftum predifte pacis violailct - bic tamen captus vifum effe mondravit, in oratoribus, agricultori­
ab altari, preftitutam poenam lueret »
bus, pugnatoribus: horumqueGngalosalterutrum
Clericis Gmiliter omnibus, monachis, & fan· dextra Ixvaque foveri evidens documentum de·
CaucsL GvacraL Tom. XIX.
Mm 1
dit »

P

padsn· partim excitarent epifeapi, ad divinam agna·

J

prv ■

CONRADUS II. IMP.
-,_
Sft
CONCILIUM
HBNft. L H PBANC
f$*
——---- dit. Oratorum a («culi vacans negotiis dum ad A ad Gerardi era/ia«ea>, ψ»ιι_
_______________
im in ___
etntptndiaa»
«antra· ■ ■ ___
- ——
Deeaa
ln,cn,io· pugnatoribus debet, quod Sit. Eadtmfnc Sigfitrti verba Alienent i» cirentCH>»pT fxufto vacat otio, agricultoribus, quod eorum Ia- c», 0 yin^tin*Bi’l“iêv^è^^r'f^nlè
··**
chbisti
’h£^i
€Η.™Τ’
boribus corporali palcitur cibo. Nihilo minus a- érftriffernnt.
Μ ··■■·> ·
gricultores ad Deum levantur oratorum preci­
Ad faQnm tient facit jnrantntt fancitnde ferti· £”· ‘
bus, & pugnatorum defenfantur armis. Pari mo­ ntt fttd SaStt Baidrieni Orne, net nlla tntftrit
do pugna’ores dum reditibus agrorum annonan­ aeta tenfignat. Aetidiffe tauten eftrtet ante entant
tur, & mercimoniis veâigalium folatiantur, ar- 1030. tnemtent, fijatient Ui ntentie BertUi Satf·
morutnque delida, piorum, quos tuentur, expiat fientnfit tfi/ttfi,
^Variai BtUtnactttfit, fti an­
precatio fanda : foventur, ut didum eft , mutuo.* na 1030. aUtfft antSa ftrSUentar. Ipib its tempo­
Quibus dum Abraham, & Joiue, & David , ex re , itfait, videntes epifcopi, B. * Suefliooen- ’
voce domini arma rnliffe in preHum vetus offen­ fiutn, ÔC VV. · Belvacenfinm, pr· imbecillitate* ’r,t1···
dit pagina, flt facerdotes gladio accingunt reges: yc8'*» peccatis exigentibus, (latum regni funditus
regnante gratia , in noflra matre ecclefia , Dei inclinari, jura contundi, ufumque patrium & omne
fpoofa, officium non eft in culpa , fi dceft ]**·
|—
genus juftitis profanari: multum reip. fuccurrere
<·■. ■>. caruraf in confcientia. Hos & apoftolus miniiiftrosB arbitrati funt, fi Burgundic epifcoporum fenten­
Dei appellat, ita dicens .* Minifier mn Dei efi , tiam fequerentur. Hi nimirum totius authoritaviadrx in irent, (ubioferens : Ntn enim fint caafa iis expertes, commune decretum fecerunt, uCtam
lladinm parlai.
fefe quam omnes homines fub (aeramento conRapinas reddere debere ut vetus fileat manda­ fttingerent, pacem videlicet & juftitiatn fervatutum , Zaochci fatis eft exemplum , dicentis ad ros. Hujofmodi igitur commento prsdifti epifco­
dominum.* Si qaem thfraadavi, tedda faadrnplam. pi excitati, fupenoris quidem Gallic coepifcopis
t-. «.
Nec peccant qui repetnat, licet audiant.* Si fnir confptrantibus etiam domnum Gerardum epifco­
fve tea fni talent, iw repetat. Duo enim legi­ pum *, ut focum fentirent, pariter monuerunt.*^··'**
mus, & tacuifle dominum interrogatum*, flt non Qui altius caufas advertens, procnl renuereefti- Ma<ak'
interrogatum fuifle locutum. Cujus filentium ita mavit, cunâifque peroiciofutn confilium ac imnon eft otiofum, quemadmodum eft falutiferum poflibile inrelligens, nullum affenfum porrexit .
ejus verbum. Ut enim laudavit Zscchstum de Hoc enim non tam impoflibile, quam in congruum
rapinarum redditione, ita filuit de earum repeti­ videri reipoodit, fi quod regalis juriseft , fibi ventione pro inevitabili neceflitate. At ubi dixit, ne dicari prefumerent.
r.
Hoc etiam modo, fanftrecrépéta^ permifit perfedis quodJubebant in voto, C defis ftaram confcodi, que geminis perfonis, repro refecanda cupidi tare: nonj imperavit,
- .....nt dixi,
Veneer ac facerdorali, adminiftrari praseipipro neceflitate. Itaque illic non prohibuit repetere , tur. Huic enim orare, illi vero pugnare tribuitur.
& hic concedit repetere. Inde rege* per fandos pa- Igitur regum efle, feditiones virrutecompefcerc,
tresedodi, (latuerunt firmas leges, utres fuasin- bella fedare, pacis commercia dilatare: epifcopo­
jufte fublatas ecclefias, vel quilibet, jufte repeteret : rum vero, reges, ut viriliter pro falote patrias pu­
quis legiliter cogeretur, qui rapuerat, reftitnere.
gnent, monere; ut vincant, orare. Hoc ergo de­
Simili dat fenftntia inter percufforem hominis & cretam pericnlofum efle omnibus, omnes videlicet
ultorem proximi. Percutior enim debet ultorem aut jurare, aut anathemati fubjtcere. Omnes enim
fatisfadione placare & muneribus, quem Irfit & communi peccato involvi, fi commento hujulmodi
7- offendit iubtraâis amici mortui confolationibus. uterentur. Itaque epifcopum diflentientem ceteri
Neque cogi debet abfiiue placatione ad igoofcen- coepifcopisoccultis reprehenfionibus improbabant,
dum , cui Dominus mifir ab altari reconciliatorem dicentes eum non efle pacis amicum, qui pacem
munus offerentem .* quem utinam minus perfeftum, volentibus diflentiret. Poflea vero fuorum crebro
b»c a pcenitente oblata trahat benivolentia.
hortamine circumventus , fed maxime abbatum
Jejunium in (exta vel ieptima fer ia generaliter D __
Leduini
—i * videlicet & Rotrici precatu coa&us ,*-».!
non eft omnibus imponendu.n, quibus nec una eft acquievit invitus. Sed quod ante reclamabat, poft-4atai*
finitas corporis, nec «qualiter remordet accuiatio ea probavit eventus. vix enim pauciflimi crimen
peccati: led nec fuffictens eft omnibus peccanti­ perjurii evalcrunt . H«c BaUricat.
bus hcc fatisfaftio credenda. Crefcentia quidem
in dies crimina purganda funt fecundum evangeNot* Gabr. Cossaktii S. J.
lii, apoftolorumque, & canonum decreta: neceft
conveniens, nt alia his contraria, qui prrfunt,
Harum conciliorum , quibus pacem conflitutam, 9c
jubeant populo.* eifque concordent!, qui organa mutuis privatorum incurftonibus , praedis, ccdibus , ob­
viam
itum eliv di (cimus ex Glabro, duo fuperius a no­
faâi Spiritus fandi, per ejus flatum fonneruot
bis edita funt, Bituriceofe Λ Lemoviceoiê II. ac for­
fua verba vel fcnpta, ne videantur deftruda.
ts (Tu etiam Karrofenfe, ut (upra obfervavi pag. 119).
Excommunicatione quoque non funt feriendi ,
Crterum in anno indicando lapfas eft Glaber , le Hugoqui hrc facramehto firmare noluerint: cum defer- p. nem Fiaviniacenfem aliofque in errorem induxit. Nam ansojj. celebrata feribit : eoquv anno, quo Robertas
vandouno mandato fatis infirma fit fragilitas hu­ * no
rex Francorum mortuus efl. Atqui mortuum efle Robermana , nedum perjurio in omnibus hisnegledis te­ tum anno 10} 1. cum feriptores ferme allerunt ceteri ,tum
neatur adftrida. Quando autem ab hoc iatculo ad aliaptobant a Labbeo noftro indicata, Gallica Chronolo­
aliud quis habet ire , mens ejus naturaliter habens gic Tomo i v. quibus ego argumentum addo certiflimum ,
ex concilio Lembvicenfi II. quod & anno 107t.
oblivifci & memorari, magnitudine feu novitate petitum
celebratum eft, ut fupra probavi, & mortuo jam Ro­
vir nimis ex tra fe fparfa, & propterea aliquantulum berto, ut afta ipfa teftantur . Hcc de tempore.
Eam autem , de qua conftituenda hic agitur, pacem,
fui oblita, confolationibus piorum debet revocari,
minus caute nonnulli cum treuga Domini confundunt.
ut pceniteat de peccatis, etiamfi tunc ufque fuit Plenam
petfeAamque pacem his in conciliis fundare coobdurata .* nedicam, uteipoftulanti, haec, quod Îitabant epifcopi t fed cum hoc non procefliflet, conati
abfit, denegetur mifericordia . Mortuum etiam
unt, poft annos decem , faltem inducias obtinere. cer­
quemlibet peccatorem terre tradere, Dei dixit ti, praferiptis in hebdomade diebus, quibus ab interet»cuiquam injuria ptotfos abftineretur : <ÿ* platan «nraudoritas: ex quo peccator, omnium peccatorum da
verfie, inquit Glaber , I. j. c. t. in geflis anni 1041. os
«<■ >
occifor , audivit.* Terra er, & in terram tbit.
trente Demini vectretar. Sed boc fuo loco refervam»

Eadem baht sipitrfiu, tifdtmqm verbit, nfynt

ad annum icilicet ivqr.

Ob-

IOAN N BS

H5
ANNO
CHRKTI

TR.IBURIENÇF
A
JCINd t.

Obsbrvatio P. Antonii Pagi
od Λ». Chr. >0)4- ■. i.
Glaber lib.4. c. J. feribit «en* « Pafioae Dtetiai leillefuaa aenetrat* cladiipeiutriei Jaiftfueate, empifle Con­
cilia celebrari in Aquitaniae partibus , dein ner Arelatenfem provinciam atque Lugdunenfem indiAum elle ,
pwtftre rrrt/7 i» lacii a Prefalitui Majeatifaae tatiai

patria dt nftrteaada pact tf fecre fidti iaftlaàeae teledrareatar Cnuilit. Qu* Baronius re&e ad an. iou
refert, qui juna Glabrum millefimus primus eft a Paf·
fiooe; annum enim a Faflione Domini juxta Glabrum
Bpocfia incarnationis annis )). antecedit. Cofiartius

conradoj

ιι.

imp.

RBNRICUS I. R. FRANC·

,, .
554

A « Amen in acta ad ifta Concilia Alrerfic jocfa fcabfta.ca^.. ,.
..
refvrt ad anaop. aitqoe decutom Glabrum , nul fcri· anno
put ea an. >ojj. cougrtgata ; eoque anno quo Robertas CHRISTI
Rex Francorum mortuus eft ; cum tamen lue anno io}r.
··>■.
demortuu» fit . Verum non dicit Glaber ea anno quo
Robertas e viris aceffit , coafta , neque Robertum anno >o)t. vitam cum morte commutafte, fed tan­
rum Robert! it aliorum quorumdam illuftrium virorum
obitus famem it penuriam pnaceffifle, uti anno fuperiori η. >· expofuitnus . Ba itaque Concilia in «Il verfis
Galliarum partibus anno jojq. celebrata , ut Epifeopi
populum excitarent ad divinam agnolcendam beneficen­
tiam, utque eum recentis calamitatis memoria deterre­
rent a criminibus, ____________
prmiertimque a_ privatis
inter fabel
______________
_ ­
lis , ccdibus, & factarum rerum direptionibus.
lia

·β>Ί38κ H88H88H8®· <88H8> «·»
CONCILIUM

TRIBURIENSE

Prcfcnte Conrado Imperatore Anno μιπι. habitam. De primi medis jejunio.
Ujus aBa ceacilii BaUricat feaeatatiat ruor· B paftor ( Gerardat Caaeeracetfit epiftapac ) antiquam
tat m clreaica Camtractafi , Ukra m. cap. patrum confuetudinem fervari monebant, & ia
vi. Tributi*, isf»il , fecus Maguntiam impera- altera hebdomada officium primi jejunii celebran­
tor Conradas de divertis partibus epifeopos eon- dum, pro confuetudioe antiqua cenfebat. Cujus
vocavit, ut qu* utilitatis dc religionis funt, ad oblata fententia, vifa eft congrua , dc ab eis deinvicem conferrent. Qui poft aliqua diftorum fuo- creta eft tenenda. Badtae aqaalit Baldrici Siteier·
rum, boc habuerunt capitulum.· ut, fi quando'■'»«> Met, «Mopriop. caâfigaat: fatae aatlareaa
jejunium primi menCs , in ea hebdomada qua faatatar. Addit rtgaieae & fyaadaleae faift cvwomcondat caput jejunii, ficut folet, eveniret, Bm- tear : atfae jehiae Gerardua fed paacet alifatt
borum jejuniorum celebritas una officii expletio- caat et epifctpte ctttnraae decreta ceatradiaiffe.
ae compleretur . In hoc rarius moderatiffimus
",

H

anno
CHRISTI
*>·.

CONCILIUM1
ANNO

Μ.

PICTAVENSE, c^'

XXXII.

HABITUM.

De fide catholica: de rebus ecclefiafticia per fraudem aut vim ablatis: dc terris monachorum
liberis integrifque fer tandis.

tfei fynedi Malleactafe ckrmicea ad aamrwDnaldo Petragoriccnfis regionis, & diverforum or­
si. xxxi i. ia i*c verka aeeaeiait. Eo tem- dinum abbatibus videlicet, monachis, & clericis :
pore, iafait , fuit concilium faâum Piâavis de oecnon & fidelibus populis. Cum igitur dc plu­
fide Catholica, rege Roberto concedente, ut per ribus rraâarent, (latuerunt, ut fi quis homo res
omnes civitates fierent concilia. Inter cetera er­ fanâ* Dei ecclefi* fraudulenter ac violenter poC
go accidit, ut inPi&ava urbe, ficut diximus mo- fideret, quas injufte rapuerat , cum furnrno Au­
•s.ja«ta»do, concilium ageretur, duce nobiliffimo * Wil- dio reftitueret ; & ut terras monachorum inte­
**/.*· ’2^’ lermo videlicet, dc Ifemberto urbis illius epifeo- gras liberafque perfolveret.
fu.
* po, Jordane Lemovicenfium prrfule , atque Ar-

H

^NARBONENSE

CONCILIUM

Ad catfrataada privilegia Caagienttfc atnafitrii a Wifreda architpifcepa aaaa lojl. celeirataae.
Bx

MaM TN nomine fanâ* , dc individue Trinitatis ,B idcirco Dominus grati* fu* nos redores conftl-

S«pri· p*s· A Guifridns prim* fedis Narbonenfis archiepi””*
fcopus, fle univerfa conveniens apud prefatam
urbem (a) fynodus Sduano venerabili abbati ,
atque fuis in perpetuum fucceOoribus conâis, fle
omnibus matris ecclefie filiis univerfis. Quoniam

tuit ecclefi* , ut praelatio majorum infirmitati
fubveniat (abditorum; atquum nobis eft, ea ,
qu* fu* panis fuerint adjuvare, fit ne cuilibet
adverfitati fuccumbant, totis viribus ejus auxilio
fuftentari .... ei maxime credimus nobis divi­

num
a Hoc id«D cum PiAaveafi , cujo» afta fupra ex Martene retulimus celebratum ante an. >05». quo Roberta·
Rex e vivit jam excefierat.
(«) Qpo anno celebratum fuerit hoc concilium non profert S. Viliori» chartarium, unde illud eraiauM, fed e*
ehrouicis noti» epifeoporum, qui el interfuerunt, aneam conjicere poflamae. Certe Ralmbalda» Arelateufi» ar>
chiepifeopo· aune >o)i. coolccratu* eft , CMombellm vero epifeopus LodoTtnfis aneo soqa. extinftua dicitur·

Igicar alterutro anno coaffiun Λ celebratus eft. MARTENE.

S1S

LEGES

jji

ECCLESIASTICA

cr num adeffe pre fidium, G rebus ad ipfum perti-A Guifrcdus faafte primss Narbonenfis ccclefi·*
ANNO
«■ nentibus intulerimus pro pofle fubfidium . Ideo» epifeopus fs.
CNKIÎT1
' Raimbaldus
archiepifeopus
Arelatenfis.
csJilbti T·· **·· oeB<* *° «««m fecundum venerabilis
“
L!'
‘ ‘
cmuots
vifegiom
R
noftrorum
conftitutio*
Petrus
Iherundenfis
epifeopus.
7." RP·
Beringarius epifeopus.
confirmamus bcatilfimi conOCflB
.......... epifeopus AufonenGs.
rifti
cmnobium in--------------(a) Canifeffor
— Martini
.---------------------goni mentis altitudinibus a cultoribus dhrine reBrmengaudus, ac G indignos epifc. RegienGs.
Amalius epifeopus Albienfis.
ligionis conftruftum, be coufecratum ad fervieoGuirfedns epifeopus Carchaffienfis.
dnm Deo fecundum legem patris beatiffitni BeBeringarius epifeopus Conferanenfis.
ncdi& digne difpoficum , nt quodcumque ufque
Stephanas epifeopus BsterrcnGs.
hodie jufte, & legaliter acqmftvit, vd ia perpeOdombellus epifeopus Lutevenfis.
tuum acquificrit, io pace teneat, dc poflideat ,
Stephanos epifeopup Agateofis.
nee alfeujus ioquierudiois damna ex qualibet per.
Item,
alio in tempore colle&i in praefata urbe
fbne foftioeat. Hoc ante omnia fob divini judi­
cii obte flat tone , & noAri ordinis interdiftione eodem
.
modo quamplures
.
.
epifcopi
.
. bis -, qui
.
neeftatuentM, ut nulla qualibet cujufeumque ordi-Bdum fubferipferant libenter annuerunt, ac pronis magna, parvaque perform pried ifta.. cuilibet priis manibus proprio nomine fubferipferant.
Froterius Epifeopos
NemaufienGs.
loco audeat fubrogare. Semper auicm Gt liberum,
"
"
nullaque fervituti alterius loci obnoxium, fed GStepbanus epifeopus Attenfis.
Guadaldus epifeopus BarchioonenGs.
cut extern monafteria regts prcceptis, be apoftoUgo epifeopus Uzetenfis.
licis 'privilegiis exaltata per fe mancat fublimatum. Deferat «ero debitum honorem fuo ponti,
Petrus epifeopus CabifaacnGs.
Bernardus epifeopus ComonenGs.
fici, R propria fedi , ficut tantum deferre praArnaJIus MagalooenGs epifeopus.
cipiunt canones fanât. Si quis autem base noftri
Arnallus Tolofam· epifeopus,
concilii ftatuta parvipendere au fus fuerit , hunc
Herihaldus gratia Dei epifeopus (JrgellenGs.
de poteftate Dei omnipotentis Patris , Filii, R
Willelmus AufonenGs gratia Dei epifeopus.
Spiritus Sanâi, be omnium ccelcftium virtutum,
fao&orumquc omnium, ecclefiaflici vrdinis , &
Willeknus epifeopus Urgellenfis.
Raimuodus gratia Dei epifeopus Elncnfis.
noftra, nifi rtfipuerit, excommunicationis ab univer·
Bcringarius epifeopus Iberandeofia.
forum fidelium coetu extorrem
noftreqneconflilutionis prreeptum propriis manibus confirmamus, G

ANNO
CM SISTI

,

ANNO

CT LEGES

ECCLESIASTICA

CANUTI

REGIS

Bx MS. ctli. Nrrt A. I. ctllttt citat bgg. neA A^bf**·*
Hoc eft confilium, quod Cnutus, totius Anglia bc Daoorum & Norwegorum rex, cum
fapientum fuorum confilio iancivit, in laudem Dei, be Gbiipfi in ornamentum
regium, bc ad utilitatem populi; & hoc erat facris natalibus Domini
noftri Wintonta,

exlegem reflitnat ad compenfationem. Et fi tunc
I. Dt Dtt, rcligiw, tf rt$t JtUtc ctlcmlii.
HOc eft primum igitur, ut fuper omnia alia ad compenfetioDem res rediit, bc eam rex tole­
unum Deum femper diligere, &unutn chri.Q ret, tunc folvatur eccleGaftica pax illi ecclefi·
fiianifmum unanimiter confervare, & regem Cnu- per regis plenariam pacis violationem , bt ecdofie reconciliationem coofequatur, ficati decet; dC
tum, & jufta fidelitate venerari velint.
deinde tam cognati, quam viri occifi compoofeII. De pace Dti, rtgit (f tccltjitram.

Et Dei ecclefias falutent ac protegant, bt cre. tionrm plene folvat, bc apud Deum feltem in­
bro frequentent in falutem anima, bc nobifipfis tercedat .
ad utilitatem. Qualibet ecclefia jure eft in pro­
III. Dr smZ04 pre digmlafe tctltjit
Et fi ulla ecclefia; pax fine ioterfeftioue fit
pria Cbrifti pace , & quilibet Chriftianus mul­
violata,
fedulo compenfetor pro ratione ejus quod
tum laborare debet , ut pacem illam magna Jin
veneratione habeat. Pax enim divina , bc quam faâum eft , five fit per pugnam, five per rapi­
proxime regis pre omni alia pace obtinenda , bc nam, five per aliud quid compenfimda eft accleledulo confervenda eft. Tunc valde juftum eft , fi* prius pacis violatio pro ratioM ejos quod feut Dei eccleGaftica pax intra parietes , R pax âuui eft, & pro ratione dignitatis ecclefi·. Non
chriftiani regis manu data femper confiftat im. funt omnes ecclefi· «quali modo terreno hono­
mobilis. Et fi quis alterutram violet, perdat pa- re digue , licet eandem hebeant ecdefiafticam
triam dc vitam, nifi rex ei condonare velit. Et p coofecrationem. Violatio pacis primari· ecclefi·
fi unquam aliquis homo poftbec Dei ecdeGafti- c eft eadem ac compenfetio rerum pro regia pace,
cam pacem adeo violaverit, ut intra ecclefias pa­ hoc eft , quinque libris , fecundum Angloram
rietes homicida fieret, tunc iftud eft inexpiabile, leges; bc in terra Cantii pro violatione pacis v.
R perfequantur ( eum ) omnes, qui Dei amici libris regi, bc m. arcbiepifcopo; R mediocris
funt, nifi fieret, ut inde erumperet, bc ad adeo ecclefi· cxx. folidis, R idem eft pro regis mulmagnum afyltun confugerit, ut rex ipfi eapro­ âa; R tunc adhne minoris, ubi parvum eft mipter vitam condonaret poft plenariam compenfit- niftermm, R ccemetcrium tamen lx. folidis ; R
tionem tam apud Deum, quam apud homines . templicampeftris, ubi cesmeterium non eft, xxx.
Bt boc eft primum, ut propriam elimationem folidis.
capitis Chrifto & regi det, R boc modo fcipfbm
IV. Dr

( · ) Canigooenfe S. Martini monafteriom anno 1001. « Guifrcdo comite Cerkania fundatum ia dimcefi Helt•enfi > haftenus perflat, fed valde exituum. Mertnt.

cHxim

Π7

C A NUTI

REGIS.

IV. Dr mvevasie /rrrrdrhias pra^aadr.
Aferoo . Diligcmiffime letant, quod omnino nor------------Omnes chriftianos quam maxime decet fan- debeant coitus caufa cum femina communicare.
ANNO âuarium dc ordine· dc confecratam Dei domum Et fi quis ab eo abftinere dc caftitatem lervare
CHauri
femper diligentiflime frequentare dc protegere, dt velit , habeat Dei mifericordiam, dc quoad terKemlibcc ordinem veneran juxta dignitatem . renam venerationem fit jure Thani dignus . Et
telligat enim quicumque velit vel pouit , mi- quilibet chrifliaous ex timore Domini fui injuioum dc preciarum elle, quod facerdos agenduny ftutn coitum fedulo evitet, dc,leges ecclefiafttcas
abet pro falute populi , fi Domino fuo debite jufte obfervet.
placeat. Magnum (quid) eft exorcilmus, dc pr«-\
VII. De CMjegiis prtkikith.
Docemus etiam dc rogamus, dc in Dei nomi­
clarum eft confcctaiio, que diabolum dilpellit ,
dc profugum reddit, quoties baptiimuv peragitur^ ne imperamus, ne aliquis chriflianus infra feftum
vel S. Euchariftia confccratur . Et faoâi Angeli cognationis gradum in propria affinitate unquam
ibi circumfunduntur, dc res ill·· cuftodiunt, dc uxorem ducat , neque cognati fui viduam , cui
per Dei potentiam faccrdotcm adjuvant, quoties eadem vicinia cognatus erat; neque cognatam ufisChrifto debile ierviunt. Et hoc toiies faciunt , xoris fue, quam antea habuerat ipfe;
. . neque
,
quoties fedulo intimo peâote invocat Chriftum, Blceptriccm fuam ; neque confccrstam veftaiem ;
dt pro populi neceflitate diligenter intercedit; dc neque repudiatam aliquis
.................
chriftiauu·
..
unquam uilli propter Dei timorem pro ordinis dignitate xorem ducat; neque aliquam meretricem unquam
cum ratione hint cognofeendi.
feâctur; neque, plures una uxore habeat ; dc ea
V. Dt ptrftlint frèttttrrti.
fit legitime nupta uxor, fed habitet cum illa foEt fi contingat, ut quis accufationibus dc im­ la, quamdiu ipfa vixerit; ita femper (facere)de­
peritiis (accrdotcm , qui regulariter vivit , oneret bet, qui Dei leges jufte curare, dc ab inferni in­
atqaae ille ipfe confcius fit innocenti* , celebret cendio animam fisam cuftodire velit.
VIII. Dr drcmrrs rrddradsr.
milTam, G audet, dt purget folus feipfum per iolam euchariftiam a fimplici accufatione ; dc tri­
Et perfolvantur Dei jura quovis anno jufte
plicem accufationem purget, fi audeat etiam in diligenter, hoc eft, arationis elecmofyna decimo
S. Eochariflia cum duobus ejufdem cum eo ordi­ quinto die a palchate , dc fatuum decime ad
nis. Si quis diaconum accufet , qui regulariter pentecoften, deterre primin'* ad felium omnium
vivit, Gmplici accufatione , fumat duoa ejufdem fanâorum ; dc fi quit tunc decimas'perfolvere no­
fecundum ordinis, dc purget fe cum illis. Et fi lit, prouti diximus, hoc eft, decimas agri , eoeccufetur triplici accufatione, fumat fex ejufdemCdem modo ac aratrum progreffum
fecit
. _ "
’t ; tunc
ordini· ( dc ipfe fit feptimus ) fle purget fe illi·. conveniant regi·
regis prepofitus dc epifeopi, d
de hindi
Si plebejis· facerdoi accufationibus oneretur msod dominus dc ecdefie presbyter , dc fumant invito
regularem vitam non degat , purget fe ficut illo detimam partem pro ecclefia, ad quam per­
diacono·, qui regularem vitam agit. Et fi quit tinet, de alignent ei nonam partem; dc divida­
amicit deftitutum akaris miniftrum accufationi- tur oâava pars in duo, dc capiat terre dominus
but oneret, qui nou habet facramentaict, eat ad dimidium, dc dimidium epifcopus, five fit regis,
offam exeeratam, & ibi fiat, ficut i Deus volue­ five Thani minifter,
rit, nifi fe per S. Euchariftiam purgare poÆt .
IX. Dt
Ammw.
Et fi qui· facris initiatum inimicitia accnfet ,
Et denarios Petri ad feftum Petri < folvatur)
dc dicat quod homicidii auâor fit , vel confilia* dc fi quis eum ufque poft illum dieni retinuerit;
rim , purget fe per cognatos fuos, qui inimici­ det epifcopo ilium denarium , dc addat xxx. dc
tiam tolerare vel emendare debent. Et fi fit co­ regi centum viginti folidoa.
gnatis deftitutut purget fe per focios , vel jeju­
X. Dt fri»itiii fttiiuin·
nium fnfeipiat, fi audeat, dc ea adofiam exeeraEt feminum primiti· ad Martini feftum, dc fi
tam, dc ibi fiat, ficuti Deus judicaverit. Et nul D'quis caiufque poft illum diem retinuerit, dét eas
Ius templi monachal unquam jure inimicitia epifcopo, dc compenfet undecies dc regi cxx. fo­
compenfatioocm petere , mc inimicitia compen- lidos.
fationem folverv tenetur , deponat cognationis
XI. Dr drcieri/ ad «ccXafae TA** ftrtianlihu.
leget, cum tranfit ad leges regulares. Et fi pres­
Si quis tuncThanus ht, qui in pofleffiooe fua
byter unquam fuerit ialius teftis, vel perjurus, vel
ecclefiam habeat, in qua fit cameterium, tradet
tunc tertiam partem propriarum decimarum ec­
fiudUficata ecclefia exclufas , dc perdat ubique clefia fuss. Et fi quis ecclefiam habeat, io qua
non eft cameterium , det ex ix. partibus prèstam fccietatem quam amicitiam , tic cujuslibét
venerationem, niti apud Deum dc apud homines by tero fuo id quod velit, dc quilibet ecclefi*
majori modo compenfet , prouti epifeopis eum cenfus primario tradatur templo ex omnibus in­
inftruxerit, dc inveniat fibi fidejuflbrem , quod genuorum focis.
XII. Da ρκιΟΜ pre lacernis.
impofterum femper a fimiii ( crimine ) ceffatuna fit. Et fi eum purgare velit purget pro faâi
Et nummus Candelaria ter quotannis ( folvamodo, five triplici five fimplki purgatione pro tur; ) primo vigilia pafebatis, cera valorisdimifefti modo.
1 E dii oboli pro qualibet hyda, dc deinde ad omnium
VI. Exisvsasia ad ttchfie/Ucu, et ftaSt vival. fanâorum feftum tot etiam , dc poftea ad purifi­
Et volume· ut cuiuslibet ordinis viri diligen­ cationem beate Marte fimiliter.
ter fe fabmittam finguli juri, quod ad eoa per­
XIII. DtftanU yt* vititttr fyetMeet λλμμ.
tr it (tfulture.
tinet, dc pnafertim Dei mini ftri, epifeopi dc ab­
Et equiffimum eft, ut pecuniafepulcrtlisTem­
bates, monachi de moniales, canonici dc veftales
ad reAum inclinent, dc rvgulariter vivant, dedie per folvatnr ad apertnm fepulcrum, dc fi quit aac aoAe: fape dt crebro Chriftum invocent, dc liquod corpus ex fua parochia alibi humaverit
pro omni populo Chriftumo diligenter interce­ folvatnr nihilominus pecunia fepulcralis illi eccle­
dam. Et omnes Det mmtftros rogamus , dc do­ fi·, ad quam illud pertinet.
XIV. Dr Dri «ariîas, /irjtu, tf jtjmùû res*
cemus, dt penfertim facerdotes ut Deo obediant,
dc caftitatem ament, dc caveant fibi ipfis ab irai
Et omnia Dei jura preferventur diligenter pro­
Dei, dc ab atflname incendio, quod ferit iu in*

ftrvMÜi ·

uti

jjp

LEGES

ECCLESIASTIC Æ.

j<o

cr uti neceffariam eft; fefta & jejunia debito modo A nobis omnibus Dei mifericordia propinquior erit.·
ANNO
■celebrentur ; flt fiat quolibet die dominico fefti
XX. Ad fdtliteltix trfj dttuinet.
CHRBll
ANNO celebratio a die faturni hora pomeridiana, ufque
Agendum feciamus etiam fedulo, ficut doce­
CHRISTI
ad diei lunae auroram, flt quilibet alius dies fe- mus , fimus femper Domino noftro obfequentes
ftus, prouti indiftus fuerit.
& fideles , & perpetuo omnibus viribus cultum
XV. Dt dit definite.
ipfius tueamur , & voluntatem ejus operemur.
Et die folis mercaturam etiam feveriflime pro­ Omne namque, quod unquam pro vero Domino
hibemus, flt omnem conventum populi, nifi pio fideliter fecerimus , omne illud nobis iplis faci­
maxima ncccffitate fit, flt venationem, fltabom- mus ad majorem utilitatem . Illi namque certe
nibus mundanis operibus in hoc fanclo die fedulo Deus gratiofus eft , qui domino fuo vere obfeceffandum ell.
qtiens eft. Magna etiam cuilibet domino eft uti­
XVI. Dt jtjtmiit .
litas , ut famulos fuos jufte gubernet.
XXL Ai Dt»»» tx mfrtxis ctitedtnx d* /dn».
Et ut quodlibet injunftum jejunium cum om­
ni diligentia obferveiur, five fit jejunium quatuor
____ quam
,
_ _______ do
__ ­
Et omnes chrtftianos
diligentiftiine
temporum, five fit jejunium quadragefimale, five -cemus,
mus, ut interiore corde Deum temper
femper diligant.
diligant,
fit aliud quodeumque jejunium, dtquolibet felloBfle verum chriftianiflimum libenter fervent, &
B.
~ Marin,
*·
*& fefto cujufcumque apoftoli jejune­ ecclefiafticos doftores fedulo audiant, flt Dei do
tur, excepto fello Philippi & Jacobi , ( quia ) ftrinam ac leges contemplentur ac perferutentur
non injungimus aliquod jejunium ante feftum fepe flt crebro propriam fuam utilitatem.
pafebatis , & quolibet die Veneris ( fit } jeju­ X XIL Ut OrtUintx» dtxtixicxxt if fyntUluxt yülttxl.
nium , nifi fit feftum, & non neceffeeft jejunare
Docemus etiam ut quilibet chriftianus difeat,
a pafchate ufque ad pentecoften, nifi injunftum ut faltem poffit veram fidem refte intelligere,
fit, vel ipfe omnino velit jejunare , uti etiam a Pater nofter ,, ac Credo ,, difeat, quoniam un
natali Domini ufque ad oftavam epiphaniae, hic quilibet Chriftianus Deum implorare , flt ahe/o
eft leptem dies poft duodecimum diem feftum.
veram fidem oftendere debet. Chriftus ipfe ora­
XVII. Dt tttxforiixt jnfiitix.
bat prius „ Pater nofter, „ fle hanc orationem
Et prohibemus ordalium ac juramenta feftis difcipulos fuos docebat. Et in oratione hac ecdiebus, fle diebus quatuor temporum , & diebus clefiaflica funt feptem petitiones , hanc fi quis
Qpadragefimalibus, λ juftis diebus jejunalibus , cx animo oraverit, nuncium femper mittit ad
fle ab adventu. Domini ufquedum oâavus dies Denm ipfum pro quolibet commodo , quod ipfi
fupra duodecimum diem praeteriit , fle
fit a fepti
feptua-Cneceffarium eft, five in hac vita, five in futura.
gefima ufque ad decimum quintum diem fupra Sed .quomodo quis unquam ex animo ad Deum
pafcha. Et fanfti Edvveardi feftum fapientes cie- orare poteft, nifi internam habet duritatem, fle
gerunt, ut felium celebraretur per omnem An- veram in Deum fidem , quoniam ille deinceps
gliam, ( h. e. xtv. die Martii xv. C«l. Aprilis ; non obit mortem in chriftianorum communione,
& fanfti Dunftani feftum xiv. cal. Junii hoc elt nec in confecrato coemeterio quidcit , neque in
xxx. die in majo. Et hisfanftis temporibus, pro­ vita fua S. Euchariftiam percipit , neque bonus
mt juftum eft, inter omnes chriftianos pax & con­ eft chriftianus, qui boc difeere nolit; neque ille
cordia fit, fle omnis fraus diftrpetur. Er fi quis β­ debite alium fufeipere poteft ad baptifma, vel ad
ίκοι fidejuffionem vel compenfstionetn pro rebus confirmationem , nifi haec difeat , ut bene illa
terrenis debuerit, reddat ei fedulo ante vel poft. norit.

XVJII.

fu txbtrletit »d ttnftffittM if fv·
nittxtiext.

XXIII.

Ut exitialia ftt&int.

Docemus etiam, ut exitialia peccata fle diabo­
Rogamus etiam per Dei amorem, ut quilibet lica fafta quam diligentiflime a quolibet eviten­
chriftianus intelligat fedulo proprium fuum com­ tur, fle compcnfentur libentiffime, juxta confeflamodum. Ante omnia tempus aliquod expeftareDrii confilium, fi quis per diaboli inftigationem in
debemus, quum quod, quamdiu potuimus, parue- peccata fuerit
' *' ‘lapfus.
'
iimus diligenter voluntati Dei, nobis gratius erit,
XXIV. E/ ixttr kxc
Ïuam omne, quod in toto orbe eft. Sed tunc
Docemus etiam, ut homines a turpi flopro,
mplicem mercedem habere debemus ejus, quod & ab illicito concubitu , & ab omni adulterio
n vita antea fecimus. Voce illius tunc, qui pro­ moneantur femper fe abftinere.
meruerunt inferni mulftam. Sed agendum, quam
XXV. Ut cavet it fibi dt trtxttnd» judici».
diligentilfime a peccatis revertamur , & finguli
Docemus etiam ut quilibet homo diligenter
delifta noftra confeffario noftra fedulo confite* Dei timorem in animo fuo habear , & die ac
mur, ut femper abftineamus, ac fedulo compen- nofte caveat a peccatis , diem judicii timeat, fle
femus. Et finguli noftrum aliis injungamus, quod ab inferno abhorreat , & femper finem dierum
volumus, ut nobis injungatur. H«c eft lexjufta, adftare fibi arbitretur.
fic Deo valde grata, & is erit feliciffimus , qui XXVI. Ut tfifictfi tf Sectrdtiti fide tbeent tfitix.
legem hanc fervaverit. Namque Deus omnipotens
Epifeopi fint prneonea & doftores legum Dei,
nos omnes creavit, flt deinde magno pretio, hoc dt explicentt ,,_ac
t exemplo fuo doceant libenter
eft, propria vita quam pro nobis omnibus tradi-Eecclefialtica officia, attendat his quicumque velit,
dit, redemit.
~
..................
.invenietur
.
.
. no­
Quoniam
inutilis paftor
gregiqui
XIX. Ad Ettcbtrifiitm if frtbilttntt.
lit gregem , quem tueri debet, clamore defende­
Et quilibet Chriftianus faciat , quod ipfum o- re ,' fi alias poflit, cum aliquod damnum gregi
portet ; incumbat chriftianiffimo fuo diligenter , nocere incipit. Nullum eft damnum adeo malum
& preparet fe etiam ad communionem S. Eucha- ac diabolus ipfe, qui femper hoc unum medita­
riftias faltem ter io anno cuilibet, qui propriam tur , quomodo animabus hominum maxime no­
neceflitatem intelligere velit, necefle eft, flt ver- cere poflit. Tum oportet paftores effe valde vi­
bum ac feftum erga quemlibet amicum ordinet giles, & diligenter clamantes , qui ab boc latrocum juftitia, fle jusjurandum ac f«dus caute fer- ne publico populum tueri debent . Hi faut epi­
vet ; flt quodlibet injoftum diligenter ex hac ter­ feopi & presbyteri, qui ecclefiafticnm gregem de­
ra ejiciatur , quantum fieri poteft , flt diligatur fendere & tueri debent per fapieates doârinasne
Dei juftitia abhinc fedulo verbis flt fedis. Tunc furiofus lycanthropus cum nimium difeerpat, aut

Jdi

C A N U T I

R E G I S.

/di

CT multos ex ecclefiaftico grege mordeat. Et fi quis A per diligenter inquirende eft ex Griptit, femun·.
AXNO
... maxime curet, ut Dei nuntiis obediat, idem eft dana compenlstio inquirenda eft ex mundana lege, cHXim
ANNO ac fi Deo ipfi Obediat. Semper fit nomen Dei
VIII. Dt mitiftrent tlitrh tccidntt. Ll.Sax.36.
CHMBTI
* fit
"■ laus
*
- gloria
· · ,
s, quis gjjgri, tniniftrum occiderit , fit exlex
benedlftum, &
ei , ac honor, Λ
apud Deum fe apud homines, nifi per exilium
ia omnes facul i ctatei- Amtfl.
Hoc eft feculare coufilium , quod ex coofulta- fe apud cognatos etiam magis compenfet , vel
tiooe cum faplentibus meis volo , ut obfervetur purget fe capitali purgatione, & intra xxx. dies
incipiat compenfetionem ubique tam apud Deum,
per totam Angliam.
quam apud homines ( folvendo ) omnia quas
L Dt finiti» iftrnh . Ll. Sax. I.
Hoc igitur eft primum , <|uod volo , ut jufla habet.
lege. fanciantur, & qualibet injuftilia fedulodam­
IX Ut ttx fit 'etdmtth, tf tUnigtaii pnttcnxf.
netur , fe ut Circuletur fle eradicetur > quodlibet
U. Sax. 37.
Si quis fberis initiatum vel exterum aliquo mo­
injuftum, quam diligentiflime poflit de hac terra
it promereatur Dei juflitia, ac inpofterum om­ do feducat ad ea que concernunt pecuniam vel
nes tam pauperes quam divites , jure publico fru- vitam, tunc rex ei fit loco cognati, fe loco pa-'
autur, & juftum illis judicium reddatur.
Btroni, nifi ia alium dominum habuerit, & compenfetur regi, prout decet, vel faftum illud quam
II. De atiftvktrdin t>Mnk it indicit.
Ll. Sax. a.
maxime vindicetur. Regem chriftianum quam
Docemus etiam , quod licet quis delinquat, & maxime decet, Dei injuriam quam feveriffime
ipfe profunde pcaoiteat, tunc adhibeatur modera, ulcifci pro eo, quod faftum eft.
tio ( in poena irroganda ) prouti coram Deo de­ X. Dt ntinlfirt tlttrii bttmcide tft. Ll. Sax. 38.
Si minifter altaris homicida fiat, vel alias ma*
cens , & coram mundo tolerabile eft . Et memi­
nerit diligentiflime , qui judicio prsfidet, ejus, gnum nefas perpetraverit , tunc perdat deinde
quod ipfe habere geflit, cum hoc modo dicit: Et tam ordinem quam honorem , fe peregrinetur
dimitte nobis debita ooftra, ficut & nos dimitti-, quam procul papa ei profcripferit, fe illud liben­
mus. Et prohibemus ne chriftianus ante omnia ter emendet, fe fi fe purgare velit , purget fe
faltem lens rei caufe ad mortem tradatur ; fed triplo , fe nifi intra xxx. dies compenfatiorem
potius mitis poena ftatuatur in populi commo­ inceperit apud Deum & apud homines, tunc fit
dum , neque perdatur pro re parva Dei manuum exlex.
operatio , & proprium ejus pretium , quod caro
XI. De erdinetxei vixciextt, e«l vrrfersn/r.
redemit.
'c
Ll. Sax. 39.
Si quis facris initiatum vinciat vel verberet ,
HI. Dt cbrifii&e w» wadrada «atra rtguan.
LL Sax. 3vel admodum convltictur , compenfet ei prout
Prohibemus etiam , ne chriftianus quifquam juftum eft , fe epifeopo ane expiando mulftam
procul de terra vendatur , neque ad gentiHfmum pro ordinis modo, fe domino vel regi pro plena
taltern perducatur, fed diligenter foveatur, ne violatione pacis, vel purget feipfum plena excuanima perdatur, quam Chriftus propria fua vita fatione.
redemit.
XII. Dr erdnss/e ctpitit rte. Ll. Sax. 40.
IV. Dt ftgi/, ftrtiltgii tfc. tjiciendh. LLSax.4.
Si quis facris initiatus capitale crimen commi»
Prohibemus etiam , ut tertam circumquaque ferit, apprehendatur, fe fiftatur coram curiaepidiligenter mundare incipiant, & a nefandis aftbio- fcopali pro illo quod faftum efl.
nibus ubique abftineant. Et fi fage, vel arioli,
XIII. Dt rtt cnftftntn ftlnlt. Ll. Sax. 41.
ficarii , vel meretrices alicubi in regione depre­
Si quis capitalis criminis reus fedulo confiteri
hendantur, educantur fedulo ex terra illa, relia velit,-non negetur illud ipfi unquam, fe fi quis
terra pereant omnino nifi ceflent a faftis malis , ei negaverit
_
. w, compenfet
___ __
________
hoc_____
apud__o
regem
cxx.
& majori modo compenfent. Precipitous etiam ,Dfôlidis, ve| purget 'fe fumens quinque homines ,
.
ut profugi & exleges Dei ac hominum , ex pa- &
*' ipfe
’ ' fit fêxtus
'
tria exterminentur, nifi fe fubmittant , & quam
XIV. Dt dit denimkt tf ftftis ebftrotMdis.
diligentiflime emendent. Et fures ac latrones pu­
Ll. Sax. 42.
blici brevi pereant, nifi ceflent ( a malefaftis. )
Si apprehendi poteft, non occidatur unquam
V. Dt latilint» ftpctfiitinHitu tktlndit
diei folis fello aliquis occidendus homo, nifi fu­
Ll. Sax. 5.
giat vel pugnet, fed apprehendatur & teneatur
. Prohibemus etiam ferio ethnicifmum. Ethni- ufque dies feftus preteriit- Si liber homo diefecifmus eft, cum quis idola adorat deos gentiles, fto laboret, tunc compenfet hoc obflrifti colli
fe folem vel luuam, ignem vel fluvium, torrens mulfta , fe faltem apud Deum diligenter com.
vel faxa, vel alicujus generis arborum ligna, vel penfet, prouti docetur. Servus fi laboret, vapu­
( quum quis ) veneficium amat , vel vicariatum let , vel pretium verberum pro ratione ejus, quod
committit ullo modo, vel fortilegio , rei teda faftum eft, ( luat. ) fi dominus fervor fuos die
vel aliquo pbantafmate aliquid perficit.
fefto cogat ad laborandum perdat fervum, fe fit
VI. Dt itiricidit prjtnmtiiai, Cf ntcrcktntihtf.
inpofterum liber, fe dominus fblvat violatas JeBgis panam apud Danos, mujftam apud Anglos,
Homicide fle perjuri ordinum violatore» fle a- pro ratione ejus, quod feftum eft, vel purgetfe.
duheri fubmittaut fe & emendent, vel fcienter
XV. Dt jtywnm vitltait LL Sax. 43.
in peccati» moriantur.
Si liber homo varum jejunium diOblvat, foL
VII. gpad ftccetem terpint fit i» dirhu tf lt~
vat violate legis ponam apud Danos , mulftam
apud Anglos, pro ratione ejus, quod faftumeft.
Malum eft tempore veri jejunii ante prandium
Injuftum non eft ullo tempore permiflum ; at­ edere, & adhuc peius, feipfum carne defiedare.
tamen diebus feftis , & in jejuniis , & in locis SÎ fervus hoc fecerit, vapulet, vel pretium ver­
fanftis diligentiflime ab eo cavendum eft . Et berum pro ratione ejus quod faftum eft, (luat.)
femper quo quis eft potentior vel majoris ordi­
XVI. Ut qttdrtgtfiiuit tf fifie aro Itnttmtxr.
nis, eo magis coram Deo fe mundo injuftum eLl. Sax. 44.
mendare debet. Et ecdefiafticacompenfiitiofemSi quü publice quadragefimara diflblvat perdiCaucfl. Gtttftl. Tom. XIX.
Nn
nuca-

03

LEGES

ECCLES1ÀSTICÆ

ζφ micattooeet, vel per patrimonium, ve) per rapi- Λ

f

XXIV. Ut tlienift** libidit^i tjitiiMer.
ANNO*
— '
-nam vel per' aliquod nefandum facinus , duplo
JL». Sa», j*.
chiiîti
Si alienigene concubitus fuos refbiœare ooCHiini b* co*»H*nfe,ur» «·<· ·«* magno fefto, pro ratio>e,«.1 »e ej“» 5“°^ faâurn eft. Et G quis ( hoc ) nC- lint, ex regione cum poffefljoxdbus , dc peccatis
ft triplici purgatione fe purget.
<
fuis exterminentur.
VII. Dt tttltfi* debitt vi dttinnit. Ll. Sax. 45. XXVI. Ut bttxmdj in ftirgttieet teutnr tf{fctf»
Si quis vi ecdeGailicis juakiis fe oppofueut,
treietir. Ll Sax. 53
folvat violate legis pcenam apud Danos, muL
Si homicidium manifcftum fut, quod quia Gl
datr apud Anglos, vel purget fe fumeos unde­ trucidatus, tradatur cognatis ( homicida, ) & fi
cim, fit ipfe Gt duodecimus . £■ aliquem vulne­ acculaiio Gt, dc purgatio male fuccodat , judkot
ret, compenfct hoc , dc folvat plenam mulâam epifeopus.
domino, & ab epifeopo manum redimat, vel eam XXVII. Dt ea, y«i itwaiemoicj/irw ttlel ιχίτ^ηperdat. Si aliquem occiderit, Gt exlex, & perfetme cnlicdttrtl. Ll. Sax. 64
quantureum cum clamore omnes illi, qui jufti­
Si quis Dei fugitivum retineat injufte, tradat
tiam volunt. Si ipfe auâor fuerit, quod Gt occi- Beum ad juftitiam , & compenfet illi , ad quem
fiu , pro eo quod ille juftitie fe oppofuerit , G pertinet, ac emendet regi per capitis «(limatiohoc confirmetur, jaceat inultus i
nem. Si quis excommunicatutn vel exlegem ha­
XV111- Dt fttrtm trdntm vitituit. LL Sax. 46. buerit, & cirflodicrit. luat vitam dc omuetn fuam
Si quis (aerum ordinem violaverit , emendet polTe&onem.
hoc pro dignitate ordinis, five per «ftimationem XXVili. Dt tui/trittrdie txbtbtndt . LL Sax. 6$.
capitis, Gve per muldam ; five per violttz legis
Et G quis diligenter ab injuftttia deinde re­
pcenam, five per omnem pofteftionem.
verti velit ad juftitiam, mifericordiam confequaXIX. Dt ndnittrit. Ll. Sax. 47.
tur ex timore Dei, quam optime dc diligentiiDSi quis adulterium commiferit , emendet per me fieri poflit.
hoc quod faâum eft . Malum adulterium eft ,
Pii rt^ii fit ftrtrtfi». Ll. Sax. Epilog.
quod uxoratus homo cum toluta coear, dc mul­
Nunc diligenter rogo, dt in Dei nomine oro
to pejus cum alterius uxore, vel cum facris ini­ quemlibet, ut ex intimo corde ad Dominumfu­
tiata votis.
um convertatur; & fepe ac crebro contempletur
XX. Dt mct/httfii. LL Sax. 48.
1Cquam diligentiftimc id quod ei eft faciendum, dc
Si qu^ inceftum commiferit , compenfet hoc Îuod omittendum . Nos omnes maxime decet
pro dignitate cognationis , Gve per capitis atfti)eum diligere , & Dei legibus obfequi , & ecmationem , Gve per mulâam , Gve per totam clefiafticis doâoribus fedulo obedire, quoniam ii
pofteftionem . Non eft eadem ratio cum forore nos producent ad judicium, cum Deus judicabit
ac cum remotiore cognata coire.
quemlibet pro fallis fuis. Et beatus eft pallor ,
XXI. Dt viduem vielentt. LL Sax. 49.
qui gregem ad Dei regnum , dc ad celefte gau­
Si quis viduam vi violaverit, compenfct hoc dium Iztutn ducere poteft propter faâa fua. Be­
per capitis zftimationem. Si quis puellam vi ftu- ne etiam eft gregi illi, qui paftorem fequitur eum,
oraverit compenfat hoc per capitis zftimationem. qui illum a diabolis eripuit, & Deo acquifivit .
XXII. Dt txtrif edeltert fate £rtvi. Ll.Sax.50. Agedum omnes unanimi corde diligenter domino
Si marito vivo uxor cum alio concubuerit, dc noftro placeamus cum eo quod juftum eft, & in
illud manifcftum fieret, fiat ipfa in pollerum in­ pofterum temper caveamus diligenter ab incale*
famia mundi , dc habeat verus maritus omnia , icente incendio, quod prçvalet in inferno faciant
que ( illa ) poftidebat , ac perdat illa utrumque Dnunc etiam doâoresdc ecclefiaftici prxeones, protam nafum quam aures. Et G nccufatio fit , dc uti juftum, & cuilibet neceffarium eft; exponant
purgatio fraâa Gt, tunc epifeopus poteftatem(it) Gepe eccleGafticas neceifitates , & omnis qui dieam ) habeat, dc feverifTime judicet.
ferctus eft , audiat eas diligenter , ac doârinas
XXIII. Dt uxtrett fornicente, ent ttncebinem be- eccleGafticas in mente retineat quam firmiftime ,
btntt. LL Sax. 51.
in propriam fui utilitatem, dc femper quilibet ho­
Si vir uxoratus coeat cum propria fua ancilla, mo in honorem Domini fui preftet Deo fuo id
amittat eam, dc pro ipfa compenfet apud Deum, Iuod poteft , verbo dc faâo , hilariter femper.
dc apud homines. Et G quis legitimam uxorem
'une nobis omnibus Dei mifericordia paratior
habeat, dc concubinam etiam; huic nullus près- erit. Semper Gt nomen Dei io sternum benebyter aliquos faciat sirus , qui chnftianis fieri diâum, ac gloria ei, flt laus fic veneratioGtfem­
debent, nifi ceflavcrit, dc quam maxime emen­ per in feculum feculi. Deus omnipotens Gt no­
det , prouti epifeopus cum edocuerit , dc poftea bis omnibus mifericors, prouti ipG placuerit, ftc
abftineat'ab itidem .
confervet nos femper ad eternitatem. Fiat. Amen.
men,
j,

CONVENTUS

EPISCOPORUM

In monafterio RivipullenG, anno mxxxu.
N no Dominicae Incarnationis mxxxu. xviii. F feriptum poftea fuit a pluribus epifeopis, & a
Galterio epifeopo AinaneoG , Romane eccleGe
legato. tîÀe tx Rrvipxlltnfi tekxlerit dtferiffit ilditeceGs, ad dedicationem bafilice illius mena* Mrifitui Pttr. dt Meret Pttrtfitnfit ertbitpi/ctfttt,
Aerii . In eo aâum eft de monafterii eiuidem pri­ txi btc brrvitritxt dtktmet.
vilegiis, quai ab epifeopis confirmata lunr.JnterAnno ab Incarnatione Domini noftri JefuCbri- B· Μ·«·
fuctunt autem epifeopi, Oliba AufooenGs, Wi- fti mxxxu. era milleGma lxx. Indiâione tt.
£
fredus CarcaftonenGs , Bercngarius Helenenfu , xviii. Kalendarum Febraiariarum, anno primo quo ι.,Τ
Amclius AlbienGs, Wadaldus BarcinoncnGs. Sub- poft deccflum venerabilis memoriae Rodeberti
Re-

Kal. Februar. habitus eft conventus epileo^
A
porotn ίο monafterio RivipullenG , Aufonenûs

ro

CONVENTUS EPISCOPORUM

'- Regis Francorum fufeepit regni gubernacula filius iA vel vicarius vel cujushbet poteflatis hemo habeat··-·
chkuti
Henricus, fââus eft conventos Epifeoporum licentiam caufas eorum diftriogeodi vel quolibet anno
M|l. in ctenobio fanâe Marie perpetue virginis terri­ modo fine illorum julliooe dijudicandi , neque C**1*11
torii Rjvipolienfis ad dedicationem bafdicc ipfius in tcloaio ipfius mercati, neque iu omnibus om­
Dei genitricis fimntqoe principum patria ac re­ nino locis quae pnsfatocaoobio pertinent aliquam
liquorum fidelium utriufque fexus, etatis, ordi­ .violentiam inferendi. Inter hrc interdicimus om­
nis. Aâum eft autem hoc in Hindu Ac ordinatio­ nibus univerfi ordinis hominibus vel ipfius loci
ne domni Olibani Pontificis Auloocnlis, ad cujus vel extraneis ut de ornamentis ipfius loci nullus
ditecafim pradiâus pertinet locus: qui progenito­ prefumat aliquid auferre, commutare, vel dona­
rum venerandis aflenfum prebere cupiens docu­ re ad damnum vel dehooeftamentum gradi das
mentis, atavi fcilicet fui beat· memori· Comi­ Ecclcfi*. Concedimus quoque & firmamus pietis Ac Marcbionis Vvifredi, qui prediâum cceno- diflo mooafierio juxta conftitutioncm domni Pa­
bium a fundamentis extruxit, exemplo quoque avi pae Benediâi, ficut ipfe eidem cœnobio per aureverend· memoria Comitis Mironis , qui ean­ âoritatem beati Petri Apoftoli & fuam firmavit,
dem Ecclefiam admodum parvulam deflruens,ma· ut fi fvflivitas Ypapanti Domini, quam putificajoii ftimptu Ac opere cdificavit, icrvan» etiam in-B
1 tionem fanâe Marie dicimus, port Sept uagefimam
Ai tuta patris fui domni Olibani Comitn irait uni­ evenerit, habeant in perpetuum licentiam habi­
At GUrit ia excel·
que illius, qui hanc fecundo majoiis operis cul­ tatores ipfius cceoobii
mine fuftulerunt, ut omnes pietate, fic uoiver- fit Det folemniter decantate. Si quis ergo hujus
fbs etiam aedificii tranfgreffus eft magnitudine · noftre conilitutionis adjutor extiierit, hunc de
Omne enim fuperpofitutn ejufdem Ecclcfi· folo parte Dei omnipotentis & beate Matie virginis
tenus coaequavit, Ac a fundamentisextruens,’mul­ Ac noflra benedicimus, & ut in perpetuum falvus
to labore Ac miro opere divina fe juvante gratiai permaneat peroptamus. Si quis autem, quod ab­
iplc complevit. Ut amem iui defideriifatiificeret iit, aufu temerario effringere vel violare quoli­
votis, vicinarum regionum Epifcopos congrega­ bet modo hex: quod continuimus voluerit, hunc
vit, Ac eandem quam conftruxit Ecclefiam inno­ a liminibus fanâe Dei Ecclefie cWtraoeum judimine Domini cum fuis coepifcopis venerabiliterr camus, «3c ab omni conlbrtioChriftianorum i.Ium
dedicavit, atque in dic eodem cum omnibus quii fegregamus, atque de parte Dei omnipotentis Ac
aderant Epifeopis necne clanffimis Ac venerandist fanâe. virginis Maris illum excommunicamus do*
Comitibus , domno videlicet Vvihedo fratre , nec digna pcenittidtne Deo & beate Mane vir.
domnoque Vvillcrmo nepote ad ftabilimentumi Cgini fatisfaciat, infuper & dtftriâtonc vyoeran.
prrfati coenobii hanc ordinationem dotis fecit , dorum principum legalia illum perna coerceat, Ac
facrilegii cenfura conftriogat, flt io antea hec dos
conftruxit, atque firmavit.
OLIBA fanâz Aufonenfis Ecclefia Prcful, Ac nofttx conilitutionis (labilis Ac ioconvulU per­
Berengarius Epifcopos Elenenfis, Ac Guadaldus maneat. Oliba Epifeopus. Vvifredus nutu Dei
Epifcopos Bsrchinonenfis, Ac Vvifredus Epifeopus CarcaiToneofis Epifeopus . A melius Epifeopus
Carcaffoocnfis, Ac Amclius Epifeopus Albieofis , Albieofis . Berengarius nutu Dei fanâe Eleomnibus fanâe mittis Ecclefia filiiscujulcunque nenfis Ecclefic prcful. Eriballas Epifeopus Urordinis Ac ustis, hereditatem Ac gaudium regni gellenfis. Bernardus gratia Dei Epifeopus Co·
ccelcftis. Notum effe volumus veflrc fraternitati, ieraoenfis . Guilabertus gratia Dei Epifeopus
dileâiftimi fratres & filii, quoniam convenientes Barchinonenfis . Petrus Epifeopus Gerundenad dedicationem Ecclefic Det genitricis cceoobii fis . ArnaHus Epifeopus Tolofcnfis . Guifredus
RtvipoUenfis, ipfius domus decorem Ac ftatum , fanâe prime fedis Narboqenfis . Vvillclmus
ut io melius proficeret, qua valuimus perficere gratia Dei Epifeopus Aufonenfis . Rambaldus
Epifeopus
gratia ·--·
Det
inflantia peregimus. Nam Ac facris reliquiis vene- _ gratia
h -.— Dei —
r..—r_-.. Berengarius „■-·■rabilium fanâorum illam cum divina gratia iin ^Gerundenfis Epifeopus . Vvillclmus gratia Dei
âificavimus, Ac per invocationem nominis Jefu Urgellenfis Epifeopus . Arrtulfus Epifeopus RgTarr atone nCs ArChrifti, quatinus potuimus, benediâionibus cam tcnfis.
' Berengarius gratia
· Dei —
ad alta faftulimus; quatinus diligentibus amor Ac chiepifcopus. Ego Gualterius indignus Alba nen­
Dei auxilium, Ac odientibus maneat timor atque iis Ecclefic Epifeopus atque Romane Ecclefic
judicium. Hanc quoque conflitutionis ooftrc do­ Cardinalis ac Legatus quidquid continetur iti
tem prcdiâc Ecclefic fecimus, manibufque no­ privilegiis & in dotibus hujus Ecclefic laudo Ac
il ris, ut inftaâa permaneat, infignire curavimus, confirmo atque corroboro. Arnallus gratia Dei
flatuentes feb divini judicii obteftatione Ac ana­ Aufonenfis Epifeopus. Guifredus grana Dei Co­
thematis interdiâione ut nullus audeat hoc vio­ mes. Vvilleltnus Comes gratia Dei. Eimengaulare quod nollra auâoritas ad ftabilimentum do­ dus gratia Dei Comes. Berengarius Riymundi.
mus Dei voluit confirmare. Igitur ficut venera­ Ermcftcndis gratia Dei ComitifTa . .S- Fu Iconis
bilium Apoflolicorum que prediâo faâa funt E Viceeomitis. S- Vvifredi Vicecomitis. S- Seniocœnobio conticent privilegia, Ac ficut Regum fredi Vicecomitis . Petrus Vicccomes. Scriptum
Francorum demonftrant regia prreepta, quemad­ per manum Îfarni ad vicem ArnaNi Olive
modum oftendunt dotes qua a nolitis antecciTo- Pontificis No rari i . Vvillclmus Arclndiaconus .
ribus ei firmata funt per rctroaâa tempora, fic R. Abba. Vvsfredus Levita, qui & judex , fub·
illi confirmamus Ac ftabilimus omnia fua, videli­ Icribo presbyter . Raymundus presbyter . Vivas
cet cunâa, que quorumlibet dono fidelium ufque Ixvita- fit er dos, Ac judex. Sendcredus lare idos
hodie juftc adquifivit vel quolibet modo ufquctin Okfflenfis. Ermcmirus Levita & facrifcrinii . S.
finem feculi julle adquifierit. Concedimus etiam Dalmatii Levitsr. ArnaHus Archilevtta . S. Pou$c confirmamus Abbatibus Ac monachis ipfius lo­ cii Boii i fili i Marci Picpofiti fc jndicis Barchmo·
ci omnem libertatem fua placita diffringendi vel nenfis , qui hec que (upia kripta hint jufla
indicandi in omnibus excelfibus vel malefaûioni- fciens fubfcripfit . Arnallus index . Boüifiliu» (abus que faâa fuerint infra terminos omnium cerdos. Ricardui Sacnfla. Bercngariuj Sacnfta.
prediorum pcelcripti cceoobii, £c ut nullus judex

—

Omcil. Cfnertl. Tom. XIX

Nn t

CON

Si7

BENEDICTI

P. IX. VITA.

anno

CHUS TJ "
»·#·.

—kM

CONCILIUM
PB

episcopatu

PAMPILONENSE

Pampilonensi

__ Reftituendo , ’ celebratum anno domini
C»»r« C««-

anno

PALSf CHrÏsti
>·>!.

mxxxii,

antigua

sedi

suæ

tempore Joannis papas XVIII.

Um antiquis temporibus , tefle Mariana re-Afedes Pampilonenfi epifcopatui reftituatur. Idqoè
rum Hifpanicarum fcriptore , Pampilonen- pod obitum ejus , qui tunc erat Pampilonenfis
les fedem epiicopalem, ob barbarorum iocurfio- epifcopus, tempore fucceflbris fuit exeeutioni man*
nes, in monafterium -Leirenfe, quod fitum efl datum.
in montibus Pyreneis , tranfluliflent ; atque ri­
Interfuerunt concilio Pontius Ovetenfis archie*
gore faâc translationis, monachi ejufdem mona- pifcopus, Garfias Anagari, Nunnius Alant , Ar«
flerii jam recens permiffu ponti ficis Pampilonen- nulfas Ripagorfc, Ssncius Aragonie, hoc efl lac­
fmm epifeopum creaflent : habitum eft ifla de ca», Julianus Caflellas, hoc eft Ance, epiicopi .
caufa hoc concilium, aâumque in eo ut antiqua Vide Baronium anno 1032. num. 4.

C

ς™™

CHK1ST!

VITA

BENEDICTI

PAPÆ

IX*

Β*Μ4>α.«ιχ

Enediâus Alberici Tufculani comitis filius ,Bjufla de caufa exemit; ad feculum redire, regni
gubernaculis pneeffe, uxorem ducere , atque ex
ea futuros regni haeredes procreare, idem permifis decimum, vel faltem , quod verius eft , deci­ fit obfervanda, ut Poloni pro mnemofyoo aece-Car poio.t
mum oâavum , quod capax erat impudicitic <5c pii beneficii, beato Petro ejufve fuccefloribus dc···'·'·■«*·■
luxurie, qu· ipu · Petro Damiani adfcribitur, quolibet capite nobilium ufualem nummum fin *,M.
tyrannide parentis Alberiei intrufus eft in fedem gulis folvant, csfaricm capitis & conftm barbaro
apoftolicam fexto Idus Novembres anno Chr. more non nutriant, inftar religioforum Latina­
lojj. tempore Conradi imperatoris. Hanc aliaf- rum nationum tonfuram caput geflent, & in prae­
ve maculas fanâiffim· catbedr· Petri , in hoc , cipuis
. ,
_. ... „
e__ _____
Chrifti
& Virginis
matris ejus ....
fcflivitatialiifve pluribus fupra recenfitis pontificibus illa- bus panno linteo albo in ftol· modum depentas, ecclefia non intulit : fed poft diuturnas re- dente
*
cervicem exornent . Faâum id eft ea in­
clamationes & contradiâiones, ut ait Petrus Da­ tentione pontificis, ut bis tribus infignibus , ex
miani , deri, & populi, patienter perpefla fufti- monacho & diacono apoftolica conccfuone & be­
B0··· Unde quam impudenter quamque indifere- nignitate, cum aliter concretum periculum dilpel’ te novatores hcretici fuis calumniis ecdefiam hisC>< non poflit Polonus regem fibi'creatum & redvulocribus a furibus & latronibus violenter fau- ditum recognofcens
'
, tam ■ io —Deum, quam io
ciatam profeindant , nemo non fatis aperte in- religionem Chrifti fit gratior atque devotior.
telligit. Et quamquam indignus fedem apoftoliHujus temporibus Berengarius , pofl obitum g„,.|ari,
cam per vim & lyrannidcm detineret : tamen uni- Francorum regis, herefim luam regia authorita h«rcft, ,<»«.
verfusoibis catholicus, quod mirandum eft,eum- te oppreflam erexit. Sed Robertine pietatis & *“■
X<ot4iâ·· *. dem fucceflorem Petri coluit , & pro Romano regm h*rcs & fucceflor Henricus rex Franco­
*Juà*ftre Ροπ,*^ςί ignovit. NamHermannus Hamburgen- rum , eamdem fuo tempore repullulantem conde­
***** **’ fis archiepifcopus , ejufve fuccefloies Bezelinus , mnari, profligari, & penitus obrui procuravit .
cognomento Alebrandus, & Adclbertus, pallium
Ejuldcm tempore Conradus Imperator obiit , Cmridi i··,
petierunt, & impetrarunt . Ex
Bremtufi .
anno imperii fui decimo tertio, filiumque regni pamarnabi·
Coorado imperatori ad compefcendum Mcdiolanen- & impetti fucccfforem elcftum, nomine Henri-'**’
fem archiepifcopum , imperii perduellem, Cré­ cum, poft fe reliquit.
mone inter Miifarum folemnia coronam regni
Benedidus papa , cum luxui & voluptatibus
effet,, humanaque
contulit. Simeonem anachoretam apud Treviros deditus
,
D____ fragilitate
- - ,___in impudiciCo.r a te. *nclufum » inflantia Popponis Trevirenfis .archic-D tiam preceps rueret, magno fidelium fcandalo
ιο°·’ι\“·^ pifeopi, in numerum fandorum retulit. Cremo- vitam ducens, a Romanis, ut quidam ajunt, fa­
»«■
na abeuntem comitatus eft Conradus imperator, vore afpirante confulis potentiflimi Prolem·· read compelcendam Pandulphi principis Capuani jedus eft, vel falum perfujfione viri fanâiflimi
tyrannidern , & facrilegam bonorum ecclefiaftrco- Banholomci abbatis Crypts Ferrate, pontificatu
rum invafionem. Inflantia Pclonorum , authore Romanae ecclefie ceffit. In cujus locum Silvefter
Longino , per legatos fedem apoftolicam inter­ III. ex epifeopo Sabinenfi data pecunia raalifque
pellantium , Bohemos ad reftitutionem fpolii , artibus fucceflit , novoque fchifmate Romanam
quod Gneinenh ecclefia: intulerant, minitans pce- ecdefiam fcidit. Sed dum vix tres menfes fedem
CumCifi·! n,m cxcotnmuniM,'on't » «degit. Cafimirum Po- apoftolicam obtinmlTet, Benediâus Tufculanorum Sch(fe, t>
»··- Ioni· principem, Bolcslai magni primi regis ne- fuorum ope & auxilio fretus, ad pontificatum re- v.a
ΐο.·ι*··α. potem, exulem , urgente neceffitate & utilitate verius , invaforem fedis fede deftituit. Interea ···<»'“ j»i
ecclefi·, & regni Polonici, a voto religionis in p tertius quidam Joannes archipresbyter Romanus * ,“ι“}
t··.
monafterio Cluniacenfi em i flo abfolvit; ordinique e eamdem fedem invadens, majorem deformitatem
diaconatus, quem fufeeperat, per difpenfationcm ecclefi· attulit; atque ita triceps beftia ab infe1
rorum

B duorum germanorum pontificum Benediâi &
Joannis prcdecefforum nepos circiter annum «ta-

1 Hoc Concilium habitum an. 111$ fc da cc fuar*

h «».<»*

«Μ· ·

‘•’Sfe.al'

CONCILIA

DUO.

y 70

inceps exequendas in paternam domom fa rece­
miferarus quidam presbyter Romanus, nomine
Gratianus, fingulos adiit, fit a fede lanâa cedere
C ·°°
emendam ollam fptrituatem dignitaι·ήΜ vi. tern , fed ad redimendam quam vocant vexam
SutMfm· β**ββ· data & colliu ·“ P«iinia perfiiafit .
μ iibtntk. Atque ita Bencdiâus, cui tanquam digniori de
reditibus Anglic provifum erat, feipfum pontifi­
catu abdicavit : & ad cupiditates fuas liberius de­

CHRISTI

pit , cnm tedem apofiolicatn undecim annos per
vim dt tyrannidem intrufas dctinuiffet. Cumque ■···**’·
ejus exemplo reliqui, fua fibi affignata redituum
Λ
portione cop tenti , idem preflitiffent : ecclefia
fchifmate propulfato, dt tyrannide, qua opprime*
batur, fublata, priflius unioni , paci & concor­
dis rettituta fuit anno domini mdlcfimo quadra*
gefimo quarto.

OrCONClLIA

DUO

ANNO
CHRISTI

ROMANUM forte, & MAGALONENSE
là raq/a refatutituit fedù epifeepelu urbit Megeltue,
Mind sans 1033. a/isd 1037.

COLLECTORIS

AaÜM.

ADMONITIO.

St Μι·ί l^JO· ftidnt rti ctucilierit etaptykende indulge»· B ad faoâiifanam dominum Joeunem Papam XX.
r·!· £q| fit, frd ipfe rei ventett uteturuu difeuffe, * duexit oeyus
jgreffus * 1. >. XIX.
yus ,, pro
pro confilio
confilio dc
dc auxilio
auxilio jgreffus
grasÙM bec ctncilin , ineetdtte ctlleihribm, un»» fiao·,, dt eii datum
f.__________
mi 1era_L*
bilem
— lue Ecclefias
Σ..2____ cx__ v"
neccOito*
,flX
1033. 9 1037. Hetut. Neutrum quidem enmilti plicavit, diâus vero fiimmus Pontifex
“
~
utmine dtfgnetur in mnamentit Ulit, yaw bit βη· tea ipfam fcdula mente confiderans, confilium ,
tim detent fum ί fed de Nemeae futdtm rtt ed quod potuit, huic negotio exhibuit, & omnibus
prtbnbilit, cum hterit peutijkiii fubfcrtpte legentur populis Magalooeufis Diecefeos, ac aliis mtdituepifetpenm Itelerum nemine plure, pmt tum Be­ ris, dl iotelligentibus tam propinquis, quam lon­
rne pr^fextet edfuiffit, mt elie' fettle de teuje , ge pofitis, mifit epiftolam, quam per omnes EpifUA« ed ctmilium, wtt debite. Megeleunfe ver» icopos confirmari , dc fubfcribi voluit in hunc
cemilium prudent ntminn epifcnperum, fui e» ve- modum.
nerent ed mve eccltfie deditetmuem, 9 decrete ab

Mit te mtafiem edite, peiner vtn mune dif- Ttenait Bpifcrpet, fervet ferverem Dei, tetmbuu
crimen int^enneihem utrumpm fattendum , fue· C btmtm fecintibnt in Ecdefae Megelemn^i, edbe·
drr oSnsnv& rrraw ceuctliendentm diferepeutiu ;
nem inunge etneilium, λ fas dete littera funt
/asdi drdica/a, 9 dedtemdefeluima cbertjfuaem,
pn urgtndtt JUthbut ad juvandam templi Megale.
Cmv IvaedidFfee* Apfclit* 9 ebfnlutine.
ne^fit refatutteuem
X/X. <[ri 9 XX diflat aff, ememur, <«/·/ sum 9 littera ifltfrt.
SopradiAam Magatonenfem Ecclefiam, pecca*
fmM. Obiit «*rt ]uun asm lojj. fMra sa tis exigentibus, ad nihilum redaftsm audivimus,
feriat abba ili» frendat baberi patuit. Vk^u» au­
unde ralde dotemus, quia Ecclefiarum defolatio
tem epifc»p»ruat toncthi Magalaue^it wunba padr- Chriftianorum detrimentum effe diguofeitur. Ob
riarrar epecbam cncüa btne extgunt. Bernardet N». __________
_______ w quam
______&
hoc quidem_____________
tam Ecctefia__rfapradiâcs,
/MMa*IL..a circumcirca de gentibus f-— — — —— ma
Im B
maufafa aaa prini abba 1036. capit, ut Gillit
omnibus
fuggerere
volutbrt/iitna audtoret dolfifimi tem.Vl. peg. 307. de- mus
mos Chriftiauis,
Chriftiar * ut
— in sëftaurationê"bujus
-*rt------ '----- ---·*
eccle■r<Mran/. ftaarr aeast/i aprtaM jare /cripttrtt ilisθfias laborent:: peccatorum
r---------------------_________________
namque
fuorutn veniam
n/htufi»»tui ttutpli Mtgebut^t, tjtfa·· tk&cxtt»· dc. indulgentiam promereri a jullo Judice apofioaeav, cui Btriurdut interfuit, abba 1037. udfcrt. lica
-·-···
auâoritate fpondemus , quicumque de pro*
bta/. Parr» Mtgelteenfm wrktm jjas inde ente eli- pria hereditate, vel dc propriis bonis offerendo,
^ntt fetui» Sereceni vufievtrant ut defolewrent ; aut de beneficiis reddendo, Ecclefiam fupradiâam
tx pae feOum, ut urbit tlltut tptfcepi ed Subflt». relevare nifas fuerit. Nam unam dt fimilemmertiunent vicunr prtpe Mtniexe-peÿitlenuiu fedent fu»m cedcm accipiet qui propria offeret, dt qui bene*
trtnfiultffet. Sedi igttur is urbe Megnltn» refatuen­ ficia Ecctefiaftica reddet in commute, dc benede leierevit Arieldut, ejut datcefii eptfetput, etdiftione pariter & abfolutionc apoflolica fruetur.
tctrfttui dut bec, 9«« cncilie appelle, btbita Quod fi aliquis Epifeopus, vel cujulque dignitatis
funt
Dtcuutentuue -----------Ad utruut^ue
fpeBent,, ----------une ner,
----- . ----------------,,------------honore, quod ibidem ablatum firent, pravo ingenio
rsriABi/
ferte
cumprebenfum
exbibe» ex /ferie E alienare, ufurpare, vel vendere voluerit, maledii
/
. ’ '
., btc
‘
tpifcupttuut Megeltntnjiuut , Arneldi dt Pirdele , âionc anathematis percellatur, habeaturque ex­
vulteie e Lubbe Biblitt. MSS. text. 1. peg. 797.
traneus a Chriftianorum confortio di regno Dei.
Dominus Arnaldus Magalonenfis epifeopus , Hoc vero decretum firmari ab omnibus volumus
qui miferabiles ruinas hujufmodi quafi in defer- Epifeopis, quos Arnaldus invitaverit, ficut nos
tum pofitum refpiciens, & fe ad fublevandas ne- feciffe inferius cogoofeent «J» bene vale te. Aiders*
ceilitales illas impotentem attendens, cum fibs eus Dei gratia Verceilcnfis Epifeopus. Reynaldos
opes ad fumptus tanti operis non adeffent, prae- Dei gratia'.Papienfis Epifeopus. Petrus, quem di*
fertim quia poffeffiooes dc jura epifeopalia erant eunt Epifeopum fanâc Rudine fubferibens fir­
per nobiles dc fubditos occupata, ad reparatio­ mavit. Ifmundus archiepifcopus Ebredunenfis fir­
nem hujufmodi manus fuss fubito apponere non mavit. Oldericus epifeopus Aurclianeofis Eccteeft aufus; fed faum cogitstun. jaâans in Domi- fic «i». Raymundus epifeopus de Rende. Deo*
no, non abfque anxietate, dc paupertate nimia datus epifeopus Lunenf» firmavit. Aluicus Alienfis

j7i

BITURICENSE

f7*

fiP lis firmavit. VendionsTaurinenfis firmavit, Ber- Aepifcopus Elnerins , Petnu
e_______ epinardus AggenenGs firmavit, Deodetus epifcopus _____
' ________________________
* *'‘
, Tholonenfis firmavit, Petrus epifcopus Maffibco- fcopas : quibus ia unam coqgregatis prarfatus MH>
C ..,Γ fis firmavit.
Pontifex Arnaldos epiflolao prépara»· JoaoHanc igitur epiflolam, manu habens Arnoldos où papaprotulit , ft cajoa ni gratia fcriofius iaprédites epicopus ab urbe Roma redit, & dein­ limavit. Tunc omnibus ία commune plaçait , et
de juxta ditium apoftoli : Daas teaepat babentue & ipfa decreta apoflolica coafineanat, ft am­
epertntar hum, in cunfto labore oon deficit, plius abfolutionem, ft benudiâiooem populi , ft
fed fumptibus innumeris praparatis diem dedi­ ad booorcm Sente Ecdefie augmentèrent. De­
candi Ecclefiam conflituir, & profetius circum­ creverunt ergo, ut fiqstis homo in vita fuahorequaque , Archiepifcopos, & epifeopos tam ex vi­ ditatem fuam ad Ecclefiam fapraditem poft mor­
cinis quam longinquis partibus convocavit, quod tem foam conccderit, ft de peccatis fuis coofefnt melius enucleemus, fingulorum nomina , ur­ fns fuerit, ία enmeterio Ecclefia memorata febes , ft provincias prefcntialiter inieramus , ut pultus fuerit , ab omnibus peccatis, de quibus
evidentius cognita eorum autboritate ,& dignitate ptenitentiam fufeepit , ablblutus fit, ft particeps
fidelis quifque ft humilis ditia eorum cum gau-Bfiat vita eterna, ft regni Dei. Addiderunt etiam,
dio legat, vel audiat.* infidelis vero, vel fuper- ut- quicumque
—:--------- *■
--------' r--------- ------2—
homo
cajufcutnque
provincia,
ad
but fiquis (quod abfit) fuerit, timore perculfiis folemnitatem dedicationis hujus Ecclefia , qua
Domini, & fi non fponte, faltem invitus,fufci- per fiugulos annos celebratur, advenerit, de jupiat ; aboquin tanquam miferrimus , quicumque fto labore luo, eut bstreditate oblationem fanâam
fit , juxta vocem Domini remaneat judicatus . Deo fecerit, ft peccata fua co die, vcl infra ote
Haec funt igitur nomina per fedes, ft provincias dies confeflus fuerit, fi infra terminum illius an­
declarata. Gifredus Arcbiepifcopus Narbonrnfis, ni mortuas fiterit, Apoftolicam abiolutionem ,
Leodegarius arcbiepifcopus Viennenfis, Raymbol- & eamdem habeat, & remiflionem peccatorum ,
dus atchiepifcopus Arelatenfis, Gtneminarius ar- & vitam aternam accipiat . Super hoc firmave­
chiepifcopus Ebredunenfis, Aullcochus epifcopus runt hac, quod ipfa Ecclefia habeat legitime,
Avicenfis , Frontius , feu Froterius epifcopus ut fi quis pœnitens ad ipfam Ecclefiam venerit ,
NeraaufenGs , Bernardus epifcopus Biterrenfis, ft abftinendi ab Ecclefia introitu in pœnitentiam
Gonterms, icu Gontharius, epifcopus Agat be n- praceptum habuerit, ipfam ecclefiam libenter in­
iis, Roftagnus epifcopus Lodovenfis, Hugo epi- troeat , pacis ofculum libere accipiat, ft fi qua
icopns Eniyenfis , Alphonlus epifcopus Aften-Cfint fimiha, praterquatn fandam Eucharffliam ,
fis, Gilcberrus epifcopus Barcinonenfis,ArnaMus quam minime accipiet.
COLLECTORIS

ADNOT ATIO.

E Romana hac & Magalooenli Synodo hoc dedi, qua in ferie eprfcoporam Magalooenfium Amaldi de Ven­
dais reperi, ipfis Arnaldi verbis larvatis. An vero latis affert· Tint fidei, ea (altem qua de abfolutiene a
peccatis omnibus iis induits , qui recurrente per snnos fingulos dedicationi· novi templi fefio eo venerint adora­
turi ; mihi quidam ogre probaretur . Indulgentia ifla, quas vocant, plenaria, atari* longe pofierioris fimt .
Viderint dotti.

D

W B1TURICENS1S

PROVINCIÆ

CONCILIUM,

In quo abbatia S. Satyri prope Sacrum Cafaris (Jaarerre) con ft rute) confirmatur.
Aaaa 1034. iak/HW .
enrici Gallorttt» regit anne IV. cenfignatxr cbar·D vencula fols fine fratribus inter cognatos ft ami­
Matbtidu cnjnfdane nebtlii femine, yxa
cos emeritum elegit, quem fibi fubrogaret vivens
abbatiam S. Satyri dote cenflitute findat, eamdemin jus hereditatis ft mortua i» ejnr imrcditatii i
ene confirmandam fynod» Bttxrictnfis provincia pro­
tantiorum nccelbtatibus communicantes , quenponit. Hanc ipfam chartam m ea fynedo leilam btc
dam locum in honorem Santii Petri principis areci<» , acceptam e Gallia Cbrifl. nov. edit. tom. II.
pottolorum ft S.Satyri, plurimorumquefociorum
ejus martyrum, quorum nomina in cttlis feripta
F*»X· 51. append.

H rs

funt, antiquis temporibus multo honore dirarum,
fed in beneficio multis jam diftributum, & pene
ad nihilum redatium, reftaurare cupientes, fereN nomine (antias , ft Iodi viduae Trinitatis.* nitatem noftram adeundo petierunt, confeolu ft
Aimo Bituricentium gratia Dei & nutuarchie- adftipulatione ooflra fieri quidquid reflaurattouis
pifeopus
. Quoniam__ftc.. ____
Notum__effe______
volumus & honoris pro remedio anime fua ft parentum
r__
r___ _________
cuotiis fidelibus praecipue coep:fcopis noftris ft E fuorum eidem loco conferre voluerint. Inprimis
omni ccetui canonicorum fedis S. Stcphani pro- pnediâum Jocum honore pracipuo decorantes ,
tomanyris Bnuriccniis ecclefia:, quibufeumque or­ officium clericorum inibi canonice viventium condinibus, honoribufque promotis, quoniam quas­ fcnfu & atiu eorum devote conftituimus, ca fci­
dam juvencula nomine (a) MathilJis, filiacujuf- licet ratione, ut ipfi, aut aliquis fuorum , five
dam uotlrae ecclefia militis nomine Gimonis, cu­ prepofitus, five judex, five vicarius, five miles,
jus erat caftrum , quod dicitur S. Satyri , nec five fcrvus, five liber, aut aliquis fuorum here­
non & Odo comes palatii, quem fibi eadem ju- dum viventium, five fuicedentium, nullam ulte­
rius

CHARTA FUNDATIONIS S. SATIRI.

I

■ · ) 1<> «t'' Horftii & Picardi ad ep. rjo. Bernardi haec Mathildis dicitur nnpfiffe Gofredo de Bullonio , qui
pullc-i Jqi«rolyn« recuperatae re* fuit . Ibidem Iqjimus hoc ccenobium eertille canon icit S. Vitiorit Parif. in cujus
uecto'ogio ieptur ad V. id. Febr. Obiit Deminet .Aidrtet tbbtJ S. Satyri Îf nofltr canoaient. Sammartanus.

CONCILIUM-

j7j

-

>74

rius in eis exerceant poteftatem, neque in cede- A folvantt , dc inventione B. prototnartyris Stepha>fia, aeque
daoftro, neque extra clauftrum , ni, qus colitur III. nonas Augufti, proccflionem anno
ANNO neque io viUa, neque extra viUam, Deque id om· dc duas libras perfolvant incenfi. Ut ergo cano- c”*“rl
CHMSTt
ntbus quacumque, five ab illi», five ab alii· jam nki S. Petri dt S. Satyri noftri beneficium per­
conlata fixe coo&retMla font; fed habeant ipfica­ pes fentiant, dc noftri temporis fit coofolatio ,
nonici poteftatem libere faocodi.quidquidinterius, dc noftra fragilitatis remiflio , dt fitmum atque
live exterius communis confilii meliori Centura inviolabile teneat : hoc cautio tenorem, manu
deliberaXriut . Qpod fi quis canookorum five propria in prefenti fynodo, dc coepifeoporum ,
pralatiu, five fubditus debitum humanitatis exol­ dc canonicorum ac militum noftrorum aflertiont
eerit, quacumque communi confilio elegerint , ftipulandum obtulimus. S. Aimonisarchiepifcooi,
fiibftituant: dc quidquid inde acceperint, aut fti- S. Odonis comitis palatii, S. Mathildis.cujusbe­
pendiis fratrum aut hooefiati aut utilitati eccle- neficium, S.Tet bald i comitis ,SEimengaidis co mi­
fus conferatur fuo , noo alterius confilio. Et ti flo, S.Gotzfredi vicccomitis.S. Archembaldi,S.
quia pnsdiâam puellam , dc Odonem comitem Odonis, S. Ebbonis,SRoggerii decani, S-Arnulpalatii ita vifitavit Oriens ex alto, ut non folum fti cantoris dtc. S. Stephani Anicienfis epifeopi ,
de his, qua ad eamdem ecdefiam pertinere vi­ BS. Ranconis Arvernenfis epifeopi, S. Ragimundentur , fed etiam de fuis propriis hereditatibus di Gaballitanenfis epifeopi, S· Amelii Albienfit
atque tbefsuris ad refiauratioocm loci multa do­ epifeopi, S. Decidet Caiurcenfis epifeopi, S. Acnaria tribuant, ipfam ecdefiam cum altari, cum merii abbatis Magiacenfis , S. Viviaoi abbatis
nonis dc decimis dc quidquid ad ecdefiam vel ad Navcnfis monafterii, S. Harbert abbatis Dolrnaltare pertinere videtur, qua omnia de jure ma­ fis monafterii, S. Odolrici abbatis Lcmovicentris ecclefi* protomariym Stephani in beneficio fis, S. Martini abbatis Virfonenfis, S.Ymoni ab­
fe habere tefiaotur, precibus pueli* dc comitis pa­ batis Exildunenfis . Datum in roenfc Augufto
latii canonicis ejufdem loci conferimus immunem anno IV. regnante Heinrico rege, dc infra : 3.
dc liberum ab hodierna die dc deinceps. Statui­ Henrki comitis cognomine Stephani, S. Adels
mus praterta, ut nullus fuccefforum noftrorum comitifl* uxoris Hcorici comitis cognomine Ste­
contra hoc noftra deliberationis feriptum agere phani , S. Gofridi de Vabra cognomine Normancontra ipfos canonicos pertentet , excepto quod ni, S. Gautcris de Lufarchiis.
debitam fubjedionem matri ecclefi* canonice ex-

SYNODUS

LANDAVENSL

Sub Jofeph XXVIII. ibidem epifeopo , in qua Mouric rex Gualatmorcant ob violatum
Refugium SS. Dubricii dtc. anathematizatur.
1« SH-

Ouric Rex Gualatmorcant filius Hiugel ira- C pod Landaviam. In primis offerens fe redditurum
tus eft cuidam potenti fuo viro, dc venit raptam uxorem, dc vulneratum virum familiarem
cum furore nimio ad Landaviam, frangendo re- Epifeopi pacare muneribus, cum Refugii plena
fngium SS. Dubricii, Teliavi, dc Oudocci, dc redintegratione: dc juofta fibi pœnitentia cum da­
accepit ab oftio Ecclefi* uxorem illius viri no­ ta venia ad modum culps, reddidit, villam 7'rcf·
mine Seifill, dc in prxfentia Epifeopi Jofeph ,dc gulich cum tribus modiis terrs Deo dc SS. Duviolato refugio Sanftorutn, dc vulnerato quodam bricio, Teliavo, dc Oodoceo , qus antea fuerat
de familia Epifeopi , dc ablata uxore , dc vi dc illorum , dc tempore Judhaii Regis Morcannuc
fortitudine: mandavit Pontifex per Ecclefias to- filii Athris contemporanei Oudocei Epifeopi, dc
tius parochis adjacentis Ecclefi* Lsndavi* ab o- cum fua tota
_ libertate
_____ r
, ______
dc data communione
__________ in
fi io . Taratir fuper ripam Gui ufque ad ripam j) campo ficin Silvis, in aquade in pafeuis DeCleTigui : dc adunatis omnibus Clericis de majori ricis teftes funt Jofeph Epifc. Rind Sacerdos, Jogradu ulque ad inferiorem, dc in plena Synodo feph Sacerdos. De Laicis Mourictn Rex Caraanathematizavir Regem, potius iniquum manda- tauc, filiusGulbrit,
filius Gulbrit, Seifill filiusGifterth, Teudrir
- —- * f
.
i a -—
~
torum Dei tranfgreflbrem . Et fafto anathemate filius
Idgutn Finis* .11
illius
( terra )\ eft Orpogrmdc per patriam dilatato, Rex requifivit veniam a· ma Dircruic, ÔCC. Qpicumque euftodierit, dû.

M

°SS.T,C

ONVENTUS

EPISCOPORUM

In quo Coxanenfi Monafterio confirmatur ecdefia S. Mari* Inter-atnbas-aquas , eiufquo
loci immunitas ftatuiiur dc definitur.
1« MAilGitur no« in Dei omnipotentis nomine fubfcri- E memori* ad utilitatem & honorem fanâc Dea
pti Epifeopi videlicet Guifredus fanftx prim* genitricis Mari*, cujus luens ab indigenis IntcrDirU^La.
fedis NarbonenCs Archiepifcopus, dc Bernardus ambas-aquas vocatur, omnes uno animo unaqne
S· <>«·

I

Profui Tolofaneofis , dc Petrua Epifeopus Gerundenfis, dc Amaldus Epifeopus Commeogea*
fis; dc Arnaldos Epifeopus Magalonenfis, dc Oliba Epifeopus Alfooenfis, dc Giffredus Epifeopus
Carcaffonenfis, & Bernardus Profui Coferanenfis, dt Barengarius Epifeopus Elenenfis, dc Ber­
nardus Profui.....* dc Ugo Nuncius Domini
* Nicolai Paps, hanc conftitutionem dotis, qu*
faâa eft temporibus domni Garini Abbatis bon*

fententia confirmamus, dc quidquid ad pnedtfiam
Ecdefiam S.Man*, ubicumque pertinet, totum
fimul ccenobio S. Michaelis Archangels , quod
Coxaoum dicitur , dc Abbatibus vel Monachia
ejufdem loci, ut in perpetuum libere pofisdeaor,
auâoritate pontificali nos ftabiitmus dc robora­
mus Terminus autem de immunitate prsediibe
Ecclefi* S. Mari* incipit ab aquilone, dc vadit
per medium fluminie Hirfti ufque ad vadum Par­
ier...

GH» UTI

·»·

175

MNUMcrm
r. ix.

CONCILIUM

HINMCUS NL
IMP.

— -1er.... ante nipem de Caveto, dc de ipib vado A (indique Michaelis grchangeli dc omnium fisadocrratt
eiSue adl c«Fut de BaHTaco , roaa, dc per audoritalcm noftri ordinis excom- ANNO
CHMBfl
dc exinde tendit per rivulum qui intrat in flu- municamns, A ab omni coufartio
- ...
...
Chriftianorum
men Aregia : feilicet aNcgabon, te a medio flu- extraneum judicamus ; fit a regno Dei alienus
minis Aregis revertitur ad Aquilonem. Addidi­ fit, βτ par* eja* fit cum impiis dc (celeratis, do­
mus etiam hoc per facerdot alem au dori tatem gra­ nec digna fctisfodione penite* t fit humiliter emen­
tia Jefu Chrifti nobis concedam, ut qualibet det, quod fuperbe deliquit, & fic pofimodomner
perfoM, magna, vel parva non habeat licentiam divinam mifericordiam aMblutus exifiat. In nae
aliquam vim in totis ipfis allodibus facere, ne­ quoque hujus operis hoc addimus, * ner divi­
que aliquid tollere fine voluntate Abbatis vel nam auAoritatem & apofiolicam & noftram atMonachorum partili cmoobii S- Michaelis Ar­ n que bujufmodi obteftatfooem fecundum fiipuriochangeli, neque ibi aliquid agere, quod pertineat' rem allegatiooem inteodimu*, ut prsrfata ecclefia
ad debooefiamentum vel damnem ipfius Eccie- fandiffima Virginis Maria Temper in perpetuum
fia- Concedimus etiam propter bonorem Dei , maneat abfoluta , nae per ullam perfonam aut
te Sanda Virginis Maria, te fandi Martini Con- propter quamlibet cautem unquam fit cxcommm
feiTorisChrifti, fandiqiieQuiotini martyris, quo­
nicata, red fine ullo vinculo alligationis irrevo­
rum ecclefia pertinent cx toto ad proprietatem cabiliter omnino fic libera . Datum in coeno­
praenominati coenobii, ut qualifeumque pcenitens bio pruno mi nato anno Incarnationis Dominica
ibi advenerit, licentiam habeat introeundi teoran- MXXXV. cm ML XXIII. Indidione III. fub
di, dc omne divinum officium audiendi. Addidi­ die nono Kai. Jul. Anno V. Ainrici regi*.
mus ouoque non excommunicando, fed rogando
S. f
t Arnaldu*
Arna Idus Praf
Praiul.
te obiecrando, dc per Deum omnipotentem ad- C S.
■ Bernardus
~
:Prafalj.
..A
Λ
—
Λ
X
«
a
__
ai
_
monendo, ut plufqusm fex caballerii non fcjun·
f S. Arnaldu* EpifeopusMagalonenfis .
gant ad placitandum infra terminos pradiâa im­
t S· Guifridu* fanda primeNarbooeufis fe·
munitatis fanfie Maris Virginis , & S. Michaelis di* Ecclefia Epifeopus.
Archangeli. Quicumque ergo hujus oofira conS. Guilabertu* epifeopus Barchinonenfis.
ftitutionis, qua ad honorem Dei A beata Vir­
f & Oliba Epifeopus.
ginis atque gloriofi Archangeli Michaelis a no­
t S. Bernardus Epifeopus Biterrenfis.
bis faâa & confirmata eft, obfervator extiterit ,
t S. Bernardus gratia Dei Epifeopus.
atque hunc locum exaltaverit, vel de fuis bene­
f S. Steph anus Agatbenfi* Epifeopus.
ficiis honoraverit dc defenderit, hunc de parte
S. Petntt Epifeopus.
omnipotentis Dei & omnium SanAorum cj
era* tej) f GuiflTrcdus Carcaflonenfis Prafhl.
no(Ira benedicimus : dc ut illum Domiuns sb
1 on·
Bereneerius fende
fenAe Blnenfis
BlnenGs E
Ecclefia nu­
f S. Berengarnis
ni vinculo deli&orum abfolvat, oramus.* ita ut tu Dei Preful.
iu prsKenti vita ejus mifericordiam confequatur,
t S. Eribaldus gratia Dei Epifeopus.
dc in futuro cum fandis omnibus vivere merea­
t S. Durandus Pneful.
tur. Qui vero hoc quod nos excommunicando
t S. Ameliu* Epifeopus Albienfis.
firmamus, trantaedi aufus fuerit, ne<|ue dederit
t S. Wiilelmi Epifcopi Convenarum.
honorem Deo, Tan&ifque ipfius dc ordini noftro:
t Scriptum per manos Radolfi Presbyteri ad
hunc de parte omnipotentis Dei Patris, & Fi­ vicem Arnaldi, Oliba Pontificis notarii, prxfato
lii, dc Spiritus fandi, dc fande MsriaVirginis, anoo vel dic.

ANNO
CHRBT1

ANNO
CHRISTI

CONCILIUM

TRIBURIENSE,

Anno Domini mxxxv. vel mxxxv i. celebratum tempore Benedidi papa DC

rrd her «nae Biniat E Mathildcm fibi dcfponfatam juramento a ic ab­
Riburienfe caacilian
en BtUriti <itttict itftriiil, ad 0*00*1031. alienavit. Dr tec Ο/tone , tdrar cteraacra fic ed
nSm Siftkrtt ftfrt refaliatat. Celebrata efi in­ onmtM M/rcrdra/ew. Otto de Sumvordi, ibidem
tent aooe 1033. lyoodua magna apud Triburiam (dec c0, Baalberge ) Mathildem filiam Botaclaab Imperatore colieAa, ut aoDer
Hcnaaanae vouis Polianorum ducit fibi defponlhvit.
an cbrèaice tue» iMqtew, ca»Canifiaaa editienit.
I· φίΛ fet'd gefia» fit, difciant n ebrtatee RildtmOsskrvàtio P. Antonii Pagi
beiaeenfi'z food raw /pardum to aoaom ceqfeyecafta·
«4 Λβ. Cbr. rojj.
rejicit. ffi*« caafa fait, cor nibil iafcrinferi» cer­
ti·. fed **. 1035. *■"·» an 1036. tribanda fit ,
Accurate Baroeitu Synodum Triburianaa* cum Htrdod/am relifaeri». ifa» tree» eeadeatftte effi, pre­ manno Contra Ao in auAkxi Ckroeico an. iojj. perpe­
pt ntibi certa» videtar. Qu* adbaeaere vifa» efi , ram vera Coflartius cum Sigeberto an.1·)·· configaat;
Hermsnaus enim eft horam temoram Scriptor. KeAe
at integra» fit cti^tt jadicia». Sic igitar peach
Hildentbeieteafe cbrtaicea. Anno MXXXri.IodiA.lv. tamen Coflïrtiua hujus AAa Concilii ex BaMrico in
Chronico Caaeraceu* 1. ). c. Ji. narrat. ChranograImperator palcba Engilenheim fieri «vit. Deinde phu« HiMembrtmrafe Concilium Mud in an. i<^(. diP
Triburiam tendens generali ibidem fynodo pre- tert , indcraa idem Ccdhrtiea Concilium Triburienfc
(edit, in qns germanitas epifcoporum priora de­ in duo dividit , quorum prim an. aoja. pofterim hoc
vel fequenti anno celebraram ftwrtt. Sad non dubito ,
creta redintegravit, & etiam quadam ad firma­ avia Andorra ifti de uno, eodcangoe Concilio verba
mentum fanda ecclefis neceflaria conformavit .
faciant, good nara Hesmanaa* CootraAu* fuo arao
Ibidem etiam prstdidu* Otto, cogente fynodo , leMdtt

T

• •If·
mJ*.

7,1

Il» '«Μ

TU K O N EN SE.

J77

j78

Ηθ»4Β9»*β9» «CH®* *$$»

crm™

*AD

TRIBURIENSE

CONCILIUM

Anno 1035. celebratam,.

ADDITIO.
ΣίJrr \
r>7'>«·'

T«HMCfl|Îr tpifcepai , c«J«j tptfltlsi A iaricufs recitat, fawns ad bec ctacilita·, et rtfe·
^S* ’* BMtib. fetnu» tarifiufi i* epiflela I. ru», etc folas, etc rti argaateatas· pnbibet. lu
ad Aebertaa· featsaiaceafeae » cmmww ctecilti Tri- erg· iUt. In concilio Triburicofi fic flatutum.

CANON.
VTIrgines fecr» fi prolocro anime fuc, flepro- Bfterioad mooaflerium tranfit, redire cogendos eft.
ferfiatileat faaNitaeae
/internau de viris ateaefticatt
esttaefticae· ft·ffpter diftriâtorrtn vitam ad aliud monafteterfiatiUae
rium perfere difpofuerint, & ibidem commanere ftfiearas fe&aatibat edidit circe bat iffu etneilii
decreverint, fy nodus concedit. Si vero fuga difei- Tribarierfs amas ceæilnat Bitariceafe Cm». XXV.
plirue alium qusiiveript, .ad locum redire cogentur., tf die aate baac a—anw alis^Tribarieafe cntiliiM
El ia fiat capitali ixfrimlir: Qjlia qui de mooa· mu 895. cas.
(0. XXVI.

V

CT τ

U R. O N E N S I S

PRO VI NC I

Æ

SYNODUS

Qua teft-mentum pium Getvafii Ccnomaanenfis epifeopi confirmatur, & violatores
diris devoventur.

later daattae lejf. tf toys, celebrata.
N libelie dt j^Hst epifctferiM Geaaautaeafiaat aCgamus verbo, neque lingua, fed opere, & veriHabilitait i» Aaalefiis fag. 306. edit, ia fel. tate; & que nobis dedit Deus, compartiamur ,
valgat· iaferta efi faprtata difpefitt· Gervafii, tsnst Nemo vero velut dives ad menfam ledeat ava­
Cea»ataetafis tptfnpi, dti· ver· Xnaeafis arcbiepi- rus : vos autem ad oflium , ut Laurus Jin^ia
fcepi, fM dt nbas fais i» CMMNdww ecclefiam· canina lintes . Simul fimus Lauri apoflolica
CrMMMMt/firas decernit . Hat ille tabulas, at M- lingua linfti, a divite largo micam fufeipientes t
dtat Isgitar, ctaciüa caidaat, cai Araalfas Ttsrt- qui dum ad inferna defeendit, non Abrahc gut­
sutfs caat epifeopis, at arbitrer, ftgragaaeis inter, tam depopofeit ; fed ejus finum reddidit confer­
fait, appnbisadas tradidit. Ejas piis vetis eeaatt- tum : flt ut legem adimpleamus, alter alterius
ml patras, tabalas illas preiaraat, atjaesaeamt onera portemus. Propitietur Deus , nefeiat ut
vMaieres sutlms falcatas rita praaaaciaraat. B» noftra fuperba finiftra, quid faftura fit humilli­
tabalas , tf diras epifceperaae, qaas sater aaaaas ma dextera : fed coram hominibus lux luceat in
1035. f·· Gvrv4lGu capit, tf lojs. fate Araalfas nobis, ut dum viderint, opera bona, glorificent
dsfiit, collectades caafiat.
eum, a quo procéderont, flt a quo omne datum
Io nomine fanftas flt individu* Trinitatis, ego optimum , flt omne donum optimum defeendit
Gervafius , faute Cenomanenfis ecclefie nonDperfeftum. Et quia mos fuit femper, & decet,
merito profui, dum divina mibi, licet indigno, ut qu» memoria forent retinenda, legali teftiinfpirante gratia, praeteritorum reminifeor , fpe monio corroborarentur, & literis notaredtur; fi
frui merear certiore, infudandum reor.Quaprop­ qua vobis diftribuo, pergameno deferibo: fimiliter funt exercenda caritatis opera per dileftio- ter flt paftum quod a noftris poftulo canonicis,
netn, in qua lex pendet, flt prophetat., ut per tam prasfentibus, quam futuris . In primis pro
vifibile fignificetur invifibile , id eft qui diligit magna mihi mole peccamioum indulgenda, fanDeum, diligat & fratrem fuum. Quia mihi di- ftique antecefloris flt avunculi mei Avefgaudi re­
?>nus frater fit requirendus, quam nofter clerus, quis impetranda, caterorumque anteccflorum noante matris utero renatus, ejufdetnque aftivis, ftrorom hujus ledis epifeoporum, nec non geni­
& contemplativis uberibus altus ? qui quotidie toris cum genitrice mea Hannonis feilicet , flt
quantis reflatur crudelium injuriis, memoria ne­ Hildeburg», euoftonunque fidelium, qui judica­
quit teneri. Illud tamen recenfendum quod ve­
turus eft redivivos extrema die ; deligamus 00ritas ait.* Si aumdsu vas siii, fcittte, faia pria­ ftris fumptibus medietatem cunftarnm oblationum
fedis ecclefie, vel altarium , cuunte velit «e adi· babait: flt Paulus.* Na» faat hujus iante ..
ceudgw pefioaer bajas trnsperis ad fataraat gl»-E8tt(c{at ibi decimas pertinentes, cunftos cenfus ,
risa·. Quas omnino vitare non po fluam», Petro fit ioburbia, quas archidavi tenere folebaut, exadmonente ante omnia, mutuam io nobifmetip- cepta proferenda, quam archtcapellanus de manu
fit caritatem continuam habeamus , que operit pontifie» miflam cantantis recepit, vel fi aliquid
multitudinem peccatorum, flt que, fi perfefta, uoteario datum fuerit ornamentum ecdefiarum,
foras mittit timorem. Item Jacobo : ftw laiterie a canonico viftui .......... poifidetis altaria difsAfiaatiat· bajas mndi, tf vsdtrit fratre·· fata·
imus. De patrimonio autem meo vobis vilvectfitateat baiert, tf claaferit vifetra faa ab e», lulam quaodam prope civitatem fitper Idonee flu­
Îataiad· caritas resvaaet ia M? Ergo, filioli mei vium fitam, nomine Benais cum omnibus conujus ecclefia commilitones canonici, non dili- foetudinibus terne pertinentibus, cum XU.vineaCaacil. Gneral. Tom. XIX
Oo
rum

I

chrTsti

....... ........ ; _.......

iiiiirriiuiinr ______

J79
“"S?»"”
CONCILIUM ROM.
SISSigS Ϊ'ΛΙμκ.
1*°
............... rum agripenni* ibidem pofiti» . Similiter & cc A Dei migrante, vertatur in illud. (Jt autem bate
anno defiam me vivente dimidiam , & decedente to- paginola quocumque annuali
·' meo recitetur—m ea- Christi
>,t).
■m* Tl tam » n'G ante placmerit »
territorio Letdunis pituio, obfecro, moneo, & percupio; & quo pafitam, Patriarchum voc. tam, quam prediâi paren­ rum promerui fufiragia, fratrum caritas exuberet.
tes mei vivente* jure poflederunt , & a noto Si qua vero noftro vobis famulante Audio de re*
reédificaverunt, proprieque mihi dimiferunt.Uni- bus reft ris antiquitus amifii* recuperatis, chartula
verfa* quoque confuetudine* vobis trado, que a placet depingi. Ecclefiam faoâi Audocni, terrafveftri* terris patri meo perfolvebantur, pertinen­ que de illa Vaftina , & ecclefiam de Murcena
infra quintam Cenomanicam ; ecclefiam ûn&i
te* ad ejufdem caftrum Lit vocatum. ConcedoAlbini cum terris in eadem parochia degentibus,
que vobi* illam aulam patri* mei, fitam in ejuf­
dem prsdio in orientali fcilicet civitatis angulo , & villam Gcrmeiz, & Marciacum; in pago Cecum omnibus areis indominicatis, infra & extra nomanico ecclefiam de Aciaco cum potcftate ;
mnrum circumquaque adjunâis, cum nemore ad in eodem pago ecclefiam de Monciaco.
Omnipotentis Dei Patris, & Filii, & Spiritus
conftituendas chuftri officinas, ad quod atdificau& ab eodem cum ceteris apodum elaborare nitor, ut ibi Domino regulariter _Sanâi auâoritate,
,
& canonicfe fiudeatis militare,* iu qua facratifii- B ftoli* beato Petro Apoftolo poteftate tradita, nec­
atam Dei ecclefiam fanâi Salvatoris antiquitus non & canonum lege fincita, & minifterio no*
fundatam reudificavi, atque decoravi, quam devo- bis tradito indignus excommunicamus, & anathe­
matizamus, & chriflianorum confortio fequcftratiffime obfecro venerari. Ctauftro vero nondum
preparato , fit quamdiu fimul hbn comedetis , mus omnes hujus fcedulc prcvaricasorcs, velpreprediâe oblatione* non dividantur vagantibus cle­ feriptarum rerum fraudatores, raptores, dt inva
fores, five calumniatores contra ianâe matris
ricis, fed ecciefie tantummodo fervitoribu* aifiEcciefie Cenomanice filios , fcilicet & adfcripdui*, vel epifeopi capelianis, canonicis, & fanâo
tos canonico* priafente* , vel futuros, quamdiu
Vincentio: ut in Dominica die recipiant in capi­
non refipuerint, vel INis canonice non emendave­
tulo procedentis hebdomade oblatione*..........his,
qui in eadem aftidue fervierunt. In quo leâione rint, aut fatisfccerint, amca. Nec vero quifpiam ,
mita, decantent pfalnqum, IxtMvi tcttloi arm ad quod abfir, inftingante diabolo ad hanc excom­
swv/rr , cum oratione Dominica , & precibus, & municationem pro noftra fragilitate vilipendât ,
coileâa pro nobis propria cum ceteris benefaâo- memor illius veritatis; Aftn rene ve/ vjÜr,fa* isfarittu ,patrù veftri
ribus. Videant nempe fratres, ne tempore fieri- yaimrai, ./<d ..
.t .f«i bfHtttr i»
litatis minus ferviant ecclefia, quam fertilitati* .Ce**"· Ut. Qpi ©t/ fperna, are fpenit. Aqua veQuod vero compafcimur, ut veftri* potiar preci­ ro, qua regenerantur fideles, hoc bonitate fua
bus affiduis cum dileâione perfcâa; ne qui* ca­ fidum, an Domini precepto? Si quis dominus
fideli iuo imperaturus legatum miferit, quod fide­
nonicorum Dominicam, aut , privatam Millam
celebrare prefumat abfque colleâi* pro me fuper- lius attenditur, perfona loquentia, an timor mit­
flite vel defunâo, in folemnitate cum filentio, tentis 7 Qui autem ad huc obturaverit aures,
in hebdomada ceterarum modo. Annuale avun­ memor fit Ana oie, & Saphirs, qui quia obtura­
culi mei Domni Avefgaudi epifeopi quotannis de­ verunt , interierunt. Similiter Simon magus, &
center agatur, qui Jerofolymis rediens apud Ver- ceteri qnamplurts. Huc excommunicatio faâa
dunum VI. Kal. Novembris obiit in pace,ibique eft ab epiicopis, & facerdotibus fabferiptis, fit a
fepultus eft a fanâiflimo RAMBERTOepifcopo plufquam quingenti* facerdotibu* in ûmâa Syno­
in bafilica fue fedis. Sic & qui fic eadem die ac- do üutâiftuni Abbatis Cluniacenfis monafterii
sidit forari ejus, quippe matri me» Hildeburge. Odilonia, cujus admonitione fuee egimus domni
Nec pretermittatur illud patri* mei Haytnonis Arnulphi Turonorum archiepifcopi cariffimi pa­
XVIII. Kal. Februarii accidens, necnon fit ordi­ tris noftri , domni Gervafit hujus fedis epifnationi* mce XIV. Kal. Januarii ; meque nutu Dcopi.
ANNO
CHRISTI

CHRISTI

CONCILIUM
ANNO

3

MXXXVI. HABITUM DE PACE FIRMANDA

QUpereft knjm fynedi mtmon» ia cknnict MtUttcenfi, tujiti k*c fnnt writ. Anno mxxxvi. IliemO bertu* epifeopus Piâavis fecit fynodum , ubi magnam pacem firmavit. St** dr frivMit keitit
ttetpefendh mttUigt.

CHRISTI

CHRISTI

CONCILIUM
To·. IX.

ROMANUM

In Q.UO Andreas Perusinus episcopus
Cedit jure omni in monafterium S. Petri anno Domini mxxxvi i.
Ex

Tmw IX. iiilÎ4

XTOtum fit omnibus prefentibus ac futuris ,E ecciefie , refutavit domno Benediâo IX. pap·
qualiter Andrea* epiicopus fanâe Perufioe confecratori fuo mooaûcriurn videlicet S. Petri ,
quod

IN

4
v

]l<

CONVENTUS GERUNDEN.

ÏKJISI "

«quod fitnm foris murum fupradiâ* civitatis, Λ A Teudaldus Albaneoti* epifeopus.
ANNO aliud monafterium, fcilicet fanAi Salvatoris, dc
Petrus
**
Ofticnfis epifeopus.
anno
omnri
CHRISTI
Joannes epifeopus Prencftenfis.
monafterium S.Mari» ia valle de Ponte, nimi­
Leo epifeopus Bellerrenfis.
'
rum cum omnibus proprietatibus, atque pertinenMunaidus Ariminenfis , Petrus Cafteilenfis ,
tiiseorum; adftantes ibidem Dominicusepifeopos
Ijtvicsnenfis, Robertua epifeopus SignenGs, Ugo Teudaldus epifeopus Ugubincnfis , Adam Fro•pifeopus AflioenGs, Ugo abbas Farfenfu, Bar­ fumbrinenfis , Tcdericus Orbinenfis , Arduihua
Oneftus Focumpopulonenfis ,
tholomeus abbas Grascus, Joannes abbas ianâi Monfcltrcnfis ,
Montani, Ugo diaconus fanâcRoman*ecclefi*, Adalberts Senentis, Ugo Farenfis, Ugo AfifeCrcfcentius diaconus qjutdem ecclefis, Leo iub· natenfis, Aio CentumceUenfis, Albertns Caftradiaconus, Benediâus presbyter cardinalis, Sergius » nenfis, Joannes Lucanenfis, Atto Florentinus ,
:— quinetiam
—:—:----------a- «,
qur (uperjue pre. Jacobus Fefulanus , Hcinricus Populonienfis ,
fcriniarius,
cunâa,
facramenta fanâo- Joannes Suanenfis, Leo Orbitenfis , Gotifredus
libata funt, proprio ore per facramenta
rum evangeliorum confervare profeffus eft ; ad­ Vola terrentisWldo PiftoricoGs, Wido Clufijudicante illi iacramentum Gregorio germano pr*» meuGs, Crcfcentius RofellenGs, Joannes Terracididi pap*. Poftea vero denominatus epifeopus , nenGs, Stephanas Seccenfisj Joannes Pipcrnenie jadando, atque injuriam faciendo in quodam fis, Girardus BcrolenGs, Laodovinus Orientis ,
archipresbytero S, Conftantii, fupradiâi monafte- Crcfcentius Fallarenfis.
Joannes cardinalis Benev. arcbidtaconns , cum
rii ianâi Petri, oftendit fe cai’fcre monafterium,
atqnc ad fuum jus intromittere. Tunc venerabi­ aliis equidem S.Romsns ecdeGc diaconibus.
lis abbas Bonizo venit ad fynodale concilium ,
Gregorius ansas
uregonu*
abtasS.Sabx,
j.oaosc, Titus
inus aooas
abbas o.
S.Pauli.
rauii,
indicavit hoc jam pralibato paps. Ipfe vero Be- ** Francifcus abbas S. Laurentii, Benediâus abbas
ned’âus fummus apoftolicus, feifeitavit eundem S.Pctri a vinculis, Crcfcentius S.Silveftri, MarFarneto.
Andream epifcopum, fi aliquo modo caufaretfu- tinus abbas de “
Er aliorum diveriorum ordinum nomina qu·
pradi&um monafterium. Ipfe enim nulla ratione
eum caufare profeiïus eft, atque iterum refuta­ perlonga font ad narrandum, &c.
Hoc fsâum ell in prefemia fupradifli Beoedivit coram domno Beoediâo papa, necnon fit eo J
rum cuoâis epifeopis, atque abbatibus, quorum âi pap*, temporibus domini Chounradi impera­
nomina inferius adnotare curavimus.
toris , i r. nonas Novembris per Indiâionem
Petrus epifeopus & Rufin*, patronus ejufdem quintal·.

nonafterii.

CHRIS

'

IMI.

CONVENTUS
in

TRES

EPISCOPORUM

Gallia Nakbonenst.

Nno xraChriflian* Μχηνιπ. convenerunt Dmi litantium virorum, quorum unanimitas inhien»
epifcopi ad GcrundenGs ecclefi* dedicatio- ter *ftuat optatum «ternitatis adipifei gaudium,
nem, cui interfuerunt Guifredus archiepifeopus utile duximus & neceflarium ut quicumque ChriNarbonenfis, Guifredus epifeopus CarcafloneoGs, flicolarum ctern* beat i fodinis cupit percipere re­
Oliva AufonenGs, Heribaldus Urgellenfis, Ber­ gnum , primitus fummopere (ludeat fanâc matris
nardus Conferanenfis , Guilabertus BsrcinonenEcclefi* inviolate corroborando oblervare ftatum,
fis, Berengarius HcIcncnGs , & Arnaldus Maga- qu* ubivis terrarum humana falutis extat initi­
looenfis.
um . Unde quoniam quidem nil in humanis re­
Anno Chrifti uxxxvin. Kai. Septembr. anno bus ex omni parte conftat perfcâum , fit ad ca­
vili, regni Henrici regia, Aufonamconvenerunt pe flenda sterna minus idonea invenitur rationa­
epifcopi ad AufonenGs eccleG* dedicationem . lis anima forde peccatorum pro extirpanda effu­
Quo io conventu aâum eft de finibus epifeopa­ ga ndaque propagine mortalitatis anime congluti­
tus AufonenGs. Interfuerunt Guifredus Narbo- nat* amore temporalium rerum, convenit infini­
Dcnfis, & Rimbaldus Arelatenfis arcbiepifcopi, fit tos fexus utnofque ccetus ia Gerundenfem ur­
epifcopi complures.
bem ad venerabilem genitricis Dei Mari* fedis
"·-■··
· ·
j
Anno Chrifti m. xl. Henrici Francorum regis E Ecclefi*
dedicationem. Quam vero dedicationem
anno x. convenerunt epifcopi ad Urgellenfis ec- domna Ermefleodis Comitiffa Dei amatrix, fanclefi* dedicationem; fcilicet, Guifredus Narbo- âsrque Teligionis fervatrix, ac magnificus & ve­
SKnfu archiepifeopus, Henbaidus Urgellenfis epi­ nerabitis fedis pr* fata preful, domnus videlicet
feopus. Bercogarius Helenenfis, Guifredus Car- Petrus, undique evocatis aliarum Ecdefiarum
caffonenfis, Bernardus Conferanenfis, & Arnul­ Pontificibus .rogaverunt fieri. Dignum fiquidem
fus Rotenfis.
erat ut poft confummationem Ecclefi* , quam
ceperant a fundamentis decenter renovare, ejulEx fcMir Petri it Merte Pxrifie^fit erekiepifee- dem dedicationem accelerarent priufquam mors
pit jtu xdi Jkfcripfit ex lecvxxtipferttxe tebttlxriii, improvifa accideret, hac fcilicet fpe, ut pro tem­
porali domo Ecclefi* domum «ternam in cmlis
λ Cexvettiunx Gentxierf/, & Urgellerft kxe ■dificatam interventu beat* Mari* a Chri fto poft[uxt ex 4pprad*ca ad Marram Hifrtxiuxep»i.io6j. modum l*ti ac fecuri acciperent bonorum om­
& 1069.
nium retributore. Nam & domos fo . quibus qui
Deo militare caperent canonice viverent, prediUoniam fanâa religionis divinique cultus âa domna Er me flendis venerabilis Comitiffa, fra­
, verum fummômqne estât proprium incef- ter quoque ejus antiftes magnificus, domnus vi­
iaatcr faofienfoque calle ad fu* proveâtonis ten
­
delicet
Petrus , ea fpe qua pradiâum eft cum
dere gradum fuppeditante caterva Deo rcligiofo domno Raymundo Comite ac Msrchiooc ftruxe-

A

ΔΒ

Q

CanriL

General.

Tom. XIX.

Oo

a

rant

Η SNR tc US !ll IMP.
BXNEDICTUS
CONVENTUS
Ff tx
H EN IL I. R. FRANC.
... .... . - runt, quibus non folum da rebus ecdefiafticis , Λ (criptis aut collatione quacumque, furtim teneat
ANr“ii fed eiiam Je fuis ad in commune vivendum ita ac vi qualibet minuat, feu quod non optamus ,
* fuffiiienter dederunt ut abique excufatione & ii iacnlego aufu diripiat , ft eos quos furtive feu C
fandis Jocis frequentiam habere fit divinum oftt- doloie noverit tenere Pontifici aut clero hujus
' cium poffent peragere . Tali quippe fafto irhita- iftius (edis publicare oondifferat. Alioquio hujus
ti lunt Dominum, qui populo Ifraeli promittens inftitutionis fervatorem cceleftis patri»optaverunt
felicitatis gaudia terrena, priufquam ad hafper­ fieri .tortiorem, e contra quippe rebellem in igni­
venirent, pavit in itinere, ut majora fepoftmo- bus perpetuis ftabilem . Ut vero liquidius pateat
» , dum accepturos certius (perarent premia qui jan» noftrc difpofiiionis lenes , nec pofteros quadam
in eundo fufficienter vita neceflari a percipiebant. confufione quicquam de predidis moveat , fiseSicfic prediAa Comitifta Dei timorata & anti- cinâe & compendiofe necnon ft abfolute eundi
'
fies inclytus frater ipfius cum Raymundo Comi­ ad explicanda utile & pcrneceflarium duximus,
te clerum Ecclefia ipfius in prafemi vita rebus ut concludendo diffiniat, hujus dotis quidem corfuftineant neceffariis quafi In via , ut facilius ad roboratores in primis admittimus ut irrefragabi­
promiffa perveniant cteleftia, que dudomperpro- li perpetuitate ea que hac continentur dote, eomiiliotiis terram fuerant figurata. Ita etiam tam g; rum pontificali audoritate confirmata fub divina
ipfi quam & predidi Pontifices univerfas przfa- obteftatiooe eorum (aerati ordinis abique inquie­
t« Ecclefia facultates ft congregationis ejufdem tudine permaneant inconvulfa, fcilicet omnes Eccanonica, cum utrumque una fit Ecclefia pro­ clefi» vel univerfa przdia quantacunque vel ubipter fidei unitatem, ft alterum urriufque diver- cunque quorumlibet Deo devote militantium vi­
fum videatur habere nomen, pro melius vivendi rorum dono jufte fanfta matri Ecclefi» funt con­
confuetudine fub benediâionis perpetue premia céda vel in perpetuum abfolute erunt conceden­
confirmavere; ft nihilominus malediâionisvincu­ da, cum filvis ft pratis, cultis vel incultis, aut
lo innodaverunt eterne ut quifquis aliquid prefa- horum pafcuariis, undecunque habet vel habere
iz Ecclefi» vel canonice tentaverit minuere ac debet aut habuit , five rafigis , vel monetis aut
przfumpfetit vi retinere, primitus Dei omnipo­ teloneis, vel pifcatoriis, ftagnis, aut falinariis lo­
tentis iram percipiat, deinde ecclefiaftic» fit fo­ cis, vel maritimis pifeariis, ft navium mercitno.
edatis cxclufus conventione: quin etiam poffef- niis, fije naufragiis, que eunda nofeitur habere
fio ipfius, fi quam videre habetur, cumipfode- jam (»pe prenominsra fedes, five in comitata
pereat, ita quod ad nihilum deveniat cumeisqui Gerundirafi, vel Bifuldunenfi, aut ImpuritanenG,
tali vifi fuerint patrocinari, ut quandocumqueς necnon etiam Petralatenfi, abfque ambiguitate .
infeliciter ipfius infelicem maligni fpiritus ingre- Verumtamen hujus dotis confirmatores ht (ont,
dientem rapiant animam ft cum proditore Do­ videlicet venerab<lis prime Narbonenfis fedis Ar­
mini & eis qui dixerunt Domino Deo, Arcrde e chiepifcopus Guifredus , Oliva Aufonenfis fedis
ueiu, fcirniunt vitrant latrant atlanta/ , perpe­ Epifcopus , Arnaldus Magilonenfis Epifcopus ,
tuis eftuanJi averni ignibus concremandus & ver­ Berengarius Elnenfis Epifcopus, Bernardus Cofe­
mibus flammivomis aepafcendus , nifi priufquam ranenfis Epifcopus, EribaldusUrgellitanusEpifco ­
defungatur refipifeat, ft hcc quz tulit vel inju­ pus, Guifredus CsrcafTonenfis Epifcopus, Guila*
fte pofledit canonica fatisfadione aut Pontificis bertus Barchinonenfis Epifcopus, obfecranteft cor­
prenominatx fedis vel cleri ipfius affenlu vel au- roborante ineffabilis pietatis Petro Epifcopo hujus
doritate reftituerit. Pontificem vero prclibat» fe­ fedis fundatore largiflimo;qui canonum authoritate
dis , domnum fcilicet Petrum ac fotorem ejus fulti hanc conlaudando confirmant, & confirmando
ErmelTendem Comitiffam, necnon etiam diâum eam obfervare predicant : fie quidem ut fi quis qoicComitem ejus nepotem, ut dm ft beate vivant, quam de praelibatis prefumpferit minuere aut mi­
Dei clementiam exoramus fupplices , quos vere nuendo furripere aut fiirripiendo retinere, Deum
ejufdem Ecclefi» novimus fundatores ac acerri- ^primitus flexis poplitibus lacrymabiliter exorante»
mos defeniores ft nunc ft cfL ft affuturos Deum ut Dei iram incurrat & Plutonis regna poflideat,
ft a, facrolanâis
liminibus (equehumo tenus expoftulamus - His etgo expeditis
'
-· matris Ecclefi»
quicunque a przdidarum rerum rapacitate, ficut liratus abfcedat, nullamque cum fidelibus portio­
predidum eft, manus continuent, aut relaxave­ nem obtineat, qui matrem Ecclefiam infeflis nirit illicita pofleifione , vel etiam eafdein res de fi bus opprimere captat . Ne vero pretermittatu
fuis bonis auxerint, przfentis vitae longzva cumu­ quoddam & proprium hereditarioque jure per­
lent tu faniiate. & cum luce caruerint przienti, petualiter pofiidendum, & ut ita dicam, tertiam
ditentur felicitate cœlefti . Inter hzc vero reli- partem de (uprataxatis rafigis & monetis aut te­
giofi Pontifices, domnus kilicet Gtnftedus fande loneis, vel pdeatoriit, ftsgnis , five pafcuariis ,
primz fedis Narbonenfis Archiepifcopus , hujuf- naviumque mercimonia, quod ha&enus viia eft
que fedis antiftrs illullriflimus , rcgalique ftirpe fanâa Ecclefia polTidere in prcdiâis comitatibus
fatus ac etiam Deo dileftus & populo (ummifque regali five apoftolicali cenfura. Quibus vero tervirtutum meritis «quiparandus Oliva jure pro de­ minibas fu mm a contineatur hujus epifcopatus iat
bito Aufonenfis Epifcopus , necnon & egregius patet omnibus . Equidem his quatuor comitati­
domnus Heribaldus Urgellitanus Epifcopus , at- g bus, Gerundenfi, Bifuldunenfi, Empuritanenfi ,
que etiam fande religionis amator domnus Ber­ Petralatenfi ; cum eorum finibus propriifquc ter.
nardus Coferanenfis Epifcopus , przfulque Gui- minibus. Iftius quidem dotis (Mgina xi. Ksl. Olahertus illuftris & przclarus Barchinonenfis pius âobris faâa & a prediâis patribus confirmata eft
in omnibus, hifqtie pari vo:o conjundus domnus anno quidem dominice incarnationis mxxxviii.
Berengarius Elnenfis Epifcopus, fimilique affen- IndiAione v. millefima lxxvi. regni Henricigiofu Guifredus Carcaffonenfis Epifcopus , quin et­ riofiffimi Regis vili.
Oliba Epifcopus. Berengarius Epifcopus. Gui­
iam converfationis bone fama notus omnibus Arraldus Magalonenfis Epifcopus, admonuerunt fa­ fredus ianfte Narbonenfis Ecclefia Archiepifco­
ne ut quicumque cupit cum fidelibus cceleftis vi- pus, qui hanc Ecclefiam noftrc ditrcefis dedicavi,
t.T hereditate perfrui , nihil de rebus Ecclefi» fubfcripfi. Petrus Epifcopus- Eriballus Epifcopus.
que regali feu apoftolicali auQoritate five per vo­ Arnaldos Epifcopus. S. Ermeffendis Comitiflr .
ta fidelium fedi jsmdiâz funt collai» vel erunt qua eadem dic ad honorem Dei ft matris Eo-

defie

1

w

jff

°Ή°ί$Τϋ$

GERUNDEN. & URfcELLEN.

défie trecentas auri contulit uncias ad auream A belle, caftellum Guandalor, caftellum Guards fi.
•anno cotsftrnendam tabulam.
veneo, caftellum Urfon , caftellum Coicoliofr , ANNO
CHRISTI
caftellum Efpalargû, caftellum dé Figerola . ca- CHAUT!
AH* tonfeevettenii Ecthfic Urgtilrtfi .
Hélium Sadaoms, caftellum Turns fraâr, caftel­
Cum venetabiles doâores noftri amici Dei & lum Turris ruber, caftellum Bellivicini, fimul·
HdF»· ·'
clcâi ab ipfo difcipuli irent in mundum proper- que cum aliis caftelhs dc turribus qur jam condicatione Mei » placuit illis ut communiter vire* ftruda funt live qur deinceps conftruentur atque
rent in unutn congregati cibo carnali ficuti una­ omnibus ad eadem caftella de turres pertinenti­
nimiter vivebant cibo Ipirituali , ut nihil effet bus cum fuis terminis ac finibus. Infuper caftrum
ptopier quod pollent ab alterutrum dividi. Adus Fontaneti cum primitifs ac decimis, cum finibus
quidem ita dicunt Apoftolorum , quia quotquot ac terminis, dc caftrum de Bordello cum primi­
erant poffeffores domorum acprcdiorum, vende­ tiis ac decimis ejufque terminis. Infuper caftrum
bant dc-ponebant pretia ante pedes Apoftolorum, de Petra rua cum primitus ac decimis, cum fini­
diftribucbantur autem prout opus erat nnicuique bus dc terminis . Prrterea caftrum de Cornelia-.
eorum , & erat illis cor tinum & anima una. na cum finibus dc terminis . In comitatu ConHujus caule exemplum fequens Chriftianiffimus Bfluenti alodium de Aqua tepida cum Cuguzac
Ludovicus Rex Francorum unum conftituit Io- rum villis &
‘ villulis ac terminis
■ fit
- primitiis ac
cum ut miniftri Ecclefir coadunarentur in illum decimis dc tafeis, & alodium dc Aftovcr cum om­
& Tumerent carnalem vidum, quatinus fine ex· nibus fibi pertinentibus . In comitatu Roffeliocufatione agerent Dei minifterium . Qui locus nenfi alodium^de Pontelliano . In comitatu Parede appellatur canonica , quia ibi ecclefiaftica liarenfi parrochiam de Siarb cum primitiis & de­
atque divina obfervatur regula. Canon enimGrr- cimis & cimiteriis. In comitatu Cerdanienfi me­
ce regula dicitur Latine . Igitur ego Guifredus dietatem aiodii de Pino.dc de Villa vetere cum
prima fedis Narbooenfis Archiepifcopus una cum CKinnaoo ■ In comitatu Urge lien fi alodium de
domno Heriballo (Jrgellenfjs fedis perpetua vir­ aqua mortua & de cruces de Pontelliano- Inco­
ginis Maria Epifeopo, atque cum domnoBeren- mitata Bergitanenfi alodium quod eft in parrogario Elnenfis Ecclefir Pontifice , & Guifredo chia fanâi Cocufatis five intra terminos caftelli
CarcaftonenGs Ecclefia Prrfule, dc Bernardo Co
Etralis . Hrc funt ha&etius qur dedit Ermenieranenfis Ecclefia antiftite, atque Arnulfo Ro- gaudus Epifeopus prrdiftus prefatr fedi decanotenfis JÇcclefir venerabili Pontifice , agent
atque nice ejus. Confirmamus etiam alodia cum per­
„
celebrans dedicationem gloriofr ac perpetue vir-Crochiis qur Ermengaudus egregius Urgellenfis Co** ■- pari voto parique
— r._r..
meg dimifit feti dedit canonice cum confenfu &
ginis Matia
coofenfa. fimul
cum Conflantia Comniffa ejufdem Urgellenfis voluntate digniflimi ac magnificent i (limi Prrfulis
terra fit filio ejus Ermengaudo Comite, quamvis Heribaldi jamdidi. Ia comitatu Urgellenfi pario puerili conflituco atate , aliifque Principibus rochiam de Oliana, & parrochiam de Ecral, dt
terra, perada dedicatione fanda UrgellenGsfedis parrochiam de Msciana, qur eft tn valle Andor­
pradide beata Maria, atque perada ab omnibus re . Io comitatu CerdanienG parrochiam de Monejufdem Ecclefia fanda fedis dote, haneferiptu- teliiano - Iftas parrochias cum primitiis & deci­
ram fadam ejufdem fedis canonica confirmavi mis dc villis de Tuxen dt parrochia ejufdem lo­
cum predida fedis Pontifice & aliis prefer i pt is ci cum primitiis dc decimis dc tafeis, dtcum om­
in ordine. Hrc atttem feriptura ita io perpetu­ ni redditu cenfaali, dt cum cimiteriis Ecclefiarum
um fit valitura cum omnibus rebus quas ipfaad- dc Ecclefiis dc terminis dc finibus fibi pertinenti­
quifivit canonica & quas deinceps eft adquifitu. bus. Et in prçdido comitatu Urgellenfi alodium
ra. Res vero ejufdem canonica qur feripte ha­ de Mora cum vineis de Erolis. Hrc funt haftebentur in ea quam fecimus dote hic iterum funt nus qur dimifit feu dedit Comes prrjidus Er­
referiptr dt eidem canonica noftra manu confir-D mengaudus cum tertia parte telonei & meteati
mata . In primis confirmamus alodia omnia at- prrdiâc fedis , quem Deus merito caufz hujus
que caftella flt EccleGas cum parrochiis & primi­ gaudiis remuneret cteleftibus . Confirmamus et­
tiis & decimis & omnibus fibi pertinentibus qua iam parrochiam de Bar dc medietatem aiodii de
religiofiffimus reverenda memoriz Ermengaudus Pino dc de Villa vetere dc tertiam partem dc ccuEpifeopus dedit ad przdide fedis feu ejus cano­ fu defunâorum ad fandam fedem fepulrorum ,
nica opus, ob quam meriti caufam Deus retri­ dc alias duas partes quas Canonici habebant .
buat requiem & vitam , & Chrifti mater virgo Hrc funt haâenus qur dedit Sanla Epilçoputtd
acquirat delidis ejus in cnelis Veniam, quod ipfe canonicr opus cum alodio de Elas : quem Epifin terris illi fabricavit Ecclefiam ipfam fedem copum Deus faciat hrredem cœleftium gaudio­
beate Maria jamdidam. Poll cujus difceftum ve­ rum illud donum ; dc merito , quia ipfe confti­
nerabilis fit nobilillimus focceftbr ejus Eribaldus tuit ipfius canonicr primordium Confirmamus
pradide Ecclefia opus tranftulic in melius & fuis quoque parrochiam de Eguils, quam prrful iufilocupletavit muneribus , infuper & ad honorem gnis fande fedis Urgallenfis prrdidus Heribalfedis canonicam conftituit
- Dei fidelibus Ecclefiç Ius dedit, dc alodium dc Erolis dc de Aranei dc
f ----- teftantur
fervientibus,
ficuti ibi fade
domus no-EEntruas, dc de Stamarix , dc de Villa Mediana,
vis fubfiftentes adificiis ac parietibus; quem Deus que dedit Sancia Vicecomitiffa , dc alodium dc
pro tantis geftis remuneret donis vita przfentis Ventenago, quod fuit de Guadaldo Epifeopo , dc
dc clarificet in civibus angelicis luce & vhz peren­ alodium de Ëinga, quod fuit de Livani Presby­
nis. Confirmamus ergo, ut prediximus , alodia teri; dc alodium de Vallicella cum alodio de Trafeu caftella qua Ermengaudus Pizful dedit & verteris, dc alodium de Tolon, qup fuerunt Senomnia hic nominatim expreffa. In comitatu Ur- fredi'Vicecomitis, de quatuor manfos tn Meranigellenfi caftrum quod eft Jeffona cum terminis cis , dc alodium de Ger dc Moniolum , dc alo- ·.
ejus & caftellis qua funt in terminis ejus & om­ dium de Ocej» , dc duos manfos in Cereja qui
nibus fibi pertinentibus. Ipfa caftella hçc funt , fuerunt Amaldi Vicecomitis. Et in prrdiâo co.
caftellum Villamuri, caftellum Fluv im , caftel- mitatu Urgellenfi alodium de Enargon de de Sa­
luns de Rubcolis, caftrum deTapeoiis, caftellum lent dc de Torel , quç fuit Bernardi Sanlç , de
Morana, caftellum Gradiani, caftellum Conea­ manium de Vineolis, dt alodium de Timoneta,

quod

S»7

“?™fr"s

CONCILIUM ROMANUM.

S“«.T«.W>£.

> J»»

quod dedit Borrellus TartavaHenfis , dt fextamAres meos nec conforttum habere intra clauflra—- —
...
■ — l—
.... alodium
.i.,:.— de
j.
caoonjCç feu jn Ecclefiis qwe ibi funt & erunt
rueSrt Panem c,llri
Cabanne
bonas , leu
C,*a.TI Picafadets , quod dicitur turris Enegoois, & alo­ audeat, nifi piius ipfe Epifeopus juret & jurent ,ejl
dium de Olius, & alodium de monte Leddan , jure jurando fideliter fuper altare beatç Marie
& alodium de Scaribot in Cellona, & ipfa alo- promittat feu promittant quod io omnibus & fedia qu® funt in Bar . Hec omnia fupraferipta dem & canonicam cnm omnibus rebus bene re­
ssos omnes Epifeopi prgfcripti confirmamus pre- gere & difpeniare ad honorem fedis & canonrcç
fatç fed i atque ejus canonic® in perpetuum ha­ dt clericorum procuret feu procurent. Hçc om­
biture . Id funt cafira, cafttlla, alodia ecclefias, nia fupraferipta ita conflitup ego HeribaIdus gra­
parrochias, villas, villulas, primitias , decimas , tia Dei Epifeopus pariter cum omnibus Epileocimiteria, cenfus, oblationes, cum cafis , terris pis jamdiâis omnes facultates fedis & canonicp
cultis δ(incultis, arboribus, vineis,campis,pratis, - confirmo, ita-ut nulla petfona cuiuslibet homipafcuis, Glvis, faliâis, aquis,puteis,Molendinis, nis utriufque fexus hoc in quocunque evellere
aquarumquedifcurfibus, pifcariis, montibus, val- audeat aut evelli faciat aut «flentiat ant alien,
libus, collibus, & adjacentiis eorum, & decimis fum proflet. Quod fi fecerit, excommunicationi
ferri At pifeis , fimuique cum omnibus ad ean- Bperpetuç fubjaceat, nifi ptenitentia duâus fedi &
dem fedem fit canonicam pertinentibus quas ho­ canonicf illi fatisfaciat, feu ejus clero canonical!
die habent vel habitura funt, & quod adquifie- fatisfaciens fe piçfentare Audeat. Quicumque ve­
runt vel adquifitur® funt . Praterea ego Heri- ro banc conAitutionetn & confirmationem fervaballus gratia Det Epifeopus conflituo inmeafe- verit, cceleftium bonorum bçredttatem accipiat ,
dis Urgellenfis canonica cum domnis* religiofifli- & hic & in çrernum gaudeat . AAa bcc confir­
mis Epifeopis ut quadraginta Canonici illic ha­ matio atque conAitutio decimo Kalendas Novem­
beantur de illis qui in Ecclefia majores cflie vi­ bria anno decimo regnante Hernico Rege Fran­
dentur cum fois clericis fibi fubjeâis qui flatores corum. Eribailna Epifeopus fubfcripl··. Arnulfus
V funt. Conflituo quoque & fub anathematis vin­ gratia Dei Epifeopus fubfcripfit ■ Conflantia gra­
culo cum omnibus hominibus Epifeopis & cleri­ tia Dei Comitifla fubfcripfit. Rsfthundus Levita
cis totius ordinis fubjungo, ut nullus clericorum & caput fcol® . Gerallus Archilevita . Borrellus
mcç Urgellenfis fedis qui nunc funt & erunt, fcbolafticus hoc fcripfit dic & anno quo fupra.
recipere nec acclamare fucccfforem feu fucceflo-

» CONCILIUM ITALUM,

foltC

ROMANUM

In caufa Ariberti Mediolanenfis archiepifcopi a Benediâo IX. anno 1038.
celebratum.
«κ M..·
>»PW· FH

Ribertum

Mediolanenfem archiepifcopumC prece confenfiffet, Deetieet ApHilicet illeet gnt-

perduellionis apud Conradum Salicum imAperatorem
êT
accufatus in conventu Salernitanoptrcxjjir,
,

cum caufam fuam defenfurus, minus caute de
imperatore obloquutus fuiflet, nec forte purgare
le te valuiflet , culi odi® Popponis Aquilejenfis
fistriarch® ab eodem imperatore trauitus eft. Sed
uga prereptus cum non refipiicere.* , fequenti
anno 1038. a Romano pontifice juflus eft conC.'lio fe fiftere. Ibi cum ad officium nulla vi feu

WROMANUM

rtli fetificent itcrrlt netieetetit enitenti itet
it tjet ftotificeteet Aethrffitu vir eeMit rtgint CaftUeent ilhnt terre tadrgraa danwale
Jwpere/arr fttctfir, ill» nfrt eutrtt rtfitett ( nem­
pe Ariberto ): ifit it ferit fre ffi rtt feet tn.
tniati . Hrc de concilio Romano anni 1038.

alias incomperto, tradit Annalifta Saxo Eccard i
ad hunc annum.

CONCILIUM

Quo Bracila· Bohemis duci ptenitentia pro translatis fua authoritatp fileris
Jypfanis S. Adalbert! injungitur.
Anne

103p.

vtl

1040. ctltirMnne.

Radlaus Bohemi® dux opportunam nsduiDoraisw pflelattt. Ai ket AplUlitm eit : fi ftt.

in Polonos motis totam
B occafionem armisli molitione
eorum ditionem facili
occupavit Gnef-

nttet trrer. Men [entneeti e tnttbt ptieeler keffitie , & ftr eefttet cirteemnttt fftrnient Inire
igreffus de opimo utbis illius ytitctnltet Jntntieet. fefitre iit Ιφίιι m tntilie
nam igitur viâor in{,
fpolio nihil curavit fuper martyris Adalbert!, & frefeetetit epjUlicet nt . Mqg»«a» «I fttctlep
Gaodcntii fratris ejus aliorumque fandorum ly- eluet rtftrt i drifiieeet eettee lflitttiy & capfana . Hia manibus urbem fuam metropolim fttvtltt tte irete eeietelie vndtn, ·ΜΗ/ C* «fotutaturus, Pragatn facra pignora tranftulit . Afo "tmtkilt
. . ftpad
_
_______
«atras aa/G
forat,__
fiet___
etfie ftr.
itfttu, fubdit Annalifta Saxo Eccard i, yaf foEwiJfor dr foa «d letent treniftm fetrunt ctrpu ,
Daavrae ApHeltct ( Benediâo IX.) ut gt/le ereet cenati fetrnue "fleeter i fti fete five ifptrenter ,
ratahr, Cft/ctfeet, C Decete Behemie fnlfinet fe- five tene tntniint htt fttifi vtt Ocitit, fretifitrem vultfi. Aitrent legetc incit Beimuren ft- aw/
etet, atf
et dux
ie* vtfitr
vefitr, tf tfi/ctfet
tfifctfei ca
ccteeiiene
tetkfifiuit
—iieet tttUfitfittit
rntti emitte enet emetrilei pmttntei fietel & tfiiei tffltctient cafireeitt
tficiefervintuini Dee
cleri-

tip

CONVENTUS

EPISCOPORUM.

<

39o

—iterumum eu mote can/Utuadt, ut vtl fic in caufa A Üut olim feliciter martyrium confummaverat ,
anno Λ* Dei reatui vaftri trapfgrgfie deleatur . ^utbu/
faùxram faitxi , venuftiffimum , ficut bodie »rw- anno ~
CHRIS Γ1
{faner obtemperant , sa bomre S, FFtucetlai tur, clericorum ccrmkinm fabricavit.
Christi
’·’** in urbe Belaxlau juxta flumen Labe, ubi idem fa··'»

Eleges

pro

morum

reformatione

Anxo

1039. ad

bracilai

bohemiæ

ducis

tumulum S. Adalbert 1 lat\

Racilio Bohemic dux occupât^ armis Gncina vat. Similiter dt kit, fas komieidii/ infamantur ,
Polonorum metropoli,nihil habuit antiquius, archipret byter comttt illuti crvita/H nomina eorum
quam ut pretiofum <x ea fpolium, Lypfana ici*ad/cribat, G comti ttt conveniat, G β fat rebel·
licet 5. Adalbert· martyris referret. Sed facrum let, in carcerem redigat, dame out parmlentiam di­
tumulum refcrare tentantes Bobemi, fubito ftu- gram agant, out β negant, ignit» ferro, five adju­
pore obriguere; quod intelligent Seven» Pragc rata ay·«examinentur. Fratricidal autem, G parri­
epifcopus, per quietem noAis a S. Adalberto ad* cida/ , five fatrdetum interfefitrti G bajufmodi camonitus, mane fequentts diet pro concione prin­ pitaltum crimmum not arcbipreibyter affgmt comi­
cipem , & populum admonuit , fiquidem vellent ti , vtI duci, fai prr nrasaaa G ventrem ferrato/ ,
fibi habere civem Adalbertum, morum reforma, ^dt regno ejiciet, et infler Cam, jugi, G petfugi
tiooem fponderent. Quare Bractlio fuo dt populi circumeant terram. Tabernam quoque , qua eft re·
nomine hcc ftatuit, bc pro concione promulga­
dm omnium meltrum, G parari, G paratam tmperuri probibemui. Et fai farit bujui decreti vit­
Afin A···. vit'; Extendite fretret fimul veftrat ad Deum dextrat, G ed meet attendite fermenti , qutt vale , ietur takernart κι, ta fat ed palum fufpeufut , G
ut veftra fidei faeramento confirmeiti , ktc meum ufque ad precem t fefltdium cafui, depiletur ; rtt
maximum G peraraar fit decretum , ut veftra ctn- tamen ejut ms infifaunr, /ed potui tantum in
nubia, qua kaftenm habuiflit, ut lupanaria a made terrane projicietur , ne quit e» polluatur ; potatore/
juxta tanmmm fata fint legitima, fint privata, fint
autem dtpreke^fi non print dt cercere extent, quam
hftlxbiha , pt una vir ctnjuge , ctnjxx una vira »· fifeum duett unttjqutjque tercentoi nummot com­
eantanti vivant. Si autem ctnjxx virum , aut vir ponat . Fera Veto Dommecit dtebu/ fieri interdiciconjugat fpreverit, G rixa inter eoi ufque ad difimu/, que imm» maxime in kit celebrent regitnibut,
dium efferbuerit, qui ex kn in priorem copulam re­ ut cotent diebai Jeu vacent openbut. Si quit au" · ·
■ ' -t vel ftftu
· ; pubiice
‘
dire noluerit , nolo , ut fecundum ntftrx terra ri C tem Dominica
ditto
ad ι ecdefiam
tum ia fervttutem redigatur , Jed per bujui decretii feriari indt&it
, in ftrvih opere inventui fuerit ,
angariam redigatur tn Ungariam , qxahfcumque fitt ipfum oput, G quod tn optrg inventum fuerit , ar.
perfana , nec liceat , ut pretio fe redimat, apt tuι cbipre/byter toilet , G tercentoi nummo/ m fijeum
kmx terram redeat , ne contagio uniui tvicula to­ ducit componat , Ft qui in agn/, vtl fyivit jepotum jerpat per evtlc. Severat epifeopo/ dixit : qui· liunt monuot , ab bxjufmodi arch:prêtbyeer tavern
cumqut aliter fecerit, anathema fit. Eadem fenteu-• tollat, G tercenttt nummot in fifeum duct/ folvant ;
tii fint pleflenda virgine/ , G vidua , G adul­• mortuum tumen in Pohandro fidelium rendement detera , qua nomen bonam amfiffe , ac per fcortumt nut. Hoc fat , qua Dent edit, kec Junt. que S.
coeteepiffe mfcnntur . Tum Dux /abjungent ait ; fi Adalberts partafa, nan fat déférait met , G ad
vero mulier proclamaverit pari vice aes amari , exterat maluit ire dtHurui gtntei , Sevtrui eptfetfed ndomoater a vtro affligi, detur inter eat judi­ put dixit : Ifta ducit deliberate jufla fit anatkemacium Dei, G fui tnventut fuerit rem, ponat fol-

B

ANNO
CHUISTi

CONVENTUS

EPISCOPOKUM

Ad dedicationem Vindocinenfis monsflerii fanâc Trinitatis, anno Chrifti mil.
viti, regnante Httrico I. DPetro & Romana ecclefi· in patrimonium &
alodium devoverunt. Quod cum bona eorum ik
beralitate dicatum fuiflet, dc ornamentis adorna·
rontt plurimi, aluqut, ad dedicationem ecclefia «w- tum ■. ad illius loci dedicationem nos dc plores
naflerii S. Trimtattt , a Gaffrida Andgavorum co­ epifeopos dc abbates venire rogaverunt. Et ut
mite, ejufae teajage Agutt' recent c tuditi & ma· fratres in loco ipfo quiete dc abfque molefliaDeo
gnit poffffiombat dotati. Hit publicai fecit htterat fervire potuilfent; petierunt a nobis, dc ab aliia
ipft dadxatiouii dit Ârnulfni epifctput, qutbut tum qui aderant epifeopis, quatenus huic ecclefie no·
ipfe , raw alii prafcnlet epifcopi dtnatiinem ratam viter cdificatc, pro amore Dei dt fupplici prece
ioforum, quod jam eidem Joco in diœcefibos no­
habuerunt', pofftffioiuim augendarum facultatem tn·
ibis contulerant, five ipfi vel alii homines coi*
Ctffcrunt: ce fort approbarunt . Cuja/ diplomati/ apograpkum hoc cft.
laturi erant, concederemus , dt noftra firmare­
Ego Araalfui Turooenfis ecclefie archiepifcop. mus anthorirate. Nos vero eorum precibus diflifidebbus bode ecclefie notun
facto, , quod
Gau· ciles efle noluimus, dc quod petebant concedere
__________
______
ejus venerabilis E juftnm putavimus. Concedimus itaque dt noftra
frcdus inclitus cornea , uxorque
ι
eomitifla, monafterium beate dt individue ”
Tri»
*
authoritafe firmamus, qutequid prcdiâum mooanitati dicatum, in caftro quod Vïndocinum voca* llcrrum in epifeopatu noftro hodie poflidet, lou
tur, rebus propriis aedificaverunt, & cooceffiona deinceps fratribus ejufdem loci ab ecclefiafticis ,
Theoderici Carnotenfis epifcopi, in cujus dkrcefi vel a fccularibus perfonis datum extiterit , vel
locus ipfe cOc cogoofcitur, nobis prefentibus, B. cooceffum, tam in ecclefiis, dc ecclefiafticis polfeflio

Ïa Francorum rege, wane ipfiut IX. convenerunt
Vindminum epifcopi tfl», abbate/ vgnti tree , Bj-

ANNO
CHRISTI

,Λ,

5 91

BENEDICTOS

r. ιχ.

οοΜ,κ.^Τ,Ιΐ'.'ηϊΐ vu«r.

CONCIL. VENETUM.

»μ.

■ ieiTiopibu» , quam etiam io "temporalibus benefi A nus cape lia nus. A Sanâonis civitate, Ranulfus— , —,
atchidiaconus , Arbaldus archtd'aconus .
ruanno
'- -chitsti c’’* ’ & 1,1 h*c noflra conceilio inviolata ferve>M. 1 tur, feriptum hoc fieri juflimus ,& in aurea om­
De abbatibus, Hugo de fanâo Salvatore Carnium , qui ad dedicationem convenerant, feci. rofi , Fredericus de fanâo Florentio ,Galterius
■
, mus recitari. St quis sero hanc noftrsm confir· de fando Albino, Ebrardus de fanâo Kariletto,
mationem feienter violare, aut ei calumniam in-^iandricusde fanâo Petro Carnoti, Durandus de
ferre prxfumpferit: author itate Dei & noflra ex- fanfto Gildafio , Salomon, de BonavaUe, Hugo
communicatus maneat, nifi refipuerit, & -dignos Longi ledit abbas, Fuloo de fanâo Joanne, Aninde pernitenti® fruâus fecerit . Clunam illam legi fus peccator , Petrus de Nantoilo, Algeriut
fuper altare VFindocinenfis monaftjerii manibus de fanâo Amando, Arqaldus deAngeTiaco, Odo
nolitis pofuimus, ad notitiam & m teflimonium de tanâo Sabino, Ato de fanâo Michaelé ere­
noflr* confirmationis . Hre autem iaudaverijnt mi, Archembaldus de fanâo Maxentio, Joannes
fle conceflerunt clerici ecclefix noflr® qui nobif- de Lusione, Tetbaudus de Quirçiaco , Anfbercum venerant, Bono decanus, Vventio archidia- . tus de Ponteleucio, Teudo de Burgulio; Odolrinus & thefaurarius, Rotbertus cellararius, Galre- cus de fanâo Martiale, Ermenterus abbas de luRfeio, Tetttbaudus de fanâo Benediâo.
riut xdituus.
Nomina Baronum; Goftridus comes AndegaQuod viderunt & audierunt honorabiles perfon® epifeoporum, abbatum , & multi alii , tam vorum , Agnes cdtnitiffa , Guillelmus Aldvinus
ccclefiaflicx militi®, quam fxcularis , 7'heoderi- comes, Radulfus viceeomes, Erfredus vicecomes,
eus Carnotenfts epifcopus , Gervafius Cenoma- Guillelmus vicecomes, Herveus vicecomes de Blenenfis epifcopus, Hubertus Andegavenfis epiko- fo, Haimericus deRancono, Goffridus de Prus·
pus, Ifembertus PiAavienfis epifcopus , Arnulfns liaco, liembardus, Teutbaudusde Blazono, RaiSanâonenfis epifcopus , Girardus Engolilmenfis nardus, Afbericus de Monte Joannis, Jofceiinu*
epifcopus, AmcliusAlbienfis epifcopus. A civita­ dc fanda Maura, Petrus deCamiliaco, Ingelbalte Carnoto, Amulius atchidiaconus & precen­ dus, Leo de Ambazio, Rainaldus , Salomon dc
tor, Girogius «rchidiaconus, Sigo magifler fcho- Lavarzino, Nihardus de Monte aureo , Landri­
latum, Aeivertus capellanus, Hildeganus fubde- eus de Balgenciaco, Odo Dolenfis, Gislebertus,
canus , HilJcvinus juvenis , Gafterius archidia- Hei Ia de Volvento, Berlajus, Hademerus male
conus . A monaflerio Sanfti Martini , Goftre- caplx, Hildebertus deRupemahildis, Guillelmus
dus decanus , G alterius cantor , Rogerius fub- Chabocius, Petrus abbas, Guillelmus de Rupe ,
dccanus , Albertus cellararius , Odo iu beantor . CRsnaulfus Rabiolus, Guillelmus de Parteniaco ,
A civitate Ptâava , Arnulfus decanus , Guilkl- Conflantinus de Mello , Jofcelinus Cavanfgramus cantor , Raino cantor fanâi Hilarii . A num, Petrus Maiinade , Manafles frater epifeo­
Cenomano , Girardus cantor , Ingoifus , Hu­ pi, Simon de Verruca, Stephanus dc Mennaco,
bertus , Ermenuifus , kholaflicus, Manklinus , Guillemus frater Gervafii epifeopi , Harduinus
Rainaldus capellanus , Guillelmus . A civitate de Rupibus, Afbericus de firmitate Auraimi, HuAndegava, Gauslenus decanus , Beringerius ar- bettus de Munitione.
chidiaconus, Burchardus thefaurarius, Rainaldus
Aâum Vtndocini ipfo die dedicationis monaatchidiaconus ,Fulcojus capellanus, Joannes kho­ flerti fanâr Trinitatis , anno ab incarnatione do­
laflicus , Gauslenus puer , Petrus fubdiaconus. mini mxl. indtâione vui. regnante Henrico re­
Ab Engoiifmo- Guillelmusarchidiaconus, Vivia- ge Francorum, anno regni fui ix.

—'

V

CONCILIUM

E N

E

T

U M

In caufa diiciplinx ecclefiafticx celebratum anno Chrifti mxl. fub Benediâo Papa IX.

Oc concilium, afliflente & favente Domini­ >creta Sânâoruns Patrum, ut confecrationesPres­

Flabanico duce Venetiarum , celebratum
Heftco Veneriis
in ecclefia fanât Marci fub [Jrfopatriarcha, in quo, telle Andrea Dandulo in fuo
brevi chronico, pleraque ad difciplinam ecclefiafiicam fpeâantia conftituta fuerunt.·
Dt boc Cotuilio boc bobtt Dtndalnt i» Cbrooico'.

Anno Domini noflri Jefu Chrifti 1040. afliftente & favente hoc Duce ( ampe Domttuco Flobnito ) Concilium Prxlatorum & totius Cleri Vene­
ti® in Ecclefia S. Marci congregatum eft, in quo
interfuerunt Dr fus Urfiolo Patriarcha , Domini­
cus Gradonico Epifcopus Olivolenfis, Vitalis Urfioto Epifcopus Torccllanus, fle Leo Epifcopus
Equilinus, fle ceteri, ubi flatutum eft juxta de----------------- Γ~Ί' ί~~ ι~'·~

~

~

~7I

~

byterorum ante trigefimum annum, fle Diacono­
rum XXVI. non fiant, abfque congruenti neceffitate, fle cum confenfu tamen Metropolitani j fle
Monialium confecrationes non fiant nifi in Albis
Pafchalibus, Epiphania,flc in feftis Apoflolorum.
Item ut Chrifma, fle corpus Domini, vah facra,
fle para men ta , fub clavi in Ecclefia conferven­
tur. Item ut nulla altaria, amiâus, cafula aperfonis idoneis in cella laventur, fle veterata com­
burantur ; calix vero, fle patena, fle ^corporale
nonnifi a Mmiftris in lacrario abluantur Item
ut Moniales vafa facra non tangant, nec altara
' velent, nec incenfum faciant ; fle plura alia pro
reformatione morum decreta font.

~ΣΊ Γ-TJ

ΓΞ'

73 ι~ ~ ~ ΤΊΙIIW <ΓΤ_

■

ANNO--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ANNO

cHRisTt CONCILIA IN

DIVERSIS

GALLIARUM LOCIS <**««
■H>·

Pro inllitue^da treuga fle pace anno Chrifti mxli.

drrw (f

P

tit mit cooctitit

iottr privMot fLuotrt , malfnftre trnltfftnt tfifeofi :

cub

freargaav randmv , ioc tfi, dititol ditnaa ndttcitt
ftuit ttufwibot rttumutti tofitlittmt . fijsod btt

-

GERMANICUM CONCILIUM.

jpj

s-

aMMM· AMa/Am narrat Gladet, lid. v. cap. t.Aquentar contigit, ut pro fui multitudine fingul
anno Contigit vero, inanis, ipfo in tempore, infpiran. tim non queat adnotari.
■ Et
„ fati*
jufte. Nam fi- anno
Otatsn |e jivina gratia, primitus in partibus Aquitani. cut dies dominicus propter dominicam refurre- CHR|JTt
M**' eis f deinde paulatim per uoiverfum Galliaruny âionem venerabilis habetur , ficoâavus cognomiterritorium, firmari paâum propter timorem Dei natur.' ita quintus, fextus, fic feptimus, ob do­
pariter fic amorem.* taliter ut nemo mortalium minice cœna, fic ejufdem paftionis reverentiam,
a feria quarta vefpere , ad fecundam feriam in­ debent ab iniquis aâionibus «fle feriati.
cipiente luce., aufii temerario prafumeret quip®vsd fynedien decretu fuiffe praferiptene dakitare
piam alicui hominum per vim auferre, neque ul­ M» peffaeiui ; praftrtim ceve ditat Glader flatulent
tionis vindi&am a quocumque inimico exigere , fuiffe, it f«» faut faiffet, a Chrifti<norum con­
nec ctiaqv · fidejuflore vadimoniutft fumere . tortio pelleretur:
afflmeet /dv Caraoteafii,
Quod fi ab aliquo Teri contigiftet contra hoc ço. Trevi am Dei , cpifcoporum fic ecclefiarum
decretum publicum ; aut de vita componeret, aut autboritate firmaram die: nefas limea communi
a Chriftianorum coofortio expulfus, patria peile^ , lege faocitam, fed pro communi utilitate homi­
retor. Hoc infnper placuit uoiverfis, vcluti vul­ num, cx placito ac pafto civitati* ac pdtric.
_ de argumenta
go dicitur, ut Toboga d^nini vocaretur. QuK^de
argumente plura
plera far
f'«i cw/rr
veleto/rgar Petrihk>Mjrca
videlicet non folum humani* fulta prulidiis, ve­ Paeifieafii ankieptfcepi netae ad rrwuw pnmnm
rum etiam multotien* divisus fuftrsgsta terrori, centtlii Cleremeutani, rem. fanent. tf M. Autenii
bus. Nam plerique vefani audaci temeritate pra- Demtnicy differlalïoaem de /rrsga tf pate: ^ut faed
feriptum paâum non timuere tranfgredi .* io qui­ tlh cum medtir cemmaae efl, a/fvr fatu adhuc el··
bus protinus aut divina vindex ira, feu-huma­ fervatum, pacem ia ataltii Gall ieram ceaciliu fir­
nus gladius ultor extitit. Et hoc paflitn tam fre- matam, cam treaga damini teafaadii.

WmFF

WW WW WR* WA’ ’Aw

WsW WiW» ’/W Wn

CT GERMANICUM INCERTI LOCI CONCILIUM
Qj» Treva Dei pia fic fasiAa inftitutio Habilita eft, anno circiter 1041. celebratum.
1*1**^* /"Vrca hat anaai pia tf fanSa Treva Dei iafli· C vefpertina dici Mercurii inter omnes chriftiauos

Vjr tuti· empte aethere , vel fuafere S. Odileae
dMata Clumacenfi, tefle Hugeae Flaviaeenfi ad an·
Mau 104t. Here igitur meditamenta fua a S. Ahdate Ragindalda Arelateafi arthepifetft, tf faffragatmii in sensilia, at credere par efl, caileiiit pre·
ptfita , a fvrl·/ iac prediit epiflala, vtl fyntdisa
ad epifedpee, saieref^ae tierice t per 1ialiaae direOa,
ftant PP. Martin , tt DnraaeL Aaecdat. tan 1.
cel. 161. referent.

amicos, fic inimicos, vicinos , fit extraneos, fit
firma pax fit ftsbilis treuva ufque in fecundam
feriam, id eft, die luoa ad ortnm folia, ut iftis
2uatoor diebus ac noAibu* omni bora fecuri
nt, fit faciant quidquid erit oppbrtunum ab om*
ni timore inimicorum abfoluti, fic in tranquilli,
tata pacis, fic iftius trewns confirmati. Qui eu ra­
que hanc pacem, fic trebvam Dei obfervaverint,
ac firmiter tenuerint, fint abfoluti a Deo Patre
omnipotente, fic Filio ejus Jefi* Chnfto, fic Spi­
SERMO ET CONFIRMATIO SANCTO­
ritu SanAo, de Saoâa Maria cum choris virgi­
RUM PATRUM.
num, fie de S. Michaele cum choris angelorum,
fie de S. Petro principe apoftolorum cuna omni,
bus fandis, fic fidelibus eundis nunc fic femper ,
Tr/auw Dei·
Dfit per omnia fecula fxculorum. Qui vero treu*V**^*i” TN nomine Dei Patri* omnipotentis, fic Filii , v*m promiffam habuerint, fic fe fciente infringe­
μ.
X & Spiritu* Sanâi. Raginbaldu* Arelsteniis «r. re voluerint, fint excommunicat i a Deo Patre
chicpifcopu*, cum Benediâo Avenioneofi, & Ni- omnipotente, fic Filio ejus Jefu Crifto, fic Spiri­
tardo Nicenfi epifcopi*, occnon fit venerabili ab­ tu fsnâo, fit de omnibus fanâi* Dei, fint cxcorn,
bate domno (a) Odtlone una cum omnibus epimunicati, maledifti, fic deteftati hic fic fu perpe­
(copia, & abbatibus, & cuoâo clero per univer. tuum , fic fint damnati ficut Dathan, fic Abiron,
£tm Galliam habitantibus » omnibus archiepiico- fic ficut Judas, qui tradidit Dominum, fic fintdi*
pia, epifcopi* , presbyteris, & cuoâo clero per merfi in profundum inferni, ficut Pharao in me­
totam Italiam commorantibus , gratia vobis fic dio maris, fi ad emendationem non venerint, ficuf
pax a Deo Patre omnipotente , qui eft, fic qui conftitutum eft. Videlicet fi quis in ipfi* diebus
•rat, fic qui venturus eft.
trcuve Dei, homicidium fecerit, exui faAu*, atRogamus vos , fit obfecramus omnes, qui ti. que a propria patria ejeAus Jerufalem tendens ,
aseti* Deum, fit creditis io eum, fic ipfius fan. longinquum illic patiatur exilium. Si vero in alii*
prine redempti eftis, ut caveatis, fic provideati; quibuslibet rebut fupradiâam treovam Dei fit pa­
1vos ad
" falutem animarum,, fic corporum
.
,, fic
~
fe-E ccm fregerit, examinatus per decreta legum fecula*
quamiai
■■-■·
veftigia —
Dei
· , pacem habentes ad invi.
rium, juxta modum culparum cogatur perfolvere,
cem, ut cum ipfo mereamini pacem, fic tranquil­ fie per fanAorum canonum regulas duplicata pmlitatem perpetuam potfidere · Recipite ergo , fic nitentia judicabitnr. Quod ideo dignum ducimus ,
tenete pacem, fitillam trcvam Dei, quam fit nos, ut fi promilfionem illic fsâam in aliquo corrum­
divina infpirantc mifericordia de celo nobis tranf· pere prufiimpferimus, mundano, fit fpiritali judi­
miflam jam accepimus fic firmiter tenemus , ita cio dupliciter condemnemur. Ccedimus namque
«onftitutam, fic difpoficam , videlicet ut ab hora
iftam caufam a Dec nobis culitus lafpiratam di­
vina

(a) Haqo Ftsvtaiaceafi* abbas Trevam antbnre S. Odilonc in primis firmatam fuiffe auoo sa**, difertiv vesbâ
aflarit in chranico, aamaue non folum teumaaa autboritate, fed «iam divinis tenoribusMuirmatam. Marthas-

Gnm/. GsnmdTTom. XIX.

Pp

jps

CONCILIUM

/

j96

vina opitulatione, quia apud nos, ut credimus, A ficut cultores / caule Dei ab omnibus chrifttanis
-------------nibil boni agebatur, quando a Deo popnlo luo exeant, & redeant benedidi* Si vero refiduis die* ANNO
λ s no tranlmiffa eft. Dominica certa dies non celebrabu» aliquid fublatum fuerit, & in diebus neuve Chkisti
CHXisTt batur, fed eunda fervilia opera in ea fiebant . obviaverit,omnino non teneatur, ne occafio ini· ‘°4**
*·«·■ Promifimus itaque Deo ac devovimus quatridu­ mico data videatur . Prstereat rogamus vos, fra­
um, ut fupra diximus , ut V. ferta propter afeen- tres, ut in quacumque die apud vos prsédiâa
fionem, VI. feria propter Chrifti ^affionem, fab
pax d( treuva conflitura fuerit, ipfum diem de­
batum pro veneratione fepultur·, flt ut Dominica vote recolatis in nomine Sands Trinitatis-. La
refurredio inviolabiliter celebraretur,ab omnibus trônes quotcumque de veftra regione ejiciatis , flt
rurale opus in ca omnino non fieret, inimicus ini­
abominemini , maledicatis , &l excommunicetis
micum non formidaret, fecundum sudori fatem a ex parte omnium Sa π do rum, qui fupra feripti
Deo collatam , flt ab apoftolis traditam. Omoes, funt. Decimas vero veftras & primitias de labo­
qui hanc pacem, flt Dei treuvam amaverint, be­ ribus veftris Deo offeratis. De bonis veftri» ad
nedicimus, fit abfolvimus, ficut fuperius didum ecclefias deportetis pro falute vivorum, & defunab _ omnibus
eft. Illos autem, qui contradicunt, excommuni- dorum, ut Deus vos liberet
.
_ _ malis
camo*, maledicimus, fle anathematixamus, fit a Bin hac vita, dc poft hanc vitam perducat vos ad
liminibus fande matris ecclefieeliminamus.Cum regna edorum, qui cum Deo Patre, dc Spiritu
éuiem evenerit cuiquam vindicare in eos rqui hanc Sando vivit dc regnat Deus in fecula foculorum,
chartam, dc Dei treuvam irrumpereprulumpferint, Arnen,
vindicantes nulli culp· habeantur obnoxii, fed

C^BISUNTINA

SYNODUS

DlOECESANA

Occafione dedicationis templi Murbacenfium Monachorum , in quo libera jura illorum
Monachorum confirmantur, ab Hugone Archiepilcopo anno 1041. celebrata.

Hnÿnû/ Arttotfifafi Btfentini Dtfltmt pre jerr lAtre tteltfa S. Difid/rit in Meriath datent
i» pltna fjnoio,

L..lr $p.c.

I res ccckfiafticas augemus, Deum fode pro- C placitum Decani· per fe habere inibi .* fed caufa
pitium nobis fore credimus. Hanc enim fibi
congregationis, dc abbatum, qui femper familiafponfam elegit, hanc fanguine proprio acquifivir, rem apud noflratc»obtinuere locum, non eftper­
Qpidquid huic fponfo confertur, fponli ad ufus mitium ufque in diem hodiernum.* fed dum* ali­
conceditur; nec habent inter fe quid divifum , quid contra' jus divinum ab aliquo eflet ibi pa­
quia fpirttualiter funt unum. Credo fi rex edo­ tratum, mittebat prxpofitus monafterii poft deca­
rum arbiter foculorum hanc vellet efleancillam, num, dt fimul perficiebant opus divinum . Noti
non fibi eligeret fpoofam ; quia indecens valde iode referebat decanus numum , fed prspofiros
effet, ut, qui ad hoc venit, ut mundo libertatem accipiebat bannum.
Taliter ufque ad noftra tempora res eft ada .
ferret, caufa fponfo fu· fervus fieret. Lex enim
Poftquam enim effedus fum archiepifcopus, dom­
fic continet humana: fed abfit , ut noftr· legi
fubdantnr divina. Qpapropter ego Hugo fandas nus abbas fupraferiptus cœpit mihi ita efle fami*
iiariflimus cum fuis omnibus , quod non magia
Chrifopolitanc ecdeue archiepifcopus, notum fie­
ri cupio omnibus fanda religioni colla fubdenti- fuum, quam meum diligebat commodum;& ita,
bus, qu (liter domnus abbas Eberhardusnobis pre ubicumque poterat,, noftram ut fuam exaltabat
omnibus ciriffimos, cundaque congregatio fandi D ecclefiam. Vifum fuit
fi
noftris fratribus dignum ,
ccenobii Murbacenfis petierunt a nobis, ut dedi­ ut quod antea cupidinarie fuerat adum, carita­
tive effet emendatum ; Rogatu Willenci noftri
caremus illis qusmdam ecdefiam infra noftrum
epifeopstum fitam , noviter reflauratam, fed ab praepofiu, dc Theodorici fandi Joannie Evengeliantiqua fundatam, quod libenter fecimus, redum- fl· decani, & Lamberti fandi Stephani primice­
que fieri judicavimus . Supra (cripta namque ec- rii , ceterifque utriufque congregationis canonicis
clefia olim fuit regalis abbatia, fed ab antiquis non folum confentientibus, fed etiam devote ro­
regibus S. Leodegario Murbacenfi perprneeptum gantibus , ut priflioam libertatem fupraferipte eetradita, freque deinceps manfit illi fubdita , ha­ defi· concederemus: quod dc facimus , pofterifbui tque fua prius privilegia, manfitque ab omni que noftris ferra re mandamus. Hanc priefentem
fervitutis jugo libera, ficut enters abbati· noftra libertatem , quam peragimus , ia plena fynodo
in parochia. Poftquam autem fandorum martyrum facimus. Interdico denique ex audoritato divinas .
Defiderii, & Regcnfridi corpora a fupradi&o lo­ clementis, ne quia meorum fuccefforum hoc li­
co sd Murbaceolem funt ecdefiam delata, ftimu- bertatis donum audeat violare in pofteram , iplante invidia, inardefeente avaritia, ecclefi· no- fiufque ecclefi· altaria, proprio fi fuerint paftote
ftrs miniftri, qui penes nos vocantur archipres-E
1 viduata, Morbacenfis ecclefi· redores perfonam
byteri , plus «quo diligentes formam nummi, eligant habilem, dc in prefeos uique, ut convehanc voluere elle fub tributo : fed non accidit nit, deducant; cui noftri fucccflores abfque pecu­
res ex toto, ficuti propofoerant animo. Retule­ nia animarum tribuant curam.
Et ut hoc velnt catlefte munus ioconvuifum,
runt ad archiepifeoputn, cujus nos nunc occupa­
ftabileque permaneat, proprii figilli impreffipoe
mus locum ; qnod turpitetcircats ibi largum
poffet fervitium accipere ,'·«’& deinceps facerent notam ponimus: ftc a canonicis noftris a majore
illam tributariam, quam prius inveneram liberam; ufque ad minorem pmfente Sanda fynodus ex­
quod minime eft peradum , quia fecundi non tenta manibus firmare jubemus . Si quis vero,
erat licitum; tamen parvum fibi ufurparunt fer­ Juod minime fpero, bellator advertas deifica caIra hoc ingenuitatis privilegium infringere cona­
vi tium, fex femellas cum flafca dum fieret ab
epifeopo circata, ob hoc archipresbytcri volucre tus fuerit , ex parte Pafloris paftorum , dc ex
per-

S

•«Am».

\z

597

ΒΒΝ?Ο,Τ™ ’

C Æ S~E N A TENSIS.

cr perte B. Petri principii Apoftolorum , atque ex/
■■■ - ——parte S. Stephani proiomartyris Chrifti , & om· '
chb^sti oiu,n Chrifoeolitao* urbis fonda totum, catena fit
ligatu», anathematizatus, & in terra viventium'
bona Domini non videat cum juftis. Ego Hugo
archiepifcopus hanc chartam propria manu firmo,
ccterifque firmare praei pio. S. Willenci prapofiti fari&i Johannis Evangclifta. S. Theodorici de­
cani. S. Gibuini cantoris & archidiaconi cardina­
lis , S. Rotberti archidiaconi , & archidavi , S.
Lamberti decani, £. Stephani, S. Girardi archi­
diaconi , S. Winibaldi archidiaconi, S- Theodori,
ci archidiaconi, S. Frederici Gcncvenfis epifeopi,
noftr· ecclefia; archidiaconi, S. Alberici fubcanloris, Signum Manegaldi, Signum Stephanican-

ANNO

CH*iT' SYNODUS

Bwjucrom.
tori», S. Rodulphi . S. Buodipi Cellerarii . S.—.. ■'
Dundttu capella ni, S. Ottonis capellam, S-Deo- /Λ?.?-,
dati capellaoi, levit», S- Conftantioi levi ta , S.
Rotgeri levit· capella ni, S. Alberici fubdiaconi
capellaoi, S.Frodooi» abbatis , S.Martini, S.Petri,
S.badini faccrdotis, S.Ardulfi diaconi, S.Rainaldi facerdotis, S. Ottonis archipreibytcri, S. Ru­
dolphi archipresbyteri . Ego Raheruu levita reco­
gnovi ad vicem Èrmanfridi cancellarii anno Do­
minice Incarnationis mtllefimo quadragefimo ptimo, indifttone nona.
Aâa Bifuntio publice io fanâa fynodo VI.
Feria VIII. Id. Novembris , regnante Hciorico
Rege II. anno IV. przlulatus vero domni Hugoois decimo,
j.

CHRUU

CÆSENATENSIS,

.....

In qua Joannes epifcopus, clericorum in commune viventium focietatem inftituit,
iiique alendis patrimonium allignat, anno Chrifti mxlii.
n tnt. ta- TN nomine Dei & Salvatoris noftri Jefu Chri-]
tute. n. J[ fti t Anno, Deo propitio, pontificatus D. N.
Benediâi lummi pontificis, dc univerfalis papr ,
in apoftolica fandiifima beati Petri apoftoli do­
mini fede, anno decimo, die fecunda menfis Ju­
nii, indiftione decima, & anno ab incarnatione
domini millefimo quadragefimo fecundo , poft
obitum Conradi imperatoris, Calena. Diverfa
licet in fe membra retineat ecclefia mater univerfalis ·* unita tamen eft , & ratione fidei , &
operatione virtutis. Nam fecundum apoftoli fenrentiam , in uno corpore diverfa funt mem­
bra .* omnia autem non eumdem adum habent .
Et in ecclefia diverfi funt ordines: fed ad unum
caput, quod Chriftus eft, generaliter referun­
tur. Conftat ecclefiam..................... Aliter ta-<
men in ecclefia monachi , aliter clerici conver­
tantur ............. Et ideo ego Joannes divini reipeâus operatione epifcopus Ccfenas , clericorum
noftri epifcopatus vitam in melius reformare ,
domino infpirante volens....... cum concilio Gebeardi femori», dc magiftri noftri, Ravenatisfedis
archiep., aliorumque confratrum noftrorum, tam
epifeoporum , quam etiam religioforum abbatum,
aliquantos facerdotes, necnon dc diacones, ceterofque ecclefiaftici ftatus, in unum collegimus ,
qui ad honorem domini, & fanât Joannis Baptifta, communiter in uno loco conveniant, ubi
communiter vefcantur.', dc dormiant, dc ad fer-

SYNODALE
q

a» Rcffin
Cexit. r·«o·. r··-

u

λ

vulgo

viendum domino fine intermilfione confinant }
&, ut folummodo divino cuicui mancipetur , a
populari converfatione removeantur . Nam ficut
ait apoftolus.* Qui miliitt dentiae ,
implicat
ft atgtliii fncalaribai. Ideo confilio, tam majo- · r"· ·
rum, quam minorum, tot i ufque populi noftri :
Ego prediâus Joannes epifcopus Ccfenas trado,
dc ordino, dc in perpetuum dtfpono vobis, Joan­
nes archipresbyter, Petre presbyter, dc per vos ,
veftris fratribus, dc fiicceiTohbus in perpetuum ,
qui canonico more ad ferviendum noftra ecclefiz.
funt permanfuri, ideft, plebem nnam integram
cum omnibus fibi pertinentibus, qui vocabulum
eft fanât Viâoris in valle, monafterium unum
integrum, cui vocabulum eft fanâorum Lauren­
tii, dc Zenonis,.......... Debeatis etiam orare affidue pro mea, dc meorum antecefloram , dc fucceiTorum anima. Et non licebit nobis dc noftri»
fucceflbribus, hac omnia qua largiti fumus per
ullum modum abftrahere, vel minuere. Quod fi
quis fupradiâx ordinationis dc difpenfationi» ftatutum temerarie........
Ego Gebeardus, Dei gratia, archiepifcopus .
Ego Joannes, gratia t>ei , epifcopus Cafenatenfis ecclefia , fie difpolui, fic decrevi, dc in
perpetuum valere pracepi.
Et ftbicnpftmHt aiiqm ttflt/ .

DECRETUM
Trbvia

Dei

DE

PACE,

dicitur,

Cooftitutum a Willclmo feniore Rege Anglorum ac Duce Normannorum , dc Epifeopis
Normannia , apud Cadomum 104*.

Sic rtfiitmtitr lituim tx MS. S. Micimlii,

ettera funt ctlltta, fimul & cum Bigetitn».

Ratresin Domino cariflimi, io pace qua vul. E ter dierum dc quinque noâiurn alïaliat, nec de­
pradetur, nec capiat, nec ardeat ullo ingenio ,
a(Jt yfoienug, ,ut aliqua fraude. Quod fi ali­
quis,
quod abiit, illam non tenendo qua pracite finit, base qua dicam vobis promptiflima men­
te dehinc in antea debetis obfervare. Nullus ho­ pimus infregerit.· fi non 30. annorum poeniten­
mo, nec feemina hominem aut fceminam unquam tiam in exilio fecerit, dc antequam ab Epifcopaalfaliat, nec vulneret, nec occidat , nec cart el­ tu noftro exeat , quicquid fecit contra pacem ,
lum, nec burgum, nec villam in hoc fpatioqua* emendaverit, a Domino Deo fit excommumc*
Pp a
tu»,
Cmuil. Gtxcrxl. Tom. XIX.

Trevia Dei, dc qua die Mercurii
F go‘ dicitur incipit,
.......
.
<■
Sole~ occidente
dc die Luna Sole- oafcen-

59f>
T 99

3b^0i7t”

CONCILIA DUO

HBNRICUÏ lit. LMP.

HBNklCUS 1. R. FRANC.

000

" ttis, & a tota Chrillianitate Cc teporatus. Qui- Afenferint, maledicant. Si quis autem fe pacem—'·
chriNt cu,n9uc vcrt’ ,‘H» «i'9“*
te communicaverit, nelcienter dixerit infregirte prius facrasnentutn *nnl>
1 aut confilium, lire adjutorium dederit, aut ul­ faciat, calidumque b judicii ferrum portet.
lum colloquium, nifi ut ad poenitentiam veniat ,
O «SER V ATION ES.
& ut diAum eit, ab hoc Ephfcopatu eieat ha­
buerit , fimiliter fit excommunicatur , donec ad
emendationem venerit. Quod fi ille fanAa pacis * Caroli Magni flirpe ad occafum inclinante .Comites,
Piovinciarum Redores tas fibi canquam privatas
violator milerrimus, priufquam accepta poeniten­ fui
facultates >n patrimonium aieifeere crepeiunt. Translatio
tia 30. annorum exui moriatur, nullus Chrtfbano- Regni ad Hugonem illorum conatus plurimum adjuvit:
ruoi pratfumat filum vifitare, ^ut corpus a loco Provinci* non amplius ex anteriorum legum auAontate
; fed quifque res magis ex commodo, quam ex
in quo jacuerit tollere, nec quicquam , ex fub· diredsr
«quo ordinare g-lliebat. Vicino vicinum invidere, ri­
flanti* fur bonis accipere.
xis movere, pugnas invicem committere ia morem de­
Ptsetctca , Fratres , hanc pacem & Treviatn venit . Magnatum exemplo privatorum pugnr & bella
Dei, detetrisae debeftiis, inlupcr de rebus omni­ quali domeftica ; Fatda quam vocitabant ante quafi inquempiamipïuiï
occiditbus qur haberi polTunt , tenebins inter vos . Quod termortuarevixit, & quo iesnel·-quip
! viciai™
■
'fi inίι quis aut aliquam beluam , aut etiam obolum , o ________
lerfeÂorem vel
occide
... quemvis
,------- ex
— ejus genere impune occidere
fivç veilimentum in illa pace tulettt alieni, fit coeperunt. Ad tollendum tam prave malum, quoniam Mn
excommunicatur, donec ad emendationem veniat. poterat fatim curari , hac arte itum eft . Quidam dies
fune , quibus quies effet ab hujufrwdi bellis ,
Qu id fi ad emendationem volueiit venire , pri­ aflignaci
nec alium quivis perlequi auderet, fed finguli publica
mum reddat , quod rapuit , aut tantum quanti quiete iecuri fruerentur : dc has inducias Treugam Dei
ciAt pretii quod abftulit. Dehinc 7. annis poeni­ ieu Treviam Domini vocitarunt, de qua pafTmi apud
illius temporis. Trevia illa decretis Concilio­
tear intra Epilcopaium. Si autem morietur priuf- AuAores
rum, & fummorum Pontificum literis celebrata eft &
quam fatisfaciat, & poenitentiam fumat, non fe- approbata ; qui vero hanc induciarum legem temere
pcliatur, nec a loco quo obiit moveatur, nifi pro violare auli eiient, capitis aut exilii poena vel except»
illo parentes ejus fatisfeceiint ei, cu'injuriam fe­ municatione ple&ebantur; mio apud feriptores illius avi
plurimos ipfo Deo vindice profitâtes. Non eodem
cit . Ceterum in hac pace nullus nifi Rex aut legitur
tempore ubique fulcepta fuit. Anno 997. Dagbertus BiComes hnjus patriz cabalhcationem aut holbli- tuncenfi* Archiep. chartam de Treuga & pace a Vviuiem laciat.* <J< quicumque in «.aballicatione aut done Anicienfi aluique Epifcopis faaam cum TheobalViennenft Arekiep. confirmavit. Anno soy. per Areholbli tate Regis fuerit, in hoc Epifcopalu : nihil do
latenfem & Lugdunenfem Provincias , adeoque per uniplulquam
fibi -v
ac luis equis .........
neceflaria
l>,uiqu>i» .....
...... ad viftum
--- r· vetiam Brgundiam , editum fuit ab Epifcopis decretum
accipiant.
autem,. & omnes nomines^de reformanda pace ieu Treuga Dei , quod univerfi
*----J --- - - Mercatores
- -------- promptis animis acceperunt. Ex Glabro Radulfo I. q-c.
qu> ab aliis regionibus per vos tranfierint, pacem
j. an- 104t. Treuga Dei, auAore in primis OdoneCluhabeant a vobis.
niacenli Abbate, denuo flatuta eft , tefle Hugone UaHanc etiam Dei Treviam ab initio Adventus vimacenfi Abbate. Hanc Auftrafii probavere, ac tan­
Dominici ulque ad OAavas Epiphanie, & a ca­ dem Neuftrafii in Conciliis Cadomi habitis an- ioq<. &
pite jejunii utque ad OAavas Patch*, & a die­ 1061.
b Judicii ferrans portet. ) In Pontificali ante 1000. an.
bus Rogationum inchoantibus ufque ad OAavas fcnpto, quod in Gemmet i cenfi bibliotheca affervatur ,
Pcntccofles per omnes dies tenebitis. Presbyteris rin s judieii per ferrum candens ita fe habet. Frrrau*
« culpato cornus onsnibui atfrpiatur , <JF
autem pircipuur, ut in feflivitatibus ac diebus proferatur .
aiea/artas novena pedunt portetur, monui figiilrtur ,
dounimeis omnes alios, qui hanc pacem observa­ per
job figillo Itrwiar , & pofi trei aaftt! opertatur : & fi asaaverint, pro illis preces agendo, benedicant; illos das efi , Deo gratuletar ,· fi autem famei crndrjcrm ia vevero qui infregerint, aut qui inlraAoribus con- fiigto ferri invehetur , culpabilis & immundus reputetur,

—

ANNO

LHK.sn

CONCILIA

DUO PROVINCIAL NARBONENSIS.

Nno falutis human* mxijii. in concilio OJ»m provinciae, ambo ex nfdem tabolit Cuxant^fi·
bas ilefcrtpfit.
provinci* Narboneofis, cui interfuerunt archicpitcopi duo, Narbonenfis & Arelaieniis , &
Afin Pinibonenfir Concilii anni 1043. A*c font ea
tpiicopi oAodecim, excommunicat! funt ;nvafo- Martene Tbefaaio Anecdotorum
res bonorum monaflerii Cuxancnfis.
Vvifredus fandz prima: fedis Narbonenfis Ec-

A

Anno Chrifti mxlv. decretum ediderunt Gui- .
frrdus Narbonenfis archiepilcopus, & Oliba epifcopus Aufonenfis ■ quo privilegiis tuis commu­
nierunt ecclefiam fandi Michaelis Fluvianenfis in
*
comitatu Empontano. Cui decreto fublcripletunt
Guifredus archiepifcopus Naruoneiifis, Bernardus
epixcopus Conleranenfis, Petrus epifeopus , Oli
^A.'on«o ba epifeopus’, Arnaldus epifeopus Magalonenfis,
‘
Froterius Nemaulcnii j, Berenganus Helenenfis ,
C.rc.ff» Amulius Rotenfis, V vifredus epifeopus ’. Et fub· E
iequentibus temporibus, Guillelmus epifeopus Aufonrnfis, Bcrcngai ms Geiundeofis , & Bercnganus Barcinonenhs. Dm vero pott h*c tempora ,
decretum illud confirmavit Giraidus Oftienfis epiicopus, apollolicz ledis legatus.
104J.

£x tabani Caxaneafis moat/ieru , Ailt atrsufijae
condii def.ripjit Petrus de Marea Parijienfii arcbieptjcouai : cui accepta jerimus bac breviaria. Poftenat
son· >ium tempore Gregorii VI. celebratam tfi. Hic
tamen cai» priere conjanximai, cum fint ambo ejuf-

cleli* arclnepifcopus, & Petrus Gerundenfis epiicopus, 0c Gaulredus epiicopus Garcaflonenfis, &
Berengarius epifeopus Elenenfis , & Guislcbertus
epifeopus Barcinnonenfis , & Guillelmus Urgellenfis epifeopus, <x. Bernardus epifeopus Conféra·
nenfis, & Bernardus epifeopus Biterwnfis , dtleillimis faoAz matris Ecclefiz filiis donum perpruix benediAionis. Fratres & coepifcops noflri
Olivz, ac congregationis fanAi Archangeli Mi­
chaelis Coxanenfis cœnobii fibi commit!*, gravit*
fimam querimoniam vidimus atque audivimus .*
quam valde dolentes veftris nunc auribus intima­
mus: ut & vos condoleatis, & eis una nobifeum
pro polle auxilium ferre Audeatis . Eft autem
hujulinodi . Sunt przdiAis in Teniliotenfe & in
Roililionenfe Comitatu Deo & S. Michaelta fide­
libus & religiofis viris donata, atque concerta .
Hzc ira atTiduis deprzdatiombus, i ovationibus, hof*
pitatiombus , atque rapinis a pravis Λ perverfis
hominibus devertantur, ut pene ipfi pontifici &
futribus przdidr cœnobii inutilia efle videantur.
Hujus

r
«O.

'“ï‘D,'i.r“‘

NARBONENSIS PROVINCIAL.

SS^VwlSc.

«"*

.—Hujus rei lamentabilem coram noftri przfcntia A quo ad ufque digna pœmiudinc Deo fic S-Michae*NN?w fiaen,ei querelam, deprecati funt nos cum mul- Ji & fratribus 'cjuldem cœnobii fatjsfaciat, ficulte- AN^2.
CM>L>· 10 gonitu, ut libi dignaremur in hac parte fue* nus talia perpetrare non audeat. Excipimus au*
currere, & eadem prxdia ; ut fibi falva & integra tem ab hoc vinculo excommunicationis domnum
Urvarentur, aliquo modo Habilite. Quorum pre* Guiliehnum tomitem, & fratres, ac filios ejbs,
cibus annuentes, & przcepia regalia ac iummo* quia indignum ducimus illos excommunicationi
rum Apoftolicprum privilegia eidem venerabili Io· tvbdere, quos fxpe didi coenobii patronos vel dc*
, co fada cognolccntes, ficut in eis audoritate, re- fenlores cupimus effe. Hanc vero commonitionis
gia concefTum , fic apoftolica manu roboratum chartulam manibus noftris firmamus, fic ceteros
invenimus, ita fic confirmamus, commonentes ex coepifcopos noftros, in quorum manibus venerit,
parte omnipotentis Dei, & cjuldem glorioGftimi feu comites regionis noflrz ob remed um anima*
Michaelis archangel·, omniumque fimul fandp- rum fuarum firmare rogamus. t Berengarius epi­
rum, ut nullos deinceps in' jam didis vel in om­ icopus. f Wifredus Csrcaflbnenfis prrfui. t Arnibus aliis ejufdem cœnobii przdiis hofpitari , naldus epife. Malagenenfts. t Guislibertus gratia
prxdare, invadere, rapere, diripere, vel aliquam Dei epiic. f Bernardus epife. t Ugo epiicopus
injuriam inferre, aut ullum plackum contrarium B Vceci*. f Froterius epifeopus Nemaufenfis. f
abbati , vel fratribus przfati cœnobii tenere prz- Ugo Toloianenfis. f Amellus epilopus. t Gui’futnar : ut & przcepia regalia jnconvulfa per. Iclmus gratia Dei Urgellcnlis epilcopur. f Ber­
maneant, & przdidus pontifex ac fratres fupra nardus gratia Dei epifeopus Conleranenfis. f Oli­
nominati cznobii , fic fuccefforcs eorum prae­ ba epifeopus. f Guillelmus epifeopus. f Bernar­
dia fua fine ulla inquietudine ^offideant . Si dus Lutevenfis prztul. f Stephanus Attenfis epi­
vero, quod abiit, aliquis hane noftram commo* icopus. f Bernardus fedis Biterrenfis epiicopus ;
nitionem pro nihilo duxerit , fic praeceptis regali* Pettus epiicopus. f Petrus epifeopus Caballonenbus ac apoftolicis fedis Romane privilegiis con* Gs. f Guibcdus lanftzprimz Narbonenfis eccle­
trarius exticerit , hunc ex parte Dei fic magni fiz epiicopus fubferipfi. f Raimbaldus archiepi·
principis Michaelis omniumque Sandorum Chri- fcopus Arelatcnfis. Scripta manu Johannis, juffu
11 i excommunicamus, fic a liminibus fandz ma* domui Oliva: pontificis anno 1043. Domini incar­
tria Ecclefiz extraneum judicamus : ea videlicet nationis, 16. cal. aprilis xtj. antra regni Herni­
ratione, ut tamdiu excommunicatur, fic a co n for- ci regis.
tio omnium Chrillianorum feparatua permaneat,

ta· AD NARBONENSE CONCILIUM
Abh» 104J. bakitH'ft.
ADDITIO.
Ii Mi’ii
twl.
UTf.

U« fuit caufa Narboneniis concilii anno

Q 1043. indicendi, hzc ipfa pariter fit alterius
anno 1045. cogendi przbuit occationem. Juratas

anno 1043. Narbbnz m concilio inducias abrfaperat Gautredus Narbonenfis arcbiepifeopus, reiumptis, quae jam poluerat, in comitem Narbonenfem armis. Quart vtntruut tpijctpt ta

CONCILIUM
it Mirux
Tb«<»«'O
*'

Eodem anno

mxliii.

terruM (Narbonam videlicet ) # ubb eum ndtm
arc bieptl capo firmaverunt tre^uaui Dei iwttlabiiem
tenere m aataem terram tn am , atyve ex eadem
corruptae t ttterrimtt jxflitiaen facere . Verba funt

Vicecomitis Narbonenfis , dc quo in concilio
amtt 1043.

NARBONENSE

celebratum confirmat donationem faftam Ecclefiz CarcaffonenG
a Vvillclmo Hugonu.
£x Chartaria Carcajjauetifi.

Nno Dominiez Incarnationis xttn. poftDfe fic uxore ejus Senegundis . Notum fi 1 omnibus
millcfimum arra millclima mxxxi. indid. χι. fidelibus fandz Dei Ecclefiz przfentibus fic futu­
calendarum Augqfti, anno 13. regnante Henrico ris, quoniam nos rettauravimus quamdam Eccleptiffimo Francigeno , adum Synodale concilium fiam in honore fandz Dei genitricis Maiizcum
apud urbem Narbonam przGdente piiftimo Guitre- altaribus SS.Johannis & Petri, ob amorem Do­
do eju'dem civitatis, Deo favente, metropolita* mini noftri Jefu Chrifti, ut mifericors fic piopino cumfuffraganeis fuis inferendis, atque fandif- tius Iit peccatis noftris, fic conferat nobis remulimo primate faadz ArelatenGs ecclefiz nomine nerationem zternz vite, fic defiderium crlelbs
Raimbaldo cum coepifcopis in eodem fando conci E patrie. Conferimus etiam eidem ecclefiz alodium
lio refidentibus. Quorum confpedibus efferent przdidum Edra nuncupatum de villa Somniaco,
fe Wtllelmus Hugonis vir bonz indolis, rogahs qui vocatur Mairne, cum domibus fic omnibus
obnixe idem fandum Concilium confirmare Do­ zd'ficiis quz ad domos pertinent , terris , vi­
mino Deo fic S. Dei genitrici Marie a fe rezdi- neis,.... tum fic heremum arboribus, pomiferM,
ficatz, tn locum quem vocant Edra, alodium a vel impomiieris, vel olivariis, fylvis, pratis, patcuis,

h,FKî”

concilium

<oj

•fcuis, garicis, fontibus, decurfibus vel recurfibus
CHRISTI *9u,rura ve* viarum, cum omnibus ad noftrum
,·«>■
pertinentibus in pnediâis loci·, cum termi­
nis ft afrontationibus, exiis & regreffis earum .
Similiter douamua ipfum alodium, quod eft in
termino ville, qtis dicitur Mora, & ipfumquod
habemus vel haberc«debemus in locum qui no­
minatur R.oca, quantum in praefatis loci· per quamcumque direftam vocem habemus, vel habere de­
bemus , feu per parentes , feu per comparatio­
nem , five per donationem, feu per commuta­
tionem, vel per quameumque vocem cum termi­
nis fit afrontationibns, cxiifque, dt regreffis via­
rum .... prefenti donamus, dt io futuro Deo,
& donaturi fumos ut ; . . . domus Dei perpetuo
fit honorais, ft illuminata, ft decorata, vel ab
ordine canonico, vel fi Deus voluerit monacho.
Enixeque veftram almitatem rogamus, ft veftraj
ianftiftim* ft revereotiffim* firmitati vel auftoritati, Deo donante, roboretur, ut nullus veftra
auâoritati refiftere queat fine anima fua detri­
mento . Nam ifdem locus dudum eft coufecratus
a prefulc Gerundenfis Ecclefie Petro, ft epifeo­
po Carcaffenfi ft Guifrido, &. Bernardo pontifice
Conferanenli. Igitur nos praferipti prafules cum
fan&o conventu prsdi&o annuentes votis, & pre­
cibus eorum, confirmavimus prcdifta Ecclefia ,
ft omnibus ibidem Deo militantibus, omnia qua
ft ifti nunc offerunt, ft inaotea, Deo juvante ,
colluuri funt, five per quo inantea qnislibet fi­
delium eumdem locum venerabilem de fuis rebus
jufte ditaverit. Si quis autem, quod minime crçdunuj fieri, temerario aufu volucri: infringere ,
vel quolibet modo de poteftate prrfata ecclefia
difrumperit, ft infia trium menfium fpatiumnon
emendaverit , primum iram Dei incurret, & a
liminibus fanfta Dei ecclefia ft omnium Chriftianorum confortio extraneos fiat. Quo vinculo
configamus eos, qui antiquum alodium prafata

«<·♦

.ecclefia, fe feicntc, occulte retinuerint, donec--'·
eum prafata ecclefia reddant, ft ad fatisfaâio ch’VJ?nem veniant. Cujus etiam particeps efficiatur , ^(n
qui terminos falvationis quoeprafati Epifeopi ftatuerunt , qui easdem ecclefiam dedicaverunt ,
crucem ad fignnm ponente·, qui eumdemlocum <
difruperit vcl difruropere tentaverit, vel quoquo
>
modo malo vcl iojufto ordine tranfierit; ft fi ,
'
quod abfit, parvipendentes fuerint hujus excom­
municationis , anathemate feriantor , donec ad
plenam fuperius, ut nunc eft feriptum, veniant
ad fatisfaftionem. Si vero, quod Deus avertat ,
io ea obierint....... tiam corpora eorum cum pfal' mis ft hymnis........ fepulturam, nec nomina eo­
rum inter fideles mortuos ad .... altare reciten­
tur. Quoniam nos de his decernimus hoc, quod
B. Gregorius de talibus decrevit dicens : Quoniam
tales Cbriftiani non funt, quo ft no· ft omnes
catholici chriftiani epifeopi ft uoiverfitatis eccle­
fia generaliter' anatbematiaat . Et ut verum fit
quod fupra diximus, manibus propriis hoc con­
firmamus. S.Willelmi Hugonis. S. Senegondls ,
qui hanc donationem fecimus, ft teftibns firma­
re rogavimus. Nomina eorum pnefulum qui in
concilio aderant. Oliba epifeopus, Arnaldua epi­
feopus, Arnaldes prcful, Vilcafrtdui Carcaffonenfis prcful, Hugoepifeopus, Bernardus epileopus, Bernardus Lutovcnfis epifeopus, Berengarius epifeopus , Stepbanus epifeopus Attenua ,
Frotenus epifeopus Nemaufcnfis, Flaimbaldus archiepifcopus Arelatenfis, Petrus epifeopus Cabilloaenfis, Bernardus gratia Dei epifeopus Confé­
ra nenfis, Petrus epifeopus, Bernardus Bitterenfis
epifeopus, Guifredus Narboneofis ecclefie archtepifeopus, Willelmus Agathenfis prcful. Ofinundus adolefcens hanc chartam fcripfir, fed unde
translata eft, Segarins levita in rice Bernardi facri ferioii.

tentiez) iiaæaæaætæcæasast

»AD

CONCILIUM
ANNO

NARBONENSE

I04J. CELEBRATUM.

ADDITIO.

S» s«pvi VTArbooenl
‘Arbooenfis hujus concilii indicendi caufa perD>^< de hoc ut conjicit Baluzius ) Narbooeofi concit
M>«f> ρ·(·

Labbcum ft colkâores huc ufque latuit. A gregavit caaciUaat aeaamiicaatjaata prafataarbt
Qjic enim ejus affa a Labbco, ft P. Manene fiiarbwa atallaraae /mo ditrcffe tpifcaparaat, mter
icfcruntur, hzc ad privatas tantum querelas , ?«·/ fait Rjumbaldn Artlattufit arcbiepifcapat ,
occafione lynodi hujus fopitas, perlinent ; nihil (cujus inter concilii Patres nomen re ip(a legi­
vero publicum , nihil ex decretis ad morum vel tur) & i» taraat, atjat atftraraat aantaat pra.
ecclefiafticc dilciplmc reformationem habent . Jtntiaat rtl^ait caattai aratat atditartaj, dTaorseav
Nunc tandem concilii hujus peculiarem fcoputn facxli mihtiaat , 4/y»e rxcvavarawcaodv avùfir fab
detexifle mihi vilui futn in querimonia Berenga- aaatbeata tam ft tpfam, faam aamtt faa dimctju
111 vicecomitis Narbonenfis dc Guifredo Narbo- tpifctptt, y»; ab dia iit dttactpt armai traai fam.
nenfi archiepifcopo coram Patribus Tolofaoi (ut ptari. Is ergo coocilii icopus ft decreta.
Baluzius arbitratur) concilii, legenda apud Lab­
be tom. XIi. columna 16. Venct. edit. Ita enim

a

CONCILIUM

C O N S T A N T I E N S E

Ubi maxima pax inftituta anno Chrifti

mil

1 r^

Γ\β bac coacilio ita Mariaaat Scatat ia cbnai· E Pannonias invadens, fatisfiifliones, obfides, muU et, G tx tt cbrtictx Hddcatbttattaft : An- nera, pacis per jusjurandum confirmationem acLV imp ° uo mxliv. indiâ. xn. Hcmricus * rex iterum cipicns, difceftit. Inde reverius, Conftantienfi fyH..I1Vno-

I

*o,
"7^™*
CONSTAfJTIENSE.
I»»gg>»«·
iOi
’ΤΣΣΓ’·0*’
«bt conâis debita dimifit : deftru-A*·» f«rf**l CMroak», Heiaricum GenMiû» rtfem
ftifeue omnibus iaimkrni» *, pacem haâenusio- damCo«ftai»tienfem «tefcrai·, ia «ta i.· , ">i eowra anno
T"
»·^·»·- »»— ■■. tu· r-—mm-. ;n .lu. .. ** atMueraat, iewtuai cim» dwwM . Cauaeodcm aa- CHRilTt
“
T1, ? » ,a? *.· tou Saeaia, qatm io alu· re,ut
lftMOrv eoretat. Concilium
ifau comaAit, idcMut do· audiandi Manama Smxus
& CbroMgrajlHN HiMaaabetaMNrfi·. qui illud inieeuen»
tea· anottm repciitne , a«o· tamae Coffartim (ecwtoa
«Λ. Mira· rare Matianum Scotum;
hoc temaora
etiam riait, i4am Concilium cum tono 10^ copolaffa. Gravius peccavit Glaber l.j. c.i. aui illud difett in
aannm toef. queas Hugo Flaviniacenta Abbas m Cbro■Mco Virduaenli imitatus eft j edeo per bac tempore Scri­
ptores in Cbtonolopia parum diligences.

gai fai provinciis, regiaccofura per ediâumconfirmavit.

•4 -*t. Chr,

«>

BirOauu «4 an. 1<M· refers ex Hermsono CootraAo

CTA D

CONCILIUM

CONSTANTIENSE

Pro reftauranda pace. & contra fitnoniacos, Agente
atrae 104J·

A

is MsaR3
Uffl. ps(.

..

D

D

I

Henrico

II. Imperatore»

ctlthiltm,
T

I

O.

Otftantienfis hujus concilii aâa nulla extant Beer meus, de cujus animas periculo valde pertiapudLabbeum nec fane quidquam fub ex- meico, eamdem damnabilem avaritiam in vita
preffo concilii Gooflanticnfit nomine apud Scri­ fua nimis exercuit . Itaque quiconque veftrum
ptores reteres legitur. Sed cum eo accitos epi­ bac fe macula pollutum agnoverit, oportet, ut
fcopos poft relatam fecundo deUngris, «clHun­ a facro minitterio arceatur. Propter hanc enim
gatis ab Henrico II. imperatore viftoriam, ex offenfam venit fuper filios hominum femes ,
eorum teftimonk» noverimut, non dubito, quin mor tusi i tas, gladius. Omnes enim gradus ecdead ejus concilii aâa referenda fini ea, qua Hu­ fiaftici a. maximo pontifice ufque ad oftiarium
go Flaviacenfis narrat hit verbis.· Ba
_
rr_______ r
_. veftre
_____ damnationis
__________ premium
______ , ;
opprimuntur
per
Mgrss fumé» jUi nMkt cut vicifii itxftrxter
r,, & in cunâos fpirituale graflatur latrocinium. ΑΛ
Ad
tx nssi iwperrv [tu epi/cepvs csqgrrgwi fuit , &
q tore verne
vaevw ie/ctr»tirn
iuftruem Jttptfrfi
Jtepefxiti pulfa,
pu*<jket, anfu
xrift·
dT^toc
tuitr» StteuMxat ajsns jk ffa tft·. Logent vo— rtctrjM
ricsrAu ·/*
earraw
’’** (opem) ixtfiirtiwu
ïwpferaAras.. At fhueft
prnteft
bis incipâo loqui, qui vice Chrifti in ejus cede- xifmctfit
srri/mcwdia Miti
wv/ar ptv
prv m/asa
mùm pxtru [m
fui trert m
n»
::
.
____vel
1
______ ,‘ “
fia conftitutl eftis, quam fibi delponfavit, fit fuo nssnu
fripfat dtlui : _____
ut nullus
gradus
tanguinc redemit. Scut enim gratuita bon ita ce minifterium ecclefia ft i cum pretio adquirtretur ; A
de fimi patris per Virginem ad nos redimendos fi quis attentaret, omni honore multaretur. Sic­
venire dignatos eft; ita fois pracepit, & dixit ut, iaftauu, Deus coronam imperii gratis mihi
mittens eos: Gratis accepiftia, gratis date. Vos dedit, ita ego quod ad religionem pertinet gra.
aotem avaritia, A cupiditate corrupti, qirt bene- tis impendo.
di&ionem conferre debetis, in bac tranlgrcflione
dando, & accipiendo malcdidi eftis. Nam &pa-

C

SYNODUS

ROMANA

In qua GradenGs Patriarchatus confirmatur.
1> 0|
k,li» I

«••■Vj
Ht' u1,’.

Ï^Eoedi/ht» Epifcopos fervus fervorum Dei Ur-Ddanda pervenerunt· propter Deum non relinqueAJ font Gradenfi
Patriarche ...
perpetuam
in Dore, fed digna emendatione corrigere. Et fi fe_
__
__
m‘°°·*'-'··--·
JeGtChrifto felutem. Sicut
plurimum gau* cularibus officiis ordo fuus, gt tradita a maiori­
demus in Domino, & in dono gratin ipfius glo­ bus difciplina fervenda eft, quis ferat Ecdeuaftiriamur, fi fanda Ecclefia per bona opera crefcit
cos ordines temerari, ac prafumptione confundi ?
maguifice, dt dilatatur amplifiime, ita nimium aut ita negligere, & emendanda non opem fe­
affligimur, & tribulamur dc ejus oppretfione, fu- rendo poftponere r Qttpropter omnibus S. Dei
per <iuam crebrior lamentationum fermo perlatus Ecclefia filiis notum efte volumus, quod deto>
eft. Non oportuerat quidem ab illis, quibas fabftabile nefas tempore noftri decoiloris Joannis Pa­
flentari, atque honorari debuerat, tantis eamop- pe a P oppone Forojulienfi Prufule diabolo fuapreffionibus concini, ideoque oeccflarium eft, ut £ dente aftum eft advtrftss Urfooem Gradenfic Ec.
remotis talium tergiverfationibus, quibus veneno- clefin novat Aqalleja Patriarcham ; prudiftus qui­
fa malitia revelari, & obfcurari bonitas & veri­ dem Poppo Gradenfem Civitatem adiens fraudu­
tas folet, adminiculum non modicum lamentan­
lenter eam invafit, invafamque Gentilium moro
tibus jufte impendatur, atque ab Apoftolica ie- depopulavit, Ecclefiasviolavit, altaria fregit, thede fuftragetnr, quos per divinam gratiam Chri­
fau ros abftulit, monafteria deftruxit, fit de taufti auxilio dignum eft adjuvari, neve totius Ec- tis non erabefeens ftagitiia infuper hanc Apoftodefin perturbatione imprudens prncedat intentio, llcam fedem fuis petiit fimulatiooibas, uofeens ab
dt ea que a feoâis prcdeceftoribas noftris, dc ea per fnos nanctos fibi privilegium neri nomireliquis findis dudam fuerant prohibita, deuuo ■atim de Gradenfi infela, quam promiferat ju­
revivifeant. Sedis namque noftns coofideratione fte, & canonice, ac per antiqua privilégia offen­
compellimur ea, quae ad notionem noftramcmcn- dere ad fe pertinere, unde privilegium feb tali
con-

<07

SYNODUS

"“’%Τ”Π·

<«8

conferatur eft tenore. Ut ft quando de ce aii-Ati·, vel Italia regni ditionem» feu in Comita-'
/.Mvrarf ft·4 onre,ur q»s»ft»dfe
fic jufte abfque alia occa- Iu iflrienûconfiflcr* uofcuuear, videlicet atom* ANNO
'
CHMHf
»«V “0O*
pertinere dfcnprobtret, quemadmodum nia que in Rfoonlto, ia Mechaatauco, ia Eqai·
lio,
in
Pineto
t
in
Ci
vkaie
nova,
ia
eoofiaiofae
promifierat. Quod totum iu contrariuni accidit ,
quia cum Urfc Gradenfis Ecclefi· Patriarchs pri- jam diâ· Civitati· Gradenfis, feu Urfuno,
mum per fuos nuncio·, deinde per femetipium Gajaazo, ia Zemulis, partim ia territorio Aquibanc Apoftolicam peteret fedens ad conqueren­ lej·, de ia marino termino, ia Iftria, inTergedum de far fedis invafioue, idem Poppo voca­ fte, Juftinopoli, Pirano, item ia Civitate nova,
tus ad fatisfaciendum ficut promifit, non folum Parentio......... : Pois, atque io CafteUo £ Gcorvenire diftubt, verum etiam prrdiâam infulam gii, & in reliquis lotia tam infra, quam citra
per antiqua privilegia jufte ac fecundum Deum ieu in Bononia, vel Romania, Ravenna, Arifibi pertinere, ut promiferat, oflendere minime mino, Peufauro, five in quibufcumque locis Itapotuit, quin etiam tenorem privilegii negavit . lici regni, ieu Venetia habere, ac poflidere fui
Et quoniam ex his, qux promi fit, nihil oflen- anteqpffores vififant, ipfe, fuique facceftoresabf­
dere valuit , privilegium quod fub pnefata condi­ que cujufqtum contrarietate, ieu refragatione re­
tione eonfecutus eft, fuo tenore jufte evacua-B
1 tinere, dc poflidere quiviflent. Qpornm petitimutum, ac regulariter ad nihilum eftredaâum. Pro busteio domus Dei calefâAi libenter annuentes,
hac liquident re idem nofter deceffor Joannes Pa­ & juftum effe decernentes in Romana ecclefia
pa congregavit S. ijnodum in Ecclefia B. Sylve- £ Synodum congregavimus, refideatibus nobifeum
ilri, ante cujus praefentiam veniens Urfo Gra­ venerabilibus epifeopis, Presbyteris, Diaconibus,
denfis Ecclefi» Patriarcha de ftatn fu· Metropo­ Cardinalibus, Subdiacooibus noftris, Abbatibus ,
litan· Ecclefi·, ejufque pertinentiis quam pluri­ dt quorum aliquorum nomina Ink futfec
ma oftendit privilegia a noftris antecedoribus
Joannes Lavicaoenfis nepos nofter eptfcopus.
fac fedi conceffa, fcilicet a fanâiflimo Pelagio,
Tedaldus Albauenfis epifcopo·.
G'egorio , Honorio, Stcphano, item Gregorio,
Joannes Portuenfis epifeopus.
Leone, Sergio» item Leone, Benediâo, Adria­
Joannes Pneneftioenfis epifeopus.
no, Bonifacio, Romano, Theodoro, Aoaftafio,
Benediâus Oftienfis epifeopus.
Joanne, Sylveftro, A Sergio'. Qu· omnia ποAmatas Vellitreafis epifeopos.
ft er anteceflbr ftudiofc confiderans firmando ve­
Bonizo Tufchaneisfi· epifcopo·tera per fcnodalem cenfuram fob divini judicii
Hooeftns Foropopiiienfis epifeopos.
obteftatione tale novum conftrait privilegium , C
Adam Forofemproneofis epifeopus.
ut nul hi· unquam i· tempore prediftum UrfoCrefceutius S. Rufin· eeclefi epifc.
nem Patriarcham ac facceffores fuos de prmdiVido Humanenfis epifc.
Ao Patriarcham Graden. ficut de rebus, aepofAndreas Pernfinus epifc.
fclfiouibus ejus inquietare, aut moleftare pnefuUbertus Safenates ecdefi epifc.
mat, fed potius cum fua integritate quietus re­
Arduinus Feretramu epifc.
mota omnium contradiAione ipfe, tuiqua faccef­
Teudaldus & Mariani epifc.
fores eamdem Patriarchalem fedem cum omnibus
Joannes SSabiœnfis ecd. epifc.
fais pertinentiis perpetuis poflidcant temporibus .
Theuderiras Urbinenfis.
Poppooi vero Epiftolam direxit, ut cun A · abla­
Thcudaldus.
ta tub trium perfotsarum facramcnto Gradeofi
Ubertus.
Patriarch· reftitueret. Qpod non folum non ad­
Benediâus Archidiaconns £ R. E. & Viced·,
implevit , fed etiam contra divinum jus, & S£
minus.
Ugo.
Patrum fiancita quibufdam inhooefle fibi fuffracantibus privilegium fraudulenter impetravit dc
Petrus Cancellarius nofter.
ftabilitate fa· Ecclefi·, & Gradenfis Patriarcha-D
Leo.
tus fabjeâiooe. Qui ad cumulum fur damnatio­
Romanus.
) Diacones
nis addens quoque iniquitatem fuper iniquitatem,
Crcfcentius.
)
noftri.
Petrus qui & Mincio dicitur
noftro etiam tempore iterum Gradenfem civita­
Joannes Archicatsonicu· & Archipréab. Ceno
tem furtim ingrediens eundis abominabile in ea
commifit flagitium, totam videl. civitatem cumecclcnice £Jo. ante Portam Latinam.
fiis incendit, altaria confregit, thefauros abftulit,
oannes Cardinalis presb. tituli S.Cacili·.
&[quicquid ab igne reaanfit, paganorum ritu fecum
oannes Card. tit. £ Martini,
detulit . Pro tanto denique repetito facrilegio
oannes Card. tit. & Dmnafi.
Gradenfis Patriarcha apud Apoftolicam fedem ,
Jbertus Card. tit. £ Anaftafi·.
eodem mittente invafore, per fuas litteras lamen­
Manions Card. tit. £ Savin·.
tatus eft. Sed antequam a nobis de tanto coer­
Teudaldus Primicerios.
Benediâus Obhtiooarius S. R. B.
s
ceretur aufa, divino judicio fine confeffiooe, &
viatico ab hac luce fubtraâuseft. Tandem Urfo Gra­
Beoediâus Presb. & Card. tit. SSylveftri.
denfis Patriarcha una cum Dominico Contareno
Petrus Card. tit. £ Grifogooi.
dileâo filio noftro Duce Veneticorum five Dal- E
maticoram , & populo Veneti· nobis per faos
Subdiacones autem.
fapplicavit Legatos, videlicet Bcnediânm vener.
Joannes.
Abb. SS. Trinitatis & £ Michaelis Archangeli de
Adelmarius.
Brwndulo, Joannem Stornatum, Gregor i um Cle­
Etroao.
ricum , quatenus omnia fibi, furque fedi fubjeAa
Sico.
noftra reftituerentur auûoritate, & privikgium ,
Benediâus Abbas Mooaflerii SGregorii, quod
quod Poppo de Gradenfis ecclefi· fabjeâiooe con­
dicitur clivus Scauri.
tra divinam auAoritatem acquifivit, evacuaremus .*
Bartholomeus Vcner. Abbas £ Mari· Grotta
quin etiam privilegia noftrorum deceflbnun palam
Ferrata.
oftenfa de ftatn fins ecclefi» renovaremus, atque
Benediâus Abbes Mooaftcrii £ Mari·, qu·
confirmaremus, five de rebus, atque poffeffionivocatur £ Petri ad Vincula.
bus fui Patriarchates, quatentis qu· infra Vçoc*
Leo Abbas £ Pauli Apoftoli.

Î

«o»
"TS™
ROM ana.
m’wts,bu
<io
——— Georgina Abbaa A Laurentii foris monrea. Apferit, ant profismentibus coafeaferit, vd faster
cxtiterit, fit non potias obfervere in iategre ftaJimsTt J«««res Abbas A Saba.
duerit, feiat ie auAoritatc beati Petri Apofiolorum
Petros Abbas AMarte te Areatioo.
priori pis, & ceterum regai clavigeri, noftreque
anathematis vinculo efts innodatam, & a regno
Boareto Abbas Moaaftcrii A Petn Perufii.
Dei alienatum, atque com Diabolo voted tranf·
Felis Abbas ABlafii.
greater fadterum Patrum fine fiat damnatum .
Simeon Abbas A Maria Ia Paftara.
Et ceteri oobifenmrefidentes in gremio AILE, Qui veto cuftos, & obfervstor hujas nofiri pri­
georum ddiberatione hoc Apoftoldw aoflri pri­ vilegii exiiterit, bcnediAiooem, flt gratiam a fa­
vilegium fieri decrevimus tibi fratri noftro vene­ ite jodice Domino noftro Jefu Chrifto hie fit in
rabili Urio A Gradcnfis Ecclefia Patriarch*, ad çterntua coofequi mereatur.
Scriptum per manas Sergii fcriniarïi, flt nota­
quem ooac noftrum convertimus fermonem anerii facri ■ noAri Lateraoenfis palatii snenfe
cipuc ob faflitiam, quam te, tuaasque ecclefiam
Aprili lodfeLXII. Benevalete.
petere evidenter novimus, per quod Apofiolorum·
Ego
Joamscs S. Lavicaocnfis eccL epife. inter­
principis Petri, flt noftra, cujus ncem gerimus ,
fui flt fidtfe.
au&orttate antecefforom ooftrorum privilegia imi­
Ego Tedaldas Albanenfis eccl. epife. teteriul
tando prodiâatn Gradenfem ecdeuam perpetua
flt fabfcripfi.
Aabilltate Fatriarchatum «fla feocimus, tibique
Ego Joannes S.Portuenfis eccl. epife. interi, flt
illic prssfideatl, tuifqoe faccdforibus totum Me­
fubfcr.
tropolitao·, atque Patriarch* officium libere per­
agendum concedimus, & de omnibus veftris oof.
Ego Joannes Praneilinenfis eccl. ep. interi fle
fubfcr.
MBooibus praecipiendo icterdicimus , ut niâtes
Ego BencdUtos Oftienfis epife. interi. & fabfc.
Patriarcha , Arcbiepifcoiml, Propofitus, Deca­
Ego Amatus Vcllitrenfis epife. interi, flt Aibfc.
nos, Vfeedominos, Dux,Marcb«o, Comes, ViEgo Boaiaao Tufcaoenfis epife. interi, flt fabfc.
cccomcs, aut exsAor alicuius rei, nec ullos Judex
poblicus, vel quilibet ex judiciali poteftate vim g Ego Hooeftus Foropopiltenfis epife. interi Ac
fabler.
aliquam, vel iovafioacm inferre prufamat, «U
Ego Adam Forofemproniea. epife. interi flt
aliquo modo moleftiam ingerere (ibi Urfoai Pofubfcr.
triarcha, toilque focceflbribus, five ia ecdefiis,
Ego Crcfeentius A Rufires eccL epife. interi
fic plebibus , feu Monafieriis tu* ecdefia pertb
fi fubfcr.
neotibos, feu io familiis, io colonis, fervis, vel
Ego Vido Humaneafis epife. interi A fabfc.
mancipiis, ac reliquis, qua fuper cfafden» code·
Ego Andrees Penifinos epife. interi & fubfcr.
fia torris maneat. Sed omni jure, & tenure AGraEgo Ubertos Safeuatcs eccl. epife. interi. & tf.
deafie ecdefia a Patriarchis nunc fle femper ibi­
Ego Ardoimu Fervtraaas epife. interfui, &
dem prafsdeatibos libere, qua pnelibavimus, abffabfcr.
que allins infefiationc retineantur , ac perpetuo
Eoo Theudaldus A Mariani epife. interfai, flt
fare pofidreehrr. Privilegium vero.-quod Poppo
fabfer.
ForoiolieaGs Prafal de fabjeftiooe Gradcnfis Patriarchaoa fraudulenter ab hac fede confecutusD ** Joannes S. Sabiaen. ecclefia epife. interfisi, A fabfcr.
eft, quia nulla illud canonica munitum auôoritate decernimus, refideotium nobtTcum venerabb
fabfer.
\
Item fratrum aoâorali cenfara corrumpendo pe­
Ego Benedicts ArthUbcomn AR.B.< Vice·
nitos omnino corrumpimus , flt evacuamus . SI
dominos iatcrfai, * fabfcr.
quis ergo aofirontm fuccciforum, vel aliorum ali­
Ego Joannes Archicanonions. fit Archiprcah,
quorum bomimim contra hujus noftra concriTtointerfai & fubfcr.
nis, ac coafirmatioois privilegium agere prafitm-

ittuBUBSHBfr *88t>*eS’
VITA

GREGORII

PAPÆ

VI.

antes E Romano , oaod aoao pontificatus firi fcptfaao ha·
^>Aeaorius. hufas nominis fertus
iit Roma , enrodcm icgitinasm pooltfi•VhasXl
Gratianinomea
nomeerat, anno domini 1044.
________
tempore regnantis Henrici fecundi a Romanis ,
taaquam ecclefia Dei liberator , unanimi con- qui hos tempore fcripferat. „ Gregortam fiunmofeafa deftns eft pontifex: quando tricipitem illam „ pere laudans, hac de ejus ingreflu commcmobeftiam pharmaco tali, quod temporis iHios infe­ r rat: Tone vero cum coafenfu tetius Romani
licitas exigebat, e medio fuftulifiet, dataque pe- „ populi, atque ex pnscepto imperatorie , ejeconia, ab iotrafis pontificibus pacem fit uoiooem „ fens «fi a fede BeocdiAus.· flt loco efas fismtecclefia comparsos, efafdem ecclcfi* vexationem H gatus eft vir reiigiofifimsu ac fanAitats perredemiflet. Pafinm pontificis prode at ifiimum ne­ „ fpicuns Gregorius , natione Romanus , cujus
mo, nili Benno fehrfmsticorum figntfcr, ntriuf- n videbeer bona fama , quidquid prior fiadaveqoc Gregorii VI. fle VILmsgiftri fle difcipuli bo­ „ rat, in recites reforment. · Ipfe quidem Pe­
uts iafeafifiimiis, hominum omnium taendociifi- trus Damiani, mox quam audioet ejus promomus, tanqnam fimooiacum reprehendit unquam. tioaem canonicam, fcriptis ad eum literis eidem
Gregorius VII. qni implacabilis fimoniacorum
hoftis erat, ob ejiis amorem fe poft adeptum pon- aioaem fordibus exporgatis, prifiinum decorem
tificatum Grégoriens VII. vocari voluit, cnman- coafecuta faerit. Otto Frifiagcofis, poftquara
lea H Udebrandus appellatus faiffet : ia concilio fehifmatis fopra reesafiti foeditatem commemo
Cencif. Grosval. Tom. XIX.
Qa
ref-

■■—■

«··

CONVENTUS

SRSTASL

«I*

reflet, dixifleeque miferrinnua flatam ecclefia per A clefiaflicaram ievaftxcs, quos verbis ft gladio fpi.— <··· —
'
~
ritali noo pQttrgt t gladio militari ad reftitutio- ATS,
rcHgtofom
qnendam presbyterum ‘ nomine
Grac ,,,,
tianom, aefo pietatis fefta redemptione (cbifma- nem fpolii adegit. ÎTUiiiKBt MebauMt drgr- CM^,n
tia , ia melius mutatum efle , modo quo fupra
^dqgdersNO ·
ejufdem auiboritate enarravi, fubjungens ftidem
Qpa de canfii dum odium & invidiam Roma- Oa*1·
ait: Ob ea cives prefatum presbyterum tanquam oorum ex fortis ft rapinis viventium incurriffet.
crimine fimooMi ft homicidii infimulatus , venit
oedefiq Dei liberatorem, in
Ovg^iM·· elegerunt , eumque mutato*
ie Grcgorium ad Hernicum regem, Placentip degentem: ibique,iu
Ιμπ< ttrf- VI vocaverunt. Unde ficut
oofcumur hi, Bhabito concilio Sutrino cui ipfe prafedir, nullo
qui Joaooem fcbifmaticum, de quo fupra in Be- teftimonio conviAta, nul la ve fententia judicatus,
nediflo , cum Gratiano conflant in unum: ita ob pacem ecclefi? conciliandam , & fchifinatu
etiam qui Grcgorium inter tres illos improbatos pedculam, quod iterum imminebat conflandum ,
pontifices enumerant. Initio pontificatus a Cafi- imitatus Gragorium Nazianxenum, fponte fe abmiro eam , quam Benediâus folvendam impo- dicavit, anno domini millefimoquadragefii
‘
limofex.
______
fcdîflet annos
fuerat, eoo tributio nem denarii accepit. Poll bçc to.* cum . tefte Leone
Oft
ie nfi,, fediflet
fceleratos urbe expulit : ft facrilegos rerum «c- duos Sc ofto menfes.

cr

G

R

E

G

O

R

I

I

VI.

EPISTOLA.

Miffas ter in anno fe celebraturam fpoodet pro iis, qui fe collaturos flatuerant aaotMm
pecuniam pro fertis teftis templorum Roman* urbis.

Regorius epifcopus font» fervorum Dei om-C jam ism heu proh dolor! ruinam minamur. Unnibus, qui chriftrana fide cenfentur , dc B. de nos utcunque meritis pauperes, nec rebus qui­
Apoftolorum Principis fedem Ecdefiarumommum
dem divites empimns, ut tanto periculo Deo ad*«'DduJ’nu,re,n rccpgnofcuuc, falutem, dc abfolutionem juvuott fuccurrere , manumque adjutorii ad in‘‘ t.
omnium peccatorum per benediAiooem , ft me­ ftauraodum pœbere poffemus. Hoc autem rtlirita BB. Petri, dc Pauli Principum Apoftolotum. gtofi clerici videntes, ft laid quam plurimi, quos
Notum vobis fieri volumus, fratres canffimi , Guillelmtu gloviofus Aquitani* dux ad uoftram
qnod a Sanfta Romana .Ecclefia communi ma­ auxilium incitare capit, unoquoque anno de fois
tre , omnium magiflra & domina , non folum rebus oblationes largiri difpofoerqnt ad hoc fpefplendor fanda religionis oniverfum mundum il­ cialiter, ut ea, qu« 10 ejus propria ecclefia font
luminavit, fed etiam multis indigentibus per di· necctfaria, reftaurerttor , & cdificentur, quatenus
verfas partes terra ncceflaria pietate diflribuit .· Omnipotens Dominus ft eorum meritis, ft fpemodo vero peccatis non tantum nolitis, fed et­ 'ciali Sanfla Romane ecclefia oratione per veram
iam multarum gebtium exigentibus & in religio
pœniténtiam eos ad eam fidem inftaurare, quam
ne friguit, dc terrenas opes majori ex parte ami- in baptifmo Domino promlferunt , & cmleftis
fit. Nonnulli etiam imperatores, reges, & ptin-Dpatria ruinam reftituens, in erema beatitodine
cipes, aliorum ordinum perfoo*, mi fera cupidi· eos collocet. Quorum nos videntes devotionem ,
tate capti maternam maledifitonem incurrere non & laudabilem erga communem matrem dileAiotimentes , ejus poflirifiones invaferunt, diftraxe- nem, tam per nos, quam etiam per fncceffores
runt, dc in proprios ufus redegerunt .* qui etiam noft ros, ter in anno cum omnibus Romanis Ecgladio anathematis perculTi, dc more infelicis Ju­ clefiis generaliter Miffam celebrare, ftfepties illo­
da facrilegii vinculo ftrangulati, ne ad peeniten- rum fpecialiter memoriam inter facra miffarum
nam redirent diflipnerunt. Hint igitur inopia , folemma babere promlfimus, vt Omnipotens Do­
dcvaftatiooes, latrocinia , rapina, contra ipfum minus mentis Dei genitricis, oust lingulari pie­
ecclefi* caput, Beatam videlicet Petrum , & in tate Romanam femper tuetur Ecclcfiam, & Bea­
ejus quafi (rifccribus exorta funt . Proinde pro­ torum Apoftolorum Petri, & Pauli sntboritate ,
pria ipfius ecclefia, & B. Pauli, qua illorum cor­ omnium SanAorum maxime Aorne quiclcentium
poribus per totum orbem refulgent, & fuo odo­ oratione , a eundis eos peccatis abfolvat, & ad
re, fuaque pietate omnes ad fc gentes provocant, vitam sternam perducat.
Ei M»G
UpFl ?·{.

G

chSstiC

ONVENTUS

EPISCOPORUM

ANNO
CHRISTI

Apud S. Mlchadem Fluviancnfem in Comitatu Empoiitaoo pro confervatione dide Ecclefi·.
Is M 4« A W·· 1045. Jit 1.6. Jelii wfttraie «fl Etfjt- Errata «4 illafiriff. Pttn Jt Mtrt» tiqfiaièi feni.
Ag.im Οβ.χχ fi» S. MuMitFleviatetfi i<t Ctutilet» BatGnifredus faoAaNarbonenlis Ecciefix Archie- Hirpao
ut r
P·”*·*. Ptrtih tfi m io»jttretit s GtifrtJ» Ntr· pifeopus fit Oliba Epifcopus Aufonenfis univerfis.•pf-M·»»·
Arthtpifnft, Btrurü
, Pr/ra ia obedientia & afperfione* fanguinis Jefu Chrifti
Bpifap» ,
ι λ Aafatnfi, draaZds
, fanfttficatis & fonte regenerationis per fpiritum
PreaMrie Ntmaafttji, Arrrqgaris Htlntnji, atro/· fandum emundatis atque per totam Hifpeniam
pfe XMtrf, VV^frtdt Eftfetp ; Ô" [tAfyvnttkn in gremio catholice Fcdefia conftitntis gratiam
intftnin
Anfnt^/i
Btri*i*· & pacem, falutem & benediftionem. Inootcfci*
ή» CtrmJtftfi, tf Btrt»^»riJ
. Diew· mus dileAiooi relire, cariffimi, quoniam locum
v pqfl bvr rraspw« Jtmtim tJ^trtHevit CtraUet • Deo elcAum ad ie glorificandum dc ad coele·
Oflintfit Efiftfat, dT Aptfltiir* ftiu LtfrltJ. A- ftis militia principem glortofjftimum Mkhaelem
&» tffnretinii at mita· Mmfltni Cimsarbir ardtangcfom coram oculis, mortalium mitlfican·
dum

ΟΙ Ι

«U

c*1pcvr,us

EPISCOPORUM.

SRiTLwtSSe.

«--—-dum fo comitatu Impnrtenfi, loco qui ad ripam A Ceterum eos qui corpora fua hic fepultun
Christi ***** «fo**·»* dicitur fitum, adeuntes, dignum- deoda
’ ’ decreverint, tradita a nobis · —
De· ligao- anno
que femme veneratione docentes, una cum ilhs- di atque folvendi poteftate abfolvimns, ac feliciftriffimo prefsti pagi Comite Pontio, allante u- tatis «icrne coniortes & per beatilfimi archaugetriufoue fexus dt «tatis non minima populi mul­ li Michaelis omnium animarum fidelium ad di­
ti iodine, praenominatum locum divino cultui per­ vinum examen , ut credimus , pr«fentatoris inpetim mancipare decrevimus, dc per traditam no­ terceflkmem , beatorum fpirituum ac aeterne rebis a Deo poteftatem hac privilegii lege robora­ quiet fimul & perpetue lucis oramus fore cohievimus. Statuimus namque dc fub divini nominis redes auxiliante Chrifto Jefu falvatore benigno ,
conteftatione hanc immunitatis legem firmamus qui cum patre dc Spiritu fanâo vivit dc re­
ut infra terminos pnetaxati loci per infixas cru­ gnat fine termino . Nos ergo hujus confli turio­
ces defigoatos nullus fidelium quempiam perfe- nis cum jamdiâo totius prudentiae viro ftrcnuidîqui, calumniari, depredate, vd injuriare pratfu- mo Comite Pontio audores propriis manibus hanc
mat : quatinus omnes infra prudiftos terminos confirmamus , & domnum Petrum Epiicopum ,
conftituti ab omni boftilitatis in cur fu liberi divi- in cujus' dimcefi idem locus de quo agitur eiTc
na fe gratia fretos dt beatiffimi archangeli Mi- β dignofeitur
'_ r ‘
, ceteroique coepifcopos in quorum
chaelis ejufdem loci, ut credimus , cuftodia, ac manus devenerit confirmare rogamus· Faâutneft
omnium quu ibi geruntur infpcteris gaudeant hoc anno incarnationis Domini mxlv. die Julii
juvamine fultos . Quicumque vero hujus conftimenfis xxvi. regnique Regis Henrici anno xvj.
totionis noftrsi temerator violentus extiicrit, tam- Guifredus faute primae fedis Narboneofis Ecclediu excommunicatis dt ab omni fit Ecclefiarum fiK Epifcopus fubfcripfi. Bernardus gratia Dai Eingrcflii extraneus atque anathematis vinculo col­ piiicopus Cofcraoeofis . Poncius gratia Dei Co­
ligatus, quoufque in eodem loco digne fatisface- mes . Petrus Epifcopus . Gauzfredus gratia Dei
re dc quicquid deliquerit jufle fludeat emendare. Comes. Oliba Epifcopus.. Aroaldus Epifcopus MaConcedimus etiam ut ille locus omni pcenitenti galoncnfis. Proterius Epifcopus Nctnaufenfis. Befit pervius, dccuicumquc aliarum Ecclefiarumin- rengarius fanda Elenenfis Ecclefia Epifcopus .
grcffiis negatur, hic ob vota orationis folvcnda Arnulfus gratia Dei fanâs Rotenfis Ecclefia Edt divina myfleria audienda libere ingredi per­ pifeopus. Wifredns gratia Dei Epifc. VTillelmus
mittatur. Omnes quoque qui prufati loci adjuto-C> gratia Dei Epifc. Aufonenfts Ecclefia . Berenga
res dt vifiratores extiterint, dc qui dc rebus fois rius Dei gratia Gerundenfis Epifcopus . Be reneidem contulerint , atque in «dificando adjuto­ ganus Epifcopus Barchinooenfis.
rium impenderint , totius beneficii io cmnobio
Ego Giraldus Dei gratia Hoftienfis Epifc. feCuxanenfi, ad quod idem locus pertinere digno- dis apoftolicss Legatus longo poft tempore vifa
fcitur, fafti decernimus efle participes, de divinç
dl pcrfefta canonice conftituta laudavi & icripto
bcnediâioois augmento ac gloriouflimi archan­ corroboravi.
geli Michaelis patrocinio fieri optamus felices.

ANNO
CHRISTI
*««·

CONVENTUS

EPISCOPORU

Arulenfis ia dimcefi Helenenfi anno mxlvi.
mxlvi. Ad dedicationem mo-Ddto iuftantiaqtw perfetem in nomine Domini
Maria Arulenfis in dimcefi Hc- cum fuis coepifcopis venerabiliter dedicavit , at­
tenenfi convenerunt, Wifredus archiepifeopus Nar- que in die eodem cum omnibus qui aderant B»
booenfis , Berengarius epifcopus Helenenfis , dc pifeopis necne clariftsmis dc venerandis Comiti­
Wifredus Carcaffonenfis .· abbates quoque , Pe­ bus, domno videlicet Wtllelmo inclito Comite ,
trus Rodenfis, dt Rsymundus fsnâi Andrea. In domnoque Raymtmdo Wifredi, necne & Gauzeo conventu confirmata eft libertas monafterii
fredo, ad ftabHimeotum prçfati cmnobii hanc or­
Arulenfis . m Artdnfi ttknltrit tBt itft dtftn- dinationem dotis fecit, cooftiruit, atque firmavit.
ffit fttrut it Mtrct Ptrtfitt/if trthirptfctptf, rxPetrus Epifeopus omnibus fao&ç matris Ecclejns vx fchtiit foc ftttMtritun itituutt.
fiç filiis cujufeumque ordini» & çtatis hçredita­
lem dt gaudium regni cmleftis. Notum efle vo­
ABt iejti
tx Affatdtce ti Mtrtttr lumus veftrç fraternitati, dileâi/Smi fratres & fi­
HfptnittHI f. 1090 Aac /muc .
lii , quoniam convenientes ad dedicationem EcAnno ab incarnatione Domini noftri Jefu Chri­ clefie Dei genitricis coenobii Arulenfis , ipfius
domus
decorem dc ftatum, ut in melius proficefti
millefimo
quadragefimo
fexto,
ara
millefima
>·
oteagefima quarta , ΓIndiftione decima quinta ,Eret, qua valuimus initantia peregimus. Nam dc
decimo feptimo Kalendarum Decembrium , anno facris reliquiis venerabilium fauterum illam cum
decimo fexto quo poft decefium venerabilis me­ divina gratia feoftificavimus > dtper invocationem
nominis JefoChrifti quantis potuimus benediAioaimoria Roberts Regis Francorum fufcepit regni
bus eam ad alta fuftulimus: quatenus diligentibus
gubernacula filius ejus Henricus, fates eft con­
ventus Epifeoporum in cmnobio fanâç Mariçper- amor dt Del auxilium dt odientibus maneat terror
petnç virginis territorio Arulenfi ad dedicationem atque ksdicium . Hanc quoq. conftitutioois noftrc
bafiiïcç ipfius Dei genitricis fimulque principem dotem prédite Ecclefi* fecimus, mauibufque 00patriç ac reliquorum fidelium utriuique fextss, ç- ftris, ut iofrate permaneat, infiguire curavimus,
tatis, ftc ordina. Atem eft autem boc infiinte fiatuentes fob divini judicii obteftatione dt ana­
dt ordinatione domini Vifredt fanôç primç fe­ thematis taerdiâioM ut nullus audeat hoc vio
dis Narboneofis Archiepifcopi & domini Bcren- lare quod noflra anterius ad ftabiUmemum do
garii Pontificis Eleaeofis, ad cujas dimcefim prp- mus Dei voluit confirmare . Igitur ficut venera­
utftus pertinet Incus, qui eandem Ecclefiam relibilium Apoftolieorum quss pnedite fatefnntcmgioforum virorum eidem cmnobio vicinorum ftu- nobio continent privilegia, dt ficut RegumFrau­
Cmcs4(Tenera/. Totn.XlX.
di »
»·

B

•tf

GRICOXIUS
r. vt.

concilium.

-—eorum demotsftrant regia pracepta , & quemad- A quoque Wi auâoritate noftri pontificatus concadi- -- —
ANNO
ΑΜΜΛ
anno modum oflendnut dotes qu* · noftris anteccflo- mus & confirmamus, ut omnibus pateat poni- CHRISTI
i'*>w ·’ ftfnut· i**ot P*r retroaâa tempora, fic tennbus. Illae vero homines qui adjutores funt
illi confirmamus & ftdbilimtis omnia faa , vide, vel faerint ad perficiendum adificium prefix* do­
'licet cuoâa qua quorumlibet fidelium dono voti­ mus , qu* manet adhuc iœperfeâa , ablolvimus
ve & potentialiter ufque hodie jufte adquifivit vel eos a peccatis illorum de qmbus agunt vel ege­
quolibet modo nique in finem feculi jufte adqui- rint poenitentiam ufque ad circulum anni. Si cui
prclibatum terminum mort ad..... infra
'
fierir. Concedimus etiam dc confirmamus Abba­ vero exilli·
tibus Ac monachis ipfius loci omnem libet talem venerit» intercedo gloriof* virginis & fanât ar­
*"
. fanâique Petri
“
Apoftolorum
fua placita diftringendi vel judicandi io omnibus changel! Micbaelis,
exceftibus vel œalelaâionibus que faâa fuerint principis & omnium fandorum abfolvat eos pater
infra termiooe omnium prsdiorum prxfcripti coe­ dt filius & fpiritus fandus, & nos. quantum pernobii , & ut nullus judex vel vicarius vel cujus- miflu noftro eft. Wille .mus Comes gratia Dei.
hbet poteflatis bomo habeat licentiam caulas eo­ Stephania gratia Dei Comitifia. Gauzfredus Co­
rum diftringendi vel quolibet modo fine illorum mes . Atalaicis Comi
_ tide.
___ Bernardus
____ __ Albuinus .
jufljooe dijudicandi, neque io teloneoipfiusmer-BPetrusBilgdatins. Deoide Albuinus. PontiusAbcati neque in omnibus locis, qua pntfato caeno- ba
' fanât GeoeGi.
~
Λ
Petrus gratia
■«■·*·
Dei Abbas
·
fan­
bio pertinent, aliquam violentiam inferendi. In­ âi Petri cœoobii Rodenfia . Raymandus gratia
ter b*c interdicimus omnibus univerft ordinis Dei Abbas fanâi Andréas . Rigualdus Gauzberhominibus vel ipfius loci vel extraneis ut de or­ tus. Guntarius filius Wilaberti Comitis. Guillelnamentis ipfius loci nullus pralumat aliquid au­ mus judex - Bernardus Willelmus de Ultraria,
ferre , commutare, vendere, vel donare ad dam­ Willelmus Dalmatius Vicecomes . Pontius Olinum vel dehooeftamentum prediâae Ec<*lefic Si ba. Bernardut Rsimundusdecaftro Albera. Gauzquis ergo hujus noftrat conftitutionis adjutor ex­ bertus Adalbertus Mir. Raigmndus Adalbert» .
titerit, hunc de parte Dei omnipotentis dc bea­ Bereogarius nutu Det Epifeopus. Gmfredus fan
te Mari* virginis & noftra benedicimus , fic ut £t* prime fedia NarbooenGs Ecclefi* Epifeopus
in perpetuum falvus maneat peroptamus. Si quis fubfcripG. Wifredus gratia Dei prrful.
autem quod abftt, aufu temerario edrangere vei
Adveniente tempore coofccrationis templi pr·violare quolibet modo hoc quod conftituimus vo­ fati coenobii ego Bcrengarjus nutu Dei prafat
partibus immunitaluerit, hunc a liminibus fanâ* Dei Ecclefi* ex- munire ,jufli
. eum
__ ab
„utrifque
__ _______________
_____
traneum judicamus, flt ab omni coniortio Chri- C tis fignum propter quorundam temeritatem vel
Aianorum illuc fegregamus , atque de parte Dei pravitatem infidelium qui facravenerari prout fanomnipotentis fic fanft* virginis Maria Ac fanâi' ditas exigit negligunt loca, eo videlicet tenore
Petri principis Apoftolorum & omnium fanâo- ut fi quis homo perfequens aliquem, illius inftrum illum excommunicamus, donec dignapceni. diator exiftens, qualibet ex cauta priufquam in­
tudine Deo Ac beat* virgini Mari* fatisfaciat , fra prasootata fuerit ingreflus immunitatis noftra
infuper Ac diftriâione venerandorum principnm ftgna , non prefumatei vim inferre nec io alilègalis illum pcena coerceat, Al factilegii cenfara Îuo calumniari vel injuriari five dchoneftari, fed
nt h*c ftgna omnibus fugientibus inimicis fuis
conftringat, Ac in antes hac dos noftr* conftitu­
ad paâum firmiftimum & tutamen pacis quandiu
tionis ftabilis Ac inconvulfa permaneat.
Igitur tempore Chrifti preferipto ego gratia Dei infra prefix· manferit figue immunitatis · Si quis
NFitredus metropolis Narbone fedis Archiepifco- vero hujus noftrc immunitatis aufa temerarie
violator vel interrupter extiterit, nififatisfaciens
Îius, Ac Berengarius ElenenGs prefal, atque Wiredus Carcafon* pariter convenimus in coenobio juxta legem poenitueric , in primitus iram Dei
Arulenfi ad confecrationcm Ecclefi* perpetua Ma
omnipotentis ejufque
. .
_genitricis ac omnium fann* virginis ejufdem loci cum innumera multitu- Dâocum incurrar, Ac deinceps auâoritate pontifidine virorum utriufque fexus, «tatis, Ac ordinis. cali excommunicationis vinculo fc inretiram fciat.
Ego Bernardus Languardi donator fam Deo &
Cumque fane illi preferiptas concederemus liber­
tates , allatum eft privilegium oculis noftris au­ fanâ* Maris cœnobio Aruknfi decimum quern
âoritate apoftolica roboratum, per manus fcilicet habeo in parrocbia fanâi Michaelis qus vocatur
rut f»t·· Sergii Roman* fedis Pontificis, qui tunc funge­ Molletello ad proprium; in tali vero conventu ut
batur vice Apoftolorum principis ; in quo jube­ nullus homo vèl femina jam non teneat in fe­
tur ut adveniens ibi quique pcenitens fegregatus rum , fed fanâ* Mari* fit propriam ipfam de­
pro facinoribus fuis a fanâ* Dei Ecclefi* limi­ cimum . Qtod ft fecerit y ad me revertatur ant
nibus , licentia fit illi eandem Ecdefiam matris uni ex conianguineis meü . £ Bernardi Lan­
Chrifti ingredi Ac divina myfteria qu* ibi cele­ guardi .
brantur audire quandiu ibi fteterit . Quod nos
■■

CONCILIUM

TICINENSE

Coram Henrico III. Rege celebratum Anno mxlvi. menfe Oâobrî.
1« U|k«u. T^Jar nunttnit Htmtnnntu Centreffet: Coaduna- E fort tx fitrt, j^Jutiofnr fini fedite Wolteri Vt
10 »
e«rcitl» » Papi* fynodum cele- Efi/cofi
Epifeopi propt
prope dtxttroat
dextere» tjnfdont
tjufdtm fniriurthti
Potriurebo puni
j
.
au.
bravit. ftaid «sta* in «s gtfautfit ignoretur. Il­ HuJut f»Si cierunt ntonvrinnt tx vttn/lt liirt ntf.
lud fthun mtutorin proditm, ftted orto inter Epi- prrguintno dtcrttnrnm Bttrthordi upnd Cord. Striefcopot ctnttntiene, qunenone locent ttntrt deberet in inno ttdttnit, vidit, tf logit Aityfitu Herd. Cone­
fynodis Vtroutnfii Epifceput, fiotutuue in totfjux- lint S. A. E. Conteront» , fuofue ouiboritote *»le dtxttrom rtqtrilejenfi/ Petrierche tjui ftffitntne thnticum txcutplor txtroOttm in Ftmrufi tobnlofio

«»7

ROMANUM.

HSNXICVS
UL IMF.

·»■

—· — rm imatxm tfi, at fittafit ti UgheH» i» Italia fa-Ain eadem Synodo .ut jam dixinu» , Ebcrardus ■
mam n* t9"*'
** Vtnuttfihu allatam . fiat amtm Aquilejeofis Patriarcha ; interfuit etiam Wido Ar­ ANNO
euum
CHABT 1
Bartiarii Ctitx.
chiepifcopus Mediolancnfis , Adcibcrtus quoque
Anno Dominica Incarnationis milvi. Indift. Archiepifcopus Remenfis, Rambaldus Archieptfcoxi. oâavo Kalendae Novembris regnante domipys Arelatenfis, Ugo Archiepifcopus Chryfopoli·
K no noftro inviâiffimo Rege Henrico 1Π. prace- tanus , Raginaldus Epifeopus Papienfis , Wido
pto ejuldem gloriofi congregata eft Papie gene­ Placentinus Epifeopus, Odolricus Brixienfis, Am
ralia fynodns, cumque multa rea in eadem lyno- brofius Bergomenfis, Gregorius Vercellenfis, Rido jufte atque rationabiliter in ejufdem gloriofi prandus Novarienfis, Ambrofius Laudenfis, Gumregia pmfentia, Arehiepifcoporum illius, & Epi- Çirtus Tabrinenfis, Wibertinus Afteofis , Petrus
erdonenfis, Luito Bobienfis, Er imber tus Albinfcoporum pertraftarentur, intra ceterarum caufarum difcufliones de Epifcopi Veronenfis feffione, gauneofia, Ubaldos Cremouenfis, Rotandus Fer
ubi deberet collocari, fafta eft inquifitio ; ibique rarienfis, Sifredus Regienfis, Vibertus Mutineueertiffime ioveftigatum eft , & repertum, quod fis, Cadalus Parmonfis , Minianus Mantuenfis ,
ejufdem Epifcopi Gellio jaxta Aquilejeofis Patri- Arenulfus * Ifolenfis, Odolricus Tridentinus,A-j
archa dexteram debere ibi fore ponenda; ficqueBftulfus Vicentinus, Arnaldus * Patuenfis, Ltute- · l r. ρ·ι·' “
- . Refidente
- *· ·
~ Eberardo
*" ‘ ve­ rus Cumanus; interfuit etiam BalduinusSalzbur- vi»«.
faâum
eft
namque D.
enfis Archiepifcopus, Gebchardus Ratifponenfis,.
nerabili Patriarcha in jam difta Papie nfi iy nodo
.ituerus * Babimber^ienfis, Poppo Brixinonenfis,
cum gloriofo Bpifcoporutn Collegio, D. WalteSeverus Pragenfis, Ebemanus Firmenfis , Sibigo "V*'’
rii Veronen. Epifcopi fedile ad jam diâi Patriar­
cha dexteram decenter juffum eft poni , & per Spirenfis, Arnaldus Wormacicnfis, Gcboardus " . v0ltt χ.
vidoriofi Regis Henrici praeceptum, & fande Sy­ Ageftenenfis , Madlinus Fdtrenfis, Ruo terms * |μν·λ> .
nodi laudatione, atque corroboratione ftatutum, Travifioenfis, Adelgerus * Iftricenfis .* interfuere
ut per Synodos & concilia, urbs Verona apud A- quoque Canonici memoratat Veronenfis Ecclefin, ta>a, t<>quikjam fecundam fibi fedem vindicans poflideat, quorutn nomina hac funt, AmelricusArchidiaco& abhinc perpetualiter fecunda habeatur, appelle­ nus, Artuinus Praepofitus, Imardus, & Adclbcr- ρι,,^ία».
tur pariter , & vocitetur fedes - Interluit itaque tus diaconi, aliique quamplnres.
·*■

E

CONCILIUM

SUTRINUM

Quo Gregorios VI. fcipfum pontificatu abdicavit, anno domini mxlvi.

i. Γ\Ε rebus in hac fynodo geftis Her mannus hu-C quietem dc unionem ecclefia redimendam
iUis
A-/ jus temporis feriptor ifta refert : Cttimwa afligneverat. Et quorum gratia idem in hoc jutxtrcifa
<«<vrir«,, Ptpit fyatfiam ctltiraoi». Itdt Pl»ctntit\
fltctmitm dicio fimonia accubitus, fed nequaquam couvidua
vtaitat, Grtlittma tltrifimam , mmpt (Irrgtruua fuerat. Illud vero quod ait, Gregorian· in hoc
F7. yaw txptlfit pritrikti Ktiami ptptm /Utat- caocilio Sutrino depolitum fuiffe, nequaquam fupvhi«· !
ml, ti ft vtaitnlna itatrijut fafctptt : Jfcfm tmt· ftineri poteft: ficut etiam quod de eieâione (uc8n prtfptrt ctintiiat , juxta Mtaleav itmiti μ· ceffbris conftitutum effe adjicitur . Scribit enim
Itagt ti mit Λμμ aped Smrittm fatit ittm a8t, Leo Oftienfis, quod abdicatione Gregorii impe­
cttft^m trrtattrtm pint tficma iiiigtaiiiu aniilt· rator exultant, cum omnibus ipfius concilii epifta, Grttitama ptptat ctmrifixaiittalt ptfltrtit pri­ copis Romam venerit , & in ecclefia beati Petri
vavit. Dtiait Hniiti, tam Kaatatrtm . yvaw t d apoftoli congregato clero populoque Romano
__
,
litrma ttxfttfa , Sti^trma tpifttttm , yai ptfl quod Sutri gellum effet expoliierit , & de ordiSitritréma pnaanaa /rcauder Btmktrgctftai ftatt nando ponti&ce tradatum fuerit . Et pnctcrca
jtm taat ngtitt tccltfitm , timutm rtltBttttm quod poft faftam diligentem inquifitionem, cum
ftmmtm Atmtta tttltfit tltgit pttlifictm. Sicyit nullus alius tanto munere & officio dignus inve­
r»na vigiliat aatalit dtmiai tpfam iagrtitxntm m. niretur, eleftione omnium epifeopus Bambergen4. Μ». ***· Hoc de rebus in concilio geftis Herman- fis ecclefia ab Hamburgenfi praientatus, natio
■*<· ■«· nos. Sed quod refertur in bac fynodo, tresfehif- ne Saxo, eleâus, eique nomen Clementis fecun­
{tMtaMicT ““t*601 pontifices depolitos efle, non aliter intel- di impolitum fuerit. Vifit Btrtmam tttt 1046.
MbMfsM. ligendum eft, quam quod privati fuerint illis re·
* 4*r«a>tf ditibus, quos cum illis tranligens Gratianus , ad
hi.

«^CONCILIUM

ROMANUM

In quo Henrico Rege Francorum petente fub Apoftolica tutela excipitur cella quadam pagi Vcromandenfis, atque dira in ufurpatores dicuntur a Gregorio VL die VIII. Kai. Martias
indiâiooe XIV. anno Chrifti 1046.

Λ »*Η·
MmA w
»»«·

T iallam iaac Grtgtrit VI. ή cttalit fttJtm E
BULLA GREGORII VI.
Anuirt iatam fiatatmt, ftctnmt yei r» /m
aiiiti Itgntm, tMtitmttifmi t Gngtrit tam aj· Pre PAnaftrrit S. Qxiatiai fit Mmtt ta matüit
fttft comprovincialium pontificum ia mt lati ,
Ktmtat lata.
tptfitlktm faatiimna illam walart tntafftm,
Hmtt eaiaa fxgragaatantm affarfam amvfxam fti·
Legorios epifeopus fervas fervorum Dei
anis t Ktmtttj p—tifitAtt paftalat»mt nifi tam
Gualeranno abbati Sanâi Qpinclni montis Γμ.α·Ο.4.
tpfctpt ttlltfii tffnt t» tantillam.
tuifquc facceflbribaa perpetuam ia Domino ido-

U

C

CLEMENTIS P. II. VITA.

<zo

______manfi
' duo
‘ >. Deinde ea , qua a pradido .■■■,
tem . Si juftis petitionibus preftabiles voro pio-Λ curte
Rotberto ad reftaurationem ûspediâa abbatia tent
chmsti ΓΒΠ* >®en^*,e prebemus, voluntati Domini nos
CHHIST1
hac,
alodium
dcBailloe *. Item alodium deTi- ,α,Ι
■m·
militare credimus. Ergo notum fit univerfis ca­
tholice matris Ecclefiz filiis, quod mifit ad nos liaco. Similiter alodium dc Oftricurt * cum ec-\M*-i««
filius nofter, Henricus fcilicet rex Francorum , defis, ft alodium Barderi . Scaincurt * quinque J
paternitatem noftram humiliter obtecrans , ut hofpites eum terra ft filva. Frigilcurt * cum ap —
F'lfitMrt
quamdam cellam in pago Viromandcnfi fitarn in penditiis fuis . Salicellus cum filva . Curcellis * 1 Cwtllir
honore faoâc Trinitatis ac fandi Quintini mar­ deinde ctun omnibus appenditiis teis. Ecclefia de
Bair.,
tyris conftru&am apoftolica audoritatis prefidio Buriaco . * Item ecclefia de Sterpiniaco * cum ■*·*<»>'
muniremus, quam teggerentibus Rotberti militis aqua piteatoria, ft aqua deSebodifeula *.Eccie- S«po<(·
bone memorie filiis, qui eandem abbatiolam ju­ fia de Alciniaco * . Pont Huberti · Io Frifia man- <lu*
.... .
re beneficii poftident, ad iacre religionis cultum fus unus cum aqua. In villa Atheis
venerabilem erigere conatus eft, ac regia potefta- nus unus cum tribus hofpitibus. Apud Liniacum
tis precepto corroborari nites eft. Qporum peti­ manfi duo. In Guitardi curte mantes unus . In
tioni
EccIsGaftici vigoris
manum Habelinicurte ' mantes unus. Hzc itaque fthis*Akh«·___ congaudentes
D
„
<ereximus,. &
* ex ea qua fulcimur
r '
.
’
apoftolica
ab-B fimi Ita, & fi qua alia eadem Domino opitulante •π
*"
iteritate przcipitnus, ut prefatam (abbatiam ne- adquircre fibi potuerit, apoftolica fulta auftoritamo unquam fecularium poffideat , neque cx re- te licenter, ft fine aliqua contradiftione poftidebus ejufdem ecclefi· quidquam fibi aliquis nfur- bit. Si quis vero contra hujus apoftolici privile­
pet, non rex, non comes , non epifcopus, ne­ gii tutelam aliquid Gniftri molitus fuerit , ft ex
que quilibet princeps quacumque poteftate pré­ his, quas diâa tent, aliqua pervertere voluerit ,
diras, villam , aut mantem , vel campum, five hunc eum auxilio Domini noftri Jete Chrifti,
onteetudines, feu diftridiooes terra pretitulata ft adjutorio Beat· Maria femper Virginis geni­
abbatia appendentis, in dominium fibi tebripiat, tricis ejufdem Domini noftri Jete Chrifti, uven­
niG forte tuendi , ac defendendi caufa , ft hoc tibus nobis omnium culcftium virtutum beatiffinoonifi ejufdem loci regularis abbatis fietpermif- rois fpiritibus, ft annuentibus San&orum Patri­
fiooe. Si quis vero pro hac adipifeenda pecunh, archarum , ft Prophetarum agminibus, ft auftovel quodlibec munus regi , aut cuilibet principi ritate beaiilfimi Petri Apoftolorum principis cum
dederit, five promiferit, tebinferend· maledidio- omnibus apoftolis, & dikipulis Domini, marty­
ni tebjaccbit. Sit igitur eidem ecclefia abbas fe- rum, etiam _________
, __ . _o,________
, five conteflbhtm
ac virginum ad
eundum regulam fandi Benediâi con fti tutus, &Choc teffragantibus meritis, cum attente compro’pontificnm,
monachi regulari dtftridione fubjeâi, quos de re- vincialium
----------:C------- *- ft hujus
: — rfanâ·
— Ά- Sedisfufr .e
bus ejufdem ecclefi· aliquod difpendium perpeti fr» ganeis epifeopis, excommunicamus, ft ana the·
cum omni imperio prohibemus . Res vero ejuf­ matiumus , ft s liminibus ianftse Det ecclefi·
dem ecclefi· funt . In pago ViromaodenG villa fequeftrantcs ab omni chriflianorum focietate te­
*
una, qu· dicitur Aifiolcurt *, & in ipte page in peremus, ut fub hujus anathematis vinculo pe'"cranitiii ··**· Cnrticulaa * nuncupata manfi feptem . In rennaliter innodatus, fitanatbems maranathaconHadonifcurte mantes unus. In Duriaco medietas ftriâus vinculis hujus noftr· preceptionis . Qui
■•I!.*lifct ecclefi·. Molendinus de Bellifafis * cum aqua , autem eidem monatlerio bene egerit, bencdiâioIt fuis adjacentiis ; in fuburbio Perrone viginti oe noftra redundet , pro eo quod noftrum pr»
feptem curtilli cam molendino, ft vineis; in Per- ceptum confervavit illcfum. Scriptum per manus
ronella ecclefia cum hofpitibus . In Tegerihamo Johannis primiferinii noftri Lateranenfis palatii
* ruanfi duo ; in vilia fanâz Radegundis manfi
odift. XIV. Beo· valete.
tres. Villa, que Vivarius * dicitur cum fuisapDatam IV. KaL Martii per nuunm Petri Dia­
Alai·*
pcndiiiis. In Alania * manfi duo. It» Dodonico coni bibliothecarii
_____ ,
____ ____
__________
, _______
ft cancellarii
faeri
Laterane·»
* Molendinus unus cum tettia parte prati. InD fis palatii anno primo domni Gregoriï aniverf··
pago Suefionico, io villa, quz Alamans vocatur, lispap·. Indift. XIV.
manfi duo cum alodio W>tberti . In Wadooisftp

.»

VITA

ET

EPISTOLA

CLEMENTIS

P A

P Æ

cu···· n. z^Lxmeas papa natione Germanus, hujus no-E eodem Roma profefius eft Clemens , qui ultra Ct·■·»<■··«
V-Λ minis fecundus, ante Suidgerus appellatus , montes,
urwuiç· , telle
1CII« Leone
WWUV Oftienfi
VUKUU ,> feptimo
IVpiIDU Idus
AQW O·
V
fes aieUw. poft faâamGregorii fexti abdicationem, ex Bam- âobris,
~ ■ · nono meafc
' a 'tea promotione ex ·hacr
bergenG epifcopo, opera ftud toque Henriei regis, vita migravit . Corpus ejus Homa Bambmgmn
quaG tanto munere dignior nullus inveniretur , translatum , fepuftum eft Bamberge. Quod cam
unanimi contente omnium creatus eft pontifex , Benediâo innotuiffet, ille tertio fedem, aaoftoliRoma, in vigilia nativitatis domini, ano. J046. cam rovaiiteamque ufque ad Damafi II. elePoftero nativitatis domini ex more confecratus, âioncm per oâo mentes tenuit. Lt· Oftin&t,
nomine Clementis fecundi appellatus, Henri.
wiar.
cun, regem , ejufque conjugem Agnetem , impe­
riali benedifiione fublimavit . Imperator Roma
difcedens, Gregorium fextom quondam pontifi­
cem, ne quid ipte prsfente Roma innovaretur,
fecum in Germaniam adduxit. Comitatus eft eum
Hildcbrandus ejus difeipuius, fedis apoftolica tebdiaconus, poftea vero Gregorius feptimus. Cum

«tl

CLEMENTIS P. II. PRIVILEGIUM.

<11

A pra diximus, poft difceflum quidem tuum fuccef—
ANNO
|ui
apoftolicam fedetp, flt u- ***<>
CHRISTI
fum pallii coofecrationemqne decreta!iter recipiant. c
'«♦«·
CLEMENTIS PAPÆ IL AD JOANNEM
Et non habeant poteftatem fucceffores noftri in
Salernitanum mchiepifcopum.
cundHs pradiftie epifeopatibus, quo robis apoftolica austeritate concedimus , deinceps eplfcopoe
Fa&am ejua translationem ex epifcopatu Pedano confecrare, quemadmodum vobis conceflum eft . '
in Saletoitanum confirmat, cjque pal­
St quis autem nefario aufu, quod non optamus,
liem concedit.
huic noftr· conccflioni aliquo modo contraire
voluerit , flt omnia fuprafcripta a nobis firmata
ftiwi ftwerve» Dti , dilaAa râ violare profumpferit, perpetuo anathematis vin­
C/rawnr
, ituu eei»4» Stltntfm trcbitficulo religetur. Et ut mbc noftra cooceflio firma
fafg, ftrfttttget i» Duai»t fthatnt.
in perpetuum maneat, bulla noftra dcfigilloeam
figoari pnacipimus. At qui pio intuitu cuftos fle
QUotiens ita contingit, ut exigente neceffita- obfcrvaior hujus noftri privilegii extiterit, benete, flt maxima utilitate, tranfmutandus eftBdiftioois gratiam , flt cceleflem retributionem a
quitquam epifeopna de propria fedead aliam.* di- jufto judice domino Deo noftro confequimertaligemitfime perquirenda eu perfona , utrum netur in fecula foculorum. Arnen.
cellario fit traoftnutanda, ut fic major utilitas
~ ’
“ per manus Joannis
'
' ’
” flt
‘~
Scriptum
eft
fcriniarii
oriatur, ficut major fodes aflumitur . Te vero » notarii
i
facri La teranenfis palatii, dfr. Datum
frater cariffime, quem unanimitas cleri fle populi an. Kalendas Martii per manus Petri diaconi flt
Salernitanas ecciefie, una cum gloriotiflimo pria, bibliothecarii flt cancellarii fima· apoftolic» fe.
cipe Gtuimafio de fede Peftana accepit, À jn dii, anno domini Clementis IL papas primo, in·
fuum pontificem elegit , diligenter difcuflimus , difttone depmaquima.
ne tue ambitionis caufa, fle non majoris utilisatis neceffitate eteâus foifles, aut forte per fimo- Çy PRIVILEGIUM CLEMENTIS PP. II.
niacam harefim. Qpod ita ab omnibus eft abne­
QUI BT SVVIBDEBUS SBC0NDI BABEBBBOBNSfS
aaiacori.
\
gatum , u< nullius audiretur ore prolatum. Siqui­
dem Salerni manentes, flt hoo ab omnibus per­
CZeweas rpr/cepws [trou [mttrttm Dti fetretifaut
quirentes, cum te audiremus ab omnibus lauda
u&re BtMergfnf tttltfg, i» filia & filttittt
ri, flt ab omnibus videremus amari : Dominum C
benediximus , qui tantam concordiam in tama
rj«s, rfere viitlxtt eg pepnfe ftrfthte* ia Dthominum diverfitate fuper te potuit elicere, ut
*i*9 feletne.
nullus videretur difcrepare. Etenim circa te idem
amor io omnibus, eadem intentio, commune om­
ifpenfatio feculorum venit de principe cœlo- imi.h.c·nibus defiderium. Quapropter annuentes petitio­
rum , qui antequam fecula efficerentur , a·*· us»iripnafcivit, qualiter difpooentur Inde fit, nt non**â,
ni votoque eorum omnium, dt maxime predial
gloriofi principis Guaimarii, te, frater, ficut & poflit non impleri, quid ab «temo illius oculo Bccsv» <·
de fede propria ad fuam tranflulerunt, pofcenti- potuit provideri.Tanti numinis nutustefaam da* p
bus tuorum meritis morum, non rapina tur ava­ riffimam filiam Babeberc nobis in fpoofam le.
ritia id affeftante, apoftolica aflenfionc per tec gitimam dciponfartr, dc ante reget quantum in
noflro authoritatis privilegium incardinamus, fle nobis fuit, iua propitiatione donavit. CertenuUi
imhronizamns eidem Salernitane fedi , in qua marito circa uxorem purior fides flt amor ardenfungae s archiepifcopi decore dc honore Nam in tior, quam circa te.- nobis nec unguam vel in
te nobis complacuit, quidquid de te fama difper- mentem venit, te deftitaere dc alit adbprere .
git, videlicet fa oditas , caftitas ,1benignitas, dcDSed nefcio quo divino confilio evenit, qtio matri
omnia que Deo placabilia funt.
tux omniumque ccclefiaram confoderer dc aliUnde in nomine Patris, dt Filii , & Spiritus quid non tamen omnino a te feparer. Ecce igi­
fanâi, archtepifcopali pallio noftra apoftolica ma­ tur cum illud caput mundi illa Romana fedes
nu dileftionem veftram infignivimus; quo utaris haeretico morbo laboraret, fle carilfimi filii noflri
toties in anno, quoties prsedeccflorea tnoseoufos domni H. imperatoris Augufti prefentia ad hoc
invigilaret, ad hoc inflaret, ut hujufmodi egrit^u <(m< faiflc conflat. In quo, quia dc vellere ovis eft
intel
lige
­ tudinem propnlfaret, exploits iribus illis, quibus
·
i “te
■ ovium ‘paftorcm
“ . Et quia
" eo’ circum
’-----cingeris, dt etiam circa humeros portas, cogno- idem nomen papatus rapina dederat, inter tot ag­
fcas dc undique circumfpicias , ne aliqua erret , mina fandorum, qui aderant, patrum, dignatio­
dc io morfos incidat luporum. Quod fi aliquan­ ne cnleftis gratis noftram indigniffimam medio­
do, quod abfit, contigerit , eam habeas in te- critatem, cunAia nitibus refragantem voluit ellmeros ad caulam reportare, flt priftims focietati Ïi, fle altiflimi apoftolorum principis vice fungi
coadunare. Quod vero ante fle retro crux Domiitvulfum me tunc a tuo gratiffimo latere, dulcif.
ni habetur: illud apoftolicum femper docet ante fima fponfa., quis
,
dolor apprehenderit
,,
., quis
. ____
me­
oculos tua mentis habete
Mtbi mansdas crvtifi- E ror confecerit, quo nefcio pafto liceat exprimi ,
tum
nobis
omnem
modum
videtur
transgredi
,
»au cif , Λ* <ga aseadv. Confirmamus etiam tibi
ipfism ex integro archiepifcopatum Salernitanum, plus honoris, plus decoris, plufque virium metri
cum omnibus adjacentibus parochiis fuis. Et in- quam fiiic , ntpotc cui omne genu terreftrium
taper licentiam damus dc puteflatem ordinandi dc fie&tur : pro cuius arbitrio coeli janua aperitur
confecrandi epifcopos in his fubjeftis vobis locis, fle clauditur: adverfus quam nec porte prevalent
hoc efl, Peftanenfem epifcopatum, cum parochiis inferorum; non tamen tantas dominationis cupidc adjacentiis tais, fle epifcopatumConfinem, dc do oftio noftra mentis ineptit, cordifque cervicem
* A' auca epifcopatum Nolanum, dt epifcopatum * Malui- libenter inflexit.
tamim, necnon dc epifcopatum * Acercntinum ,
Satu nobis erat aftivam, bene , contemplati­
*
fimulque fle epifcopatum Bitiniaccnfem, atque e- vam quoquo modo ducebamus vitam, prefer tim
’"p^Tcw. P*fc°Hturn * Cufcnti» , cum omnibus parochiis cum perfeftus amor nec foecies alterius unquam,
f·
& adjacentiis coram. Pro pallio vero, quod funec intueatur opulentia. reflem invocamus aciem
divi-

D

«U

CLEMENTIS

P.

».

BULLA

----------- divinam, ooo commentari nos apologiam. Illa AH. imperatoria Augufli da m
ΚΜΧΟ
chwsti CD*ra *®cre,a cor^11 rimatur, cui nulla noxobte- fibi trsnfmifimus eidem grata
CH HUH
..te
nebratnr. Pro tefle quoque utimur ipfa confcieu- plantavit conditor tous ille prinos H.CsdârA»
tia, ubi tua eft follkitudo continua . Interiorem guflns fic aft hic fecumdus veftigia ejus fcqueas,
pupillam nunc tanta terrarum fpaciofilas , nunc or peri Domine pariqne dignitate, fie pari devotot retundunt oppofita, quin amicam meam, fo­ riooc te rigavit, tibi incremenOMi dedit, & adhuc
torem meam, fponfam meam, columbam meam, duoi tdque vixerit Deo mifleraote ft inspirante
diligentiori cura circo mipiciam, ft undique mo­ dabit. Jo quo te, dnkiOima fponfa, optamus io
nitam faciam. Gonceflurn eft nobis divinitus non fistula fiscalonras cretccre, poilere, vigere dices*
ex noftris meritis, ut jam diximus/, jus illud ce», bene valete.
apoftolicum , quod ft ccelis imperat ft terris ,
unde dignum duximus ft accommodum decrevi
BULLA CLEMENTIS II. PONT. MAX.
mus ut de profeAu noftro tu quoque proficias ,
FoUni/ί dtool meoe/ltritM S. AedrM
ft inde tibi amplius confulaiur unde ipfa pote flas gea
faeot Atout Juxta BrrkfiMt $.
nobis ampliatur. Pia recordationis dominus H.
turi» ad Fraftft.
imperator Auguftus te fundavit, te erexit, te &B
tn altum culmen evexit : quo fupplica, inexpugna­
bili nuiro ft propugnaculis apoftolici mnnimion
Lentens epifeopus fervus fervorum Dei dik· Biimi.c·.
advectus omnes impias manus provalentes bene
Ao ft fpirituali filio doAto Roingo pio ft
circumvallata es per prodcceObres noftro» Johan- religiofo Abbati venerabilis monafterii fthratorir
noftri Jefu Chrifti ft £ Boni ph atü ,
ec­
nem fcilicet XIV. papam, ft Beoedifium. Qpod Domini
.
fitum eft in loco qui vocatur Bochonia
& idem nos facere cupientes ut triplici tuinooe quod
1
circumcinfta per virtutem S. Trinitatis nibil ea- |juxta ripam fluminis quod vocatur Fulda, ft per t··.' >. p*
quam paveas lafionis, nihil unquam ab aliquo mo» te
' io eodem venerabili monafterio tuifque iucio perpetoum. Convenit apoftolico mo­
leftatioois, fetura femper ft quieta maneas io ceflbribus
<
fiiliis, ft filiabus tuis, femper Deo devote fet* deramini
1
pia religione pollentibus beorvola comviens, devote obcdicos, ftatuimus per hoc no­ pafCoM fuccurrere, ft pofeeothsm animia alacri
il rum apoftolicum privilegium, ut de bonis illis devotione
<
impertire aflenfum; Ex hoc enim lu­
potiflîmum promium a conditore omnium
omnibus qu« tibi, fponia cariffima, Virgo caftifi cre
<
fima, ecclefia (fpeciofiflsupa*
Babeberc
fumma Ii-dum
■ venerabilia
{
Deo proculdubio
promeremur,
beralitas ejufdem orthodoxi imperatoris de fum-Cloca opportune ordinata ad muliebrem fuerint fine
ma devotione procedens pio aflefiu contulit, ft dubio flatum perdufia . Igitur quia poftulalis a
nominetenus illa per concambium convenientif- nobis, quatenus noftra apoflolica praeceptione confimum , ft acceptiftimum a Vvitxcburgenfi ft r cederemus ac reconfirmaremus perpetualiter vobis
Eigiftctcnfi epifeopis canonico ft rationabili /u- veftrifqoe fucceftbribos fupradiaum moaafterium
dkio permutavit, vet quorumeumque poft eum Salvatoris Domini noftri Jefu Chrifti ft fanfii
fidelium religiofâ pietas obtulit & oblatura eft uf­ Bonipbatit fitum in loco, quod Bocbouia juxta
que io perpetuum, five funt mobilia, five immo­ ripam flaminis quod vocatur Fulda cum omnibus
bilia, nullus imperator, nullus rex, dux, mar- rebus mobilibus ft immobilibus fuis pertinentibus,
chio, vicecome», & preterea oon archiepifeopus quas nunc habet, ft iu antea Deo adjuvante ha­
Don epifeopus, ooo abbas , nec ulla honrioum bebit , iterum concedimus ac donamus vobis ,
perlons audeat, temptet, profumat , quicquam Kariflime ac dilefiitfime Fili, reflrifque fncceflbrivel violentia vcl fraude vel furto detrahere, mi- bus abbatibus iu perpetuum pro magno amore ft
noere, mutilare. Qpod fi quis diabolico ioftinâu nimia dilefiiooe quam cima vos habeo, ft habe*
vixero
poliatur crudeli temeritate admittere non perbor- re man tea debeo quoufquc
. ■ .
___ ,. moisafierium
_________
ruent, ft admilfum, potius emendare neglexerit,Dia honorem £ Andreas , ft fitnfii qui vocatur
fitum
hujufinodi hominem quicumque de communio- Exajulo,
p-*-·'-tjuod
----- 1 c·
— eft
-rt juxta
— Ecclefiam
«r—«-λ— faofie
r—ane tàcrofanâi fanguinis & corporis D. N. J. C. Dei genitricis, femperqae Virginis Mario , quas
ft a participio totius chnilianitatis non folum vocatur ad Profepe cum omnibus manfiouibus
Kamiostis ft cellis vinariis ft conquise ft vineis
excludimus, fed ft propuifatnus. Quin ft apoftoJici anathematis acutiifima lancea cum transver­ ft hortis ft diverfis arboribus pomorum ft curte
beramus, ut pro male faâis male perditus mor. atque puteo ft introitu fuo per portam majorem
tem gemat sternam, affociatus in gehena inferioris a via publica & cum omnibus ad idem generali­
inferni daemonum principi mortis inventori , ft ter pertinentibus, feu quo extra urbem five intra
Juda facrilego ft proditori , undique circumcin- urbem erunt, que ft jure ac rationabiliter per­
Aum draconibus tartareis in ultionem favieotibusj, tinere dinofeuntor. Ergo pcafenti nuintadecima
oec in ultimo tremendi Dei judicio ad vitam- indiAione perpetualiter & fpedaliter tub immunirefurgat fed crudeliftimum corpus refumeos du­ ni ta te S. noftro R. S- Λ. idipfnm facrariflàmam
plici contriftione conteratur, iofeiicitfimo ft mi- monaflerium permanendum ftatuimus ft (lateeomone*
1er rimo vivendi genere mortem querens ft non do confirmamus ita ut confia loca ipfins
,__ ______
' " amodo
------________
j
inveniens. Qui vero pio intuitu proprias manusEftcrii
ft ufque io finem fiiculi cum
omni
ab hujuimodi temeritate fubtraxerit, ctfi ita res fecuritate ft tranquillitate vos cum pofterisveflrb
exegerit, adverfum omnes infurgentes , ft quic- tenere ft poflidere valeatis, ut fob jute ft diti»·
quam auferre conantes ea bona defenderit ad tu­ ne fanAn noftro, cui Deo aofiore defervimus
um tuorumque opus, fanftiflirru Babenbcrc, illa Ecclcfro conflitutum nullius alterius Ecdefi· jufcilicet ut predifium eft, que tibi collate funt rifdiAionibus fisbmittatnr, pro qua re piis defidevel de cetero m sternum tibi conferenda funt ; riis faventes hac noftra aufioritate , id quod
talis ab illo benedicatur, qui fuper Cherubim fe- expofeitis effefini mancipamus, ft ideo omnem
det ft gloriatur, pro eo quod boc noftr* autbo- cuiuslibet Ecdcfin fiicerdotem in pnriâto moaaritatis privilegium Auduit obfervare ille tum, fuo- fterio ditionem quamlibet habete aut aufioritatem
praeter tedem apoftolicam prohibemus ita ut nifi
que robore folidatur ; quod nimirum confilio ft
voluntate nec non alacri promptoque animo cla- ab abbate monafierii fuerit invitatus oec ibidem
rtilimt filii noftri jam fuperius me moral i domini tDtflàram folemnitatem quifquam prnfumat omni­
modo

C

___

CONCILIUM ROMANUM.

<>!

M

““SS"'“·

«v^**"*modo celebraro ut prefeâo juxta id quod fubje-A privilegii chartam, quam auâoritate Principis fit.
CMRUTi Λ“* Apoftolic· fedi firmitate privilegii confiftit apoflokxum
aj-"-*------- rfirmanot
------------ -----------------------------, temerare temptaverit
* ,—
ana· Ajttjo
1 ineoncufte dotatom permaneat ; locis i robustum thema fit, fit iram Dei incurrat, fic fandorum , ™Τ1
bu quas moderno tempore tenet vd ooflidoe, quam omnium «torri» cxiftat, fit nihilominus praefati
monafterii dignita» a nobis indulia, perpetualiter
inviolata permaneat apoftolica auâoritate fidmixa.
tribus, deciarifque Fidelium abfqoe ulHw pcrfomi Scriptum per manus Joannie icriaiarii fit notarii
coniradiâioue, firmitste perpetua fervatis. Coo· noftri facn Lateranenfis Palatii. Bene valete. Da­
ftitwmsu quoque per hujus decreti noftri paginam, ta III. KaLJan. per manus Petri diaconi biblioot qmcumqee cajoaltbet Ecclefi· prefal, vel qua­ tbecarii & cancellarii. S. A. S. Anno D. N. J. C.
cumque dignitate pradiu peribas , hanc noftri 1046· domni Oementi» fecundi papas indiâ. XV.^

CONCILIUM'
ANNO

XJ**'

M.XLVI.

A

ClBMBNTK

ROMANUM
»APA II.

CELEBRATUM,

T··. IX.

Io quo ftatutum, ut Ravennati epifeopo fecundus a pontifice Romano locus in conciliis
abfeute imperatore tribueretur.
After hsjus cnciiii feptrfiiat Ckvntù litttr* B fed potius gratia humilitatis C rener it, quod IciliFtrinnim
Mi* cet archiepifeopus Revenu, permiferit pnricnbi
fibi illo tantummodo cafu arcbiepifcoputu MediolaMsfcm : fit. oe aropterea quivis error tmpoIcrum gigneretur, piacuifie pap· Joanni fuccefClemens epifcopos, forvus fervorum Dei, omni­
bus fanâ· ecclefi· filiis, perpetuam in Chrifto tori illius Symmachi ipfum pnnlegium fieri, boc
amem proptetva ut quis videretur effe major ,
feintera.
QUod propulfls ab apoftolica fede his qui in quamvis non dextra pop· Romani femper jure
, ovile facratiflimum apoftolorum principi Pe­ deberetur archiepifcopo Ravennati .* addendum
fi prsfens adef.
tro a Chrifto Domino commendatum non ingrefG tamen ei elle, ioli imperatori,
...
fuere per oflium, fed aliunde farrepfere, utpote fer, flt
fle fic ad finiflram eumtranfmi]
eumtranfmigrarc debere.
fures fic latrones, profpiciemes fub commodis po- Quibus
“
duorum altercatorum oftenfis.
't, ceteri quotius, quam gregis humilitati, non efi
eft noftris me- que altercatoris, idefl
ideft patriarch· , ofteofum eft
riiis adferibendum
, feft
X1X papa aftum fimiliter
"
~ Divina benignitati, quiCpriviteium
privifoeium a Joanne XIX.
elegit ca qu· non funt, tanquam fint, ut ea de
■*“ femooe
----- *Jad dexteram
-------- —partem.
—— U:His
- —auditis
j;-:,
qu· funt, evacuentur. De multis autem qu· io univerfa fynodus interrogata eft. Primo autem
ipfo noftri pontificatus primordio aâa font io omnium Romani epifeopi, clentfque Romanus ,
fynodo, quam fic pro communi utilitate mature, quibus aa&oritas eft major , fit ipfa rea nota
vi mus, flt circa nonas Januarias celebrantes unum erat : deinde retribuimus. Cumque ex ordine
propitiante Domino nobis cooceffum eft illic de­ Joannes epifeopus Portuenfis, fic Petrus diaconus
terminare, quod maltoties ventilatum a retro noftr· apoftolic· fedia cancellarius, privilegium
pontificibus pnqdeceflotibus noftris, aut vix aut Ravennatis ecclefi· vice fna univerfis partes lau­
nullo fine fopiratn eft, illud videlicet in fyno­ darent: Poppo quoque Brixienfis epifeopus hoc
idem feeit, etufipse vocem tota fynodus eft condo fedendi jurgium quod etnerferat inter Raven­
natem, fic Mediolanenfem arcbiepifcopos, unde fecula: quo
.
igitur
„
in uaum placitum vox
_____
ora­
fic in ipfa noflra fynodo Aquilejenfis patriarcha jonium conveniens, oofter quoque aflenfaa pariratione
accommodatus
(Jt'----vero- quod'aâum
muifitabat. Quifqun enim fibi juxta nos dextri
---- --------------J----- -eft
A .* rt
Λ lateris locum reodicabat, fic cui jure deberetur , eft, omnibus inootefeat, placuit noftri» apoftoli­
nobis incertum erat. Contigit autem prima die cis litteris annotari, fit tam prafentibus, quam
fynodi non intereffe Mediolrôenfem archiepifeo- futuris intimari, ut tanto firmins valeat, quanto
pum a primordio, fed j»m dic inclinato, cum confiat de noftro ore audiri. Verum nc pofthac
patriarcha · dexteris noftris fédérer, interpofita
iterum vel archiepifcopo Mcdiofeacnfi, vel pa­
tamen fella cariffimi filii noftri Imp. Henrici , triarcha Aquilejenu, de feftiooe dextri larerisaoqui jamjam advenire putabatur, quia eo loci erat
ftri liceat excitare quamlibet coutroverfiam : in­
aleâus quoque Rsvenn. ecclefi· a finiftrb ut fe* terdicimus noftra apoftolica «aftoritato hoc eis
deret; quo Mediolanenfe archiepifcopo in me­ de castero licere· Quod fi forte fuerit pmfumdium vcaieate, dexteram quia Jocum petierat , pram, pro temerationeinterdifti noftri, non mo­
hinc acclamatum eft ab elcâo Raveon. fibi de­ do bannum fanâi Petri ooftne fedi perfolvat ,
beri illum; fimiii modo a patriarcha Aquilejenfi : verum ooftr» quoque
t___________________
eucommnnicatioius,, _____
fitanafit ita unius rei altercatio intei fe fe orta eft . £ thematis laqueos incurrat. Sedem etiam RavenPlacuit autem univerfie fynodo trium partium
natenfem archiepifcopi jubemus femper efte a dex­
difleofionam coram differri. Statimque prolatus tris noftri» noftrorumque fuccrilorum, fecundum
quidam catalogus nominum coram archiepifcopo* antique conftitntioois auâoriutem , nifi forte
rum, qui interfuerant fynodo Symmachi pap· , imperator afuerit: fic tunc etiam ipfum finiftrum
ubi pratferiptos erat Mediolaneofis arcbiepifeupus, locum tenere per bene noftr· auAoricatis firquo contra ofteofum eft privilegium Ravennatis mitatem huic noftr· narrationi fubjcftam. Scri­
eccfefi·, continens qualiter illa inicriptio nomi­ pta per manum Joaaaus feriniarii, fic notarii ianum non aliquo jure, no· aliqua plenitudine , cri noftri palatii.

T

CON1 Hec babitua aneo »e«· * Mcm eft cum Eo·ane feqeami.
CfkU. Grrnraf. Tom. XIX.

Rr

CONCILIUM

«»7

«»·

aweaaa«eaoMBi«gsaea^aMewEfle>a!Becac^aa&xt»aMEeaMawsma c»»»»
""CONCILIUM
ROMANUM,”"
Ad reformandum ecclefi® datum, contra fimoniacos in primi·, celebraram anno Chrifti
mu» 11. tempore Clementi· pape IL

Lttaetn recens creatas, hancfynodnm, tefteA/rt, ia iff· trdtuaheau fa ttaepan aro guersu
Petro Damiani io epiftola ad Henricam ar- Amaracamr rffe , tui ft titulent preateaexduae,
chiepifeopum
Ravennatem,
ad reformandam
l:—:r
·»
- r
j ec^uadr^gmta uuuc dieraue penuteatiaae ageret t 6 ft
Q'·1*·*··’defis ftanun Rome indixit. In qua illud pottf- at ateepti ardiait tjfa atiatfartt. Ia eadem hac
fimum anoitente imperatore conatui eft, ut fi­ Romana fynodo altercationem effe obortam in­
moniacos vepre·, qui adeo exertviflem, nt pa- ter Mediolaoenfem, Aquilejenfem, & Ravennatrisfamilias Mmentem fafibearent, non modo (oc­ rem antiflites, de loco (edendi, quinam ipforam
cideret , fed penita· eradicaret. Qiid vero con* proximas apud Romanam pontificem federe debe­
tra fimoniacos hic conftitutum faerit, hi· verbis ret , adjudicatam autem eoe caufam Ravennati,
prsdifta epiftola recenfet .· JPtfi ititat feue dift»· narrat Hieronymus Rubeas in hiftoria Ravenoate,
ptatitueut, raadtm faggefaa tft rrvtrtada aaraaa- deque hitconfeâum effe diploma, quod k vidif.
ria ixeperatari, ejufleat [edit rptjcepuue Chamteae fe teftatur.
detremfet ut fuiauafue i/uawct taajetratui ef-

C_

«•CONCILII
CONTRA

S1MONJACOS

ROMANI
A

ClEMBNTE

II.

Anno 1047. habiti.
CANON.
Lex etutilii Clnuniit, ywd detinuit Raeta cam Hturita laeperatert.
Pg Maii
>*Γτ. ***
a,
* oXn
onMNOaU»

TSCnm (A) eft antiquitas, & nos fub anathe Baut commendationes altarium , aut traditiones
m,,e idipfum interdicimus, de berefis fimonia- ecclefiarum, aut abbatias, aut prspofituras venC·, qun............. fanfta Decretum Synodus (A) dere . Qpifquis contradixerit, ant vendiderit ,
nullum aut ecclefiarum confecrationem, ant cie- anathema fit. ju
ricatus ordinationem , aot archipresbyieratum ,
Sn

1

CONCILIUM

GERMANICUM

Adrcrfos Simoniacos ab Henrico Imperatore celebratum pnsfente demente if.
Pontifice Anno MXLvitl.
u
T If·*» Clatri ttftifatieue Hturxaut m. Jarpe-Cculo valde pertimefeo, damnabilem avaritiam in
« t. a t^. JLj rararvM et Urie rewrfa niltgifft Ctxtdium vita nimis exercuit. Idcirco quicumquc veftroEpifteptruat ad txtirpaadam, quad rtliauuue erat rura hujufee fe norunt contaminato·, oportet ,
Stmtuiaca previtatu , ή ntpre ad Epijctpti ter· ut a facro minifterio fecundam deoofitionem caetaffe grauique ieveBiva eefdeut exagitaffr ejafdeat nooicam arceantur .Patet ergomanifeftiflimc,quosruniai/ reei. Sed audiaatui ipfat ifa ita terrea- niam propter hanc o&nfiim venerant fuper filios
teat hi. 5. t. X Dignofcens igitur idem Henri- hominum diverfie clades, fames videlicet, atque
eus per uuiverfam Galliam, atque Germaniam fi- mortalitas, necnon & gladius. Omnes quippe
rooniacat philargitis graffari cupiditatem, coadu-D gradus Ecclefiaflici a maximo Pontifice ufque ad
nari fecit cx omni imperio fuo tam Archiprcfa- Oftiarium opprimantur per fus damnationis prè­
les, quam ceteros Pontifices, & tales cis intulit tiutn, ac juxta vocem Dominicam, in cunftis
colloquium. Lugens vobis incipio loqui, 'qui vi- graffatar fpiritale latrocinium,
His
ab Imperatore acerrime prolatis
ce Cltrifti in Ecclefia conftituti eftis, quam ipfe
l-‘. denique
"
.
tibi defponfavit, ac pretio fui fanguinis redemit. ftupefafti Pontifices,
~
■ qui
na id illi refponderen t, non
‘ int enim carere ob hanc
Sicut enim ipfe gratuita bonitate de finn Dei habebant. Penimefccbai
patria per Virginem ad nos natus eft redimen- culpam propriis epifeoporum fedibus. Et quoniam
dos, ita fuis praecepit, mittens eos innnirerfum’Enon folam in Gallicanis epifeopis hsc pelfima
**"*' *** orbem, Apoftolis: Gratii aetepiftiit gretit date . pallula verat nequitia, veram etiam multo amplius
Vos entem avaritia flt cupiditate corrupti, qui totam occupaverat Italiam (omnia quippe minidum conferre deberetis in hujufmodi (tranfgref- fteria eccleGaftica ita eo tempore habebantur veGonis, dando, & accipiendo, canooem, maledifti nalia, quafi in foro fiecularia mercimonia) cer*
eftis. Nam fit pater meus, dc cujus anime peri- nentes * quoque epifcopi gravi fe inveftione ir- ·

reti-

■

“J."’"

«*»

GERMANICUM.

««■««»"■■

<>o

— , — relitos, tnifericordi* ope· implorabant. At ipfeAflituttss anathemate mulâaretur; Spopondit iniu···
.
promiflum hnjufmodi dicens
chiisti ^rioceF· mifericoedia motus, talc coofoiatiooia fer
per promiftam
dicens:: Sicut enim mimi· „anno
a*no
protulit verbum : Ite, inquiras, & quod illicite hi Dominos coronam imperii fola miferatiooe CH,**T>
sccepiftis, bene difponere fittngite, ac pro anima fua gratis dedit; it» * ego, quod ad religionem
patris mei, qui bac noxa rem vobifcum tenetur, ejus pertinet, gratis impendam. Volo, fi placet,
attentius intercedere mementote, quatenus ei in­ ut dc vos fimiliter faciatis.
Mar
prqfntet
Ctoantt Bea­
dulgentiam hujus facinoris a Deo poflitis acquire­
re . Tunc propofuit cdiâum omni fuo imperio , tifice , farwv fana tu Italie i» Geranaitae ina­
ret.
Ne»
tret
latpereterit
ffti,
aaa
Sneeaiecie
ut nullus gradus clericorum, vel minifterium Ecta ntiaemt Eptfcefetan t nr*
clefiafticum pretio aliquo conquireretur: ac (i quis Epifcefit
dare, aut accipere pcafumeret, omm honore de­ fàftm nuabena fa dr/taywa/rr.

VITA

D

A

M

A

S

I

PAPÆ

II.

r\Amafus, qui , cum effet epifeopus Brixien-B vigînti très. DefunAus Pnenefle, ut habet Leo
Γ7ν·*ι<* I-' fa « Poppo nominabatur , fedi apoflolioe Oftieniis, delatus Romam io ecclefia fanât Lau·««?
ab imperatore pnefêntatus , & Romam miffus , renui, extra muros efl fcpultus Sedes ufque ad
omnium fuffragiis efl eleâus, comprobatus dc con- annum fequentem vacans, unguibus BencdiAi iu«
fecratns pontifex Romanus anno Domini 1048. vaforis diicerpta fait.
tempore Heortci imperatoris II. Sedit dies tantum

ΟΟ<Μ»»ΜβΚ<»ΒΙ«ΒΗΒβαβΒΙ9ΚΜΜΒΒΙ9ΚΙ»ΗΒΜΒβν0Β«ΝΒ

CONCILIUM

SENONENSEj

Ab omnibus provincias Senonenfis epifcopis coram Henrico rege habitum,
Anno MXLvisi.

N no atras Chriftiana milviii. Senonis con- C bardus AurelianenGs. Quo inconcilio tex fftepigregata eft coram Henrico Francorum re- fcopi, Theobaldi comitis Trecenfa precibus an­
ge fyoodns , cui pmfait Gilduinus Senonenfis nuentes, fundationem raonafleril fanât Aygul fi
epifeopus, interfueran;que omnes provincin Se. in urbe Pravinenfi, a Theobaldo faftam , confie’■ H*· nonenfis epifcopi: ImBertus * Parifienfis, May- mirant. E* éifltmett falli
res rrst, &
nardus Trecenfis, Hugo Nivemenfis, Herbcrtus tfifetfifafcrifftraat.
Autiffiodcrenfis, Gualterus Meldcnfis, & Ifam

A

CONVENTUS

WORMATIENS1S.

In quo Leo IX. fu an mos Pontifex eligitur.

1*X£ «a bat VFiiernj i» tin S. Brtnetit Eptf- D num eonfulendi depopofeit fpatium .· in quo je.
U cepi Tcdleefir epei Hnfcbniiaa ei iieee 19. juniis vacans dc orationibus, omnâno fine cibo
Aprifa/. X.C.I. Apud Vangionum urbem (Wor- potunue permanGt. Cumque denuo repungeretur
mattam vulgo didam ) ance prnfcntiam glorioG
ad obedientfa impletiooem, fpontaate coram omHenrici fecundi Romanorum Augufti, fit Ponti, nibos fuam dixit confeffioncm, conatus quafi quaficum , reliquorumque proceram non modicus dam fuorum enormitate fcelerun», communem
Conventus. Inter quos hic Cbriflo dignus Pre-E permutare ciefiiooemdcc. Videns ergo, nullo ao*
fui convocatur.* quippe fine ejus confilio intra do fe poffe effugere Imperiale proceptum , fle
Imperialem curiam nihil magni difponcbatur. Et commune omnium defiderium, coaAus fitfceptt
repente illo nihil tale fufpicante, ad onusApoinjunAum officium, prafentibt» Legatis Roma·
ftolici hanoris fufeipiendum eligitur a cunAis .1noram ea conditione, *fi audirer tonus Ocri ac
Qpod offidum humiliute commonente diutiffime
I
Romani
populi communem efle fine diffidioconrefagieas, dum magis iC magis cogit» iridtu- Unium.

CeasrL Geatras. Tom. XIX.

Rr a

ST.

CH

CONCILIUM

CTSYNODUS

iji

SIL V A NECTENSE.

M

AMALPH1TANA

Circe MMW 1048. iaiita.
uri.

CYoodi hujus nods , A fol· oomiots meatio Λ atyroatc > tf uaaeiaatiat HU, φι* valit arMtpifca·
O fupereft in epiftoU Nicolai pep· ad Amalpbi- hj vejkr praupit 1· faaia, team apui vtt ka~
tance, quan» e MS. codice interius «d Romanam Imi prima «na endraa/Mur /m; β tmliit it fam
fynodum dabo, hi» verbis; F>» srga iac tf alia tfa Atmaaa tccltfia , tf apt^eltca fain putt, &
W. Porraas fiatuta fiitliur., tf dn/Hma rtvartmia cemmnimt, myw itmiiSiem gMdrw.

CONCILIUM

SIL VANECTENSE

0

1048. ctltkrattua . Atfiilaii, tf cetfrmat mtnaflcria S. Mtdardi tafiallem it Viet

Ex autographo Sueffioaenfis monafterii S. Medardi.
ΛΜ.
fi<« ,p.4

*

"
....................
Nno incarnati- Verbi
millefimo quadragefi-Bnoftti confirmationem violaverit, a Deo cujus

A

mo oâavo,. agente
in fceptris
regni
w
.
w Fran- extiterjt contemptor, pcanis asternalibns cum Ju­
να *71 '1 corum **8* Henrico fub anno oftavo decimo , da traditore Domini fe damnandum cogoofcat .
**' poft multas tyrannice dominationi» prelluras, fic Hoc autem noftrum decretum ut veram efle cre­
A a pratfeatibus fervetur, Afuturis, fubpericula, quas per feptennium venerabilis locus datur,
.
abbati· Sao&orum Medardi, A Sebaftiani , at­ feriptionibus epifeoporum cum malediâionis ana­
que Gregorii papas perpeffus fuerat, divina prn- themate roborare ftuduimos, A figillo noftro fiveniente gratia, ejufdem regis induftria, ipfam Sillare decrevimus- Aftum civitate Sikraneftcnum in (aero palatio gloriofi Regis Henrici, fub
abbatiam de poteftate Stepoani. comitis in fua
mundeburde recepit propria. Ea tempcftatc pri­ die faofto Pentecoften, iodiftionc fecunda:
vatur profatus fanftorum locus caftello diâo do-q S. Henrici regis.
nine Vico, cum beneficiis ad ipfum caftnimpcr-*
S Vidoais Remorum archiepifcopi.
S. Gelduini Senonum archiepifcopi.
tinentibu»; quod malum A venerabilis loci de­
S. Geroldi Suefforum epifeopi.
trimentum urefati Stephani comitis incurie, A
nugacitati lignatur adicriptum. Denique domnus
S. Dngonis Bel vagorum epilcopi.
S. Gibumi Laudunenfis epifeopi.
rex pro remedio anima tuc, A pro anima geni­
S. Frotiandi Silvaoeâenfis epifeopi.
toris fui , videlicet B. memoria Roberti regis ,
S. Balduini Noviomcnfis epifeopi.
compatiens utilitatibus loci, A confiderent, quod
S. Main ardi.
idem ipfe locus jam fatis poenas luerit, ob reve­
& Herelini Pariliorum epifeopi.
rentiam A meritum B- Gregorii papa, cui anti­
S.
Rotgcri Catalauoenfium epifeopi.
quis temporibus fupradiâum callrum cum omni-.,
S. Fulconis Ambianenfium epifeopi.
bus appenditiis fuis donatum fuerat, per liberaliS. Walteri Meldenfium epifeopi.
tatem Berta fororis Chlodovici imperatoris, re­
S· Balduini Flandrenfium comitis.
gia poteftate clementer monafterio reftirmt per
S. Tetbaldi comitis, S. Waken comitis , Spetitionem Willelmi Normannorum principis, A
induftria Rainaldi abbatis ipfius monafterii, epi- Wiliclmi comitis, S. Rodulpbi comitis, S. Odicopali auAoritate firmavit , ut nemo abbatum doois comitis, Sign, horn's comitis , Sign. 1αper fucceflioncs quemquam de iua linea vel pro­ granai comitis, S. Walteri de Brienna comitis,
genie fupradifto caftro proficiat, nec fubtrabere, S. Hilduini comitis, S. Manaffe comitis, S- Gel­
vel minuere, vel immutare audeat, vel alicui duini comitis, S. Hugonis Bird u Iphi, S.Rodulquiddam io beneficium tribuere prefumat . Qui
pbi camerarii, S. Evcrardi, S. Walteri, S. Ber­
vero aliter facere prxfumpferit, A hujus prneepti nardi , S. Niveioms.

MVtt. <

Cï* CONSTITUTION ES ECCLESIASTIC Æ ANDREÆ I.
Hswgana regi/, ediru is etmitiir circa auuttm 1048.

I. T 7 T quiconque Ungtrns, feu peregrinus ioE
*
VJ Ungaris depofito Scythico gentili A ethc»kii.h·». nico ri tu, ad veram JeiuCbrifli fidem illico non
iv. 1·«. 1. rediret, ac facram legem a divo rege Stéphane
traditam non reciperer, capite, A bonis multa­
retur. Civitates, oppida, ville, templa demoli­
ta , dirataqne reficerentur.
II. Pontifices, A collegia Sacerdotum priftino
more obfervareotur, A illis parerent.
III. Ritus omnes chriftiani revocarentur.
IV. Profanas A Scythicas ceremonias falfofque
Deos abrogarent, A fimulacra demolirentur
te*

V. Si quis Deo, SanAifque ejus, A Sacerdo­
tibus malediceret, aut in eos mali quid patra­
ret, Dei primum, tum viodiftam fuam incurfurum fe fciret.
VI. Quicumque facris addiftum , aut etiam
profanam hominem occidiffet, peccatum more
veteri expiaret, omnes demum a cedi bus, latro­
ciniis, ac ceteris iajuriis, A vi abftinerent.
VII. Qui vero cooilitutiooem hanc contemne­
ret, A ei animo relnAaretur, capitis, A omnium
rerum reus effer, edixit.

V I-

«33

L E O N 1 S

P A P Æ

IX.

V 1 T A.
ANNO
CHRISTI

”

VITA

ET

LEONIS

EPIST OLÆ

P

A

P

Æ

IX.

impose T Eo, qui hujus nominis vulgo IX. appellatur, Anafterii fan Si IRemigii (io Gallia fufceperat Ii.
cx cotnite Dagfpurgenfi, epiicopo Talien fi gueum kyphum benediâioois caufa oblatum
in Leucis, cui nomen Bruno foerat, maximo bo­ quem pro amore tanti pontificis, valde obfervano totius ecclefic catholice creatus eft pontifex bat.- qui cum dc manu ferentis miniftri cafu deIdibus Februarii, anno 1049. tempore Hennci cidiffct, & fraffus fuiffet, valde contriftatus eam
imperatoris II. Cardinales per legationem ab im­ ob rem pontifex, juffit fibi fragmenta offerri :
peratore petiverunt fuo nomine eligi dprnfcn. premiffaque oratione, altera pars alteri adjunffa
tari aliquem idoneum, qui Benedidum jam ter­ fuit. Presbyterum quemdam , qui per cancella*
tium iedem apoftolicam violenter invadentem num ledis apoftolice, data pecunia corrûptum ,
C» » v»· ejicere poffet. Delegit imperator Brunonem cx litteras abfoluttonis furtim obtinere iluduerat ,
Frsacorum profapia oriundum, Tullenfium redditis illi cum imprecatione apoftolica mune­
ιμιημΙ
epifeopum, eumque purpura pontificali indutum ribus dementavit . „ Quamdiu Rome remoraa fe dimifit, ut coram ccecu cardinalium fe eli- „ tus eft, inquit Leo Oftienfis,
, ____ ____
r_._ tempore
omni
.
‘ ‘
‘
:·■ ‘
*___________ 'i
gendum pnefentem lifter et. „ Cum per GalliasB» tribus per
hebdomadam
idiebus
a Lateranenfi
„ iter ageret, inquit Otto Frifingenfis, contigit „ ecclefia
‘ " ufque ad' fanftum
' "
“
Petrum privato ha„ eum Ciuniacum venire, ubi forte tunc preta- » bitu, nudiique pedibus, cum duobus àut triAb WH»
„ rus Hildebrandus, prioratus , ut dicitur, obe- „ bus clericis, noâu piaIIendo & orando pergetej»d»<i»·
η '»d»i|· „ dientiam admioi ft rabat. Is vero Leonem adiens,
„ bat. u Decimam partem oblationum, quas prae„ aemulatione Dei plenus, confiantes eum de >n- decefiores in fuum ufum convertere coofueve­
„ ccepto redarguit, illicitum elle inquiens per rant, ipfe utilitati bafilic* principis apoftolorum
„ manum laicalera fummum pontificem ad gu- cellit. Sue nonum Danorum regem, cognomen­
„ bernationem totius ecclefic violenter introire. to Magnum, trium regnorum dominum, coegit
n Verum fi fuis fecredere velitconfiliis, utrum- dimittere uxorem quam duxerat confobrinam ·
„ que, A quod majeftas imperialis in ipfo non Ad componendas diffenfiones inter imperatorem
„ exacerbetur, quodque libertas ecclefia m cie· & Andream Hungarian, Roma evocatus venit in
„ ftione renovetur, te pollicetur effedurum. In- qGermaniam ; fed deluius a rege Hungaria nihil
„ clinatus ille ad monitum eius purpuram depo- ctiecti.
■· Adverfus
—r— m
--->-------------- auxilium
■■·■..— ·.impera
---------- ­ Ce»<m»«rt
Northmannos
„ nit, peregrinique habitum affumens, & ducens toris petiit dt impetravit. Cum Wormatisc una
„ fecum Hildebrandum , iter carpit. Igitur ad cum imperatore natalem Redemptoris celebra.
4<e
„ Urbem ufque venientes confiho Hildebrandt , ret, poftero die, propter inobedientem diaconum Μ·ι·1>·„ a clero & populo Bruno in fumtnum pontifi- auftoritate apoftolica fufpenfum, ipfi cum Luit· ■··
Imi
» cem eligitur. “ Ita Leo, ficut illi more apo- poldo Moguntino orta fuit illa controverfia , r‘" '
*"*“·· ·’ ftolico praxedentibus prophetiis fit vifionibus an­ Îjuam abbas Urfpcrgenfis refert; dc de ea, pro
te quinquennium divinitus revelatum fuerat, le­
uo odio quod fchifmaticus in Romanos pontifi­
gitime eledus eft Romane ecclefia pontifex opti­ ces conceperat, maleljudicavit. Eodem tempore ia
mus, meritis valde infignis, dc ob vitam quam Germania exiftens, abbatiam Fuldenfem, & Bamducebat angelicam, angelorum confortio dignilli- bergam fedi apoftolicae antehac donatam, pro Be­
mus. De quo hoc memorabile refert Sigebertus, nevento alufve civitatibus & juribus in Italia ab
quod cum ex Galliis Romam tenderet, audiveriiD imperatore acceptis
, t, permutavit . Cum NoithLm mAhii voces angelorum cantantium : Di:tt Dtinnuti ;
mannis infelici pretio pugnavit : fugato enim to­
te»?"**1*’^·
tegiWitetf prtit, ir w· eflltHiemi . to exercitu, Teutonicorum militum alii cacfi , alii
>
Unde fadum effe credo , quod fimul ac confe- capti fuerunt: immo iple pontifex inNonhman- A No·,h
crationem pontificiam Roma accepiffet, nihil ibi norum manus ac poteftatem venit, non fine vin­
moratus, Sipontum in Apulia ad vifitandam ec­ centium Northmannorum dolore R poenitentia . »lte«nb%»
clefiam fandi Michaelis in rupe Gargana fitam, Unde fadum quod eidem, quamquam vidua ef­
& ad promerenda apud Deum fuffragia fando- fet, ob reverentiam apoftolici culminis, iu om­
(,(■ runa angelorum, celeberrimam ejus temporis pe- nibus tanquam vidori morem gererent, ipfumque
tjn'""‘ >egrinationem accurrerit. Ex hac peregrinatione cum fuis omnibus, prout petierat, relaxarent ,
reverfus, monafterium Caflinenie ingreffus, per- & honorifice in locum quem vellet turum dedu­
aâo ibidem miffc facrificio, pro honoribus fibi cerent. Petrus Damiani, in epiftola adFirminum
exhibitis gratas egit, & monafterium fimul & epifeopum,
epueopum, adverfus
«avenus Leonem
suconem bella
oena tradantem
tracs__
&
abbatem multis privilegiis donavit. Tu lien lis ec-militaribus copiis fe mifcentem fcripfit: eumque ■>··<<·· L»cJefie tantus amator extitit, ut titulum priorem bac de
J* re
·- , quafi
«...r. rem malam
«.-i.», , .v
& ecclefiaftico or- ·*" fc*1'·
Tullenfis epifeopatus relinquere non voluerit. Pa­ dini inconvenientem egerit, reprehendit & lug- S„i«iu
trimonium fuum impendit in ereftionem mona- giilat. Sed cum hac de re aliter univerfa feotiat
fterii fanffc crucis, illuduue âmpliffimis reditibus ecclefia, ignofcendum eft mmrenti eremite, qui
locupletavit. Rebus ecclefic in Italia compofitis, Germanorum dt Gallorum loricatos & galeatos
venit iu Germaniam, habiti (que ibidem conciliis epifcopos perftringens, ftylum nimia laxavit : &,
pluribus, quoad mores eamdem reformavit. Cum­ ut io hujufmodi affe&ibus frequenter accidere foque cx Galliis in Italiam fe conferret, ex Lo­ Jet, metam redargutionis excellit. Petrus pairiar- Aatiacb···
tharingie fecum duxit Humbertum, virum omni cha Antiochenus fapiens que funt catholice fi­
virtute & doftrina excellentiffimum, eumque ad dei , fimul ac creatus eft patriarcha, more ma- b*t»i.
praedicandum Siculis verbum Dei archiepifcopum jorum, catholice dt apoftolice ecclefic commu­
ordinavit: cx quo poftea fandae Romane eccle- nionem per epiftolam una cum fidei profeûione
fis faftus eft cardinalis. Donatione abbatis mo- ad Leonem miffatn expetivit; &, ut cx reddita
imv··!»·

Oj

LEONIS

P.

Î16

IX.

Lconitepiftola conflat, impetravit. Poftjacceptam A fcc fiera t, rediturus: Pater, quoi dedifti mibi, ve- 7·*«
ft refutatam impiam Michaelis Conftantinopoli- Io ut fint ««uar, ficut & net unum fumue, tf fint
tani patriarche epiftolam, pro pace inter Latino* eonfummati iu «ws·.
IL
ft Grecos concilianda, ft pro hello adverfu*
Sed vu mundo ab fcandalie : quia cum pene *r«>* >*.
L,f<iM*u Northmannos conficiendo, legationem mifitCon^μ<·*. ° ftantinopolim ad Çooftantinum Monomacbum
omnes pagina divine no* pariter invitent ad bo­
imperatorem. Fungebantur legatione Humbertus num unitati* ft pacis, quatenus cor unum ftaniepifcopus Silve candida, Fridericus archidiaco- ma una fit nobis in eo qui unanimes in domo
nus cancellarius, cardinales, & Petrus epifcopus fua, qu* eft catholica ecclefia , habitare facit :
Amalphitanus. Rerum ab ipfis Conftantioopoli extitere tamen hadenus , ft exiflunt miferi ho­
geflarum commemoratio brevis & fuccinda es­ mines, fua , non qu* funt Jefu Chrifti, qu*.
tât apud Baronium, quam infra fubjungimus » rentes , per omnia militibus Dominum glori*
Antequam a legatione reverterentur, Beneventi eruciÿgentibu* nequiores. Illi fiquidem corrupti­
infirmatus in comitatu Gunfridi Northmantii olim bili tunic* ipfius, quia inconfntilis ft defuper
boftis fui, Romam delatus, Unde & pie obdor- contexta erat per totum, perceperunt, dicente*:
mivit in Domino Xtv. Kalendaa Maji, poftquam B Ato ftindamue eam: quadam utique reverentia 7«* .»■
vwt Xim fediflet annos j. menfes x. ft dies 8. Sepultus admirati ft textricis diligentiam , ft operis eleMirMaiucia. in bafilica fandi Petri juxta fepulchrum fandi gantiam . Ifti vero incorruptibili caritati ejus ,
Gregorii, miraculi* celeberrimi* claruit, de qui­ qua univit ecdefiam , ut «xhibetet fibi vellem
bus fupra, ft infra in notis concilii Rementis . gloriofam, non habentem maculam aut rugam ,
Ccffavit epifeopatus menfes undecim, ft die* vi- impias ft fccrilegas manus ad difeindendum eradel i ter injiciunt, linguas magniloquas ft dologintiquatuor.
fas ad confodiendam illam exacuunt: nihili pen­
dentes ineffabili ft fpeciali artificio cozternc Deo
EPISTOLA I.
Patri fapienti* compadam & contextam , nec
IX. humano ingenio, fen philolophorum fyllogifmis
P A P Æ
LEONIS
aut argumentationibus confutaro : Stulta enim ·■ c» «
Consta ntinopol.
mundi elegit Deae, ut confundat faptemet . Neque
AMCHAM.
enim per rhetores & fbphiftas collegit pifcatores , fed per pifcatores ft fimplices pileatus eft
Adverfus ejus fit Leonis Acridani epifcopi inaudi­ Cfopbiflas & oratores .* quia, ficut egregius Pau­
tas prafumptioncs , & nimias vanitates.
lus dicit: Non tft iu ferment regnum Dei, fed in t (tt
virtute.
Leo epifcopus fcrvus fervorum Dti, Micbaeli Cmftantmopelitano, tf Leoni Atridem , epiftopis,

**· *‘
'·'

«■ o ,.
gfhf. ·.

AtaM*· ,·
V·· »»·
m.

**r· *··
Hm. tn.
·. cJt»a. i,

III.

Verum erubefeat & confundatur impia here- D<
fis , impudenter inhians feftioni atque divifioni ■»Ι·Μ'·
infecabilis & indivjfibilis unitatis , reclamante ft
repugnante non folunr» ipGus unitati* natura ,
J A? terra ρχ* tomarfoi borne voluntatis . Hujuf- fed etiam humanas fapienti* conjcflura . DifceX modi exordium docuit nos illud duminicttu; dant ergo perfidi corvi, milvi, vultures, & quas­
In quemtnmque demum aut ctvituiem intraverit·. , cumque laniatu vel morte aliena pafcunrur aves.
prierai· dicite : Fax buic domui ; & fi ibi fuerit fi- Sol* columba ad arcam redeat; & fuper caput
Itus pecu , requiefctt fuper illum pax vtftre : fix Domini Jefu manens, totum corpus ejus, quod
ea/zav, ad vos revertetur. In pate etenim vetavit eft ecclefia, uniat, infundat ft repleat ; unicamnet Dette, f» efl pax noftra ; fai fecit utroque unum, que columbam de diverfie profefiioni* & nationis
tf venient evangelizavit pacem bis pai longe , t
&D hominibus atque linguis omnibus, quafi de diAi>
prope erant : & inter nonnulla dixit : Bea­ verfis membris efficiat , cui voce capitis , quod
ti pacifici, quoniam filii Det vocabuntur. Quorum eft ipfe Chriftus , dirai : Una eft columba mea , tau.,.
pedes deiioquus Ifaiasadmiratus, proclamat; Sinam perfeifa mea, immaculata mea . Qu* enim fem­
fa",# ^g, evaxgelizanttum pacem ! Ad quam per una vocatur, ft eft, nunquam dividitur aut
magnus Paulus conteflaudo fic difcipulos adhor- fecatur ,■ qu* femper perfeâa , hoc eft plena ,
tatur : Pacem fequimini cttm omnibus, & j an tii mo­ nnnquam minuitur aut evacuatur : qu* femper
ntem, fine qua nemo videbit Deum . Et; Si fieri immaculata , nunquam corrumpitur aut macula­
poteft , quod ex vobit eft , cum omnibus bomintbui
tur. Quoniam etti ooununquam ab ea plerique
pacem babentes . Et rurfum : Pacem habete , tf ita exeunt, ut aoo revertantur ; non tamen ejus
Deus dileBionis tf patie erit vobifeum. Nec im­
unitas inde difeinditur, aut perfedio minoratur,
merito , dicente difcipulis fms , immo omnibus feu virginitas violatur . Quandoquidem membra
Chriftianis, i pio Domino: Facru» relinquo vobie , corvina ad hoc revertuntur, ut fuo corpori, a
pacem meam do vobis. Que utique quam germa­ quo ad tempus videbantur effe disjunda, reincorno ft unanimi affedu , & indiffolubilis foederis porentur, ft integerrima permaneat columba il­
nexu retinenda fit , hinc poteft colligi , quod Eia
ia unica,
nnica, cui fe incorporatos ft unitos falfo gloglo­
eam ultimam coheredibus & comparticibus fuis, riabantur. Et *qu* .gemebat
.......................
fub periculis in, falvelut hereditario ft perpetuo jure commendatam Gs fratribus, revelata illorum exitu, per o* bea­
fub leftamento , mox fuo fanguine fubfcripto , ti Joannis apoftoli libere proteftatur ; £· nebis ,. f,»·· «
ft pia morte confirmato reliquit, quafi diceret : exierunt , fed mu erant ex nabit . Nam fi fuiffent
Fratres & coheredes mei, relinquo vobis ex pa­ ex nobis, permanfifjent utique uobifcum . Qui enim
trimonio noftro fortem , temporalem videlicet pedus columbas, velut humore* mali, folebant
pacem, quam fi integram & incontaminatam in premere , ft ad naufcam jugiter provocare, alifine mihi reprefentavcritis, meam fortem, pa­ cujus acceifionis vel occafionis impulfu egrefli ,
cem fcilicet fempiternam , adjungo vobis . Nec vel ejedi, aut potius egeft i, comprobantur eam
his contentus, Patri squalis , Patreque minor , relevare : atque bonas valetudini* flatum fua di­
pro hac ipfa Patrem fic deprecatur , ad Patrem ke Ilione eidem revocare. Q.uotquot autem exeunt
luum, ft Patrem nolbum, a quo nunquam di- redituri, omnino ab ea nequeunt avelli aut pr*cidi-

dn

BPISTOLÆ

6}8

V.
eidi: dc fi videntur aliquamdiu avulfi mit pratci-A
ft, quia aaotf Deui qui funt ejui, per cujus pteHuc & alia fimilia hia cum pene omnes facri
*' deftinationem funt intus fine errore , etiam qui eloquii pagins contra impudentem vefaniatn hssputantur loris effe, deerrare: nec rapit quifquam recicorum concrepent .* vehementer obftupefeide manu ipfius , quos jam prortus raptos fufpi- mut, & lacrymis caritatis plangimus , fic edor,
cabamur.
mille ecclefie fecerdotes ; quatenus qui Dei daIV.
buemnt effe adjutores , pon exhorreant eorum
‘ipmaiu. Sed ve hominum fupcrbiedc”arrogantis, qui fier/ loquaces , quorum memoriam cum fonitu
membra antkhrifti, dc precur fores ejus cffeâi , peniffe, & civitates deftra&as'vident. Inde eft
_
qui eft rex fuper univerlos filios fuperbie , non totam illud , quod tandem cum indicibili conccffant sitaniorum pedes in medium tritici fpar* tritraoe dc gemitu cordis ac corporis effundimus,
gere , dc meffem , cui ecclefie pteparatur hor­ in^guo omnia vifcera catholice matris concutiunreum, quantum in eis eft, atterere. De quorum tur, in quo omnes lenius Chriftianorum obtnn.
periculofo tempore dileltas Domini virgo Joan- duntur, in quo difciplina ecclefiaftica dc fanflo·
i?<u. >. nes voluit nos inftruerc: Filiali, mquiens, »ov»/- rum vigor canonum confunditur ac calcatur :
fiata hera
tf ficut aulifiii quia antkhriftue ve· Bquia
_
_______ nobis
____ ,_ dc
______________
tu , cariifime
adbuc dicende_ _in
tut, «vae entrai antichrifii utulti falli funt . Hxc Chrifto frater de an tilles Conftantinopolitane
noviflima hora a primo adventu Salvatoris incç- tuque ’Leo Acridane , dicimini apoftolicam
~ "
dc
pta, ufque ad fecundum ejus adventum eft pro­ Latinam ecclefiam nova prsfumptiooe, atque in­
tendenda . Qpe quot autiebriftos jam habuerit credibili audacia , nec auditam nec conviâam
aut detexerit, dicere quis poterit ? De quibus dc palam damnaffe, pro eo maxime, quod de azy­
doâor gentium mirabilis Paulus Ephefiis in A- mis audeat commemorationem dominice paflio'*■
ilibus apoftolorum ait : Ege fci» queniaet intra· nis celebrare» Ecce incauta reprehenfio veftra ,
hunt pefi Hfctffieneae aneat lapi gravet in ver, sen ecce non bona gloriatio veftra , quando ponitis
pertenter gregi : tf ca vthii/fii exurgent viri le·
in cçlum os veftrum , cum lingua veftra tranfiens
qutnttt perverfa, uti aUacanf lijcipalet pefi ft , in terra , humanis argumentationibus dc conjeSed, o Domine Jefu, pervigil paftor, dt leo de âuris antiquam fidem confodere ac fubvertere
tribu Juda , qui, fecundum pfalmiftam, fuper moliatur . Ecce, nifi quantocius refipifeatis , in­
afpidem dt bafilifcum ambulas , dc conculcas leo­ corporati dc annumerati, quod abfit, critis in il­
nem dc draconem , jam in fine fseculorum oves la cauda draconis,
..
_____
qua tertiam partem.ftellarum
pafcue tus variis infidiis , dt rabie innumerabi- Ccçli
traxit
L
’ , dc
? in terram mifit
1*:. Ecce jam poft
lium luporum haftenus feffas mifer ante r anende, mille ac ferme viginti a palfione Salvatoris no­
dc increpa feras arundinis, qne feriunt, dt den- li ri annos , incipit per vos dtfcere Romana ec­
tibus frendunt fuper humilitatem ecclefie tus , clefia, qualiter memoria paffionis ejufdem fit re­
fulti dc protefti arundineto, id eft, mundanapo­ colenda, quafi nil ei contulerit prgfentia, conteftate, exterius quidem nitida, fed interius va- verfatio dc diuturna inftitutio, feu qua darificacua.· ubi, ficut ad beatum Job divina voce di­ vit Deum, mors pretiofa illius venerabilis fenis,
citur: Neu fehm eanui htfiie agri Infant, eunda cui fpecialiter Chriftus Filius Dei vivi dicit :
fcilicet turba malignorum fpintuum fecundum Beatui tt, Staten Bar fena, quia care, tf fangait
libitum fuum debacchatur, veram etiam Behe- neu rtvtlavit tibi, fti Pater ntai qui tfi in cetlit.
root, eorum utique princeps, ibidem fub umbra
VL
dormit in fecreto calami dc locis humentibus ,
Non ergo perpenditis, quanta impudentia dicum fine aliqua inquietudine vel contradiâione carar pater qui eft m crlis abfcondiffe a principe
in fuperborum dc lubricorum cordibus requiefeit apoftolorum rmu
Petro «.unum,
cultum, uve
five rnum
ritum viuouisiaviubilisfafecurus. Catholica vero ecclefia promiffiones luas crificil, per difpenfationem unigeniti fui, cui per
retinens, Domine , quotidie gaudet compleri inDfemetipfum plenifljme revelare dignatus eft illud
tu
doâoribus fuis illud Sapientis : Fulgebant jufti , ineffabile arcanum
----------- ·'·< ··’- divinitatis
·· ·
·
invifibilis
ejufdem
& tenqueue feintilla ia erundinete thfiurrcnt , at- Filii fui t Et cui non per angelum, nec per proÎue vento agitatas arundines comburent . Tunc phetam, fed proprio ore, ipfe Dominus angelo,
crs arundinis pariter interient, in quibus eft rum dc prophetarum fie repromittit io fequenticongregatio taurorum , ccetus videlicet hsrefiar- bus : Bt ege dice tihi, quia ta et titrai, tf fa· ttUm.
charutn, cervicofo ducatu poft fe trahentium vac­ per hanc petraae edificabe Bctlefieue ateeatt illius
cas, id eft, lafcivas animas populorum : ut qui capiti vos fatagitis fubtrahere Chriftum lefum ,
probati funt argento, excludantur, fcilicet perte- prster quem nemo poteft tsniverfali ecclefie aliud
âi in eloquiis divinis dc flabiles in fide appa­ ponere fundamentum ? Quod utique derotiffimos
reant, emineant vel manifellentur. Argento quip­ ille Petrus non folum vivens, fed etiam moriens
pe eloquia divina fignificantur, ut idem pfalmi- demonftravit, quando nimia humilitate dc con­
fia teftatur : Eltquie Deatùù, elequia cafia, er· grua fignificatione fe crucifigi deorfum verfo ca­
grntnat igne tantinatunt. Per cxduConem autem, pite petivit.* profeâo divina infpiratioae prsfiguargentum val aurum quodam artificio fubrigicnr, rans,, fefe effe .primum
____ —
,________lapidem
r____ —in
dt quadrum
------------ , quod· eft
—
' ----------elevatur, dc exprimitur: ut repente videatur ref- E fundamento
Chriftus ;Jefus,
compagii.
perfum, & infignirim decenti figuratione diver- natum
------- , cohsrentem atque connexum .* qui, ut.
forum florum aut imaginum, quod prius humile pote fuperpofitus angulari lapidi, totum pondus
jacebat <St planrtm - Quod totum breviusdt clarius ecclefiaftice fabrics incorruptibili foliditate fuf.
'■ '·· fic eloquitur magnus Paulus: Opertet hartfn effi, ferret, ac proprii capitis fuppofitiouc omnia mean,
ut qui prebati funt vaniftfii fiant in vehit · Sed, o bra corporis Chrifti per aptas dc naturales com­
maligna hsrefis, non inde tibi blandiaris, quod pages, ulque ad confummationem fsculi, quafi
ab apoftolo, Opertet httrtftt effe, audieris. Etenim ufque ad pedes crefcentia, inflexibili collo ad cst. ic. in fando evangelio Dominus nofter dicit .· Ne· loa fuftolleret.
ctfft eft, ut venient fcandale : veruattaattn va he·
VII.
niai per quem ftanialaae venit. Nempe non eft
Taliter S.ecdefia fuper petra», id eft, Chrifruftra in fornace aurificis palea : quia aurum nos flum, & fuper Petrum vel Cepham filium Joan,
purgatur, fi palea non uratur.
nia, qui prius Simon dicebatur, aedificata, quia
infe-

fij,

L E O N I S P A P Æ

IX.

d4o

inferi portis, difputationibo»fcilicethaereticorum,'Adicamus de Aeacio accutotore, At ivftitutomPequ®
vanos ad interitum
nullatenus
‘
‘
‘‘ — introducunt,
'
*
~ “
tri Alexandrini epifeopi, par quo* plurima horni-u
Mtta ,t. *oret fuperanda· Sic pollicetur ipfa veritas , per cidia extiterunt, nifi quod a faoAitfimo Gelafio
i—. >·. ‘ quam funt vera, quacumque faut vera ; Parte papa in perpetuum fuere ambo damnati cum Jo- ^γ·1ο,Ρ·»·
iaferi ara pr«tM?rto*r advtrfm rate. Cujus pro- anne fucceffore Ac defenfore Aeacii? Poft quo*
miffioais eficffiam fe precibus impetrafle a Patre Anthimus Eutychianus hcreticus per prafentem
.
η.Λ·».
idem Filius proteftatur, dicendo ad Patrem: St- papam Agapetum in ipfa Conflantincpoli eft de'
au*, fttf fataaat txpttvoil vat, tti trOrarat fitat politus . Eutychius autem , quia dogmatizabat
tntime: tta aittar recavi pr» t·, e/ «m itfinat humanum corpus in refurreffione impalbabile fu­
JUtt tva: tf t» aiifiuntia caavtrfxt tanfirma fra- turam , Ac vento aereque fubtilius, a beato
trar ttau. Erit ergo quifquam tanta dementia , Gregorio tunc diacono ita eft conviatus , ut in
qui orationem illius, cujus velle eftpoffc, audeat prafenti* pia memoria Tiberii imperatori* co­
Now,,··- *n aliquo vacuam putaref Nonne a fede princi- dices dogmati* ejus juftis flammis traderentur.
··■
«c- pis apoftolorum, Romana videlicet*ecclefia, tam
IX.
»i«6m» tte per curodetn Petrum, quam per fucccffore* fuos,
Succeffit quoque huic Joannes, cujus fu perbiam 1«···'· ·*■reprobata
Ac
conviffa,
atque
expugnata
funt
om-Bquamvis
univerfu*mundus
"
dc
om-oquamvis umveriusmuoaus capere nequiverit, an- CMB>
nium hrreticorum commenta, Ac fratrum corda guftus'tamen cefpes poft non multum tempori* ιι»·ι ·«»·
in fide Petri, que haffenus nec defecit, nec uf- " compreffit. Hic nimiz vanitati* novum nomen l···1*·
primus fibi utorpavit, ubi fe « cunffis oecumenique in finem deficiet, funt confirmata?
VIII.
cum patriarcham, id eft, univerfalem, At dici At
Praeterimus nominarim replicare nonaginta Ac feribi debere decrevit. Pro qua utique prafumH«r*6« μ.
eo amplius hxrefc» ab orientis partibus, vel ab ptione a beati* Pontificibus Pelagio Ac Gregorio
ipfis Gracia, diverto tempore ex diverto errore ad digna percultos eft excommunicatione. Cujus con­
corrumpendam virginitatem catholice ecclefia* tagi i macula adhuc vobis eum ipfa maledtffione
matri* emergentes. Dicendum videtur ex pane, ficadhafit: nt nunc quoque vosipfos cecumenicos
quanta* Conftantinopolitana ecclefia per prefule* patriarcha*, At appellare, dc feribere non timea­
ioo* fufeitaverit peftcs, qua* viriliter expugnavit , tis. Et certe nomen iftud a fanffis patribus in
protrivit, & fuffocavit Romana Ac apoftolica fe- Chalcedonenfi fynodo, ob reverentiam S. Roma­
des. Ecce Eulebius Nicomedienfis epifcopus, fe­ ne At apoftolica fedis, fitoAilfimo deceffori nodis Condantinopolitanr invafor, Ac figmfer ma- ------------(Iro Leoni rpapa*,
-r~. —
At rpneclariffimo
................. - __________
doffori, fuclediffi Arii extitit. Quartus Macedonius here- C cefforibufque ejus fuit oblatum: fed nec ab illo,
fiarcha , fuffocator ahtecefforis fui beati Pauli , nec ab ullo fuccefforum ipfius c nftat baffenu*
blafphemator Spiritu* fandi , tortor Chriftiano- receptum. Et cui poft Chriflum Jetom hoc no­
rum, dc ufque ad mortem perfecutor, Ac alter Ju­ men magis poterat aptari , quam fucccfforibus
lianus, charaftere in frontibus notando catholi- Petri f Sed imitanda humilitas reverendorum pon­
co*. Haec Ac alia mala tam ipfe, quam fui fequa- tificum, attendens quod ipfe princeps apoftolo­
ets, per omnes orientis urbes, & maxime Con- rum non inveniatur diffus univerfalis apoftolus
ftantinopoli, agebat: cum Hefperic parte» ab hac luperbum refutavit vocabtfum penitus,quo videbatur
tempeftatc immote manerent, tefte veftro hifto- par dignitas fubtrahi cuuffis per orbem pratolibus,
M- rioS^phoSocrate, Qpintus Eudoxius Arianus in- dum uni ex toto arrogaretur, tanquam finguli
«mu««μ. vetor fedis. Ac ordinator Eunomii haeretici , di- dicerent verbis & fiiffis, quodmagifler eorum &
*>*-·. «p.,.
palrem
f quod nullum colat ; Filium primus crucifigendos inquit: Non ium dignus ca­
n>n*«, quod Patrem colat. Sextus Demophilus , put furfum ponere, fed declinare vultum in ter­
ipfe Arianus. Nonus Maximus, Cynicus & Apol- tam. Vcftra ergo fraternitas videar, quanta apud
liaarifta. Decimu» Neffarius vir fanffu*, ordinatus fe protervia tumeat, qu* nec oblatum fibi a quo• fanda Conftantipolitana fynodo prima : de quoD quam, nec conceffum, fed potias denegatum, Ac
cumfanffi paires Damato pap®, Ac fuis coepifco- tub anathematis interpofitione ab apoftolica Ac
Si*fcripfiffent, dixerunt: Conftantinopolitan®ur­ prima Me, Ac a fanffis atque orthodoxis patri,
is novellam, ut ita dicamus, ecclefiam velutex bu* interdiffum toperftitiofum vocabulum, tante
ore leoni·, heretkis fuffoffam blafpbemiis, ab- obftinationis contumacia, par quadringentos jam
t
flraximus: tefte Theodoreto veftro hiftoriogra- a beatiffimo papa Gregorio At amplius anno* ,
tl^urjkî- F*10 · Sed noo inde omnino (uffocatus eft ille ve- uiprpare non ceffat. Et qualiter exempto Domini
«·> mb.
ternofus bafilifeu* Ac venenofus : quia lucceffor noftri Jefu Chrifti & lucrum , parati Cflis pro
·*· *"
hujus Joannes Chryfoftomus ab ingrata ecclefia fratribu* animas ponete , qui per tot tempora
bis eft depofitus, At io exilio dcfun&u*. Cujus noluftis (altem inane nomen , At totius ecclefia*
depofitioncm non ferentes occidentales epifeopi , unitatem fua iniolent ia fcandalizans deponere? Ac
id eft, Latini, ab orientalium communione funt quid effecit in veftris mentibus toties declama­
fegregati. Hujus fucceffor Arfacius manu milita­ ta in aunbus illa gloriofi apoftoli profeffio ,
ri in Joannitasdefcviit, in fequaces videlicet bea­ qui dicit : S·»/ fcaadidizatur , AT tgt «m arer ?
ti Joaoni*. Jam quintusdecimus in catalogo Ne- qui
. non folum pro icandalo aliorum non urimiflorius harefiarcha extitit, qui (piritn diaboli ple- E ni, fed etiam (icandalo veftro quotidie uritis te­
nus, inter alias fu* perverfitatis blafphemias, tale defiam Dei?
κ.
virus evomuit: Dei genitricem Mariam nullus ap­
Sed nt ad reliquo* deceffores veftro» reverta­
pellet : Maria enim'homo fuit, Ac Deum abbomisse generari nimis impoffibile eft. Qui etiam duas mur: quid de Pyrrho epifcopo, imo hcrefiarche
pertona* in Deo Chrifto mentitu* eft. Hinc fe- Macarii' Antiocheni (equace dicetur ? qui veniens
ptimus decimus Flavianus beatus preful martyrio Romam, feripto anathematizavit omnia, que ip­
coronatu* poftea . qui* damnavit Eutychen ab- fe dc deceffores fui contra fidem catholicam Ac
batem, unam fubftaotiam vel naturam iu Chri- apoftolkac fedis fenferant. Sed quantocius ad vo­
flo afferentem. Propter quod beatiflim* me- mitum reverfus, a papa Theodoro eft damuato*,
maria* domino papa Leone, At Marciano Chri- Ac fucceffor ejus Paulus, quod ab eodem Roma­
ftianiffimo imperatore faffum eft Cbakedonenfe no pontifice monitus Ac increpatus non refipuit
concilium fexcentorum triginta pontificum. Quid quando valut fimulacrum aut phaatafma aliquod
ia-

ί

<41

EP1STOLÆ.
elefitun, regale facesdotium, genbitratns, nec unam, nec duas voluntates vel ope- icmque fanfism.
rationes io eodem fuiffe difinivit, dc altare La­
XII.
tinorum dt legatorum Roman» ecclefi», quod
Quod quamvis omnibus ecdcfiis Chrifti, que
inlanfibile dominum noflrum Jetum Chriftnm ar- A flamini genus

nemo haereticorum ante eum prefumpferat, fub- unam catholicam in toto mundo efficiunt, a prin­
vertit. Ad cujus rabiem, qua fieviebat in catho­ cipe apoftolorum Petro fit veto difium.- Duili ta­
licos, deftrueodam, fanfiiftimut papa Mariions , men verius aptatur, quam ilii cui proprie preficollcfiis cantam & quinque epifeopis, damnavit det ipfe qui cœleftis regni meruit gubernacula obCyrum Alexandrinum, Sergium , Pyrrhum , dc tinere, Domino Jefu Chrifto fibi dicente.- Tibi
Paulum Cooftantinopolitanos epifeopo*. In qua debt elavet regm ctehrtm, flt in fpeciali potcllate li­
utique vefania nec vos iftis modo temporibus in­ gandi & folvendi, fummi facerdotii privilegium.
feriores illo veftro Paulo, fumtnam dcapoftolicam At quoniam, atieftame Salomone, Ctr regit ia
fedem, cunfiofque inftitutionis ejusfidifiimo* ob- mu dasviai, qmnmqte voloerif wrtet ellmi;tao~
fervatores anathemate damnatis: incauta , impu- tum apicem cœleftis dignitatis in beato Petro dc
D* χ··μ· denti arrogantia
adeo ccecati, ut non animadver- in ejus vicariis prudeotiilimus terrene monarchie
u
tatis quid , Ac qui faciatis , & cui. Illi nempeBprinceps Couftantmutintima confideratiouereveri)·4κ·ι«
facitis prejudicium, de qua nec vobis, nec cui Ii- tus , condos
~
"
ufque in finem fieculi fuccefturoa
bet mortalium licet facere judicium ; beatiflimo eidem apoftolo in Romana fede pontifices , per
Ac apoftolico pontifice Silveftro divinitus decer­ beatum Silvcftrum non folum imperiali poteftace
nente, fpirilualique ejus filio Couftantino rt!i- & dignitate , verum etiam infulis & tmniftris
giufifftmo Augufto cum univerfii I y nodo Niccna adornavit imperialibus: valde indignum fore ar­
approbante ac fubfcribente, ut famm* fedesane
bitratus, terreno imperio fubdi quos divina mamine judicetur.* inviolabiliter Ac iuconcufle. fibi jeflas profecit cœlefti.- cui equidem comparatum
confervato illo privilegio , quod idem princeps iftud ^rreuum, nihil eft nifi vanitas vanitatum,
Îuarto baptifinaiM fui die devotus contulit ponti- qua homines obliti domini creatoris fui, intumeci Romano.' fcilicet in toto orbe facerdotes ita Icentes, mox detumefeunt. Et umeo imperialia
hunc caput habeant, ficut omnes judice*regem. celfitudo hoc totum quod potuit effecit, quando
Quorum femper omni mundo reverendam fen- iota devotione quidquid a domino acceperat, ei­
teotiam, ficut veraciter divina infpiratione pro­ dem in mimftris fins reddidit Ut eaim venera­
mulgatam, amplexa reliqui» univerfale* fynodi, bilis Paulus docet,Non efl poleflt» nifio Deo : qutcorn- <_«>.
tutae» fnot, a Dee ordinata font. Quibus in ter­
id eft Conftantinopolitana Pfim» , confenfu pii Cqnt
<
Augufti & religiofi majori* Theodofii; Epbefina reni regni oppotuna adminiStatione non refifienprima , fub juniore Tbeodofio filio Archadii ; dum fic inftruimur per ipfum principem apoftoChakedonenfi*, fub imperio dive memori» Mar­ lorum: StijcUt eftote omne bnmant creatur» propter λ,,.,
ciani; tertia Conftantioopolitaoa, rogatu Ac con- Dettm; five regt, q»tfi prtcellenti '.five dttabm, faafeofu juniori* Conftantini ; unanimi voluntate, 9««w tb eo mtfit, td vindidiam teuiefaflortim ,/aa*
coocordique verbo Atfcripto confirmavere fanfiam dem ven btnortem : ftit fit eft vtlttntee Det . Et
Romanam Ac apoftolicam fedem, poft dominum poft pauca' Dette» timete, rtgete honorificate. At­
Jefum caput eue omnium ccclefiarum Dei ■ & que per coapoftolum cju' Paulum Omhim «*μμμ
hoc debere credi, confiteri, Ac feribi ab omnibus potefltiibiet fnblimioribm jnbdtto fit. Nam qui refi, (|
veneratoribus N icat ni Concilii.- cujus ftatutorum ftit poteftJti, Dei ordination» refiftit. Qa» enter*
u'. jue ad unum jota contemptoribus diftrifium refiftnnt, ipfi fibi damnationem aqntrnnt. Unde Sa­
anathema cautum eft a quinque prxfatis, At cun- pientia in Proverbiis intonard>ccn> : Per me reget r„u. a
âis fanfiorum patrum fynodis fubfequentibu*.
regnant, if principal juft a decernant. Quod etiam
fepe diflus Auguflus Confiantinus perlpicacis aniXI
D mi vivacitate deprehendit, & matri fus rebgiofit.
Sic juxta Sapientem, lapis miiïus non pergit ad Helena inter nonnulla fic refenpfit : Qui moderaetelum, & maledifium fruftra prolatum ,revertitur ,, tur fariula, At difponit totius mundi fuffragia,
in authorem fuum; Sic, juxta vulgi proverbium, „ quibus alimur it (uflentamur, per fe quidem
qoi fupra caput fuum ipuere conatur, qcwntocius „ fpirantia vivificat , fed per pefiora ptincipum
ra faciem illius fputum retabitur. Sic nobi* ma- „ fua jura feculis difiat.
ledifium pro maledifio non reddentibus, fed cum
XIII.
Pfalmifta adverfum nos peccatore confidente ,
His dc aliis qnam plurimis teflimoniis , jam
cuftodiam ori noftro jam dtu ponentibus, per tu­ vobis fatisfafium afle debuit dc terreno & cœle­
morem veftrom incurri ft is, quod dolemus. qitia fti imperio, immo de regali facerdotio S. Roma­
prejudicium faciendo fumme fedi, de qua nec ju­ nn dc apoftolics fedis , praecipue fupei fpeciall
dicium licet facere cuiquam hominum , anathema ejus difpoiitione in eœlis: fi quoquo modo Cbriaccepiftis ab univerfis patribus omnium venerabi­ ftiani effe vel dici optatis, & fi ipfam evangelii
lium conciliorum. Quo indiffolubiliter adftnnge- veritatem aperte, quod abfit , non impugnatis.
mini , fi cor impeemten* retinendo iuper tantam Ad cujus tonitruum quifquis non expergifeitur :
—- dormit,
a--—:- led
r.jomnino
--- — .n
---------, (yj
prsfumptionem, ab illo per vicarios ipfius non £ non
eft
mortubs
iblvamini, cui fpecialiter dixit Chriflu* Filius Det fruftra ab hominibus
See ne forte
____ clamabitur
________ . Sed
Meitb.
vivi: ^ntctetHqne fol ver it fnper tecram, ewa* faintt adhuc de terrena ipfius dominatione aliquis votf i» cala. Si conferamus veter* novit, Balaam
ois dubietatis fiiperfit fcrupulus, nere leviter fufille arioius in hac parte cautior fuit vobis : q>t picemini ineptis dt anilibus fabulis fanfiam Ro­
reverens Deum, nec promiffis, nec nimia regis manam fedem velle fibi ioconcuffutn honora»
Moab ad maledicendum filiis Ifrad fie&i potuit : vendicarc dc defenfare aliquatenus, pauca cxpri­
*■*··». ftirewsda, inquiens, ava/rdicaw nu ms mtlednût vilegio, ejufdem Conftantini mana cum croce
Dent f tttt qmmodo dettflabor qncm dominât mu dt. aurea fuper cnleftis da vigeri venerabile corpus
teflotter f Vos vero nec amor Dei & proximi , pofito, ad medium proferemus, quibus fundetur
nec reverentia divinorum canonum, aut, ficut di­ veritas, dt confundatur vanitas.* ut omnia mem­
citur , orthodoxorum principem veftrorum prohi­ bra catholice matris cogootcant, nos illius Petri
bitio revocat, quin publice maledicatis & dece- difciplioc efte, qui fic in epiftola fua dit de fer
CtnctkGaurtl.

Tom. XIX.

Ss__________ Ne*

«4J
hn.

’

L VE O N I S

P A P Æ

I X.

*44

N··
Mfa faialtt ftcutt ne/aw vkù fttimui A
tum; conferentes ei etiam imperialia fceptra *
Dvavini ntflrt Jtf» Cbrtfli virttrttt*, fti fptculttt- „ fimulque eunda figna atque banda, etiam Λ
rti ftfh ilittu migiitadnui : & nos vobis iocul. ,, drverfa ornamenta imperialia, Ct omnem pro»
care non tam relatu quolibet, quam que i pio vi. „ cetljonem imperialis culminis, & gloriam pofu ft' taftu comperta (uut. Vel admoniti reco» „ teftatis noftrae . Viros etiam reverendifiimos
gnoicite, quia idem gloriofus princeps in jam di· „ clericos diverfi ordinis, eidem facrofanâas Ro
âo privilegio poft Chriflianz fidet claram perfe* „ mane ecdefis fervientes, illud culmen fingu
âamque confeifionem, atque baptifmatis fui enu­ „ laris potentia & prcccUentic habere fancimus,
cleatam commendationem , (pecialcm fande Ro­ ,, cujus ampli ifimus nofter fenatus videtur gloria
mane ecciefie dignitatem fic promulgavit, diceos : „ adornari: id eft, patricios atque confutes effi,, Utile judicavimus una cum omnibus noftris ,, ci, necnon & ceteris dignitatibus imperialibus
„ fairtpii, ft univerfo (enatu, opnmatibusetiam „ eos promulgamus decorari. Et ficut imperialis
„ ft cunâo populo Romane gloric imperio fub- „ exftat decorata militia, ita & clerumS-Roma„ jacente, ut ficut beatus Petrus io terris vica- „ ne ecciefie ornari decernimus. Er quemadmo·
„ rius Filii Dei videtur effe conftitutus, ita et» „ dum imperialis potentia diverfis officiis, cubi·
,, iam ft pontifices ipfius principis apoftolorum B „ culariorum nempe & oftiariorum, atque om„ vice, principatus poteftatem, amplius quam ter» ,, nium excubitorum ornatur ; ita & fandam
„ rene imperialis noftre (erenitatis maofuetudo ,, Romanam ecclefiam decorari volumus. Et ut
„ habere videtur, concelTam a nobis noftroque „ ampliflime pontificale decus prefulgeat, decer»
m imperio obtineant, eligentes nobis ipfum prin·
„ siimus & hoc, ut clerici ejufdem S- Romane
,, cipem apoftolorum, vel ejus vicarios, firmos „ ecciefie mappulis & linteaminibus, id eft can„ apud Deum effe patronos. Et ficut noftra eft „ didiftimo colore decoratos equos equitent. Et
„ terrena imperialis potentia, ita epu facrofan- „ fic nofter (enatus calceamentis utitur cum
,, âam Romanam ecclefiam decrevimus veneran- „ udonibus, id eft candido linteamine illuflra»
,, ter honorare, & amplius quam noftrum impe* » tis, fic utantur dt clerici: ft ita, celeflia fi»
riumterrenumque thronum, fedem facratiffi- „ cut terrena , ad laudem Dei decorentur. Pre
,, num B. Petri gloriofe exaltare: tribuentes ei „ omnibus autem licentiam tribuentes, concedimus
„ poteftatem ft gloria dignitatem, atque vigo· „ ipfi fanâi (fimo patri noftro Silveftro urbis Ro„ rem ft honorificentiam imperialem: atque de· „ meepifeopo, ft pape, & omnibus nui poft eum
„ cernentes tancimus, ut principatum teneat tam „ in fucceftu, ft perpetuis temporibus advene.
„ (upe- quatuoriedes, Alexandrinam, Antioche C „ rint, beanftimis pontificibus , pro honore &
„ nam , Hierosolymitanam ac Coniiaotinopoiita- „ gloria Cbrifti Dei noftri in eadem magna Dei
„ nam, quamque etiam fuper omnes in uni ver. „ catholica ft apoftolica ecclefia ex noftro indi.
,, fo orbe terrarum Dei ecdefias: & pontifex , „ âo, quem placatus proprio confilio clerical
„ qui pro tempore, ipfius facroianâz Romana „ voluerit, & in numero religioforum clerico»
,, ecclefia extiterit , celfior & princeps cunâis „ rum connumerare, nullum ex omnibus pracfu»
„ facerdotibus totius mundi exillat ; & ejus ju- „ mentem fuperbe agere.
M dicio quaque ad cultum Dei vel fidei Chri·
XIV,
,, ftianorum Habilitatem procuranda fuerint, di»
„ Decrevimus itaque & hoc, ut idem venera»
* tponantur. Juflum quippe eft, ut ubi lex (an· „ bilis pater nofter Silvefter fummus pontifex ,
„ âa caput teneat principatus, ubi fanâarumle- „ vel omnes ei fuccedentes pontifices, diadema»
„ gum inftitutor Salvator nofter beatum Petrum „ te, videlicet corona quam ex capite noftro ii»
„ apoftolum obtinere przcepit cathedram, ubi ft „ li conceftlmus, ex auro puriftimo & gemmis
„ crucis patibulum fuftinens, beata mortis fum- „ pretiofis uti debeant, & in capite ad laudem
,, pfit poculum, (uique magiftri ft Domini imi· „ Dei pro honore beati Petri geftare. Ipfe vero
„ tator apparuit: ft ibi gentes proChrifti nomi-D „ beatiflimus papa fuper coronam clericatus, quam
„ nis confeflione colla fleâant, ubi eorumdoâor n gerit ad gloriam beati Petri, omnino ipfa ex
,, beatus Paulus apoftolus pro Chrifto extenio „ auro non eft paftus uti corona.* phrygium au»
„ collo martyrio eft coronatus: ft illic ufque in ,, tem candido nitore, fplendidamlefurreftionem
„ finem quarant doâorem, ubi fandorum do- „ dominicam defignans, ejus facratiflimo vertici
„ âorutn quieicunt corpora : ft ibi proni ac hu· „ manibus noftris impofuimus, ft tenentes fne»
„ mo proftrati, caleflis regis Dei ft Salvatoris ,, num equi ipfius, pro reverentia beati. Petri ,
n noftri Jefu Chrifti famulentur officio, ubi fu- „ ftratoris illi officium exhibuimus, ftatuentes eo»
„ perbi, terreni regis ferviebant imperio. “ Et „ dem phrygio omnes fucceflorcs ejus fingulari.
fuccinâe commemorato fuo ftudio & devotione „ ter uti in proceftiooibus, ad imitationem imin conftruendis aliquot fanâorum bafilicis, & im­ „ perii noftri. Unde ut pontificalis apex non vi»
perialium donationum magnificentia abundanter ,, lefcat, fed magis quam imperii dignitas ftglo»
ditatis, ait: „ Concedimus ipfis tandis apoftolis „ rise & potentia decoretur, ecce tam palatium
„ dominis beatiffimis Petro ft Paulo, ft per hos ,, noftrum, ut prolatum eft, quam Romanam
„ etiam beato Silveftro patrinoftro, fummopon- „ urbem, & omnes Italiae feu occidentalium re*
,, tifici, ft univeriali urbis Roma papa, & om-E „ gionum provincias, loca & civitates, fitpefiuo
„ nibus ejus fucccftoribus pontificibus, qui ufque „ beatiflimo pontifici ft patri noftro Silveftro uni„ in finem mundi in fede beati Petri erunt fef- „ verfali papae contradentes atque relinquentes ,
„ furi, atque de prafenti contradimus palatium „ ei vel fucccftoribus ipfius pontificibus potefta„ imperii noftri Lateraneofe, quod omnibus in „ tem & ditionem firmam imperiali cenfura per
„ toto orbe terrarum przfertur atque pracelhc „ hanc noftram divalem juftionem ft pragmati.
„ palatiis . Deinde diadema, videlicet coronam „ cum conftitutum decernimus di (ponenda, atque
„ capitis noftri, fimulque phrygium, necnon & » juri Ianâe Romane ecciefie concedimus per„ fuperhumerale, videlicet lorum quod imperia- „ manlura · Unde congruum profpexjmus , no,, le circumdare aftolet collum: verum etiam & » ftrum imperium ft regni poteftatem orientali»
chlamydem purpuream , atque tunicam cocci· „ bus transferri ac tranfmutari regionibus, ft ia
„ neam , ft omnia imperialia indumenta, fed ft „ Byzantie provinciae optimo loco nomini noftro
,, dignitatem imperialium przfidentium equi- „ civitatem aedificari, ft noftrum illic conditui

M im-

i45
B P I S T O L Æ.
<4d
„ imperium .· qnoniam ubi principatus faeetdo- A rinti fratrum exurgens, ft profandos fanftiffimi
„ tum ft Chrittianc religionis caput ab ianpera- Pfalmifl* fenfaa ddi&rcos, autboritate fua apo„ tore celefti conftitutum eft, juftum non eft ftolicum numerum , forte annumerato Manhia ,
„ ut illic terrenus imperator habeat potefiatem · fupftevit, quem undenarium remanere nefas cre­
„ Hsk vero omnia , qu* per hanc imperialem didit . Quibus etiam pariter miflb Spiritu S. in
„ factum, ft per alia divalia desma ftatnimus variis linguis, cum quidam ftuperent admiratio­
„ atque confirmavimus , nique ia finem mundi ne, quidam deridentes inveterata oscitate, dice­
„ illmta ft inroucuffa permanfara decernimus. u rent mufto plenos effe.· Petrus uno SJonlis te- 3**·
Deinde fefta obteftariooe coram Deo vivo ft ter­ flimooto & ignaros ioftruxit, ft incredulos deribili ejus judicio, ft itnprtcatioue attero*conde­ ftruKtc. Deinde confianter improperata illis (ce­
mnationis temeratori vel contemptori ipfiua fisi lerata fisa confpiratione adverfns dominam ft Chriprivilegii, fecutus Hem venerabilis Cooftantim*, flam ejus, qua ipfum autborcm vit* morte cur.
ait: „ Hujus vero Imperialis nofiri decreti pagi- piCma mat condemnantes interfecerant .* clarifft„ nam propriis manibus roborantes, fuper vene- mis beati David oraculis adflruxit illius fanftam
______ ....
_______
_____ po- reimre&iooem, ft gloriofam afceofiooem, ft ab
M nodum
corpm
„ fiumos, ibiqiset eidem Dri apoftolo fpoodentetBeo impwfentiaram faffam Spiritus Sanaicffufio-

»·

nos cUoâa inviolabiliter condervare, ft noftris nem. Ita compunftisjud«is, primus apoftolorum
fuccefforibns imperatoribus coofervandn in man- reis (anguinis Chrifti pcenitentiam indixit, ft eo­
datis relinquere, patri noftro Silvcftro fummo rum protinus tria millia baptiuvit.
XVII.
pontifici ft uni vet fall pap·, ft per eum cundis (bccefforibus ejus pontificibus, Domino Deo
Hic fokis, 6cut doâiloquus evangelifta Luras
& falvstore noflro JefuChrifto annuente, trateftatur, dum qui difpcrfi fueram properfccutiodimns, feliciter atque perenniter poflidenda.
ne faâa fob Stéphane , circutrxnt civitates, SMmini loquentea verbum vite , nifi folis Judaeis ,
XV.
Tot ergo ft talibus aliifque quamplnrimis te- orans in ccenaculo, faftus eft in excdffu mentis.*
ffimooiis fabaixa non erubefeit veritas, fed con­ ft linteum omnibus terr* quadrupedibus , & re­
futatur impudens vanitas. At nos hinc habentes ptilibus , volucribufque cœli refertum , quatuor
teftimooium majus Conflantioo; £w , ut ait bea­ initiis fubmitti de calo vidit, fibique calitus ditus evangelifta Joannes, dr terra efi, tf de terra ôum tertio: Sarge, Petre, accide O »andeua: ft -ta. i.
& in»unlefnitur, vix ab homine teflimonium accipimus, tertio ab eo refponfum: Qfiacenmune
__
contenti teflimonio illius qui de Cteio venit , ftCdaw anfae» iatreivit et mea»: & tertio fuperna
**· fuper omnes eft, ft dicit .· T· te Petrae, -/aprr voce repetitam : ^eed Deae mandavit, tu ne ce»bone petra» tijkth ecclefiam mm & perte infe­ tute» dixerie : fuffscienter inflruâus , a quatuor
ri neu pravaieiamt aioerfut cam. Bt tiii date du­
mundi partibus gentes quondam immundas in u>
vet ngni calera». Bt yndtumfue ligaverit /aper nitatem fidei congregandas, ficque fide mundatis
terram, erit ligatam & i» celti ; & fwdcMSfw jel- eorum confeieotiis ab operibus mortuis, ft occiVerit fuper terram, erit friata» tf m ceeht. Qui fa in cis priftioa immunditia ■. cui fervire mem­
etiam ia catalogo apoftolorum inftar cardinis ab bra fua exhibuerant , Chriflo dcleftabiliter tnviipfo domino Jefu Chrifto primus pofitus, Petrus, fcerandas tribus nuociis in myfferio Trinitatis fc
id eft, Cephas extat cognominatus. Cui fpeciainvitantibus, immanem aprum ilium de f) 1rs gen­
liter ft nominatim, non tantum ante paffionem
tium, Cornelium centurionem aggreffus, non tetuam, verum, ftinipfius articulopaffionis, mox lu&autem occidit ft comedit , quando aqua ft
ut fui corporis ft fanguinis mirabile myfterium Spiritu mundatum ecclefi* indidit. Cui, coadu­
agendum generaliter difcipulis tradidit, tam oves natis ipfius domefficis ft amicis, dum adhuc lofe palorum paftore percnfft» difpergcndas, quam qneretnr, Spiritus fanftiu cecidit fuperomnes qui
ft nique in finem fieculi ad unum ovile, ft ad feD audiebant verbum. & erant loqiunies linguis, ft.
unum pallorem colligendas commendando, ait : magnificantes
~ Deum.
~ Quod
'
null» Judeorum, ncc
’»·
Jiwan, Sisse·, ecce fatanet expetivit ve/, at en­ ipfis apollolis, ufpiam tegitur conceffum, ut pa­
trent ficut triticu» : ege autem regttvi pre te, ut racleti tantam plenitudinem acciperent prius quans*
neu deficiet fidet tue : & tu eliquande ceuverfut ren- baptifmum. Nonne hinc jam luce clarius conflat,
firme firatret tuet. Ipfum quoque angelos per mu­ Petrum primitus ad cdificationem ecclefi* Chrilieres nd videndam refurgeutis magiftri gloriam fli Judator & Gentiles attraxiffc , & quafi duos
**"*■ ·*· nomine invitavit, cum dixit : Dicite difcipulu tjut, parietes ex divcrfo 7cnientcs, per angularem la­
tf Fttre, quia farrexit: B ecte précédât vet m Ga­ pidem Chriftum indiffolubili caritatis glutine conjunxiffe ? Qni poftea videns meffem multam, dc
lilee». /H eme vifitUtü. Necnon eidem, ipfa dic
refurreftmois fe* , pius ft verax raagifter appa­ operarios paucos, Paulum & Bar nabam ab An­
ruit , quemadmodum venerabilis evangeliffa Lucae tiochia praulicatorer omnibus nationibus dcftinavit.· quibus ftrenue officio infudani ibus dexteram
·«
nos inflruit, dicens; (feri· fumait deminue vere,
Ô* apparuit Situe» . Quam manifeflatiooem foli focietatis dedit, ut illi quidem in gentibus, ip­
Petro prius, deinde illi cum reliquis condifcipu- fe vero
.
iu circumcifione effet , ficut in epiftola
lis faftam, gloriofus coapoftolas ejus Paulus de-E ad Galatas
offenditur 'evidenter",
. Neque tamen
~
i
** c"· ·>. clarat, ubi ad Corinthios fic feribit: $aie fam­ partito in eos onere, fubtraxit fc empta vocatioent Chrifiat tertia die ’fecunda» feriptarat * tJ qate ni gentium & cura: quam poft Afiam ab Illyri­
Vtfut efi Cephe, tf pefi km undecim.
co ientit tota Europa & Africa, prccipueque mun­
di caput fic domina gentium Roma . Nam pun
XVI.
Inflante quoque jam fu* affumptionis gloria , quidam pfcudoapoffoli turbaflent corda fratrum ,
ubi prandebat cum feptem difcipulis fuit, domi­ dicentes eos debere circumcidi fecundum legem
nus amorem Petri erga fe terno mquifivit, ft Moyfis: Paulufque & Barnaba· Hierofolymam iiftertio confitenti , agnbs ft oves fuas tertio pa- icat, fuper hac qucftrone confalcuri .· iolus Pe­
feere prsecepit.· pro quibus qpa morte clarificatu- trus, fua autbonrate, circumcifiouis onus atque
rus effet Drum, in eutenfione manuum illius ft veteris tegis jugum a cervicibus difcipuiorum re­
prccinftione futura, eidem fignificavit. Qs»i nec movit , ft gratiae e v angel i i ad plenam falutem
mete, affompto domino, in medio centum ft vi- credentium iufhccrc ccnfuit, dicens: fiearv w»· au k
Ctacil. General. Tom. XIX.
8f î
tie

„
„
„
„
„
w

,

.

4*47

LEONIS

PAPÆ

t«4«
-„:

IX.

Ut empomre grave jugum fuper cervices difcipulo· A ficut cœpiftis , inferre , fi vulti· ouoc & temper
raw, j«»d wf*e patret naftri, rnfue nes pertere pa-------- * & portionem {cum
~ Petro habere. Cujus
’
pacem
fuimus ? fed per gratiam domsni Jefu Cbrtfts credi­ doârinam dc traditionem in cpiftola ad Roma·
mus fulvori, fuemadmodum tJ tilt. Vifree eft enim nos, fapientibus dc iofipientibus debitor ille gen­
Spirit ei fanih &mbts, mbit eneris ultra vobis im­ tium dodor, nd tertium cetum, At in paradifum
ponere . Qua utique refponfionc confirmatus do- raptus, fic per omnia commendat, dicens .* Pri
dor gentium Paulus, Galatis proteftatur: Si cir- mum fuidem gratias age Dee meo per Jefum Cbri.
cumcidomim, Cbriftus vobit mbit prodent.
ftum pro omnibus vobit, fato fides veftra aruumcia·
XVIII.
tur m umverfe mundo. Ex cujus capiaoli occafio-

Scd Ac illud in ipfo Petro nihilo minus eft a- ne beatus & catholicus doâor Auguftinus, io La­
nitnadrertendum, quod fui corporis umbra infir­ ti naque lingua ciariifimus , atque nofter Chrylomis conferebat optatefofpitatisremedium. Quod ftomus ais : Fides illa , quam Romani habent ,
nulli fandorum conflat haâetsus conccflum; nec ipfa cademque eft, Ac non alia, quas in univerille, per quem Petrus potuit quidquid boni po­ fo mundo annuntiatur dc creditur: quas non fotuit , ex fuo fanâiflimo corpore «liquendo cut­ lum in terra , fed dc in coelis predicatur : quia
Juam tale donum attribuit fanâus fsoâorum , Bjefus pacificavit per faoguioem fuum non folum
ed fuo Petro fpecialiter in magna fignificatione teneflria dc inferne, fed dc cceleftia. Et hoc eft
prrfentis
& futur* ecclefir boc refervavit priri- in univerfo mundo fidem predicari , per quam
I
Icgium. Scilicet quia ipfe utriufque prineipalisre- omnis mundus fit fubdima Deo. Sed Paulum au­
âor exifleret, utriufque flatum in fcipfo porten­ dite fubiequentem .· Dcfidero videre vet , et ali- *■·* <deret , quatenus hzc vifibilium dc tranfiturorum 9«/d impertiar voit s gratia fpiritualis adeonfirman·
fiicramcntorum fecreta virtute, quafi umbra fua, dos vos . Qui ne putaretur velle aliquid inftitumorbis animarum in terra curatis , illam nobis tioni Petri addere, vel demere, expofuir Quid di­
adhuc invifibilem veritatis Ac beatitudinis foli- xerit ed confirmandos vet, id efl, fimul coufolari tn
dain fpeciem, velut folidum corpus, exhibeat in vtiis per earn, ya< invitees efl, fidem veftram atcœlis . Quarum differentiam breviter Apoftolus fee meam. Et in fine epiflole monens eos devi­
• f" '»· demonflrat: Videmus a«ac, inquiens, perfpetulum tare falfos fratres, & ptrter doârinam quam ipfi
tn antgmate, tunc autem farte ad faciem. Nunc co- acceperant, euntes, an: As»a ver, fratres, uteb
k
gnefco ex pa>te: tum autem co^nofeam, ficut tP co­ fervetis eos, fut dsffenfiones ff offendicula prater do Χ7·».κΐ
gnitus Jum . Cui concordans Joannes coapoftolus firmatu fetem vos didsctftis , factant : & declinate r»'»»*1 ·
. X..; > luus ait: Cinffimi, filn Dei fumus, dS nendumap-Cab diu . Hujufctmidi enim Cbrifto domino noftro
paruit fuid erimui. Sctmui fueniamcum apparuerit, »·■ ferviunt
r
' , fed
' ‘ fuo
' vtntri· : <7
■- per dulces fervo­
fimtlsi ei ensnui: quoniam videbimus eum ficuti eft.

Quod vero przfens ecclefia fide dc fpe falvatur ,
Paulus fic loquitur: Sine fide impojfibile eftplacere

<_»·> e.

Deo. Fides autem e/i fperandarum fubftantia rerum,
argumentum non apparentium. Idem in alio loco :
Spe falvt fsdli fumat, fpet autem fua Videtur, n»n
efl Jpes. §^uod enim videt fun , fu:d fper et ? S c mo­

res & beuediDtenes feducrnt cerdo innocentium. Ve­
ftra enim obedtenha m oient lote divulgata eft. Goes·
deo egitetr tn vobis.

XX J.
Ecce in totius epiltolz ferie non invenitur ma­
gnus Paulus fidem Latinorum correxifle, nec vi­
tia redarguifle : fed congratulatus fidei Accooverfacioni eorum , de perfeverantia commonuifte :
cum non propter reprobam adionem, fed & ob
ipfius fidei citiflimum naufragium io Grecos fue­
rit inveâus acerrime ab initio ufque in finem pri­
me ad Corinthios epiflole. Quod certe liquet in
paucis verbis, ubi ait: fidelis Dens» per fnem ve- *■

do credendo, & fperando, atque per patientiam
c cpeâando quod non videmus, fidc& fpe a pec­
catis liberati vidimus, quia juftus ex fide vivit .
In futuro plenam beatitudinem in re videbimus
dc polfidebimus, qua per caritatem folamfinefaftidio fatiabimur, cum apparuerit gloria ejus.
XIX.
1Dcati eftu in focietatem Filii ejxt Jeju Cbnfti de­
Verum veftra infoientia, nihili pendens talia, mies noftri. Qifecro entem vos, fratres, pernomen
fpeciabbus Chrifti ovibus claudere dc interdicere domini noftri Jefu Cbrifti , ut idipfum ditetis et»·
non timet, in quibus temporaliter ad laudem Dei nes, tfnon fint in vein fcbifmata: fitis metem per·
recubabant, ovilia: quas ipfe non cedat invitare feRi in eodem fenfu, & m eadem fcientia. Stgnsfidc introducere ad fempiternz vnz pafcua : quas totum eft enim mibi de vobis, fratres mei, ab its
tantum ex omnibus fibi compatientes in crucis fut funt Cblocs , food contentsones fint inter vos .
ultima pena jam pofitus attendens , pro eifdem Hoc autem dito, fuod nnuffut/fue veftram dicit: E·
animam ponendo, cum gratiarum ad i one & piif- g* fuidem fum Pauli, ego autem Apollo , ego vere
fima prece in ipfa cmiflione fui beati fpiritua do­ Cepia, ego autem Cbnfti. Dtvifus eft Cbriftus P Et
mino commendavit , dicens : Gratias tibi ago . ubi notavit eos ex arrogantia falfat dc mundana
Patior bone , quia oves , quas tradidifti mihi , lapientie, fubjunxit : Jam feturati fftis, jam di· ,compatiuntur mihi. Peto ergo ut participent mc- vites jaFli eft is, fine nob r regnatis: dS utinam re·
cum de gratia tua in lempiternum. Ergo przva-• gnaretst, ut (S nos vobifcum regnaremus. Et infla­
iebit illis portas vitz obferare vel obftruere er- tioni eorum minatus viream, ait; Omnino audi·
rorum claviculis , ieu lophiimatjm tendiculis,^ tur inter voi fornicatio: iS taht fornicatio, fualis
quilibet inimicus, quas poteftate, meritis, dc pre­ «c inter gentes , ita ut uxsrem patris babeat fui·
ce, referat & pandit tantus amicus , cui porte dam. Et vos inflati eftit, & non magis ludium bainferi non przvalebunt aliquatenus in coelis terrii- bmflis , ut tollatur de medio veftram fui boc opus
que przpotens ex ultimo defiderio anime fur , fecit. Quibus expletis, admonuit eos fecum epu­
dc voluntate labiotum fuorum a domino, ad quem lari , non in fermento veteri, quod totam mafmox ibat, erit fraudatus ? Ab fit.
fam corrumpit , fed in azymts linceritatis & ve­
XX.
ritatis.
Quapropter a tanta amentia jam refipifeite, dc
XXII.
Latinos vere catholicos, atque maximi Petri fa­
Igitur iflis & hujufmodi apoflolicis fatsâorummiliariores difcipulos , inftitutiooifque ejus devo­ que patrum didis cum evidenter approbetur La­
tiores fedatores ceffate fubfannando azymitas vo­ tinorum fincera obedieotia, Ac plurimorum Grae­
care, aut ecclefias illis denegare, fcu tormenta , corum improbetur corrupta infoleatia: funt* ad­
huc

EPISTOLÆ.

649

djo

huc plura bis fuper hoc parti noflra faventia , A lafci via, & longo otio diffoluta, nee ad campum
quafi liccsct ad medium deducere, nou folum rite agonixantium aliquando .progreffa
—
_
I , pia mi.
excederent modum epiflolx, verum etiam poffent ire (atagenta * decertante pre ea, nonerubcicit
armaria onerare. Qpapropter hisoasitfis, caritati­ aut veretur primatum arrogare, materna feneftu·
ve monemus, ne abfentes fitis vobifmetipfis : fed vos ti jam emerit· derogare, nec effetum corpus eju»
ante vos cooftituatis, vias pradecetlorum veil ro­ laboribus & diebus, rugofofque dc minus valido·
rum & vcftras (olicitc confideretis, nec nos pri. artus, quondam torofosfle ad prelis divina exervato amore palpetis, fle io fratrum oculis feftu- tos, fifttem aliquo humanitatis refpeftu confide*
• c··-*1® *xH°ran,CT» ·° »<ffri« trabem non videa- rare, nullam reverentiam reverendis canis ipfius
a^^h^tis. Recordamini illius nefande fynodi, quam habere, fed ipfam puellari levitate poft innumelWwC»·voluerunt vocari (eptiroam veftri hercfiarchs : rabiles triumphos, ad recidiva bella adverfumfe­
quorum cocfpiratione, ipfius Domini noftri Jefu me» provocare, & eam (olido perfcâorum cibo
Chrifti dt fanftorum reverenda imagines , aut privatam » ad carnalium lac retrahere, quod con­
flammis tradita, aut aquis funt imtnerfie, piâu- tra ufum nature , ex ipfis pubertatis fur mam­
rr vero ex parietibus batillcarum delete · Quam­ mis in Ægypto , ficut (upra diffum eft , toties
vis femper reftiterit Romanorurri pontificum au- Bconfraâis, conatur impudenter ori ejus inflillare.
flor itas pre c undis tainen fandiflimi papa Nico­
XXV.
Et titinam (altem verum lac . Sed , proh do­
lai ubivis laudanda libertas: qui per legatos fuos,
tam pro (seris imaginibus, quam pro depofitionc lor, non eft kc , quo tenera fidelium paulatim
beati autiftitis Igoatii , flt lubftitutione Pbotii nutriatur infantia , ut ad folidam efcam pertin­
neophyti, ecclefiam agia Sophia daufit, donec gat; fed quod Salomon cavendum denuntiat, di­
cens : Fi/ι nv», fi te lailavertat peccatorer, w
7r«V. ■
(edis apoftolica acquiefetret decretis.
qatefcat m. Et: Va ti qai laflat amicam faam
■«.
XXIII.
Abfit autem ut velimus credere , quod publica fj deceit tam via nea bona. Nec eft aqua, de qua
fama non dubitat afferere , Conftantioopolirana qui biberit, non fitiat ultra: quia fiet io eo fons
ecclefia contigiffe , ut eunuchos contra primum aqua (alientis in vitam «teruain, & flumina de
fandi Nicani concilii capitulum paflim promo­ ventre ejus fluent aqua vim , fed potitis aqua
vendo, fteminain in (ede pontificum fuorum fub- furtive de puteis, quos Palcftini, lutum doq aiimaffet aliquando. Hoc tam abominabile (celui quam amantes, repleverunt terra: vel de ctfterdeteftabileque facinus , etfi enormitas ipfius vel nis diflipatis, (eu fluminibus Ægypti & Babylo·
horror frateroaque benevolentia non permittitC
diftenditur venterr , & gravatus non
Z °·*,. quibus
. '
nos credere: confiderata tamen incuria veftraer­ repletur, (ed exinanitur <St intumefeit, ut more
ga fandorum cenfuram canonum, quia eunuchos hydropici tanto plus fitiat ad perniciem, quanto
& aliqua parte corporis imminutos, non folum ad plus biberit. De quibus profeâo dominus perjeclericatum, fed ad pontificatum etiam indifferen­ remiam contra quoidam conqueritur, dicens : Mt 7«"“· ·ter ac folemniter adhuc promovetis, fieri potui (Te dtrtliqatraat foatem aqaa viva, & foderant fibt cipenfamus. Sed quid plura' Tot dc tantis (chif- fltraai, cifiernoe diffipatat, qaa continere non t'utnaticis & haereticis, catholicam atque apoftoli- Itat aqaai. Et poft aliqua; Hanc quid tibi vit ia
cam ecclefiam aperte impugnantibus, dc difeinde-■ via Ægypti, at Hiat aqaam tnrbidam ? fiat qaid
re laborantibus, hadenus redundaftis: ut Latinai tibi ia viii fifirieram, at bibat aqaam fiaminit ?
vel occidentalis ecclefia de vobis merito conqueri Quas utique ne fitiamus idem vetat, dicens.- Pro- tue,-,.
poflit , yocc fponfie dicens in Canticis Canticu- bibe gattar team a fih. Hmc Salomon , quas arum: f'tlii matru meapagaavtraut coatra me. Et quas appetere, qualque debeamus vitare demonvere: oumquid enim Romana dc apoftolica fe­ ftrans, ait; Bibe aqatm dt cifieraa taa, & flata- t,„.
des, que per evangelium genuit Latinam ecdc- ία patri tat . Derwent ar ftatrt tat ferat , tJ ia
fiam iu occidente, mater non eft Conftantmopo-Dp/atrn ajaet tuji livide. Habete eai Jolar, necfiat
Inane ecclefi· in oriente, quam per gforioium altent participet tai. Sit vena taa .benedtfia.
. - -Et .in
(
filium fuum Conftantinum, dc nobiles (apienteC fubfequentibus, batreticam vanitatem, fub (pecte
que Romanos, non tantum moribus, fed dc mu­ fluite mulieris, vifibili quodammodo forma colo­
ris ftuduit reparare l Quod fi contradicitis , aJ ratam atque drpiftam introducit, dicens: Mulier T’·*. ».
quid veftro imperatori Latin· laudes , flt in ec­ fiait a tf clamofa, plenaqae tllecebm, & nilal em·
clefia Graecis recitamur Latin* leâiones ? Uti­ nine fatat, fedet ta fortbat dama/ faa faptr feliam
que ob reverentiam illius matris, que jam eun­ tn excelje arbtt loco, at vocaret traajeaatei ptrvtam
dis paganorum crudelitatibus, fic diverforum tor­ (St pergente i itinere fuo: Qai efi pervalet, dechaet
mentorum qusftionibus vexata & impugnata, ac ad me . Et vecordi locata efi : fiqern farltva del·
vetat aurum nimiis perfecutorum flammis déco­ ciorer font, & panie abfcenditar faavtor. Et igno­
da, deliciofam filiam , videlicet ecclefiam Cou- ravit quod gigantei ibi fiat, tj ea profundit inftrftantinopolitanam edidit.
tu conviva ejai.

XXIV.

XXVI.

Et certe jam decima a Nerone io Chriftianos
... particeps ...
. ......... flammis ,
Qtsorum ...
ne fit
in Tartari
perfecutio penitus refrixerat, jam omne munda-Equa· vicillim fine fine pafcat medullis fuis, jami
n« iofanic incendium fopitum erat; jam Roma nunc filia recordetur gemitus pie genitricis, dc
adulta dc longcva, in divino cultu vidrix dc co­ quot vel quanti pericula propter eam , feu pro­
ronata, alta pace triumphabat ; jam innumera­ pter forores ipfius, in utero fuo haâenus vidit :
bilis utriufque fexus fle diveriat statis martyrum & gratia Dei difeat talis fieri, (altem admonita,
exercitus, noftris azymis fagmatus , uruverfos i- qualis bene de fe meritam matrem, etiam feaio
dololatric fregerat impetus ; jam mundum , dc ac afliduo incurvam labore & tremulam , data
ipfum mundi principem fub pedibus habebat ; manu atque fuppofito humero ftudeat fubievare
jam non folum ipfi noftr· inftitutionis antiftites, & fuftentare, non ad ruinam impellere , depri­
fed dc mioiftri eorum, in quibus Laurentius ac mere, perturbare, vel affligere. Pio affefiufichu­
Vincentius, omni mundo flupente , deficientibus mili corde jugiter perpendat quid idem Salomon
ipfis tormentis dc tortoribus infultabant . Modo dicat: Staltai borne defcipit matrem (nem . Et i,,
delicata filia in conclavi refidens (ecura, deliciis, tem : Λ· defptciaj cam / muent mater tae . Alio· T"’ ··
quin

OJI

LEON1SPAPÆIX.

d3a

quin fi, quod abfit, pertinax efle voluerit, & pin Arc dignitatis privilegium, voa rebelles lumini ac
matri fupercilinm ejus & arrogantiam adbncdif- veritati,
—
- ·
- vanitatis, uroferte
---■*·
* (igniferi’ umbro
dt
fimulanti, atque ad facisfeAionem patienter erpe- ia modium. Voa enim alloquimur, ywi, ficut do- *^· '*·
ftanti, parcere & parere cootempferit : experie­ minus ait Pharifiuis, hiHû cltotet /citetis , y«»
tur in anicula matre virides annos exertosad pa­ tUMi ngMuv ceribrMv tmtt itatiatt: otcifûia·
ternarum traditionum defenfionem lacertos, add- traftis , oec dios intrare permittitis , fed potins
lefcentulat competentem alacritatem , juvenculo prohibetis, dum matris venerandam faciem conconftantiam efficacem .* flt , juxta Salomonem , fpoere quatritis , dum eam infequimini conviciis
contumax comedet fruâus vic fuc, fuifquecon- dt malcdiâis, dum agnos ejus ab ca fegrtgare ,
tul'f. i.
filiü faturabitur: quia, ficut idem teftatur : A*· etiam anathemate dc flagellis , ne vocem mater­
•tdiffi· pttrif firmet itmtt filltrim .* eultiiAit en­ nam aguofeant flt fequantur, eonteoditfo. Ut e-Ογμ· ··'·
itar metrii treitett fmitmtnte. Et iterum : R«a"V nim fertur, omnes Latinorum bafilicM penes vos i»i«.
’ ‘
ndr /msc tfi fti fail fetrtm : & tfi avcMsAas dauGftia, monachis monafteria dc abbatibus tulifrr*.
t Dt· yur txtfptrtl eutmr. Et.- ^«s
pe» flis, dooee veflris viverent inftitutis. Ecce in hac
rrvav, dX fait ttuartm, igmmiaieftu tfl & tnftlix. .parte,. Romana
_ ecclefia
____ ,quanto
___________
,____
difetetior,
modeQuam utique offendere cavet quifquis placere pa- B ratior, dt dementior vobis eft! Siquidem cttmintri ftudet, velut etiam quidam fapientinm foculi ait. tra -flt extra - .
Romam plurima
Graecorum reperianNt tMirt» tfmUi, daat eri/ feea/ efft ftrtati. tur mooafteria five ecdefic , nullum eorum adXXVII.
huc perturbatur vel prohibetur a paterna traditio­
His igitur dt aliis quamplurimis liquet apertio­ ne, live fua confuetudine : quin potius fuadetur
nibus, quid mercatur etiam carnalis matris con­ dt admonetur eam obfervare. Ncc enim animofitemptos : & quid de fpiritualis genitricis contu­ tatem impio horefeos habet, quo femperdiviGomelia βι exprobratione dicetur. Illa fiqnidem in ne gaudet , dicens per patricÛam meretricem :
iniquitatibus nos conceptos generavit ad mortem: Ntc vtibt^ utc tibi fit t fti btidittr : fed pietate
illa vero, culpis remittis, regeneravit ad vitam . vero matris fie Saiosnonem deprecatur: Obftart ,
Quarum ceu difpar eft meritnm , ita & difpar dsariae, dsfe Aavr sq^mtrat wwu, tf Mnitltr·
' » , kI
pro earum honore * ut dedecore premium: quia fictrt ner. Scit namque quia nil obfunt faluti
carnalem matrem honoranti longatvitas fuper mo* credentium diverfic pro loco dt tempore eonfuenentium terram , dt firmamentum cafe cafnro tudioes , quando una fides per dileAioaem operepromittitur: exafperanti autem eam , terreno---------rans bona quo poteft, uni Deo commendat omfpiritua-C ms .
rum eradicatio fundamentorum . Porro
Γ
lem- venerantes, longitudinem dierum io dextrai
XXX.
Dei» videbunt, dt io terra viventium fine fine haQuod vos cum ex debito gradus de loci veftri
bkbbant: fpernentes vero illam , duplici contri­ oportuiffet (cire & pnedicare, quatenus de cottetione conteremur, dt, ficut diploide, confufiooc! Ais ovibus gratiam a bono paftore, non coodemfua induentur , dt radix eorum de terra viven­ nationem pro difperfis mereremini percipere, la·
tium evelletur. Etenim sffeAio carnalis matris fiI curriftis illud apoftoli ad Hebroos : $nis cm· it- »*■ t
nos prohibet a reverentia fpiritualis , penitus re­ betritit βΜ/tftri tft ttt ttntptrt, ittnei untft bt·
linquenda dt abfeindenda eft nobis , ut in Deu- bttii item ph· fiat tlnmt· ftrnttit·» Dti. Ztitm *.··■
teronomio Moyfes de tribu Levi dicit :
iixtanno Dti bnbttit , fti mu fttwtim fcitntitm .
fit fetri fait nutri, uefer» vu; tJ fretnbui fuit, Quam nt apprebeodiffetis , non faite, fed cano­
igntrt tiler, êT ntfeitrnt fili ti fai t bi tnfitiitumt nico intervallo, immo plano pede ad epifeopatus
ttfitnttnttm raasv, Jadicis f«i, ajacai, Û* fegrav culmen a laica convcrfatiooe pervenire debuiftis ,
tntnt, · Jfreti . Quod denique faftûrisdonainus ne votis refragarentur verba ipfius apoftoli, deeJelus in evangelro centuplum bic,dc in luturo pifeopo dicentis.· Asa aeap^rirm, w i» faptrfan n·. .»·
vitam «ternam repromifit.
‘^tlttm in jniicinat itetitt iinbtli . Nam cum lo­
cum doAoris ufurpat indoAus, necefle eft , ut ,
XXVII L
Sed ecce jam non debet ingrata filia apparere, act difeat qood doceat, ant cocas paftor, fas non
quia prs ceteris eam honorare dignata eft mater valens latrare canis mutua, pcrnkiofe fibi de fubtua. Nam cutn nullo divino vel humano privile­ jeAis remaneat; aut difeere dt tacere ernbefeens,
gio honorabilior feu clarior alus eccIrliisConftan- perniciofius docere prrfumat. Karo quoque eve­
tinopolitana exiftat ecclefia, & Antiochena, atque nit, ut in culmine pofitus valeat humilitatem di­
Alexandrina , ob reverentiam principis apoftolo­ feere, qui in imis non defiit fuperbire. Huc ac­
rum, inter alias retentent dignitatis jura: tamen cedit & illud, quod albuginem habens in oculo,
pia mater, Romana fcilicet ecclefia, nolens dile- a facerdotio prohibetur. Albuginem quippe habet
Asm filiam dote honorificcntic ex toto carere , in oculo, quifquis arrogantia jnftitio vel Capien­
per beatos predeceflores noftros m aliquot lyoo- ti* recatur.
XXXI.
dis curavit decernere, ut , falva principalium dc
Sed abfit ut religiofi principes & orthodoxi ,
apoftulicarum fedium antiqua dignitate, Conftantinopolitanus antiftes honoraretur Gcut regie ci­ atque Chriftianiflima dt Deo devota civitas, vos
vitatis epifeopus : quamvis Juftinianus religiofus E in hoc veftro errore audiendos putent : quos po­
Auguftus legibus humanis voluiftet adβruere, nt tius ad unitatis bonum terrore poteftatis cogere
poft papam Romanum fedeat Conflantinopolita- debent. Recordentur Cooftantinopolitaoospraefun« profui ecdefic . Et certe hoc nolle alia ex­ les in tantum prifeis temporibus familiariflimo fi­
cellentia meritorum eft attecuta , nifi quod Ro­ bi morbo fuperbiss laboraffe , ut ediAo Aoguftomana ecclefia pro amore venerabilis Conftantini, rum Theodofii, Arcadii & Honorii prohibitus fit
feipfam, quantum in eo fuit, honorantis dt exal­ quifquam ex Conftantinopolitana eccleGa pontifi­
tantis , civitatem ipfius hoc privilegio honoris catum, defunAo epifeopo Sifinnio, deinceps fpelola humana benevolentia infignivit , juxta pro. rare, fed ex alia fibi lugiter pontificem expetere;
phete di&um ad Heli : Glerifitntttii vtt gltrtfit·- quia erant inani gloria; dediti , & fupra modum
b·: fti MNtm reafrumaws mtt trmt igntinlti.
arrogantes, ceu commemorant hiftoriograpbi. Qui
XXIX.
etiam referunt , quod feptuaginta fex orientales
Aut fi quod aliud retinet, aut putat fe habe· epifeopi concilium Sardiccnfc declinantes, in Phi­
lip.

<5?

EPISTOLÆ.

654

lippopoli Thracie anathematizandum conveoticu- A torum : cflentque pene tot facerdotia , quot ho­
lum habuerunt,'fanflamque fit immaculatam Ni- mines,
cena fynodi fidem adulteranta , communi fubXXXV.
feriptiooe errorem fuum confirmarunt : occidenta­
Qua de re , fratres, utinam non ad judicium
les vero trecenti amplexi fanam fandorum pa­ noftrum dicamus, ptvfeâo fumus qualis Petrus,
trum fententiam, unanimitate fua corroborarunt. & non fumus qualis Petrus : quia idem fumus
Quod totum ideo dicitur , ne poft priorum co­ officio, & non idem merito . Et quotiefcumque
gnitionem incaute prasfemibiss credatur.
lac & lanam, fcilicet flipeodium & honorificen­
XXXII.
tiam ab ovibus Dei exigimus , nulla meriti noNam Romane ecclefic fida per Petrum fuper flri ibi fit commemoratio, fed officio noftroque­
petram aedificata, nec haftenus deficit , ne defi­ ritur debita recompenfatio. Ac fic meritum Pe­
ciet io facula, Chrifto ejus domino rogante pro tri non habentes, officium autem Petri exequenea, ceu teftatur fub ipfe paffione fua ; Ege rege· tes, officio noftro debitos repofeimus honores, aen pre te, Petre, nt ··■ dejkiet fidet tue: tf tu poftoio dicente
ftitaiavdfe
tre ,
*·■· ·»·
ufifMods emverfut cenfirme fretret tuet. Quo di­ rieur awsas feewyfcafe. Et pramoncnsovesChrido demonftravit fidem fratrum vario defeâu pe­ Bill ad folvendum fingu lis debita, ait: Beddite em■*·
riclitandam , fed incoocufta & indeficiente fide Pe­ mhet delite: cni danam·, danam·. Non quia bo­
tri, velut firme anchor» fubfidiofigendam, &in num fit accipientibus , fed quia matum fir non
fundamento univerfalis ecclefia confirmandam reddentibus. Sic ergo & beatiffimus prrdeceflor
Qpod nemo negat , nifi qui evidenter hac ipfa nofter Gregorius dicit.- Nemo nos propter nos in
verba veritatis impugnat : quia ficut cardine to­ Joco Petri defpiciat: quia ex cathedra ejus, cui,
tum regitur oftium, ita Petro 6c fucccfforibus eauthoce Deo, qualefcumque prefidemus , debita
jus totius ecclefia difponitur emolumentum
Et fibi jura noftrum officium reclamat . Frequenter
ficut cardo immobilis permanens ducit & reducit enim folet evenire quod dicimus, ut periona in
oftium , fic Petras fit fui focceflbra liberum de
hoc mundo potens defpcâum fervum habeat .
omni ecclefia habent judicium, cum nemo debear
Cumque per eum fuis vel extraneis aliqua man*
eorum dimovere flatum: quia fumma fedes a ne­
dat, non dcfpicitur, perfona miffi fervi, quia io
mine judicatur . Unde clerici ejus cardinala di­
corde fervatur reverentia mittentis domini . Er­
cuntur; cardini utique illi, quo cetera moventur,
rone faltem quod dominus conceffit Pharifnis flt
vicinius adhérentes.
Scribis (edentibus in cathedra Moyfis, fervus dcXXXIII,
C negabit quali bufeumque confervis fuis in catheQuapropter nos certiffime minentes omni ve­ dt a Petri? i uper cetledrem, inquit, Moy/it federnnt miî
nerabilem mundo inflitutiooem Petri , dt fidem
Scrihe tf Phenfet. Punus erge qtmcumfm dixerint
ipfius eoapoftoli fui fit doâorjs gentium Pauli vehit frrvete tF fecite. Ita quod male vivimus ,
dariffimo calamo fubfcriptam , ab apoftolica fede
noftram eft: quod vero bona dicimus, cathedra,
omnibus libere clamamus quod Galatis idem Pau­ cujus occatione necefle habemus refla predicare.
lus .* Lint net /uti artiti it cele evengeliut veUode dicit ille exercitatiflimus Paulos: Dem em*
ht, preter^nem
cvewFr/inateM tftvdit, ene·
nimedit Jiete eccejiem, five mvtdte Cirift et eme»·
SfeuM Jit. Sint pr edixi, Cj tunc iterum dic» : Si deter:
m kecgrntdee, fed & feedeie. Ecce apo­
quit evengelizevtrtt prefer id qtted eccepifttt, ene·
ftolus fic neccffiarios ducit hnjufmodi, ut gaudeat
theme Jit, Nec ideo filebimus, fi dicimur non ef­
fuper eis.* & vos qui eftis, qni uegligentiam eo­
fe quales debemus, nec qualis eft Petrus. Qpod
rum ad injuriam apoftolica cathedra retorquetis?
utique agendum effiet , fi cuiquam commendare­
Nos enim quid fumus? Nec contra nos eft mur­
mus oolmetipfos. ftv/a wr», ficut ait apoftolus, mur vcftram, fed contra dominum , cujus ordi■·· predt cernet nefmetipfet
,
fed
deminxm
Jefxm
,
....
x nationi refiftendo, damnationem robit acquiritis:
eet
entem fervet ferverim ejn^per Jefem .* aefe/Dcum noftra poteftas, ficut & omnis, a nullo alio
1
pr» minime eft, et λ vehit jxdicemxr, ent eh fer. nifi ab ipfo fit. Sciendum eft, quia falfa juftitia
mne die : fwmsn· f«» judicet ner , demtnxt eft.
dedignationem, vera autem compaffionern habet.
Pleine enim fas fetpfxm cemmendet, ille prehetxteft, Qpa utique privamini, iniultando , non compa­
fed fittm Dem cemmtntUt. Et repellendo temera­
tiendo, aliena calamitati. Et forte approbare ne­
rium judicium, dicit alibi- T« qxit et, qui jit di­ quitis, quod objicere vel calumniari prafumitts :
cet eliemm fervnm? Sm demine ftet ent cedit : pe· immo conflat vos comprobare non porfc. Sad efto.
tem eft enim Dem illum fteteeere.
Ecce in cede jede» mfter,
ceefcint mfter in ex- JW «*·
XXXIV.
ceffit,
Nenspe & vos» licet quamplurimum tumeatis,
XXXVI.
quamvis de vobis ultra modum alta fentiatis, non
Ceterum de homine Cent ite, o homines, quod
credimus tamen quod dicere audeatis , vos effe
vultis; unum tamen confcientia refpondet nobis,
quales debetis , aut qualis Alexander , Joannes quia omnium ecclefiarum Dei felutem flt exalta­
Chryfoftomus, vel Flavianus fuit; ficut nec An­
tionem fummopere defideramus. $ed ut quicum­
tiochenus fe talem , qualis extitit ipfe Petrus.* que quodlibet
Έ____________
r________
r__ t „
_____
ex fuperbta
arripiat,
& ___
fibi contra
nec Alexandrinus parem fe Marco vel Atbanafio E lîoftràm apoftoÛcaiârfedëm"atqM ’lègeiicjusufurprofitert eft aufus: quia Coe retraflatione a fuis pet, hoc nos tolerare non poflumus; quia quifpunirentur. Idcirco etfi ad hoc vos impellit tu- quis
' Romane
"
* “
‘ ‘
ecclcfi®
autboritatem
vel....
privile­
mor, tamen retardat timor. Que cum ita fine , gia evacuare feu imminuere nititur, non hic unius
nullius tamen vos detraftio reprimit, quin dili­ ecclefia , (ed totius Chriftianitatis fabverfionem
genter lac & lanam ab ovibus exigatis: nec vere­ ftc interitum machinatur. Cujus enim cotnpaffiomini , ne dicatur non elle vos pares illis ante- ne vel fuftentatione ulterius refpirabunt filia a
ceflbribus veftris magnis. Cur hoc, nifi quia qui­ quovis opprefla, unica illa fuffocata matre? Cu­
cumque facerdotes, et fi difpares funt merito, pa­
jus refugium appellabunt t Ad quam confugium
res tamen funt officio? Nec poteft denegari pro habebunt ? Ipfa enim Athanafium , ipfa omnes
merito quod debetur officio. Alioquin non flaret catholicos fufeepit, fovit, defendit, Atcdibuspro­
iacerdotium, fi majus aut minus fieret, feu va­
priis polios reftituit.
riaretur fecundum humanorum varietatem tneri-

M . >>.

ttUi. (.

»- r» «.
• c»· ♦.

XXXVII.

4S<
LEONIS P A P Έ IX.
XXXVIL
A regnaretis, nt & net vebifcunt retouremui.
XXXIX.
Ideo eupiendo omnes in vilceribus JefuChsifli
nobifeum , vos admonemus , ne falfum nomen
Ecce nos veftram gloriam ducimus noftram .·
feientic, juftitia», vel (loris querendo, unusud- cur vos anouilare nitimini nobis divinitus & hu­
verius alterum infletur, m cinis & terra pericu- manitus conceflam ? Nonne decus vel dedecus fui
lofe fuperbiat, ne abominabilis & mi fer homo , capitis manus feu pes fuum non ducit? Nec do­
bibens quafi aquas iniquitatem, fequendoexterio­ let , fed potius gaudet uno fenfu , id eft, folo
ra, in vita fua projiciat intima fua. Simus unum taflu donatum corpus, fuperpofitum (fibi caput
oorpus, dc unus fpirirus , ficut vocati fumus m omnibus pollere fenfibus, quia eos militare facit,
«na fpe vocationis noftr®. Ipia corporis compo- dc invigilare corporis fubjeâi uiihtatibus.* dc caput
fitio dc membrorum nos doceat, qualiter & quan­ de omnibus judicans fenfibus nullo fenfu judica­
ti habenda fit ecclefis unitas. Ipta etenim cor. tur , utpote folius fui judicio fufficientiflimum :
A«». n. pus eft Chrifti, ut Apoftolus dicit : Voi tftti car­ utque apoftolus dicit , fpintnolit judicet omnia , , c...
por Cbrifls , Ù membra de mrrwirv. Et ficut in um ipfe entem 4 nemine judicatur . Hk dt fupra dicorpore multa membra babentur, MV*u4 <*/<«* meas· âa de corporis noftri harmonia fi non fentitis
bro m· enmdem cHui bebent: ite multi anum cor B in vobis , in corpore non eftis, nec in corpore
put fumus m Chrifto , finguli autem alter ulteriae vivitis: dt fi in corpore Chrifti, quod eft eccle­
'· fw *»· membra. Et fi dial auditur, vel mn»i, u» fum fia, non edis, nec de eo vivitis, jam videte ubi
ocular, wen /mv de carpere: idea non efl de corp·· dc quid fitis. Abfcifli eflis , putrefeitis, & vehit
η ? St fetum corpus oculus , ubi aWi/a/ , & reli­ palmes precifus de vite foras mifli eftis , dc arequi fenius ? Nunc autem difpofuit Deus , ficut icitis, ut in ignem mittamini, dc ardeatis ; quod
voluit, corporis membra, lingula officio fuo apta. divina pietas longe faciat a vobis.
Membrum vero fuo officio non contentum , fed
XL.
cupiens prrripere alienum , conturbat corporis
Sed quia jam nunc videmur digrefli modum
ordinem totum ; velut ii vifus voces, auditus co­ epiftole, alio exordio congruum cenfuimus reflores, guftus odores, oltaâjs afpcras res aut le- pondere ve ft re calumnias, quam coofratribus dc
ues , taftus tentaret difeernere fapores , nonne coepifcopis noftris Apulis, feriptam ad fuggillafruftra omnes paterentur ? Sic fingulorum orna­ tionem noftri azymi, dc praedicationem vcftrifer­
menta feu indumenta non funt omnibus membris menti, non dubitaftis dirigere. Inter haec dirigi­
accommoda, nec congrua: fed unumquodque re­ mus veflris cavillationibus refraganda venerabi­
quirit fua, & abjicit aliena. Nempe refutat pesCliutn patrum noftrorum aliqua fuper his (cripta:
coronam , galeam & pileum, caputque fandalia de~indê, ut Deus infpirabit ,'noftra teferipta, qua­
vel pedules ad fuum do«i applicat ufum. Sic ma­ tenus multipliciter veftra retundantur dt retro fe­
nuum dignitas & maxima utilitas, quamvis com­ rantur jacula, dc quem non vultis feriant. Nam
ponat iniignem imperii coronam , non tamen hanc fi vos non erubefeitis, nec timetis de loquacita­
libi adaptat & imponit, fed capiti, contenta fus te, nos non tantum erubefeere, quantum timere
armillis, dextrocherio, δς annulis. Idem fit dcin debemus de taciturnitate: quia de noflra, multo­
ceteris, dc tam difeors concordia eft in eis , ut rum pendent anime, que falfis fratribus calumeorum quodlibet abi officium fuutn omnino de­ Diantibus, dc nobis tacentibus, habent perire.
putare recufet. & tamen dc bono unius pariter
XLI.
exultent, Gear <ie malo communiter dolent . &
Ifta autem vobis paterna pietate , ac germana
officia fua non fibi tantum, fed magis mutuatu- dileâione interim tckribimus, in quibus fatis detiiitati, exhibent. Unde (ecutus idem apoftolus , clinafte nos credimus, ne in illud Salomonis in­
i. C».ait.* Si glorificatur unum membrum, congaudent om­ cideremus : Noli re]pondere finite jnxte flnltitiom P.«v. te.
nia «uewtra. Et quante iniipientiz eft nolle nos fnem, ne effiet erit tlli fimilit. Verum fi non teliimitari quod fumus, dc quod ad tranfitoriam vi-Dpucritis, experiemini quod idem mox fecutus ait:
tam aliquandiu retinendam accepimus, non con- Arfponde ftullo juxta faltitum fuam , ne fibi fepint effe videatur. Et illud apoftoli : Hureticnno Ttt· t‘
fiderare, ut io perpetuum lubfiflamus?
bemtnem poft unam & fecundam correptionem devi­
XXXVIII.
Supe.t», n
O.»** fero anrc omnia peftilens mater fuperbia, to: fubverfue eft enim φά ejufmodi eft , & dtlim
q,·- ejufque crudelidims fili®, invidia fcilicet ac ina- quit, proprie judicio condemnatus. Et cavendo innif gloria t paflim obftinata rabie corpus Chrifti terdiftum veteris legis typicum, deinceps non co­
«»··*
moliuntur evikerare dc dilacerare: non efficiamur quemus haedum in iaâe matris fua:: (cd impeti*
inanis glori® cupidi, invicem provocantes , invi­ ginem ejus & fcabiem fricabimus inftanter mor­
cem invidentes, ne, quod averrat Deus, contin­ daci aceto & multo fale ; quia cum dolore ab­
gat nobis .didum apoftoli : Qnod fi invitem morde- le indenda funt, que leni manu palpari & fanari
Mu.
tii , videte ne ob invicem cenjememini . Et illud non poliunt, ut dominus admonet, dicens: Simo· ***** ,1J acobi : Hpod fi ejtlnm emerem hebetis, tf conitn- nus tua , vel pes tout fcandahzat te , abfdode eum,
<55

tionei font tn vobu , nolite glonnri , & mendecet ff projice abs te. Et fi oculus tuus fcandoliXJt te,
effe odvtrfm ventetem. Non cfl ifa fopientin defer- erne eum. Sed miferatio Dei precedent h®c nofnm defccndent, fed terreno , animalis, diabolico .Eftra difla, parcet & nobis & vobis, Ut deinceps
QjHt
eft fepientie, primo qeidem pu­ noo fit neceflc circa queftiones dc pugnas verbo­
~ entem deferfem
'
dice ι,Λ, deinde pocifico, modifie, fuedtOthi, emuni rum occupari, fed ex divinis paginis noftram in
bonum, fine fimulotiene. Has itaque duas dc valde hoc mundo peregrinationem invicem confolari ,
Gbi contrarias fapientias vigili mente difeernite , & pacifice adhortar. , nt pfajmifla canit : Pax */**· «*
dc fi Penus fingulariter figura fummi capitis no- multa diligentibus legem loom, domine, tt eoe eft
flri, vicariufque ejus , ac fui fucceftores jam in illis fcandalxm, Quod vero caritas dt unitas fra­

terris retineat fpecialem dignitatem terreni cceleftifque regni , nolite invidere vel detrahere Ro­
mane ecclelue apici , quem per caritatem totum
valetis adipifei, dc in nobis regnare dc ipfi . Sio
alias, audietis quod fupra.· Jem fetureti efli., jcm
divitet fo3i eftis : fine nobis regnatit ; at^ueutinem

trum ipfa fic lex Dei , oflendit illud evangelii :
Hoc eft pretceptnm meum , «r diligetis invicem . Tmu. «i.
Qpam nos fitsceram hic confervare, & in futuro
fine fine ipfem , quae Deus eft , perfpicere, qui
vult omnes homines falvos fieri , & ad agnitio­
nem veritatis venire, dignetur concedere. Arnen.

II. AD

E P I S T O L Æ.

est

Aias Chrifti anitaris refiquiaa edifeimos interna ft
II AD EPISCOPOS VENETIÆ
snutua diffenfione difeindi ft difpergi , ft adverfua fe invicem xelo ft contentione principatus in­
flari , nil aliud nobis primo dicendum occurrit ,
Precrph, ut patriarche Gradenfi , cujos prima­
quam illnd fanâi Amos vatis: Parcv , Dmvsm ,.
tum ab apoftolica fede conceflum in fynodo
parce tifart: fan's fâciteiit fati , fat ptrvubu
confitmarat, obedientiam praebeant
<ft ? Sed quamvis in tali tantoque dcfeâu reli­
gionis plurimum doleaaaus; multum tamen gauLf tfifapn, fintu fervntnt Dti , eamifes tpif- demus, quia fanâ· Romane ecclefie matris vecepn Vnttie tf Ijtrfa falnirm & aft·
Uns fententiam requiritis ft expeâatis iuperquaefttkctm btneJilfttntet.
itionibus veflris : ft quafi rivulis ab uno fonte erampentibus, ft in fuo fe curfu per diverfefparOverit veftra ceriflsma nobis in Chrifto fra­ gentibus , ad ipfius fontis primam icaturiginem
ternitas, hac in prefenti indiâione * fexta,, reverti debere optimum putatis, ut inde refuaracariflimum coofratrem noftrum Dominicum- Gratis dircrfionis veftigium , unde fumpfiflia totius
denfem, imrao nove Aquileji
iquilej· patriarcham , ad BChriftian* religionis exordium. Noveris ergo profyaodum noftram Roma habitam veniffe,. ft quer
cul dubio
qui· poti Romanum pontificem pri
pri-­
rabio , quia
rrmoniam de fua ft Forojulienfi eedefia, quam mus archiepifcopus ft totius Africe maximus mecredimus vos non ignorare, lacrymabili ter coram tropolitanus eft Carthagincnfis epifeopus. nec qui­
feciffe. Cujus tandem releâis privilegiis , a fan- cumque fit ille Gummtianus epifeopus, aliquam
Aa Romana ft apoftolica fede fibi concedis, ju­ licentiam confeciandi epifeopos, vel deponendi ,
dicio totius fanâ* fynodi hoc definitum fuit : Ut feu provinciale concilium convocandi habet , fine
nova Aquileja totius Venetis ft Iftrie caput & confenfu Carthaginenfis arcbiepifeopi , cujualibct
metropolis perpetuo haberetur , fecundum quod dignitatis aut poteftatis fit, exceptis his quas ad
evidentiffima pnadecefforum noftrorum adftruebant propriam parochiam pertinent: cetera autem» fi­
privilegia. Forojulieofis vero antiftes, tantummo­ ent ft alii Africani epifeopi , confilio Carthagido finibus Longobardorum effet contentus, juxta nenfis arcbiepifeopi aget. Unde eariflîmi contra­
privilegium Gregorii 11. & retraftationem tertii. ires noftri coepifeopi Petrus ft Joannes reâc ίσο­
Et hoc quidem extra patientiam cauooum ei pro ι iunt de CartbaginenGs ecdefia dignitate , nec
-------quia quater jam
confentiunt erron Gummitanx ecclefi*. Hocaumi
„ -conceflimus , ...
. vocatus ·
nobis, nec venit nec excufavit: cum Gradenfis, C tem nolo vos lateat, non debere prster fenten­
Id eft, nove Aquilejs patriarcha, quinquies no. tiam Romani pontificis univerfale concilium ce­
ftrs fynodo, etiam non vocatus, interfuerit. Un- lebrari, aut epifeopos damnari, vel deponi.· quia .
da monendo mandamus, ft praeivimus vobis ex ctfi licet vobis aliquos epifeopos examinare, dif­
parta Dei, ft fanâi Petri, & noftra, ut pvsfato finiri vam tamen fententiam, abfque confultu Ro­
Gradcnfi patriarchafucceflbribufque ejus, inora- mani pontificis, ut diâum eft , non licet dare:
nibus, fecundum jura canonica, obedientes fitis, quod in fandis canonibus ftatutum, fi quxritis,
ficut primati veftro ft patriarche effe debetis, ft poteftis invenire. Qpamvis enim omnibus' gene­
ficut antecefforftnts ejus noftri perpetuo confirma­ raliter apoftolis diftutn fit a Domino ; S/utatet. as*»»* n.
rnmt tf in cale ;
runt. Et fi quid fui juris in urbibus veftri· vel ear lignvrritti i» ttrrn ,
parochiis continetur, quod fuo dominatui meri, tf fswcawfuv ftkfatif in Urre , [tfan rrent &
to debeat fubdi, nullus veftrum fibi contradice­ in cui»; tamen non fine caufa fpecialiter & nore prsfumat. Si quis vero veftrum quidquam ju­ minatim diâum eft B- Petro apoftolorum prin­
ft· querimonia adverfus eum videtur habere : cipi j Te tf Pttrtu, tf fuper fate prirent eifitn· *“**· ’*·
aut coram vobis confratribua ft comprovincial»- fe Ktltfae on** .* tf ftii ifa tfartt rsgw
_ _ .cafebus caufam fuam proferat, ft cum eo, fipotue-Drsm. Et in alio loco; Ctnjfnet fretrt» ten- Sci-’·
rit, pacifice diffiniat; aut in prefentiam noftram licet,
*'
‘
.....
quia omnium ecclefiarum
majores
ft diffi­
utraque para examinanda vomat, falra fibi inte­ ciliores cattis, per fandam ft principalem B.fttri fedem a fuccedor ibus ejus funt diffiniende .
rim per omnia ft patriarchal! reverentia, ft pro­
prietate fua . Quod fi extra feceritis , fententia Jam quia ad interrogata ' etiam confratrum no­
ftrorum Petri ft Joannis epifeoporum decrevi­
canonica fuper vos vigilabit.
mus refpoodere; optamus, ut fanâam tuam fra­
ternitatem jugiter invigilantem utilitatibus fanAss
IIL AD THOMAM EPISCOPUM
catholica ecclefi·, atque devote pro nobif oran­
tem, fanfta ft individua Trinitas femper confer­
Oftendit Carthaginenfem archiepifcopum totius vet, cariffime frater
Datum xvs. Kaleodas Januarii , anno domini ,
Afnc* ede primatem : Gummicanum vero e·■·*··<
pifeopum , tine illius confenfu nec epifeopos Leonis pape IX. quinto *, indiâione vu.
confecrare , nec provinciale concilium convo­
IV. AD PETRUM ET JOANNBM
care pofle: folius autem Romani pontificis ef­
fe , ft epifeopos deponere > ft generalia conci- B
xrtscoros.
lia indicere.
Ejufdem argumenti. Addit proteres nonnulla de
tptftiftif, ftrvKi ftrvtmr» Dti , TAmm canepifeoporum ft arcbiepifeoporum ioftitutione.
fretri ttnffitnt tf cttptjitpo, fnlntm.
iee tfifctptu, ftrvui [trvtntnt Dti, iilt&iffintij in
Um ex venerabilium canonum authoritate re­
Cfaftt frttrifa Ptlrt tf )··"» tpifttpit fa
colimus ducentos quinque epifeopos conci­
fervas tf npnfttlicM bntitBmtm.
lio interfuide Carthaginenfi, & nunc a tua fra­
Ecus ecclefiarum Africanarum ita conculca­
ternitate audimus , quinque vix epifeopos fupereffe in tota Africa, utique tertia hujus corrupti­
tum a Gentibus nimium dolemus , ut mo­
bilis mundi parte ; compatimur tante veftr· im­
do vix quinque inveniantur epifeopi f ubi olim
minutioni totis vifeeribus animi. Cum autemip- ducenti quinque folcbant per concilia plenaria
Csncsfi Gtntrtl. Tom. XIX.
Tc
oun-

N

C

D

LEONIS

P Λ P Æ IX.

«O

computari; dt ibi pauculas oves , quotidiane oc- A fecundum potentiam, aut leges faculi retinent ,
cifiooi deputatas , rrmanfifle , ubi quondam in­ five quod a fandis patribus pro aliqua reverentia
numerabilis grex Domini fub numerous arietibus fanAitstis aliquod privilegium dignitatis poflidenL
exultabat alta pace. Sed hcc peccatis noftrisim­ Nam ficut omnis mundana poteftàs his gradibus
putantes, juftitiam creatoris collaudantes, timea­ dignitatum .a fe invicem diftat, id eft , ut pri­
mus, & mifericordiam ejus inftanter pofiulemus, mus fit Auguftus vel imperator, deinde Ccfares,
ut fervos fijos tandem refpicere dignetur . Quod deinde reges , duces, & comites atque tribuni :
autem fcripfiftis nobis pro fanâc Romane eccle­ ita & ecclefiaftica dignitas ordinata a fandis pa­
fi· ftatu, noftraque incolumitate, vos Dominum tribus invenitur, dicente beato Clemente; in bis ipt*·»·*·
gratias agendo exoraffe; noveritis nos veftrc fra­ civitatibus , in quibus olim apud ethnicos primi *' r ,l'
ternitatis gratias agere, dc pro confolatione ve­ flamines eorum, atque primi legis doâores erant,
il ra femper orare. Et revera, fratres, hoc acce­ primates vel patriarchs pofiti funt, qui reliquo­
ptable eft Domino noftVo Jefu Chrifto, ut ca­ rum judicia & majora negotia jufte diffinirent ,
put omnibus membris profpiciat & invigilet ; mem­ qui etiam non uni provincias, fed pluribus praebra vero fui capitis faluiem fine intermiflione eflent
_____ .__________
__
Deinde ubi_________________
archiftamincs erant paganoquaerant dc optent. Bene equidem feciftis, quodBrum, archiepifcopi inftituti funt Chriftianorum ,
jufli a nobis concilium‘de rebus ecclefiafticis ha- qui’ fingulis
“
~
............
provinciis pnEc/Tent . Ubi vero me­
bniftis : quod etiam omni anno vel feme! agere tropolis erat, qus interpretatur mater civitas ,
debetis. In fu per refte contra Gummiianum epif- metropolitan! erant .* quippe qui de iribus aut
copum , dignitatem Cartbaginenfis ecclefi· de- quatuor civitatibus intra aliquam provinciam ma­
fendiftis; quia fine dubio poft Romanum ponti­ jori & matri aliarum civitatum prefidebant. Ifti
ficem primus archiepifcopus, & totius Africe ma­ aliquando metropolitan! tantum nominantur, aximus metropolitanus eft Cartbaginenfis epileo- liquando vero archiepifcopi, fi in ipfe provincia
pus, nec pro aliquo.epifeopo in tota Africa po­ maiores non fuerint aliqui . Ubi autem minores
teft perdere privilegium femel fufeeptum a fenfta civitates habuerint folummodo flamines vei co­
Romana & apoftolica fede : fed obtinebit jllud mites, epifcopi funt inftituti. Porro tribuni ple­
ufque in 6nem fcculi, dc donec in ea invocabi­ bis non abfurde intelliguntur presbyteri, five re­
tur nomen Domini noftri Jefu Chrifti, five dc- liqui inferioris ordinis clerici . His omnibus di­
ferta jaceat Carthago, five refurgat gloriofa ali­ vino & humano privilegio prelates eft pontifex
quando. Hoc ex concilio beati martyris Cypria- Romanus.
________ ______
__ _________
Sed de______
Africe primatibus
aliter intelni, hoc ex fynodia Aurelii, hoc ex omnibus A- C ligendum eft, quia in fingulis ejus provinciis anfricanis conciliis, hoc, quod majus eft, ex ve- tiquitus primates
.........
inftituebantur , non fecundum
secabilium pradccefforum noftrorum Romano­ potentiam alicujus civitatis , fed fecundum tenu
rum prefulum decretis aperte monftratnr ; nec pus fu· o'rdinationis ; quibus tamen omnibus prequicumque ille fit Gummitanus epifcopus , ali­ erat unus, fcilicet Carthagincnfis archiepifcopus,
quam licentiam confecrandi epifeopo*, vel depo­ qui etiam non incongrue dici poteft metropoli·
nendi, feu provinciale concilium convocandi ba- tanus propter Carthaginem metropolim totius ACtnhw··· bet fine confenfu Cartbaginenfis archiepifcopi , frier , quorum fupra meminimus . Ita legjtur in
dignitatis aut pofeftatis fit . Tarrtum- concilio Cartbaeinenfi , capitulo vigefimofexto ; c®·*'1· c»r.
ioli>« i· AftiPrime fedis epifcopus non appelletur princeps fil-1
«· ptlll·· 'modo jirocurabit ille Gummitanus epifcopus, qu·
ad propriam parochiam pertinent .* cetera autem, cerdotum, aut fummus facerdos, aut aliquid huCoxil. Car
ficut
&
alii
epifcopi
Africani
,
confilio
Cartbagijufmodi, fed tantum prim· fedis epifcopus. San­
ih*(ia. 111.
nenfis archiepifcopi aget, qui folus in Africa pal­ dam veftram fraternitatem jugiter invigilantem
lium ab apoftolica fede habere folet. Unde dt utilitatibus fanâc Dei ecclefi·, atque devote pro
epifeopo* confecrandi principale & antiquum jus nobis
___ orantem,
. ___ fanâa & individua Trinitasfem·
retinet, ficut ex verbis Aurelii in concilio Gar-D per confervet, cariffimi fratres
thagincofi, capitulo trigefimo nono, poteft io·
tclligi, cum dicit: In ecclefia, ad quam dignata
V. ad pbtrum episcopum
eft veftra fen&itas convenire, crebro ac pene per
diem dominicam epiicopos ordinandos habemus, Gratulatur de ejus erga fedem apoftolicam ob·
d*c. Sed hoc vos non lateat, non debere preter
fervantia. Confirmat gus ordinationem» fi fe·
ίιικιιίι·. * fcientiam Romani pontificis univerfale conci­
eundum canones fuerit promotus. Hortatur ut
lium celebrari, aut epiicopos damnari, vei depo­
fu* ecclefia: dignitatem tueatur. Probat fidem
ni , quia erfi licet vobis aliquos epifeopos exa­
ad fe ab eo (criptam, eamdem efle quam te*
minare , diffinitiram tamen fententiam abfque
net Komana ecclefia, cujus fidet fumma capi·
confultu Romani pontificis, ut diâum eft, non
ta ad eum mittit.
licet dare. Quod in fenâis canonibus ftatutnm,
fi quaeritis , poteftis invenire : fcilicet quia om­ Ιλ· epifcopus, ferves ftrvvrwK Dei , cLsltfh firniri 4·<μ. ift. & coepifcopo Petre, f-f*·
nium ecclefiarum majores dc difficiliores caufc ,
per fandam dc principalem beati Petri fedem, a
fucceiToribus ejus difliniend· funt , utpote cui E X">Ongratulamur vehementer ia Domino test
divinitus dicitur: Confirme fratres tnos : dc, Tibi
ianâiflimc fraternitati , atque mqltimodas
dnbo cintres repti catiorem, dcc.
gratias, ut dignum eft, referimus ei qui eft ve­
Nunc quia de archiepifcopis & metropolitan!; ra pax dc caritas fnonun, quod tandem per te ,
fententiam noftram requiritis , venerabilium ante- cariflime frater, videtur renoruiflë fende Antio­
ceflorum noftrorum diâa aperte demooftrant, id chene ecclefi· ifudium, & fentire quod eft fen$κ·ι*·ι·ι_ eft,. Clementis
_ .
,, Anacleti, Aniceti, & aliorum ,
tiendum. /a hoc enim cogmfccniaaaar/, aninCbri· 7«“
•5*0 Mp«r. ut, ita legitur; Sacerdotum ordo bipartitus eft , fii fnmnt difapnh ( oui primum in ipfa magna
,,u"‘
nec amplius quam duos ordines, id eft, epifeo- Anlidchia nominati fuerunt Chriftiant ) ji Jilo- «■ <
porum & presbyterorum, nobis collati funt, nec diaam* iafevrfaMs edrecwmu , & idipfitm fatri·
apoftoli docuerunt. Epifeoporurn autem ordo u- nti mni, (St an firmet i» notis fibtfmata ; fi
nus eft, quamvis alii praeferantur aliis, five pro fietrimbis^perfi&i ia eodem ftnfir, tf in eademicitneo quod primas civitates , dc magis nominatas , tin. Neque enim Deus, qui unus eft, in teiffu-

ri;

60s

E

P 1

S T O L Æ.

vis mentium, fed in fola unitate, At puro corde Ari. Mea vero humilitas in culmine apoftobei throhabitat, At habitare facit.unanimes in domo.. A- ni ideo exaltat* , ut approbanda approbet, im­
lioqain domus exafperans erit, nec jam digna probanda quoque improbet, tux ianftnïimr fra­
vocari oedefia Dei, fed fynagoga maligni. Por- ternitati» epilcupalem promotionem libent appro­
ro ficut calamitofum eft , fi unitas deett bonis ; bat, collaudat, & confirmât: fit communem Do­
ita perniciofam, fi adfit malis. Quod ipfe ex fpe- minum inftanter exorat, ut quod humano ore
cula fanfi» illms ecclefi· , cui videris defignatos jam diceris, ante eius oculos cxiftas . Noteris
divinitus fpeculator, prudenti oculo confiderent, tamen, nos ipfam tuam promotionem salitet ap­
promotionem tuam ad epifcopale faftiginm , ele- probare, ft non hanc neophytus, aut curialis ,
Aione dori At populi, ficut efferis , fafiam, at­ feu bigamus, «el pretio, aut alio quolibet modo
que fidem ruam, fecundum antiqua confuetudi- facris canonibus contrario, quod abiit, obtinui»
nis religiofam Ac valde neccffarium ftudium » a- fli. Sane fidem tuam, quam proprio feripto fumpoftolic· At prima fedi, eut, Deo aut bore, quam­ ma fit apoftolica fediexpofuifti, fanem & catho­
vis indigui prafideinus, annnnciare Ac exponere licam atque orthodoxam per omnia proteftamur,
qnrafti.
_______In ,_quo faâo
... noverit tuadile&io nosplur._
At ficut vere unicam & falutarem ampleftimur ,
rimum
tccreaeoe At
i’
* „gavifos
' in
’ domino;
*
-, quia
’ quod1 B At tua dileftioni vehementer congratulantes in
maxime
——i—__________
oportebat, .;κ:
tibi aAc-__________
ecclefia , —
cui _____
tempo- Domino, eamdem noftram effe devotb corde dt
saliter prsfides, non diftulifli efficere. Siquidem prompto Ore profitemur . Firmiter enim credo
ab apoftolica tua fede noftram spoftolicam fedem fanftim Trinitatem, Patrem, dc Filium, dc Spi­ «a
confulendo, perpendimus tuam dileftionem nolle ritum fanftum, unum Deum'omnipotentem ef­ (K .
deviare a dominico Ac omnium fanftorum patrum fe, totamque in Trinitate deitatem coetTentialem
concordi deçreto , quo inviolabiliter cunilis in At conlubftactiaiem , coaeternam dc coomnipotentoto orbe terrarum ecclefii* , fanfta Romana At tem , uniulque voluntatis, poteftatis, dc malefia­
apoftolica fedes caput praeponitur, ad quam ma­ tis: creatorem omnium creaturarum, ex quo om­
jores At difficiliores caufc omnium ccclcfiarum nia, per quem omnia, tn quo omnia, que font
definienda referantur. Sic omnia veneranda con­ tti celo dc in terra, vifibilia dc invifibilta . Cre­
cilia, fic leges human· promulgant, fic ipfefan­ do etiam fingulas qualque in fanfta Trinitate
dus fanftorum, rex regum , Ac dominus domi­ pertonas, unum Deum verum, plenum dt perfenantium confirmat ; quatenus ibi principalis di- ftum. Credo quoque ipfum Dei Patris Filium ,
nitatis, At totius ecclefiafticte difciplitue veneray Verbum Dei aeternaliter natum ante oir.niatcmiiis apex prsefulgeat At prccellat , ubi ipfe ver-Gpora de Patre , confubftantialem coomnipotentex-atque cardo apoftolorum Petrus , caruis fu· tem, & coequalem Patri per omnia in divinita­
beatam refurreftionem io novi (fimo die expeftat. te, temporaliter natum de Spiritu fanfio ex Ma­
Nimirum iolus eft ilk, pro quo, ne deficeret c* ria femper virgine > cum anima rationali : duas
jus fides, Dominus & Salvator afferit fe rogaffc, habentem nativitates, unam ex Patre teternam .
dicens : Sti**» , Sina·», rttt
txprtroit w , alteram ex maire temporalem ; duas voluntates
ad crifearvr /catf trititxtu : eg· extent r»g«o> pre dc operationes habentem: Deum verum, dc ho­
/c, «r mu defieût JUei tue. Bt Ix •hqxtnd· c««- minem verum: proprium in utraque natura at­
vtrfiu, eeefirne· fretrei tnti . Que venerabilis dC que perfefium: non commixtionem atque divifioefficax oratio obtinuit, quod haâenus fides Petri nem paffum , non adoptivum neque phantaftinon defecit, nec defcftura creditur in throno il­ cnmt uuicum Ac unum Deum, Filium Dei in
lius ufque in fipeulum feculi ; fed confirmabit duabus nateris, fed in unius perfone fingularicorda fratrum variis concutienda fidei periclita- rate: impaffibilem Ac immortalem divinitate, fed
tionibas , ficut ufquenunc confirmare non ceifa- in humanitate pro nobis Ac pro noftra falute paffum
vit. Pro cujus excellentia tertiam a Romanaec
­ vera carnis pallions, Ac fepuhum, ac relurclefia dignitatem retinet Antiochena quam reDrexiffe a mortuis die tertia, vera carnis refurredefendere fiimmopere monemus, non tur gloris ftione: propter quam confirmandam, cum difetcauta, fed pro fedis, cui ad tempus prufides, an­ pulis nulla indigentia cibi, fed Iola voluntate Al
tiqua honorificentia. Nec revoceris ab hac inten­ poreftarc comcdiffc, die quadragefimo poft refurtione cujuslibet pompa vel arrogantia, quin con- refiionem cum caroe,\jua furrexit, dc anima ,
ftanter defendas honorem , quem Antiochene ec­ afcendiffe in celum, Ac tedere in dextera Patris :
clefi· reliquerunt omnia fanftorum patrum eon- inde decimo die mififfe Spiritum fandum : Ac in­
cilia. Ad quod utique, fi oportuerit, maxima de, ficut afeendi, , venturum judicare vivos At
mater, Romana fcilicet atque prima fedes, tam mortuos, dcreddituram unicuique fecundum opedileft· fibi fili· , immo confoci· ,. nufquam
,________
dc ra fua. Credo etiam Spiritum faofiun, plenum
nunquam deerit. Quod totum ideo dicimus, quia Al ,perfefium verumque
,
Deum, a Patre At Filio
quofdam conari minuere antiquam dignitatem An- procedentem , coaequalem dc cocffentialem At cotiochene ecclefia
ecclefi» audivimus.
D omnipotentem, ix
At "co·
ternum per
tiochcne
_
co»ternum
w omnia Patri
- · At
Porro quod a nobis caufas divifioois univerfa-c Filio, per prophetas locutum.' _
Hanc fimftam Ac individuam Trinitatem non
iis ecclefia compatiendo requiris, fatemur tua religiof» folicitudini, nos adhuc a Domino mife- tresdeos, fed in tribus perfonis, Ac in usa na»
rante firmiffime retinere vinculum fanfie unita­ tura five effentia unum Deum omnipotentem ,
tis: nec videmus nos alicubi i oc unifie damnum ■ternum, invifibilem At ioconunotabilcm ita cre­
fchifmatis, quos integritas concordia, Ac plenitu­ do At confiteor, ut Patrent Ingenitum, Filium
do eodefiaflicM difciplinaindefmenter regit. Uai- uoigenitufti, Spiritum fenftum uec genitum nec
cuique noftrum debetur honor, Ac fua jura con­ ingenitum, fed a Patre Al Filio procedentem ,
ferventur. Terminos, quos patresnoftrifixerunt, veraciter pnsdicem. Credo fisafiam catholicam At
nulli arroganter tranfgredt conceditur. Magis vi- spoftolicam unam effe veram ecclefiam, in qua
Ara fraternitas ctrcuosfiffciat, ne qua radix ama­ unus datur baptifmus, dt vera omnium remtuio
ritudinis, atque diffennonis, quod abiit, in ve- peccatorum . Credo etiam verem refurrrftionem
ftris partibus fuccrcfcat, per quam inquinantur ejufdem carnis, quam nunegefto, At vitam artermulti, Ac quam neccfle fit diftrifta falco fenfto- nam. Credo etiam novi Ac vereris reft amenti, le­
rum canonum a catholica ecclefia agro extirpu- gis At prophetarum At apoftolorum unum effe auT-« 2
fioCreed. Grerra/. Tot·- XIX.

E

663
L E O N I S P A P Æ 1 X.
■
604
âoiem Deum & Dominumomnipotentcm : Deum A dea: quatenus poft nimium longas & pcrniciofas
'
'
"
difeordtas,
filia
ex
proprie
matris
reconciliatio
­
pridefltnaiTe folummodo bona, prxfciyifle autem
bona malaque. Gratiam Dei prxveuire & tubte- ne exultet. Ad quod utique te provocantem &
qui hominem credo fit profiteor, ita tamen, ut prxmonentem tanto promptius aufcultare cupi­
liberum arbitrium rational· creature non dene­ mus , quanto vigilantius animadvertimus hanc togem. Animam non efie partem Dei, fed es ni- latn efle propriam Ac Ipecialem virtutem piorum at- Ç‘/"0'p’,
hiiO'Creatam ; Ac abiquebaprifmate, originali pec­ quefanâorum, cum crterx virtutes bonis dema'lis efle poffint communes, Domino fic prxmon- ?■■*’ ucato obnoxiam, credo & praedico.
Porro anathematizo omnem hrrefim extollen­ ftrante. In boc cognefcent omnes quia mei eftis di·
tem fe adverius ianftam ecclefiam catholicam , 'jcipnlt, β dtltBtottrm habueritis adirtvtcem. Etdci,,
pariterque cum quicumque aliquas feriptoras ; loquo Paulo proteflante .· Pacem feqttemtni tum
omnibus, ÎT fastBseeconiem , ftm qua nemo videbit
prxtfrr eas quas catholica ecclefia recipit, in an
Deam.
Unde
plurimum
tur
fraternitati
congr\
<_
dontate habendas efie crediderit, vel veneratus
/uerit. Quatuor concilia omnimode recipio, & tulamur in Domino, quoniam fummum defidevelut
_
quatuor
..... . evangelia
__ o
veneror
__ : quia
,
,per qua,
rium noftium rua induftria anticipafti .· quod utiluor parces mundi, univerfalis ecclefia, in his , Bque fi aliquo frigore caritatis pigritareris exctanquam m quadro lapide, fundata confiftit. Pri­ qui, noftra debueras foleriQprxveniri. Nos enim, 4,· >>
mum, Ncrntim trecentorum & oâodecim pa­ juxta prxfatum apoftolum, fi heri poteft, cum
num fub B. Sih i-Qro papa Romano. & Conflanti- omnibus hominibus pacem habere peroptamus :
no Auguflo maguo : cui prxfuerunt Vidor Sc quanto magis ergo tecum, quem videmus eccleVincennus Romani presbyteri. Secundum, Con- fix Dei valde utilem dc neceflarium poffe fore
ftannnopolitanum primum centum quinquaginta miniftrum, fi non traofgrcdi laboraveris termi­
patrum, fub Damafo papa ft Theodofio majore. nos quos patres noftri pofuerum? Et quia ChriTertium, Ephcfinum primum ducentorum pa- ftianx peifeâioois eft, pacificum effe, etiam cum
ttuin, fub Cxleftino papa & juniore Theodofio. inimicis pacis, fpe correftionis, nouconfenfu ma­
Quartum Chalcedonenle fexcentorum & triginta lignitatis.· tanto folieitius debemus omnes occapatrum, tub beato Leone papa, <Sc Marciano Au. ftones fcandalorum de tnedio tollere, quanto tenacius optamus pacis amicos retinere. Plurima
guflo.
Pari modo recipio & veneror reliqua tria con­ autem ex tua fraternitate intolerabilia rumor jamcilia. id di, fecundum Conftantinopolnanum , diu pertulit ad aures noftras, que nos, partim
lub V igilio papa & Juftimano Augullor deinde CΦjuia incredibilia videbantur , partira quia nulla
ternum Conftantmopolitanum contra Monotheli- ia'acuitis inquirendi talia concedebatur, indifculTa
thas, tub Agathone papa & Conflantino nepote hucnlque reliquimus. Denique diceris neophytus,
Heiaclii . ultimum , fecundum Nicxnum , fub & non gradatim profilmfte ad epifeopate faftiHaduano papa & Conflantino Irenes filio, pro gium : quod nullatenus elle faciendum, dc apo |
fi olus edocet, & venerabiles canones interdicunt.
reverendis Domini Jdu Chrifti & fanâorum ima
gimbus. Quidquid fupra difla feptem tanâa Ac Hmc nova ambitione Alexandrinum & Antio­
univerfalia concilia fenferunt At collaudaverunt , chenum patriarchas, antiquis fuc dignitatis pri­
Ac tenuo Al collaudo. Al quolcumque anathema­ vilegiis privare contendens, contra omne fas &
tizaverunt, anathematizo. Hanc fidem lanûa Ro­ jus tuo dominio fubjugare conaris. Quod quan­
man» Ac apoftolica fedes corde credit ad jufti­ to tuo periculo tentes, omnibus fans mentis pa­
tiam , Al ore confitetur ad falutem . Secundum tet.- quandoquidem vana gloria & pompa fxculahanc vivere , Domino donante , fludet, Ac pro ri elatus, confilium divinitatis antiquum fuper
ejus defcnfione, fi oportuerit, mort parata eft . ftabilimento columnarum fus ecclefix * conren- .
Jtli
Quam Al in te, frater cat illime, perfcâam co- dis, quafi ex fallacibus divitiis prcjudicium fagnolciinus, Al fecundum eam te vivere nobifeum pâurus illi, qui cum vere & fingulariter dives eiadmonemus, ptofeflo fcienrcs quia fides fine ope­ fet, pauper pro nobis fadus, delegit fus tempo­
ribus mortua eft. Salutamus cum omni fraterni­ rali nativitati oppidulum , & Ipeluncs divertotate feu collegio fandx Romanx At apoftolicx rium, non quodlibet regum palatium. Cujus exem­
fedis tuam fraternitatem fanil.tm , cundumque col­ pla quifquis horret, ad fortem illius pertinet ,
legium m Domino ubi fubjeftum : Ac ut pro no­ qui tunc per fe, nunc autem per fuos fatellites ,
ftra gemma falute omnipotentem Dominum ju­ dicere audet: Afcendam fuper altiteulsmm nttbittm, t[<t
giter exores precamur plurimum, reverende & ftmtlis er» altefistte. Sed nan cogitatienes meet, t»· tf·· et
defiderabilis frater.
gitat eoae s veftra : neyaia via mea , eia vefbra dicit
Dominas: qui difpergitfuperbos in furore fuo, &
AD MICHAELEM CONSTANTINOP. refpiciens omnem arrogantem humiliat , & exurgit ut non praevaleat homo, in cujus coofpeftu
non eft Deus. Ne enim fuperbia propter altitu­
Gratulatur ei , quod Grxcos Latinis conciliare dinem fuam fe coojunâatn putaret Deo, dicit
fludeiet. Argun eum, tum quod patriarchas pfalmifta: Alta λ longe cognafcet excelftet Dominées. p/w. ,,,.
Alexandrinum Ac Antiochenum fuc poteflati gtlnde per fcmetipfiim* teftarur: Qteod alhtm eft bo
fubjicere conaretur, tum quod univerfalis pa- mtnibni,
'
' ebominebtle
' ’ Λ eft apud
‘ ** De metΛ. Qualis
“
ve­
tnarclix nomen fibi ufurpatet, At Romanam ro, Ac quam deteftabilis atque lamentabitis efl il­
ecclefiam, qux in azymis fandum euchariflix la facrilega ufurpatio ; qua te univetfalem patriar­
facrum conficiat, damnaret. Probat Chriftum cham jaâas ubique & fcripto & verbo, cum om­
in azymo confecrafle.
nis Dei amicus hujufmodi hadenus horruerit ho­
norari vocabulo? Et quis poft Chriftum conveLev epifcopus , ferve 1 ferveram Dei, Mecbaeli
nientrus poffet iofignrri hoc vocabulo, quam cui
Conflantinopel.tene arcb.epilcopo .
dicitur divina voce: Tu es Petrees,
fesper £tac *«»»*· ·<·
petram «fiscal· ecckfiem * aaraav, Aie. Verumta-

Cripta tux honorandx fiaternitatis tandem ad znen quia ille non invenitur univerfalis apoftolus
nos pervenerunt, in quibus ad maxime ne­ diâus, quamvis princeps apoftolorum fit confliceflarium omnibutque Chrifti fidelibus amplcâen- tutus , nullus (uccefforum ejus tam prodigiofo
dum bonum ccncordix & unitatis exhortati liu- prsnominc confenfii appellari penitus, licet ma­

S

gno

66,
ÉPIS T O’L Æ.
666
gno Leoni pxdeceffori noftro, fit fucceffonbns A humiliter loqt^i, ne aliquando Dominui dicat &
n
ipfius, fioc fanda decrcveut Ghakedoncnfis >y- tibi: Ex obundantia cardu oi loquitur . Scnpfifti
nodus. Nempe animadvertebant non elle amicum fiquidem nobis, quoniam fi una ecclefia Roma­
jpouG, qm pro fponfo vellet amari: qtna potius na per nos haberet nomen tuum, omnes cedeparanymplt im & lenonem antichrifti, qui adver­ tix m toto orbe cetrarum haberent per te nt>tatur βς extollitur (upcr omne quod dicitur Deui, inen nolhum. Qud hoc monftii eft, frater caaut quod colitur. Eece ille Joanna vefter, cu·. riilimc? Komina ecclefia, caput dc mater ecck·
jus vetans adinventionis adhuc heredes pernu- tiarum, membra it filias uon habet; Et quomo­
τ'·'“ «i netis, qui, fecundum ptalmillam, per vos adhuc do poteft dici caput aut mater? Ciedimus enim
vocat nomina fua m terris fuis, cum interne non propter quod & loquimur atque conllanter pro­
fumpfit omnia > neque deicendit cum eo gloria fitemur : Komana ecclefia adeo neu eft lola, vel
ejus ad infernum.· q\jia cum in honoie edet , ficut tu putas, una, ut in toto orbe terrarum ,
non intelkxir. Ipk a beatillimis pontificibus Pe­ quveumque nano diffentit fuperbe ab ea, non fit
rsii .· ii lagio & Giegono ituccffotibuiquc eorum pro hac jam dicenda vel habenda ecclefia aliqua, fed Om­
"ο·'η10*'011·· ahaihematizatus, in tua pertinacia ir- nino nulla: quin |x>tius conciliabuhim haeretico„.α.>,.Μ«ι revocabilis periit, jainque per quadraginta At qua- Brum, aut conventiculum fcbilmaticorum, & ly»,··«?·**· dnngentos annas lux contumaciae (eqnaces prx
nagoga fataux. Videre diceris illud fandi Eli*,
aj.t,, <pit. cjpjtire noo ceiTavit. Quibus quid profuit (uper- tuoc prxlumcntis de fc; Keliffui fum rja /elue .3- <ί ·'«
Sed audi quid ille audivit a Domino: Atltqui
. bia, divitiarum jadantia quid contulit ? Trax-ie·
**"* °' rant anru/a velat umbr». <£u>d dtmque prodefl bomibi feptem millia virorum. Quiefce, quiefce jam,
mini, fi ra/MNi mundum lucretur, anims ven» /«.»
venerabilis Jratcr, ab his fupcrftitionibus, ne il­
dr/navea/aa* patiatur ? Et quomodo animas pro lud Salomonis in te dicatur: Sunt qui fe deviter r-»·.
fratribus habetis ponere, qui inane nomen, & affe&ent, mkil habeniee. Simillimum nempe hoc
nniverfam ecclefiam Icandaiizam, dedignamini eft diabolice arroganti*, qui regna mundi acondeponere ? R, e fi pike ergo , regamus, ab hac ditore omnium iada putans fua efte, dixit illi :
infanta , ne illius conlors tu quoque , quod Hac »mni» tibi dabo, igitur hinc jam ad cor ref|
abfir , fias , de quo dicitur · Omne fubume vi­ deatur , & tam pcrnioofa fcanidala de snedio tol­
det , <7 ipfe efl rex fuper umverfei fihee Juperlantur, & tunc, fecundum pfalmiftam: Loquitur
Illud autem quis non flupeat , quod poti Domnae pecem tn plebem fuam , tf /uper lunfloe
tot fan&os & orthodexos patres, per mille Atvi- futi, tf in eti yui cenver/untur ad cor. Nam nos
ginti a paItone Salvatoris annos, novus calum­ Ceum pertinacibus, & in errore fuo permanenti­
niator ecclefi* Latinorum cmerfifti, anathemati·
bus, pacem aliquam habere non poffumus , nc
uns omnes, 1k publicam perfecutionem excitans, operibus mahgnis communicemus: quia nec Do­
quicumque participaremur (aeramentorum ex azy­ minum Chriftum alicubi talia feciffe invenimus :
mis? Qram preiumptionem tuam & fama nobis
cum etiam in nativitate ipfius, angeli pacem anobtulit, flt literarum tub nomine tuo ad Apulos
nuociaveruot folummodo bon* voluntatis homi­
datarum textus manifcftavit ; qu* violenter adnibus. Qui etiam oculum fcandaliuotem eruen­
firuere conantur fermentatum panem fuiffe · quo dum , manum vel pedem fcandalitaotcs abfeiri­
Dominus apoftolis luis corporis tui myfterium in
dendos infmuat.
ccena commendavit. Quod omnino falfum effe ex
Ccffcnt ergo bxrcfes & ichifmata, dc diligen­
utroque teftamento facillime deprehenditur .· quia
tibus legem E>ei jam non erit fcandalum, fed pax
qui non venerat folvere legem, fed adimplere , jux­
multa. Quicumque glotiatur Chnlliaao Domine,
ta ipfius legit prsceptum, ex atvmis & noo vetus
ceffet Romanam fanCtam & apoftolicam ecclefiam
pafcha adimplevit, & protinus ex axymis & vino maledicere At lacefferc. quia fruftra patremfaminovum, Gcut aperte Lucas narrat, difcipuhs tra
iias honorat, qui (quis ejus uxorem exhonorat .
n didit. Neque enttn totis o&o diebus ilhs fermen D Et fruftra matrisfamilias caput & faciem magni­
tatum apparebat in omnibus finibus Ifrael, deapud
ficat, qui minimos fifioram ejus impugnans, tanquemcumque inveniebatur, peribat anima ejus de quam digitos pedum illius conculcat. Unde in
populo fuo. Quod fi io coeoa Domini JefuappaEcclefiaftico dicitur: £aain male efl fame, qui fu- »“i*l i.
ruiffet, aqt iplc feu difcipuli ejus quoquo modo git patrem' tf .efl maledilîue e De» qui exefperat
guftaffcnf, jufteficut prxvaricatores legis perirent,
matrem. Et in Proverbiis; Oculum fub/annat r~r". >·.
■ytutl
nec ipfe Dominus diceret fuis infidiatoribus :
patrem , if defpicit matrem, effodient eum corvi
ex vobtt arguet me de peccat»? Nec effet opusfalde torrenttbut, tf tomdunt eam filii aquila. Coa·
I. T<". ». fos tcftes ad perdendum eum querere, cum hoc fidimus rameo ex divina pietate, quod ab hisinfolo perderetur jufte. Sed qui peccatum non fe­ noxius aut corre&u» invenieris, aut ceite admo­
cit, nec inventu^ eft dolus io ore ejus, quod nitus cito corrigeris, Quod dum fuerit cffcâum,
paffurus difcipulis mandavit, evidenter per apo- pax noftra jam ad nos non revertetur, fed fu­
ftolum, in quo loquebatur, commemorans, inper te requiefeet, ceu fuper pacis filium; & re­
,
quit.* Epulemur, wt ra ferment» veteri, aeque «a gnabit inter nos germana caritas, de corde puro
**’ fermtma malitia tf nequitie, fed in axjmie fince& conficientia bona, & fide non fida: nec nectf,. c„
ritatu & ventotu. Denique medxum fermentum Efe habebis nobis (upplicaic , fed jubere. Super
latam rufa» ttrrumpit. Ubicumque autem cor­ h*c, ficut ccepifti, collabora, ut duo maxima re­
ruptio, ibi procul dubio natur* detenoratio, St gna conncâantur pace optata. Orantem pro no­
alicujus vitii fufeeptio.
bis tuam honorabilem fraternitatem fanda Tri­
Porro noftrum pafcha ideo novum dicitur, quia nitas in perpetuum confervet- Data mcnfe Ja­
illud vetus praeceptum eft liraelitis in memoriam nuario, * indiftiooe vit.
.
fu* egrcffionis ex Ægypto : iftud vero Cbriftianis
in memoriam dominice paffioms, qua ad Patrem
tranGvit ex hoc mundo. Sed quia tam de his, quam
dc aliis, quibus nor calumniaris, latius a noftris
nuociis per aha feripta noftra, qu* deferunt , ioftrucris : hic breviter attigiffe fit fetis. Difcat au­
tem fraternitas tua, faltem admonita, caute flt
VH.

16?

LEONIS

P A P Æ I X

>

ft6t

Uo majori fuper tua devotione dc recognitione rc
\
plemur gaudio , quanto copiofior animarum nu-t
)
VII. AD CONSTANTINUM
merus ex ruo regimine pendet, tuoque innititur
'
Momomachom imveratorkm.
exemplo. Et ideo non certamus orare commu-r"» ·
Laudat earn, quod pacem inter Latinos & Grr- nem Dominum, per quem rege* regnant, dt prin­
cos conciliare caret · Hortatur at Romanam cipe* jufta decernunt , ut in fuo beneplacito te
ecclefiam defendat. De arrogantia Michaclù confervet longcvum , dt compleat in bonis defiConflsntinopoUtani conqueritur: 1 ege toique com­ denum tuum. Porro ego ipfe, qualilcumque apomendat .
ftolicae vicarius fedia, pro modulo humilitatis mes
dt poffibilitatis foppiere laborans vicem mihi committas difpenfationis, fecundum deiloquum Pau­
Leo opifeopet, /irruar fervorem Dei, gleriefo &
lum» te eeibe eft, fi aaa evengelie^vere : eeceffilet 1 f"· *
religpofo imptretori w A»** Carfauriu*
eeiee miit iecemiit meeime , pofituro rationem
MaasaracAs, dtl/Bo filu feletem.
Kternp dc diftrido judici, propter unin* regimen
/’’VUantas gratia* referre jugiter debeamus crea- ecclefi*, · ex omnium ecclefiarum merito. Illa ’*·"*< ·>'
Vx trici dc gubernatrici omnium fande & in- e ergo folicitudine, qua omnibus ecclefiis debeo in­
dividua Trinitati» fuper inenarrabili dono ejus , vigilare, videns mdifciplinatam dc alienam gen­
quo operatur omnia in omnibus» etiam ex tua tem incredibili & inaudita rabie, dt piufquampa­
devotione & religioC* induftria, gtoriofiftmc fili gana impietate adverfus ecclefia* Dei infurgere
atque fereniflime imperator » perpendere poffu- paflim, Chriftianos trucidare, dc nonnullo* novis
mus.- qui te talem noftris exbiboit 2c gratuita horribilibufque tormentis ufque ad defeâionem
pietate providit diebus » cujus fida ope ftatum fan­ anime affligere, nec infanti, aut feni, feu feeda dc catholice ecclefia relevari, dc terreni.im­ minez fragilitati aliquo humanitati* refpeffu par­
perii rcmpubiicam meliorari confidamus- Tu cmm cere, nec inter finftum dc profanum aliquam dipoti nimium longas dc pernictolas difeordias , ftanitam habere, fandorum bafilica* fpolisre, in­
primus pacis dc concordia monitor, portitor , dt cendere, & ad fofnm ufque diruere.* fzpiflime
exoptatus exador effkeru, dt cum ipfo vafe cie- perverfitatem ejus redargui , commonui, obfecrai n-. ». ftieni* humillimo Paulo dicere videris: FmCiri- vl, predicavi, opportune imponuncqu»4nftiti ,
*' flo fago/ioet fagente/, /sufassa Deo eeiertaete ptr terrorem divine St humane vindid* denuntia­
hm» U/arrawar, recncdiemiu propter tem fwi eft vi. Sed quia Sapiens ait.· Memo poteft corrigere e,,t,ir
peut oeflre, qtti fecit etroqet utar*. Etenim velut G<ptettt Dtet defpexerit, & fteitxt tue cerrigrter ;
religiof» dc egregia indolis proles, gemitus ma­ adeo obdurata dc obftinata ejus malitia permantri* tua non oblivifceris.: nec contemnendam , fit, ut de die in diem adderet pejora peffimis .
quiafenuit, fed potius reverendam arbitraris, at- Unde non tantum exteriora bona pro Itberatiooe
3ue plenis caritate vifceribus, ad eam redire me­ ovium Cbntli cupiens impendere, fed fiiperimttant, ut uni Deo dt Patri omnium tbniofis* ca­ pendi ipfe peroptan*, vifum eft mihi ad teftimotior & propinquior, quanto eidem principali ma­ nium nequitiz eorum, vel, fi fic expediret, ad
tri benignior atque humilior. Neque enim luam repreflionem contumacis, humanam defenfionem
prudentiam latet, quod in Ecclefiaftico habent : undecumque attrahendam fore, audiens ab apo­
*fc*W· >. Bntdtfiho petra Jhrmet domat fUiorem : meleditlio ftolo, principes non fine caufa gladium portare ,
Frcn. v.
eetem metri/ eredicet fndemtnt». Et illud; Mt fed miniftros Dei effe, vindices in iram omni
dimittit Ugem metri/ tee, hge ten ie corde tuo operanti malum .· fle quia principe* non funt ti- *·■· ‘ijugiter. Qua utique proverbia magis curant nobis mori boni operis, led mali: & reges atque ducommendare matrem qus ad aeternam vitam nos cct miftos a Deo ad vindiâam malcfafforam .
Suffultus ergo comitata, qualem tempori* bregenerat fle erudit, quam illam qux ad mortem
pant, dt carnaliter diligit, dc inftruit. Cui nifiQ vira* 4t imminens neceflita* permifit, glorkxfidu­
illa fuccclTcrit, ut regeneret dc refoveat, ifta pro­ cis & magiftri Argyroi fidei'film i tui colloquium
cul dubio lecundc morti fibos fuosdeftinat. Por­ & confilium expetendum cenfai, non ut cujulro hxccatholica macer & incorrupta virgo, quam­ quam Northmannorum, feu aliquorum hominum
vis omnem terram defines orbis occupaverit mem­ interitum optarem, aut mortem traffarem, fed
bri* fuis dt repleverit.- tamen unum caput omni­ ut faltem humano terrore refipifeereor, qui divi­
bus reverendum dc fufpiciendum exerit, & pre- na judicia minime formidant. Interea nobis eo­
tendit. Qpod quicumque exhonorat, fruftra fe rum pertinaciam frluiari admonitione frangere len­
fe in ipfius membris computat. Illud autem quid tantibus , & illis ex adverto omnem fubje&ionem
frt, tua imperialis claritas omnino novit.- illud fide pollicentibus, repentino impetu comitatum
nimirum, quod Chrifti vox prztulit, dc praeemi­ noftram aggrediuntur: fed adhuc de vidtoria fua
nere voluit univerfis, dc fubfequen* ecclefi· pia­ potius triftantur, quam letentur. Sicut enim tua
tas, dc generali* fandorum patrum eonfenfu* ju­ pietas feribere curavit ad noftram confolationem ,
giter ba&enu* celebravit. Cujus venerabilem fa­ pro ifta fua prclumptiooe memorem in proximo
ciem tu quoque honorificare difponis, non in­ expeflant fibi fuperventuram indignationem, poft
gratus illi quas tnum verticem diademate terreni E illam, quam experti funt, fu« catervs diminuprincipatu* decenter infignivit, dc tremendum dc tionem. Nos quoque divinum adjutorium nobis
amandum populis effecit, dc, ut io fempiteroum adfore, & humanum non defore credentes» ab
ragneai, cbrifmate adoptionis inunxit. Nempe ipfa hac noftra intentione liberande Chriftianitati* non
antiqua dc jam emerita Roma illum primum no- deficiemus, nec dabimus requiem temporibus nobilifumutn de religiofitâmum Conftantinum, cu­ liris, nificumrequic fanâz ecclefi* periclitantis.
jus genealogia gloriaris, dc potentia magnifica­ Ad quam acquirendam dc obtinendam, habemus
ris, cujufquc de nomine di&am urbem famofam maximum ex divina picUtefolatiumdt prnfidium ,
regis, temporaliter edidit, nutrivit, provexit, dc carUfimum atque clarlffimum filium noftrum impera­
fuper omnes mortales conftituit , nec a beneficii* torem Hcnricum, cujus de die in diem expeAamus
ceftavit, donec eumdem artemi regni gloria cu­ promiflum dc proximum adventum, utpota cum
mulavit. Unde multimoda gratiarum aâione ruam procinâu & expeditione imperiali properantis ad
excellentiam, gloriofiftime fili, magnificandotan- noftrum fubfidium. Ad quod etiam luperua gra­
tia

669

E

P 'i

S

T

O L

Æ.

670

► > fuam ferenitatem animavit, ut hinc inde vo-Atra quem fapienfia Dei in Ecclefiaftico fic rntobis duobus, velut totidem brachiis, inimiizmgen- nat: Quam
~
mala fame eft qui fait patrem, & eft
>■
tern ab ecclefia Chrifti propellentibus Ac procul malediflut a Deo </*» exafperat matrem . Confidi­
effugantibus, afffidx nunc Chriftianitatis releve­ mus tamen quod prxveniente gratia DeiSnvenic»
tur decus, Ac reipnblicx reformetur ftatus. Et tur innoxius ab his, aut correâus, aut cito requia abundante iniquitate Ac refrigefeente carita­ fipifcet admonitus: Ac efficietur non qualis dici­
te, fanâa Romana ecclefia Ac apoftolica fedes ni­ tur, fed qualis a nobis pie defideratur Ac fperamium diu obfeffa fuit mercenariis & non pafto
tur. Hinc jam tuX glonx prefentes filios noftros
ribus, a quibus fua, non qur funt JefuChrifti, fanâxque Roman? Ac apoftolicx ledis nuncios
querentibus, devaftata jacebat miferabiliter ha- per omnia commendamus, quatenus, ut decet ,
ftenus; divinum confilium voluit ineam humili­ libetaiiter fufeipiantur, reverenter habeantur , be­
tatem fafeipere tante cathedra pondus. Quo li­ nigne Ac honefte tradentur, rationabiliter patiencet plurimum mei imbecilles prrgraventur Ac de­ tertfue audiantur, atquèxquantocius nobis lauda­
primantur humeri, non parum mihi fubcft fan- biliter remittantur, ne tantum laborem illos fru­
ftx fpei, quandoquidem ex utroque latere tales ftra arripuiffe
. - - ,pigeat., nos
_________
- pudeat. Pormandaffe
adftant filii religione & potentia prxclariffi- B ro ex Amalfitano epifcopo nulla tibi fuboriatur
mi. Quaproprer, devotiftime fili, Ac fereoifftme fufpicio,
'
qu>a Romanus eft omnino, Ac abAmalimper *nr, collaborare nobis dignare ad revelatio­ fitanis difcedens, familiariter nobilcum vivit jam
nem tuc matris fanftx ecclefi*, Ac privilegia di­ pene anno integro. Benediâus Deus Ac Pater
gnitatis atque reverentir ejus, necnon patrimo­ Domini noftri Jefu Chrilli, Pater mifericordiania recuperanda in tux ditionis partibus , ficut rum, Ac Deus totius confolationis dignetur tuam
manifefte cognofeere potaris cx venerabilium prx- excellentiam benedicere omni benediâione fpiri­
decefforum noftrorum ieu tuorum-(criptis Ac ge- tuali , repleatque omni gaudio Aç pace, ut in
His. Tu ergo magnus fucceflor magni Conftan- prrfenti frculo per longa tempora feliciter dotini, fanguine, nomine, Ac imperio faâus, ut mineris, & in futuro tine fine cum Rege refias etiam imitator devotionis ejus erga apoftoli­ giim, Ac Domino dominantium, regno cxlorum
cam fedetn , exhortamur; Ac qux ille mirabilis vir beate perfruaris, honorabilis Ac defiderabilis no­
poll Chriftum eidem ledi contulit, Ac confirma­ bis in Chrifto fili, Ac gloriofe Augutte. Arnen.
vit , Ac defendit, tu juxta tui nominis etymolo­
giam , confiantes adjuva recuperare, retinere, Ac VIII. EPISTOLA LEONIS PAPÆ IX.
*"·*<·< defendere. Ita enim apud Deum fingulariter pu- C
MoSOVI^Chii, gnans , cognominaberis
Λ·—. ». . — t. , Z.··.
—Ί ■ jamdudum
* — .4 ..Λ (· —IM.A
—
quod
inter
AD OMNES PER. ITALIAM
homines cognominaris. Hoc fane glorîofiflimus
filius nofter Henricus perficere molitur in fuis
Îiariibus. Qux omnia nobis tc vobis provenient Ne poffeffiones omnes fuas quifquam donet moelicius, & multiplicius, ubi quantocius, Dei gra­
naftcrio, fed earum faltem medietatem
tia perveniente, & beatiftimis apoftolorum prin­
ecclefix ad quam pertinet.
cipibus intervenientibus, At me qualicumque vi­
cario eorum mediante , Ac obtinente , firmiftiLto epifcopttt, omaibar epifiopit in Chrifto
mum pacis Ac amicitie inter voj ambos compo­
per totam Ittliam v
netur fcedus,
<
Prrterea confrater nofter archiepifeopus Mi­
Elatum eft auribus noftris , e fle quofdam
chael exhortatorias ad concordiam Ac unitatem
perverte agentes, qui fubvertere atque dividere
direxit nobis litteras: quem ad tam optabile&neconantur ecclefias unitatem: videlicet abbates Ac
ceffarium bonum praemonentem tanto necefte eft monachi, qui non ftudio caritatis, fed zelo ranos devotius & alacrius fufeipere, quanto perfpi-i
perfpi-D pacitatis invigilant, Ac docent atque feducerenon
cacius confideremus non poffe computari inter ceffant fxculares homines quos illaqueare pofdifcipulos Chrifti aliquem, qui fraternae paci de* funt, ut res fuas atque poffeffiones, five in vi­
dignatur acquiefcere , Domino fuis dicente; In ta , five in morte, * in monafteriis illorum tra- * Fert»
boc cogmfcent emnet , quia mei eftit difcipuli , β dant ; Ac ecclefiis quibus fubjeâi effe videntur ,
dileUimum babuentir adinvicem : & magno Paulo
Ac a quibus baptifmum, poenitentiam , eucharific proteftante : Pacem /equimini cum omnibiu, & ftiam, necnon pabulum vite cum laâe accepe­
fauflimeniam , fine faa nemo videbit Deeem. Sed
runt vel accipiunt, nihil de bonis fuis relinquant.
noverit tua claritas, fuper prxfumptionibus ejus Hanc denique formam difeordix nos animadver­
multa β<ί intolerabilia jamdudum pervenifle ad au­ tentes, omnibus modis inhibere volumus; Ac ,
res noftras, qualiter etiam aperta perfecutione in ne amplius fiat, omnino prohibemus: confideLatinam ecclefiam exardefeens , anathematisarc rantes non effe bonum, ut illi qui olim fuerunt
non timuit omnes qui facramenta attreâant cx foci i paflionum , fecundum apoftolum, fint im­
azymis; & quod Alexandrinum & Antiochenum munes a focietate confolationum ; Ac quia dignus .
patriarchas antiqua dignitate fua privane conten­ eft operarius mercede fua. Ideoque prxeipimus
dens , contra fas & jus fibi fubdere nova ambitio- E atque jubemus, ut quicuinque amodo in monane appetit: & pleraque qux ufurpare dicitur, fic­ Aerio fc converti * voluerint, five in vita, five * Fort*,
H.
ut a noftris nunciis diligenter cognofeere pote­ in morte, omnium rerum Ac poffeffionum, quas
H
ns. In quibus fi, quod abiit, pertinax fuerit , pro falute anime fuc difpooi decreverit, medie­
pacem noftram nullatenus retinere poterit: quia tatem ecclefias, cui ipfe pertinere dignofeitur ,
procul dubio, ad not revertetur, ficut Dominus relinquat: Ac fic demum in monafterio, prout Ii·
dicit, fi ille noluerit effe filiupacn. Unde &apo­ bitum fibi fuerit , eundi convertendique habeat
ftolus; Si fieri, inquit, poteft, quod en vobit
,
licentiam. Quicumque autegi hujus decreti eoncava aatiulaf bomtnibut pacem babentet . Siquidem t radi dor extiterit ac temerator, anathematis gla.
in vano patremfamilias honorat, qui uxorem ejus dio fubjaceat.
exhonorat. Et fruftra matrisfamilias caput & fa­
cie magnificat, qui vel minimos filiorum ejus impugnans, relut digitos pedum ejus conculcat. Con-

R

IX.

L E O N I S P A P Æ

IX.

*

d7i

Adiveris fexus & statis.* ftatuimus apoAcdica Cen­
IX. AD FRANCOS.
tura , qua licet indigni fungimur, tub divini ju­
dicii obtcAatione, & terribilia anathematis inter­
De rebus in concilio ReroenG geftis, ne nomi- nofitione, ut fcilicet quicumque contra hoc no­
tas humilitatis donum tibi de tuo, beate Petre
natim-de celebrando fefto S.Remigii.
apoftole, fideliter ac pure collatum venire tentaJCtv tpiftapm, ftrvtu ftrveram Dti, fratrihti Ô"
verit, & intemeratum nor juftificaverit, nonfofUtii catholim per aniverfnm regnem
lum fegregatus fit a communione fidelium in hac
Francorum conflit at h , falnttm
tempqrafi vita ; fed in ilia quoqUe «terna damna­
& apoflolttam kentdtihentm.
tus fit perpetuis pcenis, & gchennaUbt» tormen­
tis. A contrario etiam, qukumqne devotus cu*
lmpertum caritsti veftrs credimus, quod’ Aoe dc cautus obfervator noftrs oblationis extitepoft confecrationem noftram, &c. Extat n
.......................
-■ ■■
rit,
divinis benediâionibus
augeatur , dc hic*per
fta in fint afiorxm concibt Rtmtnfii fnk Ltdnt.
te, beare Petre apoftole, a peccatorum vinculis
ablolvatur, dc illic quoque per te intra januam
Bregni oEleflis admittatur.
DIPLOMA LEONIS PAPÆ IX.
Hoc itaque noftrs devotionis privilegium , ut
Dr tantttfo ktflica Vatican* dttima oklaiitnxnt.
verius credatur , dc certius habeatur, tubferiptione noflra roboravimus, dc roboratum ooflro fiEate Petre apoAole, ego Leo epifeopus fer. gillari figillo juftimus , ad laudem ft gloriam
vus tuus, ft omnium fervorum Dei, de tuis
Domini, noftri Jefu Chrifti , apud quem, beate
donis aliquam tibi offero particulam, quam mihi Petre apoftole, temper efto memor noftri dcom­
fuit vifumdignum & juffum curis, quibus circum­ nium ovium, quas fuas ipfe pafcendas tibi com­
dor, auferre, & tibi-offerA quafi meam, cum fit mi fit , dr per nos miferatus pafeit, dc pafcet ad­
tua'. Quidquid enim eft quod in juribusnoftris fit, huc per alios in faecula fsculorum.
licet fit parum ad confercntiam praeteritorum quas
Ego Leo epifeopus fervus tuus, beate Petre
noftriantecefforeshabuerunt : id tamen, quantum- .apoAole, donum, quod tibi de tuo firci, manu
cumque fit, dignum tecum judicavi foniendum. ]propria roboravi.
Ecce enim de oblationibus fidelium, que tibi offe­
runtur io altari tuo, fub quo factum flt venerabile
X. AD A U X I M ANOS.
corpus tuum requiefeit, dc etiam inconfeffione ipfius C
altaris, decimam partem tibi, quamvis tuum to- Poft obitum epifcopi expilatores dotnorum epitum fit , humili devotione, fit tota cordis proflet ficopaltnm redarguit.
natione offerimus, donamus, concedimus, & et­
iam corroboramus, atque confirmamus, ad con- Lte tpifctpu , fcrtnu ftrventm Dti ύΐ/βϊι in Chrifie
ftruftioncm ftrefareitionem ipfius tuifscri templi,
film emniket Atxtmanh, titre tf pef4et
in aedificandis parietibus, pifturis , tignis, tcftfc ,
falaitm & apefieltcam intdtflimtin
imbricibus, & praeterealuininariorumconcinnatio
nibos afliduis olei & cers, necnon lampadibus ,
Uia auftore Deo fic nobis unius ecclefis
vitreis, dc acindulis, atque thymiamate, crtenfcura fpecialiter efteommiffa, ut per digni­
Îuc omnibus utenfilibus, que ad ufum & necef- tatem apoftolicx fedis etiam ceterarum ecclefiaitatetn atque decorem totius ipfius ecclefis per­ rum generalis fit ^rovifio delegata.- noftro com­
tinent . Decimam vero ipfatn femper volumus efle petere videtur officio, non folum que haftenur.
decimam diem, ut oblatio qua tibi debetur, fe- adverfus eafdem ecclefias temerariis aufibus funt
parata fit a ceteris oblationibus, ft nullum aliqua ufarpata corrigere, fed etiam ne narius eadem
confufione patiatur errorem .
IDpnefumantur in pofterum providere . Perverfam
Super hoc etiam, fi qua vafa, fi qua ornamen­■ antea ft proritas exeerabilem quarumdam ple­
ta, vel indumenta ecdefiaftica, fuper i pium fa- bium confuetudinem fama vulgante cognovimuscrum & venerabile altare tuum oblata fuerit ad ut videlicet, fuo defunâo epifeopo, domum epicultum Dei, divinis officiis & myfteriis neccila- fcopi hoftiliter irrumpentes invadant, facultates
ria: conferimus ea omnia ipfi tuas ecclefias, ibi ejus pnndonum snore diripiant, prsdiorwm do­
perpetuo permanfura in ufum ft falarium, D» mos incendant, vita infueer & arbufta, beftiali
immaniores feritate, fuccidant.
ft tibi illic fervieotium, ft ferviturorum.
Qpod nimirum nifi ecdefiaftici vigoris fuerit
Addendum quoque credimus illud oblationis
munus, ut quidquid fcilicet per fidelca ad ipftim Centura correftum - haud dubium, quia regionituum altare, & ad ipfam confeflionem offertur bus illis repentini furoris immineat gladius . Si P*··
in vigiliis natalis tui, & in ipfa tui natalia die , enim honorare parentes primum dicitur in reprobeate Petre apoAole, totum fitfpeciale tuum pro snitfione mandatum, fi maledicens patri vel ma­
. cujus animadverluminaribus ft ceteris diverfis neceffitatibus, ad tri mulftari morte prscipitur
...
ipfa tua folennia agenda pertinentibus. Nec illud fionis fententia digni font, qui non carnales gepnstermittendum cenfuimus, ut qnotiefcumque , E nitores perfequi geftiunt, fed ipfam matrem fuam
de quibufeumque regnis vel oris , tributa , five ecdcfiam, io qua ex equa ft Spiritu fiinâo re­
ad altare tuum offeruntur, five ad apoftolici pagenerati font, ut viperinum genus difl&pare condes ponuntur, five quovis modo apoAolicc fedi, tendunt? Etfi enim fscerdos quilibet ex debito
cui,Deoauâore prxfidemus ,perfo!vuntur : decima humans conditionis obiit.* fed Chriftus, quianipars eorum femper tibi, beate Petre apoAole , Diarum noflrarum
Λ
epifcopos cil,
« ex virtute
·
divi­
debeatur ad reformationem ecclefis tus, & es­ nitati* in «ternum vivit. Sicut enim Paulus di.
eit, flarti faflt factrdtlti ftcandam Itgnt, re ywd s*.
tera que fuperius diximus.
,
Ut vero hsc omnia obferventur illibata, tam merit freMtrtntar ptnmmtrt : Jtfai aattm fwd
ftmfotrrnam kabtt factrdetmm.
a fuccefforibus noftri» in fede tua, o bate Pe- swd i* «renurav,...
tre ufque in finem feeculi feffuris, quam etiam ucuss
Deum crgf»
ergo innoouvare
inhonorare muviuciror,
convincitur, qui mortaii
mortali
cunftis hominibus, tam magnis, quam parvis
—
‘
r
------------------*
--------------Λ~- '
---- !Jî— ab
epifeopo vivente, terrena
preffas
formidine,
ecelefie
fe
Ixfione
cohibuit:
ddunfto
autan
eo,
tam divitibui, quam pauperibus, mediocribus

C

B

Q

T

«73

EPISTOLÆ.

<·-,
*74

ad injuriam Chrifti, qui immortalis eeclefi» fpon- A lens ecclefiam iftam nullis bonis noftris honorafus eft, fel odii fit virus malitia, quod eatenus re, ditare, vel, ut oportet, adaugere
- ■ - poftumus:
* F*”«, -t- occultabat, effundit,. * Et fortafte epifeopus in fua Gbi confirmare, & indilcifla vcl imminuta
■
H“*
vita fua aliquem Isofit ? Sed Chriftus, qui eccle­ pia; devotione cenfemus confervare. ÇJnde fratria
fia euftos tel i dus eft, quid peccavit / Si ergo il­ JoannisarchiepHcopi petitioni libentiffime annuen­
li, qui nocuit, malum pro malo non redditur : tes, boc apollolatus noAri privilegium fieri de­
- cur «terno pontifici, qui nobis bona pro malis crevimus , ftatuentes apoflolica cenfqr-, ut qua­
reddidit, reverentia non habetur? Vcrumtamen cumque imperatores, reget, principes, aut qui
G ecdefic predo, Dei Filium immortalem pro­ nunc elate principatur Guaimarius, ad hanc do­
cul dubio pontificem videret, fi eum ubique pra­ mum l^pmini contulit bona, vel omnia a quitentem omnia ^(Te ac poffe confidcraret : coram bufeumque Chrifti fidelibus cooceflaj vel in perejus oculis admittere tam Impiunr, tam facrile- tuum funt concedenda, rata femper & inviolata
gum facinus non auderet. Sed vere ia illo com­ permaneant.
pletur quod 'per Pfalmiftam dicitur: Ditat trfConfirmamus etiam tibi ipfum ex integro ar’■ fini
i· cnrit ,fuo, Nn efi Dm . Porro fi illi , chiepifcopatum Salernitanum cum Gbi adiacqnti,
*
'
.
.
—
qm boo* foa ecclefie conferunt, proprii reatusBbus parochiis fuis. Et inluper licetor ism fic pc«- ...
âbfolutionem felici
commercio promerentur:
r'
'’
ftatem fubdamus ordinandi & confecrandi in hiSç
fequester autem illi, qui ecdefiaflicas facultates fubjcftis nobis locis, hoc eft Peftanenfem epibarbarica feritate diripiunt, in «terna fu« dam­ fcopatum cum parochiis fit adjacentiis fuit, fit
nationis voraginem cadunt: qui nimirum novo Nolanum, fic Conianum cum parochiis fit adja­
fit incomparabili criminis genere Gc Judaicam centiis fuis, necnon Malvitanutn, & Cufentinum ,
perfidiam fuperant, ut non ^nodo Gentilium er­ Gmnlque epiicopatum Bifunianenfem, atque epirorem, fed fic hcreticorum pravitatem dcwftabt- fcopatum Acerentinum cum omnibus parochiis
liores excedant, a quibus videlicet Chriftus ite­ fit adjacentiis eorum. Necnon liceat libi ordina­
rum crucifigitur, fit corpus ejus, quod eft ecde- re epifeopus fuper congruentia loca, fecundum
Ga, crudeliter laceratur.
regulam fandorum patrum, in ipfa integritate
Deprimatur ergo au fus illicitus , fic nefarius Salernitani archiepifcopatus. Et non habeant podiabolice inftigationis cohibeatur exceflus, abfti- 'teftatem fuccefloies noftri , in eundis predidis
neat manus audax ab ecclefiaftico patrimonio , epifeopatibus , quos vobis apoflolica audoritate
ne viAus pauperum pereat : ne
., quod
Λ__ ex
. oblatio_____
conceftimus, deinceps in perpetuumepifcopàsconne fidelium jam Deo^faâuun eft facrificium, pne-Cfecrare, quemadmodum vobis conceftum eft.
da raptorum fiat. Quifquis
autem hujus noftri‘
~
St quis autem contra hujut noftr* praeceptio­
decreti improbus temerator extiterit, ex parta nis privilegium agere prsfumpterit, aut praelisDei omnipotentis, fic audoritate beatorum apomentibus confenferit, aut fautor extiterit, fit non
flolorum Petri fic Pauli anathematizandum efle potius obfervare eum in integrum ftuduerit, fed
decernimus, & ut revera putridum membrum , noftram apoftolicam hanc praeceptionis interdidioexcommunicationis ferro a finit* ecclefia cor­ nem tranfgredi prcfumpferit t fciat te audoritate
pore detruncamus . Sit igitur, niG refipifeat, ana­ beati Petri apoftolorum principia calorum regni
thema, maranat'na, omnefque malediftiones He- clavigeri, noftroque anet nematis vinculo fit inno­
»· bal fuper caput fuum defcendiffe cognofcat. Ob- datum, fit a regno Dei alienatum, atque cum
(erratoribus autem gloriam, &* honorem, fic in- diabolo * ejus atrociflimis pompis, tranfgreflo*
corruptiobem. querenttbui, vitam «ternam. Amen- rum fandorum patrum canonica traditione depu­
tatum. Quoniam feriptum eft: Terminos patrum
XI. AD. JOANNEM AACHIEPISCOPÜM noftrorum nulla audoritate illicit* temeritatis
Salbrnitanum.
tranfgredi prefumi. Et quia opportunitatis exigit
D ratio , protervos ac tranigreflores ex canonice corJura metropolitans ejufdem eccleGa confirmat. redtonis
1 *' * francs
'
’ l— conftringi: illius
*··:
debere
infuper
* fpeciali jaculo pcrJat animam, cujus temporali * ipuii»N
Lf» tfifcofu frrvm ftrvorttm Dti, fnnUn & ve* gladio Malebas amifit au»culam. Qui vero hujus
vrtiili inbrnitnnn tcclefin, qun tflientn tfjeminoftri privilegii conftitntionent fit confirmationem
pvr wgnii Dti gnitricit Mtrut, uki ttiumgla. obfervaverit , a Domino Deo benedicatur , fic
ritjitm
& tvnttlilU corfut cmu
«terni regni, beato interveniente Mattheo evan­
htoto mertyrt Forinatt rtjuttjcil , tf ftr tum
gel! fta , particeps effici mereatur.
1
tnfniri mftro Jonni tjufdtm tctlrfitt urchitfi·
Datum xi. Kalendss Augufli per manus Frifctft in ftrfttntm.
derici diaconi, fanda apoflolica fedis bibliothccarii fit cancellarii, fic domini Hermann/ Colo1
Fficinm facerdotale affumere, fi interiori vi­ nienfis archiepifcopi fic archicancellarii, anno Do­
gilantia perpendamus, oneris eft magis quam mini Leonis IX. papa tertio, * indidione iv. *“· ”«··
honoris; quippe cui propria curare non fufticiat,
nifi fit falubriter gefterit aliena . Nam ad boc
DIPLOMA LEONIS PAPÆ'IX.
paftoralis regiminis curam aggreditur, nt aliorum g
in fe folicitudinem pia provifione fufeipiat, ut in
eorum fe cuftodia vigilanter difponat, ne noftra
In Salvatoris noftri Jefu Chrifti nomine. Arnen.
forte defidia invidus hoftis rabida, quod abfit ,
quempiam fauce deglutiat, fic eorum ad noftram Lf tfifctfui fervet ftrvnut Dti, tltrtffiat· fii·
non immerito applicetur poenam perditio, qui
inclyto rtgi Frnctnm t m vnrrMAu finttnhti
commiffos folicita cuftodire cautela negligimus.
Mtckitfifctfi/, tpifcnfb, tf iiUtHf i» Cirifto fiExhibeamus ergo quod dicimus, fic quibus di­
tiii Meiikttt, frinrihii, fr*ftfrb, tf tieennit ;
vini difpenfationc confllii preefle nos contigit ,
mûvtrfifyne tnm fuUitir parn pre/atis tjttfdtm
rtgm, filutm & npf"tienne hiudiiitnem :
prodefie quantum poffumas teftinemus: ut dum
creditor rationem nobifeum pofiturus advenerit ,
lucrum nos feciffe reperiat, fic foa, ficut promiEoa omnipotens, qui non immerito per Pro­

O

fit, remuneratione tetificet. Et quoniam ad pne€mii. Gmrnl. Tom. XIX.

D phetam in fandis foisVneffe mirabilis

prsdi»
dt-

67î

£

P I

S

T O L

JE.

i

/

6]6

dicatur , mira quadam ûtlcrutobilis tonfilii fui Λ norum vobis («titia [Gt dnleodum : confidcrantcs
profunditate difponic ; qu* dum confiderare non tamen & Dei omnipotentis fle invidi martyris
■fufficit mens humana, ipfa iuimet infirmitate de­ fui voluntatem, quem ablatum plangitis, confoficiens, in quemdam fui exceffum rapi cogitur fir latioois tandem admittite placamentum, peufats
fluporem. Quod ipfi nos nuper experti, & vobis tes attentius, quod nec vobis ablatus eft , quip­
in Chrifto cariffimis , Λ univerfitati fidelium pro­ pe qui cariftimos praedicationis fu* fle pafltonu
mulgare compellimur , uc & Dei operi pariter confortes, Rufticum fle Eleutherium , in dileiiio- .
udmiremur. Nam cum per inftantiam fercniflimi nis adhuc & turei* pignus & certitudinem dere­
imperatoris Henrici ad partes Germarû* vifitan- liquit: nec doleie, fi Germanos jam vifitare di­
das, ac prccipue ad urbem quae dicitur Ratifpo: gnatus eft vel dciunâus, qui vobis adhuc Vivens
na, vel Regenfpurg, avocati effemus ad venera­ praedicavit, fic apud vos bonum certamen certan­
bile corpus beati Wolfgangi ejufdem urbis epif­ do, curfiim confummando, fidem fervimdo , tri­
eopi transferendum, hoc ea qua decuit reveren­ umphum peregit viâoriofiffîm* pai&onis, apollotia & devotione peraâo, tui, Francorum rex in latus fui fuper vos figna tam in vita perficiens ,
Chrifto fili cariflime, nos legali, tuorumqueom- quam in morte
nium vice folicili rogarunt, quatenus litem, qu* B Qui igitur Alemanniam ipfius offa fovere non
inter vos & urbem prcdiâam fuper facrofanâis permittatis in folatium fic tutelam , quem vobis
offibus beatiffimi Dionyfii Areopagitae dhitiffime Athens, ut Ghrifto lucrifaceret vos, vivum reciventilatam, veritate dftcufta, dirimere ceraremus.* pere, audire, fic celo tranfmirrere permifernnt ?
vobis quidem eadem apud vos effé dicentibus t Accedet nihilo minus confolationis flt alia ratio,
civibus autem atque incolis urbis profate uftru- fic' authoritas fcilicet 'fic excellentia fobtraâoris .
entibus e converto ea per inviftifljmutn Arnul- Pretiofutn quidem thefaurum vos perdidiffe fate­
phum qpondam imperatorem ad ecclefiam beati mur, fed ablatoris attendite dignitatem .* fimulque
martyris Emmeranni effe translata , ibidemque patris fle apoftoli veftri glori* congaudete , qui
deineep contineri. Que quidem ecclefia inibi fi. cum vos meritorum atque doârina fu* gaza di­
■ a eft, atque ab omni aliorum (ubjeftione ac jtr· taverit, fic reliquiarum laltem fuarum ac apothe­
rifdiftione libera & excepta, ad jus & proprieta­ cas tam devotum furem fui corporis habet qnam
tem beati Petri apoftolic* fedis immediate per­ infignem, auro utique fle topazio meliorem, qui
tinere dignolcitur .* oblatione videlicet excelien- fui valore ad offa (ua fan tiffima fubtrahenda cctiflimi Romanorum imperatoris Caroli Magni , fareum etiam verticem inclinavit . Nec majeftas
ac pofterorum ipfius , qui eidem haâenus fuccef- Cimperialis, nec regia celfitudo, pii furis hic no­
ferunt, feu in imperio , feu in regno . Idipfum tam aut nomen erubuit in Arnulpbo: dummodo
nihilo minus venerabilis abbas Reginvvardus ne beati corporis opibus vd doli, vel furti, vel iatraîtres cjufdem ecclefic cum univerfitate Ratif- crilegii modo facrari atque ditefeere mereretur ,
pona inftantiflime petiverunt fieri.
qui fures atque facrilegos erat lolitus condemnat
Nos ergo utriulque partis precibus inclinari , re. Dummodo micarii Dionyfii pretiofo corpo­
nec volentes ulterius corda fidelium hujus dubii re fruereiur, fur iple tunc fieri fic iacrilegus non
ambiguo caligare, in friarum ncftro um ac plu­ contempfit.
rium epifeoporum ac prolatorum prulentiaflteonCum infuper fides atque devotio dubium etiam
ipeftu, feripta Arnulpht Augufti, ordmemque ici omne per hoc penitus amputavit , quod non iu
diligenrlfftme perlegentes; nec eo contenti, cap- ipfa Roma , non in quacumque metropoli, nun
fus, th ecus, fle fertnia, in quibus iacro ntliqui* in urbe qualibet regni vel arce fibi Audebat eli­
condit* dicebantur , ac titulos ac epigrammata gere fepulturam , fed ubi fuum fe Dionyfium
eorttmdem , oculo tenus folern etStnine difcutien- condidiffe fic fciont, fic letantur , fuo fe fperans
do , nihilque omittendo quod ad indagationem patrocinio defendendum , fic conrefufcitandum in
certitudinis pertinet, tam imperialibus quam pa- Ddie noviffimo cum beatis. Prcfentibus igitur dilepalibus anteccfforum noftrorum litteris fufficien- Aionem veftram monemus attentius , & horta­
ter inftruâi, pifturis quoque par ietum mi>hif.r'ci- mur in domino, diftriâe prscipientes, quatenus
bus, flt fculpturis vetuftiftitnis, exprimentibus in­ Ruftico fic Eleutherio pie contenti,. non fallentes
dicia veritatis flt netas: indubitata fide comperi. vofmetiplos fit alios , beatiffimi Dionyfii offa in
mus , didi doâoris flt martyris offa veoeraoi- urbe Racifpçnenfium apud ecclefiam beati Emmelia, excepta particula unica fimul & minima ma­ raoni martyris fie nofaatis fic fateamini corufeare.
nus dextrse , apud memoratum B. Emmeranni
Datum fic a&um Ratifponc per manus Fridecoenobium integraliter continçri. Etenim, ne te- rici diaconi bibiiothecani ficcancellarii fanâe Ro­
ftimonia hominum, que jam diximus, uon fuffi- man* cccJefi* catholic* fic apoftolic*, anno docerent, divina quoque non defuere prodigia fic mini millefimoquinquagefimo fecundo, anno pon­
portenta, qua dubium omne penitus abegerunt : tificatus domini Leonis noni pap* quarto , indiqu* nos quoque confcribi juilimus diligenter. va- dtone * quinta, nonis O&obris.
bifqne rranfmitti per veftros nuncios ac legatos ,
necnon apud ecclefiam pratdiftam perpetuo con- COMMEMORAI IO BREVIS RERUM
fervari ; ut fic ad pofteros gcftz rei notitia deduA LEGATlS APOSTOLIC* SKOIS
catur , fic ulterius litigandi materia penitus con.
Conftantinopoli geftarum.
quiefcat. Infuper fie diftriâe pnecipimus, ft a tuen­
tes, ut translationis ipfius veneranda (olemnitas, Incipit brevi i & /occinit* commtmoratia etrnmqna
tam a fratribus cjufdem ecclefia. quam ab unittergejjeront apocrifiarii fanita /tornant & apoilo.ict
fis urbis jam diâc, annis fmgulis, cum oraci ju­
Jedu m ref>ta orbe, t/ qoaliter *n*tbem*tiaaront
cunditate Ac gaudio celebretur, tdtaque tripudiet
Micbatltm cttm feqoactbo> Juif.
regio Germanorum tanti patris atqtn^patroni ad­
ventui non ingrata.
Nno duodecimo imperii Conftantioi Mono- r<> rt>
Vos autem in Chrifto dileâiffimi filii , rex
maebi ‘ indiâione feptima, ipfo dic nati- Ρ·» J*»·'®*
Francorum , tuique fideles , quamvis invidendi
vitatis beati Joannis Baptiftc , advenientibus a
Teutonic* genti videamini juftam quidem hsbe- domno papa Leone nono apocrifiariis fanâe Ro çoi<.
rc materiam , ita ut putatis merito dc Alenian- manx fic apoftolica fedis, Humberto fcilicet car. *"*' ,,M

A

dina-

L E O N I S

P A P Æ

I X.

678

dinali epifeopo SilvrcanJid®,
Petro Amalphi- A Smaragdum, ceios dc detentos , Michaeli tradi
tanorum archiepifcopo, Friderico iquoque discouO* du: ficqutf tumultus ille conquievit. Verum ini­
tie cancellario , ad monafterium Studii intra ur- perstor poll nuncios Romanos diredis fuis, exem­
bem Coaftantinopolitanam : N'ceta monachus , pla excommunicationis veracitfimutn a civitate
qui til PeAoratus, ante piefentiam prefari impe­ Rufforbm fibi remiffum accepit civibufque: ac tan­
ratoris, dc procerum e|us, infiftentibus ipfis ntin. dem Michaelem faiiaffe chartam legatorum com­
ciis Romanis, anathematizavit quoddam feriptum petiit, atque convicit. Itaque commotus, amicos
fub fuo nomine contra fedem apoftolicam & om­ fle affines ipfius honoribus privatos a palatio eli­
nem Latinam ecclefiam editum, tie prctitulatum minavit: contraque ipfum ufque nunc graves iras
de azymo, de fabbato, dc de nuptiisfacerdotum. retinuit. Denique exemplar chart®, cxcommuntInfuper anathematizavit cunâos , qui ipfam lan- calori® eft tale.
Aam Romanam ecdefiam negarent primam om­
Humbertus Dei gratia cstduialis epifcopusfan- L>b«iu.<x.
nium ecdefiarum effe, dc qui, illius fidem femper d® Romane ecdeli® , Petrus Amalphitanorum <··»<····<·orthodoxam przlumerent in aliquo reprehendere. archiepifcopus, Fridencus diaconus fle cancellariPoft hcc ftatim io confpeftu omnium, ad lugge- us, omnibus' catholic® ecclefi® filiis. Sauda Ro- patriarcham.
fiionem eorumdem nunciorum Romanorum, juf- Bmana piima fic apoftolica fede», ad quam tanquam
fit idem orthodoxus imperator prefatum incendi ad caput folicitudo omnium ecdefiarum fpecialibrum, ficque fuit dilceffum.
lius pertinet, ecclefiailic® pacis flt utilitatis gra­
N>rr»»
Sequenti autem die prediftus Niceta urbe egref- tia, ad hanc regiam urbem nos spocrifiarios fuos
“(“‘,4’*«“.
uhro «d·'1 »ρ<«· legato* iotra palatium · Pi- facere dignata eft, ut, juxta quod feriptum eft,
* gi, a quibus accipient pcrfeâam tuarum propofi· defeenderemus, fle videremus, utrum opere com­
nonum (blutioncm, iterum fponte qnathematiza- pletus fit clamor, qui fine intermitfione ex tan­
vit omnia diAa , dt fafta , vel tentata advetius ta urbe confcendit ad ejus aures.* aut fi non ell
primam fle apoftolicam fedem. Sic ab cisincom- ita, ut (circe. Quamobrem cognofcant ante om­
munionem receptus, efFeftus eft eorum familiaris nia gloriofi imperatores, clerus, fenatus , fle po­
amicus. Porro diâa vel Icripta eorumdem nun­ pulus hujus Conftantinopoiitan® urbis, fle omnis
ciorum adverfus divetfas calumnias Grccorum , ecclefi® catholic®, nos hic perieofiffe magnum .
tie maxime contra icripta Michaelis Conftantino- unde vehementet iu domino gaudeamus, bonum;
Λ politam epifcopi, dc Leonis Acridani metropoli­ fle maximum , unde miferabtliter contnftemur ,
__ r_> atque fiepe
____ difti
____ Nicet®
_
______ , malum. Nam quantum ad columnas imperii, fle
tan· epifcopi,
monachi
juffu imperatoris In Grecurn fuere translsta, titCejus honoratos, atque cives fapientes , Chnftianiflîma atque orthodoxa eft civitas: quantum au­
Η··1>»ηΙ in eadem urbe ha&enus confer vata. Tandem Mitem ad Michaelem abufivc diâum patriarcham ,
chaeta prefemtam eorum tie colloquium devitan
te , atque in llultitia fua perfeverante , prefati fit ejus ftultitite fautores, nimia zizania hcreieon
nuncii decimo feptimo Kalendas Augufti adierunt quotidie (eminantur in medio eju>.
Quia ficut fimontaci, donum Dei vendunt: fi Errer«, Μ<ecclefiam fanâc Sophis, fle fuper obffinaiioneil­
lius conquefti, clero ex more td miffas prspara- cut Valefii, hofpites fijos caftrant, & noniolum ciorum .
to, jam hora tertia, die fabbati, chartam excom- ad clericatum , (ed infuper ad epifcopatum pro·
,
munieationis fuper principale altare pofuerunt fub movent.* ficut Ariani, rebaptisant in nomine tan,i pattimba oculis prefect is cleri fle populi. Inde moxegrefli, A® Trinitatis baptizatos, dc tnaxime Latinos.* fi.
♦,'a’n pulverem pedum fuorum excuffere in tefti­ cut Donat iff®, affirmant, excepta Grscorum ec­
monium illis, juxta diâumevangelii, proclamait· clefia » ecdefiam Chrifti, & vernm iacrificium at­
Ment ,ο. Ιβ|.
Drti, tf jedicet . Hine ordinatis ec- que baptifmum ex toto mundo periiffe: ficut Niclefiis Latinorum intra ipfam Conftantmopohm, colait®, carnales nuptias concedunt dc defendunt
anathemate dato cunâis qui deinceps communi- (acri altaris miniftris : lient Scveriani, malediAam
carent ex manu Greet Romanum Iacrificium vi· D dicunt legem Moyfis : ficut Pneumatomachi vel
tuperantis , in ofculo pacis , accepts orthodoxi Theomacbi, abfeiderunt a iymbolo Spiritus fan­
imperatoris licentia, donifque imperialibus fando ât proceflionem a Filio.- ficur Manichaei . inter
Petro tie fibi, alacres repere reverti decimo quin­ alia quodltbet fermentatum laientur animatum
effe: ficut Nazareni , carnalem Judæoium mun­
to Kalendas Augufti.
t«tHi »p«Sed nimia inflantia precum Michaelis , fpon- ditiam adeo fervant, ut parvulos monentes ante
Λ «iïïiL dentis tunc demum fe conftiâurum cum eis, im- oâavum a nativitate diem baptizari contradicant;
Μ·<ι<>··ιΐ·' perstor compulfus, a * Solembris litteris fuis eos fit mulieres in menftruo vel partu periclitantes
c·· » let». revocavit decimo tertio Kalendas Augufti. Quo communicare, vel fi pagan® fuerint , baptizari
** etiam die feftioantes regredi diverterunt ad pala­ prohibeant; dc capillos capitis ac barbas nutrien­
tium Pigi. Quos pr® fatus herefiareba comperiens tes, eos qui comas tondent, dc fecundum in ft irediiffe , quafi ad concilium conabatur adducere tutioncm Roman» ecclefi® barbas radunt , in
in ecclefiam fande Sophi® fequentidie, ut olle n- communionem non recipiant.
Pro quibus
erroribus , dc aliis pluribus faâis
fa charta iliorum, quam omnino corruperat tranf—
, ferendo, obruerentur ibidem a populo. Quod E fuis, ipfe Michael litteris domini noftri Leonis
contempla
Infuper
prudens imperator pr® cavens, noluit haberi ali- papa“ admonitus refipifccre
r
' ' . ,-z
quod concilium , nifi tie ipfe adeffet prefens . nobis nuociis illius , caufas tantorum malorum
Cumque in hoc ei omnimodis Michael contradi- rationabiliter reprimere volentibus , prsfentiam
ceret, juffit Auguftus iplos nuncios confeftim ar­ fuam dc colloquium denegavit, &ecclefiasad Mil­
les agendum interdixit . Sicut dc prius Latino­
ripere iter. Qpod & fadum eft.
0··«·*
Porro vefanus Michael dolens fuss non proce- rum ecclefias clauferat, dt eos Azymitas vocans,
verbis dt fa&is ubique perfccutus fuerat, in tanjgre infidus , concitavit imperatori fcdltionem
vulgi maximam , velut nunciis cooperata fuerit tum, ut in filiis luis anathematizaffet fedem apo­
ejus voluntas. Unde imperator coadus, interpre­ ftolicam, contra quam fe adhuc icribit cecumeni
tet Latinorum, Paulum videlicet, ac filium ejus cum patriarcham. Unde nos quidem land® pri­
me
a. ProXqp/, Tel Prgew. VUe Ctxiftaetinopalim Chriflianam Pu Cangù. Herd.
» Qjwt Sclyœbria Phnio eft . Herd.

CietiiGntrd Tom. XIX.

V»

<79

E

P I

S

T O L Æ.

680

m® & apoftolica (edis inauditam contumeliam & z Vtur, kd etiam propter fimoniacatn herefim qua
injuriam non ferentes, catholicamque fidem iub- polluti iunt , dc ordinatos a fe contaminare vi­
roi multis modis ai tendentes, authoritate fanâ® dentur ; tah ratione , ut divinum officium non
individu® Trinitatis , atque apoftolke (edit , peragant, neque bcnediâionem tribuant . Simili
cujus legatione /ungimur, dteundorum orthodo
etiam fententia ab eis ordinati feriantur . Tibi
torum patrum ex conciliis feptem, atque totius autem, cariflime fili, mandamus , ut te at» eo­
ecclefi® catholics ; anathemati , miod dominus rum conventibus cum omnibus fidelibus fubtrahar,
softer reverendiflimus papa eidem'Michaeli , & deinde <os commoneas , ut noftris praeceptis obfuis fequacibus , nili refipifeerent , denunciavit , (ecundent, fimoniacam h®refim_ deponant ; fecun­
ita fubfcribimus : Michael abufivus patriatehaf, dum Deum vivant. Et hoc te authoritate horta­
neophytus, & (olo humano timore habitum mo­ mur apoftolica, ut per totum regnum tibi com­
nachorum adeptus, jiunc etiam criminibus pcili- mittunt pacem facias, juftitiam diligas, (ubditos
mis a multis diffamatus, atque cunt eo Leo A- pie regas. Turpe eft enim, ut cum unus ex ma­
cridaous epifeopus didus, dt facellarius ipfe Mi­ ximis Galli· principibus habearis, naturalibus his
chaelis Conftantinus, qut Lai inorum facrificium vitiis fubjugaris. Et Ii fecundum Deum te vive­
profanis conculcavit pedibus, & omnes fcquacesB re audiero, bonumque exemplum prebeie fubjeeorum in pixiatis erroribus dt prafumpiiombus , ’ &is , benedidione lanfti Petri dc noftra donabe­
fint anathema maranatha cum Simoniacis, Vale- ris: fin aliter egerit , dc excommunicatis te ad­
fus, Arianis, Donatiftis, Nicolattis, Severianis, junxeris, ut illi, noftra authoritate excoinmuniPneumatomachis, Manichsis , dc Nazarenis , & caius fis. Quod fi vefter archiepifcopus cum fuis
cum omnibus hareticis , immo cum diabolo & fuffraganeis de hoc quod Turonicus pontifex cla­
angelis ejus, nififorterefipuerint. Amen, Arnen, mat, deque fimoniaca hacrefi exetifare fe rationa­
biliter valuerint , Vercellenfi concilio , Kalendis
Arnen. Poli bac mox ifta'.
Item alia excommunicatio ibidem faâa in pre- Septembris futuro præfentes fint , nofque ibi , (1
tenua imperatoris, dc optimatum ejus viva voce. Deus permiferit, erimus, caufas eorum auditu­
Quicumque fidei fande Romane fic apoftoli- ri. Vale.
c® fedis, ejulque facnficio pertinaciter contradi­
xerit , iit anathema maranatha , nec habeatur
XIII. AD EDWARDUM REGEM
Anglokom.
Chriftianus catholicus, fed Proiymi.ta hereticus.
Fiat, fiat, fiat·
Exi at in conventu

Weftmonafterterfi anno domini

XII. AD t PRINCIPES BRITANNIÆ.

M L X V 1.

Excommunicat epifcopum Armorie® , tum quod
TuronenG .’.tchiepifc. fubjici reculent ; tum
quod fimoniacas ordinationes faciant.

XIV. AD JOANNEM PORTUENSEM

Leo fanfla fedit apoftolica gratia Dti papa E. Bri­
tonum principi, Ô* Anulo comiti, Ù catern pnncipibui Britannia, fecundum Deum vivere volenfibut , vita & faius.

N (criptis veterum repetimus, omnesepifeopos

patri® archiepifcopo Turonico fubjedos
Ielletusedebere:
de qua re Nicolai pap® temporibus,

Episcopum.

Ejus tranfitum a Tufcanenfi epifeopatu ad Portueniem approbat : ipfique & fucceflbribus
Portuenfem ecdefiam confirmat.
Dileiiijfimo nobit in Chrifto fratri & epifeopo noftro
Joanni Portuenfis ecdefia antiftiti , fuif/ue Juccejftribut m perpetuum, in domino falutem ■

Upplicantium defideriis annuendum nobis efle,
fic ratio fic benignitas pofcir : quia quod ra­
dc Joannis , Leonifque , dc ceterorum , quorumD
tionabile eft impendere, benigne quidem non ne­
nomina inferere longum eft , clamor faâus eft .
Ex quibus Nicolaus papa litteras Salomoni regi gare . Quapropter quia trànfmigrationem feciili
Britonum direxit, in quibus przcipit, ut omnes de fede Tufcanenfi ad Portuenfem, dignum du­
fu® patri® epifeopi , Turon icas ecclefi® fubjetli ximus in fynodo prius ventilare, utrum jufte fa­
fint. Alii, vero apoflolici eoidem apoftolica autho­ âa fuerit, vel injufte: quod defecimus, refidenritate ob id excommunicavcrunt, ad nos quoque tes in fynodo, & eccleiia falvatoris. Cumque ibi
in Remenfi concilio clamor hujufmodi delapfus diligenter eflet examinatum , qua ratione dc epi­
eft . Nos ftatim , ut ipfe vefter archiepifcopus feopatu ad epifeopatum tranfiens : inventum eft
cum fuis fubjeâis Romano concilio prelens ad. tam neceflitatis quam utilitatis caufa hoc faâum
edet, non iolum de hac caufa redditurus ratio­ fiiifle, fic judicatum eft hoc fieri potuifle . Qu®
nem , fed etiam de hoc quod fimoniacus cum fuis etiam fuerit necelfitas, qu® utilitas, fatis paten­
fuffraganeis effe comprobatur & exlex , quzrens ter eft expreifum: necelfitas , quia jam Romana
qu® funt mundi, non qu® Jefu Chrifti, legatos ecdefia in filios, quos ipfa laâaverat, delecerar.
ttiam Turomci archiprefulis adede praecepimus . quorum tu pars fuperftes eras congrua : utilitas
-egati Ί uronici adfuerunt, veftrates pontifices E vero, five pro rebus ipfius ecclefi®, que tibinocum fuo capite fe fubtra.xerunt . Nullo itaque t® erant pr® aliis: five pro confiliis dandis; five
modo probare potuimus illum veftrum przlulcm etiam pro mediatione Roman® ecclefi® , fic im­
archiepifcopum efle debere: prefertim cum archi- peratorum , quorum tu fzpe mediator fuifti. Hac
eptfcopus fine fede civitatis, fine pallio archiepi- igitur re inclinati, decrevimus petitioni tur fa­
fcopaii nequeat haberi. Excommunicamus omnes tis facere, fcilicet ui tibi tuôqtic fuccefloribus i ρ­
hos , de quibus termo eft , ex authoritate Dei ίποι Portuenfem epifeopatum confirmemus. Er
Patris, dt Filii, fic Spiritus fanâi, fanâique Pe­ primum ipfum epifeopatum Portuenfis ecclefi® ,
tri fic noftra , non folum propter hanc prefum- quz pofita efle videtur foris przaiâam Portuenptionem , qua fubjici Turonicz ecclefi® dedignan- iem civitatem, cui vocabulum eft S. Hippolyti ,
rum

S

1 Hanc Epillolam falli iulpeAam efle multis nominibus oftendit nuper Domn. Alexius Lobi ne au O. B. in prefatione ad Hiitoriam Britanni® minoris. Harduinui .

“

d8<

LEONIS

PAPÆ

IX.

é8x

cum vineis,'it hortis , &c. EsawaraS pafftfienet A curamus, inçipiente primo {çrmino a fraftoponPartatafit tetlejM, & aatnia qaa ta ta dependeat . te ; &c.
Hie dtfcrihtnmr Itmilti tpifeapatm Partatafit.
Meat addtf : Etiam confirmamus vobis veftrilque
Iterum fancientcs jubemus, ut nullus presby„
fucceflbcibqs in perpetuum rotam infulam qux
vocatur Lycaonia, ubi eft ecclefia S.JoannisBa- ter, vel cujuslibet ordinit clericus de toto epifptifta, dc S. Adalbert! : unde querimoniam pofui- copatu audeat ad placitum conftringere, aut act
ftis io fynodo, quam celebravimus in ecclefia lal- finiendas contentiones competiere , aut aliquod
vstoris, contra Crefcennum S. Sylvx candidx cc- fervitium ab eis exigere, praeterquam Portuenfes
ctefiar epiicopum , qui eandem ecelefiam fuo epi­ epifeopi, in cujus parochia funt. Quicunque ve­
feopatui vendicabat. Cum vero ambas partes an­ ro prcfutnptor, five dux, five comes, vel vice­
te prefentiam noftram, & totius f y nodi flaretis, comes, aut cubicularius, vel a noltra apoflolica
placuit ut fi feripturam exinde haberes , ih me­ fede miflus, aut quahlcuinque interveniens pote*
dium ridendam , legendainque proferres . Statim , flas, dc ipfa civitate Portuenfe dominatum tenue­
atruiifti privilegium, quod anteceflori tuoBene- rit , dc quocumque fueris ordine , prxdiâa om­
dido epilcopo, qui dicebatur de Pontto, Bene­ nia immobilia loca, aut praecominatum * cartel- * $lr< Ολ
diâus V111. antecellor noller fecit de integritateB dum, vel duos pifeatores, & duos curiales, vcl^··. h.
totius epifeopatus. Quod cum leâum effet, no- omnes prxdidos clericos a jure, fic poteftate, at­
minatirn ib« inventa eft ecclefia illa, quam, ficut que ditione prstatt epifeopii auferre, vel minue­
in querimonia tua dixifti , iple tuus anteceflof re voluerit , vel parochiam infringere rentavedicaverat tempore Ottonis tertii Imperatoris , a rit , aut homines in predi&a turre habitantes ,
quo sedificata fuit in honorem fandi Adalbert! , vel ubicumque proprietas epifeopii manfionata fue­
qui luo tempore martyrium pro Chrifti nomine rit, ad publicum fervitium revocaverit .* fciat fe
fiifcepit . At epifcopus ille rogavit fibi a nobis compofiturum ipfi epifeopatui auri puriflimi, lib.
d.»ri inducias ad certum terminum, ut afferre no­ 20. & infuper anathemati fubjacear. Statuentes
bis poffet juflitiam , quam fe habere dicebat ; apoflolica cenfura, fub divini judicii obteflatione,
nos vero , quia fynodus ca die terminabatur , & anathematis interdidione , ut nullus unquam
conceflimus. Cumque terminus adveniffet, tu ad luccefforum noftrorum pontificum, vel alia quas­
nos humiliter, & foliis; ille autem magna homi­ libet magna, parvaque perfooa, ea quas a nobis
num multitudine fretus, ad nos venire defpexit* ad laudem Dei, pro Habilitate vel augmento prasRe fidentes tamen nos cum judicibus noftris, ad didi epiicopatus (latuta funt -, refragari
„
-, aut in
eum legatum, ut ad nos veniret, direximus: fedCquoquam tranfgrêdi, aut aliquid deinde minuere
nobis
ftatutum,
nonnifi cum fuis redemptis adjutoribus venire le audeant.*
' ------ f*fed
J ficut fuperiusa —
k:* rt
*.......... vel
dixit, quo dido cum tota fua multitudine recel­ conceftum eft , ita perennibus ae perpetuis tem­
poribus
fine
aliqua
minutione
permittat
in aeter­
lit. Sed nos ad ejus contumaciam non refpicientes, ex confilio judicum archidiaconum noftrum num permanere. Si quis autem, quod non opta­
Hugonem ufque ad domum ejusmifimus, ut fe- mus, temerario aufu contra hoc noftrum privile­
quenti die ad nos veniret , ficut epifcopus cum gium venire , aut in quoquam dirumpere prseepifeopo rationem habitutus. Cumque die altera lumpferit, dc ficut a nobis fuperius ftatuta funt,
fimili modo refideremus expedantes eum , non firma manere non dimifent, & in aliquo oftenvenit ; fed epiftolas quafdam veniam praeferentes derit; fciat fe, ni refipuerit, authorirate Dei om­
mifit. Cumque nihil rationis diceret, ut amplius nipotentis, dc B.Petri apoftolorum principis, at­
expedari deberet, laudantibus omnibus judicibus, que noftra, qui ejus fungimur * vices, anathe-· ρ0Γ<«, »*
frater Alinardus Lugdunenfis archiepifeopus, ca­ matis vinculo efle innodatum , dc a regno Det **« H
nonicam , & diffinitivam protulit fententiam , alienum , atque cum Juda traditore domini no­
primam dc contumacibus puniendis, fecundam dc ftri Jefu Chrifti, cum diabolo, dc omnibuspomecclefiis, que funt intra limitesepiicopatus, quo-Dpis ejus «terno incendio concremandum. Qui vehujus noftri
modo ad eum pertineant. Qua prolata fententia, ro pio
' intuita
"..... euflos
~‘A" ‘ÔC‘ obfervator
'r
a nobis, & ab omnibus laudata, confirmata fuit. privilegii extiterit, benedidionis gratiam, vitam­
Quapropter tam tibi , quam tuis fuccefforibus que aeternam a jufto judice domino Deo noftro
eandem ecclefiam per hoc noftrum privilegium confequi mereatur in faecula fieculorum . Arnen.
concedimus , confirmamus , auerimonia tam illi Benevalete. Datum io. Kal. Maii, per manum
epiicopo, quam fuccefforibus ejus perpetuo inter- Petri diaconi bibliothecam, dc cancellarii S. apodiâa de eadem ecclefia, lita in prxdida infula , ftolicr ledis, anno domini Leonis noni pape pri­
·
’·**
cum curribus, & oratoriis infra eafdem curtes , mo, * Indid. *.
Ego Eberchardus Treverorum archiepifeopus ,
& cum omnibus ad eas generaliter , & in inte­
grum pertinentibus , cum hortis , & aquimolis quamvis indignus, interfui dt fubfcripfi.
Ego A Ii nardus Lugdunenfis archiepifeopus hoc
fuis, fit a infra hanc urbem Romanam, ficuti ex­
tenditur ab uno capite, ubi dividitur flumen, & decretum laudans, manu propria iubfcripfi.
Ego VV. enilcopus fubfcripfi.
ufque in altum caput ipfius infulas , ubi aduna­
Ego Roprandus epifcopus leripfi .
tur. Pari modo concedimus Ac confirmamus vo­
bis , vcftrifque fuccefforibus in perpetuum , om- Ei Ego Cunibertus epifcopus Taurinenfis fcripfi.
Ego Cadolus Parmen fis epifcopus fcripfi:
nem ordinationem epifcopalem , tam de presby
Ego Oppiro Pifenfis epifcopus fcripfi.
teris, quam de diaconis, vel diaconiflis, five fubEgo Guido Wltcrnenfis epifcopus fcripfi.
diaconis, confecratiqnCln ecclefiarum, vel alta­
Ego Henricus Spoleranus epifcopus fcripfi.
rium , que in tota Ί ranftiberi neceffe fuerit fa­
Ego Arnulfus epifcopus fcripfi.
cienda ; nifi forte cardinales diaconi, vel fubdiaEgo Martinus Piftorienfis epifcopus fcripfi.
coni, aur acolyti, fieri Lateranenfis palatii effi­
Ego Petrus Clufienfis epifcopus fcripfi.
ciantur, fcilicec omnia tibi, tuifque fuccefforibus,
Ego Dux epifcopus interfui.
vel quibus epifcopis a vobis invitati fuerint, ordi­
Teuderius Arbinenfis epifcopus interfui.
nandi , benedicendi, & confecrandi concedimus
Ego Benediâus epifcopus Forofcmpronienfis
poteftatem ; & ne parochia veflra ab aliquo per­
vadatur epifeopo, fines eius per hoc noftrum pri­ interfuivilegium infmuare , tuxque ecclefix confirmare

XV.

T

68;

EPIS

xv. AD HUGONEM CLÜNIACENSEM

6*4

T O L Æ.

A divini judicis obteflatioae, ut nuMa unquam ma

gna parvaque perfona, fpirituali vel fieculari di­
gnitate prodita , omni ve dignitate privata , con­
tra hoc noftro apoftolic· authoritatis privilegium
Confirmat Cluuiacenfia privilegia.
venire, aut in quoquam illud iofriogere perten­
tet . Quod quicumque aufu temerario imptaqne
Lt» tpifcafttt [treat [erva ruat Dti , àtltfltjfifita i*
prefumptione contra Deum, & fandum Petrum
Ckri[l» filia Hagam Matt Clwiact^fia taettafitni
contraque animam fuam fecerit, in tume tantum
nefiri tn iaaarenr beatarum apefialtraa» Fetri &
fe noverit noflro apoftolie» maledidioms aculeo
Fault [aurati, fatfatt [atciffartkn Maltbat fertranfpunâum , noftro excommunicationis teloperpttaam m dtmtao [alattat.
folTum, noftri etiam apoftolici anathematis gla­
dio tranfverberatum, nec ipfi per dignam fatisOnvcnit apoftolico moderamini , pia religio­ fadionem faluti priftinc reparandum . Qui veto
ne pollentibus be ni vola compatbooe fuccur- fe ab hoc obfervaverit , & inviolatum boc no­
tere, Ac petentium defidems congruum impertiriftrum privilegium permanere laudaverit : hic beiuflragium. Ex hoc enim lucri pottflimum pne- B nedi&ionem, gratiam, fic omne bonum, a retumium a conditore omnium Deo in fidercis arci­ butore omnium bonorum Deo & io profentifobus promcicbimur : fi venerabilia locanoflro tem­ culo confequatur, dc in futuro.
pore, aut ad meliorem fuerint flatum perduâa ,
Datum iv. Idus Junii, per manus Petri dia­
aut, ne unquam iu aliquo minuantur, corrobo­ coni dnbliothecarii, ac cancellarii, fan&at apoftorata. Quapropter inclinati precibus tuis, dileftif- hex fedis , anno domini Leonis IX. papo pri­
fime fili, ipfi tnonafterio noftroCluniaccnfi, cui mo., ’ Indift. st.
Deo auihorc praefle videris , per hoc noflrc apoilolic* authoritatis privilegium , ficut & fece­
XVI. ad fulconem cor.be/enseM
runt privilegiis fui* anteceflores noftri , confirma­
mus atque corroboramus quicquid rerum & fa­
cultatum modo habet , & ufque in perpetuum
Corbejenfis abbatiae privilegia confirmat.
eft habiturum : nc ab aliqua humana temeritate *
aliquid unquam exinde mutiletur; fed in fua in­ Ltt ept[capu [treat /vwnu Dei, Ftdcaai aUtti
tegritate omnia cuftodiente Deo permaneant in
Cerinjtnfit amafttrti, fitt m aagt AMiatteufi,
ulum, Ac (alarium fratrum ibidem nunc fervien- C
ptrfeliuuit ta draviw faiaivu
num, & per fecula ferviturorum . In qua apoSpl'lkf.
flolice munitionis tuitione locum etiam ipfum
Oovenit apoftolico moderamini , pia religio­ ΟκΙιιΐηι
antiqua, & per prardeceflores noftros ei conccffa
ne polientibus benevola compaflioaefuccurlibertate donamus, non nova facientes , fed ve­
rere, & petentium defideriis congruum impertiri
tera confirmantes. Ne fcilicet ullus mortalium „ fuftragium. Et ideo quia ppflulafti a nobis qua­
five fit imperator, five rex, five dux, feu mat- tenus exempla antectfforum tsoftrorum fequentes,
chio, vel archicpilcopus, vel epifeopus , sui ali­ privilegio noflro apoftolico authoritatis mooeflequa alia humana poteftas, fuper idem Cluniacen- rium veftrum , ejufque 'bona , tam pcarfentis
fe monaflerium aliquam in aliquo poteftatem e- quam futura muniremus, & etiam praerogativam ipfi
xercere prefumat . Nec poft folutionem tui cor­ monafterio collatam ab cpifcopis Ambianenfibus,
poris aliquem ibi proferre , Ac ordinate audeat .· At arcbiepifcopis Remenfibus, necnon apoftolicis
ted in arbitrio femper At eleft one ba trusi con- viris antecefloribus noftris corroboraremus : incli­
fillat, quemcumque dc Ius congregatione fecun­ nati precibus tuis, per hanc noftr» apoftolicoau­
dum Deum, Ac fecundum regulam fanâi Bene- thorities cenluram confirmamus Ac
„ corroboramus
___________
diât fibi praeferre Ac imponere abbatem volue-D quidquid invenitur in privilegiis anteceflbrum no­
nni : cujus confecratio non a conftituto epifeo- Urorum Beoediâi, Nicolai, Chriftophori: iit fcipo, fed a quolibet, quicumque ipfi congregatio­ licet praefatum ve il rum monaflerium, rerum fuani placuerit, expetatur, non aliquo pretio redi­ rum liberam obtineat dominationem, Atquaxummenda, led gratis accipienda . Quod etiam de om­ que eidem monafterio in auro · in argemo, in
nibus ecclefiafticorum graduum ordinationibus, Ac agris, in famulis , in quibuslibet aliis rebus file·
altarium, five ecclefiarum confecrauonibus praeci­ rint oblata, in tua tuorumqoe fucceflbrum abba*
pimus Ac confirmamus: ut liceat vobis , veflrif- tum , fratrumque maneant difpofitiooe & libera
que fucccftoribus , a quocumque ea velitis epif­ poteftatc .* nec liceat epifcopo Ambianenfi quid*
copo gratis expolcere , nullofque audeat vobis quam portionis ex eis accipere , vel expofcere ;
contradicere · Quam prorogativam a predeceffori- nec in abbate, vel in fratribus, vel in ipfo cce­
bus noftris monafterio veftro conccftam, Ac a no­ nobio poteftatem exercere, five in cellis ejufdem
bis merito confirmatam , idcirco eidem contri­ monafterii, videlicet Bufco , >raczo , Taneta .
buere decrevimus .· ut ficut haâenus fub apofto- Naurdi, Ufcia, Tbenia, five io clericis , vei in
lico tantum jure Ac ditione conftitit , ita amodo laici*, vel ia famulis, omnibufque poflefGouibos
refpiciat . quatt-^ad refpeÂum ejufdem monafterii ejufque cdlanim
femper confiftat , nec aliorfum
Γ '
nus fub apoftolie» defenfionis
■nfionis umbraculo potitum pertinentibus, ficut ipfi monafterio jamdodum coo•emper crefcat, femper augefeat , nullam pravo­ certum cognovimus, Ac collaudatum ab epiicopis
rum hominum tyrannidem , nullam humanam Ambiaoenfibus , & arcbiepifcopis Retnenfibus ,
poteftatem metuens, ut quotidiana Deo obfequia ceterifque cpifcopis Galliarum.
Prohibentes ne quis unquam Ambianenfis epif­
devote, ut folent, Ac quiete ibi agantur; nec ageates, in aliquo per aliquem iolicitcntur, mo- eopus poteftatem habeat ipfe, velceconomus, vel
arcbipresbytcr
, aut archidiaconus ejus, acceden­
leftentur. inquietentur. In qua prerogative, et­
iam chrifmatis libera receptio a quoquo velitis di ad veftrum monaflerium, ejufque cellas, nifi
epifcopo confiftit. Qu» omnia, ficut promifimus, forte vel ncceflïtate vei dileâiooe ab abbate mo­
quemadmodum a prrdcceftoribua noftris fancita nafterii fuerit vocatus : ea tamen ratione, ut nec
reperimus, ita quoque nos ftabilire Ac confirmare in ecdcfiis eidem monafterio fubjcâis, vel ineadecrevimus. Statuentes apoftolica ccnfara , fub >um ecclefiarnm clericis, roolefiatioocm vei per-

C

C

ttir*

dl$
L EO N I S P A P Æ IX.
6S6
turbationem agere ndeu, vel novam coafnctudi-A cur, non folum templum Dei faaftum , fed ipnem abbati «al fratribus ftatuat, difponena ali* fum
' etiam fanftuarium dicerentur : in quo, ni­
quid contra voluntatem eorum. Qui tameu mo­ veo candore coofpicuus ille Dei agnus immola* .
nacharum vel canonicorum , & quas abbas cum tur , per quem foeda totius orbis lues lavatur .

Tales nimirum clerici, etfi non verborum, ope­
rum tamen tcftimonio profitentur, quia nonexiflunt quod cenfentur . Quomodo enim clericus
efle poflit vel nominari, qui proprio arbitrio non
metuit fe inquinare?
De qualibus, quia fanfto furore permotus, quz
nus expofeere.
Conftituentes etiam ut nullus per Galliarum libi videbantur fcripferas; oportet , ficut defide*
Germaniarumque provincias, five faicus fit, five ras, apoftolicam nofltam luterponamus authoriclericus, in ecdefiis, agris, vel famulis, aliquam tatem , quatenus fcrupulofam legentibus aulcra*
fuaui voluntatem exerceat praeter voluntatem ab­ mus dubietatem: & conflet omnibus certum, nobatis & fratrum, etiamG rex fit, dux, marchio,>, ftro judicio placuifle , quzcumqne continet ipfe
B libellus diabolico igni velut aqua oppofitus. Igi­
archiepifcopus, vel epifcopus.
Sancimus prrterca inter fe abbatem eligere fra­ tur ne ccenofa libidinis impunita licentia pervatres fecundum Deum , nec aliquem principem getilr , necefle eft apoftolica feveritatis congtuu
hoc audere agere, nec ipfum abbatem poflquatn reprebeafione refellatur : dc tamen aliquod tenta­
eleâus fuerit, nifi in probabili criminedepreben- ment um in aufleritate ponatur.
Ecce omnes illi, qui quavis quatuor generum,
datur, dejici : fed canonice examinetur & diju­
dicetur. Quam noflram fanâioocm fi quis vio- quz difta funt , fceditate poiluuutur, prospefta
laverit, admoneatur fatisfaâionis ab Ambianenfi sequitatis cenfura ab omnibus immaculata eccte
epifcopo .* fin vero non obedierit , etiam a Re- fic gradibus, tam facrorum canonum, quam no*
menfi archiepifcopo; quod fi nec hunc audierit, ftro judicio depelluntur. Sed nos humanius agen­
liceat fratribus monaflerii Romanam fedem ap­ tes , eos qui, vel propriis munibus , vel inter fe
pellare.* fit Romanus pontifex non differat eum- egerunt femen, vel etiam qui inter femora pro­
fuderunt, & non longo ufu.* nec cnm pluribus,
dem violatorem ore proprio anathematizare.
fi voluptatem refrznaverint, & digna poenitudi­
Ultimo, quia ad apoftolicam fedem tam devo
tus, fili cariflime , vemfti , placuit munificentiae ne prolrofa commiffa luerint, admitti ad eofdeui
noftr* nfum tibi dalmatics: & fandaIiorum con-Cgradus, in epibus in fcelere manentes, non percedere; ea tamen ratione ut non négliges anois manentes, fuerant divinz miferationiconfifi, vo­
fingulis ouncium ad apoftolicam fedem dirigere, lumus, atque etium jubemus, ablata aliis Ipe re­
tuique convenient monafterii notificare ; ut vos cuperationis fui ordinis , qui vel per longa tem­
valeamus, fi necefle fuerit, odjuvare. Statuentes pora fecum , five cum aliis , vel cum plunous
apoftolica cenfura, ne quis unquam mortalium , brevi licet tempore , quolibet duorum feJ .tatis
five fi»*rex, five comes, archiepifcopus, vel epi­ genere, que defcripferaa', maculati , vel, quod
fcopus · aliave parva magnaque perfona , contra horrendum eft difiu & auditu, in terga prolapfi
boc noftrum privilegium venire attenter. Quod funt. Contra quod noftrum apoftolica fanftionis
qui fecerit, ad ufque dignam fatisfaâionem vin­ decretum fi quis aufus luent vel judicare, vel
culo anathematis innodatus fit. Qui vero illiba­ bitrare , ordinis fui fe noverit periculo agere .
tum cuftodierit, a domino Deo benedicatur, & Qui enim non pungit vitium, fed palpat : cum
eo qui vitio moritur , ipfe quoque mortis reus
■ternae vite particeps efficiatur, Aneen.
Data xtv. Kal. Majas per manus Petri diaco­ merito judicatur.
Sed, oo nn
fili cariiumc
cariflime,, incnarrauuiicr
inenarrabiliter gauacu
gaudeo,,
ni bibliothecarii & cancellarii fanftz apoftolicz
oca,
fedis, anno domini Leonis JX. Papc * fecundo,^ quia exemplo converfationis inflruis, quidquid oindi&ione quarta.
· facultate
- .
—· . —
ratoria
docuifti
Plus eft enim opcre
docere quam voce. Qiiapropter, authore Deo ,
palmam obtinebis viâonc, & cum Dei & virgi­
XVII. AD PETRUM DAMIANI TUNC
nis filio letaberis in calefti manfione , & tot
mercedibus eris cumulatus, quot ereptis per te a
Approbat librum Damiani , qui Gotnorrhianus .diaboli laqueis fueris cooftipatus, & quodammo­
Biiik, <4x1·înferibitur, adverius clericos qui contra natu­ do coronatus.
iu n BmoU». N«m
ram peccabant : przfcribitque quinam ex iis
he
XVIII. AD EUNDEM.
gradu fuo privandi fint.
lost III op»Snt> Tm>·
<ua> DmIibI.
III. ·ν«Γ«ιη
D.aiu.1. in
Privilegium
ipfius
eremo
conceflum.
D fplendidum nitentis pudicitiz torum, fili
Ir·,!· ·ρ«ί·
cariflime, pio certamine, intentionem tuz
Mil VU
incutis perveniife, libellus, quem contra quadri* Poflolicz fedis competit authûritati, & legaJcfcnbiiar,
Gtxrtki·- modam carnalis contagionis pollutionem, honeliter ordinata ftatucre, & Deo femel obla>u.
Ita, ut inconvulfa ferventur, in poflerum provide­
fto quidem ftylo, fed honeftiori ratione cdidifti,
mamfeftis documentis commendat. Subegifti qui­ re: ne, quod priorum devota Deo pietas inchoat,
dem carnis barbariem, qui fic crexifti brachium fequentium pravitas, facrilega, quod abiit, teme­
fpiritus adverius libidinum obfcanitatem. Exe- ritate iubvertat. Quapropter eremum, quz diwtut
c rabi le quidem vitium, longeque fegregans ab au­ Ocri , in Saxena videlicet territorio conflitota ,
thore virtutum, qui cum iit mundus , nihil ad­ libi, Petre Damiane prior ejufdem eremi, luifqtw
mittit immundum. Nec de forte ejus effe pote­ fuccefloribus adjudicamus : & ipfarn eremum in
rit, qui fordidis illecebris fubjacebit. Clerici ve­ fuo flatu perfillere, fit in perpetuum valere decer­
ro, de quorum vitafpurcifliina flebiliter, pariter- nimus. Nec liceat ulli mortalium, non parvz ,
que ratiouabibter tua prudentia difputavit, vere, non magnz perfonz, ipfam quandoque eremum
ft omnino vere ad funiculum hzreditatis ejus ad Izculi jura redigere, vel alicui prorfus monafterio fub jugare. Erum vero pnediâum locum per
mu pertinet, de quo ipfi voluptuofis fe obteda*
lioüibus fubmbvcnt. Quod fi pudice convetfaren- fetnetipfum quidem fieri monafterium , fi congruum
vifum

fratribus petierit, ordinationes differre non debe­
bit; fimiliter altarium & bafilicarum confecrationem tam in ipfo monaflerio, quam io pofTeflionibus ejofdetn; chrifma quoque & oleum confecratum fingulis annis ; nec aliquod propterca mu­

A

A

68?

688

EPISTOLÆ.

vifum luerit, non abnuimus : juri vero alterius Λ rum imperatorum, vel principum prxeeptis, aut
Preterea authoritate apoftolicc fcmonafierii fabjici, omnimodis prohibemus. Non cbirographis. “
enim ignoramus, quia htjufmodi fuppofitio, ple­ dis Romane concedimus ac confirmamus tibi ,
rumque loci eft abfque deleta te deftrudio. San­ tuifquc fucceflbribus in perpetuum, omnes in in­
tegrum oblationes vivorum,^ ac de fundorum , quas
cimus etiam, ut plebem S. Mari* pofitaminlc
co, qui dicitur Vineolc, prsfata etemus perpe­ amodo & deinceps ipfi monaficrio , vel ecclefii»
tuo jure pofiideat - Sed flt prxdia , fi qua nunc illi fubjcâis a quibufeumque perfonis data fue­
funt, vel deinceps acquifitura efi, abfque injufta rint : liceat quoque Ipfis monachis ex eadem con­
cujufcumque moleftis, quiete flt tranquille deti­ gregatione eligere abbatem fibi, fi inibi idoneum
neat. Nec ulli hominutn liceat in ipfam eremum ad hoc officium invenerint: fin altas, undecum­
per hofiilem impetum violenter irrumpere , flt que potTunt dignum redorera fibi eligant :& per­
fervor Dei, qui illic habitaverint, vel expellere, petuo maneat jam tepe fatum csnobium iub tu
vel depnedationibus infcfiare ; falvo tamen jure tela, feu jure fanâc Roman* ecclefias, liberum
fidelium iaicorutn , qui ejufdem eremi patroni fic immune ab omni iubjedione , ac jugo Caffifunt , fic eam pro animarum fuarum remedio nenfis monafterii} itaut nec vox calumniatorum
condiderunt Si quis autem hujus noftri apofto-Bfuper boc recipiatur aliqua, fed penitus habeatur
lici decreti temerator extiterit, nifi refipifeat , irivola & irrita , fitque rata controverfi· illius
atque in omnibus apertus Dei inimicus emenda­ manifefie ac publice fada definitio a religiofis
re contemnat , anathematis (e vinculis obligan­ principibus Jandolpho, ac Pandolpho , magnati­
bus , ac ducibus eorum , quando prius MalepOdum indubitanter agnofeat
tus, deinde Joannes Caffinenies abbates , adverius Urium, ac Gregorium abbatias S. Sophias re­
XIX. AD SICENOLPHUM ABBATEM
dores, fuper luee litem fiticepere. Obtineat βήξο
sancta Sophi·, Beneventi.
& pofiideat femper libertatem, anteceflbrum qoftrorum privilegiis & imperatorum precept is haAbbstix privilegia confirmat.
denus fibi conceffam & confirmatam: ita ut nui*
Le» tpijttpnt ftrvas ftrv»rna» Dti, Sictntlpb» Jilt· Ius deinceps imperatorum, regum , ducum, vel
Λ» n»fir* in Chrifl» fili» , tf Meti wntrMlh principum, aut marchionum, nec ullacujufcumcanobii eltea & ceattrna daatraa patri S»piie que dignitatis perfona, contra hanc nofiram au, veinire Btntvtntiaa i» 1er» nstncnpel» Urkt-Vrttrt r thoritatem, aut condicionem privilegiorum
_
confinSit tf p»ft tt in t»Jm catti» ten fncQnire audeat, aut de bonis ejufdem abbati*, perr
nos aut quotcumque concedis, ufurpare , minue­
ctfftribtu tanantet prmtwnJii in ptrptlnan».
re , aut alienare quicquam quocumque modo aut
ingenio prefumat, ne fob judicio diftridi anathe­
D hoc in facerdotali culmine confiituti fu
mus, ut evellamus, necnon flt definiamus, matis decidat. Porro quia ab aliquibus epifeopis
folent coenobia gravamina fuftinere, nos vero ali­
flt cdificcrous juxta ac plantemus in nomine ejus.
Debito officii noftri exigente optimum duximus cui prejudicium nec volumus , nec debemus fa­
diebus noftris, prout fuperoa gratia conceflerit, cere: boc tandem concedimus tibi hac nofira au­
L«t·. /·*- obvia qurque nobis illicita * falle ecclefia flic* thoritate, ut fi ab epifcopo io cujus diœceficon' h”*" difciplin* dimittere ; fic licitis , copiam fruâifi- fiflis, nequiveris ecclefiafticas ordinationes gratis
candi paffim fuppeditare . Quamobrem poli ni. & canonice acquirere , licentiam habeas" a quo­
miam calamitatem Beneventanorum, quam per­ cumque tibi tuifque acquirendi eas jufte . Hujus
tulerunt jufte ob injuriam fic fuperbiam Romano- noftri privilegii ftatuta infringere , & caflare,
rum pontificum fic dominorum Imperatorum , nullus aliquando quacumque arte prxfumat : ne
pofique eorum miierabilem fit luâuofam fatisfa- damnationem ab initio a fandis patribus promutfiionem : tibi jam dido Sicenolpho , quem loco Dgatam pro facrilegis incurrat Nam quifquis h«c
•i·;... dejeâi ac /■__·
—■ Gregorii,
------ - -LL....:
------ ­ pio jifjnjMtis refpefiu reverenter obfervaverit ,
illius
fcelerati
abbatis imme
rito didi, nec jam dicendi, ordinavimus, juxta confidimus quia a fanda Trinitate benedidionem
petitionis tux tenorem, confirmamus ex integro habebit, & fortem nancifcetur cum eis, quipnepraefatam abbatiam S. Sophix , cum ccdcfiis , cepia dominica fervaveraot, fle ad calefies tbecortibus, villis, cafalibus, vineis, terris, fervis ac fsuros terrena patrimonia tranftulerunt.
Data xii.Kal. Junii per manus Frederici dia­
ancillis, omnibufque mobilibus, vel immobilibus
ad fe jufte pertinentibus, tam ea qu* baAenus coni S- R- E. bibliothecarii, necnon flt cancella­
acquirere potuit, quam que deinceps Jiberalirate, rii vicedomini Hermanni archicancellarii fle Cocollatione , five conceffione quorumlibet reljgio- lonienfis archieptfeopi, anno damini Leonis pa­
forum hominum poterit adipifei, atque prorfus , ps quarto, lodid. * v.
quscumque concefla funt illi , corroborata pio-

A

CHRISTI

W>

AD EPISTOLAS

LEONIS IX.

APPENDIX.

ADHENRICUM
E«

BAMBERGENSEM EPISCOPUM.

S»ppl.

.,n.

JU pnttt Hnriti II. pellitae, tf

alie tptfttpit

tanfJit.

ud’*7rT.4· T
ePiffOPe*
fcrtonim Dci’H. Bam-Epeftorali totiu» lante Dei ecclefi· nobi» Dei
t».buc’*rp. JL-» bebeigeofi epifcopo fibique canonice in fede providentia commifle in partes Germani* venit
Hui.BccirS ejufdem epifeopatus fuccefluri* in perpetuum ster- femus, qu* orientali Franci· adjacent, procedi.
'°·1 p,,,|· nam in Domino falutem. Cum exigente cura leâiffimi filii noflriH.Bamberbec venimus, fic in

•ult Itff.

tf 9
LEONIS PAPÆ IX.
όςο
dia natali beati Luce Evangelifta inter miffarum A flohea auâomaïc, ibidem viva voce corrobora
y dum verbum Oci

uîmiit .Vvimus, <3ci*A»vAkArarnnam
nttnr Λτ lir~
eandem corroborationem
nunc dt bre ANNO
ris fignamus, ut eundem locum, dcomnia, que CHK'vn
··♦»·
ibidem Deo laodoque Petro a ichcis memoriae
H. fecundo rege, & primo imperatore tradita
funt, dc qux in pofterum jufte acquiii poliunt,
vel jufte acquifita, prasdia funt, mancipia, au­
âoritate Romana S. fedis Apoftolica. Relcâa eft rum, argentum, pallia, vafa, ornamenta , vel
ibi Ac conlcriptio ftconfirmatio H. Wirzcburgcn- aliqua utcniilia, nemo audeat iu perpetuum fubfis epifcopi, qua predifiam ecclefiam Bamber- tipere, auferre, aut commutare, niû ad utilita­
genfem bannocpifcopali, Ac epifcopii termino ac­ tem ejufdem ecclefia; led cpikopus ejufdem lo­
cepta placita commutatione firmavit, queficaâa ci, vel qui in perpetuum ejufdem canonice fue­
eft. Dum enim primus H. in imperio, fecundus rint lucceilore», fecura» eas io tranquillitate pofio regno, divini ignis amore fucccnfus, de prae­ fideant, ac liberam habeant poteftatcm, omnes
diis, que Dei gratia hereditario jure in luse res, & proprietates ejufdem loci ordinare, atque
poffelfioois dominium provenerant , Γ
Dei ferri-B vel & augmentera ; diifipare vero, atque confun­
tium augere conftruendo epifeopatum, atque or­ dere nullam habeant inde poteftatcm , aut de mi­
dinando defiderans, quo id legitime, & rationa­ natione. Iniuper noftra auâoritate fancimus, ut
biliter potuillet, H- venerabilem Wirxbeburgen- in terminis, ac rebus ejufdem ecclefue nulla fit
fis ecclefia proviforem, quatenus pradiâum lo­ infeftatio tyrannorum, vel aliorum quorumlibet
cum Babcberc nuncupatum, cum pago, qui Ra- hominum pravorum, five fint in civitate ipla Batenzgovve dicitur, qui ad fu* diœceleos flatum beberc, five in caftellis, vel villis, fervis, ancillis,
pertinere videbatur, de fuo jure in fuum )us id tributariis, decimis, foreflis, libis, venationibus,
■d perficiendum transfunderer, ftudiofe ctepitfla­ pifcanonibus, molendinis, campir, pratis, palgitare. Qui quoniam jufte, Ac rationabiles vide­ cuis, agris, cultis, & incultis, aut quicquidmo­
bantur caufa, ejufdem invidiffimi regis petitio do illuc pertinet, aut in futurum jufte acquiri
nibus acquielcens, cum communi cleri fui, at­ poterit, per noftrr audoritatis privilegium cor­
que militum necnon totius populi confilio, At roboratum in fecura permaneat quiete. Nullus
coufenfu praefatum locum cum praediâo pago , ibi comes aut j.tdcx placitum, feu diflridionem
tnbos parochiinis ecclefiis cum fuis adjacentiis aliquam tacete, vel tenere audeat, nifi quam per
exceptis, quarum nomina funt hrc, Wachenro- Cconceflionem gloriofiflimi imperatoris fecundi H
de,, Lonertlat
Lonertlat,, Mulihufen , omni poftmodum re
re-­ vel lucceftorum ejus epifeopus ejufdem loci deli­
de
mota contradiâione fus poteft at i tradidit. Alte- beravit, nulla aliqua dignitas, vel poteflas, ma­
rius autem pagi, qui Vokbenfelt nominatur, in gna, parvave perfona per violentiam irruat. Sit
quo praefatus locus fitus eft, partem eidem regi ille epifcopatus libet, Romano tamenmuudiburconcedit quantum eft de Babeberc ufque ad flu­ dio fubditiH, quatenus epifeopus Liberius, dedemen Uraba, de (Jraha in Retentam flumen , leAabilius cum clericis fuis fervit io Dei poftit in­
Ac fic juxta decurfum ejufdem fluminis in Moin, fidere, fle H. primi imperatoris ejufdem loci ve­
AC inde ad rivulum Wihiritbach , deind ad cam­ nerabilis nofirique teilicer noni Leonis papae, ae­
pum ejufdem rivuli, ficque, qu* citiffime ac pro­ no ftrorum fucccffbrum H. quoque canflimi filii
xime perveniri poteft, ad Uraba. Et ut hrctra­ noftii imperatoris lecuiidi, atque omnium, qui­
ditio firma, & inconvulfa permaneret, ipfe prae­ bus debitores funt. memoriam jugiter haberh. Sic
fui H. corroboravit, Ac confcripfit. Signum H. idem epifeopus fuo metropolitano epifeopo Moin canonicis caufis tantummodo fumeepifcopi Virzeburgenfis «f» Hildelmus ejufdem guntino
_
ecclefia prrpofitus. Fridinus decanus fubfcnpfit. dus, & obedi ens- Deliberatis igitur, fancius, i
Atxo presbyter ss. Regilo presbyter ss. Diedopre-Ocorroboratis omnibus fupradidis rebus ejufdem
sbyter ss.Gerich presbyter ss. Albuvinus presbyter fando placuit loco addendum infigne bonorisecss. Engilbardus presbyter ss. Scripta autem hrc ciefiaftici a noftra apoftolica auâoritate , dudi
confirmatio eft anno incarnat. Dominic* mviii. amore , ûc reverentia Clementis pia memoria
Ind. VI. non. Mai. Aftum in civitate Wirzeburch. noftri predecefloris, quam Deus miro difpofitiorelida cum juxta vota omnium, ut femper nts ordine a praelatione hujus loci ad fandae Ro­
juftis operibus favorem debemus, Al nos pradi­ mane catholica Ac apoftolica ecclefia apicem di­
âum venerabilem locum vellemus corroborare , gnatus eft accerfire, At mirabilius e Romanis fi­
iple praenominatus ejufdem loci epifeopus H. pro- nibus defutiftum corpus ejus reducere volens t
damationem fuam fecit, quia locus fuusejufdem hanc ecclefiam , ut adimamus , quafi novam ,
loci a clericis Albcronis epifcopi temeraria prse- tanto decoratam efle patrono, Romanamque con­
fumptione invafiu effet. Quod oo» quoniam utri­ tentam, & (officientem praeteritis, Ac futuris pa­
que epifcopi prafentea aderant, inter quos caufa tribus manere ornatam, quin Ac amore, Ac definabat, ibidem volentes difeutere, A. epifeopo , derio fratrum, qui nos in fuis reeepere ecdefia___fecimus
___ fticis
a_ quo injuria illata erat, __________
deliberationem
, ftipendtis Ac quotidianis, unum noftra vicifut objedionem hanc, fi poffet, refelleret, fi non Efitndine regem fratrum mitras geftandi licentiam
juftitia fatis faceret. Tunc ille inito cum fuisom- eoncedimns, ea fcJicet ration·, wt ab epifeopo
nibus, qui aderant, clericis, At Iaicis confilio re- praevideantur digniores, Achonefiiores presbyteri,
Îrediens ad ambonem, de illata injuria fe cum fit diaconi, qui boni» moribus, «cl matari» aeta­
ittsûâione excufavit, Ac de omnibus, qu* ad tibus, vel in praelationibus ipfius loci emineant,
banoum, Ac epifcopalem juftittam Ac poteftatcm hia videlicet diebas ■ In nativitate Domini. flf
Babebergenfis epifcopi pertinerent, ex tunc At Salvatoris noftri Jefu Chrifti, At in Coma Do­
deinceps rcnonciavit, exceptis his caufis. quas tnini, fic in Sabbato fando, At in dio glonofo
de bonis utriufque epifcopii ipfi inter fe poffent refurredionis ejufdem, Ac fando Pentecofte, R
epifcopi Iegaliter definire. Verum nos, ficutfem­ in die fanâi Georgii, & in die fandorumPetri,
per de prof du gaudemus fidelium, Ac juftia ope­ At Pauli, & Affumptionis beat i (fi me Marie, dc
ribus debemus augmentum, eundem locum Ba· laoAi Dionyfii pro reverentia prachbati noftri pratbebere ab anteeeflbribos noftris corroboratum apo* dccdsoris dotnini Clementis Papa, cujus aoniXx
ver
Cmki/. Gntrei. Tom. XIX.
pQ.

palliai* prafenre praenominato cariflimo filio noCHRisri flro H. At Epifcopi» quamplurimis, aftannbuset1,0 jam AC iaicis Al divertis potcftanbu» faaculi, releda finit pradeceffotum noftrotum privilegia, qui­
bat idem locus fundatus, & corroboratus eftau­
anno

fi9t

EPISTOLÆ

691

p^> veriarius dies tunc abeifdem fratribus agitur, ft in A tum & noftra malcdiftionc maledicatur, & p»r —
**_.antriver(ario dic domini H. Imperatoris ejufdem loci
ANNO venerabilis conftruâoris . Hia veto concedimus
CHIUS Tl hanc dignitatem, qui tone fpecialiter excubant ,

vel defervinnt apud prodifti prodecefaoris noftri
fepukrum. Contentis his, tantum fancimus die­
bus Ibre nec ultra a quoquam temere ufurpari ,
ne honor proprius apoftolic* fedis vilefeat. Hatc
vero omnia fupradi&a obfervari, ac cuftodiri ia
perpetuum noftra apoftolica auâoritate decerni­
mus, confirmamus, ac corroboramus. Qui vero,
quod abfit , hujus noftri privilegii temerarius
tranfgrtffor extiterit, Dei, ft beatiftim* Mari*,
ft beatorum Petri, ft Pauli omniumque Sando-

nelni anathematis vinculis
pelui
vinculi* innodetur, nifi digna
di.n. anno
Atùiaâione refipuerit, ft canonice fatisfecerit. ch*«ti
Qui autem pio coide hujus obfervator privilegii
'***■
extiterit, Dei omnipotentis ft alme Mari*, ft
beatorum Apoftolorum Petri, ft Pauli benediftione ditatus «terni regni particeps fieri merea­
tur. Data per manus F. Diaconi Bibliotbecarii,
& cancellarii fandae Romane catholice, & apoftolice ecclefi* vice Domini H. Colonienfis ar.
chiepifcopi, ft Archicaocellarii. Anno Dominice
incarnationis MLII. Anno pontificatus Domini
L. noni Pape IV. VIII. idus Novcmb. Aftutn
Tributi , feliciter, Atncn.

e» AD LUCENSIS MAJORIS ECCLESIÆ CANONICOS
Bma illif λΛ

cowiitat affifnata confirmat , & fnt pofiitnt
prtihwi entrait tiltt concedit.

cMNuancns

Τ’ Eo epifeopus fervus fervorum Dei Canonicis Bpresbyteris, ft omnino a dominica oblatione re­
’· Au principalis, ac majoria Ecclefi* in civitate pellendis , liberaverit , pro inceftis calli, pro im­
v^*s*a7 Tuaa, Deo, ac fanâo Martino confciïori regula- mundis mundi reflituantur, &bona, que habent
i.ieit.irB. rem vitam inibi ducendo, ft caftitatcm fervando ecdefiaflica, que illi luxuriofe vivendo dilfipant,
•pxc.p.**. jHnuigiuri,.
in communem ufum canonice cohabitantium re­
Cum ad bona ecdefiarum firmiter obtinenda digantur; ficque horum exoptabilis interitus, pamagna fit adhibenda foliicitodo, ut eorum, qui ftoralis fiat familie defideratifiima falus, nec in
cafte, 'ac regulariter fitnâo altari fer vire defideprebendis dandis aliquam pretii, aut venditionis
rant, anime ferventur, ft corpora, avidiori eft raoleftiam ab epifeopo fuo fuftincat hic fidelis
,
__
procurandum defiderio,, quia
dum
inibi laborant conventus. Ufque modo igitur tenebro, nuncau>rtet eos inde canonicum £ tem lux fafta in Domino, ut filii lucis aqnbulafideliter defervire, oportet
ufum viâus, ac veftitus accipere, ne dum
ifta' te, ut unanimes uno ore honorificetis Deum ,
'
pna neceflits te queri tant, culpam vagationis in­ & patrem Domini noftri Jefu Chrifti, qui eft
currant. Huic uquidem veftro dcfeâui benevo­ benediâus in istcula > Su' & vos confervet, ft con­
lam compofitiooem , ac benignam provifionem firmet io fraterna concordia.* diflipator veftr* con­
volentes impendere, pie Apoftolic* auâoritatis gregationis diflipetur; contradiâori contradicatur,
pagina, omnia qu* ad communem ufum regula­ quilibet epifeopus vcfter vos in boc ignorans, il.
riter vivendo modo habetis , vel in perpetuum Ii, de quo diftum eft, quia omnis ignorans igno­
habituri eflis, aut epifeopi veftri concefiione , rabitur, aflimiktur. Coadjutor vefter per Mani,
qui nunc eft benevolas, & hilaris refler adjutor, num fanâum femper adjutus congaudeat, opta­
frater, ft coepifcopus nofier Joannes, aut fuc·
««»», divine retributioni m
mus,
vere dicens, adjutorium
cefioram fuorum, vel aliquorum fidelium chart-ϋ noftrum in nomine Dovnioi.
tativa donatione; volamus rata vobis, ft confieDatum IV.Id. Mart, per manus FedericiCanFedericiCau­
mata, ft nulla ratione violanda efte. Et fi Do- cell, vice Domini~Hcrimanni
.
S.Apoftolic*
-·-■
fedis
ft Colonie».
Archiep. anno D.Leominus Deus humilitatem ecclefi* fu* mifericor- Archicaoccll.
*
—
diter refpiciens, Ecclefiam veftram ab uxoratis nis pap* tertio. Ao. Chrifti loji. ind. IV.
ADNOTATIO AD EPISTOLAM LEONIS AD OMNES PER ITALIAM EPISCOPOS,

jQm* râler

LjMmms r/

PHI.

N MS. Bnrchardi codice Bibiiothec* Canonicorum fanAi Martini Lucentis hanc ipfam fanAi Leonis epdlolam
ab ipfo operis ieripeore additam cAendi, ex qua variantia, 9c additamenta qumdam baud leviotie momenti
hic dare conflitui. Infcriptio ita fert in codice: Owarâsu JUtlihu ptr tttam Italiam; cum in edito iit.* Jld mvntt ptr Italia» Îpfcopoi. Codex tidhufalvati tftnddentar ( phrafia efl ufitata ad exprimenda i«crament» in ecclefia
aliena recepta). Editus habet.· Dathei Jaheei. In eodem codice legitur b*c data , qua editi carent.· Dat. Ama*
■ao^r ΛρηΙιι dit XX. indi Bitet r.

I

Lae IX. apifctpat ftrotu /misram Det ddeSijJ&w E piiflimis imperatoribus Karolo Magno & filio ejus
Dmvim Udalricn nlt^ttft Mati vntraitlit Ludovico eorumdemque fucceflbrious, ubi modo
Lmm^Mvrvfo ecclefia, & ptr te in tedm tttnt- vcocrabjlis abbas N. regulari inftitutioni procfte
videtur, privilegii fanâc Roman* & apoftolic*
rdth ettntefitrio tmt ftcctjtriini in ptrpttMMt.
Sedis modis omnibus decoretur, fcilicet ut nul·
equiti'* A*\Uoniam concedenda funt qu* rationabilibus lins juri & ditioni fubmittatur . Ideo piis deli*i
XL
defideriis pertinere nofcuntur, noftri apofto- deriis fpirituaiis filii noftri faventes, hac noftra
latus an&oritas ad roborandam piam devotionem apoftolica auâoritate decernimus, id ipfum pre·
fanâa loca cooftruentium in proflandis privilegiis fatum monafterium & modo & ufque ad finem
debet minime abnegari . Igitur quia excellentia fecuii, fub patrocinio fanâ* Romane ft apofto·
fpirituaiis filii noftri Domini H. piiftimi impera­ lice tnatris ecclefi*, cum omnibus que ad illud,
toris Augufti poftulavit a nobis, quatenus mo- pertinent, permanendum. Decernimus icitur fub
naftcrium N. quod conftrudum effe certum eft a divini judicii obteftauone & beati Petri apoflorâ

1

«Pi

L E O N Ï S P Λ P Æ IX.

«,4

gelorum principis, noftroque humifitacis interdi-Aadllantibus etiam ft Isicia ft diverfis aoteflatihus
—-—^fliooe,
âiooe, m nubas
nullus io aliquo gradu eooftitutus, vel feculi, rekfta funt pradeccflorum noftrorum pri- anno
ia Mohbet ordine ft miniflerio, audeat aaolcfte vilegia, quibus idem locas fundatus ft corrobo- CHXtSTf
canus ejufdem monafterii incumbere, aut de re­ ratus eft auâoritate Romana faute fedis apoflo- '***
bus aut pollcflsonibus quoquomodo auferre aut liese. Kelefta eft flu coofcripno & confirmatio
sUenarc, feu ipfos monachos inibi Deo fervientes H. Virzeburgcnfis epifeopi qua prcdiâam ec­
foraietare pretumat, nec quamlibet malitiam, ft defiam Babcbcrgenfem banoo epiicopali & epi
jaftnro moleftiam ibidem inferre conetur, dum fcopi termino accepta placita commutatione fir­
profete illud, ut fsrpe pnedidum eft, firma Ha­ mavit, qua fie aâa eft. Dum enim primus H.
bilitate & jurildiflionc, fub.patrocinio fauteno­ in imperio, fecundus in regno, divini ignis amo·
ftro Romano matris ecclefi* permanendum Cin­ te fuccenfus, de prodiis, qua Dei gratia here­
ci mus. Addimus pncterca poft obitum abbatis , ditario jure in fua poffeflionis dominium provene­
ut nemo ibidem abbatem cooftituat, stili nucm
rant, Dei fervitium augere conftruendo epifeopa­
contentas ft commnois voluntas fratrum ibidem tum, atque ordinando defiderans quo id legiti­
regulariter viventium ex ipfe congregatione ele- me & rationabiliter potuiflct , H. renerabUem
ecdefia provifbrem ..
, quatenus
Srii, onUumqtte premium fire donum pro con-B Wirzeburgcnfis
w
______
Talione illius abbatis, qui tunc temporis fuerit prodidum locum Babcibei nuncupatum, cum pa·
profit), accipere contendat, ft fi eum gratis or­ go, qui Ratenzgovvc dicitur, qui ad fise dieràedinare noluerit, vel a noftra Romana matre ec­ leos flatum pertinere videbatur, de fuo jure in
defia, vel a quolibet venerabili cpilcopo noftra
Inum jus id ad interficiendum transfunderet ,
auâoritate ordinetur . Promulgantes nempe, ft ftndiofe cepit flagitare. Qpi quoniatn jufla & ra­
hoc auâoritate beat i Him i Petri apoftolorum prin­ tionabiles videbantur caula ejufdem inviâiflimi
cipis, coram Deo ft terribili ejus futuro exami­ regis petitioni adquiefcens cum communi deri fisi
ne, per hujus noft t apoflolici privilegii confli- atque militum, nec non totius populi confilio ft
tutionem fancimus, ut uni ver ia, quo ab antecef- confenfu profatum locum cum predifto pago tri­
foribus fucceflbribufque noftris in rebus mobili­ bus psrrochianis ecdefiis cum fuis sdjaccutiis ex­
bus ft immobilibus concefla funt nec non & ceptis , quarum nomina funt huc, Wacbenrode,
polleifionibus qu* a regibus ft principibus feu Lonerftat, Muiihufen, omni poft modum remo­
quibuslibet Chrillifidelibus collate funt fuerintve ta contradidione fuo poteftati tradidit. Alterius
in pofterutn, inconcuffa Habilitate ad jus ft do­ autem pagi, qui Volcbcnfeii nominatur, in quo
minium. fandi Naxarii martyris , perpetuis tem­ C profatus locus litus eft, partem eidem regi con­
poribus perfeverent, nec licentia fit ut diâum cedit , quantum eft de Babeberc ufque ad flumen
eft, ex omnibus ejafdem monafterii pertinenti­ Uraha, de Uraha in Ratenzam flumen , ft fic
bus, atiquam vel magno vel parvo perfouodiri- juxta decuifum ejufdem fluminis in Moin , ft in­
pere quicquam, vel auferre, ut profcâo ad Dei de ad rivulum Wihiritbacb, deinde ad campum
Itndean fecurom 'ft tranquillum jufte id quod ejufdem rivuli, fieque, qua citiflimc ac proxime
fubjeâum juri ft patrocinio fuit decrevimus , Îervemri poteft, ad Uraha. £t ut hoc traditio
bene dotatum ft in melius dotandum perma­
rma ft incouvulfa permanerer, ipfe profui H.
neat. Si quis autem quod non optamus, nefario corroboravit ft conlcripfit . Signum H. epikopi
anfu pratampferit hoc, qua ad honorificentiam Wirxeburgenfis Hildclmus ejufdem ecclefi* preDomini Dei ft Salvatoris noftri pro ftabihute
potiras. Fodicas decanus fubfcripfit. Reinardui
ipfius monafterii & quiete monachorum flatuta presbyter fubfcripfit. Ano presbyter fubfctipfit.
fime, tranfgredi, fciat, fe anathematis vinculo Regilo presbyter fubfcriplit.
fubfcripfit. Dicdo presbyter fobfubkripfit.. Garich
Gerich presbyter fubfcripfit. Albuvinas
innodatum, & cnm diabolo, ft omnibus impiis kripfit
presbyter fubfcripfit.. Eagillurdus
Engilhardus presbyter iubfubeum incendii atrocifli.no fupplicio deputatum. At ^prrtbyterjubfcrjpfit
Script^autem hac confirmata
loot anno
~
“
j
vero qui pio intuitu enftos ft obfervator eorum Dicripiit.
incarnationis
'*
· ·»·VI. Non.
exfliteric, omnimode bcoediftionis gratiam, ominiese
MVI1I.· iod.
suumque peccatorum fuorum abfoluiionena & in­
Mai. aflum
civitate VVirxcburch. Qparclifta,
dulgentiam ft culcitis vito beatitudinem cum cum juxta v a omnium · ut temper jufiis opertbut
faoâis ft dedis, a mifericordiihmo Domino Deo favorem d
s, ft nos prodifluat venerabilem
noftro confequi mereatur in faecula foculorum ,
corroborare,...
ipfe prenominatus
locum eel
Amen. Data xi. Kal. Novembr. per manus Pe­ ejufdem tyfci epifeopus H. proclamattooem fast»
tri diaconi ft bibiiothecarii ft cancellarii faute fecit qui locus fuus ejufdem loci a clericis Λ1apoftolico Sedis anno Domini Leonis P. primo . beronis bpifeopi temeraria pnefumptione invitas
India. 111.
eflet , quod nos quoniam utrique epifeopi prnItem privilegium Leonis papo IX. qui & Bru­
feotes aderant , inter quos cauui flabat, ibidem
no, de confirmatione Babebcrgenfis ecdefia.
volentes di feu tere A. epifeopo, a quo injuria il­
lata drat, deliberationem fecimus, utobjeâionem
Lt» tpifcopm ftrv»i ffrvtmn Dti H. BtMttgttf ha ac, fi poflet, refelleret, fi non juflittai fatisfatfifcopt
(Mtmft m ftdt tytfdm tfifctpt· eerçt. Tunc ille inito cum fuis omnibus, quiadt»r [trtttffuTii m ftrfetuKut *ttr*tin r» DeetrittE criot, clericis ftiaicis confilio regrediens ad Ambonem de iniata injuria fe cum fstisfadionc excufavit, &dc omnibus, quo ad bannum ft epiUm exigente «ri paftoraii totius fanda Dei fcopalcm juftitiam ft poteftatem Babebergenfis
ecclefie nobis Det providenda commilia in epiicopi pertinerent. Ex tunc ft deinceps renun­
pertes Germanis veniflemus, qua Orientali ectiavit, exceptis iis caulis, quas de bonis utriulque
clefia adjacent, prece dilediflimi filii noftri H. epiicopi ipfi inter ic poffent epikopi légaliser de­
fecundi imperatoria ft tertii regia ac fuprifati
finire. Verum nos, ficut femper de profeftugau­
diMHfiiari coofratris noftri epiicopi Babeberc ve­ demus fidelium ft juftis openbus debemus aug­
nimna, ft in die natalis S. Loce evaqgelifta in­ mentum eumdem locum Babeberc ab anteccffbriter miftarnm folctnnia, dam verbum Dei bibe­ bos noftris corroboratum apoftolica au&orilate
remus ad populum, prefeme pmoominato carif- ibidem viva voce corroboravimus, fteamdemcor­
fimo filio noftro H. ft epifcopis quatnplurimis,
roborationem nuise ft literis fignamus, nt eum-

G

(ZMriAÛowraZ. Tom-XlX.

Xx

1

dim

495

EPISTOLA LEONIS

PAPÆ

IX.

<94

dem locum ft omnia que ibidem Deo fanftoque A tunc fpecialiter excubant, vel deferviunt apud
_______ Petro a felias memori» H. fecundo rege ft pri- ptcdtfti predecefloris noftri fepolchrnm. Conten- ANNO
anno mo imperatore tradita funt, ft qua iu poflenim
tis his tantum fancimus diebus fore nec ultra a CHRISTI
i·®· ac<lo'r’ poflunt. vel jufte acquifita, prvdia quoquam temere nfnrpari , ne honor proprius
funt mancipia, aurum, argentum, pallia, vafa , apoftolica fedis vilefeat. Hxc vero omnia Λιornamenta, vel aliqua nteufilia, nemo audeat in pradifta obfervari ac cuftodiri in perpetuum no­
perpetuum fubripere, auferre, «ut commutare , ftra auftoritate apoftolica decernimus, confirma­
nifi ad utilitatem ejufdemecclefis, fed epifeopus mus, atque corroboramus. Qui vero, quod abejufdem loci vel qui iu perpetuum ejufdem cano­ fit, hujus noftri privilegii temerarius tranfgreflbr
nice fuerint fucceuores, fecura eas in tranquilli· extiterit, Dei ft beatififima Maria, & BB. Petri
tate poflideant, ac libcrAm habeant poteftatem , ft Pauli, omniumque Sanftorum ft noftra male·
pmnes res & proprietates ejufdem loci ordinare diftione maledicatur, & perpetui anathematis
atque .vel & augmen tare, diffipare vero atque con­ vinculis innodetur , nifi digna fatisfaftione refi.
fundere nullam habeant inde poteftatem aut do* puerit, ft canonice fatisfecerit. Qui autem pio
obfervator .privilegii
minationem . Infuper noftra auftoritate fancimus corde hujus
,
„ extiterit,· Dei
ut in terminis ac rebus ejufdem ecclcfi» nulla B omnipotentis & alme Mari*, & SS. A poftolorum
Petri*
Pauli
benediftione ditatus sterni- regni
fit infeftatio tyrannorum, vel aliorum quorumli**■*
“■ ft
*-“
-···—
bet hominum pavorum, five fint in civitate ipfa particeps fieri mereatur. Data per manus F. dia­
Babeberc, five io caftellis, vel villis, fervis, an­ coni bibliothecarii & cancellarii fanfts Romane
catholice ft auoftolics eoclefie , vicedomini ac
cillis, tributariis, decimis, foreftis, ftlvis, Tena*
Colonienfis archiepifcopi, ft archicanoeUarii · An*
tionibus, pifeationibus, molendinis, campis, pra­
tis, pafcuis, agris cultis & incultis aut quicquid no Dom. Ineam. MLI. Anno pontificatus domi*
modo illuc pertinet aut in futurum jufte acquiri ni L. IX. p. IUI. VH1. id. Novembris. Aftum
Tri buri feliciter. Arnen.
poterit, per noftr* auftoritatis privilegium cor*
roboratum in fecura permaneat quiete. Nullus
ibi comes aut judex placitum feu diftriftionem
facere vel tenere audeat, nifi quam per coocef*
m ZX centra
Nitete tbfait
B» M**<
£·»'. Aff.
fionem gloriofilfimi imperatoris fecundi H. vel
it Mettre Shuhi.
fuccelTorum ejus epifeopus ejufdem loci delibera*
Clementis lib- L Petri Apoftoli 'itinerarium
vit, nulla aliqua dignitas vel poteftas , magna
parvave perform per violentiam irruat . Sit ille C flt Canones Apoftolorum numerant Patres inter
epifcopatns liber. Romano tamen mnndiburdio Apocrypha exceptis
- —
Cap. -L, quos decrevit or­
thodoxis adjungi.
fubditus, quatenus epifeopus liberius flt delefta*
Apud nos nec ad fubdiaconatas gradum quif. I· ΡμΜΝ*
bilius cum clericis fuis fervi tio Dei pofiit infi■U MS.
|H Hftere, fle H. primi imperatoris ejufdem loci ve* quam admittitur, nifi perpetuam continentiam ,DIIVI
bliM.TMri*.
f it*
nerabilis noftrique fcilicet noni Leonis pap» ac etiam a propria conjuge, profiteatur; nec poil «j
- ----’.M·
■·
noftronsm fucceflorum H. quoque caritfimi filii gradum cuiquam ducere uxorem conceditur»
lib—- ..
* i<1 (u
h«c 4«r·noftri imperatoris fecundi atque omnium, qui­
bus debitores font memoriam jugiter habere. Sit
te» ΓΧ. i» tpifUle pe» fnpr4*
idem epifeopus fuo metropolitano epifeopo Moguntino in canonicis caufis tantummodo iabjeftus
Seriatim ft aperte profequitur quod S. R. E.
flt obediens. Deliberatis igitur, fancitis ac cor*
etiam in gradibus clericorum agit; clericos enim
oftiarios
, leftorts, exorriftas, acolythos fi extra ikl4«··
roboratis omnibus fupradiftis rebus ejufdem, fan__ loco addendum
w iofigne honoris eccle* vomitam ft habitum monachi inveniantur, ft ’ r.Mitao,
fto placuit
fiaftici a noftra apoftolica auftoritate, duftiamo- continentiam profiteri nolunt , uxorem ducere
re ft reverentia Clementis piat memori» noftriDvinf*1*!» cum benediftione faccrdotali permittit;
prcdecefforis, quem Deus miro difpofitionis or- non autem
‘ ‘
viduam repudiatam;
“
qui propter
‘
‘hoc
dine a prolatione hujus loci ad fanftn Roman» deinceps nec ad fnbdiaconatum promoveri poto*
catholic» ft apoftolica ecclefis apicem dignatus rit, nec laicus non virginem fbetitus uxorem ,
eft accerfire, ft mirabilius e Romanis finibus de- aut bigamas ad clericatum. Quod fi quis exprefundum corpus ejus reducere volens, hanc cc* fatis ordinibus defiderat ad fubdiaconatum afeen*
elefiam, ut cftimamus, quafi novam , tanto de­ dere, non poteft fine eoofenfii uxoris fu», ut
coratam efle patrono , Romanamque contentam de carnali fiat deinceps conjugium fpirituale, co·
ft fufficientem proteritis ft futuris patribus ma­ gente eos nemine. Nec permittitur poftea nxot
nere ornatam, quin ft amore & defiderio fratrum, injungi eodem marito fuo carnaliter , nec cui­
qui nos /in fuis recepere ecdefiafticis ftipendiis , quam nubere permittitur in vita, aut poft mor­
& cotidianis, unum noftra viciffitudioe regem tem illius.
fratrum mitras geftandi licentiam concedimus ,
Zdrw AUtie,
ea fcilicet ratione, ut ab epifeopo pr»videantur
digniores & honeftiores presbyteri ft diaconi ,
Omnino confitemur non licere epife. presbytequi bonis moribus vel maturis «tatibus vel in Ero, diacono, fubdiacono propriam uxorem canfa
prolationibus ipfius loci emineant, his videlicet religionis abljcere a cura fua, fcilicet, ut ei vi.. .
«In
------nativitate
......... Domini
— .· , . flt». Salvatoris aaoftri anm £ teftitum largiatur; fed non ut cum illa
diebus.
Jefu Chrifti, flt in ceena Domini, ft in Sab* ex more carnaliter jaceat. Sic SS. Apoftolos le­
balo fanfto ft in die gloriofie Refurreftionis ejus gimus egitfe, B. Paulo apoftolo dicente .* mnayadd
te» ktAttu pttjUltie [trimi eelitrae timtêjtt·
dein ft fanfto Pentecofte, ft in die S. Goorgii ,
ft in die SS. Petri ft Pauli, ft Aflumptionisbea- CHMb ficut F.D. ft* CvpdMM? Vide, mfipiena, quod
tiflim· Mari* ft S.Dionyfii pro reverentia pns* non dixit : nunquid non habemus poteftatem folibati noftri prodecefloris domini Clementis pa­ rorem mulierem amplexandi, fed circumducendi;
pas, cujus anniverfarius dies tunc ab eifdem Fra­ fcilicet , ut mcrccde prodicationis fuftentaretur
tribus agitur, & in anniverfario dic domini H. ab eis, nec tamen deinceps foret inter eos uhc·
imperatoris ejufdem loci venerabilis cooftruftorius carnale conjugium.
ris. His vero concedimus hanc dignitatem, qui

L

LE-

««7

«,S

CANONES ÆLFRICI, AD WLFINUM, EPISC.

··«*■

»·,*·

LEGES

ECCLESIASTICS

M A C C A B Λ I

K

REGIS

SCOTORÜM

i
fiûr dtftélHft*.,

«

H<a«r b·*· f>Hrift<> Initiatum Ml profanum judicem non A lixrit, ho(lis reipublicc habetor: qui vero duo*
V..J vocato: vocafûm comparentemve non judi- annos in ca contumacia perfeverarit, fortunis om­
nibus multator.
**'
cato, fed ad facros antiftite* remittito.
St quis quempiam , cujus ipfe famptibus aut
Ducimam partem terna nafeentium palloribus
ecclefiarum libere coofcrto, Deamque femper vo­ viâu non tuitur quotidiano , ad ecclefiam , feu
ad publicum conventum , feu ad forum nundi­
ti* & oblationibus confueti* adorato.
Qjii pontifici* assftoritatem annum totum exe- natae comitatus ut affccla fuerit , capitis reus
cratum contempferit, Deque fe interim reconci- cfto.
ANNO
CTXBTT

C

A

N

O
A D

N
W u x.

E

S

FIMUM

A

L

F

R

I

C

I,

C.ANNUM
CHRISTI

EPISC 0 P U M.

Habentur canones ifti ad finem libri catholicorum fermonmn, Angtice in ecctcGa recitandorum, in celebri bi­
bliotheca corporis Chrifti, vulgo fanfti Beaedi&i Caotabrigiar , prout (equitur.

Bquemdam facerdotem, Arium nomine, telo ana- A'J»· d··thematis perftrinxerunt, quod non crederet Fi- ** ’
Ælfrkai inHtilit fréter wvrMi tfi/cafaWalfiae, lium Dei viventis in perpetuum qualis effet po­
tentiae cum Patre fuo gloriofo. Ipfumque igitur
fihtm >a Doteiat.
£atan« tradiderunt omnes; fed is noluit refipifee/*XBcemperavimus juflioni tus libenti animo ; re , ufquedum effufa cum alvo inteftina fua in
K-/ fed non auG fuimus aliquid feribere deepi- latrinam * viderat.
*Het «*.
h.
feopali gradu, quia vtflram eft fcire quomodo
In
hac
fynodo
inftituta
fuit
fanfte
ecclefia
liJ·*·**··
*
vos oporteat optimis moribus exemplum omnibus
.fieri,
__ , „ft ________
continuis _____________
admonitionibus ______
Aibditos ex- turgia, ft fidei fymbolum quo in miffa utimur , 4". **
hortari ad falutem, que io Chrifto jefu dico ; nonnullaque alia ad cultum ft fervitium Dei pertnm quod fapius deberetis vcftris clericis alloqui. tineotia.
& illorum negfigeotiam arguere, quia pene fta­
V.
Decreverant jam tum omnea unanimi cogita­ Ci»> Nituta canonum, ft ecclefia religio, vel doârina ,
eorum perverfitate deleta funt. ! deoque libera
tione, ut neque epifcopus, neque facerdos miffaanimam tuam, ft dic eis qus tenenda fimt, falis, neque diaconus, nec qui vere eft canonicus,
ccrdotibus ft miniftris Chrifti, ne tu pereas pa­ in domo fua fecum haberet aliquam mulierem , J»<«rdo.»·,
nifi matrem vel Ibrorem fuam, amitam vel mariter, fi mutus habearis canis. Nos vero feriptitarons hanc epiftolam , quas Anglke fequttar , terteram fisam: dc qui aliter fecerit, ordine ft «7T *
quafi ex tuo ore ditata fit, ft locutus effies ad
gradu fuo privaretur.
clericos tibi fabditos, hoc modo incipiens:
θ
VI.
Confiderate igitur digna bre auditu . Curo b<c !,<»,··Dico vobis facerdot ibus ego ipfemet: Non fe­ enim habueritis ecclcfic veftras folicitudinem, e
u««r*·.
ram negligentiam veftram in veftro minifterio , contrario.......... adduâ........................ quafi pericu- “**
led in veritate vobis annuntiabo, mid de facer- lofum non effet, facerdotem vivere more conju­
CVit.1 dotibus conftitutum eft. Chriftus ipfe nobis exem­
gati *. Sed dicetis eum haud poffe carere mulie- * wi a··»,
•uaplaa
plum
praebuit Chriftianae inftituttonis, ft pirita- bribus iervitiis. Refpondeo. Qtionaro pafto vi- ·“ F***1
ataril·.
tis vite, feu caftitatis. Omnes igitur, qui in via tam tranfegerunt fanâi olim viri abfque fiemioa
fua fecum ambulaverint, mundana omnia reliquevel uxore, qui in mercedem cafti fui animi vita
runt, * ne uxore* rcfpicicntes. Unde ipfemet in nunc fruuntur fempiteroa? Ad hoc dicent facer­
xt,
quodam evangeliornm fuorum ait: ®,·« exartat dotes, Petrum babuiffc uxorem. Veram eftt fub
Jetât w« «dü, indigM* tfi
aarar Jiftipelat,
]B lege enim veteri, dum in Chrifti adhuc non veniffet clientelam, bene ei licuit: quamprimum
Poft Chrifti vero alcenfionem in regnum caelo- autem faftus eft difcipulus Chrifti, qui caftitatis
£· cm. rum, ft exceffum venerabilium ejus apoffolorum, exemplum prsrbuit, uxorem dereliquit, ft mun­
tanta excitata eft in terrarum medio perfecutio , dana omnia.
ut ad fynodumcongregari nequibantminiftriDei,
VII.
propterea quod eorum vitis infidiabantur gentes
In lege veteri, pontifici licuit uxorem fibi fu- i. h<x d‘r.
ethnice: donec Conftantinus C*far imperium or­ mere puram virginem, & ex ca prolem fufeitare '**' ··*·
ufque in tempus confiitutum, propterea quod ex ’*’»· ··'···
bis affecutua, Chriftianu* fieret.
III.
una tantum familia ad eumdem ordinem, ft non
Tunc congregavit ille in Nicaea civitate 318, ex alia umquam confanguinitate, cooptandus ef­
epifeopo» ex omnibus nationibus ad confirmandam fet pontifex. Nec tamen licuit pluries quam fe­
Nk>·..
fidem catholicam . Erant in hac fynodo multi me! uxorem ducere, nec hanc viduam aut repu­
«pilcopi infigoibus clari miraculis , ft hi miffalem diatam, fed, ut jamjam diximus, puram virgi­
nem

EPISTOLA DE CANONIBUS.

«99
CANONES 2BÏ.FRICÏ,
7<*
œm, Bene tamen iub iis freulii uxore frueren- Λ Chriftianis ft exemptum
exemplum prabens, dt vitam »r*m
ANNO tar: neque enim miffam celebrabant, nec tara-. non pro more laicorum. Haud pîuris interea in- anno
en usTl mentum corporis de taguinis Chrifti admini il ra­■ ter miffalem presbyterum dt epifeopum , quam CNaisn
bant, fed borea offerebant, ufque dum Chriftus !|uod epifeopis confli tutus fit ad ordinationesconante paflGonem fuam illud taramentum (anâifierendas, & ad vifitandum , feu infpiciendum ,
caverat, miffansque iafthucrat.... modo per cumi curandutnque ea qu* ad Deum pertinent ( Dei
jura ) quod nimia crederetur multitudini, fi om­
exift..........
VIII.
nis presbyter hoc idem faceret. Ambo fiqnidem
Qpl Gm Or·'
Conftitutum etiam fuit in eadem fynodo, ut unum tenent eumdemque ordinem , quamvis di­
F diara4l.
i* qui viduam duxerat, aut repudiatam, aut ad gnior fit illa pars epffco|i.
fernodas nuptias tvanfierat, ad faerum ordinem
nunquam poftea aflumeretnr, nec confecrarerar
Non eft alius ordo conditurus in eeclefiafticis
in taerdotem: fed is qui cafl* unius uxoria ma­ minifteriia prater memoratos leptem i Aea. Mo. îm<iu«· «r.
ritus fuerat, ad callum ordinem eligendus foret, nac horum dt abbatum daffes alterius funt gene- 4“*·
juxta id quod apoftolus .Paulus in epiftola fua ris, dc neque iftis annumerantur, neque ordinit
uriptum tradidit.
]B alicujus nomen obtinent
DiAi autem ordines
fànâi funt, dt perducunt presbyterorum fuonim
Di|MÙB
Nulli liceat taerdoti iis intereffe nuptiarum animas ad beatitudinem, fi pure teneantur.
XIX.
celebritatibus, in quibus aut fecunde vir uxori
jungitur, aut fecundo viro femina.· nec vel iifAd presbyteros fpeâat , Ac miniflros Dei omdem benedicere, ut admonuit eum................ ita
nes , ut ecclefiam fuam finite colant obfequio , cuMkii.
quod in caftitata degant. Sicdoâoresicripferunt, feptem in ea horarios cantus pfallant, ut a fy­
licet apoftolus veniam ccfferit iterum ducendi nodo conilitutum eft, id eft cantus antelucanus,
uxorem, fi uxor ejus·..· Canones autem jam cantus matutinus, cantus tertianus
vel ad ho­
tum prohibent benediftionem, dt cjufmodi con- ram diei tertiam, cantus meridianus, cantus no­
nubantibus imponunt etUm panitentiam.
nalis, vel ad horam nonam diei, canius vefpcr*
tinus, cantus oofturnttf «^qui dt feptimus.
(y« ordi«iSeptem gradus conftituti funt in ecclefia : pribMoccl^r. mus, oftiariua fecundus, leftor: tertius, exorTenentur hi etiatn preces obnixius fundere pro
°'"
cifta: quartus, acolytus: quinius, fnbdiacomis: rege, dt ipforum epifeopo* etiam pro luis bene- srî?*
firetoribua, dt pro omni populo Chriftfano .
fextur, diaconus: feptimus, presbyter. C
XI*
XXI.
Oluri»j.
I. Ofliarlus eft oftiorum templi feu eeclefie cu­
Habebit etiam presbyter quilibet , priuiquam v'
r<*
ltas, qui campanarum fonitu defignat tempora , ordinatus fuerit, arma ad opus fpirituale penifidelibufque ecclefie fores aperit, infidelibus vero nentia, videlicet codices taros, id eft , pfahe·
occludit.
rium , epiftolarum librum , dt librum evangeliorum, librummiffalem, libros canticorum, librum
XII.
Lcâer.
II. Leâor Is eft qui legit in ecclefia Dei, ad
manualem, feuenebiridium, gvrres, paffionalem,
hoc etiam ordinatur, ut verbum Dei populo pre. poeuitentialem, dt ledionaiium, H«c ut habeat
neceffarium eft.· dt curet presbyter diligenter, ut
dicet.
accurate omnia fiat corrcâa, dt a fcribarum vi­
XIII.
Isordla.
ΙΠ. ExOrcifta idem eft qui malignos fpirftus tiis liberata.
XX II.
homines cruciantes omnipotentis Dei nomine pro­
Habebit etiam miffilia vcflimenta , ut Deo g, «mm»
dire cx eifdem adjurando cogit.
ferviat prout decet, honorifice: nec tint ea mu· »«βι·«>ι·.
XIV.
IV. Acolytus dicitur qui [candelam, vel ctreumDcida, ne sci aliquantulum ....... flt altaris etiam
Acolytu.
acccnfum fert, dum evangeiium legitur in Dei pallia affabre fini contexta . Calix ejus e pura
mlnifterio, vel dum facerdos taramentum cor­ una materia faftus , putredini non obnoxia .* l
poris Domini ad altare coniccrat: non ita ta­ fic etiam patina . Corporale item nitidum , m
men ad arcendum caliginofas tenebras, fed ad Chrifti convenit minifferio. Nemo quidpiam im­
indicandum eo lumine beatitudinem, ad Chri- pune proferat quod non femper dignum fuerit aftum honorandum, qui eft tamen noftram.
pud Deum , ut ei ferviat , cum in prudentia ,
XV.
tum in puritate.
StatMMM. V. Subdiaconm is eft qui diacono vafa porriXXIII.
Presbyter etiam, (eu miffs lis taerdos, indic* tre <«,··<:
git , dt omni cnm humilitate ad altare [fauftum
eidem famularer, vafa fobminiftransadtaramen­ bus Solis, & miffalibus , evangelii ejus tutelletum corporis Domini noftri pertinentia'
âum populo dicet Anglice, fripforum etiam PaXVI.
ttr infler dt Orvda toties quoties poterit ad eoa
Duto.w»,
VI Diaconus eft qui miffali taerdoti eft a mi- inftrnendos adhibere, dt ut fymbolum fidei menifterio, oblationes fuper ......
altari ponit,
pvu», w
dt ...
in di- moriter difeaut, Chriftianamque fuam teneant
vinorum celebratione evangeiium legit. Et liceatEconfcflsonem, monente boc Domino, una À pro­
baptixare, populoque etenim Domini exhibere.. pheta ioquieaie: Csaar meti ar» ptffent lentere . V- u.......... Salvatori defervire, & vita ctsleftis ratio­ Oportet nos latrare dt exhortari bicoa , ne forte
pro defeftu inftroftioaia perdamus eos. De infi*
nem in caftitate colere, & omnia....... ficut de­
cet illum ordinem. Sacerdos qui verfatur abfque pienti doftore ait Chrtftus ia erangelio: Cenet Ji L„ <
diacono, nomen tenet, non miniflerium.
cere leteteet freflet·, eefle in ftveeue talent. CatXVII.
eus eft doftor qui litteras nefeit , dt ignorantis
PwAytn,
VII. Presbyter eft facerdos miffalia, autfenior, fua laicos & indoftos decipit. Caveatis io hoc i·
v«iî.<«,Sm. η,,,, a feneftute, fed quod fenili gaudet pruden­
gitur, prout opus fuerit.^
tia · Illius eft corpus Domini in (aeramento contarare, eodem modo quo Salvator ipfe inftituit.
Sanfti etiam patres ftareerunt, ut ecclefia Del
Ejus eft m populum ducat ad fidem, cnmdcpnadecimas Ibas quique conferant, tradaararque ea a*·*·.
dicatsdo, tum * tirera minifteria cafte exequeodo,
taerdoti, qui ea id em in iret diftribuat portic-

6

oer

ANNO
CHfUSTi

701
AD VVULFINUM EPISCOPUM.
70»
ne«: oMis ad ecclefia reparationem, alteram pair A & «UeviuLit «un» déminés : & fi in pttcetu Jit ,
‘
~ *
peribus
erogandam , tertiam vero miniftris Dei
remittentur ei. Caq/ftrwnu etjv j&vvwMmv fectetn anno
qui ecclefiam ibi curant.
vefire: & erede pre invietur, ut felvemini . Haec CHmisti
XXV.
locutus eft Jacobus de ungendis «gratis. ÆgroConftituerunt etiam, ut nemo miffamcelebra­
ret io domo non confecrata, mû urgente neeef$ttte, vel quiipiam fit infirmus, &ad ecclefiam
proficifci nequeat.
'

bt.

XXVI.

Si puer non baptizatus libere adducatur ad prefbyterum, caveat ille ut eumdem protinus bapti­
zet , ne forte moriatur ethnicus.

XXVII.

tns autem, prinfquam inungatur, confitebitur ab
intimo corde , fi quid peccati commiferit , pro
quo dignam non contulerit fatisfaâionem , ficut
apoftolus hic jam fupra cum monuit t Λ nemo
praefumat ungere, nifi exoratus, & poftperadam
confeflione m . Si antea peccator fuit , fle negli­
gent, faciat jam demum confeffionem, pmniicntiam, fit elcmofyuam ante obitum fuum, ut in­
ferno non adjudicetur, fed divina gaudeat miiericordia.

Nullus presbyter pro pecuniis vendat minifte­
rium fuum, nec pro eodem quidpiam petat, ne­
XXXIII.
que pro baptifmo, neque pro alio aliquo minifte-B
Quatuor erant fynodi pro vere fidet defenfio- D· dt<»h·no exequendo ; ne fit eorum fimilis , quos de ne contra haereticos btafpbcsnias erudantesin fantemplo Chriftus ipfe flagro expulit, quod merca­ dam Trinitatem, ft Salvatoris noft ri humanam (jr BoSom·.
turam nequiter exercebant in eodem. Dei fiqui- naturam. Prima Nicçx, ut hic antea memoravi*
dem miniftri non jam faciant minifteria, ut pe­ mus.- poft eam altera Conftantinopoli, e rjo.
cuniam inde fibi conferant, fed ut gloriam me­ epifeopis fandis Dei fervis: tertia Ephcfi fuit, e
reantur fcmpitcrnam.
300. epifeopis.* quarta vero Chalcedoni, ubi mul­
XXVIII.
te aderant epifeoporum centurie .* fit hi omnes
«· ίτΜί.Μ
Nullus itemque presbyter ex quacumque lucri unanimi aftenfu omnia confirmarunt quas in Nicupiditatis caufa ab una ecclefia ad aliam cena Attuebantur fynodo , & in quibus violata
tranieat, ad mortem ufque in eadem hereat, cui fuit, ea omnia refecere. Qtiatuor ifte fynodiad­
primitus ordinatus fuit.
i
eo obfervande funta Chrifti ecclefia, ut quatuor
^CbriAi codices. Multae ex illo
tempore fuerunt
XXIXc
_______
Ksao /aasntaswr
K?«etsr·,
Xtclb bibas. Nullus presbyter ex ineptia bibat plus quamvfynodi, fed hae
quatuor arant
erant firmiflimr. Extindecet , nec alium provocet ad bibendum ultra xeruut enim ille heretical illas dodrinas , quas
quod defiderat: ne forte minime compos fuerit,
adverfus Deum heretice pofuerunt haeretici, .ÔC
cum vel infans baptizandus, vel moriturus quif- conftituerunt pariter ecclefiafticum minifterium.
piam viatico fic donandus. Quod fi non accide­
XXXIV.
rit, haud tamen fiat ebrios, quia Dominus mi­
Qua igitur audacia, o facerdotes, i ftorum om- S«c«r4at*t
niftris fuis interdixit ebrietatem.
nium delpexeritis conflitutiones ? Monachi enim,
XXX.
unius hominis conftltutiones tenent, fandi vide- <···«« ·«Nk «Mm. Presbyter nec fit mercator, nec mercaturarcu- licet Benedidi, & fecundum regulam ejus vivunt;
ζ°’
nt, ta>S4i- pidin, nt() omiflo théologie Audio, fead mun. quam fi violaverint, corrigunt ftatim omni cum SK<”dL"b«·
’ *’
danas conferat fermocinat tones, nec arma ferat. humilitate, juxta abbatis eorum fententiam. Vos ·°· »«·»»nec cauGdicus fit, vel lites agat : nec in taber- etiam habetis regulam: fi vel eam legere volue- u”,'o®*lu
mi bibat more fecularium : juramentum
“iramentum etiam Dritis , videretis quid fit vobis conftitutum . Vos
ne jnrato.- femper autem & (impliciter ferum di­ autem mundanis dcledamini collocutionibus, vicat abfque mendacio, ut fervi Dei docuerunt.
cecomites fieri, prcpofiti , feu ballivi , negfeda
XXXI.
interea ecclefia veftra, dehis una conftitutionibus.
•hXdiî***
Diftinâe etiam peccatoribus inftituet pten i ten XXXV.
«τ«ο··<·ι tiam , unicuique fcilicet juxta meriti fui ratio*
Volumus, ut conflitutiones perbibent, vos vof■i»a<>>4i>. nem, Gcut i probabilius eam aflequatur. Infirmis
metipfos, prout Chriftianos decet, citius expedi­
& aegrotis canam Domini miniftrabit , dum ta­ re , ecclefisque veftra feduto indulgere. In ecmen valeant hanc de glut ire: femimortuo autem clefia vero, ne vel fabulari liceat, aut-------- lo­
non porriget, quia Chriftus dicit, homo mandu­ qui: orationis enim domus eft, & Deo conficerecat hoe facramentum.
ta io fermonis fpiritualis exercitationem. Nec in
XXXII.
ea quifpiam bibat, aut indebite edat : cum fit il­
Dtaiwai
Habebit etiam presbyter confecratum oleum
lis fandificata qui ibidem corpus Domini in fide
“· duplex: hoc infantibus, id egrotis paratum: & E manducaverint. Hrc quamvis turpia faciunt horgrotos femper unget jacentes. Quidam vero r·
' fiepe,
‘ & ufquead infaniambi­
mines, bacchantes
groti hoc nihili pendunt, & in rgritudine fua fe bentes in domo Dei, contumeliofe etiam & tur­
non concedunt ungi . Dicam quid de iis docuit piter ludentes, quin & foedis iermonibus ipfam
Jacobus Domini apoftolus, qui credentibus ait : hanc domum contaminantes : fatius eis foret in
Trifletur «liqua vefirum ? ertt eque «tume , p/aZledis fuis acquiefceie, quam Deum ifliufonodiirlat . Infirmetur qua m venir ? inducet prtsbjteret ritare.
tccltjin, tf tmt fuptr eum , «ageattr eum «lea in
Relique défunt.
nomme dentini·, tJ oretio fidei f«lv«hit infirmum ,
4m

auit··

CA-

7oj

CAPITULARE

Ί°ί
CHfcliTI

CHRISTI

CAPITULA

INCERTI

AUCTORIS,

Loci, ft temporis ad ecclefie Regimen congefla

TITULI CAPITULOR.UM.

F«

I.

PR Æ F ATI O.

A

De munere & dignitate facerdotum.
Bfecto vos, fratres dileâiftimi, ut erga (ab­
Quod facerdate/ debent orationi (f leBioni in­
ditarum plebium profitâum ft emendatio­
cumbere .
nem, vigilantiflima cura laboretis : qualiter illis
viam falutis ofleudentes, ft eos verbis ft exem­
IlL C*»d vacantes, opificium exerceant manuale/
IV. Ad fyuodum venientes quid fecum ferent.
plis inftrucntes, & vos de eorum profcdu, ftoos
V. Ut pami, vinum, Baqua, ia miffa fint mun- da veftm fidei agro, Domino noftro Jefu Chridtffima.
fto auxiliante , fuâuofos illi manipulos reporte­
VI. Ut jcrminst ad altare tn celtbraltoeu aaa acce­ mus . Obfecro etiam fraternitatem veftram, ut
dant .
hcc capitula, qu* ad emendationem vite breviVJI. Ut facerdos falus non celebret.
ter digefli , aflidue legatis , & memori* veftrs
commendetis.- & bonorum operum cultibus, five
VIII. Ut mini non fantium ponatur ia ecclefiis :
fandarum icripturirum Icâionibus componatis vi­
non meffet , non fanum, &c.
IX. De non feyeliendo tn ecclefiis, &c.
tam , ft emepdetis : ft cum fubditis plebibus, oX. Ut iu ecclefiis nan fint vaniloquia , ftc.
Bpitulautc Domino, ad regna coele ft ia pergere cer­
teris .
XI. Ut miffa non celebretur, nifi tn loce facr»,
XII. Ut famtna aov habitet cum facerdete .
CAPITULA.
XIII. Ut facerdos ebrictatemfj tabernas fugiat, tj
inordinata etiam convivia.
I.
XIV. Ut facerdotes, aherum parochianes ad fe aro
Veraciter nolle debetis, & iemper meminiffe ,
alliciunt ob contrahendas decimas.
quibus regendarum animarum cura comirulla efl·’
XV. Ut facerdos, alterius clericum aro jubducat,
XVI. De presbytero, qui dato munere, altertut ar- quod pro hia qui negligent ia noftra pereunt, ra­

rmUoI
P·· . celf.gM IJ
Ce-P Chiiftl "

O

tionem reddituri fumus; pro bis vero, quos verbis & exemplis lucrati fuerimus, praemium «terηχ vita percipiemus. Nobis enim a Domino di­
cufet baptizare.
âum eft: Far eflis fal terra. Quod C populus fi- *«»*· sXVlll. Vafa facra aro profananda.
delis, cibus eft Dei-' ejufdem cibi condimentum
XIX. De febohs tn ecclefin .
XX. Ut prerbytert per villas fchoies habeant , & nos fumus. Scitote veftrum gradum efte noftro
Cgrsdui fecundum, ft pene conjunâum efte . Si­
gratis parvulos deceant.
XXL De vita fanfltas irfstuenda praceptaplurima. cut enim epifcopi «petiolorum inecclefia, ita ni­
XXII. De oratione dominica, tl fymbolo dijcendii. mirum presbyteri ceterorum difcipulorum Domi­
ni vicem tenent : ft illi tenent gradum fummi
XXIII. Dc mane & vefpere orando.
pontificis Aaron : ifti vero filiorum ejus . Unde
XXIV. De die dominica cautiut celebranda.
oportet voe memores efte tanta dignitatis , me·
XXV. De fafcipiendis bolpitibui fine munere.
mores vefirarcoofecrationis, memoresfacra, quam
XXVI. De perjurio .
in manibus fufcepiftis, unâionis ; ut nec vos ab
\XV\\. De falfo tefiimomo.
XXVIII. Ut facerdos quilibet mede aliquo plebem eadem dignitate degeneretis, nec veftram confecretionem irritam faciatis, nec manus facra undoceat .
Atone delibutas peccando polluatis; fed cordis ft
XXIX. De formula orandi .
corporis munditiam conferventes, plebibus exemXXX. De eodem, (T de conftffione.
_
bis quibus prae»
XXXI. De peccatu in confsffione enumerande/.
p. pium
r"M“· bene vivendi
»»»>·»··» praebentes , »··
XXXII. Ut opera cantati' qnif;«c faciat, èT f«a-üftis, ducatum ad cœleftja regna pr«b
il.
nam modo fient
Oportet vos aftiduitatem habere legendi, ficin"XXXIII. De mutuis parentum , & liberorum effiftantiam orandi : quia jufti viti vita leâione inftrmtur, oratione ornatur: & aCGduitate leâionis
XXXIV. Dr vera cantate.
munitur
homo a peccato , juxta illum qui dice­
XXXV. Vi decima 0 rleemofyna tam ex wgv/rarie·
bat ; In carde meo abjcandi eloquia tua, ut aropac- rfd. «*
ne debeantur quam t /mflihnt.
XXXVI. Ut m hebdomada ante quadragefimam, cou- craa tibi. Hcc funt enim arma , Jcâio videlicet
fic oratio, quibus diabolus expugnatur ; bec font
fefio nes & poenitentia fiant, &c
infl rumen ta, quibas cterru beatitudo acquiritur ;
XXXVII. Dt tijtrvilint quadragefima.
XXXVIII. Ut jejunantium cibus pratermiffus paupe· his armis vitta comprimuntur ; his alimentis vir­
tutes nutriuntur.
rtim erogetur .
1IL
XXXIX. Ut jejunium non folvatur ante vefperat. g
Sed fic fi quando t leâione qttis ceftet, debet
XL- A quibus rebus ÎT quomodo abflinendum fit.
XLI. De crebra corpora <7 fanguisiis Domtui fufee- manuuai operatio fubfequi : quia otiofitas inimi­
ca eft animat, ft antiques hoftis, quem a leâiopt tone ni quadsage fima.
ne, five ab oratione , five ab operatione vacan­
XL11. De Istibus & debitis in jejuni» remittendis.
tem invenit, facile ad vitia rapit. PerufumnamXL II I. Ut conjapes snvicem fe abfiiueant.
XLIV. Ut pupulus excitetur ad crebram corporis & que leâionis difeitis , qualiter ft vos reâe viva­
ris, ft alios doceatis: per ufum orationis, ft vo­
fanguinu domini fufeeptsonem, ftc.
bis , ft his , quibus in caritate conjunâi eftis ,
XLV. Ut mtjfet publica nos afficiat peculiaris.
prodefiam ambterit.

,

XVII. Ut nullus preibrter agrotantem parvulum re-

Hoc ipfum efl Capitulate Theodulphi Aateliineofi*, editum (apri Toeu IX. p. rlj.

705

INCERTI

- p«AflCa valebitis · Per maouutn operariooctn dc
anno corpori· macerationem , dc vitii· alùnentatn ne»
CMJSTI Mbiû, dt veftris neceflûtatibus fabvenietu, fit ha­
bebit» quid ad neceflitatem patient ibua porrigatis.
(fetando modo iolito ad fyoodum convenitis ,
veftimenta, dc libros, dc rafa fanda, quibus veftrum miniflerintn de iujunâum officiam peraga­
tis» vobifeum afferte: necnon duo» aut tres cle­
ricos» five iaicos, cum quibus mifTaromfolennia
celebretis, vobifcum adducite: ut probetis, quam
diligenter quamque fludiofe Det lervitmm pera­
gatis.

V.

I U C T O R I S.

70d

Îro * myfterio habeatur , ablato inde altati . λτ
i eo loco oooftituto, ubi religiofe dc pure Deo anno
facrificium offerri valet.
cmkisti

X·

*

Non debere ad ecclefiam ob aliam caufam con- ■bqtetiO, j*aa»
venire, nifi ad laudandum Deum, dt ejus fervitium facieodom, (latuimus. Difceputiones vero
*
dc tumultus, dt vaniloquia, dc cetere aâiones ab
eodem feaffo loco penitus prohibendas funt. Ubi
enim Dsi nomen invocatur. Deoque facrificium
offertur, angelorum ioeffe frequentia noo dubita­
tur.* pericufofum eft tale aliquid dicere, vel age­
re, quod fanffo loco non convenit. Si enim Do­
minus illos de templo ejecit, qui viâimas quas
fibi offerebantur emebant vel vendebant.* quanto
Bmagis illos iratus inde abjiciat, qui mendaciis ,
vaniloquiis, rifibus, dt hujufcemodi nugis locum
divino cultui mancipatum foedant?

Panes, quos Domino in facrificium offertis,
aut a vobis ipfis, aut a veftris pueris, coram ro­
bis nitide ac ftudiofe fiant. Et diligenter obfervetis» ut pania, dc vinum, dt aqua, fine quibus
miff· nequeunt celebrari, mundifiime atque ftu­
diofe tradentur. Et nihil in his vile, nihil im­
Miffarum folemnia nequaquam alibi niG in ec­
probatum inveniatur , justa illud quod ait feri- clefia celebranda fini , non in quibuslibet domi­
>■· ·» ptwa : Sit timor Demhu oOH/cam, tf cnav ditor»· bus dc in vilibus locis, fed in loco quem elegerit
tia atn&a faite. Vinum , cruciatum figoificat Dominus , juxta illud quod feriptum eft : Fiidr o<M.
quem pro nobis fuftiouit Dominus nofter: aqua, w efferat MocmjU tua in omni liet fuene viderit,
fed in loca jnem degent Dominae, ut ponat nomen
populum pro quo fsngninena fuum effudit Chri·
Aus.
VI.
fatm iii. Exempta ratione eorum qui in exerci.
Fpnin·, miffam faccrdote celebrante , nequa- tu per gentes ad hoc opus habent tentorie dt al.
nuam ad altare accedant, led locis fuis fiant : de taria-dcdicaia, in quibus miffarum foiemaia ex­
ibi faoendoa earum oblationes Deo oblaturus ac. pleantur ,
dpiat. Memores enim effe debent femine infir­
XII.
mitati· ime , dt fexus imbecillitatis : dc idcirco C Nulla femina cum presbytero in una domo ha­
fonfta quolibet in miniflerio ecclefia contingere bitet . Quamvis enim canones matrem , dc foto­
pertimefcaot t quia etiam laici viri pertimefeere rem, dc hujufmodi perfonas, in quibus nulla fit
debent, ncOza poenam fu beant, qui dum arcam fufpicio, cum illo habitare concedant.* hoc no·
Domini extra ordinationem contingere voluit, modis omnibus idcirco amputamus, quia in obDomino percutiente interiit.
fequio, five in occafione illarum veniunt alie fpVII.
minas , quas noo funt ei affinitate conjuoffas, dc
Sacerdos miffam folus nequaquam celebret , eum ad peccandum illiciunt.
quia, fient Illa celebrari non poteft fine falutaXIII.
ttona facardotu, dc refpoofionc plebis, admoni­
Obfervsndum vobis eft, ut dt vos ab ebrietate
tione foccrdoiis nihilo minus pleb...... ita nimi­ abftineatis. dc ut plebes vobis fubdita abftineanc
rum nequaquam ab uno debet celebrari. Effe e- fe, illis prrdicetis .* dc neque per tabernas eatis
oim debeat qui ei circaenftem, quos ille foluter, bibendo, aut comedendo.* neque aliorum domos,
a quibus ei refpondeatur : dc ad memoritm fili aut vicos , curiofitatc qualibet peragretis: neque
reducendos eft ille dominicus ferino.· üfaamp* cum fcemiuis, aut cum quibuslibet dc impuris perfarmt d·· vel trti m nomino mro tongregatt , iH ÛIonis convivia exerceatis, nifi forte paterfamilias
fetm tf ego ia medio svevi·.
quilibet vos ad domum fuam invitaverit, dc cum
VIII.
coojuge fua » dc prole velit vobifeum fpirituali
Videmus crebro in erfclefiis mette» de fçnum gaudio letari, dc verborum veftroram refe&ioeon geri. Unde volumus ut boc penitus obferve- oem accipere, dc vobis refeffiooem carnalem ca­
tur, ut nihil ib ecclefia prscter veftimenta eccle- ritatis officio exhibere. Oportet enim, ut liquan­
fiafitea, dt vafa fimfta, & libri recondantur. Ne do quilibet fideliam carnalibus vos reficit epulis,
font û alia ibi quam oportet negotia exercean- a vobis reficiatur epulis fpiricualibus.
M·.
tur, · Domino audiamus; Domm ■·*«, dvm«/ oXIV.
rationii vocaHtur , ovs autem fectflù eam faluu·
Nullus presbyter fidelibus faoffc Dei ecclefi·
cam latroumet.
dc alterius presbyteri parochia perfuadeat ut ad
IX.
fuam ecclefiam concurrant , reliffa propria cedeAntiquas Ia his regionibus inecclefiis fepelien- fia, dc fuas decimas fibi dent . Sed unufqnifqne
dorum mortuorum alus fuit, ut plerumque loca fua ecclefia dc populo contentus , quod fibi non
divino caltai mancipata , dc ad offerendas Deo vult fieri, alteri nequaquam faciat , fuxta illum
boftias pn·para ta , coemeteria five polyandria *a- Eevangdicum fermement.* Saecaaaf» vnlM nt fe ***.
ffa foot, id eft, tumnli mortuorum. Unde volu­ ciant viti kenieti, kee eadem faute tUu . Quifmus, ut ab hac re deinceps abftinearur. Et ne­ quis autem contra hec conftituta venerit, aut hia
mo in ecclefia fepeliatur, nifi forte talis fit per- monitis noftri» reniti lentaverit ; 'aut gradum fe
fona facerdotis, aut cujuslibet juftihominis, qui fciat a m i (Turum , aut iu carcere longo tempore
per vim meritum talem vivendo fuo corpori de- detinendum.
fonffo locum aranifivit. Corpora vero» quae anXV.
tiqoitus in ecdcuts fepnlta funt, nequaquam pro­
Hoc quoque modis omnibus prohibemus , ut
jiciantur: fed tumuli qui apparent, protundius in nullus veftrum alterius clericum folicitet, autr>
terram mittantur. Et pavimento defaper faffo , cipiat*. quia gravis de hac re iu facris canonibus
mtOo tamalonim veftigio apparente, ecclefi· re- fententia eft.
verearis fervetur . UbT vero tanta eft multitudo
XVI.
cadaverum, ut hoc facere difficile fit, locus ille
Si quis presbyter io ren tus fuerit alicui clerico

Cttâl. Générai. Toot. XIX.

Yy

aut

CAPITULARE
708
7°7
■ -aut laico munera dare aut dedifle . ut ecclefiam Λ fuperbum, non vinolentum ,ηρη fomnolentum
cURtsrt aiter'u* Pr«by«r* fubripiat.* Iciat fe pro hac ra­ non multum edacem, non pftflun, non tnnrmu- CHailn
pina fle (zva cupiditate aut gradum amiffurum
_____ , rantem, non detraflorem .* fpem fuam Domino c ....
aut io careens «rumoa longo tempore poeniten­ committere , bonum aliquid in fe cum viderit ,
Domino applicet, non ubi; matum vero femper
tiam ageodi detinendum.
a fe fafltom fciat, fle fibi reputet: diem judicii ti­
XVII.
Si parvulus aegrotans ad quemlibet presbyterum mere , gehennam expavefeere , vitam «ternam
baptifmi gratia de cujuslibet parochia allatus fue­ omni coocupifcentia (pirituali defiderare , morrit , ei baptifmi facramentum nullo modo nege­ tem quotidie ante oculos fufpeflam habere, aflui
tur. Si quis hoc munus petenti concedere detre- vita fue omni hora cuftodire , in omni loco
flaverit, fle ille parvulus abfque baptifmaris gra­ Deum fe refpicere pro certo (cire, cogitationes
tia mortuus fuerit: noverit fie flle qui eum non malas cordi (uo advenientes mox ad Chriftum
baptizaverit , pro ejus anima rationem redditu- allidere, flt feniori fpiritali patefacere. Os fuum
a malo vel pravo eloquio cuftodire, multum lo­
rum.
XVIII.
qui non amare , verba vana aut rifui apta non
Nullus facerdos feu laicus prefumat calicem , B loqui, rifum multum, aut exceffum non amare
aut patinam , aut quaelibet vafa facra, flt divino lefliones (anflas libenter audire, orationi freque^
cultui mancipata, ad alios ufus retorquere. Nam ter incumbere, mala fua prsterita cum lacrymis
quicumque de calice (aerato aliud bibit przter vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri ,
Chrifti fanguinem oui in (aeramento accipitur , de ipfis malis de cetero emendare, defideriacar­
& patinam ad aliud officium habet quam ad al­ nis non perficere ,l voluntatem propriam odifle ,
taris miniflerium: deterrendus efl exemplo Bal- prcceptis facerdot is fle pneceptoris in omnibus otaffar, qui dum vafa Domini in ufus communes bedire, etiamfi ipfe aliter, quod abfit, agat,me­
morans illa dominica praecepta , io quibus habe­
affumpfit, vitam pariter cum regno amifit.
tur; £«4 dicant fucite, y«4 autem fatim* nubtefa- Mutb. ft,
Si quis ex presbyteris voluerit nepotem fuum, cere : non velle dici fanflum , antequam fit, fed
aut aliquem confanguincum, ad fcholam mittere prius mereri fanflus effe , quod verius dicatur :
in ecclefiis que nobis conceffe funt ad regen­ precepta Dei faflis quotidie adimplere, caftitatem
amare, nullum odiffe, zelum fle invidiam non ha­
dum , ei licentiam id faciendi concedimus.
bere, contentionem nou amare, elationem fugeXX.
Presbyteri per villas flt vicos fcholas habeant : C re, (eoiores venerari, juniores diligere, in Chri‘
'fuos parvulos
..................
& G* quislibct *fidelium
ad difaen- fti amore pro inimicis orare, cum difeordaotibus
das literal eis commendare vult , eos fuiei pere , ante (olis occafum in pacem redire, flt de Dei
& docere non renuam ; fed cum iumma caritate mifericordia nunquam de(perare. Ecce h«c funt
eos doceant, attendentes illud quod fetiptumefl: inflrumenta artis fpirituaiis , que cum fuerint a
& Mtm doffi fuerint, fulgelunt
fplendur fir- nobis die nofluque Hiceffabiliter adimpleta, fle in
muttienti: Chjui ed jufaticm erudiunt multo/, ful­ die judicii reconfignata, merces nobis a Domino
c*.
gebunt iju^fi fallet iw perpetuat eteinitolet. Cum er­ recompenfabitur, quam ipfe promifit.* £«stn ecugo eos docent, nihil ab eis pretii pro hac re e- let nun vidit, nec auri/ audivit, nec in cur huminit
ctfcendit
,
quant
properavit
Deui
bit
qui
diligunt
tum.
xigant, nec aliquid abeis accipiant : excepto quod
eis parentes ex caritatis Audio fua voluntate lar­
Commonendi (unt fideles, ut generaliter omnes
gientur.
a minimo ufque ad maximum orationem domi­
XXL
Cum ergo omnium facrarum feripturarum pa­ nicam flt fymbolum difeant·* fle dicendum eis quod
in ··■·
his ·.·.«
duabus
gine, inflrumentis bonorum operum referte fint, ··■
—· fententiis
.............. omne fide} Chnftianr
-w..
& per fandarum feripturarum campos poffint in-D fundamentum incumbit . Et nifi quis has duas
tenuerit, & ex toto corde
veniri arma quibus vitia comprimantur , & vir- fententias
r
’ memoriter
:
tutes nutriantur.* placuit tamen nobis hu.cnoflro crediderit, & in oratione fiepiflime frequentaverit,
capitulario inferere fententiam cujufdam patris de catholicus effe non poterit. Conflitutum namque
iuftramentis bonorum operum, in qua magna bre­ efl, ut nullus chrifmetur, neque baptizetur, ne­
vitate, quid agi, quid vetari debeat, continetur. que a lavacro fontis alium fufeipiat, nequi coram
In primis Dominum Deum diligere ex toto cor­ epifcopo ad confirmandum quemlibet teneat, nifi
de, tota anima, tota virtute.* deinde proximum fymbolum & orationem dominicam memoriter te­
fisum tanquam feipfum : deinde non occidere , nuerit; exceptis his, quos ad loquendum ctas mi­
non adulterari, non facere furtum , noti concu­ nime perduxit.
XXIII.
piscere rem proximi , non falfum teflimonium
Dicendum illis, ut fingulis diebus, qui amplius
dicere , honorare omnes homines , & quod fibi
non
potefl
,
faltem
duabus vicibus oret , mane
quis fieri ab alio non vuh, alii ne faciat: abne­
gare femetipfum fibi, ut fequaturChriilum, cor­ fcilicet & vefpere, dicens fymbolum, five oratio­
me, oeifrrere mei, χ„. ,e.
pus cafligare, delicias non amplefli, jejunium a- nem dominicam. 9jti
- .·plefmeili
·
mare, pauperes recreare , nudum veftire, infir-Evel etiam, Deut propitiat efa mibi pecceturi: Et
vit* com*
num vifitate, mortuum lepelire, in tribulatione Domino gratias agens pro quotidianas
J
oppreflo fubvenire, dolentem coniolari, a fzculi meatibus , & quia fe ad imaginem fuam creare
faftibus fe facere alienum, nihil auton Chrifti piz- dignatus fit, & a * peccatoribus (egregare. His * *»» ?*'·■
ponere, iram non perficere, iracundiae tempus non albs, & folo Deo creatore fuo adorato, fandos '* *’*
refervere, dolum in corde nou retinere , pacem invocet, ut pro fe intercedere ad majeflatem di­
fallam non dare, caritatem non derelinquere, non vinam dignentur. Hcc facient quibus bafilicclo­
jurare, ne forte fiat perjurium, veritatem ex cor­ cus prope eft in bafilica. Quivero in itinere, aut
de & ore proferre, flt malum pro malo non red­ pro qualibet occafione in bivii aut in agris efl.*
dere, injuriam oon facere, fed fibi & fidam pa­ ubicumque eum hora matutina vel vefpertioa in­
tienter fufferre, inimicos diligere, maledicentibus venerit, fic faciat, (ciens Deum ubique prarfenfibi non remaledicere, (ed magis benedicere, per- tem effe, dicente pfalmifla : I» utenti loce domine- uf»t.
fccutioncin propter juflitiaut fuftincre .* nou effe ttonii ejut. Et.* Si efcettdcro inccelum, fuiHet, ttc.*/·1· υ»
XXIV.

INCERTI AUCTORIS
710
XXIV.
Λ na fit, aut ab ecclefia repellendus, dicente Domi* · -.. ■
riaisrt
Ttro U°®,0‘c*>
‘° co Oeus lucem no: Siuidprode/i bomtni, fi lucretur letum mandam, ARNO
°** iTI rondidit, in co mannam eremo pluit, in eo re* & a«a»« fua detrimentum factet: quippe, cum a CHRraTI
demptor humani generis fponte pro falute noftra liis videatur pius cxiilere, fibimet crudelis exiftat. *«·« ·
mortuus re furrex it, iu eo Spiritum fanftum fu­
XX VIII.
per difcipulos infudu, tanta effe debet obfervanHortamur vos paratos effe ad docendas plebes.
tia: ut praeter orationes, fie miffarum folennia , Qui feripturas fcit, przdicet feripturas ; qui vero
fic ea qu® ad vefcendum pertinent , nihil aliud nefeit, faltem hoc quod notiffimum eft plebibus
fiat. Nam fic nece (fit as fuerit navigandi, five iter dicat; ut declinent a malo , fic faciant bonum ;
agendi, licentia datur; ita dumtaxat , ut ex oc­ inquirant pacem, fequantur eam.* quia oculi Do*
catione miff® fic orationes non praetermittantur. mmi fuper juftos, fic aures ejus in preces eorum/
Conveniendum eft fabbato die cum luminaribus vultus autem Domini fuper facientes malum, ut
cuilibet Chrifliano ad ecclefiam .* conveniendum perdat de terra memotiam eorum. Nullusergofe
eft ad vigilias, five ad matutine officium: con­ excufare poterit, quod non habeat linguam, un­
currendum eft etiam cum oblationibus ad mifla- de poffit aliquem «dificare. Mox enim ut quem*
rum folemnia. Et dum ad ecclefiam convenitur, 2
B ‘libet
errantem viderit
*
2 t , prout poteft , fic valet ,
nulla caufa dici debet vel audiri , nulla jurgia aut arguendo, aut oblectando, aut increpando,
funt habenda , fed tantummodo Deo vacandum ab errore retrahat, fic ad peragendum bonumoeft in celebratione videlicet facrorum officiorum, pus hortetur. Cum vero, Domino opitulante ,
exhibitione elecmofynarum ; dc in Dei laudibus ad fynodum io unum convenerimus, fciat nobis
cum amicis, fic proximis, fic peregrinis fpirituali- unufquifque dicere quantum , Domino adjuvan*
te, laboraverit, aut quem frudum aequi fient .· fic
ter epulandum.
fi quis forte noftro indiget adjutorio , nos cum
XXV.
Admonendi funt , ut hofpitalitatem diligant , caritate nihilo minus ei pro viribus adjutorium
fic ut nulli hofpitiuoa przbere detredent : dc fi ferre differemus.
XXIX.
cui forte hofpitium preftiterint , nullam ab eo
snercedem accipiant, nifi forte ille qui recipitur,
Admonere debetis fideles , ut aflidufratem fic
fponte fua aliquid det : dicendumque illis quali­ ftudium habeant orandi. Ipfe autem orandi mo­
ter multi per hofpitalitatis officium Deo placue- dus talis effe debet : ut primo , dido (yinbolo ,
t<». ,.
rout, dicente apoftolo ; fer banc enim placuerunt quafi fidei fuz recenfito fundamento, dicar quif·. r». «. quidam Dee, angelit hofpitio fufeeptit. Et iterum:Cquis eft tribus vicibus: Qui plafmafti me, mifere-***. ·*.
Mené «r. Hofpitaiet invicem fine murmuratione. Et ipfe Do­ rt mei; fic tribus vicibus: Dent prepitim efle mi·
minus difturus eft in judicio : Hefpet eram , Ô* bi peccatori. Et compleat orationem dominicam.
ceUegifitt me. Sciant (ane quicumtpe hofpitalita- Si ergo locus aut tempus exierit, deprecatur fantem amant, Chriftum fe in hofpttibtts recipere. ffos aponoios, five martyres, tit pro eo interce*
Nam ille modus hofpitalitatis non folum inhu­ dant; fit armata fronte ligno crucis, elevatis cam
manus ; fed etiam crudelis eft , quo nunquam corde mambus & oculis , Deo gratias agat. Si
hofpes in domum ante recipitur, nifi prius dan­ vero tempus ad hrc omnia peragenda minus fufdi bofpitii merces compenietur ; fic quod Deus ficiens eft , fufficiat tantum , Qui plafmafii me , «<*·.
agere juffit pro perceptione regni cceleftts , pro mtferere mei; Et, Dent piapitim efte mtbi peccato·
acquifitione terrenarum rerum agatur.
r>. fic oratio dominica tantum , cum gemitu fic
XXVI.
contritione cordis.
Praedicandum eft etiam , ut perjurium fideles
XXX.
caveant, dc ab hoc fummopere abftineant: fcienOmni enim die Deo in oratione noftra , aut
tes hoc grande (celus effe, fic in lege dc prophe· femel, aut bis , aut quando amplius ,poffimu» ,
sis five evangelio prohibitum . Audivimus enimDconfiteri debemus peccata noftra, dicente Prophequofdam parvipendere hoc fcelus, fic levem quo- ta·’ Debitum
- ■ *~ injufti. T/tl i«meum cognitam nbi feci , fiT
dammodo perjuris pernitenti® modum imponere: liar meet non abfcendi. Dixi. Confitebor adererfttm
qui noffe debent talem perjuro pcenitentiam im­ me injaftitiai meut, Domino, fiT ta remififtt impie·
ponere debere , qualem fic de adulterio , fic de tutem peccate mei. Fafta etenim confeffiooe cum
fornicatione, de homicidio, dc de ceteris crimi­ gemitu fic lacrymis Domino in oratione , reci­
nalibus vitiis . Si quis vero perpetrato perjurio , tandus eft pfalmus quinquagefimus , five vigefi*
aut quolibet criminali peccato, timens perniten­ mus quartus , five vigefimus quintus, atque alii
ti® longam zrumnam , ad confeffionem venire ad rem pertinentes, fit fic complenda eft oratio.*
noluerit: ab ecclefia repellendus eft, five a com­ quia confeflio, quam facerdotibus facimus , hoc
munione fic confottio fidelium, ut nullus cum nobis adminiculum affert , qui accepto ab eis faeo comedar, neque bibat, neque oret, neque eum lutari confilio, faluberrimis prenitenti® obfervain fua domo recipiat.
tionibus, five munitiis peccatorum maculas dilui­
XXVII.
mus. Contcflio vero, quam Deo foli facimus, ia
Dicendum eft eis, ut a falfo etiam teftimonio hoc juvat,
,___ w quia wquanto
____ nos memores fumuspec.
£e abftineant: fcientes fic hoc graviffimum fcelus E catorum noftrorum, tanto horum Dominus oblicffe.fic ab ipfo Domino in monte Sinai prohibit vifeitur: fic e contrario, quanto nos horum obli»·. tum, dicente ipfo Domino : Non falfnm teflimonium viicimur, tanto Dominus reminifeirar, dicente
>·»·».
dixerit : five: Teflit falfui non ent impunitui. Sciat eo per prophetam; Et peccatorum tuorum eue me· reni. tt,
fe etiam quifquis hoc perpetravit, au: tali pceniten. minere: Tu autem memor efto, quod David pro­
tia purgandum, ut fuperius diâum eftde perjurio, pheta feciffe teftatur , cum dicit : Speniam mi tf* »·•ut tali damnatione, autexcommunicationedam- quitatem meam ego cognofee, & peccatum meitm co­
aandum, ficut fuperius infertum eft. Dicendum­ ram me efi femper.
que illis eft, quodfumma ftultitia eft, fi quis pro
XXXI.
cupiditate argenti fic auri, aut veftimentorum, aut
Con&ffioncs dande funt de omnibus peccatis, oa*p*c«·
cujuslibet rei, aut, quod creberrime contingere fo- qu®. five in opere, five in cogitationeperpetranletpropter, ebrietatem, in tam grande fcelusvo­ tur. Odo funt principalia vitia, fine quibus vix
luerit corruere ; ut aut feptem annis in arâa anum- ullus iuvcmri poteft. Eft enim gaflriouurgia. boc
Coacti. Central. Ton. XIX.
Yy a
eft,

7u
CAPITULARE
7‘*
———eft, ventris ingluvies ; fecundum, fornicatio, ter* Λ #6 *· «t* “but & potat. Nam Ac ipfa quando—.... —
' triliitia;
··“ ’ quartum , avaritia ; cum caritate fiunt, bona fu at, At inter virtutes **•’0
tium, acedia, five
...

A-uc.

7-

>·

W·/·

k

a.». i«.

quintum» vana gloria ; fextum, invidia,* fephmum, ira; odavum, fuperbra. Qpandoergo qu.s
ad confeffiooem venit, diligenter debet inquiri ,
quomodo aut qua occaCone peccatum perpetra­
verit quod peregifle confitetur.- fic juxta modum
fadi debet ci pceniteotia indicari. Debet ci perfuaderi ut de pervertis cogitationibus faciat conteffionem, & nominarim debet ei feccrdos uuum
quodque vitium dicere, fit fuam de eo confellionem accipere.

CH"“T*

computanda fiant»

XXXV.

Admonendi fout qui negotiis ac meresttouibus
rerum invigilant, ut non plus terrena lucra quam
vitam cupiant fempiternam. Nam qui plus de re­
bus terrenis quam de animn fua («lute cogitat,
valde a via veritatis aberrat, Ac juxta quemdam
fapientem » ia via fua perdidit intima fui. SeÎuendus eft in hac parte, ficut in ceteri* , apoolieua ferme, qui ait.* Et ne quit fuperpedtatm, <· nef «
nryw circumveniat in negotio proximum fmtm : vin­
XXXII.
Efurientes fatiandi funt, fidentes potandi, nu- dex eft enim Dent de hit ommbu/ . Sicut enim ab
di operiendi, infirmi At qui io carcera funt, vi- his qui
, labore agrorum,
„
- Ac ceteris labonbut, vi“
fitandi, fic bofpites colligendi, dicente Domino ;B dum
atque veftimentum quaeruntt ,. At neceftaria
Efurivi enim, if dedtfiir mibt manducare, &c.Nam nfibus humanis acquirere inhiantes inftint, deci­
0
hzc omnia, Ac in fe quiique debet fpecialiter a- me At eleemofynn dande funt , ita his quoque
gere, Ac in aliis temporaliter adimplere .* quia pe­ qui pro neceflitatibus fuis negotii* infiftunt fa­
ne nihil poffunt hac omnia proficere ad vitam ciendum eft. Unicuique enim homini Deus de­
«ternam capeftendam, fi luxoriofe, fuperte, in­ dit artem qua pafeitur .* At nnufquilque de arte
vide, Ac, ne fioguia replicem, fi vitiofe ficinor­ fua , de qua corporis neceiTaria fubfidia habet ,
dinate quis vivat , Ac ceteris bonis operibus non anime quoque, quod magis neceftarium eft, fub»
vacet. Qb>i ergo videt fe Chriftum non habere, fidium adminiflrare debet.
XXXVI.
qui dixit, Ego fum panic vivut yar de cfio defeendi, fic charitatem qua eft paftus anima noo ha­
Hebdomada prima ente initium qnadragefimat
bet , cfurit quidem .* fed fi femper bona opera confcfljooes facerdotibus dande funt*, pœnitentia
Chrifti adjungit, Ac caritatis fe dulcedine replet, accipienda, dilcordantes reconciliandi , dc omnia
cfurientem omnino femper pavit . Qui fe videt jurgia fedanda, At dimittere debent debita invi­
dodrina Spiritus fandi, At feripeuraruur fanda­ cem dc cordibus fuis, ut liberius dicant: Diutit·
rum ftuentir carere, fitiens eft.* fed fi fe fluentisC/s nobh debita noftra, ficut tf nat dimittiane/ debitoverbi Dei irriget, Ac mentem fuam fpirjtualis po­ ribui mftrii : fic fic ingredientes in beate quadraculi ducedine inebriet, fe fitientempotavit. Qui gefimz tempus , mundis & purificatis meatibus
induit fe juftitia five ceteris virtutibus, nudum ad fandum pafcha procedant , & per pceniten­
fe procul dubio veftit, fi in ledo vitiotum tuo­ tiam k renovent, que eft fecundus baptilmus .
rum jacet. Ac morbo iniquitatis fua laborat, Ac Sicut enim baptifmus peccata , ita & pceniteotia
funibus peccatorum fuorum conftridus eft. Ac vi­ purgat.- at qui poft baptiftnum peccat, denuonon
tiorum obfitut pariete, Ac io tenebris iniquitatis poteft baptizari. Hoc medicamentum a Domino
fua eft, infirmus quidem eft; fed fi de ledo vi­ pœnitenriz datum eft, ut per eam vice baptifmi
tiorum per confefliencm egreditur, fic per pccni- peccata poft baptiftnum diluantur. Septem enim
tentix lamenta vinculis peccatorum abfolvitut, modis peccata dimitti fcriyiurz fande demonr,fic ad lucem bonorum operum egreditur , infir­ ftrant. Primo enim in baptifmate, quod propter
mum fic io carcere pofituni fe procul dubio vifi- r emiftionein peccatorum datum eft. Secundo, per
'
tat. Sin hujus vita via videt fe laborare, fic vi- martyrium, juxta illud quod ait pfahnifta ; Beapeccatam : quia juxtiorum procella quafi quadam aeri* intemperie in- tut cui aaa imputavit Domiant ...
quietari, Ac receptaculum bonorum operum nonDta ejufdem David fenteuriam, remittuntur pechabere, fciat fe in itinere pofitum hofpuio ege­ cata per baprifmum , reguntur per pcenitentiam ,
re. At fi fe ad virtutum domum deducat, &fe- noo imputantur per martyrium. Tertio, per eleefe io earum tutamine icceptet, hoiy irem quidem mofynam, juxta Danielem , qui profano Nabufufeepit . Qux omn<a fibi fpirituaütcr exhibet , chodonofor ait : Peccata tua elcemofynit redime ra Λ*·<>· «.
Chriftum in fe, cujus ipfe membrum eft, psfeit» mifericordiit pauperum . Et illud : /gnem mdentem t··1'/
ex/ragar/ <*$«<·, tf eleemofyna extinguit peccata. Et
potat, veftit, vifitat ac (ufciplt.
Dominus in Evangelio; r«raa/awra date eleemef)- *■“*· "
XXXIII.
Admonendi funt fideles fanfts Dei ecclefue , •rw, tf ecce remua munda funt vobii. Quarto, fi
ut filios fuos, fic filias fuas edoceant parentibus remittat quis peccanti in fe peccata tua, juxta il­
eobedientiam exhibere , dicente Domino : Fiii , lud: Dimittite tf dimittetur vobit. Date, tf dabibonor.fica patrem tuum. Nam Ac ipfi patentes erga tnr vtbu. Et illud: Sic tf Puter vefier dimittet vo- **’*■ n*
filios fuos ac filias modelle debent agere, diceu- btt peccata veftra, fi remiferteit unicuique de cordibui
te apoftolo ; Et voi parente/, nolite ad iracundiam veflrit. Quinto, fi per praedicationem fuam quis,
provocare filiot veftroi. Et hoc dicendum eft eis, Ac bonorum
.
operum
____________
exercitium,
,_______
tiiot ____
ab errore
ut fi illi genitali afledu parcere velint injuriis fi-E fuo convertat , juxta illud quod afr apoftolus :
Quoniam
fi
converti
fecerit
quit
peccaterem
ab errare 7«<·*· rliorum, non has impune Dominus finit, nifi for- te digna prenitentia exhibeatur: fic quia levius eft via fua, falvabtt amatam ejut a morte, tf cooperiet
filiis parentum quaelibet flagella fufeipere , quam multitudinem peccatorum . Sexro , per caritatem ,
juxta illud : Curitat Dei cooperiet multitudinem pec- e< P„
Dei iram incurrere.
catorum per Jefum Cbnftum Dominum noftrum. Se"
XXXIV.
Admonendus eft populus, quod hcc fit vera ca­ ptimo per pcenitentiam, juxta quod ait David .·
ritas, quz Deum diligit pluiquam fe , fic proxi­ Converfut fum in arumna mea, dum confie iter [pina. rf»>. u
XXXVII.
mum tanquam fe .* quz nihil vult alii facere, nifi
Ipfa autem quadragefima cum fumma obftfrvaquod fibi vult fieri ; fic plura quz recenfere lon­
gum eft . Nam quicumque in potu, fic cibo, Ac tione cuflodiri debet, ut jejunium in ea, prêter
dandis atque accipiendis rebus caritatem putant , dominicos, qui abftinentiz fubtredi funt, nulla­
Μα mediocriter errant, dicente apoftolo.* Regnum tenus refolvatur; quia ipfi dies, decimx funtan­
ni no-

7«3
INCBXTi AUCTORIS.
714
i noftri, quo· cum omni rvligiotufli fanftitatcAcoMcncionM efle debent , fed in Dei laudibus ________
<Î2Hadrî<irao^ri debemus. Nulla enim In bis occafio fit flt in opere oeceffario perfiftcndum. Arguit enim anno
...
reiolvendi jejunii
quia alia tempora fbiet jeju* eôs qui contentiones dc lites quadragefim* tem- CH'USTI
anum eat itatis caufa diflolv!, ifto vero nullatenus pota ConQiuuat, fle qui debita a debitoribus exi­
debet : quia alio tempore jejunare, io voluntate gunt, dominus per prophetam dicens.· Dcctindit u»i» ,t.
bt arbitrio cujtulibet pofitum eft , io hoc vero jtjttM vtfirf invonintur vthmtntti vtftrn, & omnoa jejunare, pteeeptum Dei traofcendere eft ; •o dthttrti vtftroi rtptitih : teet nd litti & conttnflt ia ali· tempore jejunare , premium abftinen- tinntt jtjnnniii, & ptrcntitii pugno impii.
tie acquirere eft , io hoc vero, prater infirmos
X L111.
Mt farvulM, quifauis non jejunat , pomarn fibi
Abilinendom eft enim in his facrariflimis die­
acquiret t quia eotdem dies Dominus per Moy- bus a conjugibus , fit cafte At pie vivendum, flt
£tn, fle per Eliam, fit per femetipfum facro je­ fanftificato corde fle corpore ifti fanfti dies tranjunia «oofecrayit.
figantuv, Ac fic perveniatur ad diem (iodum pa­

-.. —■ -n

XXXVIII.

ichar
tch*.· quia pei
pene nihil valet jejunium quod con-

Diebus vero jejunii eleemofyna facienda eft , jugali macula vel opere polluitur, Ac quod ora*
flt Cibum five potum, quo quiIque uti debuit fiBtiones, vigili*, cleemofync non commendant.
—
------ > --------------------XLIV.
bod jejunaret
pauperibus
eroget .* quia jejunare,
& cibos prandii ad crenam relervare , non mer·
cedis, fed ciborum eft incrementum.

Admonendus eft populus ut ad facrofanftum
facramentum corporis & (anguinis domini nequa­
quam indifferenter accedat , nec ab hoc minime
Solent plurei qui fe tejunare putant, mox ut abftineat : fed cum omni diligentia atque prudenfignutn audierint, ad horam nonam manducare .· iia eligat tempus , quando aliquamdiu ab opere
qui nullatenus jejunare credendi funt, fi mandu­ conjugali abftineat, & vitiis fe purget, virtutibus
caverint t antequam vefpertinum celebretur offi­ exornet, eleemofynis flt orationibus infiftat, flt fic
cium . Concurrendum eft enim ad mittas, dc au* ad tantum (aeramentum accedat. Quia ficut pcditis miflarum folennibus, five vefpcrtinis officiis, riculofum eft, impurum quemque ad tantum fiilargitis eleemofynis, ad cibum accedendum eft
cramentum accedere ; ita etiam periculofum eft
Si vero aliquis neceflitate conftriftur fuerit, ut ab hoc prolixo tempore abftinere , fola ratione
nd mittam convenire non valeat. «(limata veiper- eorum qui excommunicat! , non quando eis li­
tina hora, completa oratione (ua , jejunium ab. bet, fed certis temporibus communicant, & reCligiofis quibufque fanfte viventibus, qui peneotufolverc debet.
ni dic id faciunt.
XL
XLV.
Abftioentia vero in his diebus pene omnium
Ut Ac mitte qux per dies dominicos peculiares
deliciarum efle debet , flt tobrie Ac cafte viven­
dum. Qjit vero ovis, cafeo, pifeibus, vinoabfti- a facerdotibus fiunt , non ita in publico fiant,
nere poteft, magne virtutis eft, qui autem his, ut per eas populus a publicis miflarum folemniaut infirmitate interveniente, aut quolibet opere, bus, que hora tertia canonice fiunt, abftrahatur.
abftinerenonpoteft, utatur tantum, ut jejunium Qui4 pedimus ufiis eft apud quofdam, qui in die­
ufque ad vefperam folemniter celebret; fltvinum bus dominicis, five in quibuslibet feftivitatibus,
non ad ebrietatem , fed ad refeftionem corporis mox mittam celebrare etiam pro defunftis fi au­
viataiij·- fui fumat . A cafeo vero, lafte, butyro Ac ovis dierit , abfcedit, Ac per torum diem a primo m·*
t*’'^.o? *bftincre fic jejunare dementiffimum eft , 8c ah ne ebrietati Ac comettationi potius quam Deo deiK*a’er** omni ratione (emotum. Vinum enim pro ebrie- fervit; admonendus eft populus , ut ante pobli­
late dc luxuria prohibitum eft, non lac fic ova : cum peraftum officium ad cibum non accedant,
non enim ait apoftolus, Nolite comedere lac 8c Ac omnes ad publicam fanftam matrem ecclefiam
tukf. i.
ova, fed, Nelitt intkriori vino, in quo tfl luxurio- Dmittarum folemnia Ac przdicationom audituri con­
XLI.
veniant ; fle facerdotos per oratoria nequaquam
Singulis diebus dominicis in quadragefima , miffas nifi tam caute aute fecundam horam ce­
praeter hos qui excommunicati funt, f.cramenta lebret, ut populus a publicis folemnibus non ab­
corporis Ac (anguinis Chrifti fumeoda funt . Et ftrahatur. Sed diverfi facerdotes, qui in circuitu
in cpna domini, vigilia pafchae, fle in die refur­ urbis, aut in eadem urbe funt, five populus, ut
reftionis domini, penitus ab omnibus hominibus praediximus, in unum ad publicam miflarum ce­
communicandum eft. Et ipfi dies pakhalis heb­ lebrationem convenient, exceptis Deo factatis fçminis, quibus mos eft ad publicum non egredi,
domade omnes «quali religione colendi funt .
fed clauftris monafterii contineri.
KLI1.
In his jejuniorum diebus null* lite* , nulle

XXXIX.

LEGES

ECCLESIASTICAE

Sanfti Edward! Regis (a) Et confeflbris e fiecularibus fuis deprompte.

TITULI LEGUM ECCLESIASTICARUM . E III. Dt jnftitin fnniln tcchjùt.
IV. Dt univtrfii ttnntibui dt tcclefin.
I. Dt cltricii & poffeffionikui torum.
V. Dt rtii nd ttcltjinm fugitntikx .
II. Dt ttmportknt iT ditkni pneu regii.
VI. Dt frodiont pneis tctltfi» .
VII.
Pfeudonimat has leges efle contendit Hicke» dnlert. Epiflol. fo). jy. Ac nullas ab Eduardo sege lege» fuilTe
conditas cuilibet conflat j idcirco cudi Anili per aliquot Principum fuorum poft cooqueffum regna toti» viribus
«dlaborafle dicuntur legas Edwardi coufeiior.s renovare , de legibus Anglo-faxomcorum & Danorum Regum ab
Edwardo nnstatis Ac correAis intelligeodum efl ■ Huic colleAieni legum poft tempora Wiihclmi 1. quxdun acccfitrunt ; nam cum de Tanegeldo cap. sa. agitur , mentio fit VViHclmi Rufi. yViUjm.

(w)

7’f

LEGES

ECCLESI ASTICÆ

7ii

VIL Dt detittit ecclefia rvddradis , de evitor Ô” AChriftianis ad ecclefiam caufa orationis euntibus
perctibi.
pax iu eundo dc redeundo fit eis. Similiter ad
VIII. Dt apitot, (f aim aealtit taiaaiit dettatit. dedicationes, ad fynodos, ad capitula venienti­
IX. Dt hit gai ad jadiciaat ferri vti a<jaa jadtcati bus, five fubmoniti fint, five per fe quid agenfvat per jaftitiaae regtt.

X. Dt dcaarit faaSi Petri, qædAagltce dicitarRa·

dum habuerint, fit fumma pax. Etiam fiexcom-

municatus aliquis abfolvendi eaufa ad epifeopum
confugerit, abfolutus, eundo dt redeundo pacem
Dei dc fanfte ecclefia habeat. Quod fi aliquis ei
forisfecerit, epifeopus inde juftitiam faciat. Veratntamen fi quis arrogans pro epifeopi juftitia
emendare noluerit, epifeopus regi notum faciat .
Rex autem conftriugat malefaflorem, ut emen­
det cui forisfecerit, fcilicet primum epifeopo, de­
inde fibi : dc fic erunt duo gladii, dc gladius gla­
dium juvabit ·
III.
Ubicumque regis juftitia, vel cujufcumque fit,
XVII. Oe fece.
placita tenuerit, fi miflus epifeopi veniens illuc
XVIII. Dt ttol,
apparuerit caufam fanda ecclefia, ipfa primitus
XIX. De fieam.
terminetur. Judum eft enim ut ubique Deuspna
XX. De lafeapjtoft.
c«teris honoretur.
XXI. Dt Jadati.
IV.
XXII. Decrttaae regit de aferariit.
Quicumque de ecclefia aliquid tenuerit, vel in
fundo ecclefia manfionem habuerit, extra curiam
Incipiunt Leges Sanâi Edward, regis quas in
ccclcfiafticam coaflus non placitabit, quamvis fo­
Anglia tenuit, quas Willelmus haeres dc
risfecerit: nifi, quod abiit, in curia ccclcfiaftica
cognatus fuus poftea confirmavit.
reflum defecerit.
V.
P R.Æ F A T I O.
Ubicumque reus vel noxius ad ecclefiam, prefidii caufa confugerit .* ex quo atrium ecclefia tepOft aequi fit ionem Anglic Willelmus rex quar· C nuerit, a nemine infequente nullatenus apprehenJL to anno regni fui, confilio bsronum fuorum, datur, nifi per pontificem vel miniftros ejus .
fecit fubmoneri per univerfos Angite coniulatus, Quod fi fugiendo, domum faeerdotis, vel curiam
Anglos nobiles, fapientes, dc ftta lege eruditos, ejus intravit: eamdem fecuritatem dc pacem ha­
ut eorum leget, dc jura, dc confuetudines ab ip­ beat , quam dc apud ecclefiam .* dum tamen do­
fi» audiret. Eleâi igitur de fingulis totius patrie mus faeerdotis dc curia ejus, in fundo ccclefie
comitatibus viri duodecim, jurejurando primum confidant. Hic fi latro vel raptor eft, quod ma­
coram rege confirmaverunt, ut quoad poffent re­ le cepit , fi ad manum eft , reddat : dc fi illud
flo tramite incedentes , nec ad dextram nec ad penitus extirpaverit , dc de fuo proprio undo
fiotftram divertentes, legum fuarum deconfuetu- reddet habuerit, in integrum ei cui damnum indinum fancita patefacerent , nihil prztermitten- tulit, reftituat. Quod fi more folito latro tali­
tes, nihil addentes , nihil praevaricando mutan­ ter egerit, dc forte fortuito ad ecclcfiam dc faccttes. A legibus igitur fanflz matris ccckfiæ tu­ doturn domes frequenter evaferit : ablatione rementes exordium , quoniam per eam rex dt re­ fiituta, provinciam forisjuret, nec redeat: dc fi for­
gnum, folidum fubfiftendi habent fundamentum, te reditum fecerit , nullus eum bofpitari prefaleges, libertates, & pacem ipfius concionatifunt,Dmat, nifi a rege data licentia
Ί.
dicentes :
VI.
Si quis vero fanâc pacem ecclefic violenter
infregerit, epifeoporum eft juftitia. Quod fi no­
LEGES ECCLESI ASTICÆ.
cens fententiam eorum diffugiendo vel arroganter
I.
contemnendo defpexerit, clamor de eo defera­
Omnis clericus, dc etiam fchohris, dt omnes tur ad regem poft quadraginta dies.* dc regi; ju­
eorum res dc poffefliones, ubicumque fuerint, pa­ ftitia mittet eum per vadimonium, & plegios ,
fi habere poterit, ufque dum Deo primitus, re*
cem Dei dt fanfte ecclefia habeant.
gi dc ecclefia poftea fatisfaciat. Qui fi infra tri­
IIAb adventu Domini ufque ad oftavas epipha­ ginta dc unum dies, five per amicos aul notos ,
nia pax Dei & fanfla ecclefia per omne re­ live per juftitiam regis inveniri non poterit, ut
gnum. Similiter a feptuagefimi ufque ad oâa- legabit eum rex verbo oris fui. !Si vero poftea
vas pafcha. Item abakenGone Domini ufque ad repertus fuerit, & retineri poflit, vivus reddetur,
oflavas peotecoftes. Item omnibus diebus quatuor vel caput ejus, fi fe defenderit: lupinum eniti
temporum. Itemomnibus fabbatis ab hora nona, E gerit caput a die ut legationis fua, quod Anglidc tota diefequenti, ufque ad diem Luna. Item ce Walfetbtefod dicitur. Et hac eft lex commu­
vigiliis fanflz Maria , fanâi Michaelis , fanâi nis dc generalis de omnibus ut legatis.
Joannis Baptifta, apoftolorum omnium, & fan­
VII.
dorum quotum folemnitates a facerdotibus domi­
De omni annona, decima garba Deo debita
nicis annunciantur diebus, & omnium fanflorum eft, dc ideo reddenda. Et fi quis gregem equa­
in Kalendis Novembris : femper ab hora nona rum habuerit, pullum reddat decimam ; qui «nam
vigiliarum, & fubfequente folemnitate. Item in tantum vel duas habuerit, de fingulis pulli· fin{arochiis, in quibus dedicationis dies obfervatur. gulos denarios. Similiter qui vaccas plores ha­
tem in parochiis ecclcfiarum, ubi propria fefti- buerit, decimum vitulum; qui unam vel duas
vitas fandi celebratur. Et fi quis devote ad cele­ de vitulis fingulisobolos fingulos. Et qaicafeum
brationem fanâi adveniat, pacem habeat eundo, fecerit, det Deo decimum; fi vero non fecerit,
dc fubfiftcndo, dc redeundo. Item io omnibus lac decimo dia. Similiter agnum decimum, vel­

aeefcet .
XI. %aid fit daaegtfa*, G yea tccafioae fit caaftitatam,
XII. Dt ataltiatada pact regu, kc. Ite* dt attatota archiepifctpi, tpifcapt, dccXIII. Dt ttofaarit ia terra akfcoaditu G iavtatu.
XIV. fiaid fit regit efficta*, G dt Cartit & Ριρριbf. Mi·
■· ‘fratre ejar exemplem.
XV. Dt bartmtoj jat faai kakeat carite G ctnfac·
tttdiaet.
BI
XVI. Defecto.

lat

F··1

717

S.

EDWARDI

iBGlS.

7il

|us decimum i eafeam decimum, butyrum dcci- Aberro fratre fuo, cognomento Curtehofe, Jcrumum, porcellum decimum.
fidem
'*
praficifcentc,
'
cooccffum
~
eft ei,
.
nou lege
ftatutum tamen, neque firmatum, fed hac neVIII.
De apibus vero fimiliter decima commodi, quin ccftiiatis caufis, ex unaquaque hida fibi dari qua­
etiam de bofco, de prato, de aquis, dc molen­ tuor folidos, ecclefia non excepta. Dum vero
dinis, parchis, vivariis, pifcariis, virgultis, hor­ colleftio cenfus fieret , proclamabat fanda ectis, dc negotiationibus, dt omnibus rebus quas defia , fuam repofeens libertatem : fed nihil
dederit Dominus, decima pars ei reddenda eft , profecit.
qui novem paries fimul rum decima largitur. Qui
XII.
Pax re
multiplex eft. Illa enim data manu
eam detinuerit , per juftitiam epifeopi dc reeis ,
Angli vocant qmningtr benJe fceUt
6 neceffe fuerit, ad redditionem arguatur. Hsec fua , qua
enim beatus Auguftinus prsedicavit dc docuit: dc gritb'. aliaV die quum primum coronatuseft, que
o: in natali Domini, dies odo ;
nec cooceffa funt a rege, dcbaronibus, dc popu­ dies tenet
lo. Sed poftea inftinâu diaboli multi eam deti­ in pafch
, dies ofto: in pentecofte, dies odo,
nuerunt , dc facerdotes locupletes négligentes non tfe. htfirt. Mambote vero ( id eft compenfatio
eo BDomino perfolvenda pro homine fuo occifo’)
curabant inire laborem ad nerfequendas cas,
<
quod fuflbeienter habebant fuss neceffaria vite .
Anglorum lege, regi, & archiepifcopo, tres mer­
Multis enim in locis modo funt tres vel quatuor eas de hominibus eorum propriis; fed epifeopo
ecclefia, ubi tunc temporis una camum erat, dc ejufdem comitatus, & confuli, fltdapifero regis,
viginti folidos, baronibus autem aliis, decem fofic ceperunt minui.
Lidos, flTc.
XIII.
De illo quo judicium fieri debet, veniat illuc
minifter epifeopi cum clericis fuis, dc fimiliter
Thefauri de terra regis funt, nifi in ecclefia
juftitia regis cum legalibus hominibus provincia vel in coemeterio inveniantur. Et licet ibi inve­
illius, qui videant dc audiant, ut eque omnia niatur, aurum regis eft, & medietas argenti: &
fiant .* dc quos Dominos per mifericordiam fuam, medietas ecclefiis ubi inventum fuerit, qtMKumnon per merita falvari voluerit, quieti fint dc li­ que ipfa fuerit, vel dives, vel pauper.
ber· recedant ; dc quos iniquitas culpa, non Do­
XIV.
minos damnaverit, juftitia regis de ipfisjuftitiam
Rex autem qui vicarius fummi regis eft, ad hoc
faciat. Barones vero qui fuam habent curiam de
fois hominibus, videant ut fic de eis agant: qua­ Ceft conftitutus , uc regnum terrenum, fic popu­
tenus erga Deum reatum non incurrant, dc re­ lum Domini, & fuper omnia fanâam veneretur
gem non offendant. Et fi placitum de hominibus ecclefiam ejus, & regat, & ab injuriofis defen­
aliorum baronum oritur in curiis fuis, adfit ad dat , & maleficos ab ca evellat dc deftruat & pe­
placitum regis juftitia, quoniam abfque ea placi­ nitus difperdat. Quod nifi fecerit, nec nomen re­
tum finiri non licet. Si qui barones judicia non gis in eo conftabit: verum, reliante .papa Jean­
habent, in Hundredo, ubi placitum habitumfue- ne, nomen regis perdit. Cui Pippinus & Caro­
nt, ad propinquiorem ecclefiam , ubi judicium lus filius ejus necdum reges, fed principes, fub
regis erit, determinandum eft, talvo jure baro* rege Francorum ftulto fcrrpferunt, quaerentes fi
ita permanere deberent Francorum reeij (olo regio
num illorum.
nomine contenti. Aquorefponfumeft : lUos decet
X.
Omnis qui habuerit triginta denariatus vivas vocari reges, qui vigilantes defendunt regum aeclcfiam
Dei, & populum ejus, imitari regem Pfalmo- g*
pecunias in domo fua, de fuo proprio, Anglorum
lege, dabit denarium fandi Petri; fit lege De­ griphum dicentem ; Me biïittbu in medrà dmuui «· ilfiHHar
L··norum, dimidiam marcam. Ifte vero denarius nwe ?·» /acit farriint, file.
bvdoai <■
debat fubmoneri in folemnitate apoflolorum Pc D
X Ve
hec capite 4·
tri fle Pauli, fle colligi ad feftititatern qua diciArchiepifcopi, epifeopi , comites , barones , •Acie r«(i( ,
citur , ad vincula, ita ut ultra illum diem non
fle omnes qui habeat facham , fle focam , tbul, * 4« |«r« k
apportent
detineatur. Si quifpiam detinuerit, ad juftitiam theam fle infangthefe: etiam milites fuos fle pro­
regis clamor deferatur , quoniam denarius hic prios fervientes, fcilicet dapiferos, pincernas, ca­
«ptftola
eleemolyna regis eft : juftitia vero faciat de­ merarios, coquos, piftores, fub fuo friborgo ha- «aa
Bl.ath.rn
narium reddere, fle forisfaâûram epifeopi fle re­ beant. Et item ifti fuos armigeros, vel aliosfibi papa ad Lu
gis. Quod fi quis plurcs domos habuerit, dc illa fervientes fub fuo friborgo. QuodI fi cui fori daX *1
ubi relidens fuerit in fefto apoflolorum Petri fic cerent, & clamor vicinorum dc iis affurgeret ,
Pauli denarium reddat.
ipfi tenerent eos re&itudiui in curia fua: illi di- «■·<*»· ··■·XI.
co qui haberent facham , & focaw, tlxol , dc
Vitair bac
Ddaegeldi redditio propter piratas primitus flatheam, dc infangtbcfe.
m.
tutl
: Patr*aI· enim iufeftantes, vaftationi ejus
XVI.
Sacha eft, quod fi quilibet aliquem nominatim
pro poffe fuo infiftcbant. Ad eorum quidem infbbtûiam reprimendam
dam,, ftatutum
ftatutum eft
eft danegeldum
danegeldum de aliquo calumniatus fuerit, dc ille necaverit ,
annuatim reddi, feilicot
Cii— duodecim
-___ 1__ denarios de E forisfa&ura probationis vel negationis, fi evunoicciwii n- uMftuaqu· hida totius patriae , ad conducendos rit, fua erit.
XVII.
s», i.ii « eos qui piratarum irruptioni reGfteodo obviarent.
Qg boç quoque dancgeldo libera At quieta erat
Soca eft, quod fi aliquis querit aliquid iu ter­
£ vvu‘“. omnia ecclefia, flt etiam omnis terra qua in pro- ra fua, etiam furtum, fiia eft juftitia, fi inven­
•1 a«a. prio dominio ecclefia erat, ubicumque jacebat , tum fuerit, an non.
nibil prorfus in hac tali redditione perfolvens t
XVIII.
quia magis in ecclefia confidebant orationibus ,
Thol ( quod nos dicimus teloniutn) eft, fciliquam in armorum detentionibus. Hanc itaque eet quod habeat libertatem vendendi dc emendi,
tenuit Anglorum ecclefia libertatem ufque ad tem- in terra fua.
pora Wilielmi regis junioris, qui Rufus vocabiXIX.
Theam, quod fi quifpiam aliquid iotescietfu­
requirente, ad Nortmanaiam retinendam de Ro- per aliquem, dc interdatus non poterit warran­

tant

7.p
LEGES ECCLESIAST. S. EDWARDI REGIS.
,to
tum fisum habere, erit forisfeaura fua, ft fafti-Afiibftantia gopria careret, * poftea pro ex lege
• fimiUtcr
~.......................
*'
haberetur. Hoc antem afferebat flb «a, feu antia
de calumniatore, fi" defecerit.
diffe in curia regis Francorum, dum ibidem mo­
XX
Omnia enim qui habet facha fr facha, «bol raretur , quod nfora famosa radix omnium vitio­
& tteam, a infangtbefe, pradiftas videlicet coo- rum eft.
factudines, juftitia cognofcentii latronis Ina eft,
de homine fao, fi captos faerit fuper terram LEGESALIÆ EDÜVARDIREGIS
NQXTMANNICO IOIOMAT1
foam Illi vero qui non habeat has ccmfiatudiconferipos.
nea, coram juftitia regia re&ntn faciant in hundredis, vel in vvapentschiis, vel in ferris.
XXI.
TITULI LEGUM ECCLESIASTICARUM.
Sciendum quoque quod omnes Judaei, ubicum­
I.
De face faaBa ecclefia, 9 affii jure eidem csu
que in regno fant, fub tutela flt defenfiooe reeeff».
gis figea debent effe: nec quilibet eorum alicui
diviti Ce poteft (obdere'fine regis ticetuia. Judci IL De m, gri menafierium, ftu ecclefiam, vel àe.
·
enim, fr omnia fua, tegis funt. Quod fi qnif-B MMS
piam detinuerit eos, vd pecuniam eorum, per­ III. De dnene fa»9i Petri {fe» Romefcot ) pmdmd».
quirat rex, C vult, ran^uam fuum proprium.
IV. De ninemilat fanAi Pttri denarium feniere.
Ufurario* quoque defendit rex Eduvardus , ne
remaneret aliquis in toto regno fuo. Et fi quis V. De intefiaimm levit.
inde conviftus effet quod fœous exigeret, omni
P R. Æ F

ATIO.

Ea Coot les lois flt les euflumes que le reis
Λ faut legej 9 ctfretvines guet miitùrnu
Villia mgrauntat a tut le puple de Engle- H re» cenc$t unmerfe fcfria Anglia,
Gterre
, apes le conqueft de la terre : iceles meif- veguifitienem: iffr fdlicet cafdtm g»at m Edwar.
pqfl ferra

tnes que le reisEdovvatd ton cofin tint de vaut lui. dtu ceafanguneut ejtu ante tffimt e^ledivit.

LEGES ECCLESIASTIC Æ.
I.
c
I.
Cto eft a fsveir Pais a faint Yglife, de quel
Intelligendmn efi: Pau fantU eeekfia de gâtent».
forfeit que home out fait on cel tens, e il pont
venir a faint Yglife out pais de vie fit de mem­
bre. B fe alquons mcift main en refai qui la memlri. Et Ji frit «mmot et injecerit, part matrem
mere Yglife reqnireit, fe ceo fail v evefque , v ectlefiafu genfient, five efjfètft fuerit ecclefia, five
abbefe, v Yglife de religion, rendift ceo que il allaita, five eeekfia religierit, refiituat paad ifiv
javereit pris, e cent lob de forfait, e de mer ferit , êr mriAa nemine entam felidet , matrici
Yglife de paroiffexx. fois, e de chappelex.fols, etiam ecriefia farecliali vjgimi feltdet, 9 caftlla
e que enfrajant la pais le xei en Mercbenelae , decent friidti.. Et gri facem regiamvielaverit, en­
cent lolx les amendes, altrefi de heinfere, e de tem
>
felidie emendat lege Merttaram, fimlùer de leaweit purpenfed.
infare, à* de mfidiit fuecegitatit.
Π.
Et fi alquons eft apelex de mnlUr fruiffer, v
de chambre, e il ncit efted blamed enarer, fen. rii
; ,,.fe» ettlfia,
_____ vet
. . caifeatf,
_
vn faerit retrt dtfa.
efcondit per xii. leab homes nomex fei dudxime Dmatiu , iffe aivtget ont
ca atü. legühlm lemnilar ,
mein, e bl eft ake fiee efled blamed, fenefcon- gnat vacant, iuedecimai faa menai 9 fi ait» vite
died a treia dubles, ceo a fsveix, per * xlviii. rncrtpuu fuerit, tuve lac aeget trifiicate uamerv,
homes laals , nomes fei trentefifte mein .* e fil videlicet aotxvi. l^alHat Immttihu , guet vecarnt,
aver net pot ant a la ivife a treis dubles fi coil trüefima fente fua menue 9 fi het lalere veguie·
LdvMtla. douft a treia du biein ferment, e fil ad enar­ rit, eut a la * ivife trifücnum , fient diAut ad' *»*·*
rer larcin amended alt al evv, li arceveique ste­ trifücetum facramentum 9 fi alitu de latrecinri
rad de forfaiture xl. fois en Mercbenlae, e li cemfefnerit, eat ad judicium agna. Arcliefifetfut i·*·"··
evclques xx. fols, e U qnenu xx. fols, e le ba­ lalelit de feriifaSara ri. felidte râ Mercierum kron x. falx, c li vilain xL dentr.
S, 9 tfifeeum un. felidat, 9 cernet mt. feÜdu,
lan c. felidei·, 9 villari ri, dnariet.
in.
III.
Franc home qui ad aver champeftre xxx. deniers
_ ____ _ _____
vailaunt, deit doner le deoer feint Pen. Le fei- fa avertit canuefiriltu,
juun, rmt or};cur çur tiii. den. que ildourad, fi erunt quitesEaarMW. fre tv-dmariu guetdemimu dederit, gaieesbodiers, fltfes boner, fries ferisns. Li burgeis ti
erunt
lerdarri
fui,
etiam
detterii
*♦ 4,1 ·■* RWreeFJI /V* * WWW *WrN 9
Cr fenrieûtes
jfTWfWff
qui ad en fon propre cbatel demi marc vailant, /·» . Bwgegfit
~
- fnfriit
.......
pui fa
frit lente valerem
deit doner le dener feint Pere. Qpi en Denalae ptfdet dimidia merta, temtar dan faaAi Petri defrancs home eft, e il averad demi marc en ar­ varient, ftp Danarmu lege Hier efi, 9 i» camfegent vailant de aveir champeftre, fi devrad do- ftrihu Mmdfaqdm uffMMtar diMdwm sur
«a» argenti , tenetur dare fauBi tetri denariam ·
9 fer denariam gacm deutituu dederit, grieti eruat
en fan demaiue.
gri fa fut degunt intimer.
IV.
IV.
Qpi renent le dener feint Père, le denèr ren­
ftp aqgæwfe devnimt favfH fttri , «en rtddat
dra per la juftice & feint Yglife, e xxx. deo. fer jvfiitin» favlU eulefia, dTacdAe mnivemm.
foi-

» :ίΛ*'

7*«

ifë

CONCILIUM ROMANUM I.

71*

forfait , e G il en eft plaide de lajuftice le rei,Adc*. & fi »» j"t vocatu/ fuent a jujlitia regit, epile forfait ai evefque xxx. den. e al rei xl. folz. fcopo liât x*x. denarii/, tf rte» xl. ialtdn.
V.
v·
Si hone mort fana dcvife, fi départent les euSi qui/ inteflatut tbitril, liber/ eju> bareditatem
fans Ferite entre fei per uwell;
rjaa/àrr dividant.

ô»"sti

··”

c ONCILIUM
CONTA A

ROMANUM

SIMONIACOS CELEBRAT UM

I·

>«o

AN NC

Domini mxlix. tempore Leonis Papz JX

\

Anc fynodum tempore fupra notato Roma cele- B ad ecclefiani fiierit revenus, in eo gradu, in quo
brutam fuiffe tefletur Hermann*/ in chronico , erat, fine-promotione permaneat, tfc. Ponamus
bit verbi/: Proximo pafcha Udalricum Augicnbs itaque, ut iimoniaci in nullo a cctcns hzreticis

H

j
/

coenobii proviforem Romam venientem abbatis differant, atque per fchifmaticam fcûam (imiliter
beoedidione confecravit : & monafterii ejufdem cum eis ab ccdcfiaftica communione procul rece/
privilegia , antiquitus a lede apoftolica tradita , dant: in facerdotio tamen, vel ceteris gradibus,
I
fua authoritate confirmavit & innovavit , Indi- quicumque jam ab eis promoti funt, Leomano
y
Atone fecunda, vti. Kalendas Aprilis. Idem pa­ decernuntur permanere judicio. Her Petra/ ex depa 10 hebdomada poft Albas fyncxlum cum epif- creto Leoni/ fancito i» hac prima fynodo, in f«a precopis Italic Roma celebravit . Idem in hebdo­ mineniiore/ vepre/ fuccifi effe nefeuntur.
mada pcntccoftcs aliam lynodum Papie congieG. C. Celebratam banc λ Leone ft nodat» eum epigavit : indeque per montem Jovis cum pluribus fcopti Italia, ait Hermann*/ .· fed ad eam convocaRomanorum in Gifalpinas partes devenit . Hae toi Gallia ep/feopo/ omne/ nffer/t chronieon S. Beni­
Htrmmtmti.
gn/, cuju/ bete funt verba. Domino Leucorum cDfirttim illud quod contra fimomaco/ in concilio pifeopo Brunone , qut appellatus eft Leo Papa ,
D*lu*. ·- Beeman· fob Clemente II. conUitqtum fuerat, in bac C ôrdmato, evocatus eft at» ipfo Rome ad coneiρ·ι<·ι. i.t. fynada per Leonem pontificem confirmatum ejfePetra/ lium domnus archiepilropus ‘Halynardus, fimul- ·4«·Α«»χι
»ι· ·■- i- Oomteni j»rt epifiole .ad Htnrtcum Ravennatem ar- que omnes epifeopi "
G^lbx , ad pertraâandum ini­
cbitpifcopam tefie/ur bn verbi/ . Verumtamen ÔC bi de ftatu & correâione fande ecclefie.
hoc otiofum efle non credimus ,.G quid fuperhoc
Λονοτλγιο P. Antonii Pagi
negotio idem venerabilis Leo papa (latuerit, 'Xponamua. Nam cum omnes Gmontacorurn ordi­
ad Ann. Chr. 1049. n. 10.
nationes fynpdalis vigoris authoritate ceflaflet ,
De hoc Concilio hec Wibertus lib, ». Vite S. Leo­
protinvs a Romanorum facerdotum multitudine,
c. }. Ibi SanBat Leo fialuta quatuor Symdaruup pria·
magne (editionis tumultus exortus eft: ita ut non ni»
cipulium viva voce corroboravit, decretaque omnium defolum ab iptis, fed a plerifque diceretur epifco­ Ctfin» fuorum Pontificum tenenda confirmavit: Si mania­
pis , omnes pene bafilicss facerdotalibus officiis cam etiam barefim damnavit, qu* jam nonnulla/ mundi
deftitutas, fltprecipue miflarum folemnia , adfub- parte/ invaferat, & in codam Concilie quofdam depo/uit
, quo/ pr*dicla barefii n*vo fu* nequi ti* ma­
vritionem Chriftiane religionis, fiedeipcrationem Epijcopoi
culaverat . Paulo port Decima/ quoque a cnuBi/ danda/
omnium circumquaque fidelium , funditus omit- Cbrifitani/
___ t, ________
quarum nec_____
mentio_ erat ___
apud Apuliam , tf
tenda. Quid plura ? Poft longa fane difeeptatio- Dprr
'fuofdam
orbu
Vem
—“--------rj-------‘ fine/,
' ' ecclefi/
- ----- rejfitmt. Venditione/al
­
tarium
j»b
prohibuit
i
fed
confiituit,
num hinc inde
volumina,
tandem
fuggeftum
eft,
terium
Jub
anathemate
probilmt
;
confiituit ut parte/
mae
*
.. fuggettum
CA/laiXV*f>M
m/J
ΕΜίηηΛααα^
duamdt
—
mmdme
aor/la
decimarum ad Epifcopum pertinente/ , aut q/ufqite Prajul
reverende memorie nuper ejufdem (edis epifeo- fibi
teneret, aut cuicumque vellet, tribueret: fartem au­
a<a it.D«. pum Clementem decrevifte: Ut quicumque a fi- tem ad altare pertinentem proprio Pafiori Ecclefi* irati/
ntooiaco confecratus effer , in ipfo ordinationis concederet. Incefa/ confangmneorum nuptiae ,in multi 1 orbit
tudifrete habita/ di/cidit, plurefquc nobilium hoc
lux tempore non ignorans fimoniacum elle cui fe partibu/
turpi devtnBo/ nexu , jeparavit. Alia quoque perplur» ca­
obtulerit promovendum, quadraginta nunc dierum nonum capitula fiupuit renovare qu* ne fafiidium gi­
poenitentiam ageret, dc tic in accepti ordinis of­ gnant , b/c Jupen edimu/ recitare . Quid abi alrar.s no.mficio miniftraret. Quam nimirum fententiam pro­ ne fignihcetur, & de altarium venditione , ac redem­
legendus Marea in nota ad Canoneai VII.Con­
tinus venerabilis Leo ratam percenfuit , & fub ptionibus
cilii Claromontam. Porro hebdomad* poil Albas hoc an­
butuimodi poena bos in acceptis officiis de cetero no die fecunda ruenfis Aprilis inchoatur, duratque uf­
perfeverare mandavit . Nam & nonnullos hodie- que ad diem nonum ejufdem menfis, quo dominica fe­
que conipicitis , nui dum a talibus per diverfos cunda poft Pafcha die ad. Martii celebratum exorditur;
indeque Leo IX, in literis quibus Trevi reni» ecclefue.
gradus fuerint ordinati, ab eodem fummo ponti­ privilegia
coobrmat a Brouvero lib. is. Annal. Trevir.
fice ad epifcopatus apicem funt provcAi : nec id recitatis , de hac Synodo Romana ait .· I* lynodo nofira,
E f*am circe 17. pofi ipjum Pajcbalem diem De» pr*fidente
perperam, tfc.
aiiULto·!·
Aliud idem Petrn/ ejnjdem pontifici/ fynodau de.
*«·<»·,«»- cretum recitat faperiat eadem epiftola, tftit verbi/ ;

Nam flt is qui fupra magnificus Leo, omnes cle­
ricos ab hcreticis venientes, in his quidem, quos

adepti funt, ordinibus praccpit recipi : adaltiores autem gradus prohibuit promoveri. Cujus de­
creti.nos titulum contenti fumus hic breviter ad­
bibere: ad textum autem minemus , quibus vaHMMubcat diffufius illic exarata perleghe. Quin omnis,
cujuslibet ordinis clericus, qui catholicam
deferens, heretics communioni £c mifcuent, G

ComtL General.

Tom. XIX.

celebravimm , & Hermannnm Contraftum hujus lynodi
bpoebam reAe conftituifle nos edocet, HuBenut Pegiu/ In hoc Concilio difcuffs eft etiam Joannis Epiicopi Tofcanenli» tranfmigratio ad Portuenfem Ecdefiam , atque
a Patribus juxta comperta Pontifex dedit diploma X.
Kai. Mail Ind. a. Pontif. ano. 1. boc eft , paucis poft
diebus a Concilio, pro confirmatione priviiejiorum Ecclefiae Portuenfis , in quo fubfcribuntur Eberchardus Ar­
chiepifcopus Treverorum, AlinardosLogdunenlis Archi­
epifcopus cum i], aliis Epifeopi» : unde conftat rei pia
Epifeopos Gallie voeatos fuifle ad hoc Concilium. Le­
gitur diploma apud Ughellum Irai. fac. tom. 1. de Epiicopis Portuenlibus uum. »j. & iupra inter Epiflclaa

Leosus IX.

Zz

AD

tf? ’

7»}

"*5!KC”

CONCILIUM.

iii_»j. —no

anno

CHRISTI

CHRISTI

&> A

’*”*

7U

D

SYNODUM

R

OMANAM

A Lient IX Ana 1049. celebratam.
ADDITIO.
T« Mu',

Tnodxm fane in colkflione fat retinfmi Labbent, A tri, quoi prrtulimus Eucharii, Valerii, & Maftd ex eflit nibil vel free mbtl cxhfait, qttod terni, ab omnibus acclamatam eft * jure primaomnia deperiffe ceafuerit . Mibt vero obtigit plure tum ipfum vobis, veftrifque fuccefforibus deberi ;
rtperire, qna bic «aviua ad reparanda ea , pae pe­ qui in Cathedra fedetis difcipulorum fanâi Pe­
rierant, per ordinem referre vifom efi . Primo igi
tii. Quapropter, omnibus jpfis laudantibus & refur ex Lxmgit fpirilegio peg. ΙΟΙ. fife offert bulla fpicientibus pro invellitura ipfius primatus , Ro­
Leoni/ IX. m eo conttho data , de primate Trevi- mana mitra caput veftrum infignivimus : .qua dc
r»nfn ecclefia, m fua Patret conctltt bxjui Romani, vos & fucccftores veftri in ccdcfiafticis officiis,
longo ordme dedufli, leguntur . Seeundo offert fifi ap- Romano more, femper utamini, femperqtre vos
rrebateo faila in eodem eonciho vita, rerumjuc gr. ede Romanas fedis difcipulos , reminifeamini .
florum S. Dndati ex Ntvernenfi epifeopo abbatit Quod tamen in lynodo noftra, quam circa XII.
vellit Gelilea tn Vbfago, quam babet apud Bellan­ poft ipfum Pa/chalem diem ’, Deo prrfidente,
dift at ad diem tç. Junii pag. 8S3.
celebravimus, Epifeopis& Archiepifcopis, necnon

S

dt aliis ordinibus conlentientibus , melius & fir­
mius ftabihvimus, ea tamen , ut lingulis annis
B vos, vcftriquc fucccftores femcl legatos veftros ad
De primatx ecclefia Trevirenfis.
nos noftrofque fucceffores mittatis; per quos vo­
bis de noftris utilitatibus illis io partibus agendis
Eo epifeopus fervus (ervorum Dei , dileâifli- remittamus; & femper vos ipG tertio anno Ro­
mo Eberhardo IrevirenGum aichicpifcopo , mam vifitationis gratia , ut dulciffimi fratres ad
ve ft nique fuccefforibus lalutem in Domino- Æ.·primogenitum fratrem, veniatis, nifi forte inevi­
ternum Divine difpeniatioais confilium, quo de­ tabilis oeceffitas ingruerit. Quapropter defideriis
crevit per tempora diftubuere omnia , nulla re­ veftris annuentes fecundum praefatorum privile­
rum mutabilitate mutatur , nullaque temporum giorum tenorem per hoc noftne Apoftolic· audivurfitaic variatur. (Jnde fidum eft, ut hujus âontitis privilegium decernimus, & confirmamus
stems difpofitionis immutabilis ordo noftram de ipfum vobis , veftrifque fuccefforibus primatum
Tullenfi epifeopatus humilitate mediocritatem ad hoc modo, ut habeatis primum lueum poft Le­
Apoftolicam promoveret fublimitatem ; gratuito gatum apofiolicum in Galliam , Germaniamve
quidem
dono, non aliquo exigente
noftro meri- deftinatum , &c- & fi miffus Romane ecclefie
,
„
to. Quocirca veftra fraternitas , dulciffime fra- defuerit, poft imperatorem , vel regem fedeodi,
ter , nos noftra caritate viâa comitata eft , &Cquique alia in privilegiis Theodorico conccffis
Roms
oobiicum
aliquantulum
remorata. -Interea enarrata fuis locis. Ego Almardus Lugdunenfis
loci, cum unicuiqae fuum jus fuumque reâum , ecclefie indignus arehiepifeopus in prediâa fyno­
quod vel ablatam penitus, vel aliquantulum im- do refidens falva prifearuns conftitutionum firmi­
mutatam effet, omnimodis reibtuere cupcrcmus, tate, & Lugdunenfis ecclefie authoritate hoc de­
dileâionis veftrs privilegia nobis attuliftis , que cretum laudavi , manuque propria roborans fubprimatum Gallis Belgice, fubicripao modo, ve- fcripfi. Ego Joannes Purtuenfis epifeopus in preflris antecefforibus ditum a noftra Apoflolica fe­ dida fynodo refidens confirmavi , & iubfcripfi .
de afferebant, pro eo, quod io exordio religio­ Ego Gadalous epifeopus iubfcripfi. Ego Benedinis veftra Trevirenfis ecclefia, prima illis in par­ âus fanâx Tufcane ecclefie epifeopus fubfcripfi.
tibus fidei rudimenta percepiffet , per egregios Ego Gerardus Florentinus epifeopus fubfcripfi.
dogmstiftas, Eacharium, Valerium, Maternum, Ego Crefccntius fanâc Silv* Candide gratia non
nuo» beatiffimus Petrus Apoftolorum princeps in-p meritis epifeopus fubnotavi. Ego Hugo Afilienfis
ilruxit, & inflruftos ordinavit , & illuc ad pra:- epifeopus
p— Wido Aftenfis
c.-----r__
cpilcopus fubfcripfi
lubicripli . Ego
epifeo'
dicandum direxit. In quibus privilegiis etiam an­ pus fubfcripfi. Ego Wido Vullurnenfis epifeopus
tiquiora privilegia incendio memorantur conlum- iubfcripfi. Ego Cunibertus Taurinenfium epifeo­
pta, que prénommant Sanâis, eorumquefuccef- pus fubfcripfi. Ego Hernicus Spoletanus epifeo­
foribus, id eftAgricio, Maximino, Paulino,Se­ pus fubfcripfi . Data Idibus Aprilis per manus
vero, alm.ificis utique viris, a primordio authenti­ Petri Diaconi , & Bibliothecarii , & Cancellarii
ce concerta erant dc eodem. Qux etiam privile­ fanâx Apoflolicx frdis . Anno Domini Leonis
gia TheodoricoTrevirenfi archiepifcopo, Joannes IX. pape L indift. U.
XIII. papa, Benediftus VI. necnon alius Bene­
dicts VII. Egbcrto fimiliter Trcvirenft archiepi­
APPROBATIO VITÆ S. DEODATI,
fcopo temporibus Ottoon primi , & fecundi pia
difpofitione contulerunt. Nos autem ea intucnDe qua in prafatione.
tes & diligenter perpendentes , dignum duximus E
cum confilio , & conleniu totius cleri & populi
Nno ab incarnatione Domini noftri Jefu
Romani, id ipfum de Primatu, ficut conftitutum
Chrifti millefimo quadragefimo nono indiâ.
erat, confirmare, atque noftris Apoftolicis «pici­ 2. concurrente (exto, epaâa quartadccima , re­
bus corroborare . Quod obi in ecclefia S. Petri gnante Henrico filio Conradi imperatoris anno
in dominica Partionis , cunâo clero , cunâoque decimo, ac imperante tertio: hsc gefta, quae de
populo nas ipfi, furfum in atnbone confidentes, pis memoris pontifice Deodato feripta funt ad
prclentia veftra revelavimus ; & eadem privilegia fummnm Apoftolice fedia apicem delata funt ,
legi fecimus, pro amore diicipulorum Sanfti Pe- atque in provinciali fynodo cjukkm fanda Ro­

BULLA LEONIS IX.

L

A

mans

7H
k#
ROMANUM.
— 1 ... mao· ecciefie eft conftitotum , ut in pnrfeatia A ecclefiam deinceps refpiccre, ut nihil metuant de
CNKBTf rP‘®°POfu® · abbatum, clencotum, fit laicorum, imperiali , vel regie conditione . Epifeopus au- *nno
lM, recitarentur, * cum recitata fuilient dataautho tem, in cujus dicecefi iftius ecclefiz conftiuftuin *" ,*^TI
ritate ab iplb fumaao Papa Leone IX. ptimo an­
no fui Apoftolatus decretum eft, quatenusmEccleGa Dei legerentur , dc firmiftime ferverentur
ad laudem, & gloriam Domini noftri Jefu Chri­
fti, fit honorem ipfius beatiftimi patroni noftri
Deodati, fit ad «dificationem multorum pcrcuu-

eft monafteriun., nihil in eo habeat juris aut poteftatis przter ecclefiafticum regimen , flt fecun*
dum canonica inflituta epifcopalem poteftatem.
Statuimus igitur Apoftolica cenfura fub divini ju­
dicii obteftationc , ut nulla poteftas imperialis ,
vel regia, ccclefialbca, vel feculam, vel quavis
fta facula foculorum.
hominum perfona magna, vel parva , cujulcumAd le idn· concihxm per/ivi fyinii Lttm que fit fexus vel «tatis contra hoc noftr» Apoballa , qnnm exbibei Hrimcciai m ntiqxitaiibat Itolic· corroborationis privilegium venire perternCorlartciqfibai lib. 1. pqg. 49.
ptet. Quiiquts vero, nuere, quodvifve tuent ufLeo epifeopus*-Servus fervorum Dei omnibus que ad dignam fatiuaâionem noftri Apoftoiici
Chrifti fidelibus. Sanfti propofitt votum nou fe- anathematis vulnere fauciatus cxiftat . Qui
_ vero
lum Divino eftefto impletur, fed etiam humano Bab bic prohibitis fe cuftodicnt , fit quidquid hic
futfiragio adjuvatur . Sit autem notum omotbus legitur illibate obfervaverit, plenam babeala no­
ianâa ecclefia filiis tam piefentibus, quam futu­ bis bencdiftioncm , fit a Deo fempiternam falu­
tis, quia filius nofter cariflimus fecundus Henri­ te m .
es· imperator auguftus quamdam ecclefiam a fe
Datum IV. Kalcn. Novemb. per manus Petri
funditus couftruâam in honorem fanfta Dei ge- Diaconi Bibliothecam , A Cancellarii S. Apoftoaitricis dotai·· noftra virginis Marta , fit BB. lic* fedis anno Domini Leonis PP. I.indic. III.
Apoftolorum Simonis, fitjuda pofitam lucoGofDenique io boc ipfo concilio mftitutum afterit
laria, ubi fratres funt fub canonica degentes re­ Eogelhufius chronic, pag. 101. jejunium banni ,
gula, quibus prapofiiit quemdam presbyterum no- quid fit illud docet Serranus rer. Mogunt. tib, 1.
aune Ramalduoi tam pro anima fua , fuaque cap. 31. hir verbis.* Jejnnttutt ban ni tam fmt Jmconjugis Augnfta fili· noftra Agnetis remedio , gaarws, G mtenfxm jejamnm, yawd ad Dr/isa···,
quam pro falute etiam parentum fuorum Conra­ fta panam, iftiarjw avrr/radaav ai 111 fnfctpttbadi, fic Gifila diva memoria pio aflcâu , piaque txr, fat ft banne divfn· digtot agnofcekant ; bxjaf.
inteotiooe fanfto Petro, ejufque Apoftolica fedi fut ad npflra fere ttmpora fmt :n Mogant ma re­
per feripturam propria manu fignatam penitus con- Qcltji· ttfet, G to mod· ftvt ptr trtdeom jtrvekecelfit per manos noftras, fcilicet indigni Vicarii ter , itfdemqxt feriit ywrnvadmodam qnatner tempoejufdeta Apoftolorum principis, cum enemus cum rent jejxnia, fed aim bebdomadibat, f«a/ ruiwi»»eo Moguntia , ibique fynodum haberemus , ut riaav vtrficnl· tfl· fignificabat.
ipfa ecclefia pofita fub apoftolico jure io perpe­
Ftfl falus fic miferi tibi trxnt jejxnia banni, id
tuum libera, fit quieta perfiflat ab omni jure, fit tfl P°fl dnminicat, fiikei camtar falus, tf miferidominio, ab omni laGone, & moieftfe fuam in­ cordia, fnarvw illa tfl dominica XIX. poft Trini­
tegritatem habens in omnibus rebus, fit faculta­ tatem . Hac Dominica poft qaaji aaadr gntti.
tibus, quas modo habet in pntdiâo loco GoslaAntequam vero manum ab hac fynodo retra­
ria ia Egela fit Iberefelib, fit in Scemmenfletc , ham juvat addere , quod ftatim fubdo ad unum
fit iu Ger flete, fit in Valentro juxta Rhenum 6- aliquod pertinens, ex conciliis Romanis ; quale
fo, aliifque locis , & villis, & queeumque in per­ vero nefeio. In charta quadam Turonenfi relata
petuum habitura eft, five fint mobilia, five im­ a Sammartbams Gall. Chrift. torn. 1. pag. 76J.
mobilia . Quod donum de manibus prsdiâi filn hzc narrantur ipfis faoâi Gregotii pape VII. ver­
bis : Beete memori» vitee· dominam Leontm paooftri Aogufti fufeipientes decrevimus per hoc 00
ftr· apoftolie· authoritatis privilegium omne ro-Dpsae IX. pretdettffertm etftrmn emdm ceumwtpr».
bar apoftolieum eidem ecclefiz fandz Ma<i«, fit poflt· Cenetnfl ie Syetd· Aasvaaa fuper Citrum B.
SaoAorum Apoftolorum Simonis , & Jud· con­ Mertim ( TuronenCs ) prtclemeli, yvia tum etftribuere & condonare, ut integra in fuis rebus, femt vtem tecltfiet ( a factorum celebratione )
ûnfque poflèflâonibus in fecula conflans nullum pr· Gtrvefo Ctnomnmr^i tptfcopo G Gtnfrido .Vier·
metuat, vel ab imperatore, vel a rege, vel ali­ ttllo capto y tpft Citra t S. Marttei fervat a fmt tcqua perfona publica, vel privata difpendium, ac cltfa tonfaetadiat cefart vtlmrit ; ( f. noluerit )
detrimentum. Dignum tamen duximus eidemca- O tdcirco ex otnnt caret cimxt poftxlaati, ( fic )/»
riflimo filio noftro Auguilo, ejufque fuccetforibus fvi fibi coafiliam dartl failaram aj'^xc >· ttrtiatn
ad vocationem ipfius facri loci ea ratione relin­ diem promififft. Die tgitar tertia toadxaat· ctafiii·,
quere, ut femper io poteflate habeantprzpofitos ft ab ipjo B. Martin·, <)ma petitioni bme c»»fenti­
fecundum Deum ordinare , non autem ex bonis re animam indaxerat, in fomnit graviter increpa·
iptis aliquid alicui ia proprium dare, live in be­ tam fmjfe palam emnibat retaht. Ipfii·· Canmtufi
neficium tribuere . At ft contra prohibitionem Clerico in bit vtrbit rtfpondit. Frater iulo inquie­
noftram quifquam eorum tentavcrit agere, libe­ tare B. Martinetm. Ha:c rtponfitni Sjnodni tfta af.
rum jubemus efle prspofito, & canonicis, qui ibi Efnftm prabait.
pro tempore faerint Gc omnimodo ad Romanam

L

CONCILIUM

TICINENSE,

A Leone IX. celebratum anno Chrifti
Anc Jymdam in hebdomada Pentecoftes Pa­

mxlix.

nu partes deveniffe,
congregate Leonem, indeque per mon­
Htemphe Jovis
cum pluribus Romanorum io Cifalpi-

Comil. General. Tom. XIX.

ait Hermanmtr, m/ fxpravid{ftt, fed <]md ;· te fit afiam non addit.

Zz.

»

CON-

717

LÏO
FIX.

concilium

HENItICUS
IMP.
....

718
CHRISTI

>■.·

CON CILIUM

ROMANUM,

In quo privilegium monafterio S. Grata: Bergomenfis diœcefis conceffum eft.
XtUt ttJH9 iv. htlfe ftert prtviltginm
A curte deSaranica, neque de aliis caftris Ac villis
JCi na S. Grtlt λ Lttv ptpt /X caac*^«av : ftd campis, vineis, cafis, molendinis , tam de civi­
cnjnt «anu etnedi» , raeerraMV. Nfqnt ni* «umim Λ·tate PcrgamenG, quam de furis per totum comi­
***« cntiliK*» Lr» crltiravit. fiaed tgH"? mm m.
tatum cum omnia & omnibus ad eumdem mootxLix. trthttnt UgMti, avere divinttte tft. Et pri
ftcrium S. Grata: de predido epifeopo attinentia
vdtginm ipfnnt *vr«w , suerara* fertafft figmtntunt cumreltgiofo jure concedimus. Unde fi quit con­
dici dtbtt : c*rw ra <· fit mtntie Cnrtdi Imp. titra hanc apoftolicam At fy nodalem authoritatetn Ac
dea* casci/te prtjtttu, yw* ramea decear «aarr tthr largitionem quilquam epifcopus invafor aliquid
mtt Ltttli ptatifiittitm thtrtt . Irrtpfifft Itbrtrij
moitetur, Gre contra hoc quod prediximus, re­
trrort nomi* Cnrtdi fnfpicttnr UghtUtt . g>od fi pugnaverit, cujulcunquc gradus, vel ordinis, aut
ita e/it,
pritnlrgto fidti tfftritnr : fetrndnm
officii, vei dignitatis, aut generis, feiat fein iram
ctrtt rft, rditnm ia tltq*· cmciltt faijt, cujtu mtB. Petri apoftolorum principis, dc omnium Ianmtrit nebti tlit nnllt fttpptdtltl. Sifutuor mimant dorum, Atnoftram, noflrorumque prrdeccfforum
e«ra»r Xriwu fpttdi Lttnti p*p<t IX. ftetim poft %' cutlurum , & aeternaliter anathematis vinculo
ptfcbt teltbrtit fnnt : -ttnm igitur nulli tribui padamnatum, ac in excommunicatione vidurnm utejl privilegium , v>. Idui Junii ctnfiffutem. fibia/e
niverfalis ecclefi* & eundi populiCbriftiam. In·
aarem idcaayse eft, iic txbibte.
fuper nifi a malo rcGpuent , irrevocabili exilio
puniatur, vel ultimis lupplicns fetiatur, & bona
In nomine fande fit individuç Trinitatis.
ejus publicentur. Qui veru pio intuitu cuftos At
EGo Leo, fervus fervorum Dei, una cum re- obfervator m omnibus extiterit, benediâionisgra·
verendiffimis archiepifcopi*, epifeopis, abba­ nam & vitam «ternam cum omnibus fandis ha­
tibus , ali lique fande ecclefi» catholic» fidelibus bere mereatur in izculafcculorum. Arnen. Fiat,
in facra fynodo refidentibus, necnon At judicibus fiat. in bis autem mtcifuerunt archiepifcopi, elegifque dodoribus, fpirituali filio domino Con- pilcopi, abbates, judices Romani feu de vicinis
rado imperatore , intervenientibus precibus Am- At longinquis civitatibus. Interfuit D. Conradus
_______ e_.......... * epifcopi,
_r______ _______
.imperator,
brofiiPergamenfis
necnon Older.
Bri- & Ambrofius, & Oldericus, epifcopi,
B«nea«»c»,x|en|-|J rp,fCOpi , poftulantibus infuper prrdidis&c. quorum impullu N. Pixneftinus, Georgius
imperatore At Gmiliter predidis reverendiffimis PortuenGs, Deodatus HolftienGs, Martianus Narepifeopis , nos fandamque fynodum deprecanti- nienGs, Benedidus Tiburtinus , Bernardus Cabu* : noftra & totius facrc fynodi largitione con­ ftrienfis, Joannes PetroGnus , Gregorius Ortencedimus monafterio S. Grate curtem At caftrum, Gs, Georgius Tiburtinus, Valentinus Manotenattinentia, & eundaqute Adleida mater S.Grate, Gs, Theodorus Mileto, Savinus abbas Planets,
que hoc monafterium de propriis rebuscd'ficavit, D. abbas Allinentis; omnes archiepifcopi, epiico­
At imperialibus conftitutionibus feu preceptis om- pi, abbates, & reliqui plures cardinales, ficadis
nu ad eumdem monafterium pertinentia multo interfuere. Gregorius cardinalis ad vincula, Bejure confirmata conftttuir, ut elediones abbauffe nedidus S. Czoliae, Andreas presbyter patriarcha
tn fororum ordinatione permaneant, Ac omnia in LateranenGs , Julianus presbyter LateranenGs ,
potcftate abbatifle fine aliqua dimiuutione confi- Fauttinus presbyter S. Petri , Marcus presbyter
ftant, & regibus , five pontificibus , patriarchis , DS. Petri apoftoli . Hi omnes cardinales his adis
Pauftmus caput fenatusAt conful, Ac
archiepilcopis, metropolitan!*, epifcopi*, abbatif· interfuere.
~~
fe , feu a quobbel veftrorum, dt domino clero judex de palatio, Julianus de Ferna Muana Ro­
intemerata permanere perpetualiter conftituimus manus, Paulus de templo palatii, & pl ures alii.
Data & corroborata vi. idu* junii in patriarfandr Pcrgamenfi matri ecclefie, ubi domnus
Ambrofius epifcopus prrordtnatu* effe videtur , chio LarcranenG Domini faivatoris feliciter. A·
noftra tynodali concordi largitione concedimus , men, amen. Subscript io notarii , omtffo figno.
Ego Stephaaus notarius interfui , fit juflu D.
ac omnia quae fpiritualiter agere debet, hoc eft ,
circa confecrationem abbati ile vel 'monacharum , Leonis fuinmt pontificis ocuuia fupradida fcripfi
At de ‘ nulla fe intromittant, nequedccaftro, ÔC & tradidi.

ï?lX

ApfMtSlCt
Tva. IX.

f-ΙΐΛ 't.

Hurdtlit··.

CONC

ILIUM

REMENSE,

Pro difciplina Ac moribus ccdeGss reformandis celebratum anno domini

Leouis papee IX.

mxlix.

tempore

Ex vttufU Rtitttnfi todict t Rartnit tdituut.

I. Que ÀNTECESSERDNT Concilium
Ezatus, triginta folummodo ibi vixerat diebus: Roi Leo.)..!. J pvEfundo papa Damafo, qui in civitateBri- mani , legatione de ejus obitu ad imperatorem
«ito * <ul-‘ \ J xenorum , qu» eft in provincia Iftrias , Henncum direda , petierunt ut ecclefias paftorc
itcriu·.
fojygt epifcopus , At k» apoftolica fede inthroni- viduate ab co fubrogarctur alius.

Qui

t Hoc «ft ItinerariiMn

Anielm

, iub nomine Adorum

Concilii

Remenfu a Buonio

in

fine Tom. XII. i" Ap-

,

«
7^9

tiO
r.ix.

W
K

E
c M
M

C
t

M
N

C
O

Γ
t.

H6NKJCUS
IMV.
HfcNK.
i R III.
FKANC.

____
730

Qyi fuper hoe negotio , epifeoporum dc opii- A ut his agendis luam prafentiam exhibeat, dc epi
,—ANNO matum imperii fiai qunrens confilium , invenit
fcopos regnique fui principes fecum interefte faCHRISTI
inter ceteros dominum Brunonem Tulleofem ad ciat . Çui
r'"; idem
— rex ad
"J prefens
—r—mente
------- —
benigna
c
c
idem officium fubeundum elfe idoneum : utpote annuit: leque, nifi alicujus impedimenti intercefqui aetatis maturitate, morumque & fcienti*cla­ ferit cafus, tante feftivitati adfuturutnafterit. Ex
ritudine «idebarur confpicuus , fibique fanguinis quo promiflb abbas laetificatus revertitur, indeque
affinitate proximus. Unde apotlolica dignitatis ei papae Coloniam Agrippinam cum imperatore ad­
adjudicata fuoc infigma: juftumque ab Augufto, venienti, in apoftolorum Petri dc Pauli natalicio
ut ad hac fecundum ecclefiafticas landiooesfufci- fit obvius.* a quo adventus fui ad Remenfc fopieoda, Romana inviferet moenia . Sed quia io- lum, gerendarumque ibi rerum tempus dc ordi­
lemuia imminebant nativitatis dominica ; hac nem , i n veil«g at diligentius.
Ille vero fibi notificans pandit, quomodo prius
cum clero, cujus fuerat pallor, d i fpofu it celebrare,
deliberaftet, ut oâava die ab ipfius fanâi feftivieifque celebratis, quo erat prsceptum , abire.
Huius itaque pontificis notitiam io colloquio, tate, quae in Kalendis Oâobris habetur celeberri­
a prafato imperatore de Franco· um rege, pacis dc ma , illo veniret : dc ipfius monafterium dedicans,
amicitia confirmande gratia , ante non multum B ...................
poftea ibidem ex epifeopis Gallia congregatam‘
tempus habito, memoratus abbas Henmaruifue- fynodum
r
‘
celebraret . ~
Qua fententia mutata , ad
rat confecutus . A quo etiam prom-ffum accepe­ cumdem locum in folemnitate S. Michaelis arrat , quod in proximo quadragefimah jejunio, B. changeli fe ventu'um , dc in ecclefia B. Mari*
Remigii fcpukrum abique equi folatio foret ex­ Remis miftarum facra in eadem die memorat ce­
petiturus.' quia cum eorumdem regum aliquando lebraturum; feftum vero gloriofi patris Remigii,
familiaria adinvicem perferens mandata, per con­ pretiofi corporis ejus elevationi ; dc fubfequentem,
tiguam regionem tranfierit , ipfius fanât locum bafilic* confecrationi; ceteros deinde 1res, fynoorationis gratia invifere neglexerit . Quod idem di deputat celebrationi. Quibus auditis, ad fuum
abbas fagaciter recolens animo, fua dirigensferi- ccenobium rediit abbas, fuaque (cripta per Franpta i|li fuggerit , ut quoniam pro delegato fibi ciam eique contiguas direxit provincias: invitans
apoftolici primatus officio Romam ire difponit * faofts ecclefi* fideles, ut ad tanti gaudii partici­
fi quando ad cognatos fines certo ecclefi* revo­ pationem concurrant mente promptiftima , tam
cetur emolumento, non fiat irrita Francorum a- pro amore dc veneratione ejufdem patroni fui ,
poftolo ab eo fafta promiftio . Mittit vero' ei in quam ut benediâione muniri mererentur apoftomunere vas ad bibendum idoneum, intus dc cx Cl'ca_Cçterum papa Colonia digreflus , Tullum io 4aL,
terius auro decentiftime decoratum * : iqpnuaus
. p-».·»· illi dc ipfius fanâa ecclefia dedicanda fuum cum exaltatione dominica Crucis venit : indeque cir- Γρ··4··<*ΐΐ<
petitione defiderium. Ad h*c idemepifcopus be- cumjacentium regionum epifeopis dc abbatibusllγη.,,
nigne refert , quia eifi alia nulla fe revocet ec- teris fu* authoritatis mandari prxeepit, ut in prae­
e·;·'clefi* utilitas , vel pro folo amore fanfti Remi­ fixa die fibi occurrerent ad fynodum celebrandam
gii reverfurum ad Galli**, dc rjus bafilicam de­ in bafilica prsfati Francorum apoftoli : ut per
quem orthodoxs fidei initiati Ium rudimentis *
dicaturum, fi divina annuerit benignitas.
Celebratis ergo in fede civitatis Leucorum duo­ in ejus prxieoti» confequerenrur reparationem te·
bus dominice nativitatis diebus: in tertio, clero pefaâe in fe divina religionis. Hujufmodi man­
datis gratulatur pia fidelium devotio, preparans
fuo valefaciens, iter carpere Romam ducens ag
greditur. Quo perveniens, eum favore totius po­ fe ftudiofe ad implendum quod ex apoftolica di­
puli hooorabiliter excipitur; apoftoliceque digni­ gnitatis fibi promulgatur cdifto,
tatis infulis infignitus, in hypapante domini, (n
Venenatus autem ferpens, qui ab exordio mun­
cathedra B. Petri inthrooisatur, dc Leo papa Ro­ di ad humani generis inhiat praecipitium , uni
mano more nuncupatur. Hic digne adminiftransD ialutari propofito, commenti fui nititur opponeque fui funt officii, inftanterque difponens que
1 obftaculum . Ad complendam enim perfidi*
re
• F»r>«,
aue · videntur accommoda divine religioni : qua- fur voluntatem quo id am potentes ia i cos excitat*
· Jragefimalis temporis explet jejunia, fuccedentia- qui incenis conjugiis operam dando, & aliorum
Îue dominice refurreftionis ibi celebrat folemnia. criminum nefariis ufibus fe implicando, violato»
Hibus elapfis , fynodum convocat epifeoporum res erant hooeftatis ecclefia ft i cas : idcoque vere­
Italie: dc ibi quclibet perverfa in eorum epifeo- bantur
I
reatuum fuorum latebras in locem prode·
piis pullulantia, aut corrigit, aut hortatur corri­ re. Sed & nonnullos epifeopos & abbates illis ad­
jungit, qui in ovile dominicum aliunde, non per
gere.
11 [.«Mili­ Aliquanti autem temporis interlabente curricu­ oftium, irruperant, & in ecclefiis fuis , catholi­
ter ia Gal­ lo, Gallicum revifere folum tam beato Remigia corum patrum iaoftionibus contraria qu*dam pul­
lio, R···*
fafta promiftio, quam orthodoxe fidei in illis par­ lulare permiferant , qose condift* fynodi exami­
«ί,Μ.
tibus adeo tepefaft* perfuadet intentio . Unde a - natione referenda man ifcftari metuebant. Utenim
Romanis expetita licentia, per quafdam Larii ur­ ' feriptum eft: Oansi/
au/v
edit lucmt: &
t.
bes iter agens, in eis mulca difponit e:clefiafticc idcirco peccatis luis magis magifque occultationis
honeftati congrua : tandemque adit imperatorem adhibet obnubilationem. Tante itaque perver fi ta­
tis viri, incentoris fui callida faggeflione inftruHenricum, in regione commorantem Saxonica.
Interea memoratus abbas defiderii fut compo­ ai, regi Francorum fuggerunt , regni fui decus
tem fe futurum ex ipfius pape certos pollicita­ annihilari, fi in eo Romani pontificis authoritatione, regi Francorum Laudunum venienti occur­ tem dominari permitteret ; vel fi eidem , ut de­
rit in pentecoftes folemnitate, ejufque confilium creverat, occurrens prcfentic fu* favorem ad co­
dc favorem expetit de prefato templo apoftolica gendum concilium exhiberet.
Addunt etiam, quod nullus antecefforum ejus
confccrando benediftione ; monens & poftulans,
id
pendica ad an. 1049. publicatum, cui nullum Auftoru nomen prefixutn eft , quia deerat in MS. codice, quo ulue eft Baroniua. qui hoc anno n. >4. ait, fe te fruftra illud Itinerarium . quod ab illis a&is diverfum putabat,
perquifiiffe. Marlotus Toa». ». Metropoli» Remcnii» i. 1. c.
illud ex Cod. MS. corre&ii» publicavit. Pa/M/
ad eu, 1049. m. >1.

731

£a.

C O N C ILI Ü M

wEirsut rkawc?

75*

------------- id reperiatur aliquando cooccffifle, utob fimilem A chorum, clericorum, qui jam ex mdlti* conflunumcroia
concio
. Ex quibus
omchM5« cauf*m ·’· Franci· orbes iogrcflba pateret alicuii xerant
------- - partibus, ---------r_------tr----------:l-----pap·. Hi* vero ageodi* , paci* dt tranquillitatisi nib·* in atrio bafilic* difponitur deceritifliina pro.
congrua funt tempora : regni autem ejus flatus) cert», epifeopi* tribo·, SilvaneAeafi videlicet ,
fit io perturbatione non modica , qnibuidam vi­ Andegavenfi, Nrvcrnenfi, longe digcfto* ordine*
ris potentibus dominationis ejus jugum detre-■ antecedentibus , textumque evangelii cum aqua
dantibus, terrsfque & caftella quslibet ab ipfiusi benedsAx dc aromatum odore Gerentibus. Sic er­
ditione abalienantibus. Quapropter regie dignita­ go dilpofiti , papam advenientem fu&ipiunt ,
ti ferunt congruere , utilitati rcipubtica turr fa- cui ecclefiam introeunti refponforium, bum»
pienter contulere potius, quam fynodii intende­ teli, cum digna modulatione concinunt : dt dum
ante altare fsnâa crucis orat, aliud refponlb»
re : principes fuo*, & totius exercitu* fui poten­
tiam io rebelles commovere- Ipfo* etiam epifeo­ rium, fumm· Trinitati videlicet , concinentes
po* & abbates penes quos maxima pars faculta. finiunt. Progreffo autem eo ufque ad altare fan­
tum regni eft, ceofeot immune* hujus expeditio­ di Chriftophori, dc ante venerandi Francorum
ni* efte non debere : ante alio* abbatem fandi apoftoli fepulcrum orationem explente, iterum
Remigii , quem, quafi dc rerum fisarum abun Bhymnum,
I
T» Deme Audaawa, confona vocum
dantia pnsfumeutem, pro van· gloria amore ad jubilant vociferatione. Qui tandem io fede fibi
decenter
apparat*
paululum relidens, adftantes
monafterium fuum coofecrandumcalnmniabantur
laetificavit benedidione apoftolica: & exinde eRomana urbis pontificem evocafle.
Hac igitur verfipclli perfuafione rex emollitus, gneffus , ab eifdem pfallcntium choris cum di­
& ab honefto propofito ad fedudionis devia fle­ vinis laudibus deducitur ufque ad civitatis
xus, papa per Silvanedenfetn mandat eprlcopum, moenia.
Qjii Remenfi* clerus cum arduepiteopo fuo ,
fc fuofqoe pontifices Cum abbatibus cogi ad com­
primendam pervicaciam fibi rcfiftentium : ideoque aliifque quibufdam obviam procedens epifeopis ,
non pofle occurrere illi in prefixo termino ad perfpKua proceftionis numerofos difponit ordines
peragendum concilium. Unde adventum fuum ia in atrio S.Diooyfii martyris. Ubi ad tanti pon­
Franciam in aliud tempus differat : quo abfolutb tificis fufeeptionem competentia concinens canti­
hujufmodi negotiis eum debito cum honore fi»· ca, ufque ad ecclefiam fandas Marin illum co­
fripiat · Ad hac papa remandat ; promidsonem mitatur cum maximas jubilationis gloria . Illic
beato fadam Remigio nequire fe irritam facere, _vtro, ante fanda crucis dc ejufdem
______
Dei„ gemtnfed ad bafilicam ejus dedicandam procul dubio Cei* altaria complet* oratione, in arcbiepifcopali
fede, archiprarfulc ~
Remenli
venturum / ubi, fi qui dirime religionis amato- allquantulum refedit
'
res convenerint, cum eis fynodi rationem fe fa­ ad ejus dexteram, Trevirenfi autem refideatead
tetur habiturum. Cujus mandati ad regem rela­ finiflram. Deinde miniftris altaria prnparatis ,
tione perlata, ipfe tamen in rebelles iter aggre- quibufque pro officiorum congruentia : & ipfe fisditur.coaAa in unum ingenti exercitu* fui mi­ ccrdotalibus redimitus infignibus , procellit ad
litia; fed A epifeopis, & plerifqueabbatibus con­ miflaram celebranda lolemnia. Qpibus expictis ,
tra voluntatem fuam Illo euntibus ; illis etiam & adftante populo apoftolica benedidioae muni­
perverti* ccclefiaram reAoribu* ad id negotium to, pmdidoRemorum archiepifcopo fibi fisifqoe
ultro fe ingerentibus, qui ut fummi paftoris vi­ neceffarios fumptu* fuppeditante , rcicdiooem
percepit in majori palatio , juxta ecclcfiam
cariam aâus eorum examinare venientem poffent
cffiigere, eamdem expeditionem exitiali techna fi to.
elaboraverunt ftruere. Abducitur cum eit dt me­
Die autem fubiequentl, metuens ne praspedimoratu* abbas fanâi Remigii, mceftus admodum retur frequenti* circumfluentium populorum, dooflt gemens, quafi non effet vifura* effèâum défi- _bus
-----------------------------------r_____ _______________
tantum comitatu* capcllaais,
dum noAurnc
deni fui. Sed divin· confolationis ejus mmrori D a fratribus explerentur vigili·, ad fimftum renon deluit potentia.
----°—
-------------- f"faâoqùé
a-------- fibi
rL: balneo
u-'— lotus
‘------ dc
meavit
Remigium:
Vit enim unius diei dt dimidii Itinere confefto, tonfui eft, utpote qui imminentem tanti patria
Induite eft illi redeundi licentia. Qj»i reverfus ce­ folemnitatem in craftino celebraturus,' transferre
lerrime, Romanum antiftitem adhuc Tulli remo- dtfponebat tam pretio!· gemmas venerabile pi­
rantem expetit; cumque pro regiis mandatisjam- gnus; & prsrparata fibi quadam domo contigua
diu conceptum propofitum non permutaffe co- ecclefia illic fecretnm remorandi expetiit, quia
gnofeens, gratulabundus ad monafterium rediit; metuebat ad publicum procedere.
snftsntcr pruparare faUgens , qu· tanti patrie
▲d fepulchrum enim fandi, uuafi ex toto or­
confluentiumque filiorum fanfiss ecclefi» forent be excitata, tanta hominum confluebat numeroneceflaria conventui. Jam quippe dierum prope fitas: ut introeuntibus, fpatiofi templi vix iuffierat terminus, qui firpradiân difpofitionis com­ ceret capacitas. Advolabant enim tam ex vici­
pletioni fuerat attributu».
nis, quam ex longinquis regionibus, prornifeui
v«»*t Kim* Denique domnus papa a Leucorum urbe digref- fexu* innumerabile*, effundebat afpcra Franci*
honorem---gloriofi
apoftoli fui
vilianos,
X*· V·*·’ fus, Itet ad Remcntem ducens utbem arripuit; dc _ad
------------------------ --------------------------, _opprrr.
io opportunis locis, fingulis quibufque noâibus,Bdano*, & cives: fed dt Gallia pene ex omnibus
maafione accepta, in vigilia feftivitatis fandi Mi­ fui* partibus boc tranfmittebat populorum mil­
chaelis ad Cunnolenfem villam venit. Coi priefa- lia : inter quos accelerabant epifroporum, abba­
tu* abbas ibidem obvius fnâu*, quaecumqne necef- tum, monachorum, clericorum general* agmi­
feriu* expetit ufu*, illi omnlque comitatui ejua af- na. Ignobilis nobili, ont inops cedere ne£c»cbat
ftuenter fuppeditavit. Dic vero fequenti ad fan- diviti: fed omnes una conglobati, concurrebant
Aum pervenit Remigium, archiepmopis tribus intentione devoca, buftoque cwleftem margari­
comitatus, Trerireofi videlicet, Lugduncnfi, Ve- tam continenti dnlcia imprimentes ofcala, obla­
footionenfi, aliifque viris honorabilibus : inter quos tionum tuarum quifque pro pofle offerebant do­
erat Joannes epifeopus Portuenfis, dc Petra* ec- naria. Qui vero cooftipatoram violentia repulfi
* L«s«, >· c*e^iE Romane diaconus, dc ipfius urbi* pnefe- propius accedere non valebant, heu» quantum
"M - *’«·■ Aus. His protinus conglobator in unum tota fra- gementes fe defiderii foi privari efledu, de lon­
ge projedis muneribus qsna attulerant, quafi 1».
truB> coagrcgrt·0>
* eundi* abbatum, mona-

1

7H

LBO

MX.

_

R

K

t

M

F

M Ç r

M fc N S

t.

HENRICUS Itl IMF.

HiNK. t.R FRNAC

_, .

7Î4

■pidibus, fandi fepulcrum pia tamen devotione A epifeopis, & abbatibus, fupp uns humeris illud'
ANNO obruebant.
ANNO
devote lacrymans extulit, f refponforium , hit CHRISTI
CHRISTI
Eft autem ante fores ipfius bafilic* quoddam tft it JgUMibtif, inchoavit . Cujus vocem fubfe··«»
fpanofum atrium, in quo quotiens denfitatem fui quentes chori plahentium ovantes erumpunt in
perpeti non poterat frequentia tantorum explica- jubilationis tripudium , pratque alacritate cordis.
bat ccetuum, eo duâa aviditate cernendi ipfum O quantorum ora manantium rigavit redundan­
beati Petri vicarium. Poft beati enim Remigii tia fletuum ! quantorumve mentes ad tanti patris
captatum fuffragium , ad hujus fummopere inhia­ captanda fuffragia funt compundcin fufpiria bea­
bat confpedum . Qui ut magnanimo defideran- torum gemituum! Tradens autem dominus papa
tium fatiifaceret aneftui , eminentius folarium eumdem pretiofum thefaurum fe ultro ingeren­
domus, in qua remorabatur, petens, unde & ad­ tium * vobis, ab inquietudine turbaram icceffit
itantes contueri, & abeifdemconfpici, fic loquens in oratorium fanâa: Trinitatis, quod ad meridia­
poiTet audiri, apoftolica eos benedidione ixtifi- nam plagam infra ambitum ipfius ecclefic decen­
cavit. Hifque recedentibus, & aliis fubinde at­ ter conftrudum erat, Harduni cujufdam illius lo­
que aliis illud atrium catcrvatimreplentibus, ter ci cœnobit* Audio continens dominicum fepulin eadem die fua: exhortationis monita impertiens B erum eleganter imaginatum indar illius Hicrofofalubria, liquido patefecit, quae vitanda, queque lymitani , in quo noftra
“
requievit falvatio. Hoc
ad fallitem animarum fuarum fibi forent expeti­ igitur Trevircnfem archiepifcopum in fui prefcnbilia. In eadem denique domo, Iaera myfteria tia eadem die confecrarc fecit, ex confcnfu prefibi fecit celebrari: quia non dabatur uipiam lo­ fati Remorum archiprazfulis multorum ibi fando­
cus opportunus ecclefiam introeundi , nec ipG rum collitis reliquiis.
fratres pre importunitate plebtum lolitum illic
Denique monafterii foribus pstefadis, tibi illa
penfutn divini valebant perfolvere officii.
ctrleflis gemma defideramium populorum eft ex­
Adveniente interea node, nec tamen confluen­ poG ta obtutibus, tum vero cerneres promifcuum
tium rârefcente, fed magi» magifque crebreicente vulgus prz nimia exultaiione manibus plaudere,
copia, damnas papa metuens ne in factis vigiliis innumeros in divinas laudes gratulabunda vocife­
Deo famulantes importunitate plebis p rr pedi ren - ratione erumpere, potentes, impotentes, nobiles,
«ur exequi divinae fervitutis folemnia ; tum etiam ignobiles , quemque pro fuis viribus fummopere
ne fibi pretiofi corporis ianâi ipfius transferendi, niti, ut tam optata gaudia propius mereretur con­
ecclcficque dedicande inhiberetur copia: delega­ tingere . Magna fides , magno procul dubio retis clericis fuis ejufdem loci memorato abbati, C
I muneranda premio .* qust nc tanti reddatur ex­
fpatiofttatem templi prrcepir penitus evacuari , pers emolumenti, nec imminentis mortis revoca­
obferatifque diligenter foribus, omnibus interclu­ tur periculo. Quidam enim pre nimia defideni
di facultatem introeundi. Praecepit etiam ex fua fui feflinanone précipités, dum inter conftipatos
parte hoc populis enunciari, at ad horam fece- cuneos corruunt, non valentes refurgere, fuftocaderent , flt abfque ulla fui impetus inquietudine ti & conculcati intereunt. Rapitur djadaturpofolemnes illius nodis excubias cam digna devo­ tiui quam portatur pretiofi corporis theca , tot
tione a Deo militantibus celebrari linerent ; fe millium undique propellente frequentia, velut na­
procul dubio die fubfequenti eorum deftderiis pro­ vis aequoreorum fluctuum haede illae agitata vio­
mittit faiisfadurum, & theiaurum defidersbilem, lentia, nunc hi, nunc ilii , extorquendo fibi fe­
quem qoerebaot, illorum confpedibus expofitu- licia vendicant dona. Et ut paucis multa conclu­
rum. Si vero mandatis detredarent annuere, in- dantur , nec longius ambagibus legentium defi­
fefto negotio, propter quod adveniflet, receflu- ciat intentio: toto interfinio, quod civitatem &
rum fore. Quod cum tandem maxima difficulta­ caftellum ipfius fandi inter jacet, tam jucundaste fuiffet obtentum,...
pleraque tamen numerofitas gitatur contentio . Adcft Remenfis ckrus cum ci­
populorum
ex< vium multitudine , apoftolum fuum ad proprie
trum cum copiolis luminaribus deforis ex-D
cubans, ejufdem pollicitationis prcftolsretur effe"
urbis moenia elaborat devehere.
&um : cereorum ubertate , quafi multiplici fideQuem vix ab hujufmodi impetus denfitate avulrum fpleodore, interius irradiata ecclefia , Deo fum, lands Dei genitricis infert ecdefue: ut cui
fervientium chori in canticis fpirituahbus decen­ vivens in corpore dignis laboribus vite prxfentis
ti (Time illius nodis exegerunt Ipatia.
multa comparaverat commoda, catholicacque re­
Mane autem fado folceptus eft a domno papa ligionis competentia addiderat infignia , huic vel
intra ecclefiam feoftus martyr Cornelius : quem unius nodis morula, exultationem fimul & fan­
cum aliis fandorum pignoribus comperientes cle­ di ficationem, fuorum oflium exhiberet prasfentia.
rici , illo detulerunt pro multis violentiis , quas Collocato ergo eo fuper fanda: Crucis altare, ar­
ecclefia fua patiebatur a quibufdsm malefaftori- chiepifeopus Vcfontionenfis ad altare beatae Ma­
bus. Circa horam deinde tertiam: redimitus idem rie procedens, milTarum folemnia cum eorum cle­
apoftolicns infulis facerdotalibus , ad gloriofi pa­ ro de ipfius gloriofi patris celebravit feftiviutc.
tris Remigii fepulcrum procedit cum thymiama­
His autem expletis, dum concurrentium devo­
teriis & crucibus, lociatis fibi archiepifcopis qua­ tio magis agglomeratur, diei interea dapfo cur­
tuor, RemenG videlicet, Trevirenfi, Lugdunenfi, E riculo nox fubfequitur ; cujus tamen caligine bafiVefontione&fi, cum quibufdam aliis: fed &ipfius lice illius adyta nullo modo fiunt obfcura : tot gra­
loci abbate, domnoque Hugone venerabili patre tulabundi conventus fuum quodammodo diem pre­
cceoobii Cluniacenfis , & illius ordinis plurimis . ference undique micant luminaris. Monachi auCum quibus litania fads, & fuper fandum cor­ tem ibidem circa patronum fuum letis invigilant
pus non modica thymiamatum accenfa fragrantia, excubiis, dc matutinalem explent curfam cum duo­
cecinit refpouforium, Diri&tar artato mta . Quo decim ledionibus & refponforiis fuis. Poft quos
cum verfu explero, feretrum fandi, ut prepara- eaÜetn vigilias folemniter peragendas canonici futis inftrumantis aptatum ad portandum reddere­ fcipiunt, & cum novem ledionibus matutinorum
tur habile, a fuo loco paululum removit, &an- officia confummantes ufque ad lucem protrahant.
tiphooam, Coaftfftr dMViai Xmigias, decantavit. Qui fado mane, Primam, Tertiam, Mtffamqua
At ubi competenter, prout res exigebat, dif- cum Sexta hora ante folita decantantes tempora ,
pofitum fuit: ipfe ante alios cum prrfatis archi- venerabile corpus cum divinis laudibus efferunt a

bea-

t IT

M

HENRICUS IlL IMP.

,

7M
C O N C I L l U JVl
HCNR. I.K. FRANC.
73*
1 -beatç Dei genitricis ecclefia: quod in circuituci- ,ex dedicationis celebravit fefttvirate. Lefto evan-----------CKRiVri
cun> jucunditate deportantes , congruas gelio, pulpitum confeendens, exhortationis fer- cannum
ftationes per przfixa faciunt fpatia. Cumque ad moocm fecit ad circumilantem populum , qui
eum locum ventum effet , ubi quondam fuerat plurimus monafterii, ut diftum eft , foribus ob­
porta antiqua, Patens nuncupata vocabulo, per ieratis, per fencftras irrumpendo fibi fcccnat adi­
quam idem fanftus hoftem humani generis in ea­ tum. Ad quem multa ex ipfius templi fanftificadem urbe vifibilibus ignium dcbacchantem exter­ tione concionatus utilia, diem illam celebremefminiis adhuc in carne vivens orationibus expu­ ie przeepit perRemenfis epifeopii confinia: analit; illic eo id cm pretiofos artus deponunt, fic ip­ thematis pena damnans omnes illos qui adeumfius miraculi memoriam dip,na devotione & can- dem locum hujus folennitatis gratia per fiogulos
'
ticis fpiritualibus agunt . Ad cujus faftt memo­ annos confluentibus, vel inde redeuntibus, alicuriale ibidem bafilica moderno cil contiruâa tem­ jus impedimenti irrogarent incommoda. Conilipore: quam quidam fervus Dei, Conftantiusne­ luit etiam, ut ad altare, quod ut przfatum eft,
mine, fuis impenfis eleganter compofuit, & Dei in honore apoflolorum Petri fic Pauli, Clemen­
famulos ad ejus oblequium, quoad potuit, dum tis dc Chriftophori manyrum , gloriofique conviveret , aggregavit , fic in honore fanftz Maris B (efforts Remigii, confecra verat, non indiferete a
quibufque, ficut haftenus , facrofanfta myfteria
Magdaienz lanftique Remigii confecrarj fecit.
ήζ·θβ*«Γ Dum ,u<lue *K,,ur >l|a Circuitio extra civita- agerentur.· fed fecundum morem Romaoz ecdeS. Rtortu, tis mœoia, domnus papa convocatis epifcopi* in­ fiz feptem tantummodo facerdotes , qui io illa
tra dedicandi monallerii abdita , fmgulis lingula congregatione digniores haberentur, ad hoc oftiad conlecrandum delegavit altaria ; Remenlen» cium deputaremur ; foli Remenfi archiepifcopo ,
vero archiepifcopum cum Lifojenti epifeopo ter­ ipfiuive coenobii abbati ibidem miffas agendi ponam circuitionem cum crucibus & fanftoium re- tcftate collate, fit cui idem abbas daret licentiam,
liquiis, fecundum ecclefiatbcum ordinem exterius certe interdum rationis exigente gratia1, necnon
conftituit agere , ibique conlecrationi* officium clero Remenfi bis tn anno, feria videlicet fccunadimplere : ipfe vero cum fibi neceffariis rema­ da pafchalis fefti , & vigilia afcenfionis domini­
nens interius, divini tabernaculi ‘aiiftificationetu ez, quando folennea illic ftationes ex antiqua fa­
ftrenue diligenterque exequatur.
ciunt traditione. Hzc decreta ne aliquando irri­
Poftquam igitur eu ventum eft, ubi fecundum ta fierent antiquitate temporis, litteris mandari,
orthodoxorum patrum decreta , pignora fando­ cafque lignari figillo fuz praecepit authoritatis.
rum, & facra quzque debent intra dedicatam ec­
Deinde memoratum populum, fecundum infticlefiam recipi, przfati canonici, ut diftum eft , lutionis ejus verba publicam de peccati* fuiscondeportato corpore beati Remigii pci gyrum urbis feffionem agentem abfolvit: explicitifque divinis
& caftelli , cique adjacent is municipii , pervene­ officiis, apoftolica benediftione fanftificans illum
runt cum eo ufque ad portas monafteni, ubi tot dimifit. Pontifices autem , esnobiorumque redo­
millium excreverat frequentia, ut prz eorum den- res, & ceteros facri ordinis mini fi ros qui ibi afitate eidem gloriolo patri domum fibi paratam derant , ad emendem locum in craftino juflit rointroeundi intercluderetur licentia . Ipfe namque verti, ut cum ilhs haberet rationem quam con­
papa eafdem januas vetuerat referiri; ne impetus dixerat fynodi.
cum eodem faofto irruentium, fic fibi diferimini,
& impedimento cceptz dedicationis foret confumActa concilii.
nutioni. Quocirca aliquod diverticulum, quo va­
leat intromitti, perquiritur: tandemque vix a:urDie vero altera, quz eft quinto Nonas Oftobaruminquietudine abftraftus, perfeneftram, quz bris, congregati funt in memorata bafilica epif­
eft fuper S. Trinitatis oratorium , demittitur . copi, videlicet numero viginti, cum quinquaginQuem domnus apoftolicus cum maxima devotio Du fere abbatibus, & aliis ecclefiaftici ordinis qnamubi ftatim
vetus querela inter “Remenfis
ne & canticis fpiritualibus receptum, non ad prz- plurimis:
.......................
~
fens iu proprio loco repofttit, led fuper principa­ ac Treverenfi» archiepifcopi clericos eft renova­
le altare , quod in honore apoltolorum Petii fic ta; his adftruentibus, quia Remenfi* primas effet
Pauli, Clemcntifque fic Chuftophori martyrum , in Gallia , ideoque illi difpofitio competeret fyfic beati Remigii, confecrarat, collocavit. Et cu­ nodica ; ccontra vero illi archiepifcopo Treveren­
jus rei gratia hoc facere decreverit, dignam me­ fi eamdem dignitatem conabantur adferibere , primoria rationis fententiam lubmtulit.· videlicet ut mamque fedem poft Romanz ecclefir przfulem
evidens fic conlpicuus omnium appareret oculis in in celebrando concilio acquirere . Dominus au­
celebranda fynodo : in qua ti quis erroneus ali­ tem papa non arbitratus opportunum tempus ,
quid frivolum vel ecdefiafticz rei gioni adverfum quo his lationibus imponi valeret congruus finis,
afferere przlumeret : erga hunc vir Dei illius vir- fcilicet potius meiuens hujufmodi controverfiam
tuus potentiam per (ui corporis przfcntiam exhi­ prorumpere ad fcandalum contentionis : in mo­
beret, quam adhuc in mundo vivens erga Aria- dum coronz fedilia epifcoporum difponi , fic in
num hzreticum exhibu<t · cui in conventu epif­ medio eorum fuz fedis fuggeftum przeepit locacoporum cathobcae fidei lucem nebulofi dogma­ Eti; cujus ordinationis naodum ex arbitrio Remen­
tis umbra obnubilate molienti, ad adventum luum fis archiprzfulis fanxit adminiftrari. Qui convodivina virtute otficium vocis extorfit ; fed paulo catis archidiaconis, fic quibufque cleri fui przcipoft cuin humih fatisfaftione reatum fuumagno- puis, cum eorum concilio, in modum, utdiftum
fcentem, anima corporifque eumdem fanitatedo- eft, coronz, pontificum fedilia; ficin medio ejus,
natum ad filios adoptionis tranftulit. Quz pero­ apollolicz fedis apparari fecit infignia . .His ita
rantis papz intenti.> ex fuperno inftinftu proce­ difpofitis, dominus papa faccrdotalibus, quafi ad
dens, effi-ftu nullo modo caruit : velut hoc opu- celebrandam rniffam , infulis redimitus, procedit
iculum fuo loco declarabit .
ex oratorio S. Trinitatis, cum cruce fic evangeHac ergo de caula fic locato beati Remigii cor­ lu libro, antecedentibus eum facri ordinis minipore , univerfis agminibus epifcoporum, abbatum, llris: fexque alii coretn eo procedente», ante fan­
monachorum, clericorum , per choros decentiffi- dum altare ex integro cantaverunt antiphonam,
nje ditpofitis , miffarum folemma idem pontifex
net damnu. Qua expleta cum plalmo, fic
G/a-

O

C

M

P

Kl Ç r

LFO
K E M t N i t.
757
fix.
-Gitria, archiepifeopus 1'revercnfis litaniam fecit : Arat puigatio,

HSNRICtn HI. IMP.
HSNR· I R. FRANC.

_..

75«

ediceret, requifuit. At illefurgens,-

ANNO
eaque finita conventum diaconus ut ad Deum inducias petiit ufqua in craftinum; dicens fe vel· CHRISTI
preces effunderet admonuit, Si fic tempori con­ le privatim loqui ad domnum apofto licum. Ce ni­
gruentem domno apoftolico orationem dicente , que dits fuiffcnt t ceteri omnes furrrxerunt in
leftum eft evangelium. Dixit Sinteni Petra Jefut: ordine, fecundum verba priorum purgantes feab
Si patentent i» te frater teas- Poft hre con (ede­ hujufmodi fufpieione ; quatuor tantummodo ex­
runt omnes ordine quo Remenlis archtp>c<ul di- cepti», Lingooenfi videlicet , Ntvernenfi, Contpofuit ; dominus quidem papa io medio, ut di- ftantienfi, Namneicnfi. Quorum caufit eo dio ad
ftum eft, chori, verfq vultu ad fepulcrum beati difeutiendum rcliâa , diaconus fermoni» curium
Remigii; ante oculos autem ejus ad orientalem ad abbates qui aderant tertit. eofque , ne torte
plagam Remenfis in dextera, Treverenfi» vero in U ipfi in ovile domioitum aliunde , non per oilium introident, confiteri admonuit. Primus fan­
parte refedit finiftra.
Poft Remcnfem deinde, fecundum fubnotatum ât Remigii abbas Hcrimarus furrexit feque ab
ordinem refederunt Beroldus Sucffionenfis, Tro- hujufmodi culpa , congrua refponfione purgavit «
Deinde domnus Hugo Cluniacenfis fubfircutus,
go MorinenGs, Frollandus Silvanedcnfis , Adal
bero Metenfis:'ad meridianam autem plagam Ay- B hanc purgationis fua rationem fubintuiir, dicem:
‘
'
- Hugo
·.
·
Pro adipiuendo abbatia honore. Deo tcfte, ni­
lenardus archiepifeopus
Lugdunenfis,
Lmgonenfis, Josfridns Couftantienfis, Ivo Sagenfis , hil dedi vel promifi: quod quidem caro volnit
Hcrbertut Lifojeofis, Hugo Bajugarenfis, Hugo led mens & ratio repugnavit.
Poff hunc le quidam congrue cxcufare ftu dueAvringenfis, Theodoricus Virduneniis; ad i epic rntrionalem vero plagam Hugo archiepifeopus Ve- runt; alii vero nihil refpondentc», reatum fuum
fontionenfis, Hugo Nivernenfis, Eufcbius Ande- occulere quam patcfaccte maluerunt. Tunc Lingarenfis, Pudicus Namnctenfis, epifcopus Angio- gonenhs epifcopus furgen», fuper abbate Pultarum, & joannes Portucnfis . Poft quorum terga ricnfi dieecefano fuo plurimum eft conqueftus ,
in modum fimiliter corona refederunt abbates Ïuod videlicet m fetore luxuria vivens, pluribus
agitiis inferciebat ; beato quoque Petro, ejufquc
hoc ordine : domnus fcilicet abbai fanâi Remigii
Herimaru», domnus Hugo Cluniaccnlis, Sigefri- vicano, Romana fcilicet-ecclefia pontifici, cujuj
du» Conienfis, Folco Corbe jenfis, Rotbcrtua Pem- abbatia illa erat, debitum centum quotennia perniefis, Rainoldus fanfti Richarii, Goifndus Ver- iolvere detreâsvcrat .- & inde excommunicarua
zelliacenfis , Arnoldus Puliarienfis , Rudolphus miflarum (aeramenta celebrare prctumpfcrar; exag|jUC adhuc
fubjacen»,
eidem, fyno----------j
Mofomenfis, Oylardui Catalaunenfis, Milo Der- Ccommuoicatiouiquc
fubjacen»
eidem lynovenfis, Noxgaudus AI tu i lis ren fis, Albertus fanfli do intererat
’ J· , nec
- ab objeftis
·----- . Qui. Λ
difculTus
fe - rTbeodcrici: Steph anu» fanâi Urbani, Vulvncus -valens purgare criminibus. ab boooris fui eft difanfti Auguftioi Cantuaricnfis , Alwiuu» fanâi Jnitate depofilus. His ita definitis , cdlâum eft
ib anathemate autboritatis apoftotice, ut fi quis
Beoediât de terra Anglorum. Deinde ceteri, qui
ut fuperius relatum eft , fimul fuerunt numero allidentium, quempiam uni ver falis ecclefia prima­
tem , prater Romana fedis anuftitem effe affc
quinquaginta.
λ», aid
Qttibus ita relidentibus , imperato filentio ex reret, ibidem publica fatuFsAione patefaceret.
ριιν*.
pracepto domni papa furrexit Penus fanda Ro­ Cumque ad iuee univerfi reticerent , leftis fenmana ecclefia diaconus, expedito fermone pro­ tentn» fuper bac re olim promalgatis ab ortho­
ponens dc quibus in eadem fynodo fermo effet doxis patribus, declaratum eft , quod lolus Ro­
habendus: de mu his videlicet illiciti», qua con­ mane fedis ponnfex, univcrialis ecclefia primas
tra canonum inflituta in Qalltcis finibus exerce­ effet & apoftolitu» . Poft hac domnus papa fub
bantur : id eft, de fimonisca herefi, dc miniftc- excommunicatione prohibuit, ne quis abfque li­
rii» ecclefiafticis, & altaribus, qua a laicis tene- centia recederet,
______ , . antequam tertia lux confummabarttur, de pravis confuetudimbus, qua: ab ersinDrctur in celebratione concilii, ficque jam node
attiis ecclefiarum accipiebantur , de inccftis con­ propinquante conventum dimifit.
Sequenti autem dic ad memoratam bsfilicam
jugiis , & cis qui legitimas relinquentes uxores
adulterinis iterum nuptiis implicabantur, de <n> cum abbatibus & clero convenientibus epifcopis, f»ç»»dr.
nachis & clericis a fanâo propofito b. habitu re­ domnus papa cum quibufdam eorum feceffit in
cedentibus: item de clericis mundish militia Au­ oratorium S. Trinitatis : ubi dum cum eo cottdentibus , de rapinis , pauperumque injuftis ca­ (cffionis fu* privatum colloqutum Reinenfis haptionibus, deSodominco vitio, fic quibufdam br- buiffet archiepifcopo», fit de ecclcûaftica religio­
refibus , qua in eildem pullulaverant partibus. ni» profeftu traâatum e&ct diutius eo ordine »
Quibus propofitis, admonuit omnes qui aderant, quo de traofsâa die : «poftolicus inde proceffit,
ut inde fecum prudenti deliberatione rrafiarent, diftaque iua antiphons, fit, litanu fafta a Treveconfiliumqua cum opportuno adjutorio domno reofi archiprafule, evangelism, Ornnü arfier font, Mutk f.
paps praberent, quomodo tare nrania divine fe- diaconus legit unirerfi». Deinde fuo loco reliden­
getis femen fufiocsntia extirpari valerent Poll tibus, Remenfem archiepifeopum, ut de limoniahac ad epifcopos fermone corwerfo , commonuit ca hxrefi, de qus hefternas obtinuerat inducias,
illos fub anathemate apoflolica authoritans , ut E rationem redderet, profatus annuit cancellarius :
fi quis eorum ad iacros ordines per fimoniaesm impetens eum etiam' de multis, qusfe fama vul­
harefim pcrveoiflet , vel praemio quemlibet ad gante comperiffc afferebat , criminibus Ad hac
eamdem dignitatem promoviffet, publica conlef- archiepifeopus furgens, ut fibi confiliandi facultas
concederetur expetiit. Qua impetrata, Vefontiofione patefaceret.
Primus ergo Treverenfi» archiepifcopns ad hac nenfem, Suertionenfem, Andegavenfem , Niververba furrexit, feque ntc aliquid dediffe vel pro- nenfem , Silvaneftenfem, Morinenfem , epifcopus
mififfe pro adepto epifeopstu, neque alicui facros convocans, cum cis myfterium habuit confiliifms
ordines vendidiffc refpoodit. Deinde Lugdunenfis indeque reverfus, caufam fuam, v. t Silvaneftcntis
dt Vefontionenfis fingente», ab hujufmodi culpa peroraret a domino papa obtinuit. Surgen· < r,n
profeffi funt fe effe immunes. Tunc profatus dia­ epifcopus Silvaneâenfis, eumdun archicp avp' m
conus ad Remcnfem axchiepifcopiin fe conver­ ref pond n non effe reum fimoniaca herein His
tit: & quid de his, ex quibus a cetera fsfta fue- auditis apoftoHcus prxeepit, ut hac tueilc lacraAaa
menConeii. General. Tom. XIX.

ANNO
CHRIST)
»·«♦·

739

LBO
pix

Z* Γ> Μ Γ» ï f I Π U
CONCILIUM.

HEN RICOS 111 IME

henricus is fr.

74°

» - — .. mento comprobaret archiepHcopus : mandans et· A ni illius exinanivit molimina. Tune enim hsereANNO
anno i«m recitari fententiam > qua Maximum Saloni- ticum adverfus catholicam fidem blafphemias de­ CHRISTI
tanum epifeopum cx fimili culpa notatum, pari liberantem gariire, ac conata perageret, fed po­ ··«·.
modo fe inde purgare beatus papa fanxit Grego­ tius rcfpicieodo * fidelis fieret ;, fi tent io condem­ * Kà^it···
rius. At ille canonicas inducias inde poftulavtt , navit.· nunc autem virum licet fidelem, nec (ce
(eque pvft earum expletionem, quod ratio purga­ Ieratum defendendo delinqueret , ufu loquendi
tionis pofceret, peradurum fpopondit. Quibus ei privavit. Et revera divin» fublimitatis inconipreconcedis , ftatutum eft ut medio Aprili menfe , henfibiiis vit tus in utroque fafto mirabiliter eni­
concilio, quod Rome celebrandum erat ,* inter­ tuit: qu» dt ibi gloriofe anime, licet adhuc in­
volucris fept» , tantum poteftatis contulit , ft
effet.
Cetera vero que ei objeda funt, quia legitimi quanta eam jam beatificaverit gloria , nunc citca
arcu latoris videbantur delatione carerfe, decretum ejus exanime corpus patenter ollendit.
Poftquam ergo pr»fatus Vefontionenfis epifeo­
eft ad praeiens iodifcuffa remanere.
Sic igitur hujufmodi definito negotio, fuper ab­ pus a luo conatu tali miraculo fe prohiberi co­
batia Der venii dominus papa conqucftus eft, qu» gnovit.- Lugdunenfi, ut fui vice caufam peroraai TulleoG fubtraâa fuerat epilcopio, & hanc adBret innuit- Qui (urgens ait eumdem Lingonenipfius pertinere ecclrfic poffefftonem, per privile­ fem epifeopum confiteri, quod (aeros ordines vengiorum, quae inde habebat, demonftravit recita­ diderit, & memoratam pecuniam ab illo presby­
tionem. E contra Remcofis archiepifcopus abba­ tero extorferit; fed fuppliciis, quibus afferebat ,
tiam refpondit fui juris potius efle, & hoc anti­ eum excruciari non fecerit: cetera vero, musfibi
quioribus privilegiis ecclefias fu» fe teftifitart va­ fuerant objcâa, hunc penitus denegare afferuit .
lere. Papa vero, quia in prastenti non .erant ea­ His diâis, domnus papa videns eadem die non
dem (cripta, ex qikiium ledione valeiet hrc con- pofle ad plenum hujufmodi negotium ventilari ,
troverfia finiri, juflir ea interim in archivis Re- jam enim nox inflabat: quid in canonibus de fit menfis ecclrfic perquifita in craftino in medium croium ordinum venditoribus fit decretum juflit
afferri . Tunc Turoncnfes clerici per Lpgdunen- tantum modo recitari. Ledaque fententiaadprefem archiepilcopum querelam intulerunt (uper ceptum ejus ex concilio Chalcedooenfi , capitulo
Dolenfi epifeopo Britanni» , qui te cum feptem videlicet fecundo, foluta eft fynodus , dilato u(qu. m craftinum hujus rationis judicio.
(uffraganeis a Turonenfi archiepifcopo fubtraxe
Mane autem fafto, iterum ad eumdem locum Aa, s,.t
me, fibique jrchiprclulis nonen contra fas vetjdicaverat. Qii ftatim ex authuriMie apoftolica Cepi (copi convenere cutn abbatibus & ceteris eccle- l<tIiavocatus eft ad concilium, quod, ut praefatumeft, fic ordinibus : ad quos domno papa procedentemedio menfe Aprili Rotn?: erat celebrandum, ut non eft cantata antiphona , ExaaJi not Donnât ,
ibi rationis hujus agitaretur judicum.
ficut heri, A nudiullertius ; fed ad ejus adven­
Poft hcc memoratus diaconus in epifeopum tum clerus decentiflime cecinit hymnum , Peai
Liogooeofem invehitur, cumque epifcopalem di­ trtator Spiritui . Quo completo cum antiphona
gnitatem per fimoniscam hrrefim obttnuiffe, fa- de (anfto Remigio, litania fafta eft a Veiontiocroa ordines vendidiffe , bellica arma contra fits nenfi archiepifcopo , poftquatn de Spiritu fando
ferendo homicidia perpetraffe , alieni matrimonii colledam dixit dominus apofloficus . Sicque le­
jura violaffe , in clericos fuos tyrannidem exer- dum eft evangelium: Ego [ttnt patior boant. Cum- 7»«· ι«·
cuifle , fodomitico etiam flagitio pollutum efle, que univerfi confueto refediflent ordine, (upradicriminatur. Quibus verbis fidem prebebanf pluri­ dus ecclefia Romane diaconus ait , confequens
mi delatores qui aderant; inter quos quidam cle­ effe, ut ubi hefterna (ynodus fuerat terminata ,
ricus afferuit , quod fibi adhuc laico conjugem ibi rationis fua iteraret initia, a Lingoncnfi vifuam violenter abftulerat, & poft perpetratum cum delicec
____ caûfa. Qui rtquifitus, ft a fynodica exaea adulterium monacham fecerat. Adfuit & pres D minatione fe fubduxiffe repertus, ex parte Dei fit
apoftolorum principis , ejulque vica­
byter quidam, fe ab eodem epifeopo conquerens beati Petri
“
captum, & fatellitum ejus fuiffe poteftati tradi­ rii , qui piefens aderat, ab eodem diacono, ter­
tum, qui eum multis fupplictts excruciantes, quod tio eft vocatus. Diredi funt etiam epifcopi Silfceicftius eft, clavis acutiflimis genitalia ejus con­ vanedenfis ft Andegavenfis ad illius hofpitinm ,
fixerant, talique violentia ab eo decem libras de­ ut (i forte eum ibi reperirent, revocarent ad con­
nariorum extorlerant. His auditis, epifeopuscon- cilium- Qui dum imperata accelerant peragere,
filiandi licentiam petiit: qua impetrata, archiepi- ipfius referendarii allocutio fit ad ilius, qui noo.
fci-pos Velontioncnlem & Lngdunciitem accetfit, dum fe a fimoniaca herefi debita purgaverant ree i fque credens arcanum connl i lui, petit ut fibi fponfione. Ai Nivernenfis epifeopus furgens, pro
fint caufidici . Sed qui cum tantis flagitiis foret epifeopio plurimum pecu ni» confeffus eft a pa­
implicitus, m oculis alterius magis quam in fuis rentibus datum fuiffe, fe tamen ignorante r co­
trabem videns , fratrem quamvis culpabilem in que adepto nonnulla ecdefiaftic» religioni con­
hcfterna lynodocriminatus fuerat, ejulque adcon- traria commififfe , und<- fe afferebat divin» ul­
(ummatiunem & i, fe merito damnandus alpira- tionis vindidam peri imefeere. Ideoque, fi dom­
verat .· noo folum le objedis nequit exeufare cri- E no pape ft prefcoti conventui dignum videretur,
mmibus, (ed etiam ejus caufidico, ne ad fuide- idem officium velle dimittere potius, quam in ejus
fenfionem quidquam proferre valeat, /iogu» mo­ retentione animam fuam peffumdare . Qu» ubi
dixit, paftorale pedum ante pedes ipfius apoftotus adimitur divinitus.
Velontioncnfis quippe epifeopus , dum fufee- lici pofuit. file vero tanti viti flexus devotione,
ptum ejus negotium perorare , & ad excufatio- favente fyuodo, eumdem, quod abfque fuo conssem criminofi incongrue quedam decerneret pro­ fenfu eadem pecunia data fuerit, facramento com­
ponere : iniperato fibi fuffragium vocis divino fen- probate fecit -· ficque Wli per alitod pedum miniiit denegari numine. Procul dubio magnus pater fterium enifcopalc reddidit.
Interea lallatum eft coram privilegium RemenRemtgius ob hoc ipfum, ut prediftum eft, ante
confpeâum (ynodi expolitus a beat» fidei papa, fis ecclefis\dc abbatia Dervenfi .* ex cujus ledtoetiam his ejufdem virtutis enituit potentia , qua ne comprobatum eft , eam pertinere ad jus Re•km, dum adhuc peregrinaretur ia terris, Ana- menfis urchiepifcopi. Redeuntes denique qui mif.
fi fuc-

w._

74*

wo

FJX.

p

D

V4

R

Μ ς

n

K B M B N b b,

HKNRICUS ffl. IMF.

. IUNRICVS 1 R FR.

s 74*

-fi fuerant ad revocandum Lingoneofem epifeo- A rum cmiflet , id cum digna fatisfa&ione

...—

Ζι»τ?τι P”®» unociaveruot
eum, facinorum
fuorum
me- (uo epifeopo redderet.
■
z-_*
r
cwwn
tacatam drfcuffionem, fuge arripuifle pntfidium.
III.
··»·
Tuae cx pnrceato ipfius papas leâe fimt ftntenquis
ecdeGaillcnm
minitia fuper hujulcemodi re promulgat* ab ortho_ Ne
.
- . laicorum,
.
..
doxis patribus: ficuue univarfi concilii Judicio ex- ftenum vel altaria teneret, nec epifeopocouunuukatiouis eft pena damnatus. Quod an-' rum quibus consentirent.
diem epifeopus Vefoutiooenfis, funexit, & quo­
IV.
modo eumdem reum ercuûre nitens, c* divina
Ne qui* in atrii* ecclefiarum , praeter
virtute per beati Remigii- merita filentio condem­ epifeopum fle ejus miniftrum , quaslibet
natus fit, patefecit; coram eodem conventu fatis
confuetudiae* exigere prefumeret.
devote veniam peteos, quod ejufdem miraculi no­
vitatem conique negligenter celarit. Hic ex pia
Ne quis pro fepultura, vel baptifmo ,
devotione & alacritate cordis domnus papa in lacrymas eompunâut, fic ait.* Adhuc vivit beatus live pro euchariftia, aut infirmorum vifiRemigius. Tunc ex pnecepto ejus omnes fiirre- B tatione, quidquam exigeret,
xerunt, Reum eo ante eiufdem fanâi fepulcrum
—
·
"
'
VI.
proftrati, antipbonam fiiofti Remigii cx integro
Ne quis clericorum, arma militariagedevotiffime cecinerunt.
Poft hcc futgeos Conftaotienfisepifeopus,con- flaret. aüt mundana: militia: defer viret.
VII.
feffua eft fe ignorante a quodam fratre fuo em­
ptum fibi epiicopium fisiue.* quod cum refcilfet,
Ne quis clericus vel laicus ufuras exer­
ne contra fas ordinationem illam fufeiperet, vo- ceret.
luiflè aufugere, fed ab eodem violenter captum,
VIII.
epifeopaii contra voluntatem fuam efle dignitate
Ne quia monachus, vel clericus, a fuo
donatum, Quod (aeramento comprobare juflus ,
nec renuens , fic judicatus eft fimoniacc bxrefis gradu apoflataret’.
* IX.
non incurrifle facinus. Accedens denique NamneNe quifquam aliquibus facriordinis iter
tenfis confeflus eft genitorem fuum epifeopum
faille civitatis , flt in ejus vita donum epifeopii agentibus violentiam ullam inferre auderet.
fe percepiSe, mortuoque illi fiibrogatum per lar-C
gitionem pectusin. Quapropter judic» Qrnodi ,
Ne quis pauperes homines rapinis vcl
fablato amsuto fle paflorali pedo, privatusefipon­
tificali minifterto, condonato ei, intervenientibus captionibus vexaret.
XI.
epifeopis, tantummodo presbyteratus officio.
Ne quis inceftuofae coojundioni fe co­
Horum igitur caufa tali modo terminata, com­
monuit domnua papa arehiepifeopos qui erant io pularet .
prafentia, ut quem fuffraganeorum fuorum fimoXII.
'
^acn peftis effe reum fcirent, coram'omnibus
Ne quit legitima uxore dereli&a aliam
ootificare non. renuerent. Ouibus id omnino fe
frire denegantibus, habitus eft fermo de epifeopis duceret.
qui invitati ad fyoodum venire noluerant , nec
Et quia novi haeretici in Gallicanis partibus
aliquod inde fua cxcufationis feriptum tranfmiferant allô. Unde competentibus ad hoc patrum emerferant, cosexcomnounicavit, illis additis qui
recitatis Sententiis , pmna damnati funt excom. ab eis aliquod munus vel fervitium acciperent ,
municationis, cum omnibus illis qui ipfius papnl,0aut quodlibet dcfcnfioot» patrocinium illis impen­
;
formidante* adventum , hac de re profeftt erant derent .
Pari modo damnavit & Sodomitas.
in expeditionem regi*-* hominatim veroScnonenExcommunica vit etiam comites Engelrai fic
fis archicpifcopus, Bellovacenfis, fle Ambia nenfia
epifeopus: fed fle abbas fanâi Medardi quia abf- Euftachium propter inceftum .* & Hugonem de
qu* licentia, receflerat a conventu concilii
Ex- Braina » quia legitimam uxorem dipniferat, & aoommunicatus eft etiam fanfti Jacobi archicpifco- liam fibi in matrimonio fociavcrat. Interdixit fic
pn* Gallicienfis, quia contra fas fibi vendicaret Balduino comiti Flandrenfi, ne filiam fuamWilielmo Nortmanno nuptui danet; fic illi, ne eam
culmen apoftolici nominis.
Poft hoc petentibus cis qui fande religionis acciperet. Vocavit etiam comitem Tctbaldum ,
amatores ibi aderant, plurima fandorum patrum quoniam fuam dimiferat uxorem.
Vocavit & Goxfridum Andegavenfem ufque ad
decreta, qux jam per incuriam pro nihilo habe­
bantur , procepto fus authoritatis renovavit ; flt fy nodum futuram Moguntise, ibi excommunican*
multa qua in Gallicana ecclefia exercebantur il­ dum, ni fi relaxaret quem captum tenebat, dom­
licita, ne fierent ulterius, fob anathemate prohi­ num Gervalium, qui tunc erat przful fedis Ce£ nommiez : portes vero ab eiufdem tyranni potebuit. Videlicet:

ftate exemptui, XTidone archiepifcopo defundo a rege Francorum Henrico fubiogatus eft ad re­
gimen Remenfis ecclefiz
Excommunicavit. denique illos, de quibus,proI.
clamationem fecerantCompcndtenfes clerici, proNe quia fine de&ione cleri fle populi pter quorum injufiitiam illuc detulerant corpus
S. martyris Cornelii : eos quoque qui ab eadem
Ad regimen ecclefiafticum proveheretur.
fynodo redeuntibus aliquid inferrent impedi­
menti .
Ne quis facroa ordine* , aut minifteria
Privilegium autem quod fecerat fanfto Remi­
ecdcfianica, vel altaria, emeret, aut ven­ gio ibidem in confpeâu omnium recitatum con­
deret , Et fi qui* clericorum quidlibet eo- firmavit, R conftitqit omni tempote , ficut feri.

CANONES.

CMtU.Getr»L

Tous. XIX.

Aaa a

peum

745
-—

.CONCILIUM

744

-pi u IB continebitur, inviolabi I i ter confervari; fic· A cidente per pincern* jucunam vas ilJud fraftuna —
—.
Ve beoedifiionc data concilium folvit.
ell, quod fibi datum efle a prrfato abbate Heri *ζκο

maro in primordiis hujus «pulculi memoratum
eft. Quod ubi pro certo agnovit, aliquantum gr«.
viter tulit· Licet enim multa haberot pturis pre*·
Hujufmodi ergo or.’ine , beati patris Remigii, tii, prx ceteris tamen illud diligebar; quia m i*
nitio
apoflolatus fui cx parte fanAi Remigii fibi
devotus Romanae (edis pontifex quartam celebra­
vit translationem, & feliciter texto Nonas OAo- miffum afferebar .* ideoque ad bibendum , lupra
cetera qux erant in oblequio ejus, illi delgâabibris confummavit drvinx domus ianflificationem:
quam etiam , ut declaratum eft , tnum dierum Inis erte folebat.
Dum ergo cum fpiritjalrbus quibufdam viris,
continuatione infignivit celebratione lynoJ· miiJefimo fit quadtagefimonono anno feliciflimx in­ qui ei praetentes erant, placido, ut temper erat,
carnationis Domini nollri Jclu Chrilti. Quapro­ vuliu, ex eodem damno conquereretur, & auri,
pter, ut deliberaverat, ex divina difpofitionc com- fex peritus reficiendi bujulmodi fraânram ab eo
pos erteftus defiderii fui , die fubfequenti , poli perquiri prirciperetur : quiuam eorum alludentes ,
expletionem fyiiodicam , venit in c«, itulum fra-Bterii. & alacri refponfionedixerunt, quod landus
hic, in cujus illud tantopere amplcdrbaturdevo­
irum, .ieqne o' innotuit fuum velle accelerare reditum
Unde fpintaIibus illos demulcens coho* tione, tanti effe: apud Dominum menti . ut ei
idem vas integrum fua reformaret interceifione .
quiis, focietatem eorum devote petiit & accepit,
iuamque cis humilitir petentibus ipfe largitus eft, At ille nihil inde fe diffidere cum fpiiituali ju­
& proftiatos ad publicam confcflionem abfolv r , cunditate relpondens, cjulque virtutes multiplici
& ex ordme omnes deofculatos apoftolica bene- fermant exaggerans, vas Ira dum fibi deferri prae­
cepit. Quo delato, avullam inde particulam fuo
diâione fanflificavit.
loco repofuit : & , quali aurifici ad reficiendum
Port hxc egreffus . epifcopos, & abbates, ceterelcrvaretur, lignum tamen crucis, ut fertur, et
rolque ecdefi^ftici ordinis , qui nondum recefferam, convocavit: & cum eis eccIcGam ingreffus, caute imprimens, recondi juflit. Quod in crarti*'”
no vilut caufa reficiendi coram delatum , ita omirtatum iolenria celebrari fecit. Qu>bus exple*
pe atione divina integrum e(l inventum, ut nul­
tis, ad ianfti tepuleum, quod, ut d dum «.(t ,
f uper altare beati Chntlophori port bafificx dedi­ lum n eo fraûurx portet reperiri veftigium.
Hoc itaque videns venirabms papa, Dei omcationem collocaverat, cum humili devotione ae­
ce ili t: ibiqueoratione completa, illud deioitc <up- C nrpotentiam collaudavit, & huius miraculi novi­
politis burner s in.e extulit , & in ftatione tibi tatem meritis beati Remigi adlcriprtt, per cujus
decenter appauti cum divinis liudbus repofup . interventum , fidei efficacia id obtinere meruit .
Ne autem ex hac relatione arguamur mendacii,
Ubi iterum atque iterum cum laciymis fe profternens, tandem in viam tuam exm : & ulque ideonue involum habeatur hujus fctipti memotlale, prohrimus tres idoneos telles, quorum inad cartclli adiium com tattts cum canticis (piri
tusi bus a fratribus i( numriofo conventu popu­ d cio id nobis pollmodum contigii agn< icere .
Hngonem videlicet Nivernenfem eprteopum , &
li, omnibus valedicens recellit.
"fAb(<-<4»t>·
Accedens * autem, inde ad fui labu<is recom- Hugonem Remcnfis ecctertx diaconum ,& quem­
“““* ‘,4· penfationctn rçtn’it frudum msgnx mercedis, m dam clmcnm Aylenardi quondam Lugdunenfix
archieortcopi capellanum , nomme Bcnediâum .
arcano fcilicet devou pedoris ignem prxcipu t di
Quorum duo primi concilio ab eodem papa, ut
Jeflionis, quo ab illo tempore erga eumdem pio
nolum patrem Remigium magnopere dignolcitur moris rth erat , decimoquinto die poli domini­
flagralTe : ut idem ipfe latetur m quadam epirtola cam rrfiprefhonem Romx habito interfuerunt :
direâ» portmvdum epiicopis Francix , quam luo ÔC quod retulimus , ab his qui prxtentes vidqDrunt,
id vere faâum effe didicerunt. Tertius ve­
loco in fubfequentibus curabimus ponere.
I
ro cum domino fuo prxtens interfuit : & quod
Ex qua gratia etiam alterius gratix adeptusert
videndo competit, nobis port aliquot annos iciemolumentum , cum ei divina virtus de qu buficirantibus indicavit.
dam, qui ei impedimentum advenienti in Ga.lias
V<r denique venerabilis fxpe dtâum apoftolum
conati erant inferre, ultionem prxllmt per ipfius
fandi, cui fuerat famulatus, mentum. Nam, ut noflrum eo majeis fervrnti excolens dilediooe,
multos prxterminimus, qui illi fuere contum ,, cumque Ium noprre dcliderans honorare, & illius
inonallerium lua auihontate nobilitare : epiHo­
Gcbumus Laudunenfis epilcopus, & Hugo de Braina callello, qui inter ejus derogatores quart (igni­ lam ejus laude refertam J rexit fanAx ecclefic
feri extiterunt , eodem anno rgnommiola morte: nlio in Franria conllitutis, qua decrevit apud eos
vitam finierunt. Ille enim, <μηχ exitialem tech­ haberi cJebrem ipfius faniti tcftivitatem , quxrcohtur Kalendis OAobris.
nam, ut apoftoheam dcvi>arct prxlentiam , regiI
Plui ima etiam ad eccJcfialUcam utilitatem per­
fuggedit , & hanc maxima parte cleri lui devote
expetente, iplea lua lede lonve aufugit: nec do­ tinentia, qux in praelata lynodo in ejus bafilica
minici corporis v atico a malitia lua lanftihcatus,, habita (radiaverat, juilit apud eos capitulatim dinec ab eodem clero fuo coniulatione vifitationis E geri , «5c inter orthodoxos canones numerari. Coin extremis reiocillatus, d/vmo judicio extra fi­ jus epiftolx textum, quia ordo narrationis vide­
tur exigeie, huic operi dignum judicavimus infenes epilcopn lui (olus obiit quafi peregrinus . AI
ter vero , quia caput minilln Chrifli fe abfeiffu- rere. Ljus vero exemplar bujufmodi eft:
rum fuerat minitatus, ore (acrilego, quo impia
verba protulerat, holhlis gladii abicilfione cli mu­ Lee epifcapur, fervm fervorum Det , fratribus (J
finit catholicis per untverfum reguum Francorum
tilatus.
corfittufu , faiutemy t7 apoficlucttn feneeliBteneur.
Dignum eft ad * porternm memoriam aliud mi­
raculum lupradiclis addere, mod divina potentia
Ompertum caritati veftrx creditnus, quod poft
in manibus huius pontificis operata eft , cx ea
contecrationcm noflrjm , illam videlicet ,
qua erga patronum noftrum flagrabat devotione.
qua benignitas Dei humilnatenj noliram Laude
Anno et.im fecundo poft expletionem eorum qux
Romanx ecclcfiz prxeflc voluit, Germaniam Gal­
prxmiffa funt, cum Romx moraretur, cafu acliam-

cHRisri

QJ>JB concilium secuta sunt.

C

LBO
p E 14 C Kl C E
HENUCÙS LU IMF.
ntl
K E Μ E N S Ehbnu. r fbanc
74*
'■ liamgue vifitaÀ mus ; ac Rer.iorum urbem adcun A nottfi.-aret, queuta autboritete Rrmi> , tel in aim
_
hilus, r nodum celetrarit : qua Jubtiluete C? fufittia e~ ANNO
hrFsti le*> ω*ι*ιηο voto & iumœa dcvotrone ccdetiam
x^m>m.verit cauta! e,(icptfii.a> , qua dij.rbuoue peccon- CHSUTI
C»»o 1 ^c·*· Remigii ( ut longe ante defidcravimus ) tri ierr-*ert, quomodo ci turlas Dei Cuopprata fit fined <·,*
Deo annuente, & ejufdem fanâiiTimi vin patro- jatn ;atuit m -mj cau.n Remeufii Jyecdi , ubi dus» epijcioantibus meritis, cum magna gloria dedicavi­ copui l'rifingcn'.i ceatumi. 1er a^.-rri tenti « arelt-dicam
auibo.tatem , i.-rrtite m ominum o.ulii cbn.Ht.it . Hzc
mus , atque poft 'Oofecrationem ecclefiz m ea­ bieebciu.s
. ACt» tOncili. irvegra ab author; e|ur tem­
dem fynodum celebrantes, plunma ad'utilitatem poris , qui »id t , quam hdeiitlime tcript\, accepit ex
ChriftiatMB religionis ncceflaria confilio coepilco- Remenfi ecclefi Raiumu», esque append, lom. n. un­
»·- porum * fuorum, aflenfu etiam & laude cleri & de no* eadeu^ huc tranilulimus , inferior.
eso qui lynodo meituule narrantur ponitur l*■«'·“> populi, quorum innumera multitudo ad tanizde­ voInter
Sage-ihs ; quem refl u, Sacieniem xppcil.nduni elle
votionis celebritatem confluxerat, ftatuendo con- beoe monuit rrv.-rend. uomini,s Joannes P caruul ianfli
firmavimus . Que omnia capitulis digefta inter Viflon Paritienl « rinomcul. Nun Sieeoerti continua­
'ple, monachus Beccen·;* tu N munoia , itu eum
canones haberi praecepimus , fit poftea m om.»- tor
paflim nominat . Ett ve o Sagie <ti* ep.lcopm arrhiepiibus fynodis quas habuimus, idiplum conhimare cop
- Rotomaçeuü lubduu*. Quod au’-m drhderatur in
curavimus. Et quoniam beatiftimum Remigium afti* concilii hujus, turphbt VVilrlmu» Gemmeticengentis Francorum przdicatorem , & apoftolum <ct B l>* monachus zquaii* lib. 7. cap. if. h s verbis: J<i illo
landui Leo papa Galliot expetiit , ec.lefiam 1
mus , venerari & honorare illum , q iein Domi­ tmerr
fli Remn 1 Rcmeap, urcbieptjcopi conjecra-vit , eju que
nus m cœlo mitificavit , prout pclTumus , debe­ core.., n ec.ltpam nuper dedicatam trandu.it. Tunc Re­
mus: prrfertim cum femper in nolbo pcdqre in­ mit idem tapa grande cone hum tenuit , CT iefidet eptj.ede ipfius amor ferventius ardear, quod pretiofif- frti t>el abbatei acriter redarguit : 1 ater quai , ut dicunt ,
.ombuiheuem ecciep<e Itioni d'xit ; gutd fee fit,
fimum corpus ipfius fanâiftimi viri propriis ma­ propter
perfide) fiua lege damnari aebei , qui matrem tuam ec·
nibus transferentes io locum fibi przparatum , ciebam cremate aului er
Eloqueni Iva palam canfefui
miraqqe pulcritudine exquifiti operis decoratum, efi, je malum quidem fecife, ne deteriora fierent a Jcelerofii
/aper
filioi
ecclefia
.
Denique ern'lentiatu Jecuri·
repofuimus. Unde veftram admonere volumusdi- dum i ague t pafie ju/Jum accepit
, ac de rehtuetatrC janidi
ledionem, ut ficut nos in ejus obfrouns perpen­ Cie’xrafii ecclefia operam adéibuit . L'i id vero enuclea­
ditis gratulari , ita fic vos caufa noiln amoris , tius perfcribatvr , neceliarin tuerit relegendum c. p 1;.
maximeque ex debito paterni honor>s, folennita- eiuldem VVilielrrn Geminet icenlis , lient is Ropertura &
felio* Wilielnn Soreugn depopulato* luilte
tem ejus , quae eft Kalendis Oftobns, celebrem Aveijotun
Sagienli-m eccleliam , & -n eam pr*domun cnllocafle
habeatis . Quia etfi aliis non eft apoftolus , ta­ f tbim . Quod zge*r>me terens Ivo , nobiles baionea
men vobis eft : nam primitiz ejus vos eftis in N irttnanmz , przeipueque Hugonem Grantemiiluihum
fibi cum luis adrlle l nmn. Stnenjii veru cer­
Domino. Hunc itaque honorem patri & apofto C roravit
nentes exercitum , foruter rellnerunt . Ivo rontrs judit
lo veftro exhibete; ut, juxta promitTum Domini, viCit-as «des incendi. Mox, inquit Wilielinus Gemme·
longaevi fuper terram vivere, & ejufdem patiis ticenhs , par.'^h.aai juf.t pareil epifeopi , ign.i vr>a inaprecibus cternz beatitudinis felicitatem mercami­ miHus Hante -vento al eccleitam currit , fp amque inun­
dem cen/umit ,
impior in ea furentei a.mer artit.
ni poflidere. Valete.
fcr cap. 1». etufdem libri ; Profirttis .
diHam efi . fi­

«■

Nor® Sevehiui Binii.

,

De hae fynodo Hermannus Contraftus : ^fu'umna.'f,
inquit . uaapare Dominai pape ly nodum maenam Remit
cum (Jalharum eptjfapii habuit. Pe eadem Sigtbertut ir»
libio ce liiuilribus fci iptoribus ecclellaiticis <>p.ij(.iti
fcribit .· .Aefelmes Remenfis monachal /ciipht itmeraiium
Itoni Leonii papa a Romm ia Cjaliiat , cb hoc maxime,

*»“ A D

lm di/tcid.n {implied ui in pace circa Sagrum l&uit ali­
quantulum re/tiiare. Nidi.it dt·# prolui ecclefiam c>operire Inegit, iy quarto Nonai Januarii ileum ded cat'll.

Hz- ex VViliCimo (îi-Tmetirenfi R D funnes Picardus.
ci C. Addit Ordericus , hb. v. quod m h.s afl s pr»·
termillnm eft, prol b.mle Leonem m hoc concilio, ne
presbyteri coniine* haberent ■ quod Hiigom» abbat is Cluniaceni s confilio faftuin doiei Aibencus in chronico.

CONCILIUM

REMENSE

Contra fimoniacos A S. Leone IX- papa, anno 1049 celebratum.
ADDITIO.

1« Sappl. /^>ü«
U« in vita S. Hugoois abbatis C
CluniacenfisD
Mi>ü p*(.
authore Hddcbcrto Ccnomanenli coarvo fer­
me feriptore de hac Remenfi lynodo leguntur ,
hrc addere minime pœmtcret . Ita enim ille ;

& opponens taurum pro domo Ifrjtl , nee numero
rtnitentium , nec acceptione motus efi perjonarum .
Quo tn concilia dum tl.e de fua interrogaretur pro­
motione- Caro, inquit, voluit , fpiritus repugna­
vit. Sane lana relponfio, quia )aflui imprimit accufator /ut, & tentatione carnis pullatus, ut ca­

Ctem Leo IX. translaturus B. Remigii corpus Re­
mis ujque pervemjfet -,
tbi fynodum celebraret Peruralem , Vir beatus affuit plenut au^loritatu , iJ deret, & ne caderet virtute fpiritus reftititfe monreverentia, fuaque prafenha praj iti conctin pluri
ftratur. Erii autem illi tanta in "exhortatione grarnum copièrent -nfiitutii Or cum adverjut fimonta- £· tia , ut ad expeftationem fermonis illtui tliulrium
cot ageretur , & nonnu.lt pontiff es, qutbus vel con- Jujpenderentur animi perfona' um ; unde
jujju Pa­
fcienlta confufionem , vel imperitia jllenttum addu­ pa f.inHam , (7 plenam habuit gratia ^orationem ,
xerat, tn prafatam bnrefim rem fus difceptarent ,
Ü fimoniact de male comparatu expalji Junt
tpje τ·!ο l-rcenfui juffha negoti itionem Simonis condivnitatibut,
de lacrano Domini formcatorei iqftanter abolere curavit · Ex adverfo enim ajcendena htbiti Sacerdotet.
's»

TE-

747

“°

CONCILIUM

TESTAMENTUM

*

74Γ

odalrici

Propoiïti Remenfi» in quo de hoc conciho hoonulla dantur.

N nomine Cin&* & individuas Trinitati». Ego A fint, quod <1 iuperabundavent, ipfi habeant. Volo etiam huic prrfcripto operi aliud apponere per
,ot »<m. t. J Odalricus fanftz Remenfis Ecclefiz przpofi
x f “
tu» ita tellamentum meum m vita ftatui ordina* quod poftim opufcufa noftra mentibus pofterorum
re , ficque lite» vei controverfias, quz poflent o> mémorisa revocare. Conftat quod falutiferum fyriri, definire . Notum volo fieri tam przfentibus dus fcilicyt papa Leo ad illuminandam totam
quam futuris, quod alodium de Oichimaco, quod Galliam quondarfi vifitavit Remeniem provinciam),
ego tenebam a canonicis S. Mari» ad Trecen- qui poft dedicationem Ecclefi® & pretiofi corpo­
fum fcilicet pro folidis VI. augmentavi quam me­ ris beati Remigii elevationem in przfentia ejuf­
lius potui, acquirendo ad incrementum illius ter* dem piiftimi confcflbrls Synodum celebravit , in
ras videlicet de campo qui voeatur Limax, cum qua divinam religionem nimium tepefaftam ftuceteris aliis multiplicando cenfum nec non vina- diofe reparavit, in qua etiam de nymoniaca- hztica , in quo etiam confirm, vicariam meam ; refi & de ecclefiaiilcis minifteriis «flantes..........
quod ita auftum atque veftithm relinquo cum admonuit fit viriliter perterruit ; tunc ego cum
vinea indomimeata Canonicis S. Mariz Remen­ quibufdam ex noftris tanta comminatione judicii
fis ecclefiz', atque ut fit in cuftodia illius qui e- perterriti, domno Widoni archiepifeopo minifteria
■> rit przpofitus de mille fagis difpono qui perfol- noftra reddidimus , ne divinam ultionem quam
vet Canonicis quotannis pnediâum trecenfum , domnus Papa comminabatur incurreremus .- fed
fcilicet folidos fex , & dabit vacario mercedetn domnus Papa qui circa hoc officium me fidelem
fuam de cenfu & vinatici», qu» inibi debentur, cognoverat, rogavit Widonem archiepifcopum ut
& quod refiduum fuerit, fervabit ad detinendam mihi illud idem officium fub nomine obedientiz
vacariam ; de cafeis vero dabit Canonicis quo­ injungeret, quod arcbiepifeopuslibenter implevit,
tannis in prima dominica adventus Domini ad nec minus domnus Papa hoc idem mihi fumma
dividendum inter fe 71· dabit etiam in fecunda obedientia injunxit, qui fi circa res fratrum prius
fena & feptima totius adventus Canonicis Inre- fui fidelis, deinceps attentius fidelior effe ftudui.
feftorio cafeos , quod fi incurrerit fefiivita» vel Sed cum animus circa multa honefta fic utilia In
jejunium non dabit nec reftaurabit, ex omnibus rebus fratrum infatigabili defiderio zftuaret, re­
autem quos habebit per totum annum de vacaria paravi quadam vetuftate attrita, & Inter alia in
perfol ve t decimam S. Dionyfio, ficut & ego feci clauftrum quzdam necdum inchoata erexi a fun­
in vita mea, refiduum vero fi quod fiierit , -fer­ damento, & inter alia hyemale refeftorium. Or­
vabit ad detinendam vacariam , Unde oro hanc dinavi etiam io przbenda Canonicorum unum
a Canonicis retributionem ut in fequenti feria Cquod & regula pnecipiebat fic neceffitas expete­
poft acceptam przdiftam benediflionem animz bat . Nam cum hoc in noftra regula habeatur,
mez faciant commendationem. Quod fi exigenti­ ut unufquifque Canonicus habeat quatuor libras
bus peccatis, vaecz illzomnes mortuz vel deprz- panis, & noftri non haberent, nifi tantum duas
datz fuerint, quod fiepe contingit, oro Canonicos & dimidiam , cepi laborare attentius ut noftris
tam przfentes quam futuros, pro Deo & pro remif- temporibus illud certum pondus panis quod przfione peccatorum fiiorum, ut non adnullare per­ cipit regula compleretur ; quod ut poffet fieri ,
mittant hoc commune commodum illorum, quod in cuna & in villis S. Mariz nonnullas ordina­
pia devotione ordinavi; fed quod ille minifterde vi carrucas, ex quarum proventu tandem perfe­
redditibus illius alodii redintegrare non poterit , ci, ut haberent Canonici cum illo pane qui eft
concedant fieri de communi. Volo etiam & dif­ ponderis fblidorum L. fic alium minorem panem
pono ut Canonici S. Dionyfii in cuftodia .habe­ ponderia folidorum XXX. β( ne poft decefium
ant & excolant alodium de mutationibus, quod noftrum hzc noftra inftitutio ad nihilum tabere­
tur , feci meo fumtu confilio & auxilio domni
ego emi auxilio Dei atque piiftimz genitricis
pro quotannis perfolvant Canonicis S. Mariz fo- Gervafii Venerabilis archiepifeopi ad pontem Slidos XVIII. in anniverfario meo , nec non fu­ Remigii duos molendinos quos beata Maria con­
per fepulturam meam distribuant pauperibus pa­ cedo, fic ad opus minoris panis quem accrevi dif­
nes de fextariis duobus de figlo, & de vino mo­ pono, quos dedi ad Trecenfum...... cum afi.
dium unum . Alodium vero quod ego redemi a nis & vanno & ponte , tali pafto ut & pontem
fratribus & nepotibus meis fcilicet de Roureio 6c detineat & in horreo S. Mariz de frumento mo­
ftogia fimiliter habeant & excolant, atque pro eo dios odo quotannis perfolvat . In hofpitio vero
quotannis in primo die Lunz quadragefimz dent pro decimo de figlo fextarios fex . Dedi etiam
in refeftorio S. Mariz Icutellas novas C. cultel­ ad opus minoris panis molendinum , quod ex meo
los X. valentem unumque denarios duos Remen- conftruxi in lancia , fit quod dedi ad trecenfum
fis monetz . Unde fuppliciter oro Canonicos qt pro modiis duobus de frumento quotannis. Illud
ipib die poft verfutn in refèâorio & poftbenedi- getiam fummopere ftudui ad fummum penducere,
fiionem prandii dicant pro anima mea : Lnm ut ficut ex meo perfeceram leftos iu dormitorio,
tceltt arva/ ufque in finem pfalmi, qup finito di­ ita & culcitra cum pulvinari in unoquoque fupcat decanus vel hebdomadarius in p».
poneretur, ex meo difponena, ut quotiefeumque
ct cum collefta. Illi etiam Clerico qui przfenta- aliquis ex noftris morietur fratribus, ex percepto
bit fcutellas & cultellos dent ipfo die pnebendam Decani culcitra cum pulvinari ad hofpitium S.
unam. Hoc vero ita ideo ordioavi, ut hoc tan­ Mariz deportetur ; alia vero cum pulvinari ex atummodo perfolvant de ftogia de Roureio, qua­ lodio de corte Salonis quod dedi beatz Mariz ,
tenus fi quid de mutationis defueritad perfohen- rdApuretur, quod ut poffet fieri taliter ordinavi
dum quod propofui, faltem ab ifto fupplere pof- libras feptem quas accept de doma meacumRif.
fejo,

749

II A Λ H NJ T I Μ II M

pix.

M U G U IN

1

I

ÎN

U

M.

HFNR1COS II! !Mp.

HfeNR. i. R franj

'

75°

-ffpi quod librarum iv. pretii efle zftifno, po-A. vel eo amplius in uno anno moriantur , quod ex—7-----αΝΝ<>
fti in inanu domni Hermanni magnz fidei fic.u- alodio non poterit, ex minilterio luofupplaat,
''H***r tilttatis viri , atque hoc cfficium ex ns nummis & quod tbi dabit cum ex alodioexierit, recipiat.
,Mf
** '
ptzdi&is, leâis, culcitris fic pulvinaribus fupetm- Unde hoc tantum oro a fratribus , ut quoties
λ
djsatitur pro Deo fic remedio animz luz injunxi commendationem animz ‘defunâi
r
■ - fa
<- ­
Canonici
quod pnediâum alodium volo , ut fit tn cutlo- ctent, me in illa commendatione apponantK ictdia illius , qui erit przpofitus de hominibus S. Jicct quod dicerent fmgularitcr , dicant plura&
Martini. Iccirco quod fi duo Canonici vel tres , l'-or.

t

CONCILIUM
,

MOGUNTINUM
'

XLII. EPISC, CONISA SIMONIAN

Celebratum anno domini

mxlix.

AL14VE VITIA CLERI

tempore Leonis Papz IX.

E tempore hujus fytiodi variant fcriptores . B 1049· ipfe tfiI arcbiepifeopi feptimus . Et tunc ma-

Lambertus, quern iequitur Sennuj in hi
Dftoria
Moguntina ad annum Chriili 1050. abbas
Trepmre·- gtadenfis eamdem ad annum Chnfli loji. refert.
Ego Baronium leâatus, vei iorem efle puto iententiam Hermanni Contrail), & AdamiBremenfis, qui hzc & fcripferunt fic vjderunt ; nimirum
hanc fynodum anno 1049 celebratam efle . Dc
rebus in fynodo geflis Hermannus nihil przter
ifla : Moguntiacum veniens altam fmodum quadra­

tribunalis dedicatum eji tn honorem Geni­
jut altare tnb<
tricis Dti, Dt qua jynodo mentionem ideo feci, <j«ad
dominus Adelbertus to tempore , y«o tam clari ho­
mmes m tccltfia fuerunt, Jap.entia ac virtutum me­
rito ftrt omnes pracelluit ; tantus apud pupam, taiis apud . Cafarem habebatur , ut de pubheu rebut
abjaue ejus concilio wl ageretur. Hzc Adam.

Hac eadem fynodo, interceflione pontificis aliorumque principum, imperator» reconciliatusefl
Lotharingiz dux Godefridus: de cujus animi ma­
ginta propt epifeoporum coram imptratoro Û tegni
gnitudine , bellica gloria, bclhnfque contra im­
AbarsuiUi nofirt principbus celebravit. Adamus autem Bre­
l'1* ·
menfis lib. j cap.Ji aâa hujus fynodi prolixius peratorem fic ecclehas nonnullas expeditionibus ,
C
taodemque de admirabili voluntaria pernitentia
enarrans, hzc feribit. Fune habita eft Jpnodus ge
neralis apud Moguntiam , prafidente domno apoftoli- cjuldem , plura Lambertus : quamquam in tem­
co, & imperatore Henrico , cam epicopis Bardent pore graviter aberret - Hicfmodo^ inquit Chapeavilla in notis cap. t. n»m. 2. imperator qualiioMoguntinenfi, Eberbardo Frevereitf, HermannoCo-

• j.u

iontenji, Adalberto H.imburgenfi, Engtlbardo Magdtburgenft, cetenjque provincial urn Jacerdqltbus . In eo
concilio quidam Spitenfis , nmnine Sibico , eat cri­
men adulterii intendebatur , examinatione facrificii
purgatus eft. Pratereu multa -bidem Janata funt ad
utthiatem ecclefie, pra quibat fimomaca barefit, &
nefanda facerdotum nonjugi a, bc.oprapha fmodi mana perpetuo damnata * eft: quod ventent domum no
fier archiepifcopus not tacuiffe probatur . De muhe
•ribut ftatuit eamdem (en'entiom ■ quam pradeceffbr
eju> memorabili! Alebrandu, , (fi antea Lt-ennui ,
inchoaverant: ut fcilicet fieren· extra /rnagogim , <7
eivitatem, ne malejuada pellicum vicinia caftos vio­
laret obtutut . Hac fynodus Jaffa eft anno domini

fy

L

E

C

L

S

nem propofuit coram fanfta Jrnodo de itgen.' 'anflt
Servatu Leodienfis epifeopi . de getin ejus ac Jappatat tone annorum : qua omnia , Jaffa diligenti dijcuffione, u' p:e credenda , funt Jrnodah decreto coafy.
mata. Joannes Presbrter chronico Gemblacenfi.
G. C- De concilii huius epoeba dubitare non finie
VVihertu» in vita S. Leonis: ubi dicitm laniius ponti­
fex , poll Remenfe concilium per Germaniam rediens ,
generale apud Moguntiam ctncHium babuife ■ Ex eo quo­
que dilcuuus, Sibchonem ibi pej-ralle . atque m pe nu­
tu pcenam , maxillam efut manjijje contortam paraljp ,
quamdiu iwt. Remenfe quoqu- concilium, hujus epo<i,m idfinut .· cum in eo Gosfndus Andegaveniit ad
lyoodum futuram Moguntiz vocetur -

ECCLESIASTICÆ

Maccabei régir Scotorum e (ocularibus fuis depromptz.
ei irrathf Z^Hriflo initiatum ad profanum judicem nonEliarit hoflis reipublicr habetor , qui vero duos
Ζ·ΐ /7**",
vocato;
ί it 4 1 t t
· ** , vocatum
·«···· com
W v···parentem
f'w w··» w umuve
< w non judi- annos
annos in
in ea
ea contumacia
contumacia perfc
perfeverarit , fortunis

<»· «a cato, fed ad facros antiflites remittito.
·’·■
Decimam partem terrx nafcenttum , pafloribus
Ecclefiarum libere conferto , Deumque femper
votis fic oblationibus contuetis adorato.
Qui Pontificis auâoritatem annum totum execratum contemplent , neque fe interim reconci-

omnibus mulâator.
Si quis quempiam, cujus ipfe fumptibusaulviâu non alitur quotidiano, feu ad publicum con­
ventum feu ad forum nundinafque comitatus ,
ut afleda fuerit, capitis reus efto ( vid. Hollins
hifl. Scot. pag. 171.)

CON

7j.

KJSB’ÎK^Îg·

CONCILIEM

71»____
CMRISÏ1

CHRISTI

CONCILIUM

ROTOMAGENSE,

Λ MALGERIO ARCHIEP. ROTO M AGENSÎ.
Cum duobus fuffraganeis epifeopis, ’celebratum eirca annum Chrifti (1)

ml.

Num primum in lucem editur» ax R- P- Jaeobi Sirmondi S. J. apograpbo, quod ex codice fanAi
Michael is de Tumba defcriplcrat.

Atia expietur. Et licet de re hujufmodi, quam fclubri ordinatione confiituere volumus, prccedentium patrum priica aikloritas nequaquam filuerit
L Dt fymbolo fidei catholica.
II. Ut epifcepstui a principe, datis muneribus, non tamen quia multi inter nos Iunt , qui sut exi­
guam , aut pene nullam reft® eruditionis noti­
ambietur.
tiam contigetunr, ncceflarium duximus ea quae a
UL Vt epifcopi nd alias civitates non tranfeant.
IV. Ne monachi ad honores per pecuniam afptrenf findis patribus nobis |radita funt in medium reV. Ut eptfcoput epifcopum non fupplantet, nec abbas ccnfcre. Videlicet.

TITULI CANONUM.

abbatem.

CANONES.

VI. Ut epifcoput faeros ordines non vendat.
Vil. Ut epifcopi ofiicialcs ab ordinandis munera non
exigant.

I.

Dt fymbolo fidei catholica,

VIII. De /cientia & atate ordinandorum.
B
IX. Alienum clericum epifcopus non ordinet.
In primi·, ut catholice & apoftolicx
X. Ut Epifcopus clericorum flipendiu laids ne lar. fidei fymbolum firmiter teneamus.
giatur.
Π. Ut epifeopatus c principe , datis muneribut
XI. Air arcbidiaconut arcbidiaconum fapptanlet.
non ambietur.
XII. Ne clericus clericum fupplantet.
Ut illa pernicioia confuctudo, & inex­
XIII. Ne preibyter pre j byteri ecclefiam ufurpet.
XIV. Ne chrifma vendetur.
plebilis avaritiae corruptela funditus eradi'
XV. Ut pro dedicandis ecclefiis munera non exigsn- cctur, qua multos perniciofa munera un­
tur.
decumque collegifle audivimus , quibus
XVI. Ut pro baplifmate petunia non exigatur.
principem regni & familiares ejua corrum­
XVII. Ut baptizatorum m albis candela tf cbrif.
pere valeant, ut ad _epifeopatus
honorem
male tantum donetur
-,
· , - „
...
XVIII. Ne paenitentes per avaritiam paventur >c fleant pervenire. Quod nulla quidem humilitate , led ambiciofa dominatione fieri
eut alleventur.
XIX. Ut bapt izat i m ecclefia per oijo dici in albis non dubium eft. Unde hanc peftem a fi­
reprajcntentur.
nibus ecclcfiz repellendam judicamus: ne
gratiam fandi Spiritus, vilis mercatura,
EPISTOLA SYNODICA AD EPISG
compendiis appretiabilem facere videamur.
cctctofqac orthodoxos ptovinci® Kotomagenfis
ΙΠ. Ut epifcopi ad alias civitates non

tranfeant.
Fratribus nofiru , ac comprovincialibus epifeopis ,
ÜJ cutem eribodoxu fidtlibui , Malgerius fandia
Ut nullus epifeoporurn de civitate in
Kotomapnfi, «chfia praelcDui epifcopus, Hugoq qUa denominatus &’ ordinatus eft , ad AEbrotcocenfit jedti epifcopus , Hotbtrtus Conflan- ham amplioris
honoris caufa t ran fire pretia fedu eptfcopus, tJ omne Concilium in Domi­
fumat: ficut de quibufdam auditum eft,
ne falutem.
qui putabant

evangelic© exemplo pofle

Uoniam, fanftiflimi fratres, fandim matrem tueri cupiditatem luam; per quod, ex oc­
ecclefiam a primo fui honoris & tranquil­ ca fio ne perfecutionis, apoftolici praedicato­
litatis Hatu penitus immutatam videmus, partim
res jubentur tranfire de civitate in civi­
•Fon» i/»a· fublatis e vita bonis principibus , partim * igna­ tatem . Quod omnino prifea fandorum pa­
ris & imbecillibus luccefioribus , fed & magis
trum... ...
peccatis nollns exigentibus: placuit laccrdotalem
IV. Ne monachi ad honores per pecuniam
hoftit c<a< inter nos fieri conventum, ut lalutifcra collatio­
adfpircnt.
ne, in quantum divina nobis gratia mlpirarerit,
quod male a nobis erratum eft , corrigamus ,E
Similis fententia de monachorum ordi­
quod refte & fabric faftum, Habiliter teneamus. ne....... Nullus per pecuniam, nifi com­
Incumbebat enim nobis fit neccifarium confilium muni fratrum....... S. Benedidi ad hujuftraftare fuper his, qux noftris temporibus ab imodi honorem adfplrct.
mmicis ecclefia lanfta patitur. Sed quia , ut ait
heatu» Gregorius , ordo ereftionis in bono ifle
,,
,
eft, ut primum contra nos, & poftmodum cU V' Lt
Vif"f*·* non fupplanttt, nec
tra malos eiigamur .· quod a nobis confiât adobbas ebbatem.
milium, a nobis quoque primum judiciali fentenUt nullus epifcopus, five abbas, alte­

Q

rius

(i) Non into sojo. habitum eft, cum ipfi adfuerit Kobertus Conflantienfis
Rcouenfi Concilio an. 1049. aderat . Retrahendum igitur ad an. faltem JO4S.

Epifcopus, cujus fucccdor JotFridus

”

7JS

M2

R.CTOM AGENSE.

SSRViM?:

:

7f4

-riuj epifcopi, vel abbatia honorem, fup-Aquc, fi hujU· fanâionia tranlgreiToreii i n - — " ■■
4M NO
—
:------- , -gradus
· - ‘fui periculo fubjaceant. chr^p
CHKIiTt plantare prgclumat.
veniantur
yi. Ut epifeopus jttrps erdtnes nn venjet,
XIX. Ut baptizati tn ecclefia per otio diet m
··>»
Ut nullus epifeopus presbyterum aut
elbis rcprafentcntur.
diaconum, nec aliquem inferioris ordinis
Ut baptizati, in eadem ecclefia, in qua
clericum, per pecuniam ordinare (i) prac- regenerationi· gratiam acceperunt , & in
iumat.
qua parochiabi exiftunt, per οάϊοηο· dies
VII. Vt tptfiopi officiales ab ordinandis mune­ in albis reprzfententur cum cereis arden­
ra non ettigane.
tibus. O&avo ....c...
Ut nullus ex officialibus epifcopi , arN ο τλ D. Angeli Godim.
chidiaconus videlicet , aut notarius , pro
ordinandis clericis munera exigat.
Ad epirtolam iynodicam.
VIII. De fcientia, v atate ordimnaoram.
Ut ad iacros ordines, nifi eruditi,
Bnù Principibut . ) Guillelmo I. Rich ar do I. & 11.
quorum inlignia erga eccleGam pietaa effuIGt .
aetate legitima, non promoveantur.
Partim imtedllibui. ) Richardi III & Guilleltni No­
IX. Alienant clericum eptjcopus non ordiptt. thi adhuc impuberia teneram vtatern commemorat ,
Ut epifeopus alterius ditrcefis clericum, ηυ* turbarum ac bellorum civilium occationes plurimas
nnniftrarunc , unde eccleGafticae dilciplinc exitium .
nifi fub legatione, aut probabilibus (ignis,
Ut ait B. G'egoriar. ) Gregorius Magnus Moralium
lib. lx. cap. 1J.
ordinare prxfumat.
^4 faaStir Petnbat tradita. ) Qux a Concilio hic ftaX. Ut epifeopus clericorum jhpendia laicis ne tuimtur , non tam ejus decreta lunt, quam anteceden­
tium
Conciliorum ianAione» , quas ad uium prillinum
largtasur.
revocare contendit : quod quidecu conlitii noftri fate
Ut<«pifcopus , clericorum ecdefir fti- de moult tare.
pendia, aut terras, laicis beneficiare mi­
Ad Canones.
nime prarfumat.
h primi/ at caibaliire fice.) Ad Can. r. Majorum Tuo­
XI. Hi arcbidiaconus arcbidiaconunt fupplantet.
rum exemplo Concilii Patres a catholica tide confticuenUt nullus archidiaconus, alterius archi- da luas fanft ones ador.untur, ut 3c in Conciliis antidiaconum fupplanta.re prxiumac.
'Cqui iribut Arelatenli VI. Tub Carolo M- an. Stj. cap. i.
Moguntino ejufdem anni cap. I. & Remenfi ejuldem
XII. Ne c/ertcut deruunt fupplantet.
an. cap. i. Pariiieuli VI. cap. t. anni tap. & aliis ufr
Similiter clericus, alterius clerici hono­
tatam nofcitur.
Ne gratiam S. Spiritar. ) Ad Cat. a. Vix aliud quidrem non invadat.
quam «que (serorum canonum cenfura perftrtngitur ac
XIII. Ne presbrter presbyteri ecclefiam ufurpet. Simomx labes , quam procul ab Ecclefia amandari
Presbyter quoque , alterius presbyteri fummopere optaverunt SS. Patres , quorum frequentilfimas linitiones eo nomine editas recenfere m prom­
ecclefiam temeraria ufurpatione quxrere ptu eilet led quia nonftime lunt prolixum earum
texere
catalogum I u per fed emus , paucas qu* preftius ad
non audeat.
propolitum noftram faciunt commemorare contenti , m
XIV. Ne cbrifma vendatur.
primis Canonem Apoftolxum
a Concilio Nicaeno I).
Ut facrum chrifma nullus vendere prae- relatum proferre luber S' f«r/ ait . Ppifcomu fie.-alartbat Principii*/ ajat per et>> Pcclefiam adeptui fit . de­
fumat.
putatur & /rgregetar , ΰ .mne> fat lilt comm»nuca»t
Eodem fpeftat Symmacni Papar Epiftola cap. t. qu«
XV. Ut pro dedicandis ecelefiis munera non
eos potiffimum damnat , qui ad Epifeopatus conlequenexigantur.
... potentium
r______ o
____ data_pecunia ambitiolius aucudos
gratiam
Ut in dedicandis ecelefiis nullus coada UMn/ur ,.c firifr.gia demereo geft.anc & ah. mnume-

rl Canones, * quos confulto praetereo . Eos confute , C®*c

munera exigat, nifi fponte a fidelibus do­ fi lubet .
γήΐη Vlll
De civitatt in l»a ordinat»! efi ) Ad Can. j. Η<Κί | Λχι 1
nentur. Sed ne hac occafione dilatio ulla
iplum veluti quoddam adulterii genus , maxime fi am- γ,,, r
confecrandis ecelefiis ingeratur.
bitionia , aut avaritiae ftudio fiat , anriqna prohiber Ec- p,„( i.b
XVI. Vt pro baptifntate pecunia non exigatur. clefue difciplina Conciti i Nic. cap. 15. Sardie, cap 1. An- 1.4 a I.·»·,
tiocheni cap. ai. Carthsgmenlis III. cap.
Λ IV. cap. ! <■ <■ ■>·
Ut pro baptizandis catechumenis nui. 17. poft Canonetn Apoflolicum »7. Turomci Iub Caro­
lo
M.
cap.
14.
Aquifgrane
>iis
Iub
Ludovico
cap. 44.
Ius quoque pecuniam, nifi fponte quoque
Ravennatenfis fub Joanne IX. cap. }. A t- His acce­
donetur, quzrere prefumat.
dunt fummotum Pontificum Epiftôlx Hilarii ad Afcamum cap. 1. & a. Pelagn 11 epiftola a. Nicolai 1. ad
XVII. Vt bapiizatorum in albis candela é*
Hincnurum Remenlem . Pre caeteris autem S. Leonis
cbrifmale tantum donetur.
ad Anaftalium Theffalomceniem eos qui propriae civi­
admimftraUt in albis baptizatorum , folummodo tatis
»«·· mediocritate defpefta loci honoratioris
...... —
....
n»
E tionem
a cathedra depelli
...... ambierint
L .
., non 'folum
’
"i alie­
candela cc chrifmale capitum donetur , na
M , led
fed etiam a propria deturbari jubentis
jubentia , qtsern
qw lenifi quid benignitas humana privato con* quitur Concilium Nannetenfe.
Apofioiici Prddieetarei ) In alienum fenfutn detor­
cellent.
quere videntur Epiflolam a. Pelagii H. & alteram iub
XV1I1. Ne pernitentes per avaritiam graven­ nomine Anteri , tum temporis evulgatam per quas li­
cet grailantis perfecutioms caula , reltéla propria ad
tur , aut alleventur.
aliam demigrare .
Ut pœnitentes occafione avaritiz gra­
Simili/ fententia de Menacbontm orditte, ) Ad Can. 4.
Ex
hujua
Canonis
initio
colliguntur
poftrama
pre
ce
­
vare . aut levare , nemo przfumat ; fed dentis qux excidere verba , iimoniam in conTequendo
juxta modum culpz, vel poflibilicatem na- epiicopatu fpeftare 1 ex eo quod pari feneenriae (ubji*urz, moderetur pcenitentu . Tales nam- ctat eos qui oblata pecunia ad Monachatum afpirant ,

jux-

(a) Scilicet veneebant Epifcopi quod prius emetant . lilia enim temporibui adeo invaluerat Simpniaca luea , ut
eum Hlldebrandut S. R. E. Archidiaconus, Letatua Virions P. II. vemflec in Galliaa in fynodo Lugdunenft 45.
Epifcopi fe per Simoniam cathedram adeptos elle conielli lint. & fe facerdotio ptopterca abdicaverint. Befia.
Conctl. General. Tom. X1X.

Bbb

755

NOTÆ D. ANGELI GODIN,

ccciessaiurn fabric*!
hoik· ( quart·
Concilium Nicaenum H. eap. ip. Francofordienie A m
·*· Ecdeiiattun
quarta pauperum
piuperum ac peregri
peregri-­
Alit
tbAeiir»»
f ikna
Γι»Μ^ιτ*«μΙΪ* fublevandi»
anni sz· a seed * applicanda
I·* f··. . Ita fy­
norum
neceftitatibus
Per pecuniam ordinare frr/txfl . ) Xd Can.
To­ nodus Romana »80. epifcoporôsn lob Sylveftro cap. 4.
Gelafiua epift. 1. cap. »9. Gregorius
te funt prilcorum Patrum tn exlirpando Simoni»»* Simpliciu· epift.
pravitati» vitio fxnfttone· . adeo ut vix ullum repere- M, ad Aug. interrog. 1. ahis ». & Gregorius ll. epift.

juxta

,

6·

Alrermn eft, quod horum omnium difpenfationem
ri» Concilium , cnju» cenfuram effugiat . Ejus t^pia
fuit bac ipfe. *!»te frequentia, ut publice ac impune pene» epifeopum ftatnentnt Canones tum veteres, turn
te» fact* baud fetu» ac profan* venale» m Ecclefia recent lores , in prtmis vero Canon Apoftolicus^l. Con­
proftarent 1 Pro Italia nnu» omnium inffar prodeat cilium Antiochendm'cap. »p Aquifgranenle II. fub Lu­
motum iui (emporia tefii» Petrus Damiani opulculo j.x dovico Pio part. ». cap. 78. Panficnfe fub Ludovico &
de aftis a (e Mediolani : ubi fe cum Anfelmo Lucen- Lot harm lib. 1. cap. 19. & Vvormatienie 11. cap. 6.
fi Epifc. Mediolanum a Nicolao 11. milium refert , ut fynodus Niccna generatis II. & cecumenica fub Ha­
ecclefiam illam a Suboriaca labe depurgaret ; Medio­ driano II. cap. if. Λ >9. Concilium Aurelianenfe III
lani vero tum confuetudinem obrinuifle fcnbit , ut cap. f. & IV. cap. I. Tolet. 111. cap. il. & IV. cap.
quifqui» ad clericatu» ordine» provehendus accederet , gs. Emeritenfe cap. 14. ftt alia quamplurima , quibus
de Subdiaconatu 1». nummo» , de Diaconatu vero »8. res coca Poncificum fidei ac providenti* conunitcitur .
poftremo de Presbyteratu fufcipiendo »4. quafi per pr»- Verum ingraveicente onere epifeopatn» atque aufto fi­
fixam conditioni» regulam daret ; quo in negotio ambo delium humero, ut tandem eorum fubfidio confulercjlli infignes Pontifice» Legati ; ita folerter & profpere , tur , sconomos ecclefiaflic* iubftanti* difpenfatore»
refipiicennam ,,B Concilium Chalcedonenfe cap. »6. inftituit. Antique
t
rem egerunt , ut Guidonrtp Archiep. ad refipiicentiam
A fufcipiendam pro tam immani icelere poenitentiam hujus difciplin* frequentiftima fuppetunt exempla , ma­
fl efte rent . Itaque Archiepifcopo in genua provoluto xime apud D. Avguftinum duobus fermombus De com~
centum annorum pernitentia indiAa ejufque redemptio muni vita Clericorum ; in Galli s apud S. Profperum De
per unumquemque annum taxata cert* pecuni* quan­ vita contemflativa cap ». & cap. 9. ad if. Rom» Æc
titate, prcbxa eft ; unde corruptiftimo» *vi huju» mo­ in Anglia apud D. Gregorium ad rtnefiionei Augufiini
jtnglorum Apofioii tum maxime cum Clerici m com­
le» liceat conj.-ftar.e .
mune Reguurium more vitam inftituente» , clauflro
Nullut ex Officialise Epifeopi &c. ) ^4d Cm. 7. Infi­
gne extat huius argumenti apud S. Gregonum hb. 4. communi atque «dibtis utentes'Epifcoporum imperiis
«pifl. cap. 8t. Decretum in fynodo Romana cap. j. edi­ Sarereng , Gratiano telle , quemadmodum in Ecclefia
•tomsgenli faftum ex antiquioribus ftatutis ecclefi» ,
tum quo antiquam Patrum regulam fecutti» nihil om­
nino de ordinationibus Clericorum accipiendum elle & ex libello qui de divinis officus a Joanne Aonncenconftituit , neque ex datione pallii, neque, ex charta­ fi editu» »ft , plane lefiatum manet : ac vei ex eo con­
rum traditione : Quia ficui , inquit vir fandus , non jicitur , quod epifeopi» clericorum tuorum (h pendi a li­
ve pr*dia quoquo roodo diftrahendi alio facultas ab­
decet Pontificem manum
imponit -vendere, ita mi·
ηι/Cer vel notariat non aebet in ordinatione ejue, vo·
rogatur, quod ex Symmachi Pap* epift. 1. Nicens fy­
nodo 11. cap. I». delunoptum eft . & aliis multis apud
cen> fiaam vel calamum -vendere. Nec Gregorius , quem
iuutati funt Patre» Concilii Bituriccnfi» cap. }· apud Gratianum , qu* quidem indicaflTe * iuffecerit . Huit
decreto-----anlam_ prebuifle
alienationem terre , If. Rom. fab
fynodum Lemovicenlem aft. ». qui pravam apud co»
_ .-----iufpicor
. .
iny.-ftam confuetudmem abrogarunt, qua folebant Icn- C quam
;__ “
Martini
_ : Ecclefiam
“ vocant
* t , olim juri* ecclefi» SZ« r«.d
Rocomagenlis
, ad Canonicorum
ploie» pro receniend s ordinandorum nominibus pre°-------------------------------‘‘--------- luftentationem concef'
sium accipere : quod iane hac noftra State innovati fam , a Roberto Malgeni deceftore (ocularibus viris
intereft plurimym , aut certe ut novis Cone Iu Triden- traditam: quam tandem paftione inita GuiHelmo Bona c 1» Aur«l.
gini fef». »t. cap. 1. de reform, regulis vigor illibatus anima appellato , Galterius Gifardus & Guillelmus fi­ in c. niv
evnftiret.
lius Gaufudi, Ecclefi* reftituerunt anno loto, ut ex
chartis ecclefi* Metropolitana,- confiât.
Ad fatroc ordinet nifi eruditi. ) Ad Can. t. Peritiam
Tol«< lll.
litterarum polluant lacri Canone», maxime in facru
Isicii beneficiare. ) Beneficiate idem omnino eft in
jure civili 8t
& cancnico,
canonico, quod in noftro lofeodare,
infeodare, feu Lador a
ordinibus fufeipiendis ,· ut patet ex fynodo Romana Jure
t '_ ‘_ aliquem
J ,__ afticer:
_____
; ut; T;
&L
beneficium
____ac 'beneficia__ 2_:_ Loih 1 · «·
fub Hilario apud Antonium Auauftinum, Concilio Au- teodo
.. aliud
·' ' nifi feodum
*
"
F. Grim·.
Sc feodatsrium
fonant
.
r efi anenti Ill. cap. 6. Toler. IV. cap. it. & 19. Mel- nut nihil
Huic
porro
benefici
Λ
beneficiarii
appellationes
10 oc- *q■··P,,'·,
denfi cap. 9». Nannetenfi cap. n. Narb nenfi ; quibui
•lib i ιρ··ι· accedunt G egorn M. epiftole , * altera J anm Scilli- clefiafticam dilciplmam translatas cenfent feriptores , ’*“·
g»,«p. >*■ tano Epilcopo , Jinuano Calaritaixi altera , necnon vel ex co potiffimuni tempore quo pofteftione* ecclefiaftic* 8c redditus qui olim commuhes erant, paulatim
Gretorn II. Epiftola ». in principio.
/Etais légitima. ) Hoc eft, non ante trigefimum cra­ protrellu tempori» finguli fingulis ecclefi» mimftri» , ob
ti» annum in Presbytero , quem decet artate Λ lapien­ mmifterium 11: pendi i loco adlcnpri , aur certe a fun­
tia pollere juxta romims lijnibca'ionem , fumpto ab datoribus attributi funt , quibus tamquam re propria
__ Concilium
_______ fruerentur , eaque ipfi arbitrio jam tuo , fine ullius
attire Chrifti exemplo , qu, ut ___
obfervat
Hifpalenfis
I, dc treotiomi , Archiduconi , vel epifeopi dilpenfarent .
Neocefarienfe cap. ll. &
C S. Ihdoru»
’
,
- r- cap.
--Certam inftituti hu|us Epochsm ad Ludovic· Pii *taoftic. ecclel. cap. j. apud' Concilium Aquifgrancnfe
9. tricefimo anno baptixatus pr*dicandi evangelii exor- tem nonnulli referunt , beneficiorum inftitutionem Gre­
<u» etl ofticium . Leyitae autem quia in veteri lege , gorio IV. tribuentes , ut inter alias notat Vicecomea
\
cu|u« auftoritatem in Canonibus SS. Patres iequuntur , Hb. 4. de Bapt. cap. 4· quibus fuffragatur infigoe Con*
>
ut loquitur Concil. To.etan. IV. cap. iC. ab anno »,. ciln Aquifgranenfis ab eodem Pontifice tuo» temporis
iervire mandantur , eamdem in l.evitis fui» eccleli* celebrati fragmentum, auod ex vetuftiflîmo cttnobii S.
requilivit : Hypodiacones veto »0. ann s minores non Petri Vivi Senonenfis chronico edidit d. Hugo Matoad
admifit Concilium Trullanum cap. rf. & Toletanum ejufdem a feeteri i tunc Prior in fui» ad Robertum Pul­
II. can. r. Et quidem ex antiqui» Patrum Sc Concilio- lum commentariis, in quo fiatutum legitur pro Cano­
•CoucCtnh. rum * tanft onibu» .· donec Concilii Tridentini · fure nicis qui fub prspofitis vivebant (quia pnepoiiti tem­
, <.« A»a<h· novo ad ij. in Presbyter» , in Diaconis ad »t. in Hy- poralia mate traftabanc , dc nobiliores foetiorefque Ca­
«. i»· Aatcl· podisccrus **. definitae (unt ordinandorum aetates, cui nonici pofteftiones ufurpabant ) ut fuilibet canomcur ,
> r·'· * * prrierat )inpridem Cementina generalem de *tate CT perfonit ad certum numerum rtdtitir , /uum tempora­
le proprium pofiideret, & ut de commutet camera cuili­
T°a* 1* '* *
°'datandorum , »8. Subdiaconis , Diaconis io.
bet difiribueretur, prout in choro divini 1 officiit refideT* ■ "< * f â prselcribery .
ret. Hrc ibi. Pr» va luit nihilominus in plerifque ec­
Tü o Aüb
fuF legatione. ) ^id Can. 9. Per legationem litCuo ο M
teras proptii Epiicopi inteilige , quas vetere» commen- clefiis ad plures anno» antiqua vit* communis ratio ,
fi•Afl .. c dat.t ia» , fine quibus alienum Clericum ordinare aut quam ad
ss pofteros
pvacn» promanafi»
pimuiniin , frequentiores
ircqucnuom Ponti
rontin,1 d« R«ior (ufe pere antiqui» Canonibu» tum Gr«c>«, tum Latmi» £ cum ^fanftiones, ac vanarum ccclefiaram inftituta deClrric. *‘· proh.betur Nicaeni Concilii cap. 16. Sardicenlu cap. ij. monftrant.
Ut la.rum cbrifma. ) Ad Can. 14. Non recent , fed
Chakedo .en·» cap. ig. Trullam , Canonibu» Apoftolic<» 15. 16. & g». ex Latini» vero Carthag. 1. c. j. Sc a multi» i»m inde feculis prsvu» invaluerat ufui tti­
tle»
ab Ecc'ei-a exploita* , totiefque refumptus, (actum
III. cap. »1. Bracarenlis I. c. »6. Toletani XIII. cap.
ir. & alus innumeris . Ha» porro littera» qua» Nic*- Chrilma pecunias pretio commutandi, qui quidem mul­
ti»
canonibus
condendi» occationem prcbuit . Nondum
num Concilium formats» vocat , polleri vulgato nomi­
ne dtmilloria» appellarunt , quarum mentio eft in fy­ tamen apud pofteros ufa» oblolevit , ut cbfervavit Petru»
Arcudiu*
hb. ». cap. p. ex veteri mf. cod. Vati­
nodo Romana tub /.achatia Papa , Λ inter Gr*co«
meminit Concilium Trullanum cap. 17. Varia» earum cano , qui inter Orientalium ab ecclefia Romana defeAionia
caufa»
,
non minimam recenfet eam , qu* ex
formula» ex antiquis monumentis exhibet Strmondus m
Capellanorum Rom. Pontifici» avaritia orta creditur ,
append, ad torn. ». Concil. Gall.
qui
deferetxe»
a
fede
apoftolica annuatim facrum CUriiClericorum Ecclefia fiipendia. ) .Ad Can. to. Doo ex
boc canone obfervanda occurrunt , bonorum fcilicet ma , donec to. auri libre a Ciero dt populo, priccer alia
dona
dt
munufcula
fibi penderentur , non recede­
Ecclefi» Dei ftipendns addiftorum divilio . fuxta vete­
rem Ecclefi» ufum , quorum una par» cederet Vcntifi- bant . Romanis fubinde Greci eo in nerotio baud lon­
ge
religiolorc»
excitarunt
> quo» prêta tu» Arcudiu» >0
ci , alta Prwbyteris α Diaconi» , ommque ciero, ter·
Rufiia

7ίβ
DE BERENGAR.il MULTIPL. DAMNAT.
A ti ) ssyPna velamine , at inbeUigat ft diademati> regni
tr Sacerdttaht dignitati 1 portitorem h··» ran one t bri/Ü» i» dedicandie ettlefiit. ) Ad Ce», ry. Quod Conci­ maiis ano inangitar , xt indicat Coeuilinm Laadictnnm
liis Bracareufi cap. y. Vvormatienfi cap. I· Aquilgta- ( cap. 84. ) t»w velamini/ , qaod [abbatbo »■ albii do·
DenCi II. Cub Ludovico Pio part. I. cap. j. 6c Cabi- rfjSuo» fieri tcclejia cefit . Ac in quibufdam ecclelns
lonenfi fub Carolo Magno cap. id. maxime confentalericorum fuperpeliicns conficiendis ului efbe Colitum
neuro eft.
Gurllefmus Durandus Ratio, divin, lib. J. cap. r. num.
Pre >feprâaadû eateiba»te»ii. )
C«*. 16 Vel ut is. docet . Unde amplioris , quam nunc , forme iuifleviflima Ικηοηια abiit fufyicio , baptizandis coniignan- fe oportuit , ut fuperpelliciis conficiendis ufui efle
dilque fidelibus a facerdotibus pretia ullatenus praefici portet .
vetat Gelafius I. epirt. i. cap. 7. nec quibuslibet illa*
Ut poemtentee gravare &c. ) Sacerdotum avaritie lo­
tioniboa impofitia exagitari permittit renafeentes , Ge· cum deuere pcrnitrntiarum redemptiones impolita pe­
Jafii verba lunt, (ecus facientes honori· periculo fore cuniae mulâa ab Anglu ad Gallos profefte , atque ea
obnoxios edicit ; Qaaaiaat, inquit, faad grain accepi- tempeftate paffim in Normannia wiurpatv. Qp· tamXMM, eram dare ntandaaaar : fed nec a baptizandi· qui­ etfi «qm nonnihil a primava (ui inftit itione prafeferdem offerri voluit Concilium Ellberitanum cap. 4t. Q«< rent , haud multo poft initium detirxerunt . Siquidem
bapti1 a» ta r, inquit, swsvar m coxrbaxa «ox trvtlant ,
(scerdotes propriis commodis inhiantes mulAss pecu­
at Jaterdoe ftted
•ttrpit, fretto di/fraberc vide«niarias pcenitentibus imponendas in ufus proprios con*
ter. Nonnihil fupiode temperamenti huic decreto at­
vertere ceperunt, Atque adeo in deteriora proruente
tulit Concit, B raca renie II. cap. 7. dum (pont·-a ba- B tiagitio culparum lethalium vemim aut animadverfiopileatis oblata recipere indui fit. Quod etiam ufus po- nem propriis commodis & utilitatibus metientes , pro
ilertoram temporum srobafie liquido demonftrant ple- cuÿufque criminis, non ratione, fed pecunia foi vendo
ruqoe contiitutiones lynoda 1er diverfarum ecclefivum , panitentes , aut ligabant aut folvebant. Qpibus malis
maxime Odonis Parifienlis , Lingonienfea , & Treceoles ut occurrerent olim Anglican! Patres I. lasculi adverannis tqoa. dt zqoo.
fus ejufmodi redemptiones cum primum apud eos exor­
te lunt, graviter invehi coeperunt in Concil. CloverboUt i» albir baftizalorunt. ) Ad Ce». 17. Albn baptisatoram dies defignantur, quibus neophyti albati ad vienli cap. *9. Iub S. Cutberto Cantuar. Arch, congre­
gato
ad an. 747.
ecclefiam confluere cenabantur , tefte Rabano de mftit.
Per aiiavat diei i» albii reprafenlentur. ) .Ad Ca».
Cler. lib. ]. cap. 1». Diei , inquit , albet Vocitatam pro­
pter eoe , fau i» fanfla nSt baftiieti aibii fer totam
iy. Juxta prilcum veteris Ecclefia morem , cujus me­
Mdotaadai» ettentar veJHbtu , quas fabbatho fequenti
minit D. Auguftinus m ferm ad Competentes in oftadeponebant > & ex Greets Jobius Mocacbus apud Pho- vis Paicb· . Ordo Romanus in die Pafcbm , Rabanus
tiurn Blbl. nuas. >**· ait : a'a· »· ©·»<<· ,>>>·< ·»· Maurus lib. s. inftit. Cler.c. cap. m. Alcuious de odfic.
div. c. de lab* fanft. & in albis, Λ epift. ad Carni. M•ifttfi *«λ··<·'·< , ideft , qui baptizantur , fepteni dies
candidas gerant vertes .
Amalarius de ufte. div. hb." 1. cap. )a. flt gg. flr Ho­
Chriftnale. ) De quo Ordo Romanus m fabb. Pafchr ,
norius Auguftod. in Gemma an. lib. s. cap. ij) ffttaae
Alcuious ibid. It Honorius AuguHod. in Gemma anime aaHioner» , inquit, mt a3e diet i» albit ftrvet» , mlib-. i. cap. >4}· & lib. ). cap. 109, Quoddam eft capi­ oSaua die lava»!. |dc»cu ab antiquis Patribus diebus,
tis operimentum lineum, canutii inftar, quo tum tem­ Cdu» * fabbatho fan^o ad oftavam Pafchse excurrunt ,
poris neophytorum capita tegebantur t atque etiamnum hebdomadae m albis nomen inditum eflb legimus ; utparvulorum in baptil'mo involvi coniueverunt , ut ex pote cujus fabbatho albas veftes neophyti deponerent .
plerifque.Manualibus libris notum eft: eapropter Ho­ Qpod haud dubie fublatum , cum adulterum baptilotus
norius Auguftod. cbtiimale recens baptisatorum mitra ceflavit j ac ftata baptizandi tempora defieruot, cata
comparat , ac differtis verbi* eidem myfterio tribuit propter imminentia parvulis pericula , tum propter auRabanes Mauras de inftit. Cler. lib. 1. cap. 19. Tegi· Aam fupra modum fidelium multitudinem , ut cbfervat
ter, inquit, pof [acrem ssn*enein cafut efti (baptizaRupertus Abbas lib- 4. cap. 11.

7i7

RulGa exituam C^rtimatia ampullam ducentis aureis
vesdicafle Tcribit.

DE B E k ENG

l HE

DAMNATIONE

E N l Λ B, C H Æ

MULTIPLICI.

Opuiculum Anonyœi qui feribebat anno 1088. quo mortuus efl Berengarius.
Peux» Franc. CbifBetius S. J. edidit ex MS. codice S. Augendi. Hoc vem conciliis , que Benogatlaaaan cau·
fam agitarunt, praemittere vifam eft .

nEringerius Andegavenfis buneGm fui nominis Dvit:i & fldem, qnam omnes catholici de vari tat·
X} condidit, & veritatem Dominici corporis ft corporis
corp
& fanguinis Domini haâenus habuerant,
fanguinis, contra evaogdicam veritatem abnega­ & adhuc habent, confirmavit . Hic utrilqua fy.
re prufumpfit. Videlicet afferens , panem & vi­ nodis domnus Lsnfrsncus , non multo poft Annum in facrificio Domini, non vere, nec effen- glorum archiepifcopus , feribens contra Beringetialiter , fed figurate tantum converti in corpus rium, fe interfuifïa fatetur : tn quarum priore d·
ft fanguinem Dominicum.* quod catholicas fidei Beringeriana herefl fe infamatum , dc expurga­
& evangelic· veritati apertidime adverfatur , uti tum ; fed in utriiqae, ejufdem hmreTeos damna·
fanâi patres docuerunt. Quapropter fanftus Leo ttoni cum omnibus catbolicûie aflanûfle tcftatur.
papa La. eamdem hzrefim fuo tempore ad apoVidor quoque P*P«< & io fade , flt in au&o
flolicam fedem per litteras * ipfius Bcringerii dc- ritate fucceffor fanAi Leonis papas, miffo legato
<mUw. latam, generali fynodi judicio diligentius ventila- inGallias, venerabili, inquam, Hildcbcando, tune
vit, ft ventilatam lynodali judicio damnavit. lp- arcbidiacono
arcbidiacono,, fed noftri tempons apoflolico,
apoflolicc ge* ·* t»it.
lura quoque Beringerinm communione ecclefia neraktn fynodum Tnroois congregavit ; in
ii «m
accepta optione defendendi ig ,
privavit; quam iplc Dominici corporis fle fangui- spfe Beriogerius
“
dii communione fuis aflertionibus voluit privare.
cum lie penitus defaodere non poffet , (ub jure­
Deinde iplum ad proximam tunc fynodum , in jurando propriam berefim anathematizavit , ft
proximo Septembri ab eo Vercellis celebrandam, communem ianâe ecdeCas fidem de veritate cor­
vocavit audiendum. Ad banc fynodum oou ipfe poris ft fanguinis Domini fe deincep· Certaturum
Bcringenus , Ced quidam ejus fautores pervene­ iub eodem juramento promifit ; licet podex ad
runt : qui-tfe legatos ejus etfe afferentes, cumque eamdem bsrefim redierit.
defendere volentes , in primo aditu defecerunt.
Nicolaus autem papa eidem Beringerio Rom·
Domnus autem apoftolicus iierum fynodali judi­ 10 generali fynodo audientiam cooccUit, casriam»
cio fitmeotiam Bcringerii, & librum Joannii Scot­ que ejus cum centum tredecim epifcopi· fynodo.
ti de corpore Domini, fub anathemate damna- 11 judicio ventilavit. Sed ille iterum cum feftam .. ,
Cntil. Gettnal. Tom. XIX.
Bbb 1
fuam
"

719

CONCILIUM ROMANUM II.

7«°

fuam defendere non valerer, tandem quafi cor-A catholicam profiteri delegit, ficut m fuperioribus
reptus, libros propriz hzrefcos in confpeflu dum- conciliis fecit. —
Tot igitur
conciliisBermger
lanam
m apoftolici, & totius fynodi, manu propria con­ hzrefim damnaram percepimus, tum ex fidelium
cremavit: 6t errore aboegato, catholicam profef- relatione virorum qui eiidem concilns interfue­
fionem quam in Turonenfi concilio fecerat, tub runt , tum ex regeftis Romanorum pontificum ,
jure/u ando iterum renovavit : ita pronuntians. tum ex (criptis tebgioiorum virorum, qui de his
Ego Berengarnrs, indignus, Acc. ut iv/ru -tn caa- fidelifitme fcnpterunt · Nam eadem concilia 00Cibe Romane avm 1059.
ftris temporibus infra xl. annos celebrata repeFormam autem hujus juramenti & anathematis nuntur, quot anni ab cxoidio pootifi-atus faodi
ita fanda Ephefina fynodus quibuslibet abdican­ Leonis pape ufque in priefentem annum compu­
dis hzrefibus cap. χν. prrlcriplit ; & de hzrefi in­ tantur, qui eft ab incarna none dommi mlxxxviii.
famatos , non nifi pet hujufmodi abdicationem Unde St adhuc multi vivunt, qui eifdem conci­
hzrefis, expurgari debere decrevit: unde Ac a Be- liis intei fuei unt : qui & nobis de eifdem conci­
nngerio talem receperunt fatistaâionem . Hanc liis fideliffime teftificati funt.
juratoriam profeflionem Beringerii domnus papa
. .
Ultimz quoque generali fynodo fub Gregorio *!i·’· <«·.
Nicolaus ftatim per diverfa tranfmifit regna : ut B papa ieptimo, anno dominiez incarnationis mlxxix. '*’*
omne» gratias agerent pro cjusconverfionc, quo­ nos ipfi interfuimus, fic vidimus quando Beringe­
niam pndrm multum fcandaliuti funt de ejus rius m media iynodo conftitit , & hrrefim de
avertione. Sed Beringerius more fuo ad proprium corpore Do mihi, fient fupra diximur, coram om­
vomitum redire non timuit, & ultra omnes hz- nibus proprie manus facramento abdicavit. vide­
reticos, Romanos pontifices , & fandam Roma­ licet fub pizfentia Gregorn pape , Heinrici panam ecclefiam verbis & feriptis bîafphcmsrr prxtriarchr Aquilejenfis, Ac reverendiffimorum epiffompfit . Nempe fandum Leonem papam, non coporum Petri Albanenfis, beati Anfelmi Lucenpontificem , led pompificcm , & pulpificem ap­ fis, Landtiifi de Pifa, Reginhcrii de Florentia ,
pellavit; fandam Rom.num ecclefiam, vanitatis Hugunis Dicnfis, Altmanni Patavienfis, & seliconcilium At ecclefiam malignantium ; Romanam
quorum centum quinquaginta epifeopotum , & ab­
fedem, non apoftolicam , fed ledc-n faranz , di­ batum , Ac innumerabilium dcrkotum .
dis & fcriptis non timuit appellare . Sed hzrefiin
Horum ig tur conciliorum tam generalium ,<X
luam, poli tot fynodica* damnationes, Acadiura- apoftolica automate tam principaliter firmatorum
tiones, clanculo per dilcipulos li as ufqtiequaquç iandiones , contra Beringerianam hrrefim nobis
non cctL' it diffeminare , & quoslibet incautos CCutficefe debent. Tum pofl dffputationem mere po·
veneno lua iioelcos inficete.
lemicam adverfus Bcren^am dogme . Nec nectffaUnde venerabilis papa Alexander (ucccffor Ni­ num, inquit, nobis videbatur, ut fingulas Berincolai papa?, itteris eum latis amice przmonun , geiii nzntas enumeraremus , & enumeratas finut a lefta fua cefhret, nce amplius fandam cc- gulariter aonuDaremusprzfcrnra cum eruditiflidefiam fcandaliraret . Ille autem ab incepto de- mi dodores, Lanfrancus inquam , &
Chrifti- * cs../...
fi fi e re noluit, hocque ipfum eidem apofioheo lit­ nus , ambo religione
eruditione Chiiftianilliteris futs remandare non tunuir.
m, non mulio poft epifcopi, de his enicfeatifQuapropter reverendiflimus papa Gregorius le
lune icripferint. Et pojl nonnulla: Hrc autem in
ptimus, fucccfiov Alexandri , iterum eidem Be- fine fcedulz fimplicioribus fratribus , noftns in
ringerio audientiam m duabus * ly nodis genera­ quam fimilibus , fraterna pixmonitione fuggerilibus Romz conccllit. Sed. cum ipfe feftam fuatn
mus. Quibus verbi 1, monarbuen /r prodit; atque ut
catholirz fidei contrariam denegare non poffet ; putat Ch./fietius ex conjefluns qn.if effert , Berudtfimum
.
iterum iub turamento eamdcœ abdicare , fic fidem

ANMrt

cKKiinC O N C I L IUM

ROMANUM

"

11. C"T'

In quo, damnato Berengario, Lanfrancus fententiam abfolutionis retulit, anno ML
tempore Leonis pape IX.

Uo tempore ifla fynodus Romz cclebrataDprfea, ad quem videlicet tales btterat deflmaveru :
fuerit, Hermannus Conttadus m chronico, putantibus multis , me fovere at fmere qua a te dtanno 1050. indicat breviter his verbis: Dominus cerentur : vel gratia , qua te diligerem ; vel fide ,
papa poft pajeba finodum item Romat coHeoit.

Qua

dc caula celebratum, quidve in ea adum fuerit,
offendit Lanfrancus in commentario quem con­
tra Berengarium edidit, his verbis: Tempore j an­
ili Laon t papa delata efl borefis tua ( alloquitur
Berengarium ipfum ) ad apofloheam jedem .
cum fynodo p^ufidertt, ac r,fideret fecum non parva
multitude epifeoporum, atfiatum , diverfique ordinis
t divrrfir regionibus religtojurum perjonerum , juffum efl tn omni audientia recitari quas mibt de cor­
pore & fanguine domine litteras tranfrmfiftt . Porti­
tor quippe earum legatus tuus , me in Nortmannia
non reperto, tradidit eas quibufdam clericis . Quai
eum legiffent, dt contra ufitatiffmam ecclefia fidem
/criptas animadvertiffent , velo Dei accenfi ,*quibo]·
dam ad legendum eas porrexerunt. Itaque faflum efl,
ut non deterior de te quam tie me fuerit exorte fuf-

>

qua revera ita effe indubitantir rentrer». Igitur cum Brrrajarim
4 quodam Remenfi clerico Romam perlatas recitator ΙΒΙ( u.iiî.
Irgeret , ir.iebefto quod Joaanent Scotum extolleres ,cu»»bi«><n<
Pajcbefium damnares , communi de eucbariftta fidet
adver/<i [entires : promulgata efl in te damnationis
fententia , privans te communione fan fla ecclefia ,
quem tu privare [enfla ejus communione fat agebas .
^Pofl bac pracepit papa ut [urgerem , pravi rumorit
4 me maculam
1
ahftergerem
'°
, fidem meam exponerem,
ixpofitam plui facris autoritetibus qilom argumentis
probarem'. Itaque furrext : quod [enfi, dixi : quod di­
xi , probavi . ommbut plaruit ; nulli difphcuit Ha-

denus de iynodo Romana Lanfrancus , in qua
damnato, ut vidifti, Berengario. ipfe Lanfrancus
abfoluiioms fententiam letulit.
In hoc eodem concilio conua Berengarium a
Leone pontifice celebrato idem pontifex decre­
vit

761

ADDIT. AD CONC. ROM.

ΗΕνΖ^Μ^Ι. FRANC

. 7<L

■---------- vit pallium Dominico patriarcha Veneto, eidem·Acoofenfifte de factificio Ecclefie diâia Lanhan
CHRNTi Sue Pr’*’Ie8‘e,e concedit, ut crucem ante le de- ni , pro eo fe dare fententiam , negligcnda cf C*HNR^(
ferret : parnarchaiemque fedem approbavit, fit e- e ea qua diceret Lanfranous potius quam ea v
ptfcopis Veoetix provincia & Iftria fcripfit , ut Sue diceret Petrus Damiani , Romana ecclefia
itus, S. Rufina, fi fans memini, epifeopus, non
hurc tamquam primati fuo obedi 1 ent , cumque
*
revererentur . Hxc cx feripto chronico Andrea: inferior, ut diAa repetam, Lanfranno lima eru­
, Dauduli. Que omnia renovata dt confinnata ab ditionis , dignitate chrifiiana religionis , multo
! Alexandro fecundo in concilio Mantuano , idem Lanfranno operofior m ftudio divine led Ionis ,
autor affirmat . Sicque plane translatus fuit pa- fecundum quod pizcepit ipfe Dominus jcrutamitriarchatus Gradenfis in Venetum , qui hsâenus ni /cripturai. Ita papa ille , cum quo moras pene
per annum feceram , compefcitam putare vifus
titulo Gradenfis ledis potitus erat.
eft, & compofitam vecordiam tuiba turbate, ut
ait
B. AuguftinusK cmni commoti, quo me ha*
Nocje Gabr. Cossartii, S. J.
leticum quantum potuit infimulaverat : maxime
Trapcicas- Mowa habitatu boc anno fvnodutn ddciwis tum ex quid Papa undecumque libros comportari fecerat,
<ιΙΗ·
Hermanno , cuius veiba r*uio ante Irtilh , tum ex B Epifeopis & abbatibus, Clericis & monachis, unβι· Remenfs concilii , rupn frlbone freunda llatutum de Sacrificia Chrifti impervertibilia, fcnfa & ferieft , ut archiepifcopus Rem-niis , & Dolcnlis rpiteopus ,
medio Ap' ili , Romano concilio interet lent. At cum an­ pta, Auguftini , Jeronymi, Ambrofii , aliorumnis etiam confequentibui a Leone concilia Rome Habi­ que legenda propofuerat, mecum lentientibus ia
ta but poti pakha , atque id nimis pfi hnlie dicat An­ eis qui cum Papa erant, epifeopo Portuenfi , c*
teimus monacha· in fine iftorum concilu Reinenfi».· cur
hu'C pot las , quam contecucis conciliis prima illa Be- pifeopo Sucirenii , epifeopo ferracinenfi , cardi­
rengarn damnatio tribusmr, mox dicemus in notis ad nalibus At tone Mediolanenfi , monacho Tudenfi
concilium Vercelienie. Refte autem admonet vir clarii- Romanz ecclefie cardinali nomine Deufdedit ,
fimus Francilcus de Rnye , m eniditillima diftrrtatione Petro cancellario , benigni atque humilis cordis,
de Berenjatio, bis laplum efte auflnrem vite LanfranCi , quod & boc concilium Leoni Vili. Pont. Max. tri­ fratre Fulcone tranfmontano , clerico ipfius do*
buat & Be rena» num dicar eo refponfalea clericos duos mini Pape , conviftpre nihilominus Tethbaldo ,
pro te mitifle . Nam m Romano concilio. ne^ne per (e , qai litteratior diligentia peculiari apud S. Petrum
neque alium ullum auditus ell .- neque clericos duos ni­ eo tempore habebatur clericus, Ac fratre quodam,
fi ad Vetcellenfe miht .
*.ii <1 0*e
Locum in hoc concilio vir idem eruditiffimus Lan- qui cognomine Bonadies appellabatur , aliifquc
i*n. franco inter abbatrs tribuit ; qui anno tantum mlxiii.
compluribus , quorum nomina dignitatelque non
/>a*· ι^·*ι ■ hoc eft , annis poft hoc concilium ttedecim, abbas fuit *Cteneo. Cum tamen urgerent Papam illum quam
Alius hic erat Lanfianco m lyuodo locus, ad quam . u"1 maxime pcftilentes Ac feripturarum per verto res ,
a>t ipfe , non tantum epilcopi, Sc abbates , fed diverfi
ut exigeret a me moras adhuc Rome facere uf­
ordinii rflhiolu p:fine magno numero convenerant.
c^ti >n<M
Aliud eft , quod eidem erudito viro excidit : venif- que ad conventum qui futurus erat apud cumin
fe Romam eo anne^ Lanfrancutn ad placandum pontifi­ quadragefima epifeoporum, fecundum vulgare il*
cem, qui Normanniam totam, propter Guillelmi ducis
cum Mathilde contanguinaa matrimonium , interdifto Ind Terentii interim piet aliquid , fperantes tunc
multaverat . De iioc enim iAterdifto ejifle Lanfran- frequentiorem adluturam turbam , Ac aliquid ul­
cum, non cum Leone IX. ltd cum Nicolao IL qui terius veritatem valiturum tumultum ineptorum
poft annoa omnino rx. po..tificatum adnt , dilcimus
tum ex Lanlranci vita ; cujus auftor, Linfranci iphus multo coplofiorem tunc affcAurum ad dejicien·
aetati luppar ; tum ex Beccenli chronico, in quod ex dum quafi de arce Papam, qui vernatis partibus
•a vita pars ifta transfula eft · Illius autem interdifh propugnaverat At me maxime fecundum quod
nulla , opinor , nifi in duobus bis locis mentio.
domnus Boetius de fe contigifle in quodam con*
cilio feribit : quamquam me viro huic non com­
Çÿ» ADDITIO AD CONCIL. ROMANUM parem, omnino dicens compreflus mdoâorum gre
in cauta Bcrengarii.
ge conticui, vetitus ne merito haberer iufanus ,
Dii inter niianos fapiens videri contenderem . Ec
Juramentum Berengarn Turomci derm fafîum Ko
ita circa quxdam per Pape inconftantiam quoad
ma m ecclefia Lateranenfi de Eucbartjtio,
fperabat turba rei exitus habuit. Papa enim qui
tempore Gregorn VI I. papa.
in conventu illo in feftivitate omnium fandorum
feriptum iupi apofitum multa vociferatione fidei fuffi
Mtrio* A frofiteor panem altarii poft confcçrationem effe ve­
cere debere omnibus ptonunciari fecerat, nihil feri■rcdoii.1V·
' de
■ Virgine,
ra»» corpus Cbnfti
, quod notum eft
ptodomi, nihil a calumniatoribus addi permiferat,
quod poffum eft tn erute, quod 'edet ad dexteram
ufque eodejedus eft importunitate Paduani fcurrar
Patrn, tf vinum altarii poftquam confecratum ejt,,
non epifeopi, & Pilani non epifeopi fed antichrifli.
ejje verum /angutnem, qui mtuvil de latere Cbri.
Qui enim veritatem negat antichriftus eft. Et ipfe
Jti. Et ficut ore pronuntio, ita me co>de habere
maxime cum Paduano illo omnibus qui de faconfirmo ,fic me adjuvet Detu , tf hac /aera.
cnficio Chrifti contradicebant maxime veritatem
negando patronari fufeeperat. De quorum ultio­
Ctiptum iftud cum Romr apud Papam mo­ ne omnipotens illa juftitia divina non diftulit ■
ram facerem in conventu Epifcopotum , quem Paduanus enim continuo gladio interemtus depehabuit io feftivitate omnium Sanâorum vocifera-E nit, Pifanus vitam impiam continua quantum ad
tione multa omnibus pronuntiari fecit, dicens fuf- me pervenit inlolenti morte finivit
"
Lique eo *
bcere debere his quibus lac potus dandus effet inquam, Papa dejcâus eft, ut permitteret calumnon cibos, fecundum quod feribit S. Auguftiuus niatoribus ventatis in poftenori quadragefimali
de facrificto ecclefie dicens: Quod videtti in alta­ concilio feriptum a (c firmatum in priori feftiviri pamt eft tf vinum, quod etiam oculi vefirt vobit
tate omnium Sanftorum , Epifeoporum confeifu
renuntiant: quod autem fidei tnfiruenda poflulat, po­
feripto mutari hujufasodi.
nit efi corpui Cbrifli, vinumque fangun. Inclamans
Corde credo tf ore confiteor panem tf vinum q»a.
populo me non elfe hxrencum , tta me de feri- ponuntur in altori per mi/terium facra orationis tf
ptuns, non de corde meo habere , omnibus te- verbo noftri flademptorii fubftaViaïiter converti tn
ftificans in audientia fua Petrum Damiani non veram tf propriam & vivificatricem carnem tf Joninferiorem lima eruditionis, non inferiorem Lan- guinem Jefu CLri/ti Domini noftri tf poft conjecrahofraono dignitate chriftianx religionis Rome non nem effe verum Cbrtfti corput, quod natum eft de

S

Vh.

7*3

ίΐΟ

fu,

AU
n U
n *i τ
i η
1

h bn

wcm m.

imp.

MCNB.LR. fKANC.

7*4

Virgae,
------------- pependit,

f»#d pra j
friras r» awe* A nm «d feftum afecodiftct ( nihilominus ubi dicit
f«ad fidet
.
. .
Domi nu*; /«drrv ad danrvrâm wZ Jbtiflrjm neu eft ANNO
CH»?vri
Ja«g«'a*w CÀnffi , ,·/ dr latere ejat efafnt »nti ün volta ; 00a defeat qui inepte pateat CK MSH
»"»·. ·*» *** i**'*"· /*'■ /t**· & virtute* Sacran­ Dominons Jefum dixiffe Pair11 folia* efle , oon

ti ■> fed «” proprietate nataro, tf veritate fubflanIM-

faua dare federe ad dexteram vel ad finiftram ;
fed plane ia codem loco Dotnina* manifeftavit

Ho.- feriptum mutatum ad placitum eorum , fuum effe ficut A Patris dare, federe ad dexteram
qui ut ait Poeta gentili*.* Turpe petat parere an- vel ad finiftram dices» .* Sed qmbat paratum eft a
noribot, Ù* f«« tmberhet didicere fiaet perdenda fa­ fatre awa , ubi ncceflarto (ubaoditur, eft meum
teri , ut quafi viftores viderentur, quod oon feri- dare fed non talibus hominibus quales illi erant,
ptnm a me prius de a Papa confirmatum eadem qui coapoftolis fuis fuperbe excellere, matre in­
complexione fequerentur, fed adderent fabnaatia- tercedente , appetebant^ & ita effe accipiendum
liter ad me pertulit Pifanu» epifcopus , fi forte de pronomine quod ponitur ibi vobis, ideft talieadem complexione in confeffu ecclefix ego il­ bus quales vos eftis nullus pervenere poterit. Se­
lud legerem , dicens facile toleraturum dominum cundum hec (cripturarum loca putavi licere mi­
papam fabftanttaliter addendo calumniatoribus con- ll hi, pronunciare, quod erratici addi fcripto vole­
{entire. Ego ebarta correpta, Aquantum brevitas bant, fuo Ideft fabftaaiialiter, dum ad aliud quam
permittebat tempori* recurfa, perpendi ad fanum ipforum intcHeftum vocem referrem eamdens .
intelkfturn utcumque poffe reduci flt fabflaatiali- Ipfi enim ad hoc accipiebant quod fahftaniialiter
ter & cetera verba quo in fcripto erratici pofuif- addebant, dicentes panis (aeratus io altari eft fubtent luo, reipondi, qyia ita placeret domiooPa- ftantialiter corpus Chrifti ut qui hunc dixiffet,
f·*, me fahflantielitcr additurum , cogitans idip» dixiffe putaretur pani* fubjeâum de Sacrificio Cfannm quod adjicerent fabiianiialittr plus valere ad fti per fui corruptionem ablatum deefle , fabje­
dejiciendos co» fecundum quod icnbitur; dejeci- âum vero corpori* Chrifti per generationem (hbffi eos dum allevarentur . Re enim vera quod jeâi fui recens fafturo adeue , cui falfitati tota
dicit qui* panis (aeratus in altari, falva fua fub- ratio, tota contradicit auftoritas. Duo funtenim
flantia , eft corpus Chrifti , ideft non amittens in (acrificio Chrifti Sacramentum βί res Sacra­
quod erat, fed affumens quod non erat . Panis menti , Sacramentum non amittens percorruptio.
enim ante Chrifti emam nunquam nifi ad fuften- nem fubjedi quod erat, & res Sacramenti mini­
tationem corporis valuit , in crena illa ut etiam me nunc primum incipiens effe per generationem
ad falutem valeret anime nutu fui creatoris ac-C fubjedi quod erat.
cepit, Ahter quod dicit quispaais (aeratus io alQuod in fcripto fuo erratici addiderunt perae?tan eft corpus Chrifti, oculo cordis tui, fed non ftmicaa jratioaic, revera contra fe ftripferont ; quia
oculo eorporis, non manui, non denti,- unde bea­ nihil per myfterium agi poterit , nifi aliud expo·
tu* Auguftiocs > Intelhge, feriptura eflo capax , at­ fuum, aliud latens habuerit, & quod expofitom
tende ali ad ia altari [abjici oculi t tail, aliud innui in hoc negotio Sacramentum , dc quod latet res
cordi Ino. Item ip quodam fermone de verb.s e- Sacramenti accipitur, Unde B. Auguftlnu» de faysngelii.* Tunc autem i»c erit idtfl vita erit unieui- crificio altaris : Intellige , efto feriptur* capax ,
9·» cerpeet tf Je^xu Chrifti, fi quod in Sacramenta Attende aliud altari fubjici oculis tuis, aliud in­
Vifibiltter fitmitur, ia ipfa peritote , fpiritualiter nui cordi tuo.
manducetur, fpiritualiter bibatur. Ita verum enunQuod autem fcripfernnt .* pane* tf vinaae fiat
ciatum efle etiam ab ipfa veritate, ut eos quibus peiumtar in altari cenverti ra verate tf preprint* ae
enunciabatur lateret quid ipfa veritas diceret, ex­ vivificetncm carnee* tf Sangatntne Jrfa Chrifti De­
empla non défunt. Cum enim Domino Jefu qui­ mini noftri, non me latebat eos ira velle aceipi
dam non de conftaniia propofiti, fed de levitate* ficut dixi, ut putet quis deeffe in facnficio alta­
vecordi* diceret : notifier frixer tc quacumque <*-D ris fubjeâa panis & vini per corruptionem fui ,
rri, refpondit dominus quod ille minime intelle­ & adeffe carnem Chrifti  Sanguinem, nunc pri­
xit, cum tamen veritas nifi verum dixerit..* Ref­ mum effe inftituta per generationem fubjedi fui
pondit enim.* vulpet foveat habent , tf volucre 1 ca­ contra manifeftam de (acrificioChrifti beati Amll aidai, quod erat refpondifte , doloiitas ad quam brofii fententiam dicentis.* in hac cametf Sangntdefignandam de Herode idrm ipfe dicit .* Dicite ne nil crnent tene, nil corruptibile mena bumene conci·
vedpi illi, & levitas quam nomine avium hoc lo­ piat, fed vrvificairicene tf Salvatrice*! fakftaatiai*
co Dominus defignavit, apud te hofpitium acce­ in pane tf vino- Et notanda omnipotentis juftitia
perant, io interiore tuo dominantur ; quod dum in eos quos merito juftitic fua dat io reprobum
fit, ego iu te mihi adquicfcerc non poftum, ego fenfum. Poftquam enim fcripferuut dcconverfiote conviftoretn & affectam habere non debeo. Il­ ne panis & vim' in Sanguinem qua revera eft
le autem refponfum fibi putavit effe quod non ha­ fecundum quod interpretantur authentic· feriptuberet Dominus Jefus fibi ipfi hofpitium tempora­ ra, non fecundum errori* opinionem ita confele nedum fibi & illi. Non minus cur urgeretur a Quentcr quod revera deftiuit, velint , nolint qui
cognatis afeendere ad diem felium refpondens .* ege (cripferaot addiderunt . Et poft oonfecrationem ,
a·· afeendam ad diem feftum hanc , ver afcendtie ad E ubi naceffario fubaudiendum eft ipfius panis &
dicae feftum iftum .* refpondiffe putatus (e non af- vini effe, ubi item neceffario fubaudiendum re­
cenfurum ad diem (ellum quod minime refpon­ liquerunt ipfum panem dt vinum veram Chrifti
dit . Illi in adhortatione fua , nt afeenderent ad corpus dc Sanguinem, Qyi enim ita feribit necef­
diem feftnm, potuerant, ut tf difcipub tm gloriam fario in (acrificio Chrifti panem dt vinum fisperhebeant ; & aid hoc Dominus Jefus non refponde- effc conftituit. Con feerari enim panem & vinum
rati ego non afeendam ad diem feftum hunc; ubi in altari non eft deftrui febjcda panis fitvini per
pronomen feme, accipi voluit, tamquam fi dice­ 'corruptionem fui. Qpodcumque enimconfecratur
ret ad diem feftum hujufmodi, ideft ut vobis vel noa amittit quod erat, fed io melius quam erat
mihi' gloriam qussram temporalem- Si enim Do­ Erovehitur; & qukumque enunciat affirmationem
minus fine additamento pronominis quod eft hunc
anc , panis dc vinum poft confecratiooem funt
vel ι/tam dixiffet, ego non afeendam ad diem fe­ corpus Chrifti dc Sanguis ooceffario mentitur, fi
lium, nulla ratione illis p<«attendentibus Domi
affirmationi huic auferat vel fitbjedos terminos
qui

70

IS.

AD CONC1L. ROMANUM.

SBEÇ JUK

7«

qui fiant panis & vinum poft^confecranonem, vel Arra manu tenerem, & legerem , per facra affir——
■pr«dicatos qui funt corpus Chrifti dt Sanguis.
maus, me ita habere, ut legifferu. Quod cum fcANNO
Quod autem fcripferuot : ne· taata» fcrfigmat cifleui licere mihi hoc facere, ficut fupra dixi,pu- c
CHRISTI
tf vtrtainn Sacraaowti·, caufam ut ita feriberent una, eorum intonare voces, non ad eorum eas
nefcierunt, nullam ergo fcripturain, nullius per- fenfa accipere quod legerunt, ad interpretationem
verfitatem audivi, qu* confiitoeret Sacramentum meam non ad ipforum me legere inclamaverunt :
altaris folum effe fine re Sacramenti; fed oecra- ut etiam boc juramento firmarem, nec fecundum
tib aliqua appellari Sacramentum convincit ali­ eorum fenfa feriptum quod tenebam deinceps inquid nifi conftituerit etiam rem , cujus Sacra­ terpretaturum. Hic mihi omnipotentis mifericormentum debet appellari.
dia non defuit. Refpondi enim me ad eorum inQuod autem effigiaverunt aliqui figuram illam tcilcâum meum non deducere, ea .quas ante pau­
quam dixerunt ebymeram , dicentes, prima dra- cos dies mecum inde Papa egerat , fola tenere ,
co, pofirema leo, media ipfa ebymera : fignum ita inclamatione eorum fappreffa, nullus quid me­
fibi ad demonftrandam impudicitiam confinxerunt, cum Papa egiffet interrogavit. Non ego, non Papa
nullo tali monftro in continentia exiftente totius expofuit, fed ut videtur, non locus eftexpoocnanimalis. Et fi dicas quod ajunt fcundapfiis, nui-Bdi. Ante paucos dies accito a fe mihi, audiente
Ium fubjc&um hoc nomine demouftrafti nulli rei Portueofi epiicopo, ita Papa narraverat.*
~
Ego
cxrftenti hoc ouod demonftraretnr invenifti. Do- „ plane te de Chrifti facrificio fecundum fcriptuminus autem Jelus in ccena fits gratias agens Pa­ „ ras bene fentire non dubito, tamen quia contri, quod non infufficiens effet ad benediftiooem „ faetudinis mihi eft , ad B. Mariam de hia ,
illam per eum cujus Vei bum perfonaliter homo ,, qu* mc movent recurrere , ante aliquot dies
fibi unierat, in quo erat mundum reconcilians fi­ „ impofui religiofo cuidam amico & familiari meo
bi , pani dt vino benedixit , ideft panem dc vi­ „ jejuniis & orationibus operam dare, atque ita
num in eam dignitatem provexit , ut przter „ a beata Maria obtinere, ut per eum mini non
naturalem fuftentationem quam reficiendis pof- „ taceret , fed verbis commendaret quorfum me
fant adhiberi corporibus , fint etiam ad falurem „ de negotio quod in manibus habebam deChriammeefficaces. Sacramenta ea conflituens corpo­ „ fli facrificio reciperem, in quo immotns perfiris fuidtSanguinis: ita in facrificioChriftinoneft „ (lerem. Religiofus vir & mihi familiaris petipanis dt vinum tantum fignum vel Sacramentum „ tioni mee fatisfacere voluit. Poft conftitutuni
temporis fpatium a beata Maria audivit, & ad
quod erat impoflibile; quia duo ftfnt femper fi- „....
gnum dc Cgnatum, Sacramentumdc res cujusSa-C1( me retulit, nihil de facrificio Chrifti cogitancramentum eft. Nec virtutem habet fignum vel „ dum , nihil effe tenendum quod haberent χο­
Sacramentum , fi folum illud confideres, quod ή tbcntic* fcripturc, contra quas Berengeriua niitnpolfibile eft , fed virtus figni fignatum dc vir­ „ hi! habebat. Hoc tibi mamfeflare voluit ut fetus Sacramenti res, cujus Sacramentum eft. In­ „ curiorem ad nos fiduciam flt alacriorem fpem
de B. Auguftious: Hoc accipe t» paae quod pependit „ habeas . Ita erraticis confcnfum meum ne fei» crate. Hvc bibe ia calice pro «a yusd efl m vino, „ eundum opinionem eorum quod legeram intetfuod auMvif t latere. De eodem B. Ambrofius : „ pretarer, negavi. Confcntire me bis que meJt> carae ifta & faaptiat aibil corruptibile , Mil „ cum Papa egerat omnino confirmavi. Ita me
mnln naras Ammm ceurrpias, fed falvatrierae m- erraticorum vecordiam evafiffe jam putaveram ,
vifitatricevifae fabftaatiaat in pane O vino . Alibi cum Papa _ nefeio a quibus perfuafus , & quafi
Aaguftiiuer. Intellige, e//e capsa feriptara^ attende de arce dejeâus , fu bito a me exegit unde ni­
aliad fabjici ocalit tau, alutd iaaai cordi tuo.
hil ante confeffum Epifcoporum , nihil in cooQuod fcripferunt de improprietate natur* dc feffu per fe vel per alium egerat ; quod nulla
veritate fubftantia , contra mc non fcripferuot. eum a me ratione exigere poffe quafi 1'ecurus
Ego ita habebam panem dt vinum facrata in al-Djqm eram , ut proftratus humi confiterer me
tari effe, hm aims cujufquam , fed proprium ad tempus illud ufque erraffe
“ , pro eo quod di­
Chrifti corpus non fantafticum ficut Manicbxr , cens de facrificio Ecciefie pania & vinum fiterata
fed verum dc humanum ; dc pro eo frnftra feri- in altari funt corpus Chrifti dc Sanguis, non >dpto fuo iftud tale quafi feripto meo contradice­ didiffem fabfUatiahter. Qyid dicam? Subita Papa?
re indiderunt . Scriptum illud meumr fuffecerat vecordia perturbatus, Deo non donante mihi conpape in Concilio illo in feftivitate omnium San- ftantiam peccatis meis exigentibus , ne continuo
dorum in Lsterancnfi ecclefia, feriptum illudio mihi ipfe Papa anathema faceret & vulgus , quod
ouusium audientia legi fecerat omnibus, fi ita quafi neceffario confequebatur , io quam vellet
vellent me feriptum illud jurejurando firmatnm mc necem arriperet, proftratus ut jubebat, facrieffe in eorum audientia adountiari fecerat. Pro­ lega voce me errafle confeflus fum. {ia mecuiu
ximum etiam diem conftiiuerat qua ipfius fi ita agens; qui te occifuri funt omnes Cbriftianooovellent , fa&i juramenti etiam per ignitum fer­ mine gloriantur, ab omnibus obfequium m nece
rum firmamentum ab aliquo meo acciperent; ita tua Deo prnftitiffe putabuntur. Facilior tibi erit
veniente die conftituio, quantum poteram jeju­ ad divinam misericordiam recurfus. Evolve te utniis dc orationibus rei exitum apud juftum judi- E cumque de poteftate erraticorum dc manibus Ad
mer—
facrilegium
doo-------------------folum quamr----------fupra potui
ccm premuuitum me habere prefumebam, quan- hoc
k------------------‘ '
do ad me in palatio poft folis occubitum a Pa­ esufa dejecit, fed etiam hxc quam nulla fubfcripa domnus abbas Montis Caftini , famous tunc pturus fum falfitate . Pertulerant ad me quibus
in palatio auttontatis, attulit jubere domnum Pa­ non credere non debebam, domnus ille Montifpam, ut ad hofpitium ad refeâionem corporis me cafiini Abbas & Petrus Neapolitanus ejutdem cœ­
reciperem ; quia ipfe omnino deftitiftet, & a ju­ nobii monachus , de cujus Laude interim tacco ,
ramento quod publico populo propofuerat , dc a ne forte infafficienter agens , quid amplius age­
confirmatione per ignitum ferrum juramenti. Poft- rem non habuiffe ab aliquo reputer, voluntatem
quam autem in illo quadragefimalt concilio per- Papa: in eo fuiffe fi foli ilii aflenfism prebuiflem,
milfam eft erraticis, meum feriptum ficut fupra me quamdiu viveret , loco aliquo quafi carcere
di&um eft, feripto mutare fuo apud Papam obii- claudere , ut mecum fentire de fetipturis minime
Ducxunc, ut in confeffu Epifcoporum feriptum eo- putaretur , & ita ad ver far iis fibi compliant dc
au-

■■

. -W-

7<î8
747
CONCILIUM
JæfîSffi
—~auâon:ata confirmanda veritatis miuitno labora-A
BERENGARH AD LANFRANCUM c*nno
CHRiiri r·1, A<* hoe n'ih* · pa,re n’i^r’cor<,‘irum
/·,·. confolationis Deo firmamentum quia indiguifliEpiftolp, cujus tneotio ia Romano concilio.
**”’
tno define ; & ad juflum Pape coram omnibus
quod proteftioni nsec fabdantialiter non addidifFrein Lt»/ra<i Beriagctnat.
Icm orraffe me confiteri non horrui. Exaudi Domine, placare IXxnine , intende & fac ipintum
Ervenit ad ne, frater Lanfrance, quiddam an.
meum, ur in tuo proficiam fpiritu, quanto mtaditum ab Jogelranoo Carnoteofi, it. quo difrore poteft deficere, Bt qui omnipotentiam tuam
fimulare non debui ammooere dileâionem tuam.
parcendo maxime fit miierando roanifeftas, Deus
omnipotens miferere , fons miferteordiarum tan­ Id autem eft, difplicere tibi immo heretical hatum facrilegium agoofcenti . Ignolce infelicitati buifle fententiat Joannis Scoti de Sacramento al­
quibus uiucmu
diflentit ■a luiccyiu
fafcepto iuu
tuo r«.m.
Pakhame*, lethiam falutatis tui quandoque reftirut , tam,
>«■■>, in ^uivu>
antequam veniat lalutaris ille tuus in majeftate "fio.Hac ergo io re (i ita eft, Frater, indignum
tuade Sanftorum Assgekiruaa tantum crimen in tne feci ft i ingenio , quod tibi Deui non afpetnabiic
ipfr ignis cani umens, 'congrui doloris igne can- contulit, pratpropcram ferendo fcntentiam . Non­
furwi Et vos etiam mihi in Chrifto Fratres, qui- dum enim adeo fategifti in fcriptura divina cum
aumque io fcripium iftud incidentis, fortes ditet tais diiigetnioribus. Et nunc ergo, Frater, qtianôtoais tn proximum chriftiao* viresexerite, con» tumlibet rudis in illa fcriptura vellem tantum au­
feftionis meae Ixchrymas tniferanter attendite , mi­ dire de eo, fi opportunum mihi fieret, adhibitis,
hi apud ommpotcutem tnilericordiam proficiant quibus vellos, vel judicibus congruis , vei audi­
toribus. Quod quamdiu non fit, non afpernanter
votis agite.
afpicias quod dico. Si haereticum habes joannem,
cujus ieutentias de euchariftia probamus.- haben­
DE JOANNIS SCOTI L 1 B Λ O dus tibi eft hcreticus Ambrofius , Hieronymus ,
Auguftinus, ut de cactctu taceam.
fujctr m itt cootra Berengorium eoacthu

P

frequent taenlt».

G

Jhmfo'Hal
Λ >ιν4·Λ tf.
^4.

m

a a. Cossa x t 11, S. J. A d

Not
mo n

t

t

G.

C.

10.

Hanc epiftolatn primus edidit Dacherius ex biblio­
theca regia , ac deinde Fraticifcu· de
in diftertaJoannis Scoti de rachariftia librum non alium afle tione
de Benengario .· quorum pofterior illam ipfan» efputo a quam qui extat hodie fub nomine Bertrami . fe,
qu*
in
Romano
concilio
prolata
fuit
,
ex
eo pro­
Primus hoç. detexit Petrus de Marea Parilienfis arcbie, quod intellexit concilium ex his litteris, «sed
pilcopuc , eaque de re fcripfit eruditiflimam epiftolam bat
Brreqgariar
/
mmoss Scolax» extalicret, Pa/cbqyfa* damad D Lucam Dachcnum , quae Spicilegii Tomo ». ipfo
in lupine eft edita Pnecipuum illius argumentum eft, narrt , coMsasam de etteborifie fidei tdvtrj· Jentiret
quod excerptus ex codice Joannis Scoti locus, quem Qji* tria in hac epiftola praftat. Addo ego certiflime» in Afcetini epiftola teges, totidem verbir eo in li­ rnum id elle ex ροβren»a hujud epiftoha periodo: conbro qui dicitur Bertram! . reperiarur. Deinde librum fxrarer modo cum his Berengsrii yerbis in epiftola ad
">ett de Jmmc
foeraat >
fisum Scitus Caroli Calvi jullu fcripferat , ut ait Be- Aicelmum; t^erbo
tenaarius in litteris ad Ricardum , Bertram» pariter iwa tcrxvdife omnia ilhat : fotecano^ae atttei* vidxfent
reas rras te'tiantia, recitare tae fofe e» feriftu il··
in epiftola nuncupatoris , principis imperio adaftum ad
fcripnife fe profitetor . Joannes Scons Pafehafium im­ loram, qoor praeeram babeadot effe aertveos ia eftfiopZx ad Laifraacaao fi Joavtet itte beerettcnj haberetur.
pugnabat ; in Pafehafium Bertramos torus eft.
Unum eft in quo aflentm (eruentia hujus illuftriffimo eruditi ili moque iii&ori non poiTum ; quod opus
Observatio P. Antonii Pagi
iftud |am inde ab oho fuo fub emenriro Berrrami no*
ad Ann. Ch. tojo. u. 4. & j.
mine delituifle credit ; id agence feiheet Joanne ipfo
Scoto, ut hae tamquam larya udus, hatefeos invi­
Baronius n. j. (ecatus Andream Dandulum in Chro­
diam declinaret. Primis enim temporibus , nulla Ber­
trami mentio, perpetua Joannis Scoti. Hincmarus, Be- nico ait in hoc Concilio Romano S. Leonem Domini­
rengaritH , Lanfrancos, Gmtniundus , Durandus , Afce- co Patriarch» Veneto pallium eonceffifle , & epifeopta
linus . fynodi Roman* , Verctllenfis , Parilienfis , om­ Venetia provincia & Iftria fcriplifle, ut huic tamquam
nes Joaonem Scotum operit iihus agnoverunt aufto- Primati luo obedirent. Verum fafta haec in alia fyno­
rem : ac ne femel quidem exprobrata eft aut comme­ do Romana ann. tojj. congregata , ut manifefte liquet
morata nominis illa hit Io , quam ignorare non pote­ ex epiftola ad epifcopos Veneti» & lilria , inter Leo­
rant , fi librum , quem (ciebant dicebant que efle Joan­ ninas ordine s. ab hoc S. Pontifice data : Novent, in­
nis Scoti, alterius inicnptum nomini videbant. Pri­ quit , vefira cbtriffima aoinr i» Cbnfio fraternitat bec ia
mus Sigebertus opus hoc Rerrramo adfcripGt · Ratram- vrx[enti buUShoae vt. ( qua eo Chrilti anno ufque ad
no tnbuit Anonymus a Cellotio noftro 111 Appendice—Septembrem
—r"-···".-··· m
■■■ curfu
vm·» fuit
·»·» )> cberiffitauta eoufretreoo —wevmifcellanea ad hiltorixm Gottefcalchi editus , quem Sl'iff*·/"·
lyoodat»
geberto recentioiem aibitror.
babitem
~L"
tuaife
r' . Addic
*j*-- -judicio <fynodi
j. definitum
j.
....
fuifle
λ- ;
totroi Teneti* .
Ifiritc cafttt V
Eft autem opetae pretium animadvertere , quod nu­ Ut aova
per in publicis de The.dntia difputatiombus pari eru­
ditione ac facund a docebat Bullionarus princeps Em­
Sic fleoe , inquit Baronins citatus r tram/ata/ fait
manuel Theodofius dux Albretanus , nunquam viis fimul opera duo , quorum alteium Joannis Scoti dicere­ Patriarcbotat Gradenfit in Cenetnat , fM dw^rasu tttatur , alterum Bertrami . Nono, undeeimo, duodeci­ lo Grodeo/h iedii fotitai erat. Veram nonnifi Nicolaus
mo firculo , liber Joannis Scoti legebatur ; duodecimo V. defunflo Dominico Michaele Gradenfi Patriarcha ,
& confequentibus , Bertrami . Magnum indicium unius translata Gradenfi» ecclefia dignitate in Venenaram
epiidemque operis ( prsrfertim cum id aliunde tam inul­ urbem > S. Laurentium Ju fi i manum epifeopum Caftetta perfuadeant ) primum fub une, demde tub alio no­ lanum feu Olivolenlem Patriarchal· titulo auxit ; fupprefloque utroque titulo Bc Gradenfi & Caftellano ,
mine prodeuntis.
primum Veneriarum Patriarcham creavit an. rati. t.
Oftob.

AD CON'

7M

tub
FJX.

D n M
K v» Μ

A
Λ

NI II hf
IN U M.

HENRICOJ 111. IMP.
HUNK (.8. FRANC.

77°
anno

anno

CHRUT1

CHMISTI

» A D

ROMANUM ....

CONCILIUM

A S. Latut /X /vfdaarads pajt albat , id tft tina diti» 19. Aprtlit
aaa» 1050. ctlibratatt.

A

D

D

1 T

I

O.

lncilii hujus afta apud Labbeum nihil fe-A fufpirabat ad Deum, ejus virtute comitatus anrunt ahud ^rrter caufam Berengarii di- plicam
---- ducens
J------ vitam
------ , quotidie
‘ Chriftum
Λ
in
fcuffiam , ac definitam . Patres nulli ibidem oc­ pauperibus ad menfatn fuam fufeipiens . quotidie
currunt . Nos ex. aâis Tullenfium epifeoporum piis aâibus infiftens, nec docendo, nec agendo,
legendis in anecdotis Martene torn. j. pag. 1080. nifi quod fanftum & Deo gratum effiet, multis
portionem non modicam adorum ejuidem Con­ effulfit miraculorum prodigiis fanâitati ejus tecilii fupplemus ; Bullam fcilicet Leonis IX. qua ftimonium perhibentibus ; unde adhuc plûtes te*
cultum decernit S. Gerardo Tullenfi epifeopo ex ftes exiftunt : quod Ac idem poft mortem carnis
decreto ejufdem fynodi , cujus Bulle pretium cum Chrifto Domino noftro fpiritu -vivens , flt
augent longo déduite ordine fubfcriptioncs epi­ glohans, fepe operatus eft, & fope adhuc cufeoporum, qui concilio illi adfuerunt. Haec er­ raus diverfos languores, diverfafque infirmitates.
Quamvis autem venerabile corpus ejus multis ,
go Bulla Leonis.
Lea Spifcopat ftfmu fmonm Dti, caafiir tc. ut diximus , haâenus corufcaret miraculis , &
tltfia catboli'a filiii i» Cbriftt falattat, tf aptfta- ipfe in numero fandorum divino fit deputatus
judicio , nondum tamen in catalogo iïnôorum
itcaat btatdiSiaum.
Virtus divinae operationis in omnibus mirabi- B fort i tus eft humana corroboratione numerum ,»
lis, maxime tamen in fanâis fais, quos piwfci* quod‘ Dei
~ ’ miferatrix clementia nobis ftrvis fuis
vit, & prsdeftinavit conformes fieri imaginis fi­ reliquit agendum , ubi ad culmen afeendimus
lii fui, quos etiam vocavit, Λ juftificavit, ante- apoftolicum . Relidentibus ergo nobis Rome in
Îuam focula fierent, antequam ipfi exifterent . fynodo io ecdefia Salvatoris cum multis coepiquia ipfe Dominus in evangelio dicit : fattr fcopis noftris circa fexto nonas Majas, relatum
attat afaut aaada apvra/NT, tf tgp optrvr. Verum eft auribus noftris ab Udooc Tulleofi uraepofito ,
proculdubio effe quotidie oftenditur , quod di­ eadem noâe ipfum Gerardum m viuone appacit, fcilicet eos faoAificaodos, quos vocavit, eos ruiffie cuidam venerabili monacho , nomine Alvocandos, quos predeftinavit fola gratuit· mi* bixoni, qui lynodo intererat, quem ipfo Udo ni*
ferat ionis bonitate, non hmnaoi generis meri­ miis precibus cooftrinxerat exorare Dominum o*
to , quia naturaliter omnes fumus filii ir«, fic ftendere fibi cujus meriti effiet apud Deum ipfe
filii gebenne.Cum autem hcc dicere ceperi­ domnus Gerardus , qui tot miraculorum radiis
mus, continuo patefacimus, quia ficut nemo ac­ t*emicabat. Videbatur ergo illi ipfum adfiftere fi*
cendit lucernam, dc ponit eam fub modio, (êd bi , quem nunquam corporaliter viderat , etiam
fiiper oaodclabrum ftatoit, ut luceat omnibus , nomen ejus audierat, &. dicere fe ipfum Gerar­
Si in domo funt ; fic & Dominus nofter Jefus dum effe, pro quo Deum decreverat exorare .
trifles illos clarificando miraculis in mundo , Ad quod ille, gavifus, fedulo feifeitari cœpit, an
quos fecum vivere, dc gloriari facit ia celo, ut effiet apud Deum in numero fanâorum , cui lic­
qui per adoptionem faâi funt filii Det, prarve- io vultu refpondit, proculdubio fe efle cum Deo,
nieote gmtia pateat illos heredes effe regni , dignumque ac juftum fore eos honorari in terris
quod promifit Deus diligentibus fe . Paulo igi­ ab omnibus, qui honorantur in Caelis ante Deum
tur ante nos in epifeopatu Tulleofi , unde nutu ab Angelorum agminibus .* quam vifionem ipfi ore
Omnipotentis, & omnia fuo arbitrio difoooen* proprio divulgavimus io fynodo , exponentes ip­
tis, non ullis meritorum noftrorum proicdibas fius domni
__
_
_. ____
„_____
Gerardi
vitam _________
venerabilem,
couverad apoftolicam fedem translati fumus, fuit ept-^fationem mirabilem, miraculornm mollitudinem,
fcopus nomine Gerardus, qui duo talenta, in- efficaciam
«r·
.·
divine
virtutis ad corpus ejus exube­
telleâum, dc operationem a cclefti patrefamilias rantem. Et feaueoter fa aâam fynodam iaterroaccipiens , divinam legem , quam medullitus in­ Îavi mut, fi deberet ut fanâus venerari, St fan­
tellexit , fic opere adimplere ftuduit , ut fieret
tur deinceps nominari. Ad quod cunâi tam ardignus accipere illam defiderabilem a Deo falu- chiepifeopi, quam epifeopi , tam abbates, quam
tatiooem :
ftrvt bnt, tf fidalit, pate f»ptr clerici, ac laici, quorum utrorumque magna erat
pooc» fvifli jUtlù, /apra oudta tt ctafiituei» , in- multitudo, quafi uno ore clamaverunt ipffim dom­
ira i» gaudia»» Daatnt tui. Sic enim Domini fui num Gerardum virum effis fânâum, adeo inter
talenta erogavit, fic animas lucratus eft , verba fan&o* numerandum, nominandum, ft veoeranfalutis praedicando, dc opere, quod praedicabat , dum pro eo quod vivens in came teftantibus mi­
exercendo , ut geminatam Domino fuo. pecu­ raculis vir fanâus extirit. flt carne exutus quaniam ,...
pmfcntaret
, dc fibi «terna beneficia ca­ lis in mundo fuerit, In caelefti beatitudine pofi.
mularet. Lumbos fibi praecinxit, caftitatem fer-E tus mundo quotidie eifdem miraculis innoiefeit.
in manibus portavit exempla Decrevimus igitur fic annuente, & laudante ff·
vando , incernas
L._ .
bone operationis aliis prebendo . Expeâavit Do­ nodo, ut ex hoc fanâus habeatur, flt fanâus co­
minum fuum a nuptiis fanâx ecclefi· non dor. latur 8. Kal. Majas tam Leuch· ficut S. Manmiendo , fed vigilando prima , fecunda , tertia fuetus, & S. Aper, quam ubique terrarum ficut
vigilia , anxius ad ejus afpeâum , fecundum il­ exteri fanâi, cujus fanâi Venerabile corpus per
lud, quod quotidie pfallebat : Sitat ctrt>»i dtfi- nos ipfos cupimus transferre, & digno loco in
dtrat ad ftttti afuaraar, ita dtfidtrat nia» ad altari proprio collocare ad laudem, & gloriam
tt, Duat. Sitivit i» tt oaiaut utra, auaat toultipli. Domini noftri Jefu Chrifti, qui ideo faAus eft
cittr,
tara atra. At quia fic femper animo pro nobis homo, ut non folum falvaret eos g
Ctacil. Syuaffit tf Suppi. Tom. 11.
Ccc <
pec-

e

771

rîx.

C Ο N C

1 I I IT M
ILIUM

HENRICVS ΠΙ. IMP.
HMNIttC MLFRAN.

77*

cr peccatis, fêd etiam conferat cia premium beati· A Johannes abbas S. Laurentii
_
—
n»d>ni». dc manGonem io Celis, obi ipfe cum BooaAus abbas S Johannis
ANuo
CHmsn
Patre & Spiritu SanAo vivit, & regnat per fe- Ricberus abbas S. Juliani
CB*· feculorum. Arnen,
Liudfridus abbas & Vinceatii
Gozfredus abbas da Vergellaco
NOMINA SANCTORUM PATRUM.
Walerandus abbas S. V Itoni
Gerevinus abbas & Rkbcri
Qai praferipta fyeait ialtrfieeraai.
Viventiiis abbas S. Januarii
Leo abbas S. Cornelii
Dominicus patriarcha Gradenfis
Martinos abbas S. Blafii
Alinardus archiepifcopus Lugdunenfis
Felix abbas S. Andrea
Leodegarius Vienneofe archiepife.
Richardus abbas S. Ragneberti
Hugo Bifuntinus archiepife,
Dudo abbas S. Mana
Huocbertus Sicilientis archiepife.
Percnefius abbas S. Salvatoris
Hildcbrandus Capucnfis archiepife.
Agino abbas S. Silveftri
Petrus Confanus archiepife. '
B Adam abbas S. Ifaac
iScneofis epifcopus
Teuzo abbas S. Petri
ohannes Portuenfis archiepife.
Viventius abbas S. Januarii
Wido Volaterrenfis epifcopus
Willelmus abbas S. Apollinaris
Crefccntius Sil»® candid® epifcopus
Wido abbas S· Severi
I ohannes Vel let ren fu epifcopus
Liuzo abbas S. Mari·
ohannes Hoftienfis epifcopus
Albricus abbas S. Zenonis
ohannes Savinenfis epifcopus
Johannes abbas S. Salvatoris
Johannes Tiburtinos epifcopus
BooaAus abbas S. Salvatoris
Bcnediâus Salernitanus epifcopus
Lctus abbas S. Angeli
Leo Gagetanns epifcopus
Stepbanus abbas S. Thom®
Atto Camerinenfis epifcopus
Rodulfus abbas S. Petri.
Johannes Sicincnfis epifcopus
Iu hac pariter fynodo ab objects accufationi·
Adalbero Metenfis epifcopus
bus fefe purgavit Guido Mediolancnfis archiepi­
Obito Pifcnfis epifcopus
fcopus, & iterum commota lis eft dc ordine feHtinricus Populonia epifcopus
Cdcodi in concilio Romano. Pontificis enim dex­
>
Atenuleus Fclulanus epifcopus
teram ambiebant Mediolanenfcs, quibus «mulos
’
Crefcentiu* Cerenfis epifcopus
fe opponebant Ravennatenfcs. Dec i fum pro MeAzo Centum-Cellenfis epifcopus
diolaoenfibus aflerit Landulpbus fenior Hiftor.
Gerardus Reatinenfis epifcopus
Mediolan. lib. J. cap. 3. his verbis: Ea /ravpr/sBonizo Tufcalanenfis epifcopus
te D. Guide Koaea apad Aeaeaaaae Pantt/ceai LeeJohannes Suaqcnfis epifcopus
aene , r>/éf«e Leeae teafiliaae ( concilium ) andf/r
Gerardus Rofellanus epifcopus
raaa eptfcepit regeate, f«i aa/ra Papio /suadeas crTbeodericus Orbienfis epifcopus
/rfracwraS ( anno fcilicet precedent! 1049. ) acHarduinus Faneniis epifcopus
cafatat ejd. Qpi tam raegnifiit aeullii /apieatibat
Herimannus Caflellanus epifcopus
Clericit, ac Jfreaw^Easis taihlibat beaeratat ace»·
Herimannus Gorbinenfis epifcopus
fehenet qaafi plaaeba ipfe ia ca%£he ( concilio )
Aldredus Wigradenfis epifcopus
mittit, Ct diotrjii raintiti *PP*g<M0r/, tF «WLeo Murenfis epifcopus
Hei taaeatbas, aliifyttt argaareatit taiaeiceraaa cal·
Mafio Montis-viridis epifcopus
Udet faperaffet i^fidiat, ette fubite [ait altenatie·
D nibui dentefait , d* anbiepifcepi Kaveaaatit eftBonus Petroincnfis epifcopus
Bernardus Patavienfis epifcopus
entet, quad Aaveaaa/ arcbtepiftepat a douera la­
Wahcrus Veroneofis epifcopus
tete apoftolici japer Medielaneafeae fedtre fearper it.
Heinricus Spoletinus epifcopus
beret, bellant graviffiataat ertaat efl, qaa peruHe
Ifembardus Thcancnfis epifcopus
Dea aaaaeate ettlefia Ambrpfiaaa per Gatieam fe.
Petrus Buturneofis epifcopus
dear ipfeta viriliter devicit, Ü nhgiafe badie, fg
Atto Marficanus epifcopus
jeatper tenebit.
Leo Soranus epifcopus
Cur vero fynodum hanc, in qua S. Gerardus
Bcnediâus Berulenüs epifcopus
Tui lea fis epifcopus ia Sanâorum album relatus
Azo Folinenfis epilpopus
eft ad annum lojo. retulerim, fecit auftoritas
Altigrimus Immolenfis epifcopus
Wipcrti , qui in vita S. Leonis IX. aflerit in
Gerardus Florentinus epifcopus
pofteriori fynodo , poft AIIms celebrata, S- Ge­
Fridericus Genuenfis epifcopus
rardo honores facros decretos fuifle . Synodus
Gozfrcdus Conftantienfis epifcopus
poft Albas prior anno 1049. altera vero io«o.
Mainus Pedonenfis epifcopus
convenit . Infuper ex Aâis Tulleafium epKcoHugo Nivernenfis epifcopus
E porum coniist poft peraâsm folemnem illam vi­
Ifembaldus Pidavenfis epifcopus
ri fanAi confecrationem Tullenfes facra ejus lyArnolfus SanAooenfis epifcopus
pfana transferenda folemni pompa fufcepiile, id
Arduinus Tudertinus epifcopus
vero aâum die dominica ia. KaL Novembris ,
Hugo acchidiaconus ecclefi® Roman®
quod fane annum soyo. indicat , ac demonPetrus ejufdem ecclefi® diaconus, & etiam can. ftrat , eo ipfo anno poft Albas confecrationem
cellarius, & bioliotbecarius.
illam ad concilium procedentis anni 1049. perSicco primicerius ipfius ecclefi®
tinuifle, cum nulla fuccurra/ ratio, cur trans­
Richardus abbas S. Benediâi
latio ad biennium translata fuerit . Qn® diAa
Hugo abbas Cluniaccnfis
fiat tum adverfus eos, qui eam confecrationem
Airardus abbas S. Pauli
ad concilium anni 1049. cum Mabilionio refe­
Johannes abbas S. Sab®
runt, tum pariter in illos, qui ad annum Jojj,
Rcinenua abbas S. Bonifacii
cum Labbeo rejiciunt.
%>
û '
CON.

77J

H?.

8SKSΚΛί:

VERCELLENSE.

774

ΜΙ·ΜΜ>ΜβΜ!βΝΙΕΚ1ΜΜΜ>Μ>βΚβΚίβΜΜΙβΚΙ4ΚΙΜβΜ19*Κ0ηβηαη'^^7
»·»·.

ι·ι·.

R.

B

CONVENTUS

I

Ο

1)4

ENSIS

Iu quo Bereogarius conviâus , anno Domini ml. Leone IX. pontifice : Henrico I. Franc, rege .
Guilldmo Notbo Normanni* duce.
Àmnatni Λ·μμ Bercaganar rouira /Îsm· Λ Davandbss , cani inflaret conflituta dies concilii
fpargtrt ara ctffmnt .
vert in A’irma· poftmodtun VgrceU'S habiti.
M fucctffu , difcimsu tu opéra Darandi Trttnnfis abbatis de carpere b fanttuue Chrfis cujus
hoc fut finem, c*rls femt : Is aurem ( BerengaCossa k. τι i S. J.

D

'Cm.iif»· jiu») dominicae Incarnationi» anno * 1053. Normannorum finibus irrepfu , & ad coenobium ,
quod Pratellis nuncupatur , appulit i cathpliçoque viro, qui idem menae regebat coenobium ,
• quo fic hoaefte fatis exceptus fuerat , multa
blafphemus impie delatravit : quod ipfe quoque,
eodem abbate , An»fredo nomine , referente ,
dum apud me fuper tanta impietate valde que­
reretur, non multo port agnovi. In multis ita­
que futailiter ad eodem abbate pertentatus , in
yjriad. «fr.b.otoUi. & Pe.M„

Convento» hujas anna* eertiffima dalignat Duran- rt»fm *·dus , auto habitum efle docet
ante Vercellenie/****”*'■**'concilium , quod anno ml. KjI. Setemb celebratum » ex
noltrn ad illud noti» moi intelliges. QjKxl ergo annum
Mint. notatum apudeumdem legimu*, mendum eft ma·
nifeftiflimum. Qui» autem m defignando rerum quibus
ipfe interfuit tempore , non aliquando labatur ? prefer aim ft non annales digerit , fed ex occafi ne aarrtt .■
quod hoc loco Durandus fecit . Quid ft icnpferrt Du­
randus , m nus quidem Latine, fed or temporibus illis,
•eae
---- mi
™ i»
----Narmamua
-ς------ - ’ finibus irrepfit : fit pro . i», le-

r.

pertus. Qcu inde digreffus, Normannorum prin- elle mi. nemini ut ipeso dubium
■ ··
erit, qui id modo lo­
* tMttt»·/ cipem * feflinus adiit, quem fua quoque irreti- gent , quod ad Vercellenfe concilium mox. annotabo.
Opponitur, Pritehenli» monaftehi cdificationetn an·
ΣΧα«1*λλγ< P«ttia fubtiliter attentavit. Verum ille licet no Mini, adicnbi in chronico Beccenli : nullum ergo
r aetate , adoiefeenti» necdum excederet annos : fuille Pratellenlem abbatem anoo ml queo» Berengatamen illum, quia catholice fidei merito praedi­ rius adiret . Royua in doft (limia fuis vindiciis, chroni­
tus erat, fit gratia, callide fufpeodit: fecumque, co Beccenli Vvillelmum Gemmeticenfem aholque oppo­
, ex quibus intellig cur conflitutum elle boc cernoquoad regni Iui ad mediterraneam perveniret fe­ nit
bium anta annum mu Addo ero «etuftrora elle quoque
ri ero, Briooam vocabulo, detinuit. Ubi undique illius initia - Nam ex Gilbert! Candelam Prateltenfi»
coa&is catholicis ac lapientibus viris , fuper ea­ monachi codice MS. cujus verba deferibit Arturu» Modem rc difpoochat confliftum haberi. Ea ergo nafterienfts, in Neuftria p>a, difeimus Eimtrdum Footanellemcm monachum a Radulpho abbate fuo ad reventaui efi, flt res fequenti die ventilanda pro· tendon» Pratellenle monafterium miffumefte, eiquepnepoGta . Cumque multi ex tota Normaania la­ fuiffe annis decem Ob.it autem Xadulphus ille Pontapientes , qm plurimi dc chri habebamur , con- neilenlia abbas anno mklvii. itaque anno decem ante
abbatem . Ii non perfeAum, at certe inchoaveniflent : praefatum bcrefiarcham Berenearium ■ Ansfrodum
tum erat Pratellenfe monafterium . Beccenle igitoe
.to qtod«<s.
1«.™.
«k CSÎÆ
rica, ia cujus eloquentia viftori· Gbi fpetn po- mooafteno
cpâncno ,, quod
quod dudura
audurn ante'inchoatum
anre inchoarim» fuerat
lurrat \
Ad «ratem Guillelmi ducis quod attioet : (ubduftfe Λι.» G«i(fuerat, ita coram omnibus confutaverunt, atque
ommbus
repeno
,
anno»
turn
xxiia.
natum
. O> Ι·ι·ι ·»·«
evidenti ratiooe fuperaverunt, quatinus eis filen­ Aeanem en na fu fle cum dux renuntiatas eftfuiffe
, difcimas ··»·tium imponerent , verborumque quibus fidem ca­ ex * Oiderico i adeptam autrm banc dignitatem anno ·ΙύΚ».ο,.
tholicam tuebantur, afienfum ab eis extorque­ mxxxv docent O'deticu» * idem. & Willelmus · Gem · ·
rent. Mirrtt étiaéf, ipfum: Certmttin pttitffr : th· metiienO· . Emrndandu» igitur Ordericus *, apud quOna
GuilMmus moriens anno mlxxxviii. ait fe anoos lkiv. . ^lb i''’
rictt tltitti mrht tnttrr9f>»ntilnit mbi/ rtfptnJiffi : vixiffe : fenbendum enim lviii. emendandus etiam , ·
,’
fti nidn ad ea/
thltfft, srrvram udorr/ar cum dicit ibidem Guillelmu* te ducem fui ile annis fer­
catMitem JUtta, Ü auMiSvrwit »a Ltnetn pantifktat pltnat .
utmutua ttaiput

CONCILIUM

me t.vr. fcrfbendum enim r. non cantum ex initisame
tnodu ratiombu», fed etiam ex alio Orderici * loco.

VERCELLENSE,

Io quo damnatur Joannis Scoti liber, flt Berengarii dofirina, celebratum Kalend. Septemb.
anno domini ml. Leone XX. pontifice, Henrico I. Franc, rege.
U· in hae fyoodo contra Berengarium aâi D clericit qai le^atat taat fe effe dixerant, vahatee te

tata luerint , in prrdido Lanfranci contra
Qeumdem
Barengarium commentario his verbis re-

defendere , ia prima fiatiaa * aadita defecaraat, tf
capti faat. Ai hae feateatia amqaaat dtfteffit faa&at
Lto rn dnvauins fait caatihh , /<« pandas ipfe
prafentiaet faaat tabtbaft, fta qaa ptr hgatar feat
ro itvtrfit prtvnctit mgrr^an iefittait, fiua /e·mtia nan tffapit facctfftvtat qaoqat faaat fthtttaaeataria papaaa i^iBaraaa . Huculque Lanfrancus de Lib. »·

' u»ft .·- cenieotur : Dehinc · declarata eH Spaedat Vertel» V*
preaiate Septembri y aedem pr^i‘ dente pentifee, e& ulehrata Percellis, ad quam vo­
catui */· νοηϊβϊ . Eta vere prerepte tf preci but
prafaii penttficu , nfqut ad ipfam jynadam fecum
remaaff. Ia qua in aadaentia ernmum, qui dt dtver Efynodo Vercellenfi ; cujus meminit etiam Guitfit hujus mends partibus illuc convenerant , Joan­
mundut in commentario , quem fcripfit de cornis Scati hhar de euchartfiia hftus efi ac damna­
pore fit fanguineChrifti, eidemque prcfuifie Leotus ; jentantia tua aapefita ac damnata; ffdta fan- nem pontificem Sradit
Aa ecchfiat quam egt tenet, tf tenendam adjhrae ,
.
audita b aencerds arnnasm fenfu confirmata . Dm>
CeaciL General. Tom. XIX.
NoCcc

LBO
FIX

775

concilium

77*

A viderem noo fatis delimatum, facile me improANNO
N O T M G Λ B K I B L I t
batunun effe. Hzc & vere dicebam, ft in nul­ ANNO
CHRISTI
lam excuflionem ex tranfitu venire contendebam, CHRISTI
propter caufam fuperius didam. Duo tantum pro­
Hermannum anno ml hoc concilium adfcribentetn fetulit ille, ficut nofti, vir optunus, quz a me au­
cuti omne* erant.* donec prodeunti nuper Durandi Tro- dita ad eum pervenerant. Convincere ipfa verba
1 mentis abbatis libello, qui annum mliii. defignat, ad­
m confecrationem panis inftituta , non decedere
haerere nonnulli maluerunt . Veterem eaoebam aderit
facramento pania materiam : & non effe virgam
Francifcus de Roye , ium argumenti* plurimis , tum
boc prelerum , eoque, ut diffiteri ndmo poteft , certif- epifcopalem , animarum curam. Horum prius ego,
Iimo : quod anno mliii. Beneventi Leo pontifex a Ju­
ficut meminiffe potes, confirmavi; & ita planum
nio ad exeuntem annum moratus eft , imfbo, ut ajunt
nonnulli , ad confequentis Martium . Septembri ergo , eft , ut fufficiat hzc fentirc & convincere etiam
intereflfe Vercellenh concilio non potuit .· lapûunque ef­
puerulus in fehola conii i tutus , qui vim junâurz
fe vel Durandum , vel ejus exicriptorem nec elle eft .
verborum non inftrenuc callet. De fecundo imQua de re vide, quzfo,quid modo ad conventum Bnomo dixi, &. confirmavi, & confirmo, virgam il­
nenfem annotaverim.
Rrcentiorem epocham in&rmaffe , prifeam confirmare lam elle animarum curam ; ut facile advertere
eft . Eam tamen lubec, ut fymbolam etiam meam con- Bpoffer, qui vellet, quid lentircm . Et nunc quod
ferim, peculiari argumento aflerere. In Remenfi con­ apud epifeopos agere fufeeperam , vellem, fi mi­
cilio anni mxlix. vocatus fuerat, ut fupra leçifti,Dohi tutum fieret , fa Item apud vos agere in au­
lerait* epdcupui cum czteri* Armorie* antiftitibu* ad
concilium quod medio Aprili ( anno fcilicet ml. ) Ro- dientia quorumcuinquc . Sed quamdiu non pol­
mr celebrandum erat. Non adfuerunt : quapropter eo*
ium , obiecro per numen Domini , ne falfum tee (communicavit Leo papa per litteras , ad Brittonnm
ftem te facias, quod Joannem illum ego damna­
principem datas quas fupra edidimus . additque .· jQuod
verim.- moneoque ut caveas, & ab evangelico il­
fi ercufare /e r*ttonabiliter valuerint, Vercctlnfi coniiho
K*lmdu Septembru future prafentet interfint : M/f«r tbe,
lo ve.· ut tenet u elavem /cientia, ij<fi non in­
fi Deus permijerit , erimus, cemfet eorum audituri . En
troit ii, ÎX mtroeuntei intratre non finitit. Memine­
igitur poft concilium Romanum anni iojto. Vercellenfe
ris etiam illius prophétie* ad populum deteftaconcilium, eodem anno , Septembri menfe . Quid aliud
tlonis , ubi ait, Populat enim ad irncundiartt pro- l«. ■>.
quzrimns ? Septembri habitam hanc fynodum didicera­
mus ex Lanfranco : habitam Kalendis Sepremb
una Leonis epilbola difeimus.
Edu». d.
JLuc» D«che-

ascelini

et

ex hac

vocant eft, tP filii mendacii', qui dicunt videntibni,
nolite videre ; tX o/picimlihui, nohte afpicere nobo
ea qua refla fient . Sicut ad me dixit in audien­

berengarii

tia tua Arnulphus vefter , ut permitterem vos ,
Cfictit inftituti effetis, fectire. Quamquam totustn
eo fins, ne quis tranfgrediatur terminos patrum,
cvangeliflz, *|K>ftoli, Ambrofii, Auguftini, Hie­
ronymi. Quod ita te habere , fi mihi fiat copta
tecum agere , quantum de tua vigilantia Certi (fi­
mus przfumo , luce clarius pervidebis. Scripti ti­
bi hzc utcumque.- inteiim opportunitatem a do­
mino colloquendi tibi expeftans. Vale.

Litters mutus, port Vercellenfe conci­
lium datz.
I.
Fratri Ajcelino Berengartm.

Onge aliter vobis feribendum fuerat, fi mihi

liberum vis divina feciffet : quod quia non
Lht,id feribendum
vobis utcumque putavi . Per vos

G. C. Convifhrs Berengarius in Rrionenfi conventu Λ
ahis , cum hbi non conflit liet , rurfulque errores doce­
ret tuos; srgre ferebat dici ab ii* qui colloqui iftu in­
terfuerant , damnatum 'a fe Joannem Seotum. Illam itaque veluti maculam hac epifloia eluere conatur : ilia­
que addit, qua: ad przfens argumentum non IpeAanr.
Dacas port Vercellenfe coadliutn has littera* ortendic
,„IUF,, mentio quam bis hic
Afcelini refponiio ; ante r4J
Panfsenfe

igitur tranfiens difpofueram omnino nihil agere
cum quibufeumque de Eucharillia, priufquam ia·
tisficerem m eo epikopis, ad quos contendebam
fecundum euangelicam & apoftohestn feripturam.
Inde faâum cil ·, ut nihil pene vobis oppoiue U facit Berengarius, epifeoporum, quibufeuru agit,
rim , mhilque confenferim in colloquio 1B0 , ad
-IL
quod quam indigne tunc conveneras, ntomittam
czteros , fi rem confideres , non latebit. Inde fa­
Domino Berengario frater Afcelinui.
cium eft , ut etiam tacuerim ad damnabilem &
facrilegam illam Willelmi fententiam, quam pronunciavit omnem hominem ad menlain domini­
itteras tuas nuper Iztus fufeepi , fperaos fvcam debere ad palcha accedere. Ut ergo ad rem
ftinum nobis tuz corretbonis fignificari gau­
veniam, audivi nunc jaftuare Willelmum, quod
dium quibus perledis laetitia mea verfa ett in
negare nequiverim haereticum elle Joannem Sco­ mœrorem , cum priftinum adhuc affirmare non
tum. Quod falfum effe, teftis inibi es , fi latis deftiteris errorem. O Deus.’ ubi eft illa vivaci­
meminiftt verborum meorum : quamvis hzreti. tas , illa lubtilitas, illa prudentia , quibus affa­
cum habeas tu quoque Joannem Scotum: quam tim pollere folebas? Cum etiam illa quz in col­
mconfiderate, quam impie , quam indigne lacer- loquio noftro difta funt, ut majora taceam , fi
dolio tuo non diutius te nefcirc permittat, ille non diftimulas, oblitus fis. Illam fententiam Wilde quo apoftolus fidelibus promittit , /ed êX Λ Elei mi dico, quam pronuocias dixiffe, omnem bo<]uid aliter fapitu , & boc vobit ΰικι revelabit .
minem ia pafcha debere ad tnenfam dominicam
Sapis enim contra omnes naturae rationes , con­ accedere. Qyam fi fic proferret, facrilega urique
tra evangelicam & apoftolicam fententiam : fi cum judicari deberet : fed hanc aliter luiffe prolatam
Pafchafio fapis, in eo quod folus fibi confingit , refles funt qui interfuerunt . Tuoc enim diftum
facramento dominici corporis decedere panis om­ fuit , quod & nunc teflificamur : omnem Chri
nino lubllantiam . Verba autem mea de Joanne ftianum debere in paie ha de mcnfa dominica com­
hcc fuerunt , non pervidifte omnia ilhua, ficut municare, nifi pro aliquo crimine a fe perpetra­
etiam nunc verum eft , quz autem vidiffem ad to a tam falubri fequeftretur convivio? hoc au­
eam rem pertinentia , recitare me pofle ex feri- tem nullomodo fiat, niG folo precepto confcffoptis illorum, quos przfixeram habendos effe h*. ris fui; alioquin claves ecclefi® annullantur. Sed
reticos in epiftola ad Lanfrancum, fi Joannes il­ ut ad me redeam omni re conGderara , non in­
le hzrcticus haberetur : cztcium fi quid in illo digne me ad przdi&um colloquium coovcaiffe cre­
do.

L

777

«?.

VERCELLENSE.

SSSESMl:

77«

- ■— ■ do. Attuli enim meeum, quod quamdiu vixero; A corpus meum, yvad pro vobis tradetur: fit, bic Jan
—
ΛΗΝΟ adjuvante divina virtute, centras, indubitabile ,
mis «vrai ,, f ai pro malin fundetur. Quid a permit?
CHRISTI
nuililque eventibus violabile in tacrario cordis Quid clarius? Quid dulcius? O quam fanum aretinebo : ndnam fcilicet & vinum in altari, Spi­ ftruere · Quam pcriculofum niti refellere , quod
ritus fangs virtute per facerdotis minifterium ve­ ventas alleverat. Hoc evangelift* teftantur, aporum corpus, verumque fanguinem Chrifti effici. ftoli conctonantur, fanâi doâores tradant, fi re­
Quod feriptura atteftante , fatis evidenter proba­ do intclleâu percipiantur . Quifquis autem illo­
tur , fi non finiftra interpretatione temeretur . rum bene diâa prave interpretatus fuerit r quid
Joan nem vero Scoturn , nec inconfiderate , nec de eis mereatur, ipfe viderit. Neque vero mira-,
impie, nec indigne facer dotio meo habeo: quem ri, vel diffidere debemus , Deum facere poffe ,
toto nifu, totaque intemiooe ad hoc folum ten­ ol hoc quod in altari confecratur , virtute Spi­
dere video , ut mihi perfuadeat , hoc videlicet ritus lanâi, fit minifterio facerdotis uniatur cor­
quod in altari confecratur , neque vere corpus, pori illi quod ex Maria virgine Redemptor «so­
neque vere Chrifti fanguinem effe . Hoc autem fter affnmpfit : quippe utrumque fiibftantia cor­
aftruere nititur ex fanâorum Patrum opufculis porea , utrumque vifibile ; fi reminifeimur , nos
que prave exponit . Quorum illam fanât Gre Bipfos ex corporea, fit incorporea, ex mortali fic
gorii orationem hic annotari fufficiat . Perficiant immortali fubftantia efle compaftos ; fi denique
in nobis tua, demas, quafumus, focramenta fwad firmiter credimus divinam humanatnque natu­
continenti ut qua nunc fpecie gerimui, rerum veri, ram * conventfle perfonam. Edifferat mjhi cinis ittfi Ι·
tale capiamus . Quam exponendo przdidus Joan­ fit pulvis, fecundi, vel tertii rationem: & tunc
V*- «°nes, inter cetera fidei noftre contraria , fpecie , ig fufficere credat ad primi expeditionem .
cvfiliarius
inquit, geruntur ifta, ws veritate. Quod non ca­ enim cognovit fetuum domini , aut
tholice diâum, it bene tuam vigilantiam novi , ejus fait7 H«c tibi breviter refpondenm, offen­
non ignoras: prefect im cum id in fepcdiâocol­ dens me cum Pafchafio neque contra natur* ra­
loquio non negaveris, quando eandem orationem tiones, neque contra evangel icam fit apoftolicam
cum expofieione fua ex Joannis libro recitavi. fapere fententiam . Denique per nomen domini
Verum tune, quod & nunc, objeci ft i nobis , te me obfecras, ne faciam me falfum teftem quod
libellum illius nondum ad finem ufque perle- „ Jdannem nobifeum damnaveris : quod libenter
giffe. Unde fatis mirari nequimus, te, tantçfci ^obfervabo.
Verum de *·hoc' uftis fumverus,
...............
1 quod
didam
illius expolitionem
in oratione
Grelicet prudetuic virum , tantopere laudare quod fupra
'
’
" '
·
ignoras ; neque enim, fi noveris , te laudavtffe gortana, ipfa veritate conftridus , nobifeum imcrediderim - Novit namque prudentia tua, fic ca­ probafti. Ad ultimum, timeo ne illud v* evan­
venda efle verba haretkorum, ceu pocula vene­ gelicum, unde me cavere mones, in caput tuum,
ficorum , quae prius dulciter mulcent , ut poft­ quod abfit, retotqueatur. Clavem enim (cienti*
modum letaliter necent. Ceterum cum Pafcha- volvens, ipfe non introire videns, quoniamunifio alitique catholicis non folum fapio led etiam verfah ecclcfi* didentis, fic quibus perluades quod
veneror, & ampledor , verum corpus verumque fentis, nimirum introeundi adi tum claudis. Quod
fanguinem Chrifti a fidelibus in altari fumi fub vero domnus Arnulphus cantor fubjecit, videli­
fpecie panis & vini . Sed neque hoc , ut dicis , cet ut permitteres nos ficut tnftttuti effemus fetv
contra naturas rationes ago : neque enim aliud. tire: bene- fit- faptenter
,
.protulit , tueque faluti ,
naturam duxerim, quam Det voluntatem. QuisQfi velles, eompendiofe confutuit. Deterruiflct eenim farse fapsens caufam rerum naturam vocet? nim te, ii poffet, ne per te folum , vel fi qui
aut non potius omnium naturarum, fit ex natu­ funt , per tuos foetos , viam mutare nitereris ,
ra fui generis nafcentium, voluntatem Dei efle quam doâores noftri tam fanât, tam fapientes ,
fateatur? Porro voluntas Dei tam efficax eft, fic tam catholici , adeo redam , adeo delimatam ,
omnipotens , ut ejus velle folum , fieri fit .* ac adeo protritam, nobis oftenderunt, ut nullus tyu
per boc voluifle illum aliquid , fcciffe . Onraia eam tenuerit, exorbitet ; nullus qui non tenueTfJ.
raiaa faacawyra voluit dominas fecit. Voluit autem sit, non exorbitare nequeat. Sed tuee hadenus.
panem fit vinum, quod io altari, landi Spiritus Nunc te familiariter exoratum velim, ut ab hac
confecratiooe , per minifterium facerdotis confi­ perverfa mtentione dcfiftas , neve nobis inaudi­
citur, vere fuam carnem fit fanguinem potentia, tas vanafque credulitates ingeras , neve cibi tam
liter creari; creando vero, quotidie myftice im­ libere committas : evangelic* illius gallinas alis
molari.
infmuar in hujus nutriendum te humiliter fubmiitere non detre______ Quod & ipfe ,patenter
_____ ______
facramenti exordio difcipulis fuis dicens: Accipite E ftes , ne preciarum illud ingenium, quod tibi
tf comedite: boe eft corpus meum. Ac ne leviter Deus
**—concefTrt
------ r-----------------e---- ejicia­
, infatuetur , & ideo‘ foras
acciperent , vel qualecumque corpus putarent tur, & ab omnibus conculcetur . Pudeat te pa­
( membra enim Chrifti dicuntur quique fideles .* trocinari librum, quem Vercellis in plenaria (yac per hoc corpus) adjecit claritudinem, fic ait: oodo damnatum, te quoque propter eum herefis
X*».
qaad pro vobis tradetur.- fimiliter fit de calice : qui macula notatum, audivimus. Redi ergo, precor,
pro vobis effundetur . Ecce quomodo nos inftruit ad catholicam & apoftolicam traditionem, ut fle
Redemptor nofter : ecce quomodo aperit fic ex­ in te compleatur illud apoftolicum quod mihi
primit quod corpus, quem fanguinem nobis com­ direxifti : Sed & fi autd aliter fapitu, êT bot vobis fMf- *·
mendet: panem fic vinum difcipuli carnalibus in­ Deus revelabit.
tuebantur oculis, fic audiebapt a veritate: boc eft

AD CON

H?

_____ r»

conchi

vu

SSKgiWSt

?·<>
**!*»

w

AD CONCILIUM

VERCELLENSE

Anno 105©. Kalendis Septembris celebratum

additio.
S-fM
».ü P1-

·»»

Oecihi Verctllenfii eftu njerien (rupem ή/rr-A floliccjfedis anno Domini ML. Leonis oooipactdntikei , fepplevitLekkeei, te tnpmt , pae 11. Indrâione IV.
fM dt illt eped entborei [eripit repent. £» ce&lie
utr eddinet Bellen Letnu IX. Pepe ei Pttren ek£jP QUERELA FULCONIS ABBATIS
belen Meffihenftn S. VtSeru, jaaw m te ipfe fyCORBEJENSIS.
indo deten lentiftx iden teftetxr. Velgemt tlien
P. Mertent Anecdet. ten. 1. peg. 171. tn feeknc
Dt Epijctpe Anbieeeiifi ed fxmmen tnfijicni,
treeiferter.

C

BULLÆ LEONIS PAPÆ IX.

Lexandio nniverfali miniflro catholic® ma­

tris Ecclefia , humillimus Fulco cum fibi
Acommiflb
Corbejenfi csnobio. Patrum veneran­

Ad Petren ekketen MeffUdtnfen S. ViUerit.

de , paternitatem tuam fupplex adeo , fuggerens
vobis quomodo locus nofter Corbejeufis predeStdii eptftelice pnteflitnn , & ekketieat Veituti
ceflbrum ve ft rorum fanda audoriute adolevit :
enfin S. Viàtrtt n cencedit
At eorum privilegiis libertatem, & immunitatem
acceperit. Accepit quidem ; fed heu noftris veEo epifeopus fervus fertorum Det, Petro ab· ftrifque temporibus irritam facit Guido Ambiabati monafterii S. Viâoris Maftilienfis mar· nenfis epifeopus . Unde juftum eft Sanditatem
tyiis , & omnium apoftolorum, tuifque fuccelTo-veftram fcire a quibus primo locus nofter cepit t
nbus abbatibus, perpetuam in Domino falutpm. & ufque prxlcns tempus liber ab omni Ambi··
Contenu apoftolica moderamini pia religione ssenfi epifeopo manfit - Sanda igitur Balthiidis
pollentibus benivola compaflione fuccurrere , dc tegina rexque Lotharius locum noftrum a prin­
petentium defideriis , congruum impertiri fuftra· cipio fundaverunt, Ac quia quafi quadam peculia­
gium . Ex boc enim laseri potiftitnum premium ri familiaritate iifdvm fundatoribus locus ifte coma conditore omnium Deo in fydereis coetibus meodabatur pro immunitate expetenda Berthepromerebitur, 6 venerabilia loca noftris tempo·, fridum Ambianis tunc pontificem devotiilime ex­
ribu» ad meliorem fuerint , Deo jutante , cui· petierunt, de quorum idem Berthcfridus coepifturn perduâa , & a Ixfione pratorum hominum copis inis feribit. Adierint «ve, inquit, domne Belproteâa. Quia tero tu, dileâiflime fill, cum ad tkildii region rteqee Lttkerint , poftelenttt neftre
fynodum noftram Vercelleofem venifti, tutamen prtvtlegio locnn ek eit fendeten tnneeen O like,
noftrx apoftolic® defenfionis, privilegium mona­ ren jieri ek' enet /· feter» Ankiennfi Epifeopo,
fterio tuo , quod proprie eft S- Perri , fapplici pne petitione nol/iti, yarns nikii dtfjteen religioni,
devotione a nobis poftulaftt ; inclinati precibus mbri. teintant fnfltt cevonikeu kektket , ije^den
tuis, per hujus ooftrx apoftolic® praeceptionis le- etien feet leceprtprut pewilegitt eitntie, et Afetiriem prsediôutn monafterium S. Viôoris Marty­ ueefien leeut, et Linetefe, et deeeei Mercelli krfris, ommumque apoftolorum, cui tu pncefieme· lite, et Leeevte^/it ecclefie, nectdinet f«rsd petent,
ruifti, ut liberum ab omni bumana conditione, et fcilicet tf n eneiket ^ee iert lect ille eeetitt& jugo confiftat , pro eo quod fub jure fanât rnt, eellen denteetieeen ekketi inferet vtl fre.
Pctn pofitum, libertatem meruit adipifei, noftra Diribet vel Cleneu , vel ctllit, vel fenelu , Itcen
apoftolica authomate femper efte decernimus quio nje/ien eb ekkete nen edeef, tkrtfne lente exneeetiam interdicimus, ne quicquam moleftationis , Um ctxfeflen , & erdtnei prtet ekket tepettertl ,
quicquam violenti®, aut rapin® in rebus ejufdem indelgeet. Hrc conccftio S. Eligio, S. Pharaooe,
monafterii, & etiam cellis nomioatim , facrilega S. Audceoo, S. Auiberto , S. Geuefio , Ethbalmanu committere audeat. Concedimus etiam ipfi do, Emmooe, Adone, Audomo, Suphone* Bur­
veftro monafterio abbatiolam quamdam , laudi gundies, Draucoue epifeopis confentientibus , fir­
Vidons nomme, apud Valentioam civitatem li­ mata ducentis annis maniit . Poft Ludovicus fi­
tam , quam nobis in ipla fynodo ipfius civitatis lius Caroli Magni Synodum totius Galli® Pariepifeopus Pontini manibus noftris reddidit,& per fiis convocavit , Rothbenus Pafcbafius ejus lori
omnia refutavit, tunc ufque injufte detentam ab tunc ubbas, cujus infigne eft volumen de corpo­
abbate S- Theodofredi ex tempore defoiationis re & Sanguine Domini , interfuit privilegium
monafterii fandi Vidoris . Statuentes apoftolica P Berthefridi prefentavit , regia dignitas cum toto
cenfura, ne ulla unquam hominum perfona, cu- conventu aflcnfit , »rchipr*iul Hincmants fuurtt
jufcumque poteftatis vel conditionis , cujufcum- quoque privilegium edidit. Tali ergo auâoritate
que fexus, Atxtatis, contra hanc noftr® apofto- diu uius eft locus uique ad tempus Hodonis ab­
lic® audoritatis defenfionem venire pretentet . batis bic Romam adiit, privilegia utraque detu­
Quod fi au fus fuerit, noftri cufpide anathematis lit; Benedidua papa utraque privilegia fuo privi­
tranfverberatus erit ufque ad dignam fatisfadio
legio firmavit , interdicens fub anathemate ne­
nem . Qui vero fe ab hac prxlumptione cufto- quam potcftatem io abbate, fratribus vel quibufdierit, benedidionem a Domino Deo confequa- libet perfonis loco fubjeâis, epifeopus Ambianentur, Ac ctern® vite particeps efficiatur.
fis habeat , nec ad locum fine permiffu abbatis
Data VII Idus Septembris per manus Petri veniat. Idem concetfum eft a Nicolao papa, poft
diaconi bibliotbecarii , & cancellarii fandx apo- etiam a Cbriftophoro, qui utique fua privilegia

L

fuper

7«i

“°.

VERCELLENSE.

E»»*”

fisper hoc ediderunt. Talium ergo auâoritate per A te Balduino , fuiique tot Principibus, prxtyAz
ΑΜΝΟ quingentos fere annos uta eft locos ufque ad
rei paâum firmatum , led ecce minus fervatur : anno
CHKBTI
tempus proximi prcdeceflbris hujus qui dicebatur pecuniam quidem accepit, altaria non dedit, nec CH,ê,?T<
Fulco . Ille inftioAu hujus qui nunc eft epifeo- paci confenfit : clericos noftros Ambianis evoca­
pos fuccceffor fous , aliqoid contraire privilegiis vit, fed ire differentes excommunica vit. Hanc il­
molitas eft, fed cito repolta deflitit. Io illa e- latam injuriam non eque ferentes , tcftem con­
nim turba domnus papa Leo ad confecrationcm ventionis noftr® comitem Baiduinom adhibuimus
Ecclefia S. Remigii affuit, fynodus magna fed it, uterque ego feilicet & Epifeopus Cufteracum ve­
privilegia prcdtAa obtuli , domnus Papa legit , nimus, multus etiam abbatum & clericorum con­
confenfit, io audito totius fynodi fub anathema­ ventus ; privilegiis m tot auribus leAis epifeopus
te ne quis irrumperet interdixit : & quia etiam refragari non valuit . Poft htc omnia nondum
tunc diaconus eram , ut ordinarer Romam ire obdormierat ira animi ejus ; & ecce Synodum
jutât; veni rdinatus redii, privilegium fuum hoc habens me jutât intereffc , cujus rei poteftatcm
fuper negotio detuli. Ecce autem idem qui nunc ° in nullo 6bi dant privilegia, nec ullus prcdecefepifeopus cum coarchidiacono fuo Joanne, Ro­ for nofter exeeutus eft . Infirmabar, fratrem in
mam venit, multis criminibus falfo me denotans negotio noftra defenfionis, laicum etiam qui pro­
apud dominum Papam, infaper de accepta beoe- baret intereffe non poteft , miti ; excufationem
diAione apoftolica . Abfens eram ; ideo uterqoe neglexit , excommunicationem vero non amplius
iUe & ego jofli fumus adeffe Vercellis, ut Syno- feptem dies diflulit. Recitata injufta ligatione ad
daliter res ageretur , ftatutus adfui , accula tores Archiepifcopi auditorium uterque no» invitamur:
nutet· nulli. Papa lileras domno archiprsfuli, ut ipfe ftatuto 000 affuit, ego tamen affui , & au­
noftris privifegiis aftipulatetur mifit, À Epifeopo dita noftr® rei ferie, archipreful attendens inju­
AmbianenG ne quid impie ageret io nos indixit. fte prolatam excommunicationis cenfuram, iteQuoad vixit deinceps epifeopus Fulco, intrgrali­ rura monuit ut lolvcret, monenti non adquievit,
bertas irait loco. Fukotti foccetât prsfens Wide, fed rurfos excommunicamur. Ecce, pater preciqui funstnopere nititor irritare quod ratum eft^pue, paftor egregie, tantus eft cumulus calamfta------- z_a_
nofiraj,
tc fprj noftra, in le defenGo no­
tot apoftolicorotn
fends auâoritate ; hiac labor
multus, multi conventa ; inter que omnia ali­ ftra , patienti membro compati debet & caput ;
quando mihi mandavit ut de bono ecclefi® da­ te Deus przfecit Ecclefi® ; quam acceptam jurem , flt ipfe ita altaria cellarum, in quibusolim ftum eft defenfare·' defolatus locus S. Petri, cui
miniftraveraot monachi , quieta nobis faceret , dignum eft adftipularc, quia fpecialiter es defengratiam fuam redintegraret , privilegiis ex toto for S. Petri, (a)
confeotiret. Dedi xl. libras valens, vidente comi-

CONCILIUM

PARISIENSE

In quo damnatus Berenganus coram Henrico I. Francorum Rege,
anoo domini ML.

xvji.

Ksl. Novembr.

EkLrati
cneilii ntt Mtmimi DarandasDamnium, fic regis, intererat enim
protulit. Et
Ttarura/r :
pa/ty-a® dt Brimtnfi tina
prccipiat , inqnit , veftra fao&itas has littera* e
fw différait , detfae liittru a Btrt alario ad Caraa- Bcreneano editas, ft libet recitari: quas ego qui­
tntftt tUrint datu : Cum autem , inanit, tanti dem ab ipfo nequaquam accepi, fed cum eas cui­
mali fama crebrefcrivt , flt omnium corda fide­ dam luo familiari , nomine Paulo , per vereda­
lium vehementius percelleret, perque multos hu­ rium diriberet, violenter rapui. Quibus fufeeptis,
jufmodi virus latenter Λ operte jam frrperet : & ad recitandum traditis, omnium aures erigun­
contigit , ut ad aurrs etiam Regis Francorum tur, ora in filentium componuntur, corda ad ioHenraci perveniret. Qui con fu Itu fui regni pon. tclligendum , que continebantur io c>s , pr®pa>
tificum, procerumque, concilium Parifiiscogi de­ rantur ; fed inter legendum multum repente fit
cimo feptimo Kxl. Novembris prccepit, ac pro­ murmur, & per finguia abfurdi lenta verba gr<vis inflrcpit fremitus . Itaque omnibus talis lefatum Berenganum, ut aut fua diâa patrum au
toritate firmaret multis fibi obnitentibus ; aut fi dio, quoniam nequitâma fordebat hasrefi, vehe­
ea defendere nequiret , in catholicam cui obvia­ menter difphcuit . Damnato proinde communi
re noo poffet fidem prudenter tranfiret, intereffe fententia talium autore, damnatis ejus complici­
tantorum cœtui patrum imperavit . Interca con-E bus, cum codice Joannis Scoti, cx quo, ea qu®
diâa venerat dies, frequenfque conventus prefu- damnabantur, fumpta videbantur, concilio fola­
lum , ac reliquorum ianâi ordinis clericorum , to difeeffum eft; ea conditione, ut niû refipiice­
Menon nobilium laicorum Parifiis fsâuseft. Sed ret ejufmodi perverfitat» aotor, cum fequacibns
jam diâus Berenganus male confeienti® percul­ fuis, ab omni exercitu Francorum, preeuotibus
tus terrore, ut juffus erat eo venire diftuht, fe- clericis cum ecclefiaftko apparatu, i ntl an ter quaqoe cum Branone fuo , videlicet epifeopo Ande- fiti, ubicumque conveniffent, eo ufqueoblideren­
gaveafi, fub quo archidiaconi fungebatur honore, tur , donec aut confentirent catholic® fidei, aut
pro eo maxime continuit . quia eodem errore , mortis pcenas luituri caperentur. Addit tu i» alta
ut pote tanti viri credulus, fic ipfe nofeebaturin- ftHta media, rumpt Tantmfi fana 1055. error»»·
volvi . Interea prcful Aurelianenfis quofdam api­ akjurafft, moxqat itd vomit uni rtdiiffe.
ces in fcheda hand parva dlgeftos in confpeAu

C

(a)
ponendam

Quanquam querela illa multo ferius feripta fit . quam concilium Vercellenfe celebraretur; attamen hi.
cenfui, utpote in qua agitur de caufa in Concilio Vercelleoti ialtem audita . Mtnfi.
.£|

783

LBO
r.u.

isrss,1:

concilium

7S4

A mal Quas utinam eflbftunp habere poflet, nt h>* » ■ANNO
tanto (acrilegto eooviâos, quod certe fisciNlmum
Nota G**». Cosuit. S. J.
CHKBO
eft, abfqae ulla dilatione debita ahio coofequc,™71
Btro.i·· >4
Convocatum hoc concilium intellexerat Bsronii» ex
reiur.
•m. i·,,. Theodumi Leodienfis epifeopi ad Hsnricum regvaa epiSed defperamsu id fieri poffe, cum Bruno exiftola , quam mox tabjidatn : fed habitum non effe .ea­
dem tpn eplllola periha ferat . Arbitrabatur nimirum , flat epifbopus; epifeopum autem ooo oportet dam­
Menncum diifusdenti Thaoduino silentam efft . Secus nationis fubln lentent iam , prater apoftolicam
autem omnino eflV, a Durando Troamsufi, quem Ba- autontatem. Igitur omnes, quicumque ftuonafi­
roriius non viderat, docemur .
lii matris ecclefie , in maximo dolore potiti fu­
Diem xvii. Ksl. Ncvesnh. Durandus adfcrlbit:dtre­
vellere hunc limitem religio eft . Neque vero cur.buc mus. Nam plurimum veremur, fi illi miimimis
fynodus a Francifco de Roy« V. CX ante Vercellenibm
& penditiffimis risis audientia fanfti concilii , fi­
collocata fit , caufc quidquam video . Nam quod ait cut ipfi de poena fecuri poftulaot, permittatur ,
Durandus , infiirt temoni conciti· fq/tmadam rcrcrllh
cam de Cauta prcfdmptiorra reviftoa puniri mi­
Miti : id non ad Parinenfe concilium refert, fad ad
Berengarium refpoodere interrogantibus tunc temporia nime cooccdatur, gravifiima fcandala io omnium
cunAantem ImmoPariGenfe coicilium ooo commemo­
fidelium populo generari . Certe, quos videbunt
rat , nifi poil faâara de VerreIlenti mentionem t t~' B
■ impunitos , & nequaquam a fisi gradus honore
guam illam quidem , fed qux ad conflhum fuum fatis
dejedos.* eoidetn putabunt ab omni concilio, aut
effet , nempe ut cautam indicaret Beroogariani fileotii.
vioci non potaifle, aut juftificatos efle.* enintque
Hoc enim loco Durandus, quod animadvertendo· eft ,
ea duntaaat enarrat que aeverfus Bereugarium iu Gal­
ut ita dicam, uoviffima'pejora prioribus.
lia gefla funt In Brionenfi conventu, in Parifienfi con·
Ergo majeftatem tuam omnes exoratam vel.
fiho, ac denique Tnronenfi: Romanas fy nodos quatuor
lemus, ut interim illorum impiam, facrilegam ,
ne appellat quidem , Vercetlenfis mentionem facit, no­
mine uno tenui, ob eam quam dixi cautam: neque de dt nefariam aflertrooem audire contemneretis :
ipfius aftis una eft apud ipiuon littera.
donec accepta Romane (edisaudientia, damnan­
Cur ergo coafta Parifienfis fy nodus , (iquidem in Verdi poteftatem haberetis. Qpamquam bujufmodi
cellenfi conferta ree erat? Qpla fortecauiabacurBevenhomines
nequaquam oporteat audiri.* neque tam
ganus. Vercellis neque fe auditum etie , cum abeffet ,·
neque legatos fuos, cum primo ftatim aditu ,telleLan- eft pro diis concilium advocandum, quam de il­
franco, defecerint . Contumax erat herefiarcha. Verlorum fnpplicio exquirendum . Tunc quippe haceilenfi non parebat judioo : ad id per Gallicanam fyretici audiendi fuerunt, quando bcrefes ipiie, dt
nodum adigendus. Ah« fubefte. quas ignoramus, c au­
hu/ufmodi quaftiones , utpote qua: nondum ad
lx petuerunt. Qpod autem opponitur , caufari Thcodumum m epiftola fua , Bercngarium a Romano Pon- unguem difcuffr fuifleot, ...
......... poin dubium venire
t.fi.e nondum effe deonatum . id vero
C tuerunt : ut per congteflam certaminis pateiceret,
Thenduinus, Ut mox. legenti conflabit, neque vero ferrΛ
.. Γ
bere potuit , cum Romanas fyoodi judicium ignoraro utra para ftaret pro defeaûooe refilât» . Quod
idem nuoc profeâo fieri non oportet , quia cre­
non pollet .
Hoc addo, non effe difceptatam in hac fynodo Braberrimis fandorum patrum coociliis , tum etiam
noms caufam, quantum intelligere ex Troarnenfi abba­
te poilu mus , it Tbeoduini confilia Henricum regem venerabilium doâorum clariflimir fentcmiis, ira
eatenui ierutum effe. Qjiid enim ille fuedebat ? llocu- omoia font eliquata, ut ne minimum quidem renam pnrcipuum ( nam appendicis loco cetera) ut fu(ederit de omni fece dubitationis. Sed & nos e*
perfederetur judicio , donec ruciperttnr Χ«μμμ fnlit
multia, epiûolarl brevitate cogente, pauca expo*
audientie , hoc eft audiendi tc cognofcendi poteftas,
nemus & proponemus exempla , pertinentia ad
trun efiftopu·· w« «porteai drmxrtiriit fubirefintenttam,
prêter afafletittm tutsritrttm . Ceterum Brunonem mul­ corpus & faoguinem domini. Art itaque B. Leo^**
tis purgat Royus in differtatione jam a me laudata.
papa, &c. Artit*l>> S. Letnii p»pe, CyriUi, Ai* .ffar»
Hsnc porro Tbeoduini epiftolam hic edendam puta*
Irtfi, Artgt&ai, Bafilii, Etrfebli, HiUrti, & T: ȣ***.
vimus.* ex qua, praeter cetera , id quoque intelfges,
letati not iliiverbatimfmtentiu, itλ perarat. Quam*
fcripfide illum non quod a Rege exquilitum effet iphus
fuper habenda fynodo conlilium . fed qnud ind.ftam
obrcm Bruno nem & Berengarium jam anathe* ?«o.
nutizatos arbitramur. Quod.fi ita eft , vere il*
Epiftolam Barooius Durando Leodienfr epifeopo fri-r»ii. rnncil,*Î
· Ar cm >>
buit ; fed pridem animadvertam eft , iftius non effe ..E/ha conciln audientia deneganda eft. & Ctam vequippe qui anno :o*J. obierit , annis omnino fex ante(ISIS, cumque nofiria epifeopis (fi ita vobis Vld·quam Henricua regnaret : fed Tbeoduini, qui ejufdem
tUr ) çutn amico VtftrO imperatore , CUBI ipfo
civitatis epifeopus armo ro4l. creatus eft En tibi », que vindlâa jo
flatuatur , deliberao■os epi o pat
eoinj
u( quorum manus fupt
£-Tb.q GUri,^» & ,„Vlftiffimo Aegi Freneotum He^

·“··*

etJlm «·<« ‘P’

■ - Uoittenfi, rt»et , tempori ίΰΙ <«««<«. H* afyt TMàtttutt.
<0 , Dvrandai
rrgm çakraar/earw it» moderari , ttt t» aterBCRENGARII AD RICHAKDUM^^
nam tum S»»3u ab emtipateate Deo mento deMgla rfua
•1 rP Si >S 4T VO LL ΛA..
Dsshsnsi
beat cor enari.
ToalUpAma iu pre mos Gallic fines pretergrefla , u>- Data eft poft concilium Vercellenfe, cujos me- c,,<li*
micut .· data item poft Parifienfe cum faâaœ
tam Germaniam pervafit , iamque omnium
noflrum replevit aures , qualiter Bruno Andega- fibi a rege dicat injuriam. Quam enim aliam ?

F

vcnfis epifeopus , item Berengarius Turonenfis ,
antiquas herefes modernis temporibus introdu· E
ceodo, aftruant corpus domini, non tam corpus
effe, quam umbram & figuram corporis domini:
legitima conjugia deftruant, & quantum in ipG*
eft , baptifmum parvulorum evertant· Quos ad
revincendum & publice confutandum , eo zelo,
eoque fervore, quo erga fanftam ecclefiam divi­
na infpiratione plurimum femper ardetis ajunt
vos concilium advocafle, ubi tandem illud totius
nobiliflitni regni vetlri , heu nimia turpe oppro­
brium, de medio auferatis, & in cternum, u fie­
ri poteft , ab i pia omnium hominum memoria
deleatis . O pia roluatu > & vere rege digniffi-

Dileffo fratri Aicmtràe Bereitgariui t falttom
ac

fofpitattut.

]ia facile vobis faftum efle cum rege loqui
nou nefeio : vellem, fi videretur & vobis ,
tn illi aliquod pro me faceretis , fi forte
humanitatis , JibcralitaUa , digoitatifque regiae ,
atque Chriftiaultatis reputatione aliqua munificentia compeofaret damnum, quod ia clerico ecclefiae fu· injuftiflime , ac regia majeflate indign i filme, tantum intulit. Quod fi fiieit, ab im­
modica culpa, fe modica cxpenfa, non modicum
exolvit. Si autem non facit > me tamen prxfto
nihi-

2

C O T A C E N S E.

fcS.

7»r

7»«
796

---------- nihilominus habet io eo uno fervire regias ma-Aoiru illum fcripfiffe precarioque Caroli ".«g"·*" » «t fansfaciam fecundum feripturas illi dc reeeftbns fui : qui quantum circa res gerendas
„le quibus velit; injuftifljase damnatum Scotum Jo- perftrenuus,
Λ
tantum circa religionem devotos, ne
annem , injuftiflime nihilominus aflcrium Paf- ineruditorum, carnaliumque tlhiu temporis pre.
*
chafium in concilio * Verctllenfi, perverte flere- valeret ineptia . Eradito vero Joanni illi irrpoνΧ*η·ΓΓ. 8’®
indigoiflimeexpofuifle illi clericos Car. fuit colligere de feripturis qux ineptiam illam
notenles ( fi ita res afta eft quomodo ad me per. converterent. Unde ferato portet defunâo patro,
venit) fententiam de eoebariftia , quam in fcii- ciniam contra calumnias nunc viventium : ai fe
piura habent gloriole memoria Fulbert·' epilco- malit exhibere indignum fuccetlione flt fede illius
pi: quam quidam ipfius epifeopi putant fuiilcleo- magnifici antecefToris fui, qui etiam circa nego,
tentiam , fed eft B. Auguftini:
autem prepie- tiun iatelligeodarum feripturarum fol licitus, ab
tit fMi prepbtlent dt turde fit’, f«r dicunt, het di­ erudito vivo viro, non ad teoebraudum veritatis
cit detumui , CNAV downs·/ «ea Jit hj««r·/. Pro- lumen, tale exegit obfequium.
pter Afcclmum dico, quod beati Auguftini ver­
Sacramentum quidem tranlitorium eft ; virtus
ba ad pravitatem fui erroris detorquete, non
.n» ti·>- vero que per ipfum operatur , & gratia qua in.
muit : ficut quidam compatriote ilbus, qui
i, apud Bfinuatur atterna participatio facramenti , multo,
Piftavum inter difcuiientes eandem beari Augu- mm eft, paucorum communio caritatis. Qui do­
ftini fententiam, hanc conjeâuram non eft con. minum pure diligit, bene ad facramentum accefufus inferre . Propheta dicit tranfiionum facra· dit . Mandatum novum , caritas . Teftamentutn
mentum, quod per fauces tranliret m ventrem . novum , promnlio regni calorum , p gnus heredi*
Quod autem hoc minus fidelitatis mee fervitium tatis, id eft iacramcntum communionis.
refugiat : noverit que feribit Joannes Scotus, mo-

AD

akno

PARISIENSEM

SYNODUM

yfut, et edfcrtbitttr a Ltiitt

lojw.

ADNOTATIO CHRONOLOGICA
Ii M.ufi
<<ppl f«t

E anno, quo habita eft fynodus ifta Pariti Cfaa/ffaaesv
enfis ita difletui in nota ad Pagium ad an gregat·
“ ‘
D
num sojo. 15. Non Durandus tantummodo,fed

cencitevit; unde Peri/iut iwitetui ,em·
Synede aaa vnit j ftd dettffe tjut felletteit
ren tundrenelui tfl. Es his certum annota hujus

concilii, quem Durandus a Pagio laudatu* filet,
intelligimus ( quantum tamen Author Ineuntis
foculi decimi tertii fidem meretur ) : flt Pagina
in eo aflignando nonnihil exorbitatis depreheoditor.

fit author brevis chronici Elonenfis , vulgar Anecdor. Martenii tom. III. coi. 1396 fynodihu
jus Parificnfis meminit, fed illam cum an. 1051.
componit , feribit en m ad annum i Turn : Qjttdem Bertngertut Aadrgwea^aw
dt Ctrpert, Û Jaagaiw Darnw ebfurdetu , G reprobent

CONCILIUM

COYACENSE

Pro reformandis moribus eccleGo in ditecefi Ovetenfi, era mlxxxviii. id eft anno Chrifti
ml. celebratum iub Ferdinando rege primo Caftell·, qui cognominatus eft Ma­
gnus, tempore Leonis papa IX.
TITULI CAPITULORUM.

L

Ut tpiftept & clerici unmut fuite rite ebeant.

DXL Ui enem dit Vtntrù jejunium elftrvnt.
XII. Da a/v/t j«rc Kcl^fiii'centtjje.
XIII. De jure rtgtt.

II. Ut ebbettt & ntenetbi fuit obedunt tpifctpit.
III. Dt jure ectiefierunt, if vefltbut cltrtcetuni.
IV- D< paultulte eduluru , ncefltt , flcc. tatponende.

V. Da erdinendie : if ne pretbyteri ed nuptiei tdmdi gretie eent : & dt tibi
vivtti ufifluni.

fai

DECRETA FBIDINANDI KEGtS,
flX Senete regtue, tJ emntue tpifctperute mdûbut tentât ru Hi/penie degniieui,
aassuiWB
tjufdeot rtgut eptiueetun, ara mlxxxviii.

dtfuntterutu cen-

VI. Ut wjptrt jabiett onjntl ed epere crfent : tf
s«as Judett aaa beiiltnt, oec ctbum tum tit fu­

ment.

VII. Ut ptpihi a potent ibit tum juflitie regetur.
VIII. Dr legtbttt nutbufdeut Alpbeqi tf Sentit rtgum ebferveudtt
IX. good tctl^flefltce vtriietti tritnnie iwa inch·

deulur.
H. Dt te qui teuttnt tofine fuudut» celutrit.

P R Æ F A T I O.
N nomine Patris, fit Filii, & Spiritus lanAi .
Ego Fcrdinandus rex , flt Sancia regina , ad
E reftaurationem noftra Cbrilliamtatis fecimus con­
cilium in caftro ‘ Coyaca, in dmecefi fcilicet Οvetenfi , cum epiicopis, flt abbatibus , fle totius
regni noftri optimatibus. In quo concilio * pria­
ientes extitere Froilauus epiicopus Ovetenfis, Cy­
prianus Legionenfia, Didacus Aftuncenfis, Syrus

I

___________________________________________________________________ Pa
a Contulit Card, de Afuiue bue Concilium cum exemplari Toletano MS. e quo variantes hafco
a DeeA m MS. Tolet.

MS. Capanea.

CeeteUGneeeet.

Tom. XIX.

Ddtl

deprehendit.

7»7

anno

CONCILIUM

nKT^si.’^

7«

PalMMia· ledis, · Goums Vifocenfis, GomwosA qQif autem laicus , hujus uoftne inftiru-—-——
Cshluritsoenfis
, Joonaes PampiloneoCs, “Psire» tionis violator extiterit , anathema fit :
" ‘
Luesafis, Crsfcoauu Irieafis.
presbyter vero ·· dc diaconus, fi hujus juf- ··,»
Conis deftrudor extiterit, feuginta foliCAPITULA.
doe epifeopo perfolvac, dc gradu ecclefiaRico careat.
I.
In primo igitur titulo ftatuimus , ut
unuiquifque epifcopus * ecclefiarum minifterium cum luis clericis ordinate teneat
in inis fcdibus.

IV.

Quarto vero titulo ftatuimus , ut om­
nes archidiaconi dc presbyteri; ficut facri
canones prxeipiunt , vocent ad poeniten­
tiam adulteros, inceftuofos, fanguine mix­
It
tos, fures, homicidas, maleficos, dc qui
In fecundo titulo, ut omnes abbatesfe cum animalibus fe inquinant; de fi pœni& fratres fuos, & monafteria, dcabbacif- ®tvre noluerint, feparentur ab ecclefia dea
ta fo & moniales fuas , dc monafteria, communione.
fecundum beati Benedici i regant ftatota:
V.
dt ipü abbates dc abbatiflx cum fuis con*
Quinto autem titulo decrevimus,utar­
gregat ionibus dc coenobiis fine obediences, chidiaconi tales clericos conftitutis qua·
& per omnia fubditi fuis epifcopis. Nul­ tuor temporibus ad ordines ducant , qui
lus eorum recipiat monachum alienum , perfede totum pfalterium , hymnos , dt
aut fanéli monial cm , nifi per abbatis fui cantica, epiftolas, evangelia, dc orationes
ÔC abbatiflx juflionem. Si quis hoc decre­ fciant. Presbyteri ad nuptias caufa edendi
tum violare prjtfumpferic, anathema ftc. non eant, nifi ad benedicendum. Clerici
III.
dc laici, qui ad convivia dc tu udorum ve­
Tertio autem titulo ftatuimus, at om­ nerint, fic panem defundi comedant, ut
nes ecclefix & clerici ftnt fub jure fui e- aliquid boni pro ejus anima faciant : ad
pifeopi : nec poteftatem aliquam habeant cqux
’
tamen convivia vocentur pauperes dt
fuper ecclefias aut clericos laici. Ecclefix debiles pro anima defundi.
autem ftnt integrx, dc non divita , cum
VI.
presbyteris dc diaconis, & cum totius an­
Sctto vero titulo admonemus, ut om­
ni citculi libris, cnm ornamentisecclefia'· nes Chriftiani die fabbati advefpcrafcentc
Ricis: ita ut non facriticent cum calice li­ ad ecclefiam concurrant , dc “ dominica
gneo, vel fidili. Veftes autem presbyteri matutina, 11 Millas, & omnes horas au­
*nt in facrificio, 1 amidus, alba, cingu­
diant , opus fervile non exerceant, neo
lum, ftola, cafula, manipulus. Veftesdia- fedentur itinera, nifiorationis caufa, aut
coni, 4 amidus, alba, cingulum , ftola , fepelieudi mortuos, aut vifttandi infirmos.,
datmalica , manipulus . Altaris vero ara aut pro regis fecreto ; pro Saracenorum
tota fit lapidea, & ab epifcopis confecraimpetu .
ta . Hoftia fit ex frumento 5 fana de in­
Nullui etiam Chriftianus eunt Judxis
tégra. Vinum fit mundum, dc aqua mun-D
in una domo maneat, nec cum eis cibum
da , ita ut inter vinum , boftiam , dc afumat . Si quis autem hanc noftram M
quam, Irin itas fit figuificata. Altare fit
conftitutionem fregerit, per leptem dies
honefte indutum , dc defuper lineum in­
poenitentiam agat . Quod fi poenitere no­
dumentum mundum . Subtus * calicem ,
luerit , fi major perlona fuerit , per an­
dc defuper, corporale lineum mundum dt
num integrum communione careat; fi in­
integrum.
ferior pertona fuerit 9 centum ftagellavacPresbyteri vero dc diacones, 7 qui mlcipiat
nifterio funguntur ecclefix , arma * belli
Vif.
non deferant, femper coronas apertas haSeptimo quoque titulo admonemus, ut
bexue, barbas radant, mulieres fecum in
omnes comites, leu majorini regales, po­
domo non habeant, nifi matrem dc foto­
pulum fibi fubdicum per juftitiam regant,
rem, aut amitam, aut novercam. Veftipauperes injufte non opprimant , in judi­
mentum unius coloris, dc competens ha-E
cio teftimonium, nifi illorum prefentium
beant . » Intra etiam dextros ecclefix
qui viderunt auc audierunt, non accipi­
laici uxorati non habitent, nec jura polant. Quod fi tcftes falfi convi&i tuerint ,
fideaut. Doceant autem '* clerici filios ec­
illud fupplicium accipiant, quod in libro
clefix, dc infantes, ut fymbolum dc ora­
judicum de fallis teftibus eft conftitutum.
tionem dominicam memoriter teneant. Si

vin.
Forte ,
Ocnfii, vel
, ut eft in Mice capituli· ex
Wiomate exararis.
MS. Îttk/ieHicux» McnafteriuHt
$ MS.
, elbeiB ,
, umnifultu» , flolim, C»fnl*n<
MS. UMti» , tiban» , Κο/μ , eUlntulicutn , nttnifubw*» ■
J MS. er f’tu*. titSt.
i MS. telin .
MS. C qui.
X MS.
ÿ MS. jj/ra.
jo U MS. deed vox dma.
11 MS. aai.
It MS die dcrtinicu .
ij MS.
14 MS

i
»
4
1

•
7^9

ANNO
CHRISTI

□

eso
rix.

a r· n
c T C
HSNRicuS llL IMP.
COYACENoIS.
fsrd i a castslui.
79°
VIII.
A ad ecclefiam confugerit· non fit aufus ali.... .

quis eum’inde violenter abftrahere , nec chI^sti
perfequi infra dextros ecclefie , qui funt
*·*»triginta pafTus: fed fublato morti* periculo,
& corpori* deturbatione ·, faciat quod ’£ **··**·
lex Gothica jubet. Qui aliter fecerit , a· ’°**
nachema fit, & fol vac epifeopo mille foil­
dot puriffimi argenti.
XIII.
Tertio decimotitulo mandamus, utom­
nes majores & minores veritatem & jufti.
ciam regis non ” contemnant fed, ficut
in diebus domini Adefonfi regis , fideles
triennium non includat ecclcfiafticas ver
tales.- fed unaquaeque ecclefia ( ûcuc Ca B& reâi perii flant, &. talem veritatem fanones pnecipiunc , & ficut lex Gothica ciant regi, qualem illi fecerant in diebus
mandatj omni tempore fuas veritates re­ fuis . Caftellani autem in Caftella talem
veritatem faciant regi , qualem fecerunt
cuperet & poflideat.
Sancio duci. Rex vero talem veritatem
X.
Decimo vero titulo decrevimus, ut ille faciat eis , qualem fecit praefatus comes
qui laboravit vineas aut terras in concen­ Sancius. Er confirmo totos illos foros cuutione pofitas , colligat fruges : & poftea dis habitantibus Legione, quos dedit il­
habeant judicium fuper radicem: & fi vi- lis rex dominus Adcfonlus, pater Sancias
dus fuerit laborator, reddat fruges domino reginx uxoris mex. Qui igitur hanc no·
hxredicach .
Aram conftitutionem fregerit, rex,comes,
vicecomes, majorinus, fago, tam ecclefia·
XI.
Undecimo autem titulo mandamus, ut fticus, quam fxcularis ordo, excommuniChriftiani per omnes fexta ferias jejunent, - catus, & a confortto fandorum fegrega& hora congrua cibo reficiantur, dc faciant tus, & perpetua damnatione cumdisboto
& angelis ejus damnatus, & dignitate fua
labores fuos.
temporali fit privatus. Finis. Huc tx Cej.
XII.
Duodecimo quoque titulo prxeipimus , Çméubeu/i,
Ut fi quilibet homo pro qualicumque culpa

O&avo autem ticulo mandamus, ut in
Legione , & in fuis terminis , in Gallccia, & in Afturiis, & Portugale, tale fit
judicium femper, quale eftconftitutumin
decretis Adefonfi regis pro homicidio, pro
raufo , pro fajone , aut pro omnibus ca­
lumniis fuis . Tale vefo judicium fit in
Caftella , quale fuit in diebus avi noftri
Sancti ducis.
IX.
Nono quoque titulo pratcipitnus, ut

trCOYAC ENSIS

CONCILII

Mu Amphere, e fcbeiie tufituuie rejlitutum, unne 1050. eelebrutum.

PRALFATIO LUSITANI EXSCRIPTOR.IS.
Is S«Fpt

nohuM
l uehum

Eavsnea/i^Smas Baraaias Tent. XI. Au-O mini Ferdinand!, &
*··· lojo. m AfS. endue Ovetenfii
R.rginar, editum eft

conjugis fue Dona Sancita
boc decretum m concilio.

Bcclefin Cejucenfe cencihum pubiicuvtt, emnti een·
in unum cum omnes epifcopi conveni flent :
alterum <«Jlt3erei , qui difhntt cenabum ni Juti
Petrus videlicet Lucenfis Metropol. * Gmiliter & * D··» ·“ ··
, ceUeStembut inferuernt , exempler Buremt funt ft
Troylmi Obetenfis ; Crefconiu* Urienfis , & A
vilftfiti· n,i · Cerdtuulte <it Aguirre , fa< ubum cedteem i* poftolica fedis; Cyprianus , Legionenfis; Dida- * 1» >tu
rdit Ut- TelelMa ecclefie iwnit, ubi diflum conaltuiu t* eus, AHunaceofis ; Miro ‘ Pakntme; Goto ice , ·*·**·"
tubet, celleiiim cum exemplurt « Burente publicuie Galagrotitanus , Joannes, Pampilonenfis: Item IZî?**
oulgutnt tem. 3. cenciher. Hifpen. pug. sop. tf Gomice, Ocimenfu ; * Cifnandur Portugalenfis ‘i· •,·*
fa. edditit vuritutihui le3iouibut ex MS. redice
cum omnibus abbatibus , refidente jam praedi
Teletext , Bt »· eedem tem. 3. peg. six. ex MS. âo principe fuper flumen Stolis urbe Cograoca «np/
codice menufleni S. Fecundi publicevit farayar pera­ pro corrigendis ac dirigendis reguli* , vel tramitira cupite ejujdtm ceecihi wrnecule ferment Hifpe· .bus, »,
—w. ut mos eft antiquorum patrum, ac pivibw.
eccleii·,
tte un tique, preut expreffe , Û* cencepte fuerunt 1· i umendis tramitibus.
eedem cencibe. Mr»r entem idem cencihum multit eb
Agnofcitur, dc omnibus vobis cognitum manet
ubn exempluribut dioerfum, O ficut up?.eret, pht fecundum quod ab anteceflbribus noftris, & hic
quem uliut iutegntuti refiitutum, exhibente 1 e» MS. collaudatum eft a prcfentibps , & conftitutum ;
cedice rectifie Cemmbricrnfii, quutmrcenlii uemii en
atque ordinatum fuit, qui obediences apoftolicts,
ttqtttere, ut ex chereffere, tf netu uppuret, emfel. dc canonicis documentis fic prsceperuot : (Jt om­
X1B. fic hebet.
nis homo ex toro corde dt mente in cun&is aia mtu milleGma nonageGma tertia, fn nomi, Aibus fuis magis Deo ferviret , quam voluntati,

ne Domini , & Salvatoris noftri Jefu Chrifti . bus vanis . Nunc vero in prefens amplius profi­
Temporibus fereoiflimi, atque regis principis do­
1

ci icentes, peccato, quo erant obduratas auresooflrcs.

MS.

tricornium.
a MS. CtmeuAcm
CemU. Geuerul. Tom. X1X.

Ddd

a

791

tf?

CONCILIUM

>9*

flru, ne audiremus legem, flt ne audiremus A- Agmficata . Ilii vero presbyteri , qui mimftetium·
anno
*■·■*■
' facri canones ecclefie funguntur, habeant veftimeota ufque ad
c-uiusn
doârioam , neque quod · hi
.·»·>Γ docent, fed involvebamur iu peccatisnoftrisquo- tallos. Armis bellicis non utantur -, femper..coro­ CHami
*A'm*»>* tidie, propter quod multa mala venerunt in ter. nas apertas habeant, flt barbas radam. Mulieres
rTrTcr- r*’· θ** hsuc rcn0
* ut omne> inunum fecum extraneas in domo non habeam, nifi tan­
■in·· <··- coadunati audiatis quid concilium hoc premo- tum matrem, aut amitam, fotorem, aut mater«mu··,c»l-( fatûiau aliquibus rebus bonis innovati», fe- teram, aut mulierem probatam, flt omnes indukK pafeù” ciamus aliquid boni, propter quod a Domino taa nigra vefte, tam in corpora , quam io capi·«, M^w»t- mereamur a parcatis abfolvi ; ait enim Apofto'- te ; flt dent fidejuftores, ut nec de eis , nec per
eas ullum adulterium fiat . Et infra dextros ip­
μΓΖ·'»* *U1 * P°,eft enim , ut fi quis timens Deum fuewth·· «·Λ· r*t, femoris verbo flatim obedit, fi, flt ad pnn- fius eccfefic lsici cum feminis non babiteat,nec
cipum juffa, aut feniorum pro rebus temporali- jus aliquod poflideant. Doceant autem filios ec­
but feculi hujus accommodamus auditum, flt fa- clefi*, flt infentes, ut fimbolum , dt orationem
crmns quod jubent ; quarc pro falute animarum dominicam memoriter teneaht. SI quis tamen
aut W
diaconus
bujas noftri
decreti violalk<H CO«H UVineiMHl
noftrarutn rebelle»
ICWWCI auiau>)
lumus, ut
flt pertinace», Wl
ut IRHI
non presbyter
pvwpv «u»
IUW«IV» wvjsu
IIVUU usativm
VIVI··
•»ri («ιβ« audiamus, dc quo nos prnmooec Scriptura fecra?B tor extiterit lolidos fexaginta fuo epifeopo perbM
r«»cll
*
’
*
-·
·
'
1
--*--*
--.
r
«
■■ N
«cmr· «ic quidem praecipimus, ut hoc concilium , quod folvat, flt gradu ecclefiaftico careat.
r*(«c«are
Quarto vero titulo flatuimus, ut omnes abba­ D«r. IV.
«·,··,«■·- per omnem orbem terrarum regni noftri ftatuDiCirt hoc
iiM *«>bn« tam eft obfervemus ; afpesimus etenim fit vidl- tes , presbyteri , ficut facti canones praecipiunt,
mu» nefanda miracula , quantam efuriem , ine­ adulteros, inceftuofos, fengnimixtos,fures, homi- »uu «sin,.
diam , peftiienriam, cladem , flt magnam inediam eidas, maleficos, fit qui cum animalibus fe coin­
prooter peccata noftra retro aftis annis in terra quinaverunt , ab eeelefia ejiciant, fed primitus
ammoncaot cos, ut fint filii ecclefie, dt conver­
* «ptfcapl , noftra paifi fumus.
IwMorofO·
Et ideo timentes atque tabefeentes illam vo­ tamur , flt tunc fi poenitentiam agere dignam nocem , quam Dominus per Moyfem filiis Ifrael luerint , feparemur ab ecdefia , dc a commu­
Mr 1·^·!:
locutu» eft dicens: Si nolueritis , fle non audie­ nione.
Quinto autem capitulo ftstuinms , fabbatbo t>«,. v.
ritis me, addam correptiones veftras centuplum,
pafebn , dt pentecofte» ut baprifmus generaliter H« 4«««
•CdriiaSi*·, flt conteram fuperbiem , flt duritiem veftram ;
» ·
fruftra feminabitis fementem , flt non reddam adimpleatur, flt fic nullus infans ante tostermi4<ρ*·4<·<<,
nos baptizetur ·
nifi
infirmitas rvrjtru.
coegerit. ipuq·
Ipfiquein- i. »4ΐ«<·fruftus ftlOS ; COnfumCtUr incaflum robUt Vefter , i··
ιμ imuinu·»
nec proferet terra fementem , nec arbores poma C fautes baptizari ante epifcopum adducantur
prebebunt ; comedetis, fltnon faiurabimiui .Nam chrifmate perungantur . Abbates vero tales mo­
ad ordinandum, qui perfeâe, dc
ibidem in eodem loco fic ait : Si in pruceptis nacho»
·—**·*** adducat
-J
memoriter teneant totum plaherium cum hym­
meis ambulaveritis , flt mandata mea cuftodieritis, flt feceritis ea, dabo vobis pluviam tempori­ nis, dt canticis, dc bene inftruâi adducantur ad
ordinandum mediata quadragefims , dt mediato
bus fuis , βζ terra gignet germen fuum , flt po­
mi» arbores replebuntur , apprehendet meifium augufto. Monachi ad nuptias non eunt, nifi tan­
tritura vindemiam, flt vindemia occupabit femen­ tum ad benedicendum. Lsici quoque ad exequias
mortuorum non veniant, fed qui eas fecerint,
tem, flt edetis panem vcflrum in faturitate.
D«<' I.
Nos autem epiicopi fuperius nominati *, con- vocent presbyteros, diaconos, pauperes, flt debi­
* la »111, c.«•ρ..
-.v.. fentfeofe Ferdinaodo rege, & Sandia regina fta- les, qui non habeant unde retribuant.
■«•plartbet
Sexto autem capitulo admonemus , ut omnes D,<'· Vl'
«« «Mx.r tuimus, ut in noftris fedibus teneamus canonii» cgm
& minifterium ecclefi* fenâ* pro chnftiani die fabbato advefperafcentc ad ecdeUmhii,
λ-.·.·
„
,
r
fiam concurrant. Die autem dominica matutinas,
hic )«h«M polubilitate noltra impleamus,
fervi•pifc·? a·
Deinde flatuimus , ut omnia monafteria no- flt miflam, flt omnes horas audiant. Opus
,____
.
gî.*q*<>â«*- Λ** fecundum poilibilitates luas adimpleant ordi-Dle non exerceant -Et non faciant iter nifi ora·
<i«'e»ti<i» nem fanâi Ifidari, vel & Benediâi, & nihil ha- tionis caufa, vei fepeliendi mortuo» , aut · i fi­
ΓίΓΐ,ΐΜ·· b*·0* proprium nifi per liceonam lui epifeopi , landi infirmos, aut regis exercitum, aut propter
(i« «··<
Sarracenorum impetum, flt Normannorntn incur- DmK i·»• C Nttubk sui fui abbatis; flt ipfi abbates fuis epifeopi» fint
»••4 ornai» obedientes. Sic fanâi canones docent, flt nullus
fum. Et oullu» cbriftiaous , aur chriflian» cum 4,1,1
bac pre fin»
Judzis aufus fit in domum manere, aut cum eis
4«βη· ·Η>· eorum recipiat monachum aut fratrem alienum ,
cacmplarinifi per proprium abbatis mandatum. Si quis au­ cibum fumcrc. Si quis hanc iaftitutiooem frege­
tem hoc decretum violare prcfumpferit, anathe­ rit, per feptem dies poenitentiam agat. Quod fi
n<n ii.
pçnitere noluerit, fi major pertona fuerit, per an­
ma fit.
4>in "’bT
l,era tertiam monitionem flatuimus , ut om- num integrum communione careat. Si inferior
Ι)ι?»'»·Ι.<1»*' nes ecdefia», qus in unaquaque Paroquia haben- perfona fuerit, centum flagella accipiat.
Septimo quoque ammonittotus titulo h*c forvr
u«<r hi.
tor, in fuorum epifeoporum jure permaneant, fle
carici nullum inde fer vitium laicis faciant, nifi ma fervetur , ut omnes comites, flt infantiones
«•■«••«■r
fua voluntate, fic fuorum epifeoporum juflione , imperantes terne, flt regales villici per juftitiam
‘^· iccle^® fi®1 ‘o<cg>* · & »oo divifie inter fubditos regant , flt pauperes non opprimant, flt
«4n7·. * * presbyteros , flt habeant mioiftras presbyteros , 'E io judicio teftimonium nop accipiant, nifi teftidiaconos, librofque de toto anni circulo, fltcum mouium illorum, in quorum patientia faâa ef­
ornamento ecclefiaftico , ita ut non facrificent fet caufa, vel culpa nofeitur* vei quam qui pro­
cum calice ligneo, vel fiâili. Vcfles presbytero­ priis oculis eam viderint , flt auribus audierint ,
rum fint fuperpilitium, amiâus, alba, fioâorium, quod fi felfi teftes convifti fuerint, illud iupplibalteum, ftola, manipulum, flt cafula. Ve ftes dia­ cium fubeant , quod in libro Judicum de falfit
conorum fini amiâus, albe, fit ftola. Subtus ca­ tcftibus eft conftitotum.
Oftavo autem capitulo mandamus, ut in Le- d*,,. vui
lice fit patena, flt defuper lineum corporale. Om­
nis altaris ara fit lapidea, flt ab epifeopi» confe­ gione, flt in fuis termini», flt io Galtecta, fltIn
ssâta, hoflia vero ex frumento eleâo fine alia mi** Afturias , flt in Portugale ficut in decretis Adotura, flt fiot fele, flt tota fit fana flt integra. Vi­ fonfi principis eft conftitotum pro omicidio fcilicet, raofe, fegtooe, vel per omnes fuss exaftionum etiam fit purum , flt mundum; ita ut in­
ter vinum , fit hoftiam, flt aquam fit trinita» fi* nes, ficut in diebus fuis , ita in diebus noftris

per-

W

ttf.

PROVINCIAL E.

794.

permaneat firmum; & in catella ficut in diebus Afuerit, illum exinde violenter abftrahere, fed fi·'"·.... . ...
Avi noAri SanAionis ducix.
cur lex gotica docet extra mortis periculum faCMXISTI
CHKISTI
Item 8000 capirulo mandamus, ut ecclefiafti- ciat ipfe debitor quantum ai juffum faerit , flt
>•«0.
Dm. IX. caa bareditetes triennium non includat, fed una­
nullus homo fit aulus amodo , ut infra dextroc
It MUm I··
ecclefia qui funt XXX/& unum partui violen­
|Wi m»4 quaque seek fia, ficut canones pntcipiuor, & fi­
cut lex Gotica mandat, omni tempore fuai he­ ter ingrediatur, aut rabtor aut contumeliofase-· reditates recuperet, dt poffideat.
xiftat, quod qui feceris anathema fit, & centum
Dwt. X.
Deanvqjrero titulo praecipimus, ut de terris , folidos cogatur exolvere.
Tertio decimo titulcX u< omnes tam majores, D*cr. xu.
At vincit in contemptionem pofins, ille , qui eas
laboraverit, colligat fruges , vel fruâus , & po­ quam inferiores veritatem Λ ju Alliam regis non ‘ζ*·*
contemnant
. Sed ficut in diebus Adetonfi prioci- £.1 V·* >■
rtes habeant veritatem fuper radicem.
Oxr.XL
Undecimo titulo ftatuimus , ut omnes fextaa pis fideles At veraces ei perfirtant, At talem verita
i»r».
tem faciant ei, qualem in ipfis diebus prakiiâoreferias chriftiani homines jejunent, & more quadragefima hora congrua cibo fe reficiant, & la­ ®gi Aifonfo fecerunt, At in caflella talem verita·
borent fuos iabores.
tem faciant caftellano regi domino Ferdinando ,
Dm. XU.
Duodecimo autem titulo praecipimus, ut qnili- flt fuis filiis, ac nepotibus, qualem fecerunt illi
*** *>o<no» AUI *d ecclefiam confugerit: tam cum duci donwoo Ssnâio, At ille talem veritatem fa­
r,b^\<<·· homicidio, aut cum qualihct caufa, aut cum quo- ciat eis, qualem illis fecit pacer fuus comes do·*·*<■■■ libet damno, noa fit antus qui cum perkeutus minus Saodius.
ANNO

CONCILIUM

SIPONTINUM,

A Leone IX. celebratum, in quo depofiii archiepifcopi duo, anno domini * Mt.
Ujtu eexeilii artHuriitm dfbentm Wtitrio, cm-C cede fanâum artumpferant minifterium , vitio oJar, is /mdfi hajm ptat^ku vii», k«c vtr„ lationis unos ambiens procellere alterum. Hae
Ae/nat: xelo fanftx religionis fervent praful ve- rsa/MO FF/fertar , src eliU ufpieat /medt Aaje/
nerandus, apud Sipontum habito concilio, duos seraria,
depofuitab officio archicpifcopatas, qui cummer-

H

CONCILIUM

PROVINCIALE

Apud S. Tiberium anno M L. congregatum.

k MmtM
TWt. Am<4.
·’·

Ex tkarurh Arultrf.
LIBELLUS SUPPLEX MONACHORUM ARULENSIUM
ad congregatos patres adverfus bonorum monafterii invaiores.
Rthodoxis patribus omnigena vencratiooeD prodia pradiâta Virginis. Hac funt vero nomina
dignis , quos faoâa cx diverfis aggiegavit pradiorum dt militum ea poffideotium . In peifides partibus, quoique nc&n m dikâione fra
mis alodem S. Marin, quem habet in comitatu
ternitatia vinculum gemma caritatis, ponufi ibus Berchtraoo, id eft in Marola cum ipfa ecclefia ,
videlicet, quibus collata eft curaccclefiarum Dei, dt m Avifaoo tenet mulier Reioaldi qui fuit
grex tantillus alma Dei genitricis Maux cœno- quondam cum filio fuo. Remuodus Arnaldialo­
bii Arulas banc querimonia clementia veftra di­ dem de Orlarios, Gausbertus ipfum de Pidre At
rigit paginam , in qua funt adnotata pnndia , de Urfiniaoo , Guillelmus Oliba ipfum de Cor­
qua fe caulatur ab injuftis dt pravis hominibus neliano , Guillelmus Johanms tenet S. Mariam
per vim feu per donationes inlicitas, feufub pré­ de Panifar, & ipfas vincas de Clufa, W.llelmus
texta cujuslibet fraudulentia , a fuo jure diftraDalmatii iplum alodem de Maras, At de campo
âa . Nam oofcat almitas veftra profatum coeno­ Eldrici, & de Trcfferra, dede villa Mulacha, At
alodem w
de
bium noviter adificari emptum pro uniorum a- _ ipfum de Keixanos, Bernardus Olive uuwm
mirtione pradiorum, non eft porte ooftrum illudERutmors, dt de Kaftellone dt de Rodas , Aicarad perfeAum ufque perducere , ncceffaria defici- dus
·
..............................
“ Rabdos, Bernardus
“
Odonis
alodem de
Adal*
ente qua fuftentatiom competunt fragilitatis hu­ beni ecclefiam de Chafamori , Arnaldus Johanmana Idcirco pradi&us tam variis cafibua fati­ nis alodem de Elfinas, Seniofredus Miconis alo­
gatus, Dei omnipotentis fupplex veftramque om­ dem do Terradas, At in Pines medium manfum,
Deu (de franc manfum unum in Terrodas, Seganium depofeit clementiam, ut ob amorem ejafdem glariofa genitricis audoritate pontificali fe­ rus Berardi tpfoa maofos Ac ipfos alodes de Ter­
riantur a vobis vinculo jufta damnationis, & ex­ radas, At io Cirafia manfos tres , Ac ipfos mancommunicationis quoufque retinuerint pradida fos cum alode de Ortos , At ipfos maofos cum
alo-

O

. < Hnc fy«o4us tnteyonenda eft Conciliis Komano A Vercelienfi boc eodem anno sojo. habiti* : fuir enim bu .
jus aatd isdtio celebrata .* Vviberras futuidetu in vita S. Leonis Noni lit», a. c. a- narrato Concilio Sipontino fuv·** ·* ladr reMtü· xrqfa Xmmmi rvdnl , uti fotrxe tAxeaitei rrvtlettt*t S. Gfrcrfax
fati/, Lmmscwm «sdrtun , alras Fcr/bfon ia mmmv· jbaftvm* rMvpaMudiM» faut.

l»o
r n
r I I 1 l! U
hBunton nt. imp
79f
FIX
COlNClEAU M
HfiNRic i.r.fran.
794
———alode de villa Rubeo , dc ipfos de Vilaro cartel- A anatbematizatione fint omnes luperius nominati,

rualVri 'ano »
ipfurn alodem de Cofta , & ipfum de
* Felgus, & de Valedella, dc de Campo Sambuce.
Seguinns tenet in Albimano inter tnanloa Abor­
das Icptem , & ipfum decimum de Rabugadas
cum medium manium , Ac. A multa alia nobis
aufert. Udalgertus viceoomes tenet totum alodium
dc Alleles.

omnefquc tnaledidiooes veteris & novi Tefta■nenti luper eorum capita multiplicamus. Maledidi fint in civitate, maledifti in agro, maledida horrea eorum & cellaria eorum , maledidi
cibi eorum & reliquia ipforum , maledida fint
interiora ventris eorum & frudus terra ipforum
armenta & greges ipforum ; maledidi ingredien­
ts dt egrediemes. Mittat fuper eos dominus fa»
mem & pettilentiam & increpationem in omnia
SYNODUS ANATHEMA PRONUNGIAT
opera eorum qua faciunt, donec conterat eos dc
perdat velociter propter adinventiones eorumpeiadveifut iavaforcs bonorum monafteni.
fimas , in quibus relinquunt Dominum . Addu­
Um finit* cogeret nos fides ex di»erfis ia cat Dominus fuper illo*· peftilentiam donec dennum congregati partibus,
partibus, fandam celebra
celebra- Icat eos de terra qiiam pollident . Percutiat cos
JuliiJ apud beatum Tibe"*Begeftate
& febri & frigore ardore & eftu , &
turi fynodum idibus
"
sium, cum ieligiuforum multitudine abbatum, dc aere corrupto, ac rubigiue ; & perfequatur eoe
honeftiffimorum virorum utriufque (exus , sta­ donec pereant. Tradat illos Dominus corruentes
tis , vel ordinis ; oblata eft querimonia pagina coram inimicis fuis. Sint cadavera illorum vola­
oculis nofiris ex monachis alma Marie Virginis tilibus in efcam & befttis terra , & non fit qui
cienobio Arulis , fimul cum pratnotata praedia abigat. Sint perculit cacitate, A amentia, ac fu­
que fibi ab injuftil tolluntur hominibus .* pro qua rore mentis; & palpent in meridie ficut palpari
folet caecus in tenebris .* & non dirigantur grefamiftione rerum compulit adire prelentiam no
ftram, fuffiagium expetentes noftrum: quod illis fus eorum. Maledida fint capita eorum per fenegare non eft noftri ordinis, nec redum ; eum ptem portas, id eft per nares, flt aures, fit ocu­
in periculis fubvenire debeamus, dc in neceffita- los, & per buccam eorum. Maledidum fic cere­
te conftnutis ferre juflitiam. Ob hoc igitur nos brum eorum, capilli, humeri, brachia, manus ,
humiles JESUGHRIS1T pontifices advertentes digiti, frons , cilia, lingua, dentes, gula , pe­
tantam tamque inauditam fervorum Dei queri» das, dorfutn, cor, venter, umbilicus, interiora,
moniam, inlliodu ejufdem provocamur ad com- exteriora, Apoflcriora, vitalia, inguines, coccc,
pcferndum eam juxta nolle
ifle noftrum ad de<
decretaCgeniculi, tibia, tali, pedes, planta, articuli,vev
> junfturr, vifcera, ofla, medulla. Hoc om­
canonum . Idcirco ego xTIFREDUS
alma priirx Narbona metropolitanus confirmo, f UGO nia praenominata illorum maledida fint nifi refiepifeopus Uietenfis . f ARNALLUS epifeopus puerint, & ad veram poenitentiam venerint . Et
Magalonenfis. t BER.ENGAR.IUS epifeopus Bi- hac regula maledidionis atque anathemati/atiorerrenfis. BERNARDUS epifeopus Lntovicnfis . nis fervetur, & permaneat in omnibus primatum
fGONT ARIUS epifeopus Agatenfis. fBEREN- ecclefiis . Quicumque igitur cum ptseuominaiis
GARiUS epifeopus Elnenfis. Ilii <|ui fuerunt ad hominibus locuti fuerint Ictenter, nifi emendare
fnbverfionem de Malo, d< S. Maria, deRiarde, eos hortati fuerint, aut cum eis manducaverint,
Roland videlicet & alii qui confenfi fuerunt , biberint, dormierint, in aliquove participati fue­
cum legatis ceterorum coepifcoporutn noftrorutn rint, nifi refipuerint; fi clericus fuerit , proprio
& cum abbatibus religiofis ex di ver fis ordinibus ordine periclitabitur , fi laicus aut femina , nifi
Gothia ac Span ia, nolentes exorbitare a regu­ paupertate aut metu deprehenfus fuerit, pradida
lis SS. Patrum , accenfi fhmma Spiritus fandi , damnatione perdendum, A anathematizandum ,
percutimus eos, qui in fupra feripta.culpa atque A excommunicandum fe erte perhorielcat. Ad·
ncgligentia funt aut erunt irretiti, fecundum quodDfynodus idus Julii anno Incarnati Verbi M. t.
in culpa funt aut efunt implicati , per gladium indiftione s f s. anno xx. regnante rege HEN*Filii
—··'·
in Francia anni cycli xvm. vi. Scri­
Patns &
& Spiritus fandi
, & per a naRICO
themauzationem omniora quae lunt fuerunt dc erunt ptum per manus Oliva . f GUISLIBERTUS
fidelium Dei , nifi ad veram pcenitenti-itu vene­ gratia Dei epifeopus Barcinoucnfis , VTIFREunt , & fecundum porte illorum emendaverint, DUS pruful t.
fint extorres a liminibus fande Dei ecclefis, i<|

anno

CHRIST*

G

ANNO
CHUiSTl

Fï*TWiÿV wv

ΛΑΓν ·Μ**Ι<*ί

«wsxv-

"**

WHratviW!*WÎNFwiiïMïSÿVWFWiFANNO
CHRISTI

CONCILIUM

ROMANUM

III.

In caufa Gregorii VerceHenfis epifcopi, de adulterio accufati, ccrumque qui a fimoniacis
ordinali fuerant, congregatum anno domini mli. tempore Leonis pape IX.

Ermannus Contraftus in chronico res hujus E dicat epiftofa Petri Damiani ad Henricutn Ravennatem epifcopum : qua’cum ille ordinatos 4
fimoniacis ab aliorum calumnia merito , prout
fet : Foil pnfcb» item dominai pope Leo fynodnm fupra conftitutum ac decifum fuerat, defendiflet,
Rom» collegit, etbi inter tin Gregonam Vercellenidque ipfis ordinatis gratum effet , libellum edi­
fem epifcopum propter adulterium atm vtdua ijttedit , quem Gretiffimwr infcripfit, ideo quod in
dam avunculi fai fponfa eedmiffam, & perjuria per- eodem de illis ordinatis ageret qui omnino gra­
peirata , abfentem (F uejaentem exeommumcavtt :
tis a fimoniacis ordinati fuerant, quibufqueeadc
ifaem tomen »« multo poft Romam vementem, feecaufa idem libellus vere gratiflimus foret.
lnfefleomm^ne promittentem oficio priori reflitmt.
Infuper in hoc concilio Leonem fcripfiffe de­
In hsc eadem fynodo ventilatam fuiffc quas- cretum de continentia clericorum, quod Confliftioucm de ordinatis ab epifcopis fimoniacis in- tutum vocabant, teftatur PetrusDamianua inepiftola
m caufa Gregorii Vercellenfis cwf.
H lynodi
paulo fufius quam folet, iftis verbis recen

copi,

_Λ_

797

Lto

v.i».

D

η ΚΛ

A

M

HBNRICUS 111. IMF.

A

RMMANA.
hxnkicus i r sr.
79«
ftola ad Cunibertum Taurinenfetn epifeopum ; A cepae ecclefia vendant famalae ,
chia
.'eprebenderit
facrilega
preiiy
terti
«jarixtiew
chrm^i.de femini», clericis malo nfu inlervientibus, hec quae fequuntur ftatuta fuiffe tradit .· prefiratat · aquitain Jalictt jure, nt qua facrit aiIn plenaria plane friede faaOa ueeateriat Lee papa tartbui raputffe ftrvonrm Det cMvracaa/ar ebftquicenflituit , nt quacuneque damnabtlet femina intra
Ammom neeenia repertree tur preibyteru prefiituta ,
extunc Ct deincepi Lateraaenfi palat te adjudicare»,
tur ancilla. Quid videlicet Jalutare fiat utune, aqui­
tain jujlitiaqae plemffineum , w/ etiane per ornntt
etc lefiat propaganda* effit decemimut : euatenut pra
cepte prttrf ipeflelica fedie edeffo, unufqaijque epif-

ANNO
CHRISTI

nm , tpja bec faltttee epifcapt per ditennutt capitii
fut fuppleant faneeelattt* . Huc Petrus-

Ceterum ex luccifis vepribus infaufta vitulami­
na rurlus exorta , falce apoftolica poft fandum
Leonem papam amputanda fuerunt per fucccffores pontifices , rurfumque radicitus excidenda -

βββ»αηβκΜ£βκαββ»βκΦΐ£αβα»ιαβ«$9ηΑ»ακ:αιβ!βηα»
AD

SYNOD

U

M

ROMAN

A.

Anni 1051.
ADD
$vfriMW«na Jtnnnit

Si MmI
p‘î

s»fi>i

»«<!«·( R«r·
lui. ScrlfH

ITIO.

Sabtntnfi epifctpi centra Farfenftt

weascÀcr

in frnndn Keneavn Amie

tof I.

Udiat Dominus & totius regni ..... modera

modéra-B bytcro, & Azolious . Umui dcuiqix tnci archttor equiffimus, vel prime fedis epifcopus , presbyteri filvam incidit ob hoc, quod meum fi­
A
audiatque eunda hec fanda fynodus , percipiat- delem ilium cognovit , que non minus valuit ,

que jnflatn proclamatiouem , quam facio fuper quam centum libra*. Cepit quemdam fcrvluutem
abbatem Pburphenfem , a quo mulras & paffus meum, & quia dixit, fe meum effe, abilulit ei
ium, & patior injurius. Eft quedam ecclefia iu equum, & omnia veftimeota ejus. Pretcrea de­
honore S. Michaelis Archangel) fits in monte , cimas omnes , que mihi pertinent , necnon &
qui dicitur Taocia, videlicet in epilcopatu meo, partem meam de bonis mortuorum , ubicumque
que juris mei epifcopatus eft , cujus altaris au- valet, contendit, maxime tamen m Buccimano,
dor , & dedicator creditur fuiffe Sdvcller bcatif- & Vulpiano . His & alit* ab eo abbate preflus
fimus hujus alme (edis epifcopus; fuper quod al­ adverfitatibu* , proclamo me fuper illum , quetare non eft veritus artias ille aufu temerario rens mifericordiam veltram, ut non fioatisecclC'
maceriem adiere , & fupra tanti confcCTatoris fiam meam, unmo tam veftram, quam meam ,
violatam couteCrationcm miffas per monachos fuos tantis adverfiiaiibus gravari , tantiique moleftns
cantare, nullo ve) faciente, vel jubente epifco­ moleliari , fed potius liberata a perturbationibus
po. De ecclefia autem illa, nefeio per quem da C tanti perturbatoris, grate* inde maximis Deo
rorem, medietatem obtinet ecclefia fanû® Ma
“ ­ reddamus, & vobis.
rie, cujus ipfe abbas eft; medietatem vero alte­
His ita recitatis, quatfitum eft ab advocatoderam epifcopatus poffidet meu>«. Sed ex h s me· mini abbatis , ut domnus Papa , fanda fynodo
dtctaiibu* inter me, & abbatem Hugonem , ta­ concedente inducias permitteret ad fingula que
lis obligatio fada eft, ut femper tu tempore qua- Sabinenfis epifcopus conclamaverat , verius A
dragefimali, & in menfc Majo meus ibi cum tuo iubtdius mveftigandum, & refpoodendum . Tunc
minifter fedet, ceteris vero temporibus lolus fuus bengna largitione permiffum eft- Aderant autem
ibi fedet minifter , a quo tria xenia in anno ha
ibidem utriuique partis amici veraciores, & pa­
berem. Et fi umqnarn abbas ille, aur aliquis fuc- cifici ferutatoret, qui ipfas res canonice indagan­
ceffor ejus aut venderet alicui, aut donaret, aut tes , retulerunt domno Papas , quod per legem ,
propter beneficium, aut quoquo modo, ipfiusec
vel facro* canones judicare vellet, ne ambs parclefiae medietatem
: tunc
ad .......
meum , meoineo- qtes in detrimentum graviffimum devenirent , vi­
.................. fuam
.............
..
..
rumque fuccefforum deveniret proprietatem . Et^delicet propter violationem A deftruâionemakafi ego , vel aliquis fucceffor meus de medietate
'
”
ris, tf. reliquiarum ejus, quas auferre idemSabiipfius ecclefi®, que eft mei epifcopatus, aliquid nenfi* epifcopus prcfumpfit, & propter depratdatale feciftem : tunc ipfa medietas ad abbatis de­ tiones, five incendia, quas poflmodum domni ab­
veniret proprietatem . Et ecce domnus ipfe ab
batis milnum exercitus fecit. Nam proprietasec­
bat in his omnibus cecidit, quia neque minifte
clefi® pro acquifitione, & authentica profeffionc
rium meum ita tradavic, ut decuit, neque pro- antiquior . & anterior per omnia inventa eft hu­
miffa xenia mifit, fed medietatem luam duabus jus noftri monafterii fuiffe. Hoc fummus prcful
Dei ancillis dedit . Arfit prxdida ecclefia una certius difeernens, litem ipfarn, prouicumque po­
dierum, & poft combuftionem duxit ille epifeo­ tuit, fedare fecit, & edidit monaflerio huic mipum Siphonienfem, & me nolente, A nefeiente, rabde privilegium (u® pie confirmationis de om­
con fcc ravit eam. Cum vero nna dierum fciret , nium hujus monafterii bonorum acquifitionibus
me iturum fure ad quemdam locum, mei ienio E liberrime poffideodis. Denique poft longum tena­
it* juffione implenda, paravit adverius me infi- pus noftri*
-/·....
fcilicet diebus ita vidimus, & audivi­
dias, & tales, ut fi me portet, occideret, aut fi mus referentem , & certiffime teftantem quem­
non poffet, domum, in qua iple nodu jacerem, dam R.om. epife. nomme Petrum jam menis ve­
incendio cobcremaret. Cujus nefariae adinventio­ tulum, qui Rome morabatur apud fandum Vin­
nis extitit auftor Petrus monachus , qui dicitur centium juxta ecclefiam fandam beati Petri apo­
dc Laurentio, A cum eo Darus de Uberto, Tcu- ftoli, omnia, ut fupra diximus , coram fe exa­
eo de Bcrixo, Albertious Adulterinus, Barocco, minata, & diffinita fuiffe, dt privilegium fic ediPetrus CafteUanus, Raino de Crefeeotio, Follia
Joannes Ferrarius , Rainaldu* de Gaidone pres-

CON-

π».
799

«ο
ML

>

r
n M r i i i τι m
Ç/UINVILIUM

mwmcwi
" »»<£·
NMNRICUS I.R PR.

gaa
9αΌ

anno

CHRISTI

CHRISTI

CONCILIUM

....

MANTUANUM

Λ LEONE IX. CELEBRARI COEPTUM,
Et faâioforum tumolta abruptum, anno Domini

ulii.

Anttui panttftx, repedans in Italiam, <s»7 FPÏ- A nitebantur ad eum exarmatos confugientes ant·
ktrtm in tjm vita, concilium apud Mantuam oculos ipfius confodere , & a valvis ecclefi· ut

S

habendum cooiiiiuit * quod faâio quorumdam ibi tutarentur repellere . Ita ut impetus fagina­
pontificum , fevcrnateth ejus jufti judicii timen­ rum dt faxorum circum ejufdem ianâi auret dc
tium perturbavit . Nam famihc eorum fautrices ora volitaret , atque quofdam ejus vefte defen­
feelen, fubitum contra domni a po (loi ici familiam di cupientes vulneraret. Qui tumultus admodum
moverunt tumultum, fecure adftantem antebafi- difficulter fedatus , cçptum rigorem concilii tmlicam, in qua publicum habebatur concilium : ita perfidum coegit relinqui. Sed in craftinum eun­
ut vir iaoâos cogeretur , a medio confettis (ur­ di hujus (editionis incentores fevera examinatio­
gere, fit ante portam ad fedandum ftrepitum pro­ ne damnandi , a piittimo patre funt mifericordi
cedere, Çujus pnefentiam non reveriti , Deo o- indulgentia abfoluti : ne videretur caufa ultionis
jlibilns, magis magifque in nequitia pertinaces , afperitatem in eos exercere judicii.

CONSTANTINOPOLITANUM CONCILIUM
frafîdt Micbaelr Cernlarit patriartba Anna Mandant tjôj. fnd. K. Cbrifli rojl. iaiitosr. .

MICHAELIS
£xerwp/«w edr/x fyntdalu ftnltnti» , fub Micbatlt
fyifii/Jattat tf unrverfait patriarcha , a hictta
janftiffieit prttofyattllt tf c hartophiact
•«hfia , anna 6j6j. J. fndiil.
naptix fiant
(•ftimo gradu.

Svppl Mi.fi

ΜΙΧΑΗΛ.

B

l’<rev τη; ίχπθπστκ triutvîrcn; 4Ζφ» ili Mr>
γ«ηλ τϋ sr^wni?» Xj μχχ^,μΪ Χβτ^ιβίργν
»<ρα Nranrtr τϋ intmn «*®»ν<π/^ν>λν
χκρννφόλχχΦ* τη; μεγάλης txxXnr'ec, «αTO τν Γφ'. · ξί »τφ-, της » ιτινιμηχινς ,
rifgj τϋ μη -yivtdai γάμηι ΐβίίμ» ζχ^μϋ .

Etuiifli ianâiiTime, ad nofiram mediocrita­
’NsirryetC · îfpvmn «FW t(u‘ ημ»ηρβτ
tem, cum quidam (obrims nati, nuptias lc
preicmni , ώί jUsMosnav TrvJv Tu<rt%tt·
l> t. *Gr»r. cum mvteem inirent , & in przlenti eas prohi-^·
ϋλφνν <9po; γάμη xivturtto α^ηλοις rtwjp^t*
rm t·*. i butfle, fic quxfiifti per littera» an non oporteat
π χαρβν ιχΰλυχχς τνν
«tîliatu f.»et
pIO(,ibere, led permittere ulterius progredi. »? at,
ηίς. χί » £ητη<τα; ijsf γραμμάπη r Sitv τϋς ηη»»
Nolli vero puifime qualia dc nuptiis legunlatoyxpan μη xasAbHy, β>λ’ »<r^t»«v ^pa
res fanciverunt. Ajunt enun , Inter afccndentes τνς
&·φιλ(Γαη, tüe »»ti
fit delcendentes tn infinitum nuptix prohibentur, Caiwv. x. τ«να>ς
inter eos autem qui (uni a latere , eft quaedam
Γβμ®ν ti wjtM^tnu ^«Γ·τζ«ρτ. φαχίγχρ^
prohibitio. V.rX , £h>4<L>iw , oppofita ei, quod eft txt ?J3 eivttrtur ιζ xxtkvw fii xtiptnnv t yain infinitum , particularem inducit prohibitionem. μφ* χαώλιιπι<4 txt Si ?ÇS ix νλβγί» iri τις
Idque mitnfcflum fit ex its qux rutius leges di
χνλυτις. τί νί»
ΤΓΣρημα,
ieunt.
u<n · ivuvt
Nuptu»
na cconjungi
viijMnc1 piohbcntur,
i ί vas · wii t m ■ y fratres,con
iiemajvvii·
*
» ·
' arTrMjtrtM414
r*
t gU0*
iobrim, fit qui ex us, nai> dumtaxat. Quid hacD «ρός τ» άτιρανην , μιιιχίιϋ η<γλ>μ «®λνσΠ- >Ç
lege clar us requiri poteft ? nihil. Qjionam in. do τϋη ϋηλο» cÇ ®r
ai/Orc ti νομ·τ patri. xwcenabitur quiipiam prohibitionem aut permtftio
λύοιιηιτ ·*<>; γχμα xanattiav xStApei, ô^ctètAneo» alum tacete lupra eam qux lancita eft 7 Si φοζ, >Ç ti
auî^J Ttxnpfyrtt μόνβν . τι' τντν
jg lut terminum prohibitionis cx eadem cogna­
τβ »βμκ vxpirtptr ζητήααί, τις ; »$&». >Ç rJ;
tione nuptiarum legijlnor fixit ad lobrino» uf­
que . & quae his ulteriora funt indefinita reliquit, αν τις ι’τιχκρήβ-ειι χνίλυστν η αφιχιι itipav ùxtp
nemo eft qui legitimum terminum egredi poftir, τίιη ηδκ-ίΗτρήώι» rttnraiBxi; fi pit wv ôpvv
tx τϋ oùrü
>^'μ®ν· νομηcontrarium n. continuit . Audi etiam expref- της χ®λυ<ΤΗ*
fim permittentem nuptus natorum ex fobrinis .
της μίχν·
ίίβ-ίξα5<λφ«ν ΰτηζβττν, «yx
Heres, inquit, (cripta tub conditione, fi prone-E τορρνήρμ Ttinay «φη«Ο α’χ^οςκα,
irn ·
poti propatrui, proavunculive pronepoti nupferit,
■ην νομιχίν βρβν ύ-gtpClwai &ωάμ$>φ·. «»τσ«μ·impleat conditionem, non enim turpes funt nu­
θίΤΗ γχρ. x; «xw ns fÇii TUTtfytifafwtjgfiptiae. Qu<d na? quia odo gradibus (eparantur .
Et fi cmm eamdem radicem idemque genus com­ pniïw ί’χ/^ί»ό/4»»·»( χ«μβν. ή ^ραφ^β-α (φΐιτ<)
municent Ibbrinorum filu, graduum intervallum, • ûtè α*ρι<πϊ χλη,ΜνόμΦ*, ictv nJ τκτιξαίιΚ- * «'·**·<"
& legislators verba, ad unionem rutius cogna­ φφ ^«μηθϊ rXnpvrw rUùxiptxiv. ϋ γάρ tti<^Tv* Èan"
tionem vocant, connubii jure concetto . Sextus s’erv · γάμ&. ijÿ' τί j tlt
«ρο;'·-Τί,ί
enim gradus & inter eos, qui funt CX tranlverrir l-rftoi βΑ^μίτ ·
. fi ?àp xj της *ûfo, fit inter affines, impedit omnino nuptias, fic

R

A

v

5

της

\

»01

tf?

CONSTANT1NOPOLITANUN.

SKÎ'TÏ VUÏS

«ο»

ρζηί
της mïi y9»i( «κβίΜΛΜβσπ w A jam contradas dirimit · Rurfus gradus o&avns·
— »· , qu. *nno
CHRIST! Φ i"****» ».Î7k, «>V »’ Φ β*ΰμ&z pcrmiiTam
pcrmiffam habet conjunâionem
conjund.onem , five i.
ψ9&ΤΧ
. f,°‘ *cogoati,
Jâ,7C Clive
°gMh
’
iet'rnnf , < ή rS ρβ/.-Λ
— i·»*
coeunt, COC
fini“nt
a ’latere
affines
. C.r- u Λ

ta icptimum gradum omnis commit qusftio ,
que non aliter, quam jure c.tiIis fcient.r di((olvjtur , & lincera mente tcrrnîntmr . Nam
tÇ iti ί^ίί ύξ «Txâpra» àxnpyn ri* quaecuinquc conjugia pcrfonarum fimul coeun­
?Ίχμ·ν, «j nv rtrtrvru itv; ÎfyXbH 'iit ei> tium cx propinquitate fire affinitate feptinao ιαiySoef fût £<5μΛ», ruynqppnpStfL·» iy*t tfuù clufa giadu conAitermi , ea inddToiuta manent ,
αυυυιλ4<η*, ΗΠ nJ» sa «λχ/ι’β, wn ήΰ tJÇ^ày- ui ex inculpatis copulata nuptiis . Duo enim
confobnni patrueleire inllrumenta dotalia com­
ytftiai nrt» οι yapimç. rtf/fj^ini w »*ί·ponentes cum matertera amita ve magna, & fraμ·» 3*5m°* *· rai' ir»ti*r«m< ζη7ημ« , bx ci» aie tn» farorifvc filia, progredi» ex alia tene & pro­
4 Tf vaptxvmni
ότκημων ^λσόμ^ΜΟ», < B genie , non imponent fibi accuiationci crimi­
«Μΐιφθο»· <VCM* ifyiMfy*». ita fjfyi ytip ήί num . Nam confobrini quartum a iè invicem
«4£ •ZwsdfWT®'’» ή>·ν όξ «y^.coxc, gradum obtinent ; amita autem (eu matertera
«MsjAbvC rtwitMp^M* ni» <»mw, nS i^Siptt tnbus dividitur gradibus a fratribus foror i (ve fi­
lia - Atque ita computatus feptimus in his gra­
9tejtAniijfyit (ïttdpji, τΙα> riiran» XeCf, tbvdu» acuta confideratioue fubtilique ratione , rent ι, «ΐιηλυπ /4>h, wc ύζ αμίμχπμ. emwt- prehenfionem effugit , propter prcceptum: cum
φθοχτυ ffy yep*" · iw >xp ύξχ’ίΐλφ·. «p«Jnr in aliis quidem gradibus qui feptimum prece«poc 5ri«» μφχλάν t «·<ιψ<ά», itipai ηίράς dunt, diijunfforum generum connexionem temt
perans, veniat, fepiuno autem nuptias non im­
1ζ yarei tippnpBpei, π> ^«μηλ»β 5·μ!^<>ι , χβ
pediat . Cognatorum autem a latere nuptue ternyotpS» x«r’ «υφ κ’χ ίη^ιίηη 7 ραφας ’ ·/
ρφ, >*P **i α’Μιιλχί n m pro y irt^airi 3*5- ptimo gradu comprehen/e, prorfus vetus tuot ,
C fugiendnque cenientur. Neque enim fobrina (oμέ», e/ opJnt ό£$»·λφ«. H Si 5*« 7n; art- brioo nato copulabitur unquam, aut fobrino na­
ψ»»ί τςι«7 itfftfnu βΛ^μβΐς. < «rue β.^ομ»ί ta, ad patria fui fobrinum retrocedens, eum ad
»«/7τ»π/ί rtu>ay9/jfy&· fraSphi τία μιμψτν iuas nuptias alliciet urnquam . Hac enim etl ge­
ύ'τιλκ ιχ·(φ4$ι,
»«tvar'e« κ, Xrr
nens inquinatio & corruptela , & cognationis
TÙ^^gXvytrpeti, ira τΐιν 0»7»λΙώ. C* μ$ιΐ probrum, ac miflio incontinens, & * legali op
pofita diffidio. Neque enim eadem omnino pro ζ,'ζ1**
«ιΓζ «μ τβ tpStp» ίτίρνς βιδμοϊς , ciârrv$ ri
pinquitas peribnatum per affinitatem conjundaramper#- iw φ Ι.ιρχμ^ο*
τιλ-χ pna», ni»
rum : & earum qua ex eadem cognatione &
H yt tri ni ΐβίίμρ yàpn »* tipywm . nSv fanguina progenite.- ut in utrifque feptimus gra>
Ji ix tAc^i'b evyfyti» ό nJ <3^όι>φ χχτηλαμ- dus perm (Tus fit , aut prohibitus. Cognationum
ββνβμξυ*- ίιολν atùpnnu γκμ&·, £ χνβ^β- enim a latere radix una, unufque fons, licet di­
»«.#· Η»Μ κμ/ζίΓΒ!. bât yip 0 δ.πξαίδ.λφφ' vertas propagines & rivuli diffindi intervallis .
ri Tw ί/<τι^«ί»λφΗ 5οΙ«τχ> σν»Λρμν&»ι*ιηι κύ DQuc emm propinquitates per nuptias conffituta,
τηη , χ q r? ί/χ»ξϊχ.λφ» ^vyâtr^ tut riv tb duorum diverforum generum conjundionem tra­
hunt , ha velut cx alio gene i e in aliud infitz &
X«Çàç uiric avaBoi/raff· ίίσ.ξαί.μφον , tb?w
coaicicentes , prohibitum continent connubium ,
<9pii w tax/τΗί γάμιι xa^rÀwtrw aeri. μολνσ·- non jure cognationis , fed legalibus ediâis , &
μ>< Γβρ π η ycaaix, φθορβ , >Ç
ρυρdivina voce, & in unum copulante ab initio ma­
• Αχ *»c μβ*ς *
μϊ^9κ κκίΑβτ^", <? ττ ήμικτ * ita· ri feminam . Non enim quod fratris mei uxor
firn arrr/Όίτ^·. irti iSt i αυτή »«»a>ç 9iKH9- una caro eli cum viro fuo, fratre meo, flt (ubτης nJ* c^ ay^.rwsc *υνκμμζύη opoowr·»», iÇ tili mente ac confidcrationc , * fponfa cenfetur · ■»<■»»·
foror mea , etiam hujus omnem cognationem ,
nJ» TXÎ u>ri( βνγ^μήχς
tb β’μβ?>· erain unam perfonam obliterans, forores , flt con
•fimt&tn. tta
ICiopQl· ir ^μφτήρ^ς βχθ- ........................ r....... ..
.. ...... .. ... ........... , ^__.
fanguiness reputabo * Offendit
enim lex , quas
fMf iy/m; f ruljippnSr· n *wAu5r . nJ/ ^4** g earum non ducam, & cum qu.bus fine reprcheo* <«·«ο···άιΙ,
yip ΐκ vXgfit evy^umiv μι» b £,'ζ«, £ »ηΓ»! “fione
r·—coeam.
------- K1
— enim cum
--------------------Non
uxoris
mcer—
foro v·· h“i··
ptg. xjp itàfMpg nt Ολ«ί»ϊμ«τη, >Ç n> pX.ua- re, vel ejufdem confobrina, aut amita materte- y*^**‘°*
nt pt^itn. irai Si nJk ot’x^enira»» όζ iitya- rave majore : fed nec cum fratris forons vel fi­
μ»ύ» τία e-tkar.» Ηληφκ'χ/, JJ· Çcaw· T^*h lia , dotales conlcribam tabulas , quoniam lexti
gradus flt inferiorum laqueis irretitus fum . At
««·♦««» ·»«βΊ>η»<, < · Çftfp Miraxe*t‘Ç«eum fobrinc , paterne materneve hujus filia ,
ι·μ»<
fjtyrtt ιζ ruppuàySpat όξ tripe yziiK arpèi în- vel cum pro patrui , pro avuncuh , pro amita ,
pw , τι» ^άμ9» t^BTt Χίχ«λυμ^ί·». b ifa' 5»r- pro matertera: nepte , irreprehenfibilr ffatuam
pèt rvy^pnei, α’λλ’ ix nJ* ν9μιχύ» ίιβηΓμά- conjugium. Nam illa ad odavum gradum remo­
τυ» , qjq' <«νης 5»*»î , Uc cJ
apy^s n ta eff : hxc autem excedit festum , fle ad fepti­
3ίλυ ru.axrwnti nj ipp&i J Fip t’xn « 7« «- mum fubfiffit. Sic patruus vel avunculus £c fra­
tris forons vel filius diverte cognanoois confoίίλψίμΒ Γν»Η, pia iri nJ jt.Jei η»ντ»)ί >Ç α’5ίλτία tuctijc «Alui
<><J μ· β·«ρξ , xi λ»»τίί vc3
tnupart xàu» XfXo^icot/ άΐιλφίΐ ή νύμφη ,
α’5ιλφαί
>Ç ruyfyiias * Avytrepju . cinyi yep ô
•
evy7c9nar tîi c»
arpiruxm
’ '
w>·* , τινχς TvtiTvc nJ* eiyyctiSa/v eût αζομνυ, iÇ τ/tn* άμίμπτυί <0poe-tA5a. en Tap 4>τό$
«· wr»r Àm TÛju tbî ΐΌμφίζί μ» àitAflu , arv wpèç τία <9ρύτίιυ ηύτνκ έ£α$ιλφία' τ τΐιύ 5h«v τΐώ μ^ζν,
(ί μ3μη< àJt xapèf τΙμ> α»ίψ/«» yaptxè * συγγρά-φν rupCoXata . ixmJti mïç tb *x7b ty njv
u» «uiri» da^ptS» apturi τΐζμίλημμαι. «»èç St τίιυ έ.σ<ξχδιλφΙω τνύτης , χ, rtu ptxpàv àvt4xatv, àvtxiripnnv Snrepat n ntetxiciw . ή l^/ί y*P *pôç w c’7âoev αΐιληλβτη» 3«5μ·ν .
si Jr αηψ«χ ùxtpdàivn nv Γχπν , ig ttt vsy tâèopot frétai , «ru
aM^ttli «λλρ*
Contil. GtaertU. Tom. XIX.
Etc
bonis
c

L.

>Ç «JSk ni ^hx«Am, rvrçwpùo·* ?ÇJ yipvt.
i μ^ί Γβρ ï(ir9i &ι$μάς)$ iriJfi sa xÀxyt'e,

ws* ■

8oj

LEO
F IK.

CONCILIUM

HINRICUS Ilf. IMF.

HINR IR. FRANC
®°4
Λ ft/t'rr «ρώπυς ιζβΚλφα* ixiprytvpfytot, Cava-----------anno vajio namque leginmo ditUnr inter fe , ne et
μη ewe ύβ-t tw ^αμαι. ^ώνματι τ*ρ tjS »β- cH«îrri
CHRIST!
cognationem ullo modo cotnuminent . Ne- μηύ àwJ/wifir·*ir «λλίλ·»*, rUù avyyoAtucv *, . ····
* '
mo igiiur rede dixerit, affinitate conjundum &
»χτ*α»ν xarappvntunmt μι^κμύί. ι&ϊς mv èp„.
cognominatum abuGve cognatum , proximiorem
wxw , η» ώξ άγγπίαί ννημμΒμη, ι£ «τυΓ«ut «qualem effe ei qui eft ex genere & languine: ut eam ob caufam lifdem nuptiarum clauda­ joi xenr^pijrixsSc ίΐΜΛμβτ^φ,'·», orxwonpovj
tur finibu», quemadmodum fuperiua explicatum ?«r»F aîwrr ni r’x TÎ >OWi 1g β/’μττφ- · *να Stei
eit . Cum enim legislator conlobrioorum filios Tin
τ»7ί βύηΐς ni» γβμνο caQwrji η7ς ·ρ·»ί,
connubio jungi vetuit, fit fobrinorum filiis con- wirarp κ, ·ροέ*ίλη»πΐί. i [ap v^o^lrm τίςτϋν
grtffsonem pcrmifit, mhilc^ue de iis qui funt ia ό^αίιλφα* xanjxc βροί γάμο ΧΟίΜΜαν χχλύmedio ffatuit , ex vetito Al non vetito mentem
fuam tnanifeftam fecit , ut limites tranfgrcdi non α«, ηΐς it τς/ηξαίι'λφο»; τίώ ruvfXdLrrv rvr3ιαη»ζάμιoporteat. Nam fi fobrinus filiam fobrini amato* β^ίψ®'» *$ Μ’ί τ/
ne afptcieos , legalem terminum non Iplane ob- vG, f’x τί χτ»Λ>λυμξι.« < αχχΜλύτν ααφί »ίν
fetvans , laktviet. ( adut equus ad fui generis i«x?Tb* xarWDTf rxawô , wc u Sit Taptufittintà! '
animal hinnit ) non maritus , fed ftuprator ex ri ôpoÔt'rtn. * c μα» γάρ ληζβλλφφ* «Fri*
eo judicatur . Sobrini autem paterni maternive rlu τν Sigeiiλφβ «ùrv 3ι^«τή»αν ι’ρ«·ρ»τ
filius, exiftens extra graduum numerum a legis­
latore interdidum, fi quidem retrocedens fepem ατ4ών, «·9<ωειαβ*τ, vav βμιχόν όρη μη χχςegrediatur, Ac rclids trtfexadelphia intra prohi­ ρ«φνλαζ«μ$νΦ' χαθαρώϊ , wc *<»tG sr/ τι
bitas infiltat nuptias , At cum patris fobrina fla- rùyyctti ίχριμ/τ/πν, ά γαμίττκ ά>λάφ$ορ4.ς
*e P·111·· gitioie corrumpatur , infidiofe plane ‘ fic latro- c*nù9c* vtPou^G . ô Si pt teir»£a&A<>G·,
*
ni* more, nec legitimam cam uxorem ducet, fic
xxnre/θμνμ^ίΜν Ca xsAtiew r«S νομο^ίτρββθ* '«'P*· ideo ignommiofe ab hac leparabitur , fic * qui ~ μ& τυγχάη» »£·>, άτιρ dwniuai üripa.aCà
'*e»aX oicula huic exhibuit, velut quodam dileda fpon- C j*F ’‘'ΖΛ·’·'
Λ ^P
, ; aOtt/A*C1' '», ' 1ιία τς/ηξαίιλφ/αν a<*k, fera»
»·> veiu«, falitia munera prohibitarum nuptiarum ci largie«xwXi a^wy erâ*rnjpe-r< γάμ»*> » < Ίρ τί
tur . Quanaro vero hzc funt t perpetuum dede­
ces, Ac illaudata fama . Itaque propter bas tor­ Τχ^ος ίιτ^χίιλφρ ναροκτφάβρρ, ί’χ/ββλβκ άρα
des, Ac inquinationem confulionemque generisAc * < λντ£ΐχώί «Ç κ νομίμοχ rhi'tiw γαμίτκ . ig ·<π«.ι.<
commiftionem cognât ici fanguinis , piilume , in Sfa' mura αΐιμοκ ηΐ,τκ Sfytpt9i(mwt ig tu .
iis qui fepttmi funt gradus ex trsniverfo nuptis aopôî Tutnku · ai’«çpa$c cuu£<4mc φ/λ^α, μή& *‘v'
non connumerantur , neque a bene lentientibus ηύτρ fiô άχτ,γορΛ,μί^,ν» γάμο» ■, tirtiprim »Jagnofeuntur , e numero legitimorum conjugio­
rum religiofe exploite. Sic jurifconfultorum per­ νχ ^aexsror ni ôÇarj-rnt . τ/να JH nànt, a·
ceptiones volunt ; fic antiquiffimi fapieotum ju- FH^of αιώνιο» , ttf|* φήμΐω wt £φημη . tfgf
dxum'ab initio ad hoc ufque tempus de his nient γάν η ρυτβτμκη^ >g nv φυρμοι ig IÜjÙ
pronuntiarunt, & hujufmodi nuptiis terminum Γ.<η’>χΐΛην τί ff
__ * xJ __
“$*«,
tIil ίηιμ^ιβη τϊ rv^*-'-0 ' e
_·· __ aa~ «___ i.·___ /_.'—r_ .’__ ~
pofuerunt. Talia etiam clarorum magnorumqt«D^£'
viroium conllituta lunt Ac coollituentur conju. . - .
- - ^i'v ο τν ί/Μομν
w ri^xrnjei^nTW
gia , fic adhuc conftituuntur , irreprehenfibilem
^ar^G»
iSi w« £ φροννστ ^vue firni, f$ CPhabentia miftioocm , At cognationis cruore tho­
rum immaculatum nullo modo inquinantia. νόμυν ι’χφυλοφβρν^^ Χττ^τιτκτο svnntritu .
Cum autem beatus inter patriarchas dominusSt- an» ηις ϊομικοΤς nt S^gTVypMTtt CiAamt. Iru
finoius inveniret ( ut videtor ) fua «tate, qui ie jg οι τ<λ«/τπΓ»ι ήΰ Γ·φ«η/ΐυν iaarJ» όζ tip
«(>·<«» * impudenter fexto gradu affinitatis mifccrent , χΐί >g »Xt> nJ» via ns^f Jv
thtuv Sutv<««n*.
£ eltrJ| reprcheolionem effe fratres duos cum
aturtun, ig mvnv t>7c γνμοκ n^nnm Sduabus conlcbrims alterius cognationis, aut cum
amita materterave majore , fic fratris fororifve tiov. C ntttZtti κ»(3φαν«Ιν xi μίγβίλνν «v3/xSy rvtri ruMrrvfilia congredi, nec turpes effe videri nuptias, hoc viîU < βτΛ·»ί<τονπΐί rupTixtr/a,
quidem Novella laodione vetuit; extra hxc au-£ TBi, «μώαχτον τία μ/ξιν λαβονπι, χ; nJ ffuytem , cetera indefinita nec prohibita reliquit . yCttKtS λύδρν T’jLk κμίβηηι no/rkv μη$ΐλ*ς μβ·
Cum enim dixit patruum vel avunculum , & λκνορπι. ο Ji μΜ«ρ<το« & χβτ&αιρχβις χύ*ιθί
fratris fororifve filium non pofle duas forores XroivviG, £pw , üi toixc» , CF me «<ό’αυaccipere , aut duos fratres amiiam materieram»ξ «7χιΓ«<ς τνί * ·«*ve, flt fratris fororifve filiam.* fic, quod patriar­ tov ^povwç · «votiSUv iti
cha majus videtur delidum, cum prohibuit duos τν *χτν μζ^νυμ^κς 3«θμβ, ig ιίνηηΐμρη» Sidfratres mifceri per nuptias duabus confobunis : ίιλφβ< δύο Juri» άζαίίλφαις apwTtuc tnpvTcriquafi ex his gencium or netur confufio Ac nomi­ c-ιτ, r
μπ^ονι >g evfvjxjè <rwtp](ti9ett ,
num conturbatio: fie haâenus ventas circumlcri- τν» ^«μον αι\ρόν f-wu μι* âoxc7v. τνη μ^ι) Ji«
pfi< coitiones , nihil amplius de iis .-xprimens ; ytgpi χ«χώλυχι θίσ·Μΐα·μαη{ y τ» J* ι’χτφ τνπ»ν
videtur apertiilime lexti quidem gradus fic inkuorts nuptias vetare, nec concedere locum ha­ αφίϊχΟ aneio^/r* <? άκύλατα. Η»ών γβρ μ^
bere : eorum autem qui lextum gradum ftee· Αύχ^χι θποζ ig ανιψιόν ίύο ά^ιλφάς λβμ(Λίϊκν, r Suo άίιλφκς ^«αν >g a’vrjxav. «UM, ο
'
êùo αάίλψοί έόο όξα^ΖλφαΚ «pwm/c μίJoxh μπζβζ άμάρτημχ τώ itxTt_/άρχν) , aTHpnùi
fyvobau γβμικνί^ ώ« »χ τ»-η» rty)(ùawi τύν >C»«v ίηισυμζχιηύοικ, >g nJ» ονομάτων βνμτιύ·
<μκ . >g μίχυ τότν Λί * χΜλνρφ-αΐ Kfo^pexpr^G nSv (ΠαιλΧο-ιαν , >g μχ'τι ικ φΜν»ί<« ·
irip twtwç · Jomn α^φίρκη , *»ν μ$υ τν ίχτν βαθμί >g τν χατυπία» rira γβμοη χαλιίπν, < '**''
μη σνχχ«μίίο χώραν * ίιαλαμβννΗ» 5 nJv 3’ i>ff/3«voHwv η ίχτον ίρον διμιτίμ riu η/νώφΗαν · χ.^„,
nywoÿai . rnrrn twî πιίλβι ρομοθπϋν νομοθί’τηΐί rg χανονιζων îtponnittfan . w μάλλον «Λϊον
tèw -riv
a^rTMts mtfiiïkuv >g συτφίγγοη γάμον . ο γάρ txtivot μίχυ ηττρΊο îrnraF

ΙΙΙΙΙΜΤ-

LBO
CONSrANTINOPOLlTANUM.
ΆΛί
lo«
•®f
P.Dtt
<«v ββθμϊ, »f iti m.dCmanrsc axapncarrv, aA Adunt , licium exiftimare copulam .* eadem cnnlANNO
aotiquis legulaiotibus laocicns , dt ûcra confti- ANNO
Wu
CHRISTI «amc Jtuc, Ου Ιυυίκμβυ
CHairrl
λν
της ίμης γάμπας, η rlu tyetlut, tuens régula; magis etiam quam hi contrahens
& conIhingens ex affinitate nuptias. Quod enim
4 «Μφίο»1ω. aiâa τΐιΰ ραμπίιά η υϋ
η τί ilh ulquc ad quartum ftitentnt gradum, autprosx^evu, 4 ri mpatx^dwpM. àto’iit Wu) χο*θ<- pici bonctlatem prohibuerunt , ira dicentes, non
pév μ», i Wrà μχ^υτύν μ».
i βνφΚ nt poflum accipere uxoru mer ex alio filiam, aut
aares^pyit» μ»Ν tvCtu i ntMa Mpt/xa neptem,'aut proneptem, neque uxorem filii mei,
χολύμβπ» aocjilth', *’*>« xJ ni μ/χ& «« &*- aut nepotis aut pronepotis mei .* fed neque fo­
ϋμϊ χολιΐτβί ·*<ίχτΗν«/φα, Cf ηίτμ μν* · η rium meam, vel novercam meam. Hic cuce di­
vina fapictu patriarcha, neque itas neque altas defpiχολντιχνν Γθίη *(iw. /erp χβριλθυν
ta
ciens prohibitiones, fed & qua ad fexium ufque
Χοτνχμκ Xaoa , «ι«νίτ/μχ<·ς ύοντριψπ rari^. gradum porriguntur vetans, in hoc iolo prohibitod»a τρ a/^uuip id apararra» r ηχαλίζψαμ^νβς liumpoiuit terminum: quem nemo ex Gbriftiaoo
xaniÿpftrtirM <·»<. in yip Jaxrneiatt
_ populo .preteriens', fine cenlnra unquam reverterat'âwv άτη^ρκμι^ΐη
, i x, m ^payavBtur , fed^ pudore fuffufua^, lugebit plurimum
Nempe educatus
ille in *foro dt
XJ tHv ciuiwrr evArvc ,
της ημηάκ μ& «ri»· Μ
J .................
*" judiciis a pueris,
qui state dc prudentia canus, legalefquc verfans
λ/ττυν β/βλιΚ ««θ’ ί««πρ , nAlrtrZer it qaj
quotidie libros; tandem io facro conlcdu fedes ,
awi w riper xadtaaç «wtfe/ev,
ni nJv Otooe- flt divinorum virtxum * contrahens definitiones, * p»rl«t<··.
pu» ardeur * rtzvtXuv χκν«*/α-μ«τν, ni xamt^d- dc quod cattum honedumque undique colligens ,
ÿcs τι βτμννν >Ç τ/μτνν α*υ>λίζαμζυΚ, wt »«ηβ·| cxadidimum conjugiorum ordinem exponere noa
dubitavit, & novam de his feribere decifionem,
ruvwuriMV
η>ζιν tx^Rvat , iÇ
• laAirvm
■ημβ» riav ne) vituv η^Γραίψβ*^*/ , qpj ηΐς quam poderis relinqueret, * titulum omnino ve­
racem
dt
irreprehenfibilem
,
largientem
homini
­
μιτ uîm «tTuXmHv, ntA«Tpa*t’av wnx ·ψ4bus puram generis exiftentiam, eofqueDeo con.
éi iÇ β’μ^μχινν, χ<θ«ρ«σ rjj ÆpcrcJp
rlu
fervantes caHilfitnos confuetudinc dc conjunftiobïafjriv T» redae ^xtifauenitu, tÇ Θ»4 x<5epa»
oe nuptiarum culpa carentium . Hac tibi facratt:t« rari ίτιμ/ζικις xJ rwtt^fiauç nfv αμιμτ
tiffime pauca ex paucis ad ea , qua a te fcripto * mlSn»«,
funt,, ««
de i>
nuptiis
tu> yttuaff η»ς β’νθρνίχυϊ *υλ«ττνα*χν. TBÛm <rar, _»un»
Upii<> «colligentes & exarantes, * mit (c<1p<· <ο<λpxkt·!· Ta
u ripJmH, a%>< ίζ·λι>γν ax ni xapx n;C,imu» io
·»<<· hi· M>
Hoc
exemplum
patriarcharum literarum fy ■ ·ηιρΙ·ι· pat
j-pxteint »tt» Γ«μ** β»βλιξ«μ!}ΐιθι iÇ Ιιβ^αφχζχν
nodalitcr editarum, prolatum ex codicibus repo lapaii fa
’π;, * «χχ/μτηα^ ι^ρχβχκ .
Ι·πΙ·μ , |a.
istis m faoâiore fee reto , & confirmatum pro­ ·«·■<··
pal.
*
Τ>η Jii ni co-or ri rel^p^fxà euvajrxâî tx- prie manus fubfcriptione, dc figillo Niceta fan- <n>
pi«t»tl·
' η$&ηίγρΛμμχη;,(* r$csaaaxsç^iAiv «aJ/xit*1 âiilimi protofyncelli de chartophylacis fanâiflima Ι«π· 4· »»pun la^aUU
«τνιρίτφ x, τη αύηχ^ρφ
i magna Dei ecclefia, lubfcripttonibus etiam pe (· coidt'oa<^a«
ύχηίρβιφ· iÇ a-^patytit Nixn nt ri ôrtunn a»*· rititfimorum diaconorum ootariorumqoe patriar r«M·,
it· bac 4«
mrojulAs »jq' χαρηφύλβχβί τϋς r^/wnriiK τϋ; chalium roboratum , datum eft meufe dc tndi- mairioaall.
âtone fuprafcriptis.
tr|aa>«acani
Θ'» μ'γχλη /Μλχτίβί
, ?rr It X, τνις
#··<·ο pa,,
paliiam aft.
ζα^ραφχϊ’ί ηί» λβΠβτήη.» Îranôw» < xarreiapcm.
χ/aw? vorod/** i3tC«'a>5ea, swJeSu, μι\νί
ίϊηιμήτπ τ»7ί
·

·00 O
CONVENTUS

ί35· <M®·

EPISCOPORUM

In quo lft;iius a clero de populo Lemovicenfi elcûus eft epifeoffas, & a métropolite no,
ac fufiraganeis ordinatus, anno Chrifti mlii.
Qmtutm
tnltfiant» film , raav pra- Drum dc ci fa to rum, commune expetiit confilium:
/tntiitu fMAis futuri», «rrraam tu Dauiirimarique cœpit, fi quem ubique locorum hujus
s» falutext.
officii reperiret idoneum . Diu autetn alii cum

aliis feifeitantes, nullum atque idoneum pro vi fo­
Olibcamus fraternitati veftrs, quia defunâo rem , vel ordinatorem faoân difperfe ecclcfiac
venerabilis memoris epifeopo domno Jor- videntes; poibemo fententia cleri dt populi, necdano, ecclefia Lemovicenfis multis quatfata temnoo dt comitis, totiufque Aquitaniae poteftatis ,
peflatlbus, & fuorum etiam afiliâainjuriis, con- ia unum convenit, ut quemdam oobiliffimumvi­
fiiio dt auxilio eguit: fed Det mtferteordiadcpie­ rum nomine lâeriqtn, multorum teftimonio ap­
tas nobis in tentatiooibus non defuit. Igitur de probatum , moribus probum , hofpitalem , benifubtogando antiflite , Dei providentiam dt cle­ E gnum, fobrium, dt ad omne opus Dei pararam,
mentiam precati fumus , atque clencornm & o- elegerunt; &ex monogamia, ficut apoftoluspre­
ptimatum plures , dominum Guilleltnam comi- ce pit , rapuerant , atque emfeopum acclamave­
tem adiimus, & de defolata ecclefia noftra coo- runt . Hic enim nunc eecletue prndi/ht biatns dc
Juefti fumus; utque Deo dignum, eptfcopum af- fraâuras fu p ple re & çonfolidare valebat. Elegi­
iâs ccelefis Lemovicenfi provideret , rogavi­ mus ergo illum fecundum Domini prsceptum ,
mus. Ipfe vero afftiâiones noft ras haud nefeiens, reiuâantem dc contradicentem , ex voluntate dc
nobilque compatiens, & fuper eligendo antifttte cooienfu domni Guillelmi comitis , dc Ademari
hsfitans , huc illueque animum vertens , totius vicecomitis, omniumque procerum dc cafatonim,
Aquitanis primorum, ÔC ecclefis noftrs clerico- atque totius populi , clericorum quoque , decani
Ccarit.Générai. Tom. XIX.
Ece x
vide-

N

HiNRICOS ill IMP.
ο «07
Fix’
CONVENT. SANDIONYS1 ANUS
HSNR.I. R. FRANC.
·<>·
— ■■
rideheet Petri, ft prepofiri Goftridi, & omuiom A cenfi . laude flt coefirnfti Petri Rutroeafis eptf.
CHiusn archidiacooorum, cantoris, atque tonus cleri. E- copi, GnUlielmi Albienfis epifeopi, BeroardiCalegimus illuni , dc adhuc eligimus ad regendam turcenfis epifeopi. Eleftus eft autem D. Ifterius
ecclefiam beati Sttphani Lemovic· fedis : ut ftt menfe Januario, pndte nonas . Anno 31. Hei»·
oobis pallor pius ia neeeflitate, ad fuccnrrcodum rici regi».
promptui ,
pro omoibui fibi commifSs bella,
tor iodefeffus. Igitur domine Bituriçenfis metro· * S. Aimo Bituriçenfis archiepifeopoi.
politana , ante veftram prefeotiam , ceterorum· S. Reneo ArveroenGs epifeopus.
que epifcoporum gratia Dei hic adunatorum , S. Geraldus Petrogorie. epifeopus.
venimus rogantes ft poftulantet, ut hunc cleri· S. Guillelmus Albienfis epifeopu».
cum a Deo prueteftum : a nobis autem ace la-g & Bernardus Caturceoiu epifeopus.
mato·», ab apoftolico Romano, Ac omnibus com- S. Hildebcnus Gabalitenfls epiicopus.
provincialibus epiicopis collaudatum , ab comité S. Stephanas Velavenfi epifeopus.
autem dc omnibus optimatibus adjudicatum, no S. Petrus Ratencnfis epifeopus.
bis ordioerie epifeopum.
5. Guillelmus comes.
s.
Ergo eleâus eft dominus Ifterius anno Domi, & Ademarus vicecomes.
ni stLit» ab incarnatione, Ac ordinatus a prr- s. Ademarus Lsrondenfis.
fentibua epiicopis, videlicet Bituricenfi metropo· S. Gere Idus Petrobuferenfis.
litaoo domno A i morve , ft Arvernenfi epifeopo S. Aimencus Pifcanarcnfis.
domno decano Reocouc , ft Gerardo Pctrogori· S. Petrus Petrobuferenfis.

a^no

CONVENTUS

anno
ANNO
chkisti

****
* Wvc .ft

SAND1ONYSIANUS ----------ANNO
CHKISTI

ARISTI
■ ·, t-

EPISCOPORUM , ET OPTIMATUM,

Ubi deteftu ft recognite S. Dionyfii reliqui*, V. Idus Januar. anno domini, ut probabile eft,
NLiii. Leone IX. pontifice: Henrico I. Franc, rege.
Diray/i Areopagita ctrpm λ ft fervariu CTequenti nofta continuata , orationum , vigiliaffobant «wnacii Rambonenfei S. Enoerannt, farrum, lacrymarumquc exercitio: polt confunimato fcilicet, «t fertur in fifiiiio Leoni i IX. diplo»a
tionem officii matutinahs, ptefentibus epiicopis,
re, fablatam ex regie ad Partfioi monafterio. Qpod prrfatorumque ordinum probabilibus plurimis, in
velati per akyvar annot omffa», & retent tn tm·
afHtftione eorum deGderia profperan rogantibus
net repertum , da» »agna pompa traaifertcnt cerent
Dominum, reverenter in medio delatum eft ar­
Henrico ireperatore, tmmo Leone ipfo papa IX isgenteum ferinium, prika adhuc iubtilitate arti·
rercedra/ regit Prancoram nanti i : contexdantqae ni ficiofiiCme munitum . Quo cum magna difficul­
hi priur ftataendam , ywarw rete tnqnifita» effet m
tate referato in adftantium prsfcntia, repente
Gallia, verone Je bit tam effet S. Dinjfii ctrpm, a«
preiiofiffimi martyris Dionyfn reperiuntur offa,
ibide» fnptreffet. Ÿift pontifici atque tneperotori jxpallo tant* veruftalis nimietate coniumpto ob­
flo legetornm oratio : ^nibxi dttnn» regrejfii , res.
voluta, ut inter manus tenentium evanelceret in
ventm indifJxi ad V. Idxi Jtnntr. da/ayve od o»·
fimilitodmem tela aianearum. Unde pcrfuG fuantl, (J td Rttnbonenfet ipfot lit tern , xt cognitiovi ili mi odoris fragrantia , a fleruerunt nullius ad
ni, qntbxi liberet, intereffent . Adfteeretnt txne eptfhanc effe deleftauonis pigmentorum genera.
toei , tant coteromm ordinneet vire , eetxieeo fre- D Tunc inenarrabilis gaudii diu poftulata vifioquanti·: qxtbeii fpeUontibat , tbi reperta J ocra re­
ne, Domini experta pietate , qui nunquam fibi
liquia , xnde ablata dicebantar . Hac ta» ex Ano
placita rogantibus dedignatur adeffe , jubilando
'HlftF'tse. tty»o, qae» edi dit * j^xereetanxi, ta» rar Rigordo prorumpunt in laudibus gratiarumqoe aftione ,
T. IV p <»»· * in Vita Philippi Aaga/li , coliegi»at. J aval aapermistis devotis fingulubus ioopinabiliter ortos
•ibM T» V. te», o»ifie cater ii qaa pratefferant, conventa» tpIxtiti· . Poft hac ablatis vetufli pallii reliquiis,
fa» Anonpmi & Rigordi verbit defehbere.
cum ali i fque pignoribus veil i mentorum fanâi DioDie imminente conftituta , inqait Anony»m, nyfii fociorumque ejus ftudiofe conditis , offibuf-

smdique convenit multitudo non modica: inqua que devotiflime ab abbate involutis in pallio ad
contigit fuiffe epifcopos, abbates, monachos , cle­ hoc a rége deflinato, magnalia Dei votis pofccuricos, nobiles, atque ignobiles & utriufque (exus num declarata paftores ecckfiaftici enuntiaverunt
qua mplures. Quorum conlorrto non defmt vifto. omni populo voce praclara· Qui quanto exalta­
riofiffimi regis Henrtci frater nomine Odo , ab verunt tripodio, jucunda, qua ioagiufcaie ataoeo direftus eam curialium pluribus , ad diligen­ nafterio profecuti funt facra membra , indicavit
ter percipiendum , & luculenter enarrandum, quo proceffio. Praefato vero Odone regi per ordinans
ordine fuoram adeffe fidelium precibus , optata E juxta quod viderat alacriter onnfta referente: ik
proipera revelando , dignaretur conditor omnium le Domino
—
folatis multiplicibus gratiarum aftk».
Dominus: quoniam fe agnofeens farcinispeccato­ nibut pro colfatis ab eo rotis fidalium profperis
rum depreffam, prpdamabat indignam corporeis effc&ibui , in term iffis regie pompe dignitatibus,
oculis videre tanti viri corpus gloriofum . Sed eodem die gratum duxit venire nodis pedibus,
tamen divinam clementiam fideliter effe credens tanti patroni fufiragiom humiliter afeiturns.' ibtadfuturam, mifit fanguineam purpuram ad invol­ que fe confitens deliquiffe in quibus folitum eft
vendam pretiofi corporis glebam. In hoc beatus humana fragilitati divina conipeftum majeftatia
vaticinandus juxta vocem e rangeticam, quod non offendere, feque cum fuis omnibus devovens fou·
vifis rebus fidem adhibuerit devotam , fpemqoe fti martyris famulatui, ft patrocinio , recedit ,
penitos inconcuffam . Pridie autem quam hujus pro munere pallio magni pretii oblato . Qeiato
nuntii infudaretur propofito , Domini facie ge­ vero a proceftioae cum praeunte ft fubfequeore
nerali proventa a fratribus, jejunio fcilicet , ft plebit frequentia facto corpore, quindecim cootU
anis

..»>·

•°»

CONCILIUM ROMANUM IV.

l.o

■nuit diebus dimiftittu eft .fuper principale al tai e: A ftiftrdtt w td ttnt*» thhppi
, ar­
ΑΜΝΟ ia qtubas ex diveefis regionibus caufa vifitandi, '/ne f«a accqXaae,
*
“Framera»» ft· ANNO
difttgut td
CM «1S Π
Affragiutnqqe expetcqdi, plurimi utnufquc fexus r;/w ptrcttfttdttt : ctat menrtiu ftrttt omttttt
couvcnere. Et tunc Gbi mutuo ad cuftodiamfuc
•«Mten sm«>«r ctmtttttttt, td Htarttttt Ktbtrti β~
cedentibua fratribus, diei noâifque vicibus tam- Itttt uh ptrptvf t it bac dtjcnbttdt tnvtttt m»diu eft diligeniiflime cuftoditun* : dooae intro* rtltr, tf btbtt prtprit tttttUt·.
cmm Attt)·
miffis litteris indicibus primi erroris, & ftsbfecu- tut ttrrtfittt ctnftrtl cm vttttm trtl. Imperator,
t« veritatis, feris obicibufque munitumfacrosar­
mifit magnos viros & lapientes io Frantus continens fnbtili artificio (crinium, quamplu ciam, ut plene rei veritatem agoofcerent. Vifis
ribus pnsfeotibus, fuo priori loculo booorabiliter nuntiis imperatoris, Heuncus rex convocavit ar>
fuit reflitutum.
chiepifcopos, epifcopus, & barones totius regniSed non pretereundum videtur, aliquorum no. & cum Odone caritlimo fratre iuo ad ecclefiam
mina hic ad pofterorum memoriam iaferere.qui beatillimi martyris Dtonyfn mifit . Fafta amem
potiorum dignitatum iofigniti
claricate , prefen- oratione, allata funt tria vaia argentea , Rufii„
tis dicuntur celebritatis gaudio iaterfmfle, atque ci, Dionyfii, A Eleutherii, coram omoi populo,
omnia qu» tuoc gefta narrantur , in potientia B diligentitbme figillata. Et aperto vafc beati matrum vidifte : ut eorum teftimonk» fallax fopiatur tyrii D tony fi i , totum corpus ipfius cum capite,
opinio, ventui iique foboixe fiducialius roboretur lovcntum eft, exceptis duobus oflibus de collo ,
promulgata traditio.
que funt in ecclefia Vergiaccnfi ; A os quoddam
De epifcopali ordine ifti convenere; Wido Re- de brachio , quod Stephanus papa III. fecum ad
tnenfium archiepifcopus, RobertasLamuariorum Romauam portavit ecclefiam, ôc poiuit in eccle­
archiepifcopus, * Imber tus Panfiorum epifcopus, fia, que hodie fcbola G « «eorum vocatur · Hoc
>■ * Ile nandus Landunenfium epifcopus, Balduinus videntes uni ver fi populi, can iaerymis dt fufpi1 Noviomcnfium epifcopus , Waltenu* Mcldenfium sits pura* manu* levante* ad Dominum, Dco&
epifcopus, FroclandOs SilvaoeAeofium epifcopus. beate Mane Virgini , & fandis martyribus Ie
Unufquifque quorum, clericalis latcalifque ordi­ commendantes , cum gaudio rcceftcrunt . Tunc
nis addunt probabiliores perfonas fecum.
nuocii qui mitfi fuerant, ad imperatorem cinftîDc ordine abbatum ifti adfuerunt iterum : in me revertentes, fuper his que viderant dc audie­
' primis domnus abbas Hugo Ccmobii fanfti Dio- rant, imperatorem plemflime cettificsverunt. Hoc
nyfii , Albertus abbas Majoris monafterii, Joan­ fuit faâum tempore Leonis pape IX. anno Do
nes abbas Fifcannenfi* ccenobii , Landericus ab- Cmini ml. Htfftui/ &jgerdnt.
bas fandi Petri Carnotenfis, Robcrtus «bbas fan­
di Petri Foftateofis, Rodulfus abbas iandi Petri
tidncqla G. G
Latioiaceofis, Adalbertus monachus fandi Remi*
Alio* fallebam Germani , Galli fort site (eipfos. Ut­
gii, qui & ipfe afleruit in prufentia imperatoris,
in hac patria fandum Areopagitam Dtonyfium cumque eft , falfo acud Rigordum annus huic conventui
ML. adfcribisur. Primum enim Helioandu* Laudunen*
effe , quando unius mortui hominis corpus pro fis epifcopus, qui intererat, anno tantna» iOJl epico­
eo de terra voluit extrahere: Gaufredufqueabbas pus efl. Deinde habitus eft hic conventus poft fuppoiiColumbenfis coenobii - Quorum unumquemque , titiam S. Donyfii Areopagitae apud Ratisbuoenfe* in­
vent «nem, quit anno l^Ooi. pap» IV. hoc efl , Chr»devotos & Dei fideles monachos fecum non pi­ fti
iojl. adornatu eft . Hoc enim anno caufignatuac eft
guit habere.
Leon.s diploma, ab illi» co-ibAum, quod velexpunftuna
Itli autem aftiterunt de ordine laicorum
int eftet a nobis «x pont fici* huius litre· i* , nifi cederemus
primis Odo memorati regis frater atque fidelis fuiccpt» jam lude ab initio hujus operis nuceifutti. t»
tfniane editionis reprvfentand» , vel accufatun»
nuncius, Waltcrius comes Pontilarenfis, W IIJ-1Dtius
talii , nifi tcholion hae d« re noftrum properantes operae
mus comes CorboilenGs , Iro comes Bellomon- ouui flent. Vitia ejus causia fufiffinse perfrqunur Dutenfis , '•'alerannus comes Mciledenfis : & alii blet us. Quibus rgo unum addant, petilum ex indiftlonobiles , muluque devotae fidet gregarii milites. ne , qur notatur v. Adfctipfitiet pontificius nor anu*
fex tam , qua: labi incipiebat a Kalendi* Septembribus.
Htfftiuu Znaeyaves.

CONCILIUM

ROMANUM

IV.

De canonizatione fanfti Gerardi Leucorum epifcopi, & de limitibus diœcefis inter Aquilejeofem
& Forojulienfcm epifcopos co n trover fis, celebratum anno Domini MLI11. tempore
Leonis papae IX.
A Ntequam Leo pontifex adverfus Nortman- E
XjL bos proficifceretur , itquit Herrntutut Ctttrt&u, poft pafeba Rom» lynodum babuit, in

qua, au tore Sigeberto, Gerardum Leucorum fu*
pra fe quintum epilcopum in fauAorusn nume­
rum rerillit. Ex epiftola fecunda Leonis noni ad
T bout am Africanum epifcopum apene confiat ,
in hac fynodo definitam elle veterem illam controverfiAm tuter Forojulienlem & Aquileieflfem
aotiftites de limitibus dicecefeoa, ftaiutumque ut
Aquileja totius Venetis & IQriac mcuopulis eftet.

OisexvATio P. Antomu Pagi
od An. Chr. iojo. n. t.
In fynodo Romana an. joj·. a Leone IX. congrega*
XA , 5. uerardue Tullenfis eptfeoeus in hnAorom name·
ru® retactM eft t at ex literis bonis Canomatianis a
Mabillcnio fecuL V. Benedift. p. tpq. o cenebhc erut»
intrlligitnas, ex qnibua etiasn illius Concilii epochs
bis itmotefcit ; Hrfdentitai
, inquit ■» ii·
litceri· S. Leo, /■ Sjnttdtiu Kccltf· S^^tttrii tumtitiCMpUcqpt* Mqdns , (irtt ftttt Nttti idtftt i rrittu»
tf tunhu ttfn,
Ud»»e ItUtn/i Prtptfie tjdn· »>St tfju» Ammmv Gertrdttt it vfiott ^pertift cuideu»
■vnerehU Idtttth Ac. btcrrvi»iu ifittr, Λ
*»·
wmuç « ItudtMt Sy—ft
bthtiut ,
&· itlttur tttt Ktl. Htfti tie C»fu< fttt&l vtnrrtM*
ctrftl ptr W Iffv etfitiiif trttiftrrt, quod A tttgit
f.lb

PSEUDO SYNODUS.

«ii

«ιι

m^IÎSI'ÎS.

jojo finem fanAitfimtu Poet i fex preftitit. Ma-A mu* non animadverterit non folum an. 1O4> fed etïam---ANNO biiloeles laudato* hanc Romanam'Synodum ad an. JO49. iojo S. Laonem Romat Synod urn celebratfe , & VV,- ‘anno
CHRtSTl 400 in hebdomada poll Alba* Rom* Synodu» hibira , b-rtumineim vita difertc reflan Gtrardum in pofftrio- CHRISTI
>·**· t«*ocat . quia ea , <n qua S. Gerardus canonnatu* , ,i Synodo bonorib»·» San&orum donatum .
•)u* corpoiia elevationem praecedit. Verum virdoAilîi-

-

<Od> d88bd8gn3&» «egbd8&· «O
Q

AD

SYNODUM

ROMANAM

IV.

S. Ltont IX anno toy J. celtbrat am

ADNOTATIO

CRITICA.

Omaoc huic fynodo duo aflignat LabbeusB pifeopum. Verum qua: de S. Gerardo narrat, ad
tom. XL psg. 1451. Venet. edit, adferiptio- tÿnodum anni 1050. pertinere in additione ad fynodum
ejufdem aoni demonfhavi . Sententia ve­
nem fcilicet S. Gerardi Tullenfis epifeopi m al.
hum fanâorum, & definitionem controverse de ro io lite duorum patriarcharum ad fynodum hu­
limitibus dtœcefts inter Gradenfem, fic Aquile jen­ jus anui 105;. Ipeâat ; fed hujus mentio non qui­
tem Patriarchas, de qua ait Labbeus in epitiola dem in epitiola ad Thomam , at potius in epiflola ad epifeopo» Venetis, & Iftriæ occurrit.
fecunda Zenonis noni ad Thomam Africanum

B« S»ppl.
Naaâ fM(.

R

£5*

AFRICANUM CONCILIUM FORTE C A RTH AG1NENSE
Pra vindicando Certhagintnfit Ecclefie primatu Aeno circiter 1053. celebratum.

& Joan-C amplius epifeopis colleâa ; affer it enim idem £
S. T Eo IX. in epillola ad Petrum
nem Africanos epiicopo* commemorat , Leo in epitiola ad Thomam Africanum epifeoepifcopot tunc /iilaudatque concilium, <]uod\ eit, juji 0 nobit dt rt- pum m tot» Africe o/«
Jtrtfft. Eo redaâus erat olitn glotiofus, tunemibat ccciefiaflicu babaifiii. Ineo tone aliéna etl auer Africane ecclefie flatus . Cum vero epitiola
thoritss CarthaginenGs epicopi , quem toti at Afrite mctropolitanat*
pontifex ipte agnofcit, Λ hxc ad Thomam indicet aliam epitlolam ad Pe­
ambo illi epiicopi cum unit edo torre Africano trum fic Jounncm Epifcopos , in qua de fynodo
concilio vindicaverunt adverius temerario* aufus fit mentio, eademque ad Thomam epitiola conGumermitani epifeopi, qui concilia ùbi indicen­ fignetur die XF7. Kal. Jiuerii JndiUiona Vll. id
da* & epdcopos per Atticam contecrandos con­ ett anno 1053. ejuidem temporis, & priorem il­
tendebat. Cum tamen concilium Africx univerfae lam ad Petrum, & aliam ad Joannem effe conaudis, oe reprrientes tibi in mente ea frequen- flat; unde & de concilii tempore coojeftura de­
j.
tiflàm* concilia Africana vetera ex ducentis &eo ducitur.

PSEUDOSYNODUS

anno

CHRISn

P,
**
G'«CO. |H(.

CQNSTANT1NOPOLITANA

SUB M1CHAELE CEKULARIO
I

In qua io Apoflolica Sedis Legatos anathema inrotquetur.
wtgj ?» ρ’ίφΟΑΠις Tcmtxza C» Ty iyix
xerpet a»o Paipttjc ^ρρΐνβίνν xstn T» axatTtrep^v xopJ
μίχυί laviu·,
DSrxr ζ'.

Ed.clum dt pr xilo pittacio tn facre mtnja » Lt-Ό Zrud&i/za
gatu F.orrinr. , tontra far.Îltfiimam Patriar~
(·αΐτ<ζ»!
tham Dominum Micbotitm mtnjc Junto, indij.twmri'
£2une frptim»

RrGdente Michaele fanâiffimo Domino no·

ibo & Oecumemco Patriarcha, a
PCatechumenorum
, & fimul cum ipfo

Μι-χαιίλ
ΠΡβχβ^ημαΛί
xoôraxj

dextris
confi­μιριΟΊ

dentibus Dei amanttilimis Metropolitis Theo­
phane Cyzici & Syncello, Niceta Chalcedonis
& Syncello, Laurentio Dyrrachii & Syncello,
Antimo Sides, Nicolao Piiinuntis, Leone My­
rorum, Leone Trapezuntis, Joanne Smyrnae
Eafebio Adrianopolis, Conflantino Mitylenes,
Nicolao Chonarum , Hypatio Htdruntis , ÜL
Archiepifcopis Leone Carabyziz , Gregorio
Mefembrix affiftenttbus, & Patnarchalibu* no­
bilibus .
Nequam ac improbo dçmoui non fat fuir,
ut videtur, malorum. Propterea namque nul­
lum umquam finem fecit, in pios homines ar­
repens, & novum quid adverfu* veritafem iem-

τϋ eytvrimt ipvv itr·
olxv/jfyiixï Toiltfxpyn cen7ç ïtfytùç
, αΌη^αζβνπΑΥ aùrjS ^ro-

Θίθφ«ν« Kt^txa Σι<Γxt»M , N/xn'nt Χαλχηΐβνος,
Σίφ'Χίλλν , Aaw-<
pcor/n, Δυρραχό» vZ ΣυγχιΙ^ϋ 9 Λ^ίμη Σ/’inç,
Νιχολαν Ottrivaync * Atomt Mcpoiv * Aiwnt
ΤρατηζβνΛί, Iwevw» Σμύρνης , Eferr/Jr’e Alptxvaτολίως, K«vr«m'ns MrrtXfun;, Νιχολατν Χ«»ων,
Testrr/v Upàvm* tÇ άργίίτκτχβΧΜν Atovm KotΡ«ί3<ζώκ , rpfiyoipt Μίτ/μβ^μις τβρίΓβιμζονν <c

φίλκβτνν ^rT«iroA:i$

liarpittpytxâiv oip^ôvtuv.
lui àpx, wc »onu, χΐρος 7çJ τνιφύ
xaxùv. ûrot t»s» yttp à ΤΛίοηιηϊζ ÆrtCtvtv tntnjRiorrr χ*τι» «λνβ&ας «y« Ιφ/-6<τ·
XHV

Ot’x

ANNO
CHRISn

gM
CONSTANTINOPOLITANA.
MqNUMACHJMF.
814
_______ ___ «wayavfciuiaK· Ta/veprr < μμ^χκ μΖΛ ni-A per excogitans. Quapropter lonumeris ferefiau------ - -----mpd T«
rJJsraer. tappn. d.bu» ante Domini m carne adventum genus ΛΜζη
humanum illulit, inoumeus vero poftmodum
- - fupplantare
- dejicere
·
···♦
erroribus & illecebris
&
coi, qui illi credebant, omnino non defbrit ,
neque unquam cefTavic · Verumtamen his quo­
3ϊ iithiiCb.
«Ç.Tiinjv tx aolùv faoyZw , que de medio (ublatis, cum pia , magnaque
fpes effet in iis , qui pietatem ampieduntur ,
φ dC<r»0»«
i\Tt(ioi ηΐς
υ»«'{".«.ojsoiwc ίθίλίΜΎ μίτ λ qjqvanpwv 3oan?n/x«ruv nnnquam in poftetum nova impietatis femina
inventuros io omnibus his quae contra redam
ν χΛριπί yÇJ>ttSott van, C» xàotv ou xxrà τί ôprationem improbus ille diffemmare Audiat ,
ü» Àc^a ô aovxpoc »npxT«r fffXvJorffCS> · «ς rwov- cum contra ac ipfe fperaverat, machins illius
Trov euirJ ni» μη^χνημχαι» vrprÇotvcanjv · kuti- diflipaiat fuiifent, nunc quidam homines impu
ik JonnCwi irbpts t xJ «vo^ôaeror ,χ, τι yap èx àv
& exeerandt , & quid non quicumque pieta­
tem colit eos non nominaret , immines e te­
Tti'/^otflvv τόηί ονομα o'MO , α>ίρ#« »« ιτνοτβί ά»«ύ-uni · ?ni Tarp tcxtfjn αοιρκς itip^ot ycwiytrv, nebris erumpentes , cum ex Hefperia ortum
in pietatis cultricem hanc, & a Deo
t u Âcffiü mrtjv «‘λθ·»Πί νολ/ν xj διοφύλβχ- g ducant,
τοο , αφ >κ , Jrrrp α«· τι«ς ϋψ»λβ χ. μιηαρβ
1 confervatam urbem advenientes, ex qua tam- .
quam cx alta & eminente fpecula orthodoxi»
tin βί της ορ^ο^οξ/βκ οηγχΐ àrubÎOvTat ,
χβθβραΐ tontes erumpunt , & pura pietatis fluenta in
τίϊί
«ς ni vàytfm ις ηί της οΖχνμΟίχΐ ίιχρorbis terrarum fines perfluunt , & fluviorum
intlar animas , que lub foie degunt omnes
ριβτι xtf«nt, χ; ποταμών ?txn» .'«< ό χνασχ τ*
pus dogmatibus irrigant, in hac veluti fulgur,
ύρ ηΛιον
r*îs 4.β-ι5»®ν èôyyaoi χαπιρ.
àXairrv, m'î ment», ιοσχίρ κιραμ>ος, ή σΜβ-μος , five turbo, five grandinis copia, five, ut ma­
gis proprie rem indicemus , veluti fylveftiia
ί XfAn(r,; χΛ»θ« ■ η γ<·η èf μάλλον h’xhv oi - porcus irruentes , redam rationem diverfiiate
iftonpoy, ώ( μονιάς xyptos «r wnlrvevn; nv σρθον
dogmatum pnevertere conati (nnt ita , ut &
hoyor τρ hxjiopi nSr Aoyuaruv *αη>λϋμ(αα>^«ι Scripturam in myftka magne Dei Ecclefias
»»ιγ#)ρ>ι«ν, ώί IÇ ΓραφΙυύ ααοθέ^αι ό rf μυreponerent menfa, qua nos , immo oitbcxio
xam Dei Ecclefiam, omnefque, qui impiis eo­
St»» τηί μιχαΛιχ rà Θ»ί /«νληστατί τρχ»»'ζρ, Si
rum dogmat bus non abtepri funt , orthodo­
iti 4μ«ί, μάλλον Si tIu cpOo^o» τβ θιί ιχχλπxos oh id idem , quod pii effe , & fidem orσι'βτν, <. irahfïP-C lôi un αι/νυχαΓομΟβ·;
αύαίν
r thodoxam dilatari przcupiunt , anathemate fe­
Χι/Μβημβαη ο’ρΟώίξι» arxSiyolt St αχΐη τ»η ,
riunt, incufaotes nos m multis alus, & prae­
•νι £rtfl(4f , < τ» όρδοίοζρο OBpo^aivtxv /θίλο- terea quod barbam «que ac illi radere , fir
(jfyt, xx^vxtfitiÀor , tl ««λ-τ«νπ< ήμΖν αλλαη Ιι* eam, que eft fecundum naturam , hominis fi­
jw, >9 οτι r« tuyau»; napttxbw'uç ίχηοοις fypin, guram immutare non fuflinemua . Ntc uon
t u x«rù 4>t>tftv αώβρώχν μορ^/ù ταρχ φυσιν quod non divifi a Presbyteris matrimonioj tndis, communionem fufcipimus Ad hrc quod
cÇuMa'iOMV tir drrytiyt^a ■ vtfôi Si tÇ «τι μ>)
iacrofandum Symbolum, quod omnibus SynoSiaxpitofjfyxx «rd <opt<rArr»p->v μιπιλ«μ3«νΗν yodalibus, & Oecumemcia decretis •neoncutlum
γχμηχοη»' wot txt' nxet Jf rintt , <£ ότι τό atque inexpugnabile robur habet, fpuriis cogi­
itpor, Xj iytw σύμβ·λο>, ο »«σι ηΓς σιουοέιχοΓς, tatis , & fermombus adnltermis , Oc auaace
X, oixoyfyixoii ^φΐνμαιπν άμαχον ιγ« rki’t’^uii, excelTu adulterare nolumus nec ut illi , ex
Patre & Filio Spiritum Sandum , o improb
ttàotf λοΓιτμοΤς <£ χοριΓγρχνηκ ΆοΓοκ À θρ«'
CetpCoXjî μη χιβόηλόύιν /θιλορφι, ynSi m Ddçmonis machinas.' fed ex Patre dicimus pro­

<*H* 1T'
’•M· ci«c

■

» a.

„

F —

m

· , t; „■ „tt

ne «»3pu»a* Wfielf». Mttirf it x, ja/
nom rA«v«tf A StAfaoyttrev νχοτχιλιζ^
r«peruperv τ·> esir J midoycooiè* ùvnxco όλνί, χ-

/

(

L)

ρβχληοι'οκ f’xêôoiç tx τβ »«τρό< , tÇ τβ vtà η cedere; neque Scripture animum advertere vo. lenies, que ne deglabretis, ait, mente veftra-,
Τ·£μΛ nâynv, J nJv τβ πονψί μηχ&τημχΜ,
neque omnino animo volvere volentes, deco­
αλΛ’ tx τβ <«τρ«ί <>«μθ ί<τορ<4.Η&«ι · μήη ττ
rum id mulieribus creatorem Deum ftatuiflie,
Γρβφί ·ρ·β·ί'χίο ι^ίλο/τκ , ή ex exoyxSapàrtrt φη· quod indecorum effet hominibus; fed & quin­
tum Gangrenfts Synodi Caoonem de iis, qui
οτι τμ$ νώΓ»«ς «ίμών, ΰη μ/u' Cbtoiiv ολ<κ βουKiiÿioii ότι >ιη«ιξι'νΧβτ«ίί τί« ό χτι'σ-αί ίχοι'η- a nuptiis abhorrent, palam contemnentes, qui
η θί·ί» avJpatert Si αν^ρμοτβτ tStxutoarcjt, βίλλβ' dicit: Si qtttt ft dividit o Prttbyttro confitgo to ,
quifi non oporteat, pofifxam ille focreim fecerit ,
xj η» ττταρην τίς C* ΓβφΓρϊ συνόίβυ xte) ηί» illitu oblationi/ portuipeet fitri , axa/bviwa fit .
γάμβο
^ίλυοσομαΐνο
çcmpèt
α*τ/μά(οτη;,
k
φη/■-r—---------~t-——
—!—j—,, Et io hoc etiam fextam Synodum rejicientes,

•W,
otrtt ïfaxpfiocn
eoptr&urtpn
„ & contemnentes, que ait Can. 13. £hobi«m
(
— xttptt
.
Λ
2 ^ν^αμηχό.

I
I

I
I
I
I

— οκ
.·- μ>ί ypltùat ------rj-------- Aarwaisr Ecclefie pro Cernent traditam effe eagw
φος
λοτηρΓήα·
tam_.«_r
«ίτϊ-----------«wtpopas
μιτηλ«μ3νή»ν, οτναθιμα Γγ«· χατ’υΐη» Si τ»η xi vitnm , at yvr ad Dixconatom , vtl PrtibrtrrO'
ptraseorndi’ funt , profi/tantnr, ft m aaaTÜù ixrüo rtuiojov èbtlivnt
ατιμώζοντκ , η
pltttt fui/ xxoriht/ conjangmdo/, M/antiquo/Co­
φηοη · triSti ό τρ Ρμμ«/ώ> ίχχληοΊ'91 Ô η/ξ« nont/ Apqfiolicct perftflionit , ordtnifane /irrtMM-

wôr·' vatpaifίόο^αι Sttymtyfy) tbç μί'λλοντης Six· ttt, hominem, y«> font 1* facrit , conjugia de«era, iî «pw/Joripe βξιΐύβι yetponntti ,««θομολο- incepi tx boc temporii momento firme, ÿ flabi­
yti9t ok sxfTt niît xtii^S rtuxiinvntt yeytnitt lia effe w/rsmvs, neqxaqxam eorum i»m uxor ibo t
χμοος «px«imc ô^«xoXb3Ïvtvî ««ran rèi ««οτολι- confiiniiionem di/folvtott/, Vel tot mutuo , temχχς »χνβ*··( $ η’ξηκ, τ»
itpjt dvSpiSv xan port convenienti, eonfaetadine privant// . g**aa».
ruuoiu'·**, «rd rd sum ippâtüxt 0νλο'μ«- obrem fi fais drgwar inveniat faertl, <fai Hjpodiacomie, vtl Diaeonn/, vel prt/byttr ordtnttar ,
<3«, μχίβμύς tuity rlu χορός τοςγομιτύς nuidφΜν Ι^ιλόοννκ, η «jroripàirrK «unie Τίκ «ρΛς «λλόλνί χχτύ χ^μρον η» «ροο-ηχοντη όμιλ/«{ *
τΐί «ξ/^ ϋρ·9ρ χοροί‘Xf/ponv'tio'tSfyxôni ή ύχοιίΐΛχόρχ, am μη$βμ& χμλωδν ιοί wy wràw
it od

ft i r
’’ ί

L,°
MX

■ - "- -' tt xi txltxt f^xdxxt xjumi

PS EU DO-S ΥΝ ODÜS
ÎoioMAOtSi.
Αβα^μί» itttnfrCffy&ti ημΐμ*»

nrfM4y««0» pr<KÀ<4>
ctiwSTI ri/r ’
t*"1
f^rr ceitkittt . Sti
>•1«. uriinxiietûi trmpvrt xl r» pojlxletxr , xiptvjirtxtur Jt » it^ittutx cum <txurt cenfxttuittu xlflrntttrxm, nt rx r» » Vtt conftHutxi, tf fux jpre
Jtutix icutitifui nuptial injuri» affictrt cn&tmur,
Evxngtllc» vtet txclxmantr , Que I><u» coninnxit, homo non fep*ret ; tf Apojitlo iberntt:

*»<

μίτ» μΐώ Ο* τ*$ ry( ^ponwae xjHpJ ΛΧΦηϋΛΦ CHITOTÎ
ομίλο^Ηχ, t»; «ΤΜ-χαίΠ» Ίϋί Ημίμ* «pii tL» *·’«
ezxUav γαμιτίιι ΰμ/λιχ! , "να μΊ ά*ηίθα» ns* t»
θ« .·»»μ·5τηι<3η»Γβ , xj £λβ>χ3α»'τ« τ^ αντί
ταρβσζ'α, γχμϋ*
i*f/ae^cJpt^u. τχ< τί
Λ’α^ίλΖχ φανήί îxCowtxî , bç i 9tôi ϊζΧξα»
Honorabiles nuptias, & thorum immaculatum: â^pwx^ μ»Ι χ«οζ»Ή4, )Ç τϊ «τοτίλβ Jilaawtf ; .Alligatus « uxori , ne qu* re folutionem.
TTC, τίμιχχ η» 5*αμ«* Ο» ταβ7, Ô τΐη χβ/τίιί iSi quu trg» prxter Apofitlicet C-inonci incitxtut
uïutni· xj, StSiratyyrxtxi , μί ζιίτ«λυβτ». Η τμ
fit xli^uctH torum , f*r funt in furit frerlyto.
ντ ηλμήα^ ταρα τ« atweX/xie xa>ôi«c χηάμ^υ«<
rorum infuimut , t>tl Diotonorum, conjuufime
τζτά
ttpofj^w, xuftrpvnpu^ φαμ8^, » Suai·
tum Itgitimx uxore, if toitft(etudtfu prtvxrt, itponatur. Similiter tf fi fuij Prcibyter vel £)m»w», ί (JreS/axewx air»crp<<r τχς
rl/ui η μί­
conur fuom uxorttn pietxtie protentu ejecerit, fi· B μοι γυχχΐχχ σιηχφ^ίας, xJxwTwwae, χαί>α<ρ»Η&ω.
grtgelur, tffi perfevrret, ieponMur. Prefer haec •irxJnx , iÇ ht/ç -epfffCiinp®*, r ί«άχβ»φ· tUw
omnia nihil omnino Capientes , Spiritum non taurù ^υταϊχα β^ΟφάαΗ/.’Aa/^at ί’χ/3«λλοζ, «φβex Patre, ted ex Filio quoque affirmant pro­
cedere ; cum vocem illam neque ab Evange- tjÇt<dv ixiptykw 2« χαθαζρΜ^ω* <σπ«\ txt τά­
liffis habeant, neque blafphemiun hoc dogma σι Si nmi μηδι α»»ο«τ «λνς ιθίλβνπ;, ê»wç
• Sybodo Occumenica hauferint. Dominus e- η τμ^μα >hi ίχ τϊ τα^δί, άΜα £ ι’χ τ» vii
nim Deus noffer ait, Spiritui -veritatit , qui 4 φβην txxep£fi\)xt, άτι Sn α»« EùxyytTwib τία
Pxtn proceiit. Veru mt am en nove hujufce im­ φνχΐιά ίχτσζ ηύτΰιι y in «t· uÎxufj^txüi ri*ôSti
pietatis parentes Spiritum inquiunt, qui a Pa­ vi βλάσφημο» tst» xtxriuiTtu ίό^μα. · μ^ί yif
tre dc Filio procedit ; non illud rurlus atten­
dentes , fi in quo a Patre fpiritua procedit , χι&Φ“ · θτ·ΐ Ημβν φΐ«·' , À τηίμα της βλχproprietas illius cognofeitur. Similiter fle fi in dftac, δ χαρά τί τα'£ο« i’xTtpæin»· οι* Si τηί
qno generatur Filius, Filii; 8(procedit, ut ipfi W»xî τνότχί δυατίβ^ας τητϊρμ ni «ντίμά φ«β·<» ,
nugantur , fle Spiritus a Filio, pliiribus pro- • ____
s_,,χ} τί _________
r____ *>λά
____
,_
ταράr_
τί ____
τα^ος,
ι*ϊ txxop&mt·
μχprietatibus Spiritum a Patre difcerni , quamCj,’
τ«λ», «c tè &
τί τα?κ ixw~
filium . Commune emm Spiritu· fle Filio ex p&nt w χκΰμχ, ii ;ίίιίηκ
Slir* i
rtyn^K(TK juin
«Jrï wyttwrxtnK
ipfo Patre procelTus , propria vero Spiritus ex
tir<wruç xJ h Cf y» tyvint · w'i» , H τϊ vii ·
Patre proceffio , non vero a Filio . Quod fi
vi τΜυμα
pluribus differentiis Spiritus quam Filius di- fxiroc£fnt< Si tif · aJnJy λίμ®“
(cernitur , proximior erit paterne iubfiantis ix jJ v'ti, nXtiorn Stetrttotrvi ή ·»ι"μα n xaFilius, quam Spiritus. Et fic rurfus Macedo­ Ίξ·ς, ûrrp i wic · xarro» μ$» Γαρ τνΖματι , >ί
nii in Spiritum Sanâum conatus emergent , Μ^/χ έζ αυτί τί ectÇii ΦρΜ·ς , 7δ»β J·' τί
eorum drama , fcenamque induens. Prefer jam ΤτΛ'μαη^ ή ix τί
if ixxêp&rtç > J μΐά
*>
diâa neque illud capere omnino volunt , om­ Ίϋ wi· fi Si αλποσζ $ιχφοροι7ς SiartV^tnt τί
ne, quod commune non eft omnium domina­
tricis, flt coniubftantrali) Triadis , unius tan­ ττώμα nutp · wee, iyyvrtpot it icn tbc «χτο
tummodo ex tribus efle . Sed hi quidem hac xqc ùrtttK ό νιος, iffp τί νιώμ»· x, ΰη>ς ή Μ«ratione, & contra nos, fle Orthodoxam Dei xsievia ταλσ χ*η τί «νΧ'ματκ ταρ««ΰψ«ί τίλEcdefiam impudenter fefe gefferunt, ab alte- μα τί Zxciraiv ΰτνδοβμ^'η δράμα,
rliù cxUvUu'
ra quam a velere Roma adpiiflimum noftrumDXwtk
-- ·-,
... ewtcjieti
, ολνί
·.
δ» ·»-ρφημ^ΐΛΐν,
uSi
«θ/λχImperatorem accedentes, fic alia quxdam con­ 07k, tri η w, 9ttp μι tit xotvit rnc rarntparatra Orthodoxum Ecdefia cetum dolo malo
machinati, imo vero & ipfum acceffum ab i- prxnc, >ζ ομοβσήί Τύμβος, Ca ii ift μοη "îTiS ry/Hv ·
nitio mentiti, cum cotnminifcerentur ex urbe m tu St η τϊ χν/,^ης «ρ^βολη xasrav nJr T^it ·
οί>λ’ οί μ£Λ ίη»ς ημμ» τν ttvfâ, «} τις ορθ·δοζ*
Roma accedere, miftoique efle a Papa, re au
tem ipfa fraudis plenis monitis , fic confiliis τϊ θί» ίχχλητ/ας χατηταιδΛσαντ» · »’φ’ «ripae μ«ν
Argyri, ipfi ex fe advenerant , nullo modo a άτο τηί epw/ΐυτψαΐ Ρώμικ τρ·ς τί» φίλΧσιβΐPapa milii. Sed fic literas , quas ab eo fcili- ;«η» ήμων etùnxpttnpa α*φ/χ»μ$υθ/* <»α Si li­
ret deferebant, commenti funt: quod ab aliis
etiam multis agnitum eft, fed eo potiifimum, nt xani η ορ$οίοξϋ της ίχχΛη^ίχζ χληραίμοτκ
quod palam litterarum figilla. adulterata efle eXSMwpX^arws ’ μάΜοιζ Si xj oturliù rlui «φιζη tîdcprchcnfa funt . Scriptum autem ab impiis _ τλασμοϊιυ rliL οίργίιυ iroiWctpfyjoi, κ /x της Ρά·
hike contra nos repofitum Italicis literis exa
μηί μθ» «φΐχΐ&Λΐ)
χαρά τϊ χάχα άτοταλίιϋαι
ratum , fit in prgfcnlia Hypodiaconorum fe­ σχηψάμ^υβι , ττπί Si «Λ>&«μμ€, tbTc «νρά τί
cund* hebdomadis ab ipfis primum altari Dei αργυρό δβλιραϊς vwo^riqjqi qjH σνμίβλαΓς, αι>magnas Ecclefi* appofiium, poftmodum, quod
τίι η άφ iaun5> αφικόμ^ιοι , Φ μήη ταρά τί τά­
Hypodiaconi illud fummoverunt , fic a (aera
menfa abjecerunt, fic illis qui appofucrant, ut πα άτβΓαλαίπί· Α>λα >ζ το γράμμαηι , « <άς
denuo reciperent , contenderunt , illi nolue­ άτ’ ΙΧ6Λ» δηθο* ί’ΐΓίφί'ρ^ΐ'Λ, Όλασάρφιβτ - Τίτ»
τολλων, iÇ ά»ο τί ης
runt- Illius in pavimentum dejeâi , cum jam Γάρ άτοη άΜνν
in manus multorum pervenerit , ne blafphe- ιύν ^φαμμάτνν σφραΛδΧΐ νοαοθ/μ&ίας φα»ρ<ίί
tna promulgarentur , mediocritas noftra in fe φνραθίωοΜ* βυνί μα» «* ν» ταρά ηίν Su&tÇiv
recepit .* ideoque nonnullis advocatis, qui ex twd» «τ·ηθθ» ΓΓΓραφβνχαθ’ίμά», Ιτκλ/χβΓί ΓράμItalica lingua io Graeam convertere callent ,
μααζ Γφραμμβών, >Ç ixi xatpowtxv τι$» ùxoSnx«Vj» TÜc SSLripaç ΐβάομοδος, trap ητύν τρύην μαί rji ‘ζκ^ΐζη της τί θ»ί μι^αλχίΖχχλχσ/αί
ίΤΓπθα»· vcipen Si δ<« τί τί? cxoStcaôvuvç α*τ·ίσα£αζ τβτβ, χ, ττς $(ΐβς ΛΧορρΐι^Λΐ ^«χίζη<,

3.7

λ\ο ,

S.8

_ CONSTANTINOPOLITANA.

»ρ·ΤΗ»««5βί μθ’ η"ί ^tert λοιβύν, ixwovf Ji A Protolpatarium duntaxat Gwtmam , Ruma’
CHWST> A** 3»Α»»θΙιΰ«ί TÏW xeiti τβ ίϊοϊφονς pty>i('.i, £ num Pyrum, & Munachnm Juannem Hilpa. anno
««t* oft ·\Ηρας xo»wv Ζλθο'»,
μη ^ημορ»Χ»θη π» num , Icripiuram ill,m in notiram linguam CH,*,IST!
traofvchere tmpoluit . Tranlverli veto lenten·
Cf «υ’τώ Ολββ-φημί^α, η μίτ^τικ ήμ«ν α>ίλ«- tia hit iildcm vcibis ita ic habebat · Si.aK«w-*
βιι·ι
πί» ιΐιι Ιπ.λ/J* γλάίττι^ οίς τίιύ ίλfidet, iJ facnfiao Remane ÎT Awflolice foÀ«J« μιπ>0αλλί<» ft’Jo'n.» »μ>«λ?σ·βμθ·η rr.ai , Jjt je opp->r..t, anatbema fit, nec dicatur Ortboή>·*» τν upooneireïetiov Κ,οαμάν , τ»'» Ρ»μ«/'ο? doxui , Jed Procymtt.v , & novel Anticbri/iui
η\ Πυρ®» χΐ ην μοναχόν Iwetvrnv ην Ιβ·χ«νον ,μιηι· Ubertui divina £'<*//> /iwiAa Romane Ecclefia
iperxt ii !yyfoi<t>ov «νιτριφβη ·
τϊ ΐγγρχφου Epifcopai , Petrui Amalpbikenorum Arcbiepijconape τύη-ν μιη φρ*β3ΰ*Πς
η rirou ΰρ>ί αό pm, Federicui Diaconui, & facellanut, untverJe catbohca Ecclefie film . Sanfla Romana prtτβΓς (.τμακην iv-et' ifi τις ir rri itrce, x, r? 3v ,ma Ô* Apofloltca.fedet , ed quam , /anquam ed
r!x της ρβμχ/w iÇ axorAtxnç xxOiJfxi βνπλί- B caput, cere mw«w Eccl'fi.irum Jpecialiter odayoi, βι·»θ»μ« tra», x, μήτο ίιχι.θω ορθοίοζος , pietur , Ecdefioftica pecu, at nectjfuatu gratia ad
β»α ÂQ-»»3ai χρβζι/μ/ηκ, ιμ »ίο«
· banc regietit urbem not foot apocrifianoi mittere
Oÿùpns θί· χχριτι lüi «Γ<« πί» Ρ»μα/«» ιχχλη· conjiitett , nt, quemadmodum fctiptum di -, de-,
feendemut , <ÎT vtdeamuf , fi opere complete efl
eiets tiifxoioc, Π>1»·ί πί» Αμβλφην»» ιρχΗΐίvox, fM4 coniine· ex ee er be nd ewei illuti ecxowoç , Φίρί3«'£>Χ.«ί ίιοίχονος, χ, <raxt>9>étpo<, rïrt fcendit, cognofceretque , fi ret aliter Jr beberet .
τοιί rut χ«θολ/χης ί’χχληβ·/«« TtxW nectat P#- Hmc notem fit pre omnibui, glonofii Imperatoμχίχη χρώτη, ι£ αχοτολιχη χ«θ/ΐρ«, »fôç ή» art Tibet, Clere, Senatui, populoque Conflentinopeti­
J>) wpôç χίφ«λ(Η>, ί φροντι'ς χ«σ«» ni» t’xxAwwv te*·, xmverfe'tte Catbohce Ecclefia, notbic egnovijfe, quod maxime letamur, bonnet, 6* twa·
tStxiës ΰ«ρμ , τη« ίχιλητιοκΊχης ο-’ρΐιώκ «
XPtêaç Xxoj'f ·
ηιίτην rw βζαιλιχ^ν mokty mmum, quod ef/i-ilin dlemui , malum
/. C ¥··* perimet ed cdlumnai Imperii , vtrojque eb
ήμίς οίχοχριτιηρΐους αύτης noinfat
' · - '
nfdem cobo-eiiatoi & civet Jap ent et , maxime
i va xa^ùi χίΓραχηι,χητίλ^ύΐμ^υ tiC, ’Juj^u ,πάρχ
ϊργφ rnnftipoont ή /Jon, £ «Jtarrxtu« ίχ τχλ<
xebTjR χόλι«ί àri(i<xnt »ρβ« tb ut» αο’τηί* «
t’ it
μη J» Srvi,
βθΰ» ynwrxtruear upo μιν
tavnor ot ίίίοζχβ-μαο'οι αιΐτοχρίτορις , · χληρος ,
η α-ύΓχλητος, $ β λα« τιίτηί Ίος Χ^β-τηοο

omnium Cbriji/ene, tt onb doxe ttrbt ell: quod
ed Mcbarlem, qui Pelritrcbete abutitur, & tltint infipientie Joetot, & ctnj >rtei, in medie il­

litu plurime berejeon ztzama quot die d ljrmmentxr
Quemadmodum entm Simonian d-nurn Det
vende t ; et Falefii hajpitei [uoi celirent
Ô"
non folum ed Clericatum, fd tnjuper ed Eutico·
palam promovent : et Anent rebarznt ta nomine fenfle Trinitatu biptizaloi , Ü L tmot
petifimem : et Donatjie decernent , extra Gre·
corem E.cl'fiim , Ecclefiam Cbrtfli , Ü verem
facTificinm, & bapttjma ex eneverje orbe periiffe. et Nicolaite carnalei neptim concedent , defenduntque jacrit altam minifini ; ni S venam ,
matidiélam legem Marfit pronanctant : et Pne^-

χόλί«<ί X, »««·« ή χ«θολάί t’xxÂna/at, rpii é»nty·
0« JtifuixcinsM, βθο χλ^Γα χαιρόμι^η ά>«θ«ν,>
1Ç μ»'^·», ·θθ ίλί&νΰς λυχβμίθα, χ«χο> · rjq'
yèp βτ·» »ρ6ς της xto*«ç
χράτοος, χ. tbç χύτη
ττπμημΟΑοος, »C ι*8ί χολιπιί σοφ»ί, ypvtxrtxtiπιΊος, < ορθοΛξος t «·<» ή χολ/ί · ότο·/ it *(ός
Μ<χ«ηλ t·» xatnr^fxrtxfci 'λίγό^ρ.ο'· οατριοίρχην,
Tri otvrù ΰ'.οΐχς «τυνιργιΐς, χΛμγλ ζιζάνιά πίν matom.ecbi, met Tbeomacbt , Sptntui Sanfh fx
aipio-w-' x«?iX*rnr itxxTtùpfTt<t d» μΐιτφ «ότηί , Ftlio procejfionem ex Symbole abjcidemnt : iu
Sri xar^tù» ot Σιμνιβχοί τ<ΐν Svpfùv τί $ti xt- Nazareni , carnalem judeorum munditiem
npirxuet, hjm' ώ; BxAi^rot τ«ς χχροίχους atmSr fervent , et parvuloi morienlet ente o flavum
dtem a nativitate bapiitari contradicant : Ü
f!Ç·ίαουχίζουαι, >ζ » μόνον χρός Κληριχχτη ,
mulieret vel tn menflrett, vel partu per dilan­
νρός E’xwxo»«n« ctvayourtv. ùi ot Αρ^βνοι «iet, communicare , vd fi baptizite non Juennt ,
νββχίτίζουαι τβ« C» β\ομχπ της iy'txi ÎpoiJoç baptizari prohibent: & comam capitii , tj bar­
βίβχντινμΖΛονς,
μαλί^β τ»ί Λβτινβί * ΰς οί bam , vdati Nizereni nutnentei, cot qui cornai
fecundum inflitutionem Romana Ec^ovxTtrai ixixopirtv, ότι txtii τηί txxΑηδίας πί» tondent ,
rpenur τη» ίχχλη<π«ν τί Χρκοο, >Ç η βλη3«ή defiet barbat radunt , tn communionem non reci­
ÿvr/it, <ί τ» βοΐοτιχμχ
ολβ Ί» χότμη «χολκλί- piunt. De qu but error ibat , & ahit pluribui o·
peribui , ipfe Mt bael litem domini noflri Leoχθό«/. «$ ot Νιχολχ/πα τοίς σχρχιχούς Γχμους re· g mi Papa admonitui, refipiftcre neglexit. Poflmoçar. apei·/, xi iitxStxirt n<\ τβ <fpn ^urtarngjuvmi· dum nobii illini pendu fimihem melorum argu­
ftrèii· tèsui Σιβηίρχνοί ΐχικχτύριχήνφΛπ nv νό­

μον ti MoeaitK’ ois oi ϋ^μαήμαχοι , η θίβμχχοι, άχι'χοφχτ α»ο τϊ σύμβολα tb âyiu xvfiμχτος τΐιύ ιχχόρίσιν ίχ τ» υιό
«4 « N«£wρΐΐυοί nr crapxixiv π$». laJa/w χχ$α(/σμον tri
maiw νηρόσιν, £st το βρίφη to θ/η«·»4$>« wo

menta rationabiliter opponentibat , prejenttam
fuam, atque colloquium penitue demgavit, neque
facrum Imperatorum collium, & faptentumeum
cohortantium ad fanam mentem , autitt : quemadmodum & antea Latinorum Ecclefiu daqfit,
eofqeee Agyteitai meueepani, verbu & fa&n ubi­
que perfecutui efl m tantum, ut in fi m fun anatbematizaret Apofldicam fedem, contra quam
feiplum adbuc fubfctibet Oecumemcum Patriar­
cham . Quare noi ejufdem fantte , & prime Apeflohee fedit infignem injuriam, tf vim non fe-

της o>Joni ήμ/ρβς aro' της r^fivirtus ζχηίζί.Όαι
irriTtiyocv, iÇ tbî ytwa/xaî, ti'i C# τνίς χχττμηνίνς tu>?^ , ίϊτ» ce ττ Γcora xi' ίιινΛχσ-ας xotw·
irtnuJou, *r» a^arr/rot
βΛΧτίζιδαιι J^xw>jM, ις t(u κρμίιν της χίφ«λ»!ζ>ζ Tàxw^wv®^, νςο! Νβζωρκιοι
το'ί nç uôuet κ&ίρον'
W,
Jtxrn riu'
ίιαηιξσ τί$
’itlu
TBÇ, îçliero
τία'"ίιαηιζσ
της Ρ«μα/«η«
Ρ «μα/χη« txnXnrJei
ίχχλησ^ίχς τ*ί
τάς ηύγννος
χιαχννας ξκςίζονπιί tοίς
t u xwv»H«vàa«n^txonunavixan itχογται' blip *>» MXatwrpuir, >Ç tripw TtXtiruv tpyvr «υτ», · culm Mt^atA Ίρχμμ.αιβ·ι tJ xvpi ημνν
Aimtos ΤΪ <«»«
.................. . titéra ήμΐο mit ΰγγιhou mini tw Caw·
Comti. General. Tom. XIX.
F™
’’*'»·

I

R81
. Λ9

PSEUDO SYNODUS.
mC^L*ach7mk
Jîo
«°
rix.
tf Cit bol team fidtm muitu Médit dtmer- ASireei r$ IriAtxifW καχύτ λογικύς àrrtalùiat Ai»—
i»
t
·*·%/%
*
ANNO
CMHisTt &
HP***1'· « prafadicatione fanita & tntUu TetpwKv «m, jy tua β-αντοχκν ran· chkuti
dividua Trinitatu , C Tirant Apofloltci, cajui
τιλως aerp iiran. ôn πΐ t^taî £»λ<£μχ7ι ÎÇÎ ai- ··’*·
nu famat Αρκτιβ^ηι, Cf omnium orthodoxorum
Tvxpanpwv, tC
««φην» ye^trinrwv xcn>e*x«r«f atram, tf feptem Synodorum , ta aviver)a caûoxaffC#, XaStk
<9pirtptv TbC
t baiica Lcrlefla anathemati , quod dominai nofter <êatr «t’rry,
rj«J Aaiivw ιχχληαίας άαφαλιααη , >Ç «υτπς αζυpilfirmt Papa eidem Micbaeh , tf ilhai [equacibut, β [vaderi nolunt, decrevit, hint >a madam μΐτνς avoxzAwy ρήμααι kJ tpy^i άχανηιχνί xartfubferibimui . Michael ,
Patnarcbatu abuti­
Ιιάξχη iti nrnnv, vff ô niîf υιοιίαυτη ανα·
tur , Neopbytui , (y gai,tantum humana timore
διμάτΐζεσ τ’ιν «τ»Γολ<κ(α χαδιίραν , χχ& Μ
monafticam habitam indatt , nane vero dehflir
iaunv irt hmypà^xt tixn/tyxxiv αατ^άρχίαι' etninrabilihai apud mu.toi dfformatui , tf an a
?ca- ήμάί τίί αΓίας avriif , G «ρβ’ηκ exoroArtic
f*m eo Lee, qui Acrid* dicitur, è* ejufdem MiSCtN «χ ύο»φ/ρ·νebieiji [actliariai Nicepborai, qui Latinaram fa- B χα^ίίρας rliù c£«<wav Ctav
erifutam tn confpeflu omnium pedibui conculcaτκ, τία n xa^nAnluè xifn χαιυίύκ&αι xeAt/Çe·
Vit, calerique omnei , qui tot fequuntur m jam
χνς oipepaiptÇuee, «ρ·κtier* της ^/«c, tÇ, à^ifirn
defit! erroribus , tf fjcinoribm , βί anal berna,
Τς/αϊΦ', Ten «TareAra h Opav», η τιν^ την etMaranatba cam Simoniacn , Valefiis , Artanu ,
xdx^Ttv Itixtpfyi., (? »ά>π.» fii opjolo^w ttariDonal’flit , Nicolattii, Severtanti , Maniebetit ,
ftiv ï$ iRTti e-uartôwy, «ro xz'enç της xa^oArxic
tam ‘jaibai dogmata flataunt, tf altts, qut fer­
twAnrizç π! άνα&ματι, tttp i νό&φ* ήμ«ν ·
mentatum , animatam effe dicant, tf cam omnidCAej3/rer»c xarai ni u tj Μ<χ«ηλ, £ nïç aùbal bureticu , imo veto cam Dtabol» tf Angela
ejat, β rrfiptfeert nolunt. Amen. Amen. Amen.
Tti ixo/jfyiot; , ta» μϊ xriSwrcy, άηφηvan , ·α>

——

«J S

Et hcc quidem in impio illo feri pt ο & dete- χαδυχογράφομίμ . MryzsiA · χαηιχρχ'τtxùi taftando continebuntur : Mediocritas vero noftra τυάργα, » vidtpowç, € μίν^ àvdpvxivv aèCy τ»
tentam contra pietatem audaciam & impuden­
rtu l»‘ ίγχλνίμαασ
tiam haud fuftinens G ne examine , & impu­ C μβνζχ-ίχο'ν ^ημα
nitam prztergredi, valido & fanâo Imperato­ αόηχίΓΟ/ς tapa xattùv Ιια*(φψιαμ%19* , χ, μίτ
, < ·
ri noftro de hac re fermonem habuit. At il- αιτί Λ raw · της Αχ^ίίβς
Jc, namque ante unum tantum diem ab urbe σαχίλΑαίΐ^* th ain Μζ^ζηΧ · Νιχη<>βρ«ί, t'K
dilcefleraut, poftquam illi relatum fuerat, vi­ τήν τύν Λχτ/ww δυαιοσ •peçayJc xxnxenws
ret, qui eoa in hanc magnam urbem reduce­ ι»7ς «wt, xj χανττς ai hôpfyjat αΰηΐς df ηίς
rent , mittit , vocanturque citiftime, fed no­
lunt mediocritatem noftram convenire, aut in xcoxtefyoti αλανΐαμαβι t ι£ ηλμτιμααιν , sCasvat»
confpeftu fanihe & magne Synodi procedere , ά'.α^ιμα^ Mapara^à au» ηίΐς 'Sapantaxtüt, Bar*
& refponfum utcumque dare de his, qux ipfi AfT/o/c, Apfeartit , ûeyatrrrzrc , NrxaAzirwç ,
impie cnunctarunt, (ed ut ipfi in Scriptura ab '£.f(iv\ttavoîç, Mzvr^etrarç, oui «ς Ια^ματίζναι £
ipfis exarata exprefterant , & mulio plura , η7ς âb^ttif ητι ii ΟΛζνμαι ΐμφυχον £vat, iÇ au»
quam in eo feripta fueram , contra noftram q^xàrt to'ç »/prrrxe7ç , μάί^οι li £ μ™ <n ÂratCô·
ndem habere fefe contendunt, velleque fe po­ Am ,
τφ «»s'Awy , tàv un ™&ύαιν , αμάν.
tuit mortem oppetere, non tamen in confpe.
âum noftrum & Synodi venire . Hzc enim αμήν, αμάν’ Tamn» /jfy» «> là της ίιταηβίς τηΰtobuftus & Sanflus nofter Imperator, per rei- της, <Β άνοαίη γραφάς· ή Si μιτ^ρτης ημινν την
ponfutn fpeâabilia magiftri , & a fuppluatio- τηλιχαύΊΐιυ χαη της XrtCnaC ν^λμαν, xj την άnibus , Dei amantiffimi Canhophilacis , & vatlceav μά άνο^ορ^χ ανιτιζι AfLray μϋναι , xJM
Commentariorum Scriptoiis, eos nobis & Sy­ άΊιμΰρηιαι, rfi xpatv/ύ, xj άγιρ αμάν βααιλϋ
nodo dicere renunciavit. Cum vero iis nolen­
Ttî areeà τπτκ χοσολογ^πιι · xj ός, άααν Γαρ nrot
tibus ad Synodum 6c nos accedere , vim in­
μιχς χ, μβ;βν η’μί'ρας μ^ τι tf&
ferri , validus «t fanAut nofter Imperator , αχβϊημβν
propter Legationis provinciam , quam pre fe ΤΒΤΜ àvcat^nvat t J xpiTet αότϊ, τπς ύς τάν μιferre videbantur , non probaret , rurfumqne ^αλότβλσ τ»ΤΜς μιηταλχΐντης ιχΐίμΐΜ · xj ·3αττβν
tantam contra pietatem impudentiam inno- E μιηιχίμχαιηι, μ* 0eAovnti Si τν άμιήρχ μίξιό ·
xiam permanere hand decorum effet, & pror- rent avpoa-fA^éîv, η Ί» r’tpi xj μτγάλρ auvilqt
fui indignum, medicinam optimam iei przpa- b-'t; όψ<ν ι’λ^ϋν, xJ awdxetr/vTtlta lavai, xtt) wv
ravit , & pretiofum & venerandum feriptum
ad noftram mediocritatem per Stcphanum fan- άτιβάϊν άχηρΛξαντ»· a>A’ «χβλάθ**ς ^tî tw ταρ
fiiiTimum Monachum, & magnz EccleftzOe- aa’nJv ixn^drt ιγγροίφ* , «J xAsk, S* nJ» da
conomum, & Joannem Magiftrum, & a fup- αντύ γραφεΛηίν κατά της ημπίρας w/nwc tjççpt
Îlicauonibus, & Conflantem Veftarchem , & fexfiv ItoTfjvavnt’ aipièe&ai li Oarvwv μα»Α» ,
'hilofophorum Hypatutn tranlmifit, cujus te­ ά fît άψτν ήμ7ν ,
τη αυνόΐμ itàfiv . TaStu
nor ille eft : San&tffime Domina , dt et, quod 7«Ρ · xparutdf, £ âytti ημβν ^arrAdfc It ânx£mhk th vseX^sxTH μα^ι'ςρκ, <£ t·» ni» Jttie-fw, tÇ τϊ διοφιλκάτη **ρτ·φύλα«ς, tÇ τμ ùχομτφατφραφΜ At^r tbthç ήμ7ν , «Ç τη α&όΐφ μιμά.υχΖ»’ »’w« Ji «unie jJf» mH β»Α·μ&άης
7f tfueéja», xJ ήμ7ν α'ταντχ o-«r, βτ<ο5η»α» · xpanreae x, cr>/ac ημέν CartA&, lia v» Irntüv xse>xfèo&at rffmf της oftxfbtiat ίφφΐκηο, w tW’XttffC* * a’yfxJ/χητβν li χάλα την τνίλίχαύτη wml
της £atfiiiaç putiveu àvailfaxv àeopttrii 4» , itfi ά>λ«χ αναξιβν , >χ·νομη<Γ» θιραχΜηι «’eifftF t*S
ααράγματι,
τ/χοον, >ς -wkxtxuisw Γράμμα βρ^την ήμιήρατ μιξιΐηιπ Ita' Σηφάαι ri iatttn·
τα μ·ητχ»,
·ι\ο»4μΐί rri μιγάλνκ ίκχλτκτίαί ,
lawiyyts μαγήρκ,
iti TÜvlf^rtmv, tÇKaàvc«mc
tÇ όχβτχ ni» φιΚααάφη» όξ«ζ»Γ«λΰτ .
li hi
tintai · άγινταη
liarom xstî τ·' αομ^οΊ·; n' flaatAeia μη ίρΛ,νήαααα , £pt την ρίζαν rtS χαη
âai
nb Ε'ρμηνΛηίν <? τ·ΰ μι pm τού «ρΓιψβ»
τ·άμ|ύ i&txtiçtii ξθ4·{,
vaf iripoir

mç

______ βχι

_

CONSTANTINOPOLITANA.

CONSTANTINUS
MONOMACH IMP

.
· »X

N ·»η·ς τυφ A accideras , a rfs Krgte Majefau penatmi ‘ff—
di* , mab radic/i· ar/aaa kakajje 4» Jalerprêt 1 ANNO
ch aiSTi Ocae»· ««rcsiXatp^» •P®< T»» «r>cwtun» xa , ate
km , Ü ’form Argjri ; tf it
f indent CMMI*TI
*·*♦_«» St «ûnJv rarla^a^sr^ûri x^crXXa/, ni υηφλυα·
raayaaw perrgr/aM , tf at abu Jappefilu 4«.
‘”*
. für roraùrn · ni â«' ^«pr/av
ni αν<5ιμ«τζfind jatedt mi* pqfjamar, mm/i vert aaiiereiver.
o?x»« iÇ Tttte αυμβ»λΧβ-αμξύΐ{, x. rotte ôtJté»keretti ad Z«4« Jantiit altat tranjmijiiaai , at
aôntC, Xj ^ραψανηιί, X, μιι,'ϊ* Ληχ/ν tri tcu- per eei ii/lrutmtv tf tin, nt Jneeiha tn pejttn»vjramrwe Qorne, xxu3xru ctaixrw/xavTwv · mm efntiant. Cbartela hat pe/i anathema diflum
«pae/ni^f γΐρ ή fteerXwe μν, 7»ar χ, wv Bcr«>- tf Ca^Jihariu , tf ft, ya/ pnklicamnt, 4·'ftrt.
^ην va» ΓχμίΙρίν /Jao «p^upoù , χ; niv Rif nt svv pfertnt, aat rent, tit ^4 efi, vel tenxittr caliMiivii uiw ixexAnfctw hc txjv tuAexav · M it lent, taren tendet teuekerater . Mta Jifnidem

’anno' ns T‘ ·?’*·* ** ‘V/4·’

rtgus Majeftai inptrevit, el tf l'efardut ArHyrt gntt , tf Vefet tUnt flint tn phint ent

rnf Totjaimf
μηΰ
r.SiK- cencladamnr, 4/ tit Vilena degant , main dtveΊιύης ζ. Tcûm
» 3w«Xix>i, χ, θί <» γρηφή - xeii., yimua
, ____
η - prenter
__ ___
duMdaaa ,ftent itfnt
hanc___
canΚ«πΐ γ«νν τ·ό
«οΊ«φ«ηρί «’»«>«-B/am . Mtnfe Juin inJifl. -j. Et bac quidem
Regia
Al
divina
feriptura
coohwbar
Secun
μι», βοηίπ ni ΰτιβίζ
a τουπόι^ί- Β—“ * '4 “‘" f"‘........ .......... :“v‘· β------ ­
Orx«

μ^υβτ » «Ç à
«te trv recno ?oô)<r<v Jiîewô- dum itaque pietatis cultoris Imperatoris pro­
, ipium impietatis fcriptum , nec
Πί , ί etùnti rtre varweaer Αυ σριτμ^οι tut rapa­ videntiam
noo qui illud expufuenmi, Ac vel «d illod fa­
cia ni» «pas /LtctXtwc ext<-«? μ\>^, ca τΛ μ<- ciendum adhortati funt, vel auâonbus auxi­
ctxprrM «ν«5«ματ< ύ»ο3λχ^»)σβν ' txeiOw lium praftiterunt , in prutentia miliorum ab

Si xem» ιήν ηττρτχν ήμ/ραν, ί ι!ς
J-WÇ ΰκΰοΊΚ «βίομαίχ-

ίίΐ φ&Ίη

μ^

Imperatore in magno fccreto anathemate lubaâi funt; judicatum vero eft quarta dia, qua
> eft prima curre at 11 Jaebdomadis.
Vigefima quarta vero die pratentia meabs
aS1. St τ»ΐΐ repôrnç J’aX/a μχνχ, xjt?’ m qpj
Julii, qua & quinta Synodi expolitio pro mo­
ή ?»c χιμντικ cwdiou rx^wcs χ,χγ.w.?n»at μ«λ·
re legenda eft, audiente multitudine, anathe­
η xaru' π cusnSri »»’ dxpaarH toJ νλη^οΐΑ, «· C mate feriendum elle nulum impium Icriχθιμ« rtedàtt ni euri àrtfiiç tyq βυθίί iy·
ptura, nec non Ac qui illud ediderunt, fitfen
yfxt^rn · Πρβί Si φ' ηύς nun ι’χθιρ^64* ΊΑ·' pferunt , fie contentera aliquem , aut conii
βψανηις qpf nuetinvit Ίσβ , ί Ιβυλτ./ rte την liutn, ut illud fieret praftiterunr. Prototypum
ηύτνυ m'nrt» SiStutant’ *î St mpunnivv/ τουρι- vero proje&r ab impiis , impii execrand>quc
fcriMi combuftum non eft» ted in tecioCharφο'τκ ν«ρ< T^r Suanflùt itaritu ΐγγρχφαυ qjq
topnylacis fecreto repofitum , ad perpetuum
pueapaô ti xetwtetbàtr «M* à»
&xyî< r«ù ^ap- eorum dedecus , & flabiliorem conJrmuanoτνφυλβχβί avtnûw ctxpr tn rc
Jrqrfxn rdv netn, qui fimilia advenus Deum noftrum blaΤχλικβύΠι του $tou υμνν ΟλβτφημιΚΓβντνν ' q^j' fpbemaruut. Sciendum preterea eft, quod viatC μν.ιμΝτίρβ» xanyiueiv ‘ itî St ytveirxHv , arr gefirao die ptefentis mentis, quo illi, qui adIrani lit rxoct r^t'pxr roû cïrewrvç μη*όί , ««θ’ vetius orthodoxam fidem Nafphemarunt, ana­
themate ifti funt, aderant .una cum ahis Preην *α’.ίΟίμΑτΐ»ΐητβ? οι xani τϊς ο’ρ5ο$οξου xcrroic
fui ibus , qui nobiteum confidebant , uni ver fi
ΰλβτφημΜ-ormc, συμχορχαα» n?c σημ/cat euvr7 ,
~
Γ . . . , . p. wrrupuotr*
Mctropobtc α
fic κρικορι
Epiteopi » qui in urne
urbe aegcdege·
^βζ·™ ημ/ν βρχπρΓιττ, χ. or c* fourni x/v-D baw .
Uq AtheMrum λ Sy melius ,

Λ

»

ης

μηρνολΖπ»;, vt' at βργητΑτχοχοί , ajMuv·
Atvv ό Αθηνών
Σό^χιλλ^ , Μιχχήλ Συλ«ίου xj Σ,ύγχιλληκ , Νκόλβοί E;\avR«s qpj'
Σύ^χιλλος, Δημή&& Kagiac <φί Α'ρχατη-χη·

Πβ»λ>* Λήμνου,

Michael Sylsi fie Syocellua, Nicolaus Euchame fic Syocellus, Demetrius Caria fit Archàepiteopus, Paulus
An­
-Lemni, LcoCotradua,
“
tonius Zicchic.

Ko’Ç’aiiat, A’r-

fcÿ» AD PSEUDO-SYNODUM CONST Δ NT1 NOPOLIT A NAM
1

Sai Mickrlt Centlann nmu 1054. ctltkrnttrae.

ADDITIO.
i» s«vri·
Μ··β ph

”·«.

ex Allelit differt et tnt dtEeé OriaAelee petrnnkat irüt. ftM·· fitiffit ad
J" jlkn/ tctlffieA Gmcor. attepia Lekbtm tn coUe- Pttnme Aatiiatbtmme petrianlma Grate (f Latine
Siintftn retint. Omifit frnedlcnrInerti, ^»et Mi- e^Uket Cetriernt Menmeonter. Lttitf. Gneta Teœ.
thetl Cerelernt dt rckne e Je in n rntilte gtftù H. peg. tôt. tf Le reprafnlatar.

T) farda

k»jn’ aila

Centtl. General. Tam.

XIX·

Fff

>

SAN-

Si,
ANNO
CHRIS Tl
•·Μ·

JS

PSEUDO-SYNODUS

SANCTISSIMI MICHAELIS

*

«gSSSSK®.

'

*‘4

ΑΓΙΟΤΑΤΟΥ.ΜΙΧΑΗΛ

ei,",ÎSi
*·>♦·

„·«,

F,trait Patriarch* Aatricbntt*.

«»

aintf/M* vaf«p%« τ» ΚηρνΝ^ν «V*
rip Avrtaj^an Ttçap^ÜJJ Πί£βν.

I. XjUmquam Diabolus abfiftit in (id iis conT T«Mttri«en
Χ«θ* xjuJ» I ϊΛΧΛ «$ Φ
IN era no», & machinis adverfus genus
χαηί τν” α»θρβχή· ‘flÙK · xmipôf μηχατηhumanum , beat i (Ii me; fed (fubinde variai ia ματ»?, μκΜ^ΰηη" «Marv «>»« iifftipaa τςί
vitam excitat calamitates , «c innumera
quotidie contra homines commovet com- Cïp
■ nie
t βνμφοράί, iÇ μκίχ xe9f>uklu> n» «ni
menta , per ea omnino nos quaffare ac dc- ®uJ «νθρνίχβν «ratxrrav ΖφΛριμαηι i, «ntewfl
jieere moliens . Et interdum quidem alis* , niait rom* ϊμβς
*
“
" '
x} x«nC«K«r
/χμηχ^Αφ*
plane veto infinitas , diverfifque temporibus , Mj αΛ·π ι$ «>λ«ς, μυ&κ Si vJimt , < «ni l)$pprocellas vite immifit . Nunc vero poftquam φο'ρβς xafpàt , Tb{ τ^χημι *ç TjS fii'f taity&pi . PU»
tum Hereieoo amota funt fcandala , tum
e/psirraiv («ralair ^e^awttft rxatvorthodoxe fidei fontes copiofe & uberiim Si Stt G to
ad fines terre diffluunt ; homines quofdam Ιβλβ, ιζ αί της ορ^οίβζ/ας rnfei α’φ^όηκ >Ç5«4xexfecrandos , impios , & quo non eos pio X«Sc «ς ηΐ της βΖχνμ^'ης tygppwn ripant, ârSpat
rum quifpiam appellaverit nomine , ab Oc* rixat «lo^oreciBÇ >ζ Suanfiùi, xj τι yap k'xerrrç
cidente in magoam hanc propulit civit<»em .* dCrs/J^r τν'τνς c^erajudwHC* ; exe rüt irttt&t μώ·
qui quidem adventus fui caufam prxtexe- pat, Ri t{u μτγχλέτιλη ηύτΐιυ etuniXatrce , «rrunt , a Papa milfos fe effe ; verum Argyri
»«Ρ«
dolofis faggeftionibus confiliiiquc ad imperia • τΖ·ν
~ oμ%ί της au’nfr «φ/ξηκ «ηψβ/^ώκ ♦
" ’χ-« eeoraXtu
·■*■'-'atr,. «Μ« τ»7ς *Ίϋ Α’ρρυραίο*
tem urbem venerunt, ubi ingentium fcandalo *· Π«
.
rum cauffas tam io aliis quam adverfus iplam Xfpait ύπν^ήχρκ xî »·υμ3»λβι7ς, wn 7<ώ βτ<π~
pietatem dare conati funt.
Cx/jg xoXtr αοη»μ$Μς, xj μτ^«Χ«ιν rxwJcrXaw ·k
φ·ρμ«ς, ««n» n «AXev , xj a«nr Ίϋη £<rtÇ«ia&aÙTK

O

II. Ac eorum quidem dolos alios , cum
machinationibus pcrverfis ineptifque , quid
attinet enarrare ? Utque linere quas ad nos
& ad potentem fanâumoue noffrum impe­
ratorem detulerunt , confiâe exfliterint , ti­
gillorum fraude & adulteratione palaçi fig­
mentum convincente . Quod autem ordine
poffremum eft , magnitudine maline ac ne­
quitis primum , id feripto reprefentabo perfeftioni tue.

Sàvat rrvjgrwntc.
Tac μ$ «»ac âo'Xvç, «J tuç Jurpaxac iÇ nt/ip·
Γας suÙtüv μηχαναίς, xJ «k « Zxsorperrv epecn η­
μάς , xJ «pac m xpantioi
r>ter ΐμύτ aùiaxpà'
npa γρχμμχτη, τ»χλχτΑμ$χ ίιύγχχιντ » rie nfr

erpayrîe» s’xr/jvXrç iÇ *apexor»rwc ^gppüllu» Zχίλί^ξββτκ t/u rXe'rdCcnr, ri «v x^ Ιοτ^β/μχτ ς
» Si Ία fty τ»ξ« πλΛ<η>7ο>, τ^ Si μιΠ9α τϊςχ«χζ'ας Ç wmtian «qvetwcy ίπ, τβη Stà Γρβφϋί χ«ρ«η’«·« τ» ση πλ«»τχτι.
Ω;,,...
yàp >Ç τΐιι «φ/ζ/ν
, £ τί
III. Poftquam deprehenfi funt fiaudolen--, SoKtpàr ventra^ot
- ,
tam feci (Te profeâionem, litcrafque finxifte
γράμμχτα aXar Arasai
-!
s^spddxrav
----- 1 , ιζ «>Αβς
varios quidem fermones fuperbia , & confiSi
..............................
λόγ^ς ύχ(ρ·4^Λί *9 ‘ '
μ»ηίκ χ«τη της cpdentia plenos adverfus rcâam 6dem addide­ ^οΐβζ» ΤίΓΗνς t/wrj^epdCopn · tap ήμΐ» [ty Sttfrunt ; a nobis depravatam effe orthodoxum ,
nrn α>Αβ, KSM Srt s’a
cum in aliis, tum in eo quod Spiritum San· SapSxt n èp^iSofyv,
âum affeveremus a folo Paire , non autem tv TaÇts μόηι, α>λα μη >Ç ίχ τν uii τν esrto* lap leutaTί It
etiam a Filio procedere : apud fe vero boc μ« τν e^rav sxv»pdCto5cu
fanum permanere ac firmum pertendentes . îtyùi tot tfanaiijfyt* τ»»· ίζ àvepà^paurw· iJaâanter etiam dixerant fe profe&os ad no- χ·μχ«ζνν Si,
wî ixi Smpôt^ru nir ημπφΜΐ, ex
firorum eorrcâiouem , non ad perverfionem rx'
aixfiaa βφ<χ·ντν * ϋμϋη ptql t&m
fuorum . Et nos quidem eorum colloquium
coogrcffionemque detre&avimus ; tam quod (uinJr aiunvjfita fapaTDaà^i^ai iÇ ràù cir»t/Ço *
certi effemus illos ab impietate dimoveri nou Stan n à^un^tw t^ttr «ν’τνς της luv^9U«c
poffe ; quam quia fine beatitudinc tua , cs- Ttxîtàai - xJ art ifit rA afs pwut^inmn , <?
wtvtuv no
Xo-­
tcrifque fanâiffimis Patriarchis , hujufmodi φ
ιχ» άλλ<νν
aavtwv d^MTvrvy
a^rasrvrar «resep^sJ»
νατ^ιαρ^Μ» , x»eJ *»<·>«»
de rebus verba cum legaris Romanis com E
wirW|)M,n»c της Ραιμης «huuvhv, >Ç
movere , putavimus &. omnino indiguum et- àta^aa !λ^ς
- t «Ç Ίρ
-- xmi...
τνς ara» xpirpt dr ι*Γ(
fe , & confuetudini , que fuperioribus tem­
TO/erwç xpsrmratrp
deeroev xJ βχαπίλ·
poribus in hu(uimodi obtinuit , contrarium)
ληλνν &ςμιζ·(ΐ$ι.
ac minime conveniens.
Exaèrar Si iÇ (μϊ«ζ»νη nîr mperipw /3uX»^C*»tc
IV. At ilii , qui majus quid prioribus vel­
lent temerario confiho audere, & pofttriori- THmdLras^suA x, ν·7ς ùnipatf ùnpfiÎAtàat ni «p«Sbus prima fuperare , feripturam contra nos nt θίλχτβσπί, γρβψία «θ’ ipuit d» τ/τίςμί*
depofuerunt in rryftica magna Dei ecclefia >«Xjk t« θ»« Ζχχληφ/βς μνταρ Ç’exiÇx «xr'icrmen Ia ; alia quadam eorum impietatis ex­ w. «>λ« τι' rmt της «ώίίν Âart0«étc Su^tiatn
ponentem deliramenta, quaque tandem fnbjivêratr Wtù nJr ap9^
cit anathemati omnem ecctefiam urthodoxo- XtpfaarV) nXÀnrra» Si
sum , quod qui in ea lunt nolint barbas in- î^v» ι>ιχλφ·ίαν t ti( μ^η rw xti^sewc ra^erX·*
flar Latinorum radere, nec dubitent oblatio­ alt»i nSr ce out/ n7ç Aertrarç ^νΧιμ^ΰν» fyffa»
ne» umere a presbyteris conjugatis ; ad pin μΐώ StaxtJCf^w μβηλβμίβτΜ a^f^apât

«ν·

.

î

krr
CONSTANTINOPOLITANA.
monomach?»^.
........... ■■«te «ptr^twwv >»>«μ»χοηιν, ·»« «i οζνμ»» A hzc panem fermentatum uffera.it ;
*··■

8td
item in
Spiritum anno
iandum a patie, Ftlioqua ptocedctc , fed a CHMUT*
foje Patre.

·
·
. ·
«..·
μβπρχς xtCMK μ" ta TV rapoi «. T» °'* >
ix jxovM ri
ixeepdlsOer Ar^a-n.» rarrÆ’μ« ri z^isr,
<’»βθ»μ«ττ.
Te pci a» αμπιον Itu, xzrratmSIiret t£u' e<rtV. Gctcrucn pretliiiifer, rinpiam banc icripturam igm fui (le traditam, ncc ad noilrum
fii nùntt rpcilu., x. μ>ί J’ric »4*» ripuJx
ι’λΛρν · aie ii rin i
, ltd ri iC φ«»ρ*ί < ommoo renifle cbnlpedum . Id autem tuna
non contigit , propterea quod palam , co­
»ν αφκ β»·ν rnJr χ, nSv ίβ$·μβφμ* vatvruv υ- ramque omnibus hebdomadariis fubdiaconss ,
xejraxevwv «χβηθίαατ «orta. α’λλζ μζ*
·fle quibufdam alii depofitj fuerat . Sed dc de
na, xa9' ήμϋ», μαλλί» Siκατά ηί» »ρίΜβξ«> »β»- tu, qui fic adverfum nes, feu potius adver­
η·» ce τη μφ«λρ τ· θ» èxaXvrt’f Ολανφχμ»· tunt Orthodoxos omndx. in magna Dei ccrrarvmc, xpuuirOau', «x«xàçc*»pu «μα» · υ’ς «» μή clefia blalpbemarant, unionem fumere , in·
νχαιίαλυ» safç Ca
JsiutA» «<βρμ(α ' mpaçBdecens duximusi ; ne Romanis fcandaloium
daremus
occa fio nem . Inter alios enim , qui
.
z Λ.·. —~_____ daremus
occafior
7«p nrç χ^·ί, x, · «ρυτΛκ» es η» ηνβτηρχ- j
legationis primum locum tenere videbatur ,
<γη âoxtSv, xa>xtXX«eav της c» ^υμρ fxaAqrt'ec (cancellarium Romane ecclefi· , & confobri< «πψτ·» τι pi>sç
ri Πβ»« iiurir étwctXu. !num Regis , ac Papai feiplum appellabat
TttK Si tjS «ÙtjJ Ιιιχίμ att>r/u n rlu
ήμνν Interim tamen eodem pire ipiamque contra
^Λζτφημ/χτ , iÇ rie r»?r «’«·ί3ί x*^ nia ορθ«ί·- nos bhfhemiam , fle eoi , qui impiam adζυν t’x^f^csxç
<«»σΓβξ« CxerAixi Cv tJ veilus O tbodoxos Icripturam expoluerant ,
in magno fecrrto juflu imperatori , fubdiμ/γβλμ ctxptra», όχιβχλομ^ι α»χ3ιμχτι · τ·λλα
mus anathemati: pluumum quidem poft kri,uûs
Tifr Ίτς j-ρχφΓΐ ntente (βίθινηι, xrei piurc ill us fuppofitionem adhortati eos , ut
tu si; ·ψ<» χμΓ» «λθ«», < τ»Γΐ η β*λ«ί nSv Cai
in confpedum noftrum venirent, atque tam
«ctjT , xj τη ί»βτροφη ri ίγΐη ζυλ3·Αχ «ζ»ηίζ«. alus ea contentis , quam fanâi f/mboli de­
s?at zepum'remc · aie Si ix »W^s»t» , «M« xJ pravationi reounciarent . Poftquam suum reieuTÙi f,’ μη vxu<rs»rur vte) Tant cufarunt , ipfique fibi manus violentas illatu.
* ros le comminat· funt, fi ultra hac in re moηχλήμ$Μΐ JmxsiAa», fk si xxrn Inc auJnS»
leilia afficerentur , ad anathema in eorum
φημιβμ
3M*r··
blafphemum cenfuimus efle progrediendum.
VI. Atque hzc funt que in nos malus
K« mint μζί «vtp x«5’ χμ«» · xempôc ιrnfiùpnrt». awmfjfyj nr tùç rat) rin, χ, τρ“ cj machinatus fuit. Que fermone communica­
mus cum tua peifeâtone · Primo quidem ,
nAndniri. w*urv» μθ>. ait τίς aruric ûCpuK ημ»
quod ejufdem eontumelic nobifeum particeps
xervanâr. rn» yip t» nu/ripv Ttàn&gt « »H- fis . Pcrfuaium quippe habemus te noftram
θ·μ<3«· âArvps» Si , ak ri s’p5i Xcysy, i xpd- loco tuc ducere . Secundo vero , quoniam
0aX** erppsc xJ χτίόμζ^·* «wtntuat^nr®* h et, reda dodiinar cujus firmum prefidom es ,
ffepemt^CST^* xxpd ni» JixtXfiW» «C ?λ«β·φΧ MX- ac ptopugsnator inexpugnabilis non medioνχ ix/cz . irRru It, ait «r n3» apo- criter probro affeâa eft , atque blafphemiia
impetita per impios Immines. Ad hasc , ut
(ixvn.» f\nuîi ίϋηστν x. «znAnp»
ht»
eorum, quz acciderunt notitiam, fcientiamriver «et Tirus «rè Pi une doixerrv ^ρβμαβΤΒ , que plenam
________
r._-, adeptus,
fi ____
foete a Roma ad te
irxfjx/xcarwc < Tij'c vie μιγχλΐΛΐ&β^·ν n, Cetera- Dîner· hifce de rebus advenerint, refponfionemi
confiderate
des
dignam
magnanima , ----expetxc Jtzmrxc «ζ,ιβχ τη» «ec«e*er> 5ùc.
—
rj------ J
“ , J
------ -------------rientiflima, ac divioiflima mente tua.
VII. Porro epiftolas i ft as ad beatiftimos
Ti Si »pif rie μβχβφμ*·ΛΛυς ηβΊζμίρχβί mû­ patriarchas
, omnino confimfles huic ad «an·
ri ^ρζμμαητ, treJiuia^rnt «tnt terra τμ epic
ditatem tuam mifl·, quia neminem leligiovfix tiw •^ravfu.'iiu z’erreAusav* » A**· Aperrsç forum , fidcliumque invenimus, qui deferret
rrv·' A4 Χ’λζ/Wr
tKaSr, Si ï nùm rwc saèc iis, ad qoosjcript· funt, tu· mi fimus per·
& ι^ρ«φΐ»ν«» ·ιμψ®, rp e/η·βμ·«μ^ πλπ·- feâioni ; quo ad illos trafmittas per aliuern pium , qui ad loca illa proficifcetur .
τητι · «C ΙΐΛηρ9μ·^^^ί vimif ruunt Stu rose £'rrterea propriis litetis , admonebis , at­
λζββΐ ifi tfsi ric riuvc ixHWi «O/xnsMCaa»» ,
que excitabis eos , ut telum divinum pro
tpoc i'i ««Γζλχα··». epic 1«', x, otxriec ρνρζφίί, redo dogmate , flt inculpata finceraque no­
rupzrvt'vHC < χβρζθχξ^ί «υ7·ί
*?
flra fide affuraant, utque fi forte de iis, qu·
incenogati fuerint , coi»·
Ιιζλχ^Η» »<ei r·
3ό>μζτ·“ < TÙc^u/aa^tt- Roma _gefla funt,...

Î

TU £ saXrxesvsùc if*»* t/riac, >Ç ’°··* *9« »»dE veniens ad eos, didumque, ficut declaravi4) ce Ρυμ. tia^MCi-v ιρυτχθ^ο», ίρμίζη- mus, dentyefpMfom.
v«v aps'c
%'
·* ίίί**ΛΓΒ/» »*··

re^zr tu» «rdxiws.
Îl<à U τί «pat ris z^rairum vzresup)^» AA^tvJpMc ήμηίρ·
«>mnk·
wtlhWi Itpsrsfcdw» ίΤρβψτ/Ψ » «K d» smp
•USK
rvv* ÿ*’*
t4s>p«·*, etfw
I* ’*«»· ·*«*<·
μχκ^’η · x, ruZ μβΛ κβηη^μϋίη τη
γπμβρϋ r»k e>taaruAHC η «pH

»

VIH. De ooftrî» aurem ad fandiffiomm
Alexandri* patriarcham liter is , ctiam ad
fandiffimum Jcrofolymor. patriarcham fcripfi.
mas; quo fi tpfe naocifci dqu potueris facili,
tatem illas mittendi , ipfe ad tjtu beatittsdioem dirigat . Et mwc qoidem urgente pro.
fediooeut iuam fandi ratis tu· genero, pan.
en verbis, ac obiter que evenerunt enarraVt-

P

r
817
CONCILIUM
__ —— vunus. Poftea vero, fi' neceile fuerit, fijfius , Aci» fvtnyutp xarro vdpato tu tfeyat^/sCHtΙ«ζ>ιλ--....... .
'‘hIkti •Per,*uf<lue feribemus ii* de rebus » necnonJf nn χλ«τύπρ·ν
cuetnpav , «. βίπυπι
Ciw«. mittemus feriptutn , quod adverfus nos depo- -, Λήβν«, itiCfAvuIu wdc tt v*tf rarurV^ura···♦■.
fiium fuit in myftita, d.vmaque meni.
Ex
quo difees iftotom in fide perverfitacem ;
.
,
Ύ - „_ .
.
quodque omni imperitia & rufticirare , im^‘K> «,
T?«»‘ίt
?
rénar rtti w vtfrv* x«t «Ç
rao, ut verius dicajur, flupore, ac dementia Tara, τι i/χτροφβν
‘
βμαθ/βί t^rnc xJ arj-po/x/aç, voMîS, Si «xhv ,
conferti fini.

Dominus io profpera valetudine confer­
vet perfeâiooein tuam, orantem pro nobis.

ÇONCILIU1Ù
i»

evxiàw'xî >$ αφρϊταύχ τπτλ^ρνντυι.
Ο χΐ/'^φ* C* ύγάχ S/χφυλχξαι ni» tfijr πλ«·Ttiru, ΧχβρΕ»>ιν όχίρ ύμνν.

NARBONENSE,

treag* tf peut confirent* efl VIII. Kilend. Sepltethr. Annt MLIV. indifl. VII.

Ex archivo archiepilcopi Narboneofis edidit Steph. Balucius V. CI. in opere
de concordia facerdot. & imp.
P R. Æ F A T 1 O .

Bncma Chriftianorutn, quemlibet Chriftianum requirat ad malefaciendum ab occaN no Dominiez incarnationis mliv. Indi- Iu lolia quartz feriz , ufque fecund* fe­
âione .vu. Epaâa nona, concurrente v.
oâavo Kal. Septembris, conventus erat apud ur­ lix illuccfcentc Sole.
IIIbem Narbonam, dccein venerabilium epifeopoPrxcipimua etiam, ut a prima domini­
rum, Bernardi leilicet Biterrcnfis , fit G interii
Agathenfis, & Roflagni LuAevenfis, fit Arnaldi ca adventus domini, ufque o&avas tranfMagaloneniis , Froterir quoque Nemaufenfix, Gui- a&ss epiphaniz ; five a prima dominica
fredi vero CarcaflenGs, immo Bcrengarii Gerun- quz eft ante caput jejuniorum, ufque tranfdenfis, Guifredi Barchioonenfis, necnon Guillelmi Albienfis.' inter quosfuere legati domni Guil- adas o&avas pafchz; five a dominica anlelmi Urgellenfis, videlicet Bcrengarii, ficUgonis _te afcenfionemdomini,. ufqueodavas
.
.pen-.
~ tecoftent · expletas ;i vel de feftivitatibus ’/i· liV,r
Utetenfis. Prefidente domno Guifredo prediâr C
urbis archiprefule, cujus induftria predida lyno- fandz Marix, & in vigiliis ejufdem, dt £»*Xw·
dus, opitulante Petro Ramundi comite, atquein
......................
■ Baptiftc
—
-- , ve! in»'/"'"·
■ - vigilia iandi Joannis
Berengario vicecomite, cum abbatum & clerico­
feftivitate ejufdem, atque in vigiliis apo­
rum ac quorumdam nobilium fit ignobilium, non
minima multitudine, ad confirmandam pariter & ftolorum, dc in feftivitatibus eorumdem ,
cuflodiendam treugam & pacem., & dileâionei» & in vigilia vinculz fandi Petri , & in
quam univerfalis ecclefia unanimiter inftttuit, & feftivitate ejufdem , & in vigilia fando­
reformandum ejufdem flatum, qui a pravis con­ rum Jufti & Paftoris , & folennitate eo­
culcabatur hominibus, Dominicis obtemperantes rumdem , & in vigilia fandi Laurentii f
juflibus pro temporalibus commodis eommilfe fibi
plebi impenfis,a fumrno omnium paftore, ut «ter­ ejufdemque feftivitate , & in feftivitate
fandi Michaelis , & in vigilia omnium
na prarmia mereantur adipifei in fecula:
^Sandorum , dc in feftivitate eorumdem,
& in feftivitate Iandi Martini, di in je­
CAPITULA.
juniis quatuor temporum : in przfcriptis je­
juniis, five feftivitatibus , atque vigiliis ,
I.
nemo Chriftianorum quemlibet alium Chrit dr
Primo ergo omnium inftitutionum no- ftianum Izdat , neque dehoneftare , aut
TREucA.ftrarum> qUX ,n hoc tomo feribenda funt,, deprzdare de fuis rebus przfumat.
IV.
monemus , dc mandamus fecundum przHanc treugam domini firmiter cuftodiceptum Dei, & noftrum, ut nullus Chriflianorum alium quemlibet Chriftianum ri przcipimus: dc omnes qui eam tenue‘
, benedidiooccidat: quia qui Cbriftianum occidit, fi- ptint, & fideliter obfervarint
ne dubio Chrifti fanguiuem fundit. Si b nem fempiternam
-k ;„6.l
ab ipfo Jefu Chrifto do­
quis vero, quod non optamus, injufteho­ mino dc falvatore noftro percipiant, dc
minem occiderit, per legem eum emendet. hzreditatem xternz vitz fine fine poflideant. Illi autem qui rebelles extiterint,
n.
Iterum mandamus atque confirmamus vel cranfgreflorcs , five qui auxilium eis
W·» treugam Dei, quz a nobis · du- in aliquo przbuerint, tamdiu anathema­
dum conftituta fuerat, dc nunc a pravis tis vinculo fubjaceant, quoufque digne ar­
hominibus difrupta efle vitietur; at firmi­ bitrio proprii epifcopi fatisfaciant.
ter deinceps ab omnibus teneatur. Igitur
V.
obfecramus per Deum, dc monemus , ut
Si quis autem voluntarie aut fcienter
ho·
L

A

,
• *9

v

■

sidsuoh
vac.

NARBONENSÈ.

«jo

-hominem occiderit in hac rreuga, aut ap­ Λ ecclefir fita fuerit ad concitandum bella ANNO
ANNO
& contentiones.
CH Kl STI
ciwum prehenderit , aut caftrum cuiuslibet tule.
XII.
rit, aut deftruxerit, aut in....... indidam
Cenfemus iterum, ut nequis hominum
treugam infidiando, aut aguitândo tacere
volens comprobatus fuerit; ab omnicostu terras, vel res cujufcumque ecclcfix vin­
Chriftianorum definitum eft in omni vita dicare prxiumat, fine dono & permiffione illius cujus eadem ecdefia fuerit. .
fua perpetuo damnetur exilio.
*
VI.
XIII.
Reditus vero fynodales nemo laicofum
Si quis autem aliter alieni aliquam in­
juriam fecerit, aut damnum : id judicio in opus fuum retineat, prxter confenfum
proprii epifeopi,' aut clericorum ejuidem, epifcoporum, vel clericorum : fed quibus
quibus idem epifeopus commiferit, fecun­ jure debentur omnino fefticuat.
XIV.
dum modum culps dircdioacin faciat per
judicium aqux frigide, aut per exilium,B Monemus iterumi, ut nullus laicorum
iicut flaturum efti~
in opus fuum retineat primitias , neque
oblationes , neque cimeteriorum pretia >
VII?
Quicumque vero adpropinquante qua- neque ova, aut ea qux ad ec^ dantur per
i
drageGtnx tempore, five alcen fion is domi­ afpcrfionem falis & aqux in caena domi­
ni, ve) pentecoftes , necnon & adventus ni, neque trigintarios qui rede debentur
domini, qui eft treugam Domini caftrum, a clericis recipi pro fidelium defundorum
vel munitionem conftruere voluerit; non orationibus: fed clericis qui eildem eccle­
illi facere hoc liceat, nifi duas hebdoma­ fiis prxfunt, utendos relinquat: necquic*
das , eundis fcientibus , 'ante przdidum quam ex fevo *, quod pro eadem ecde- *-«·<·/·
fia tenet, minuere prxfumat.
s**—<«···
tempus incipiant.
VIII.
XV.
Clericis quoque, monachis, atque fanDe debitoribus vero & fideju(Toribus ,
proji-Cdimomalibus, feeminis, & comitibus eo­
ut fi contendunt ea qux debent
ciantur ab ecclefia : dt in illorum paro­ rum, militaria arma non portantibus, ut
chia nemo faciat facrum minifterium, uf­ aliquid ex bonis eorum nemo apprehenque prxfcripti debitores reddant debita.
dat, nec rapiendo auferat.
XVI.
I 5C·
Oliveta uamque, cujus pignoris inipfo
Eas vero res, & terras , ac vineas, &
aquarum diluvio pacem legimus terris red­ cetera, qux in jus proprium aedominium
ditam, & de cujus liquore fandum chrif- canonici, & monachi, fandimoniales teama conficitur , necnon & altaria fanda minx habent & habere nofcuntur, nullus
illuminantur , fub tam firmam pacem (la­ hominum vel feminarum invadere, rape
tuimus·· ut nemo Chriftianorum eam prx- re aut tollere prxfumat,^nec aliquid inde
cidere audeat, vel ad deformitatemtiun­ u fur pare; ncque per vim, neque per vk
care , neque earumdem frudus rapere . catiam, neque per diftridionem ibi ullam
Quod qui fecerit , juxta quod definitum °’hofpitalitatem accipiat: nifi permiflionem,
de ceteris, per treugam Dei ea emendet. vel donum epifcoporum vel canonicorum
X.
& abbatum, ad quos eadem res pertinue­
Oves ergo , & earum paftores eas cu
rit, adquirçre potuerint.
ftodieates, fimiliter in treugam Dei per­
XVII.
maneant eundis diebus, in eundis locis:
Infuper eas villas, & manfos , terras ,
ita ut nullus Chriftianus eas deprxdare & vineal, five ecclefias , qux a fidelibus
Rrxfamat, neque illas, neque illarum pa- Dei collatx efte videntur in opus canoni­
ores, Ixdere , vel invadere . Quod qui corum, ut commune inde viverent, qux
fecerit per Dei treugam , hoc totum e- veraciter fciri poteft in hoc opus data efte
mendet.
nofcuntur, nullius pertona hominnm aufus fit habere vel retinere, neque per viXI.
Pacem autem a nobis fire a principi- cariam, neque per fevnm, neque ner ba06
bus olim confli tutam, mandamus , five c juliam, neque per ullam vocem, fine pro­
firmamus ut ab hodierna die & deinceps pria voluntate epifeopi, & canonicorum,
ecclefiam nullas hominum infringat ; ne. vel abbatum, canonicorum , ad quos eas
que manfiones , qux in cironitu
circuitu ecclefia* res pertinere nofcuntur, cum voluntate ca­
rum funt & erunt; neque aliquid ex om­ nonicorum fuorum, nifi quantum prxlcrinibus, qux infra xxx. paflus funt ecdcfix pti canonici cum prxfcripcis lenioribus
& erunt, violenter auferre audeat, aut communiter voluerint.
prxfumere ; nifi epifeopus , aut cui ipfe
XVIII
juftoric, propter fuum cenlum , aut pro­
Statuimus autem, inter vos de oontenpter hominem excommunicatumexcepta1 t ion ibus terrarum , & de debitoribus fle
munitione, quas infra prxdidos paflus xxx. fidejufloribus, Dei authoutate, & noflra,
ut

CONCILIUM NARBONENSE.

»l'

SBSJg?."!·.'?!:

«J.

—firmo ex eis vindi&am fumat : donec A mi ratibus five epifcopatibua degente» fir-———
οίκιιθτι ante proprii fui epiicopi , & poteftatis , micer teneant, atque intente cuftodiant chmuti
···«··“ cujus ditionis fuerit, prxfentiam veniens, fecundum fuam polle.
XXVI.
eaulam (nam exponat, ut alicujus eorum
Quod fi quis eorumdem hominum vet
judicio terminetur, atque definiatur. Epiicopu* autem & princeps regionis ipfius , /feminarum prxdiâam pacem ac inftituquibus eadem res pertinuerit ad diffrin­ tionem prxfumptnofe infregerit, & infra
gendum, noceat reiiftenti, & adjuvet obe- XL. dies non emendaverit, noverit (etamdiu extraneum a Chriftianorum confortio,
dientem.
& a liminibus fanâc Dei ecclefie fegre*
XIX.
Nullus etiam Cbrifbanorum ullam fub- gatum , donec ei, cui damnum pertule­
flant ia<n villani non apprehendat, jpifi can­ rit , duplum reftituat ; & poteftati illius
illud aâum
fuerit, xü fotum corpus fiium per forfaâûram quam terre,, in qua
.
_
ipfe per fe faciat, & non diffringat cum*lidos emendet; & epifeopo ejufdem terre
emendet, manu propria jurando fuper
al­
nifi per direânm.
'
tare fedis , aut fuper quo liberavit, quo
XX.
.
Caballarium autem nemo apprehendat, epifcopus jufierie, quia amplius emendare
«oi <·< ut * redut' faciat , neque faciat , neque non debeat pro tranfgreflione excommuni­
*·'
fubftantiam ejus tollat , nifi tantum per cationis ; aut emendet ei xl. folidos fine
lacramento. *
.
direâum.
XXVII.
, XXL
Rapinas & prxdas ex quibuslibet Chri­
Dicimus iterum ,■ ut hxc inftitutio ab
ftianorum nemo virorum aut mulierum fa­ omnibus firmiter teneatur, ficut fuperius
feriptum ed : prxter eos qui de fuo alociat.
XXII.
de, vel fevo, five bajuliaj inftitutoresex..r----------------n— -------Prxcipimus
etiam,
, ------ut equae
nemo—ra­ t icerint.
XXVIII.
piat , inifi homo defuper inventus fueritC
Quam’ inftitutionem quicumque tranfarmatus. Alefes vero nemo incendat.
grefius fuerit , obedire nolens fupradiâls
XXIII.
Furi prsenotato & publico , latronique inftitutionibus : presbyter ei miflam non
atque praedoni, in Chriftianis nemo auxi­ cantet , neque ullum facrum officium ,
lium prxbeat .· neque ad illud agendum neque communicet eum, vel fepeliat, fe
eum conducat fe fciente , ufque ad fatis* fciente.
XXIX.
faâionem veniant.
XXIV.
Si aurem quislibet hominum , ve! fe­
Negociatores , & oratores qui ferunt minarum , ab hac die & deinceps aufu
fportas , nemo fubftantiam eorum appre­ temerario hujus noftrx inftitutionis viola
hendat.
______
tor extiterit : anathematis vinculo feriaXXV. tur, &a fanda Dei ecclefia procul pelleHanc autem inftitutionem prxdiâamD tur , & ab omnium cœtu Chriftianortun
monemus pariter & obfecramus , ut on· tamdiu (eparetur , donec ad fatisfadiones homines & femine in prxdiâis co- nem indubitanter veniat.

C

O

N

V

E

N

T

US

ANNO

BARCI NO N E N S I S

DOMINI

MLIV.

Nuo
N
no falutis humane mliv. convenerunt apud E deteflautur, fcilicet ut vinum juris Canonicotum
“ ‘
-- ·
- , & ianûas crucis fantasque Eulalias feu aliud quod­
Barcinonem
Guifredus Narboncnfis
ii bet poflidendum, poteftati illorum iubj.dum,
Raimbaidus Arelatenfis , archiepifcopi ; epifcopi
vero, Guiihbertua Bjrcinonenfis, Guillelmus Au- a dominio fui fepararetur, adeo ut invafores do­
fonenfis , fit Betengarius Geruodenfis. Quo in mos illorum ingrederentur, & quicqmd deleâaconventu Icâum eft decncum R.aymundi comitis bile effet vifui, feu vinum, feu alia anxlibet pofBarcinonenfis, & Adalmodis comi rifle, adverfus felfio, fecum diripiendo auferret. Unde placuit
invafores bonorum ecclefi· Barcinonenfis . Em gloriofiffimis Barchinonenfium principibus, R.emundo videlicet inclito Comiti, conjugiqoe fue
fcMti f»tri Λ· Μληλ
ertkttfifafi.
nobiiiflime Adalmod·', ut boc vitinm funditus
extirparpur & a poffeifionibus Canonicorum pro­
DtmtMt fUunnli tf AUbmJti
Barri.
cul Segregaretur, atque infimulhoc decretum Itaneaea>MV at fair nKxuUt vti [tu ftfftf·
tuerunt pro amore fummi Regis* pro redemptio­
fimti
Barriaewqjb.
ne fuarutn animarum. Qpodita £e habet. Inno­
a m
A Pod fanAatn Barcinonenfis Ecclefia fedem mine divino fnmmo trino. Nos divina provideo
h,*p
JiX exeerabilis penitus 3t radicife abolendas te clementia Barchinonenfium Princeps Remunr·» ρ··>·> inoleverat ufus, quem facri omniarafe canonea dus Comes & Adalmodis Comitiffa hoc decretum
pa-

A

»JJ

"ft*

VITA ET EPIST. V1CT. P. π.

SSSl’TSJU'S

»J4

. . —pariter faneimus at nemo hominum quod juriiAnifi fuerimus hoc decretum vel pttum ad nulla ré,————
****<« ·®* ceTO‘,ur Canonicorum fediafanâu crucis lan- anathematis vinculo conftringamur ftc fanâi fpiritus ch n isti
CJ^S" fiasque Eulali· violare amplius audeat, qui funt gladio feriamur. Aâum eft boc.xit.Kal. Decem
------- quadraginta,
...... ----- neque
----- aliena
·-— pecunia
------ ·_ inva·_
j,ris a0no incarnationis Domjni noftri JciuChri•umero
(br domos eorum ab hodierno die & deinceps am-, ~Ίΐί' Lilii, poft millefimum, regni vero Regis
plias audeat ingredi & aliquid illorum fobditum Henrki xxuu. Reimundus Comes. Guisliberpnteftati feu vi feu clam fecum auferre, hoc vi­ tus gratia Dei Epifeopus. Willelmus gratia Dei
delicet modo ut nemo eorum adquircndarufn pe­ Epiicopus Aufonenfis Ecclrfie.- Al mod is Dei gra­
cuniarum vel gratia alterius vinum vel poffefTio- tia CôtnittïTa. Berengarius Dei gratia Gcruodennem aliquam luam dicat efle. Qiod fi fecerit At fu Epifeopus. S- Remundi Guillelmi. S. Rai«comprobatum fuerit, ab hoc edifto vel donatione mundi Comes. Guifredus fanftat prime EccleGa
procul pellatur, fit ipfe qut in hoc convicio in­ fedis Marbooeofis Epifeopus fubfcripfi. Raimbalventus fuerit, in bocdecreto non habeatur. Quod dus Affhiepifcopus fubfcripfi. Miro Presbyter ,
fi nos aut aliquis fùccedentium in principatu vcl qui hac fcripfit die βς amo quo fupra.

MOGUN TINUM

CONCILIUM

In quo eleâus Viâor papa II. anno ULtv.
Ov/ÛMirter tbmki Htrewmi, ad aaaaav

mliv.

Convenius,
ab imperatore MoguoC
tie faâus eft, in quo Gcbehardus ËiftetenGum

B fus ; ibique honorifice fufreptus, in fequenti quadragefima, uu ninrinm mlv. in ccena Domini
cliv. papa ordinatus, Viâoris II. nomen accepit,

epifeopus, ab epifeopis eleâus, Romamque mif-

VITA

Æ°Tt
raff.

ET

ch7?s°ti

EPISTOLA

r

iv»»·

VICTORIS

PAP

Æ

II.

lftor, cui nomen Gebehardus erat, ecclefie-C ,, nitur, quoufque fubdiaconus a datmonio libe·
„ raretur. Haec Laxnbertus (J (perge π fis ,· aliive
„ plures.
clcfie Romana fubdiaconum ab imperatore poAb Henrico imperatore Roma evocatus , in
ftulaitu, Romam addutitur: flt contenfu univerfi Germaniam veniens anno pontificatus fui fecun­
cleri ac populi pontif x anno Domini JOJJ. tem­ do, Chrifti Redemptoris io$6. >nvenit eum gra­
pore Henrici 111. imperatoris elig>tur, & m die vi morbo laborantem, flt jam animam agentem .
cteo* Domini folennitcr conlecratur. Ab impe­ Accidit illud fine dub<o fingulari Dei gratia .
ratore eum fibi prclentari poftuiarunt, quoniam Nam paulo poftquam coram pontifice peccato­
ht ecclefia Romana , ut inquit Leo Oftlenfis, per­ rum confeflionem egifler, ablata reftituiflet , ab
tona ad tantum officium idonea reperiri non po­ adilautibus veniam petiviftet , fiiiumque Henri- H«n<i la­
terat .
cum adhuc quinquennem ab eleâonbus tunc
°'
Ad corrigendos pravos ufus ecclefie Gallica­ prefentibus regem conftitutum Roma neque ec1" («ft·.
na, caufafque quorumdam epilcoporym cogno- cicfia commendatum Vrâori pontifici obtuliffceodas , Hiidebrandum Romana ecclefie fub- fet,
.... magno __
__________________
Dei________
beneficio per
eumdem animam
diaconum cardinalem, qui poftea fidus eft pon-Dfuam Deo obtulit, cum annis oâodccim in imtifex nomine Gregorius VII. legatum a latere per io regoaflet. Agnes Augufta mater puerum Η··π<««ΐν.
in Galliae ablegavit, qui * Lugduni indiâo con­ quidem religiofe educare cepit ; fed cum βχ*,,·,°·"··
cilio epifeopum de fimonia accafaturh mir acu lo­ ephebis exceiliflct, abftraâus a matre, faâus eft
is ad propriam deli&i confeQsooem adegit, dum hoftis Romane ecclefie , cujus beneficio , per
juflus recitare hymnum glorificationis, iu eo, Viâorem Romanum, regnum Germanie confedf Spiritui ftntf· nequaquam pronuntiare potuif- eutus fuerat . Anno fequente cx Germania in
fet. Anno pontificatus fui primo paffus efi hor­ Urbem reverfus, excommunica vit TraGtnundum
rendam proditionem, cum ad ejus interitum fob- comitem Theatinum, qui legatos Coeftantinopoli
diaconus quidam venenum(didu pavendam!) in redeuntes fpoliaverat.
facrutn calicem immitit. Sed Deus duplici mi­
Hujus temporibus , magno totius Germano­
raculo ne pontifex biberet obftitit, & tanti fa- rum ecclefie beneficio, fanâus Anno io cathe­
crilegii sudorem detexit. Lambertus rem geftam dra Colonienfi collocatur archiepifcopus : qui s· A“° **
fic defetibit : „ Huic, nempe Viâori pape, fub- Henrico imperatori , a quo graviter exagitaba
H diaconus
in calicem mifit: quem
.
. toxicum
,
- cum
*“Γ· Pr0P,ere· qooft libere cum reprehenderet,
m
coofucratioocmlevare
neepoffet,
»» ipfe
t. poft
.
— ------- _ vellet
_
,, —
, —, E futurum obitum prodixit.
„ a‘ Domino
cantam
fefii
inquifituraa
,
cum
populo
”
7
, -. ---»
Defunâus eft Viâor papa Florenti· atmoCbri- Obilal nM ad orationem profternitur, ftatimque toxicator fti 1057. die 18. Julii, cum fediflct annos duos,*··“■
„ a demooe arripitur. Ita igitur caufa snanife- mentes tres, flt dies quindecim; fepultus eft Iow fiera, domnus papa calicem cum fenguioe do- eo eodem- quo obierat . Ceftavis epifeopatus ,
„ minico cuidam altari juffit includi, & pro re- auâore Lamberto, a vigefima oAava Julti ad fe• Hquns ia perpetuum conferveri. Deinde ite- caudam Augufti per dies quinque.
m nam cum populb ramdtu ad orationem profterque EiftctenG magna cum utilitate prefideV
bat, juffu clcn Romam per H Idebrandum ec-

CveciLGawra/. Torn. XIX.

Ggg

VI-

VIC TOM

CONCILIUM

«J*

A quas eidem facrofands ecclefis per hoc noftrum... ■ ■ ■
,ΔΝΛ2. VICTORIS PAPÆ II. LITTERÆ, privilegium adjiciendo concedimus, & confirma- Cu^]t2.
c
quibus ecclefis Stive Candids privilegia
mus , ficut fuperius didum eft : fcilicet ab in- 1>1(
choatione matutinorum quints fefis in ccena
,
Humberti epifeopi gratiaamplificat.
domini , ufque poft completorium .* falva fibi
per omnia , & hoc noftro privilegio eidem in
VtStr epifcip*i, ftrvus frrpertnt Dti, diitflt frt
tn & epifetpt Humbtrtt, & per nm tctlefi* perpetuum'f'efervata, & confirmata * - confeflio- ’l'** *···
ftnlitrm virgmxm & mtrtyrpn , Ktfit* tJ ne, & confirmatione omnium oblationum, quas”'”*
per privilegia anteaefforurn noflrorum hadenus
Stand*, f**
Stlv* C**did*, n perpt·
accipere , & fibi habere confervetur : videlicet
ItIM .
in die palmarum, in ccena domini, & in para,
A^Fficii noflri effedignofciiur, ut ea apice fum· fceve, in iabbato fando, & die dominica. Ne­
V-e ma apoftolies fedis, cui Deo audore pre* que enim illud noftrum ita adjicimus, ut illud
iidemut , univerfitati ecclefiarum tamquam no- antcceflorum noflrorum donum inPàliquo minua
flris reliquis membris* confolamus. In qua^uti- mus. In qua utique conceflipne , & confirma­
que , fi pia & neceffaria folicitudine debemus B none nt novitatis arbitramur egifle : fcilicet
operam noftram etiam longinquis, & non que- exemplo revcrendiffimonim prsdecefforum no­
tentibus ultro porrigere : multo magis propttiç flrorum, fic copia fande Romans ecclefis, in­
quis lequel*, merito eam debemus exigentibus opiam lateralis , & maxime domefties filis ,
prorogare: quia dum tempus habemus, ad om­ laudabili libertate fecundum apoflolicam inftitunes debemus bonum operari, maxime autem ad tionem (upplere . Venerabilis apoftolies fedis
domeflicos fidei, juxta magi (1er i um divi a pofl o cenfura fub divini contcftatione judicii, & ana­
li Pauli. Ut enim ipfe atteftatur, qui fuorum , thematis interpofitione flatuentes interdicimus ,
& maxime domeflicorum curam non habet, fi­ ut nullus unquam (ucceflurum noflrorum pon­
dem negavit, & eft infideli deterior- Ad indar tificum , vel quilibet publicarum adionum adliquidera vifibilia ignis , invifibilis caritas paucis nuniflratoc, feu alia quslibet , & quantnmlibet
/ ipatu. * *>c>niora fibi corripit, Ac inde gradatim ad lon­ magna , parvaque perfona , audeat vel prsfuginquiora fe extendit. Quapropter fecundum fug- mat, contra hujus noflrs donationis privilegium
gefiionem tuam, nofler wereodidimeconfrater, cogere , aut aliter quicquam alienare, auferre ,
& coepifcope Humberte, ad aliquam temporalem aut minuere ; fed potius firmum, & flabile in
memoris deceftori noftro domino Leoni, fit ju- Cperpetuum, ficut concertem & confirmatum eft
giter in fanda Romana & apoftolica, fed etiam permaneat. Si quis autem, quod non optamus ,
iupra vires tuas & facultates haâenuq exhibuiftt, temerario auiu hoc noftrum apoftolies fedis ftaper hujus north privilegii fandionem decernen­ tutum , in quoquam infringere prsfumpferit ,
tes concedimus, & confirmamus tibi, & per re & coadjutor illius in aliquo extiterit : audorita­
atque propter te in perpetuum, reverends eccle- te lands & individus Trinitatis , Ac aport olo­
fis fandarum virginum & martyrum, Rufins ac rum principis Petri, cujus licet indigni , digna­
Secunde, qus nominatur Silva Candida, in fun­ tione divina, vice fungimur, vinculo anathema­
do, qui vocatur Bofcus, quicquid auri, argenti, tis fit mancipatus, & a regno Dei fegregatus ,
pallii, feu cers, vel quarumcumque rerum om­ & diabolo , dt angelis ejus , nifi forte refipinino jadatum, vel pofitum fuerit, vel oblatum (cens fatisfaetst, indiflblubiliter aggregetur. Qui
in toto altari majori fandi Petri, five in ejus vero pio refpcda obfervator & defenfor hujus
'enerabili confeflione, aut certe fibi, fuifque fuc- conceffionis & confirmationis extiterit, poteftate
cefforibus oblatum ab inchoatione matutinorum beati Petri apoftolorum principis, fit precibus
,
_ .
Ί__________
quinte
feris in cena Domini,
ufque
dum com- fandarum virginum, ac Chrifti martyrum, Rupletorium
fan-Dfinc & Secunds,
cslellis
regni introitum , fic
1' .
~ peradum fuerit, veluti io fabbato
i
.
....
do ab
Γ
* hora
1
tertia per totam ipfam
/
diem,
‘
. dein" '
gratiam
’
, atque gloriam
*
a julio
‘
judice
: ··- Domino
ceps ufque poft expletam in craftinutn ml (Tam , Deo noftro , vitamque sternam percipere me­
reatur
in
ircula
ixculorum,
Amen
. Scriptum
qualefcumque, vel quantafcumque oblationes prsfati altaris, & confertionis ejus , per privilegia per manus Gregorii notarii, & feriniarii S- Ro­
venerabilis Sergii, & multorum antecertorum no- mans ecclefis in mcnfe Maii, Indid. x. Bene
ilrorum , jam dida ecclefia fandarum Rufios , valere. Datum odavo Idus Maii , per manus
ac Secunds promeruit, retinuit, retinet, etiam Aribonis diaconi, anno J. domini paps Vido­
retineat ad perpetuam anims noflrs mercedem , ns II. Indid. x. Decernimus ergo , ut nulli
nominifque noftri & (ervitii fui m landa Ro­ omnino hominum liceat, &c. Si qus igitur tn
mana ecclefia memoriam illarum oblationum , futurum, &c. Cundis autem , &c.

<■’

CONCILIUM

FLORENTINUM,

Contra alienatores rerum ecclefiarticatum, celebratum anno Domini
Vidoris paps II.

*

mlv.

tempore

A Udoritate Leonis Qflienfis conflat hanc fy-E fuifle in ea decretum de bonis ecclefis nonalie‘
nodum in prsfentia Vidorû paps, & Hen- nandis, teflatur Petrus Damianos tn epiftola ad
“· rici imperatoris celebratam efle . Cboflitutam Domnum V. epifeopum, quas eft duodecima li­
bri

Πμ·*<· »

’**

(i) In boc forte concilio anathemati «mu· Narboaenfn Arcbiepifcoptu, ut tradit Operation ia Bervngarii Vice»
comitis Narbonen. in Concilio Tolofano anni rojd. infra afferenda, ubi verfu a finem legitur: Nu
jieltrtltn , Φ* « Ptft TlStrt

nr Dei efet , ptrni prnderm*· f**n ranPMMWMcesratfw , yntw Ut nttit
ont s*·. Epifctfii MsrbnaMnxatMB, Cr Sinnitatm dTr.

837

v’rCI?R

t E XO VI E NS E.

«<8

■bri IV. In eadem bac fynodo damnatum fuiffe A gefta fuerant. Ait enim: fin* Jettentit Leonit pt
ANNO Berengarium conflat teftimonio Lanfranci, qui
p* non effugit facetfforem ^xo^ne /*■· feltciimtm*
CHRISTI
Sed fnidqxid do iac re fende
afferit Vtâoretn iplum in omnibus conciliis que tie papam Fifleoem.
“
••I»·
celebravit, vel celebranda curavit, çunâa a pre* cotent ipfe flat mt, ftatxive pr*eepit, bee ettam tfta
dcceffore conrftituta confitmafle : prneipue que /ita a/fue omnium canaliorum fnorttm tuHtritalt fircitca damnationem herefeos Bercagani per iplum mavtt. Vide Baronium
“
prsdtâo loco.

^"'CONCILIUM

IN

LUGDUNENSI

ANNO
CHRISTI

*'

re*f« «rjn·

**"**'

Gallia celebratum, quo epifeopus quidam pçr Hildebrandum fedis apoffolice legarum mi*
raculofc de crimine fimonte convincitur, anno domini mlv. tempore Viâoris
pape II. celebratum.

H.iaAmdwΓΤTldebrondet S. Roman* ecclefi* cardinalii fub Bmoniacos fe effe confeffi funt, & fuit honoribus
**" ‘“,l1 LÀ diaconat, farm Pi flor papa ad corrigendae pra- Mbl^ue ulla aiia acculai lone renuntiaverunt. Cev*t xfa ecclefi* Galltcan* legatam λ Utere mtfetyaodo , & aliis_
eliia_ rebus rite ordinatis β£
flC
lebrata lyaodo
rat in Galliam, Lagdnni concilium congregavit-, de
compolitis, legaii ad Urbem redierunt,
f** ·» anttfatoriUn gefih Romanorum pontificum
L._______ btiioriam
i..— —. récitent
.... Defidtrini
--—
Eamdem
aikti Caf* Hnolao Aragpnto congeHIi b*c defcripfit Baronin i :

finenfii t VFiMmui Malmetbargenfii bibiiotbecariuf.

Eodem tempore, cum fimoniaca ha: re G s totam G Petrni Domiant in epiftaU ad Dominicum. &
Italiam & Burgundiam occupaffet: idem ponti frotret enmi, O ad Ntctltnm papan, bu vtriit
‘ :
• r...fex mifit a latere fuo eamdem * archidiaconum Interca tiled etiam quod Hiidebrando Romane Ta·. Ml. γ
Hildebrandum ad ultramontanas partes cum qui
ecclefir atchidiacono referente didici , hic inle- P·**··» *·
bufdam epifeopis. Cum autem ad Lugdunenkm rete opera pretium judicamus. Nam cum adhuc
provinciam perveniffet, in ea fynodum celebra
fubdiaconatua dumtaxat fungeretur officio, t Vi­
vir/ in qua per ipfum archidiaconum Deus ma­ rtute papa apocnfiatius in Gallias dctlinatus, fyximum dignatus eft operari miraculum. ReGden- nedum congregavit .· in qua videlicet (ex epifco­
tibus enim 10 ca fynodo archicpllcopis, epifeopis, pos diveilis criminibus involutos ex apoftolica
& aliarum ccdefiarum prelatis: arehiepifeopusvir C
1 fedis auâoritate depofuit. Inter quos quidam erat
quidam litteratus , 6t accufatores pecunia curru
epifeopus, qui, quoniam per fimoniacam harefim
pit, & fibi amicos fecit . Mane autem faâo re­ ad epifcoparus culmen inepfertt, Spiritum fandiens ad fynodum, audaâer dixit: Ubi (unt qui âum verbis cxprrmere , quibukmnque lentaret
me accufant? Exeat 10 publicum quicumque me nifibus, non valebar. £t quidem Patrem, flt Fi­
voluerit damnare.
lium expedite fans ac facile proferebat : ad SpiTunc, obmutefeentibus eundis , praediâus ar- tum vero fandum cum perveniffet , mox lingua
ch dtaconui, tamquam vir dilcretus, & fapiens, balbutiens tandem rigida manebat. Merito liqui­
convertens fe ad illum, dixit : Credifne , o ar- dent Spiritum fandum dum emit, amifit : ut qui
chiepifcope, Spiritum fandum cum Patre flt Fi­ exclufus erat ab anima, procul etiam conic queu­
Arrhiepifc·- lio uoam effe fubftantiam deitatis? Quo refponter effet a lingua . Hac igitur difficultate convi­
pM «iraCül· dente, Credo ; addidit archiduconus: DicG/ena
ens , epifcopale * decarceravit officium . H*c ' ct^miimh.
trptUf â·
Patri tf Filio, tf Spirttni Sanflo. Tunc ille Glo·
Petrol .
■OBMCSt.
rto Petri, {y Fili», expedite dicebat : fed Spi'iH*c eodem de Hiidebrando recitat Wiltelmut Mei- Vivil.lm··
lum fandum nullatenus proferre
,
poterat . Quem
_ i meiburicnfii bibhotbecormi, ex relatione fanfli Hn
cum
frequenter
inchoaret,
t.
*’,
"
, .& nihil
' ' , proficeret r vi- D^ctur abbati1 CUniacetfit, at^ue in fine ait : Hu «ί'ΰ·'Γη
dens
..... -fe
e per divinum judicium omnino confufum, jof miraculis teftis luit abbas faspe nominatus ,s,n1·'"hb-s·
procidit ad pedes trehidiaeoni , & coofeffus eft Hugo jciliett, qm dcjcSum epifcopuin per loca
proprio ore £e fimooiaeum effe. Poftquam vero iecum ducens , illius rei experimentum fiepe ria facerdotali officio eft depofitus , Gloria Patri, fit : de quorum verborum ceitmidine dubitantem
& Ftlib, tf Spirited fanflo, libera clara voce de­ omnis Europa confutat , que Cluniacenfis reli­
cantavit. Quod fadura fimoniacos in tantum per­ gionis numerum per euin augmentatum non ncterruit , quod praeter alios prslatos ccdefiarum (cit. Hec de Hiidebrando Wthelmut ex Httgone ,
viginti feptem , epifeopi quadraginta quinque fi-

CONCILIUM

LEXOVIENSE

A Legato fedis Apoftolica coadum, 10 quo Malgerius Rotomagenfis Antilles a Compro­
• BvlH·.
Ce.clt- R·

vincialibus Epifeopis annuente Guillelmo Notho Normannorum Duce ab Epifcopalt munere arcetur anno Domini 1055.

Aoca ex adis Concilii Lexovicnfis iuperfunt, E Clericorum libidinem> , & alia nonnulla faneita
quas Guilldmus PiAavicnfis Lexoviorum Ar- fuiffe,
fuiffe, aâa Concilii Rotomagcnfis
R
tub JoanneII.
P
chidiacouus cosataneus feriptor, Guillelmos Gem- produnt. Quod ad potiffimam celebrandi Conci­

mcticcafis, Ordcricus Vitalis, flt GuiHelmusMaltnesboncofis poderis confignarunt. Ejus celebran­
di caufani Malgcni abdicationem fuiffe ferunt.
Cupas occatione nonnulla contra corruptiffimoa
ejus ani mores , dc maxime contra effrenatam
Csucd. General. Tom. XIX.

lii caufam fpeâat, Malgcni fcilicet dcpofitioncm,
quatuor prccipuas abdicationis ejus caulas rompicâitur GuiHelmus Piâavienfis, geftorum Gmllelmi Conquaffioris nobilis feriptor ; Rerum nem­
pe cccicfiaftkarum diflraftionem , rapacitatem ,
Ggg 1
vi-

»i»
"iS»
CONCILIUM
SKiSSIWt
«40
vita incootiaentiam, & (edis apoftolic· comem-A fiiiooe vos joAitia» ftmora faerit, conflantes per ·

........hifcecaufia
' accederent
~
~ ■ , propter Deum
~
mvoeni ia pane Dei
damnnas ANNO
F,uw’· Legit··*··
alias do·,
quas commemorant Guillclaaas Malmesborienfis filium patrui fui, Richard! fcilicet II. cujus He­ CMBiSTI
R Orderictu Vitalis ; altera quidem , GuilMmi ro e* iratre Guiildmo Arcenfi Comite aera
•dium ex recenti memoria rebellionis Malgerii; fuit. Eadem ferme tradit Guiileloma Malmeauaaltera vero, inceftarum cum Mathilde nuptiarum rknfis, At Gnilielmus Gemmeticeofis haeferibit
rcpreheoGo, quas paulo ante in Concilio Remcofi I. 7. Hiftona : B»
Melgeriut Anbiff^el
damnatas a Leone IX· cerrum eft. Prières han fiateutagte^t dtfipere c*pit , tf tnfipintia inaut
verborum ferie profequitur Gutllelmus Piftavieo- Arcbiprxfulaiu* Duet reddidit . Dux ante* Meigfi·
fis. ftun peat* pian*ora* anuaja ditavit , fpa· riu* i» infula* gu» dicit* Gbtrnecia* nenfir ,
lianda attenuavit ecclefie* : ra fpvnf* ejut, vcl
Jjaedi decrete *etrepelit*u* ftit* MeurilieFbpeter dtceadut, fed rapacifi** prada Mtefet eytt~ fent^i xtutbt milii virtutibut nallnii tra­
dt* ai*ium faficintet , **iu* nitidae preiert , didit .
Jeremie leedr* t*ert etiçehet , fpm· lieerelitetit
Haftenm Gemmeticeofis. Eidem fuppar Ordeprtdipu : fepeaeueere *e»itxi effet cefigetet pri- rlcus Viulis in ea , quam refert ex Guillelmo
veil* etf* puiitce, De**i fei Jevnù & Utci^iiice
turn vita ipiritu
ijriritu conftituto
conftitura ac‘duce io extremo tum
[ifinu diiigrutie, perfere *eleiet eeie* prévite- florum fuorum suacephalcou, alteram depolitio­
tit vie. Ntcde* ni* eeeie* pefint iergitini, ie· ni» caufam prodit, conceptum videlicet Principis
net feitt *etrepebtne e*»i fere eneetnte cereit odium adret fui Pontificem , Cmul cum Guilleltf tbtfexre : preterit mekfiet iufe*ie ejet eier mo Arcacenfi fratre perduellionis reum. Remits
Uffeudeketar ei elie cri*iee. Défit iefeptr iujerie edifferit Ordericus. Nn *ultt pefl, alia *ibigraen levi ecclefie* xxiverfelem, rejet tteiex* Pri*e- vifii*a adverfitai uberta efi . Patr* sa*f»r **ei
fe* nan ce que deceit eMientix ve*retet efi-t ee* Maigrit* Aalenage^t arcbiepifcaput, tf G*lM*ut
Apefielici *eeieto fepi·· ei Kx*eeeet Cencilix* frater ejut, cui Artat tf Cnettatn* Celegii gratit
eccittu m*t ire. Prixcepi 1giter e**edverlnt je* dedere*, *e velat neti** centc*pferu* : tf Hn.
san *eeitit egi epertere ie cexft precipe· grevtte
rku* Aege* , tf Eugelraunx* Çe*ite* Pentivi
tit, * eltre petinde fepee*! jxdtcii tre* irriteret centra «·» accerferunt dfc. E( poft pauca. Obfiiie·
tn fe, lepefxit petrn* npxHtco feu&efyueii Ape- nd gravi Caflmfee caercui , flT perjura* Caueite*
, . .
,junte exulare CMgi, arc m caret vita fu redire ei ii
fielici Ficerie, cexfiifaee Norvmeie tptfeepit
Cmmmv autberitete* fententia* dantibur *ta**i quad anuferat , pentifi . Pretervu* faecee Prafacenftafu. Mauril**vera catbeira libereta providit Cie*, g* nec D* devetui, nec *tbi fidet erat , de
ex Italia Act.
PntficeU fede per decretu* Pepu Apefut : tfMen·
Hac Piftavinus, qui Hugonis Lexovicnfis ze­ rilum venerabile* cenebite*, furar *ibi jit Fle·,
lum eodem libro commendat. quod in ea depo- mtia Itali» trenf*iferat, in hce ^«r/ringavi.

cmcmti

h38h8> ·δ»”β9··β>
CONCILIUM

TURONENSE,

Per Hildebrandum fubdiacooum, & apoftolica fedis legatom, indiAom, quo Berengarius
abjurata herefi fidem catholicam eft profeflus anno Domini mlv. tempore
ViAoris papa IL

Uftoritate apoftolica, per Hildebrandumfub-Dpaniam ipfi fubje&am interdite fubjici . Petitiodiaconum & legatum a latere, Berengarium nem imperatoris joftam efle patres concilii, una
detcftationem fiTabjuratiooem hsrefoos, ca- cum Vitere pontifice, judicarunt: ideoquelega·
>*■ prnSw tholic* fidei profieflionem edidifle, feriptor hujus toe quofdam deputarunt, qui adPerdiosndomre­
*·* *
temporis Guiimundu» Averfanus archiepifcopus gem profsâi, eum a captis defiftete monerem ,
Ub,4, t,. teftarur his verbis; /μ/τΛμμμ tcclffie perieetu* timulque eidem intimarent, quod fi decreto pon­
<r»«i.
D*ne* pepe* i* Bertngurieue figmnte *ox fut tificis dc concilii non obtemperet, excommunies»
exertu ddunevit : deinde per hnne ipfe* , f«i mtoc lion ii &interdi&i fentennas metuere debeat. Hac
• irg. f*. pretfl, de*inun Gregeriu* pipe* , tunc * ercbi·
legatione audita rex epifeopos Ac principes regni
dietnu* ejufde* Re*e*t feiit in ceucilte Tumnfi convenire, quidve legatis refpondcri debeat, in
cenvicit : ipfu*q* Bereugerium, ut vidtietur ,cer. confultatiooem vocari pnecipit.
Quod cum faftum effet , potioci parri vifem
rtffu*, ecprepr* *enut fecre*nte fetufeae*t*,
cle*ntcr fufcepit. Lanfraocus agens contra Be- fuit Romano pontifici obedieodum: adeoque no­
rengsrium teftatur idem bis verbis : βίηή* in mine imperatoris Ac rebellione abftineodum effe.
cncilie Tumenfi, cui ipfiut FiEeru interfuere le· Huic
_____ _______________________
__ _______ refententia rex Ferdinand»» ecqniefcens,
geti , iete tfi tiîi epfie icfnienii perte* tue* - E fpondit legetis fe effefturum quod Cedes apofto$N«n cu* de/nindem fnfctpere nneuieret, cenftf· lice pnacepiffet. Hrc ex Joanne Mariana, aliifvn
fut cert* etnmitu ce*u*ne* ecclefie fide* , jvra» fupra
'
“
recenfitie, Baronin
sono tojj. num. SJ.
flt te eb ille beet ite crediture* , ficut in Âe*ene dc feqoencibos.
cenctli» te jer^fecftfupcriui cneprebnfu*. Ad hanc
fjrnodum Henricus imperator fuos legatos mifit,
£« ■>>£> ,s per quos conquerebatur, quod Fcrdinsodus Mu
ad Atk Chr.. iojj. n. j. Rtf.
fr,<MM
jaot çggefle M Legioni, rex , dctreftaret Ro­
mano imperatori parere, fibique contra jure mo­
Quia tam in Chronico ViadoeiaesA, «asm ia Malle·
remque majorum nomen imperatoris arrogsret. acenG a Labbso in BibUceb. pubUcarisGsMittHuTwo·
Quas cum inufitata edent, petebat per eofdem nanfir cuaa pnsfanci anue enajeuticar, a r—aal fsalegatos, eum , fi non monitus a captis defifte- tenria, quas ab eo calcato nn recedit, Bereoldas retvbyter qui Hemanai Cbroaicon continuavit, quiqu* ii·
ret .excommunicatione percelli, uni verfamque Hif- iad ia sanam fequemem ddfcrt, nos abdacert aoa de·
R*M|iria·

IrUn (■·■

A

vie ton
FU

COLO N 1 E NSE

t»ta· SobCiacooas crac HildsbraeS·· , ot cetera *rKanMMia liquet ) Tenait «a* Pape ( aemfe HilMtrandas , diAus psdsa GrcgoriM VU. ) <«·< «/me it Cmcihit «Mteffag· ad Λφΰβϋι fai aaetbeaea mafaiit. le·
mgariat fiitt fanvi ipfe fntntian terrerent, aaa>
act few ea mit terni itfrnnmi . emvenere tt^uvit. £f»4 Ift/ttfat Caraeteafeae ■ icilictt Fulbert·» )
prtt4ra& «feârt. De eaiMa Sÿno4o Toronenii hac babet Aaoormos CbUftetianM ta Opofailo fe Multiplici
Beree*»r|i DamoetlpM , mm MLXXXVIll. compofrNFFWVM «HyWfeW <VWfWfeMV . MW »Αμ»·Ι·ί·Μ·Ρ l HfeU
noofeua Archi4iacoeo)/r4 a^tri tetafettt Aft/ktin, <ratralna fyaafeaa Tenait
, ta pu iffe^tnu·

errât aftffta ftreat 4tftu4tn4i je , caa» fe ftattai 4eftaffte am ppfrt, fub jarejereafe preprint barefta eaatbeanàzavit, fe mmmn· faaEa Ecclefia /Uen 4e ve­
ntate Ctrferit fe Sangaiaii Dma fe ieiatnr fervata-

reïtierit.

Nawaicos «t imp.
HCN* I l «ANC

tii
«taratfe ftanfet HMraui «a or
dm «feMCMf ferfeufe, /ofeu ijt ( MMR iuk Vifeorv 1L
Papa ) -dr tfflfei ctMfeae resfesat hiw/ii Mu
«<yfr» ( *4 ** » Co—itts AafeRToriMB FuIcmm . at Vi-

4Kat tanaitae ata fe

ftf"t. pw. arfcfe eamaa lupfeM wM . «P*
trtalerat, ieaeai ttfeutiammk -irtbiepifS^i , tT Etaitmua», fai tifttna , tattriuu teinta efi. Has ita­

que Syaodua .mdrrsunqt· ραβ Teraarafoai, 4e qua bac
anoo tpaai , aaao fe aauafe lacer lia coocraRta . Ds
Turooenfi fob Viâort Mit Daraafea Troaraeafe Ab­
ba·, rufat verb* aaao ML. mm XVL retulia»·», qua
bue revocanda

ææe?ao;æææaa&iooüo<j.iai,£i3<ic3wai

WARELATENSE

CONCILIUM

Anno circiter lojj. celebratam.
Ιι Μ·»β
tapi p»fr
•H»·

hmu

CmM. m-

·■·»·*·’·

TjEreogarini NarbonenCs vicecomes io queri-Cad hanc querelata interpretatur, ad Raitnbaldom
£j monit fua dc Guifredo archiepilcopo Patri- Arelateaies, fe Ranimai Aqaeniew ) & ai taubas concilii Totofaoi aaoi 1056· exhibits, quatn
’
*“
legas apud Labbcum Torn. XlL psg. ιΛ. Verier,
edit, oanat fe anaibcnuti devotum a Guifredo ai itatmut apa/beltran, tin libeat antten taravi
Narbooanfi archicpifcopo, ad patres fyoodi Are- Ex his . de tempore eoocilli betat Ardateufis
latenfis adverfarium ilium fuam provocaffe ; fed conÿefeura daeitar. Cam enim hoc reclamaret
illo reeufeute fifterc fe jodicio fyoodi, hioc coa Bercngarms apud fynodum Totofanam anai, ut
âuoa £0 aflerit, ut ad Romanum pontificem ap­ Baluxms in notis ibti. cenfet 105A ab an. toyy.
pellaret. Eo verba Bareagarii, ex quibus Arela- Aiclateafie baec fynodus , proxime ante appella·
teofe concilium exculpitur; Bga Berea&ariai pat­ tionem ad ledcm apoftolicam celebrata ( haud
multum didst.
w
rer ai Leeatet faatuet fevttfieii C 10 concilio To
loiaao tendentes; nempe, ut Baluaius ia notis

CONCILIUM

ROTOMAGENSE

Piimum fub beata memoria Maurilio habitum anoo Domini roff»
fee rearilie iat fchbit Laareutiat BttfeMiuDcutn comprovincialibus Bajoceofi t AbrinceaA (
fe faa ai Detnu ertkfie Gallicae* Neateti- Lexovienû, Ebroicenli, Safieafi, CoaftaaKiesfi ,
DEelatare.
Concilium RocomagenfecelebratumGoiL de caftitatc, fe ceteris Patrum iaftitutis fcrvan-

lelmo Normsnoorum Duce , qui poftea Aaghc dis , Paftorum incuria negiefeis, anao Domini
rex defeus eft , pmfente MaurUto Rotomagcafi 105y Henrico L Frauconmi Rege.

ΜΜΜΜΜΟΚΜΙΜβΝΙΜΜΜΜΙΜΙΜΙΜΜΙΜΝΜΙΜΜΗΜΜΜ —_
dun CONCILIUM
COLONIENSE
«VfS.
Q|K> auftoritate ViAoris papa Beldninus Godefridns comites Flandrue, Henrico tqfi quin­
quennali coociliau fuerunt, anno domini mlvi.
teba»*» HAHntaM fe Godefridua coibo Flandri· co-E dicabat; ut perduelles imperii, qui rrnua iate****** JD mites, hoftes eram imperiales» e quibus rex flints bellis graviter inquietate potndleat, cum
quinquennale jun GH meruere poterat . Cum rege adhuc puero concilfenmtur. Qpa de caofii
ergo Hanricus imperator morituros» filium fuam generalem fynodum Colonia celebrandam iadipoatifiri eommendaffrt: ille oeccflariom efle jc- cit. /n ea, iaqoit Sigabernis. feardaiaw ÿ Gala.

«H·»

·«

ANNO
CHRIST!

concilium

SKffiftK:

·♦♦

.friia»t anSaate papa Vi&tett ad gratia* HgufrAniom vivo fen GnftefrHo par eft credere, IlM
paeta» rrdataetert 9 eaten Mieeaat attnu jedaa. tiled aafar non dicat. Baronies saw loj&ms- ANNO
camsn
tar. In hac inita concordia redditam faff· Bea· mere 11.

ÎÆXC ONCIL1UM

CABILONENSE

Anno ML VI. ab HiUebrsndo Mit apoftolic* legato celebratam co·firmat canonicis Romaneofibns ecclefiam de Spinofa.
N diebat Humbert! archiepifcapi Lagdencnfis, B&ionibus fubjaceat, nifi refipuerit, dc feofti ju& Leodagarii Vienoenfis iaffa «ft contentio dicto, cujus bona invadere nititur, cum diabolo
de quadam ecclefia, iri loco qui dicitur Spinei·, tradatur. Signum Gallari invaleris fapradMH qui
condita ia honore domini noftri Jefu Chrifti , hcc laudavit dc feribere juflit. S. Adelardi, S.
fub veneratione S. Bernardi V ten neatis Ecclefi* Srephani, S, Ugoms , S. Gaalterii fratrum filio·
archieprfcopi dedreata, in comitatu Lugduncnfie rum ejus Ganerii fupradiâi. S. Durandi. S.Hol­
regione Anio oppidi, fecua fluvium Ararim, cu­ ism . S. Stephani. S. Ebrardi. Data per manua
jus poflertionir bona quidem Galterius (Jgoni fi­ Petri S- Vicnucnfis Ecclefia Cancellarii io Con­
lius illicite ufurpabat, fed anftoritate flt admoni­ cilio Cabi Ione nfi, cui prêtait Aldebrannus S. R.
tione iupradiftorom Pontificum Galterius omnia
E. apocrifiarius , & coofenferunt archiepilcopi
qua quercbat, dimifit, ficut jam multoiieos fe­ Umbertus Lugdunenfis , dt Leutgarius Vieonencerat , praster unum fervitium in natale Domini fis, Aimo Bituricenfis, Bartbolomxui Turonenflaturum , hoc eft unum porcum trium folido- fu. Item Wido Cabilooenfis, Eufcbius Andcfcerum cum 1». panibus & tribus lintrariis de vino, venfis , Man i nos Auximorum , item Martinos
& tribus eminis de avena: qu* vero omnia, fi
D'aletum , item Martinos, Cœnoœannicorum ,
cut prodiximus , dimifit , dc uxor fua , & filii CArtaldus Gratiaaopolitaous, Poncius Valentinus,
lui, Adalardus fcilicet, fit Stephanos, & Hugo, Petrus Dtenfis , ueraldns Vivarienfis , dt ceteri
& Galterius : Si quis vero eorum , aut aliqua per ordinem. Anno Incarnationis Dominicç MLVL
perfona freutaris vel ecclcfiaftica io iMo loco a> Jndiâ. IX. epsfts j. Henrico Roma not urn Im­
liud quefierit , aut fuperauxerir, prater canoni­ pertiorc H. Item Henrico Francorum Rcge, 1«
cos Romaoenfes quorum juris eft fupradifta ec­ dibus Februarii.
clefia , iram Dei incurrat , dc omnibus maicdi*

I

iMmMBMiiaueeaBwuKMiwiMiMsiaieaBswMiseauaBaaaB
EXCERPTA

CONCILII

APUD S.

Æ G 1 D 1 U Μ

In provincia Natbonenfi habiti circs atsti. urvi, pro confirmanda treugs dc pace.

Ex ArcMvO srebiepiicopt Narboncofis edidit Stepb. 1lalusius V. Ο. ad UK sv. da concord, (acetdbt. dt Imp.

BX concih'o apod fanftum Ægidium petafto , Ddie ufque in perpetuum, nec hofpitaUtatle cau·
•bi fafta eft fy nod a Us collatio patrum, cpif- fa, nec ingenio mato infits contaetudinü.* nifi
coporum videlicet Gallicanorum xxtl; quorum cum oeceflitas coegerit, quantum ad ufitm natar» pertinuerit, fine deftruâiooe Joci.
unanimiter confenfus , & par votum, hoc defiII.
nivit, quod hic titulatum, memorandum man.
Ecclefias autem, qus intra caftellum aut civi­
damus, cum peridots fuppofitis. Hi tant. Raimbaldos A relaie nlis, Laudegarius Vienuenfis, cum tatem fundat* fuerint, aut in villi·', vel in agris,
legatis NarbonenGs prim* prefulis vice tangenti­ ili* videlicet in quibus udificitun ad debellandum
bus, Froierius Nemaulenus, (Jgo (Jceticcnfis , non habetur, vel cum quibus feditio non exer­
Wile I mus Albienfis, Bernardus Lutevcnfis, Ge- cetur, nec mslefaftonim excurfus ad reparanda
raldus Vivarienfis, Petrus Valenfis , (JdairicusTri- damna civilia vel communia fieri comprobatur.*
caftrinenfis. Franco Vendacenfis, Clemens Cavil- hanc pari coofenfn volunt dt definiunt habere
loncnfis, Petrus Aqoenfis, Pontius Maflilicnfis, poteftatcm, ut nemo infra terminum xxx. dex­
Deodatus ToJoncnfis, Gaucelinus Forojuleqfis, trorum circa ecclefias pofitum qulcquam rapere
Andreas Nicenfis, Durandus Vincenfis.Bertran- prefamat, nec ulli pertan* nocenti aut innocennus Reeenfit, Ugo Senacieofit , Pontius Gian- Eti matam ingerat, nifi cum tpio termino maledenfis ,Ugo Dignenfis. Hi omnes collcâi in unum, faftor damnum intulerit . >]oc excommunicant
fub anathemate in perpetuam.
Ule fancitum dederunt decretum.
11L
I.
Militibus autem majoribus vel minoribus hoc
Canonicam promulgantes fententiam , ut lo­
ca canonicorum , ac monachorum coenobia, vel priBcipiunt , ut ab bodie ufque in nativitatem
villas facris ordinibus ecclefiarum defignatas, nul­ fanâi Joannis, ooUua arma ferre prstfumat qua­
lius conditionis perfona invadere teutet ab ho­ cumque dc caufa. Data pridie Pfea, Stptnairu .

AD

*

;___ TOLOSANUM.

SSSffiRÆ'

t««_____________________

*"»_ «wi aman or-ianmv ·»— twaiM w m aa—~^S~
«NIUST1

*■*’*”

tr AD CO NC1LI UM

A P U D S. Λ GIDI UM

dw et ftrter tojA iaUtuet

>> SapH
lUUfH

ADNOTATIO CHR.ONOLOGICA .
Pocham concilii apud S. sEgidium corn an Aidibus Septembris, IdeA poft die» novem conci·
•ο IO0. a Labbco compofitam, mendofam iio Tololano adfuiAe legimus AoAagnum Lu*
arguit novus oditor Gall»· Cbriftian· rom. I.tevenfem.
tevenfem.
Qsomodo
fpaiium
breve
Qsomodo
intraintra
fpaiium
adeoadeo
brave
Lu* Lu*
peg, J94* b* pianiflimo argumento . Synodus tevenfis «niicopve obiiffe, Â poA réunifiions meifia dic pridie nanas Svyaudru, ut ex aâis liquet, tropolitanl aflcuinm
aflcnim· enteriCque
otterifqne nmAiiis
yraftiiù , foccefhabebatur, eidcmqne inter ceteros, adfuit Ber- for dari Lutevenfibus
Lutevenfibw potuit? Meims
Mefins igitur
igitut alii
nardus Lntevenfis Epifcopus . Sed anno tojd. concilium hoc in anonm toyn. refonsnt.
u

E

«ΜΗΝΙΜΒΗβΡβΜΜΒΟ
SYNODUS

L

A

N

D

A

V

E

N

S

I

S

Sub Hcrgualdo xxtx. ibidem epifcopo.

h fee feenii* rtfu txctutnivuttter

CmcBHub

ilhteet ptr tirittetm
MtiviUlii àtu»i.

viwr

medice & etftti tfifctfi ή

/rjl·

Amilia Catgucauni regis Morcanue filii Mou- Btroque populo clericali &: laicali : Confirmo hanc
rici dic nativitatis domini vificarit Landa- eleemoiyoam, tribuesu D
Deo Henringoona videli­
viam bono aSeOn, A ut dicitur de virga Aaron cet, dt fanftis prndiAfe, & epifcopo Hervvaldo,
verfa ia dracooem, animus illius familia tardus dt omnibus pontificibus Laudavi· in fempitema
ad fperandum bonum, velox ad faciendum ma. confecratiooe, liberam ab omni fervitio feculari
Ium, A ditatus uns nimio gaudio tant· feftiri- dc regali, dc cum data communione incolis , in
tatis, cepit bacchari copia potationis, fequeftra- campo dt in Glvia, in aqua dc io pofimis . Do
ta dtfcrctiona fobrietatis, in tantum quod imper- clericis teftet funt. dTr. Fafto anathemate firperufeôi viri amifla vi feieoti· dt pietatis, dcvaftave- turis hanc eieetnoiynam ab ecclefia Landavim dc
raut unum familiarem dc nepotem Hcrgualdi c- a paftoribus ejus data entem besmdidtione forpifeopi, Bcrthutis nomine, virum juflum dc me-^veturia dc confirmaturis in quieta pace. Amen
dicum totius patrie. Et fiifta tam exeerabili inCANONES TAAVISINIINCEATI ANNI
vafione, A fub ala fandorum Dnbricii, Teliavi,
Oudocei , & afylo: mifit epifeopos legatos fisos
per omnes occlefiae totius fu· d>mcefeos obtem­
Ut
Tent mow rnftfrnw
peranto fibi infra oflium Teretir , fuper ripam
Qei dc ripam T>o» , m fimul convenirent derid
mqjoris dignitatis defti tam, quam inferioris a- Q.Anatum eft, ut nicuique ecctefi· now Mnpud Laodaviam. Et ia plena fynodo depolitis O* fna integer abique nilo fervitio MtribsuMv ,
crucibus cum fanAis reliquiis ad terram, devettia A presbyten io eis cossftitnti de decimis , neqhfe
cymbalis, fimul & clanfo oftio ecclefi·, cum fti Dda oblationibus fidelium , nec da domibus, mA
piuib fpinis : dc ita carens fervitio dc peftora re- Mone da atriis, vel bortis juxta «clefts (A) po­
manfit diebus dc noftihos , iaAo anathemate £► litia neque da prafcripto aaanfo ahqaod forvimilia regis & fcqueftrai· a tota orthodoxa fidet cinm faciat, prêter ecdefiafticMD , dc fi aliquid
forte. Et audita canta fubmotiooe, Λ dilatata per amplius habuerint inter fooioribns fnprofcripnrat
patriam magno ftrepitn & murmure, cœpit sex debitum fervititun impendant, nt nuite de dote
lacrymari pro damnatione fanvlia fua , defide- ecclefi· vel manlo presbyterium eanlum Utera
rans potius pacem eum fuo pallore, quam parti- cogat.
cipstiooetn perpetrata injuria . Advocatis omni­
Juxta fyuodalia pnmepta daetwiaaw, uttmltea
bus comitibus fuis renuifivit apud Landa vi am Ia- mortalium de agro ecclefi·, noqne de decimis*
crymabili devotione, fimul & familia fegregata a oblationibus fidelium quemquam presbyterum ali·
Chriftiaoorum confortio. Et audita ejus prece, dc Equam canium .perfolvcre eogat, nec qsrifqaem ,
data fibi venia fimul A familia juoAa cum pee- cnjuslibet ordinis, Mtf dignitatis , exinde quionitentia canonica.* dixit rex pofitis manibux fais quam fabtrabat, dC radibitioocm qtsMteanque ofuper altare Petri apoftoli & fandorum confefib- xigat temporalem. Qmd fi fccerit, cotnmnnioM
rum Dnbricii, Teliavi, & Oodocci, dc coramu- ufque ad uàsûdfioMm privetur, (é)
W

F

CON·
J» CaatMM haies retinui, quia jam edideram m -eo CoociUmum Supplanta, t— VL pa» <R. Ceeaum boa
Ipun seperias apud Beloeium Capitular, tom. L pe» iff.

meroa
v. u

CONCILIUM.

cüïün-------------------------------**·’
CONCILIUM

ϊίΚΗ«ώ?:

««

TOLOSANUM,

xvi 11. BpifeOponun cootrs fimo nisas attaque cleri & populi vitia celebratum anno domini
MLvi. tempore Via*» pape II.

TITULI CAPITULOKUM.
I.

Dt tptfafii fttt fttwtin» 4Λ trdùuadù«ugaaS,
tf dt aHtime» fer /ssiiiai.

Dt at*t tfijtfi ,· Mmu , tf diucam srdraa*di,
ill. Vt dtditatiaact
grath Jtas.
II.

•

A

III.
Dedicationes item ecclefiarum eadem fan­
da fynodus per pecuniae fieri nullatenus
volait.

IV.

Item placuit, ut nullus clericos, vel
iv. CvwTra
.
monachus, vel alius aliquis proeis, epifV. Dt tltrict fu adtfifatadt Matia gratia fit aae- copatum , vel abbatiam, vel presbytera­
utiti,
tum emese pracfamat. Sed neque comes ,
vr. Dr tfft aUatma:
vel alia ulla poteftas, eadem vendere, aut
vu. Dt talMta thriettatn.
pretium pro eis accipere audeat. Quod fi
vin. Vt Uiti rtt rcthfiajbcat as· «/irfpotf.
is. Ut laxt rtt dtfw&tnua Mtiftrt bm aWraal. quis hoc tranfgreflÎM fuerit, rfifi refipuerit,
x. Dt jwv tfifctftnt» ia tcclcjùu futySru.
dc digne fatisfecerit, communione privexi. Dt jurt ttc^fiaraai.
Btur.
xn. Ut adulteri & tattfii ftmfteat.
XI11. Ut iarttitttaat tf tanatataaitatantat

V.

fteieta·

Statuit item fanda (ynodus, ut fl quis
ctarisorum adipifcendc abbatic caufa mo­
nachas c&das fuerit, ia abbatia quidem
P R Æ F A T I Ο.
monachus permaneat , fed ad ipfum hono­
Noo incarnationis dominico tnillefimo quin- rem, ad quem adfpirabat, nullatenus ac­
•MMfimo fexto, Idibus Septembris, babi
cedat. Quod fi pnefampferit , excommu­
ta eft usada fvitodus decem & odo cpificoporum
apud vrbem Tolofam , juffu domni papa Vido­ nicetur .
VI.
ns, qui ob funditus extirpaedam GmoniacambaItem decrevit, ut abbates curam mona­
refim, tc reparandum (and* ecdeRo Astum feeuadum prifeorum fcita canonum , vicarios vice chorum & monafteriorum exerceant, &
Gm direxit Rambaldnm Arelateofem, flt Pontium eis
__ ________
________
_______ __
____ t
vidum__& ve
(litum___
fecundum
regulam

A

Aqucnfem, archieptfeopos, qui edjuodo fibi VTi1 c fandi Benedi&i prebeant.* & hoc agentes
fredo Dei gratia Narboneofi arduepifcopo, ah<f- ·
que coepi iropii caterarosi urbium , (aodi Petri proprium eos habere nullatenus permit­
tant
.
Ipfi
vero
monachi
abfque
voluntate
audoricate flt prssoominari papo juftone, Ruido­
rum patrum inditura fequentes, hoc in provin­ abbatis prxpofituram aliquam non teneant.
ciis Galic atque Hifpania
Hifpani· perpetim obkrvaoda
obiervaoda
Abbas autem vel monachus has inftituoftituaverunt.
tiones corrigentes , a propriis corrigantur

C A P1TULA.

epifeopis.

VII.
Placuit quoque, presbyteros, diaconos,
I.
& reliquos clericos , qui ecclefiafticos te­
nuerint honores, abftinere omnimodis ab
Si quis epifeoporum accepta quocum­ uxoribus, vel reliquis mulieribus . Quod
que modo pecunia ordinaverit epifcopum, fi non fecerint , honore fimul dc omeio
abbatem , presbyterum , diaconum , autD priventur, & a propriis epifeopis excom­
quemcumque alium, qui numeratur inter municentur .
clericos, ip(e gradus fui fubjaceat pericu­
VIII.
lo : & qui fic ordinetur, nullum habeat
Inter hrc quoque placuit, noxios difrudum ex hujufmodi mercimonio , fed verfbrum fceierum diverfis feutenciis re­
fit alienos ejus dignitatis & ordinis quem frenari . Et quia audivimus qnoidam laiper pecunias acquifivit.
corom nefario anfu res ecclenafticas fais
ufibns applicuiffe, & injufto dominio in
Item placuit confirmare, ficut feriptum fuum opus retinuiffe : idcirco omnimodis
eft, ut epifeopus, vel abbas , presbyter, prohibemus, ut nemo Jaicorum abbatiam
ante triginta annos, diaconos vero ante vi- . monachorum
t,„, , vel
w clericorum arcbidiacoginti quinque non ordinetur : nifi ant ft»-E nttum ^n^ui w«Mfit*urom i vdhmrorem
dio fanditatis aut fapjentie
fapjent’e ornati, pro- pr^byterii, vel fccrifte,
facrifte, fenmagiftrifebovidentia epifcopi fimul & cleri promovenJJof
jof prediaam
antur. Et eadem ordinatio ne fiat, nifi
aofit foi, ufibof retinere; &
temporibus fecundum canones fiatutis: a- fi fecerit exconlBlunicationi fubjaceat.
liter quidem irrita fiat ordinatio.
IX.

VICTOS

.

----

•4P

t.u

TOLOSANUM.

KiïîEaSUSé

«J»

IX.

A Bernardus Aginaenfis , Raimoudus Vafaunfir
cn%m
Pnrdpimus quoque ut nullus Ukorum AraaMoa Magaluoenfis, EMaadus Aptenfis, P®.
trua Rnthcucnfis, Frorerms Neruaulcnfrt , Roila»·· aliquid fuldpere audeat de rebus nue fub- gnua
LutaveoGa, Heraclma Biforrcolis , Bernarftaisciia defunâoram , nifi quantum ipfi dus Couveoenfis, Bernardos Conforaocafis, Ardafan&i adbibitis idoneis cembus in vita naldss Elocnfis.

fua ordinaverint.* auc 6 ioteftati obierint,
ad libitum propinquorum heredem divi­
dantur.

X.

BUEKIMONIA BEA.ENGAK.il
okvcmmTM AtodMA^Cr

ANNO
CHAISTI

s. s.;
Ui be_..

fifctpe» Ntrimjt» t frtpv»!· i» u^cilu
Tato/dw Mu»
ArtUtnfi , & fs

** *

Statuimus etiam, ut ecclefis ad iedem
tu Afttru/i,
, l titoru ftteaé
pertinentes, qux folvunt tertium, aut pa­
t»M CJkrifa nlvi.
ratam, vel fynodum, folito more periol»
ANCTÆ huic conglomerationi vicariorum Del,
vaut epifcopis vel clericis. De iis vero
legans fcilicet fammi pontificia Romani vicem
ecdefiis, qux non dane tertium, vel pa
obtinentia beati Petri apoftolorum principis , eratam : tertia pars decimarum cum pri­
jufque vice fungentibus , archiepifcopi· videlicet
mitiis dt oblationibus, qux dccoemeteriis
& epifcopis, necnon & abbatibus hanc io lynode defanâis confequnntur, epifeopo dt cle­ dum fandam fiftentibus , ex catholica fide tra­
ricis affignerur. Simili quoque modo fia. dentibus , bsc querimonia noo modica ideo pretuimur de ecclcfiis ad monafteria pertinen­ fentat, ut & legatur, & audiatur, dijudicetur, at­
que definiatur . Sed ut plenius dijudicetur , ad
tibus.
originem inchoetur.
XI.
Ego Beriaganus Narbona urbis proconful, que­
Item de ecclefiisin alodtisiaicorumcon*
rimoniam hanc vobis omnibus facio palam, quam
ftittttia, uc tertia pars decimaram cum pri­ de metropolitano meo fratre veftro habeo ma­
mitiis , & presbyterio, & arteris ia po- gnam. Arcbiepifcopatus quippe Narbone fint cnteftate presbyteri, ad fervitium ipfius ec­ jufdam avunculi mei Ermeogaodi archiepifcopi ,
clefie, fab epifcopi, vel clericorum ditio­ cujus in diebus idem epifcopatns' unus erat ex
ne permaneant. Qui autem contrarii fan-1C melioribus qui funt de Roma ufque Hilpaoin fi
Αχ matri ecclefie dc auferunt dc retinent nibui, villis atque callcllis ditatus, pnsdiis & alodiis locupletatus: cujus ecclefia plena ciat co­
ad fuum opus alodia, que pertinent ad dicibus, aureis adornata tabulis & fcnniis & cru­
communitates ca^ontcoram, vel monacho­ cibus , aureis fulgebat coronis prctiofilque lapidi­
rum : nifi refipuerint, dt reddiderint ea> bus· Canonicorum ibidem multorum voces certis
pncdiâo anathemati fubdantur.
horis audiebantur, orationes dabantur, ftomamm

S

XII.

bonorum operum incrementis ibidem agebantur >

Adulteros vero, inceftuofos, ac perju­ Caftra autem ipfius ecclefis, & villas, prodi·, &
pofteftiones, non a laicis fiuebantur, fed a famm
ros monemus per domini obedienciam, dc (antibus m ea Deo poftidebantur. Ecclefiam ve­
Petri apoftolorum principis, dcdomini Vi- ro illam olim pius rex Karolus fabricaverat, at­
dtoeis, dt noftram: ut refipifcant a vitiis que in honore fandorum Jufti & Paflons conio*
hujufmodi, dc ad dignam fatisfa&iooem crare fecerat, ft eam inclyte caftcilis , ft villis ,
__
_______________
___________:__
fecundum
ftstuta__________
canonum perveniant
dt terrifqne locarat, ft vineis , ficut ft a veteranoexcommuhicamas id in futuram fieri nnl-Dru™ «raditur didis, ft ut iexitai » regalibus elufdam ecclefis pnsceptis . Defundo autem prm
fato divo memoris archiepifcopo, Guifredus Cerdanienfium comes Narbonam adiens, cujus conianguineam ego jam poftidebam uxorem, exquilivit utrofquc parente· meos ft me iptum de
prsfato archiepifeopatu ad opus filii fui fupiafcripti noftri antiftitis, qui non erat adhuc nifi de­
cem annorum, ft fpopoudit pro eo magnum da­
re donum inter comitem Rutenis , ft patrem
meum centum millia folidorum. Sed pater mens
ft mater mea noo ei adjutebant . Ego autem
amore tanta confanguinitaus dudus, ft fimulationis amieuate deceptus, fegregavi me pro hac
Qpscumque
fuperius feripta tenentur , confir_ . . ,
re a coofortio genitorum meorum ; ft nifi mihi
fanâa lynodus .prsdidis E adquieviffent, arbitratus fui interficere illos. Ccr
Imavit ft anathematitsvit
'
congregat· temporibus jubente papa Vidore, re­ nens enim pater metu me motum, mcque coa
gnante Henrico Pio imperatore, fub venerabili Pon­ tra fe ita fore molcflum, adquievit mes volun­
tio Tolofano comite. Qpibus quicumque obedire tati , ft petitionibus pnememorati Gaufredi, at­
fiuduerit, domini benediftione & apoftolica replea­ que inter fe ft comitem Rutenis acceptis centum
tur.* qui vero contemptor & inobediena extiterit, millia folidis pretium pro epfcoparu, dedimus
domini judicio perpetualiter fabjedusfit. Firmant eum prsnotato filio fuo aniiftici aoftro ; qui ju­
& confignant Rambaldus Arelatenfis dt Pontina
rejurando, Deumque teftando, dixit nobis fuum
Aquenfia archiepifcopi, vice paps Viftoria. Con­ didum firmum ft fidem firmam, quia fi ille fo­
tignat Wifredns Narbonenfis Dei gratia arcbie- rat antifles nofter, ot fuit ft eft, ullum noftrum
wfcop». Confirmant dommi antedifti epifcopi , neque de noftris non ciTe damnum, neque dam­
fciliect, Arnoldos Tolofanus epifeopus, Bernardus num, ipfius epifcopstu. Sedente autem illo is
Biterrenfis, Gootherius Agathenfis , Arnaldus... cathedra, & state aique honore crfiecq^, dum
Cutttk Gtatrel. Tom. XIX.
Hbh
filus

latentu

*

XIII.
Cum hxtuticis dc cum excommunicatis
ullam participationem vel focietatem ha­
bentem praecipue excommunicamus : nifi
corregionis vel admonitionis caufa, ut ad
fidem redeant catholicam. Si qui autem
adjuvantes eos defendere conati fuerint :
vinculo fimul excommunicationis cum cis
fubditi permaneant.

’<r-

concilium
tj*
mihi tarifa h ar-Afenfi ipfam aaeam mcdamatem coodireflioni if — —
fins
chiustî m· * ·*ΧΗ·· «"<*r· ceeflontm bofliam ta' ecclefi·.
*-*“ "Sed
* “life non in ejes covtdirriftio·-·-·!- *—
la » de maoMcartt conftnguiaàaeem ma· uxo­ nem, fed in dettruftrmmm mifit; qeta ft ab cc· c
ris, a taatt locam hoaoria, ia qoo adiutna fum ctefia eam abftuht, ft mtiitibos ner folidatas
posera tlhm, ft et mihi aràt taftatat * jevares tribuit potius, quam decem millia tolidoe. Qpa
mihi honorent team atqtse habere : tooc (urgent, data Dieo ft foetider firmata , qui primi eam
quafi diabolo·, fuperbe atqoe repente exacerbavit fregerunt iu ooftra patria , fui milites ex fuo
me, ft provocavit ad iracaodiam ft edthcavit cxienteacalello, occiderunt unum militem meum
fuper me caftra, venitque cum ingenti exercitu io treguam Dei, ft retinuit homicidas illos, ft
•r

^ΟΜ

———6ht «ram ot ipfis «flat

nullam quivi ab eo imperrare jullitiam . Deinde
Petrus Raimundi Biter re nfium comes in treguam
Dei violavit ecclefiam (and· Mane, coenobium
lori ele&i, ubi mirificum habetur lignum Dommicum, ft extraxit ab inde duos milites inchft queque «x communi erant, abflulit Deo ft natos atque innoxios, ft unum ex cis, qui erat
conianguioeus meus, pependit in
famulantibus ei, deditqne diabolo ac militantibus Bconfanguineus
io ligno,
Hgno, « occiilli. Et ita alia omnia ad laicalem vertit cenfu- fit, morte crudeli quafi cieptem. Unde idem arratn, ut etiam omnes qui ea pofbdent, quafi chicpifcopus talis luffragator extittt , nt ’etiam
per alodia habent paterna . later hxc autem faailegos & homicidas illos in lua fe mittentes
Enballum Urgcllitentem prelulem contigit mori. poteft ate patrocinavit, fuffragatorque. eorum exEt praefatus arcbiepifeopus adquifivit illum epifco­ vitri ; & in eo ullam non valui invenire*, juftipatum ad opus fratris lui Guilieljni, ft fpopon- nam. Prattcrce (aeramenta qu« mihi luper fan­
dit dare pro eo centum millia folidot . Quod da altaria manibus juratus eft multa, unquam
mihi fatis libuerat , fi meum damnum non ef­ non mihi tenuit, fed omnia fiegit. Ad ultimum
fet. Firmato aurem taoto munere pro ipfo epii- vero bonum opus operatus eft, latis Deo ft unicopatu, arcbiepifeopus prememoratus, hoftis Dei vetias plebi Narbonenfis placibile. Unde male
ft hominis, ad fedem tuam rediens , atque cc- bsec omnia obltvifeeramus, fi nobis tn bonum
defiam fitam adiens , thcfeuro· quoique , qui a veni det. Corpora namque fandorum Jufti ft Paconditione in eam congregati erant , fubtraxit . ftoris, que prememoratus rex Karolus ab Hifsaoulas vero <x
Tabulas
ft poitaoutas
poftabulas <x
ft cruces oc
ft icnma
ferinia pania deferens, atque in via carens, in profate
reliquiarum aurea ft argentea excoriavit. Pate- C in eorum honore aedificata ecclefia collocare cp.
‘ '
nas infirper
calicum aurea» vel argenteas, ubi taverat, qu* nobis noftrifquc patribus multam
fanda (acrificia (umebantur,in manibus aurificum erant optata, ab idem archiepifeopo explorata
J ude orum mifit ad deftrueodum, ft Hifpaniam & canta, ad fuam ufque cum honore afportavit
venundari pro ipfo epifeopatu. Codices sutem, ccclctiam, atque honorifice collocavit. Unde non
qui ibi erant variis generibus, non meliores reli­ folum a me, fed etiam a fuis civibus laudatus
quit. Sed ita male fuam ecclefiam diftipavit ,i at atque diledus erat. Qui non multo poft, liti,
etiam ft clerici defitut, & qui inibi funt, inopes gante eo cum fuo arrhrdiacono, voluit trahere
ft mendici .· ft nullus pulcher tn ea apparet. Non prrdidorum corpora fandorum ab ecclefia eo­
clam y des, neque capas polem itas, nou cyclades., rum - Et ego rogavi cum ne hoc feciflet , ft vo­
non dalmaticas, non curebalk, non lignum Do­ lui ei dare obfides per decein millia foiidos, ut
minicum. Omnia hsc, qu· a conditione ibi pio» fi ullus homo vel feemina ullam vim ei faceret
ra congregata erant, fed diflipavit ea, deditque de ipforum eorporbus fandorum, aut de ullo mu­
pro epifeopatu fratris fui. Infuper, quod pejus nere ets oblato vel prcfenrato, ego de illo vel
■w—illis hoc facientibus adjutor eflem paedido
eft & inhonefium, commendavit fe manibus ad.
a-Dpontifici per fidem non fidam . Idem vero
comitiffam Urgelli . Pro qua re non folum mi·
hi, fed etiam eundis noftr* patri· nobilibus in archilevita voluit eis fatisfacere in judicio epimagoom ruit odium. Quo perado, aggregavit fcopi Arelato . Qyi renuit ; fed fubllrafta
concilium non modicum juxta prefata urbe ab eadem fede tantorum corpora fandorum
Narbona multorum (ui diocefi epifcoporum , duxit ft inhonefte collocavit rn quaodam vilinter quos fuit hic Raimbaldus Arelaienfis ar­ lanam ecclefiam . Ibi fuam cathedram fabrica­
cbiepifeopus , & in eorum atque noftrorum vit, ibi ordinem fuum fixit , ibi fuas fynodos
tenuit, ibi codices ft cruces ft lignum Domini­
omnium pnefentiam reliquit eundas armas mi
litarias , ft omnem fieculi militiam , atque cum afportavit, ibi clericos prima fedis , quo·
excommunicando mifit fub anathema tam fe- meliores invenit, conflituit; & ita eligens mem­
metipfum quam omnes fui diocefi epifcopos , brum , caput reliquit quafi tugurium. Infuper
qui ab illa die deinceps armis erant fumpturi. eundi noftra patria nobiles , & plebs eunda ,
Qui non multo poft acceptis armis ut miles , qui foliti funt occurrere ad civitatem ft ad fe­
non corrigia fuccindus lumbis , fed ferro , ft dem (uam, ft pœnitentes fua munera ad fuam
__
,
debellavit1 mecum. Et quot. mortui
, quot
vul- c fedem dare atque prafentare (olentibus, multofaduftz ec- ^que adjutorios ad operam fua ecclefi·facientibus,
nerati quot detruncati , qusnicque
i,
elefis, & exarfia reliqui·, fi per fingula enar­ abftultt, ft amusera illa fuis militibus per (olida
rare voluero, fortaffe & vobis foret falli dium , tas tribuit, ft fuam ecclefiam defertam ft fine
ft feciltus dies quam copia deferri . Deinde capite dereliquit. Interim vero idem archiepifeovenerunt epifeopi in meam terram , ft me­ pus habuit mecum placitum, ft conftriexit meet
tum una cum eodem archiepifeopo firmaverunt ad fuum libitum fatisfacerc, ft dixit mihi fuum
iregnam Dei inviolabilem tenere in omnem didum ft fidem, quam melioremel requirerepo
meam terram, atque ex eadem corruptores teter- tui , ut ft ad fedem fuam rediret , & corpora
rimam juftitiam facere. Unde idem arcbiepifeo­ fanda in ea reftitucret. Qui mentiras eft mihi,
pus ft ego hanc fecimus convenientiam, ut de fed ut mihi fuit teftatus , facere noluit , & eft
eundis quz emendata fuiffent p«r ipfius tregue mihi mentitus fuum didum d fuam fidem. De­
fradiooem, una medietas fuiflet praefatas ecdeüe, inde conjux mea videns eum , rogavit reftituere
•lia mea pro exercenda ludioa. Ego autem con- corpora lands, ft idem ipfe ad ecclefiam fuam
redi-

fbper me, ft fecit mihi guerram crudelem, ft
/nere interempti pro ea ex utraque parte fere
milha homines. Tunc veto caftra, ft villas, predia, ft poflediooes, qu« erant in dominium pre­
face ecciefie, fifeoa ft poflefliooes canonicorum,

»M

'TI?'

TOLOSANUM.

dSS?!Wi8ft.

«M

- i»»»— direteanque iroftrum fnpra tnodum «xi-A {· T^aa^tb· cetehraViffe
αχϊϊη f**’ nr‘»ae ****** ro,ui,: ** ,<Λβ*"· eft ** ·*· tute
ω* umiroam rwoooeans
N"*0**^· arcaiepucopas . Deiade , ANMn

- -■■radite,
4,*.

hac querimonia habita eft ia lyuodo cui Lodovonfts

A

CHaiari

tMonantem ducere ipfa (ante corpora ia aliena Heleriatriu amiftites affuerunt . At BoflagoMi Lodopatria, & ufque in ciernum aobh noa ete re­ voafcm epifcopuu» , A Arnaldo* Hel«malbm, iocercuperanda. Quae audioaa, metuens ne iubito, fi- fuifle concilio Toletano anni MLVI. conflat ex aftis
concilii . Deaiaue , fl poft HMNte* ViAons ifta afta
Ni( juratus eft, hoc faceret me abfcnte & igno­ luna , eue flaveaparMM Mnae VKosm anatbeaaa «mu»
rante, fuit ad praefatam villae ecclefiam, non ad­ MuMrat adverfua Guifredniu , eucoa ex Gregoeii VIL
huc confecrartm , & traxit exinde corpora (ante, teftunoMO conftsta multis Komania aontifleibue excuavreflituttque A condidit honorifico in fcdemiuam. mamCaMXD fwtef Hauddubie valutnet iftuA adaocenAim inviAiam, profidia«w mafna in caulsm BerengaDeiode coojux mea proli rata coram eo , fuum rii inducere poterat . Sed videiiert Gutffredus a nullo
poftnlavit accipere direâum : qui renuit. Ego au» baftanua Aumaao pontifice excommunicatea luerat ,
wm^onfeftim ut boc novi, vidi porfatum >r- quant a Tiftore.
a Fraim lai Gailiehai ) Contigit iftad circa annum
chicpifcopum: voluique ei affirmare dirrâum A Chrifti
nuUefimom quadragefimum primum. Nam Heride me A de conjuge tneaAdc omnibus meis ia baldua epitropos Urteilonha virtbat bdbuc anno MXL.
r___ r. ____
xv. Kal. Oftobtia, ut patet ex chartulario ecclefi· Urjudicio fui dioeeli epifeoporum_____
A epifeopi
Arela
iui rennit.
to per decem millia fulidoa; qui
-------λ. Deinde
S’—._L.Βκ«»*·ιΙμ . Guilieimat autem epifcopus U.geileofis, He1____________________ rtbaldi fncctflor , interfuit concilio Narbooenfi anno
in judicio legati apoflolici A hujus faaft· I y no­
MXL1IL xvi. Kai. Aprilis. Fwtaflïe ergo id aftum an­
di; A huoc fprevit ."*Ad ultimum vero exclama­ no MXUI. -vel initio asmi MX LUI. cum ftatim dicat
vi ianânm Petrum A judicium domni apoflolici, Berengariua, Guifiudun srcbieeifcepnm congragaffe con­
ut irem coram eo , A in ejus maou ei affirma­ cilium non owdiemn apud Narbondm baud mult· poft
exam Guiheimam loesverae in cathedra Urgellenu , A
rem direftum. Hunc multo parvi pendit ; lied exbaie concilie iuterfuiiJe Xaimbaldnm Areiarenfem arcommunicavit inclementer atqub iojufte me A cbiepilcopem . Kaimbaldum porro iacerfuifle concilie
meam uxorem, meofque infantes, A omnem no- Narbcneuti, d< quo mox dicebaow, docent afta illius
àram terram, tam crudeliter , ita ut nullus ibi ceucilii eu· extent ia arch vo monafterii Cuxanenha .
Niii fi mud concilium interpretomut illud quod in ea­
baptizetur, nec communicetur , nec fepeliatur . dem urbe Narbooenfi habitum efl a Guifredo Kalendie
Nue autem nifi timor Dei edet, parvi pendere­ Aogufli ejufdem anni. cu> etiam interfuit ftaimbaldua,
mus fuam excommunicationem, quem tot malis nt fide· f. ciuiK veterat iefim· haAenae medrt·.
b Mtllar t'U iaaligrtae ) Durum illud ac vaide inbunovimus
, A a papa Viâore cum cxx. manum, A prralue contrarium regulis occleGaftics.qu·
-,,
. (celeratumr--..
epifcopis anathematizatum , A fiosomaettm , qui tempore Mcwdifti lerv<at locum hnmaaitari , conceotnoes ordines fuos vendidit, qui omnes epileo- dont· beperfma parvulorum, pmnueutia» monentium,
pot, taceam de alienis, fed omnes qnos in meaCl’Sât
’ET.îJXT
_k«ra·
cleriroriM, par
terra ordinavit, nique ad novidimnm quadrae» K^àj^M^Taks’,^ —'inthMB a fermera & infra,

purificatioM» maberum praut

tem redimere fecit. Q?od C oon crcditb; Lute* in vat is regioaibns regule
1 r variant. Inwiverfuaatamen
___
_ umtatMh rertriffum fin·· bavenfetn requirite epifcoptim, A Heltmeniem j A _____ ,ice
? ,»
ittoaqne pemttrHiam morientloak
hi boc vobis tcftificentor, qui ab eo funt ordi» ptilma
— —* parvnloram,
—
▼M* cap. AfaMNaar iw. De fanteut. excoranraa.
usti. Neque ecclefias me· terre coofecrare vo
c ^haSbraMStcer·· ) N'miru· ia roorilo Florenti»
no,
quod a papa VAore U. habitum fuerat anno lupe»
luit, douce datans earum tenoit. Nuper autem
deos meos milites vruientes ex vigilia faute nave. Cari ««cilio interfiriff· can «pilcnpoa Aocet hio
I
bm
·.
A4 eam pea-ro Guifrvdi NatfeoMofia excomoaam·
Salvatoris Aniso· , die Eptpbani· , eo jubeite ttréra
rafpemff· vidatnr GrugoruM VII. dum bac in
atque fuffragaute, funt capti A tenti; A ros qui coacilio tornari» fancribat anno MLXXVI11. Rrora·illoa ceperunt, patrocinat, A dat cis folidatas . ■MM M&BB MMMMMNWratAmw Λ fr^fttfafihat mfrit
Ideo «0 Beringarius profatus banc vehis A Do*
mino Deo facio querimoniam , A poftulo julii
tiam: quam nifi impetravero, fua excommunica­
tioni parvi pendero, A in meam terram treguam
Bit Wrt praltrtaaiaai sm 4, dacamsni·· «
nullam tenebo , neque judicium apoftolict a* Ddteamrju Tes». IF. Aaecêetaraae eJttaae
piius adclamsbo.
Qpod ego Beringarius ita (operitis queror ad ftm(t cam emairar fan tffn^tu is tone »f·
legatos fummi pontificis fupenus , A ad cuoAoe
epiicopQs A abbates, quoniam ad fynodum Are­
lati cooabam ofiendere. Sed quoniam mhil pro
Oiom fic omnibus hominibus in Chrifto pie
fait, ad domnum apofiolicum ideo libens mitte­
vivere hic A in futura vita cupientibus
re curavi . Quem rogo per Deum A faoftum R.<s ecclcfiafticas jure hereditario Deo fervientiPetrum, ut ab bac excommunicatione me abloi· bus pro redentione animarum traditas ioconvul»
vat, meoque pnsfuli de me fatisfaciat: quoniam las efle debere maxima fandorum Patrum fan­
ufque Romam ego lubentius fatisfiscere ire non ait auâoritas . Quapropter cupiditate duAi ini­
ambigo : ille, nifi ligatus , umquam (ponte dou mici Dei defidetantes depredate , invadere boc
quod fideles monafteriis , Deo inipiramc, dede­
ibit.
runt, fisa propria voluntate omnipotentem Deum
Ex noth Stefrani Bslozh ad hoc
pravis moribua inis exacerbant , Sed nunc pro
Concilium.
E certo fciat fraternitas cbriftiaoornm, Cluniacenfc
monafterium cum omni fuo honore proprie Deo
TVS Naapora quo qaerinmnia ifthec proposes eft, vi- A B. Apofioio Petro fitcccftoribofcue fuit viris
L/ daa non oaam tie omnium fententiaai, Nam ali» apoftolicis a peifcis temporibus fu· cooftruftionis
V«i pacant a&nm id efle anno MLXVI. A qaidem in
concilio apud Narbonem babito i decepti, opinor , an* efle datum eum cunAis locis fibi iodiverfis par­
Aoritate qoorandMi aftoram illuta sani, qnoram men*
tibus mundi adjacentibus. Et ideo placuit conci­
tin estas apud Catellam in pat. ft*. A 7I1. earaan* lio (ante Roman· EecleG· celebrato apud ToAem memoriarum , qua vere doceat meet tnm con*
troverfiaa buffo inter arcbwpifcopunr A vicecomitem . lofsm urbem , jubente papa Vitere , menfe fc»
ptembrio, preiente ARNALDO epifeopo, ut lo­
Sad ego at aliter fontiam faciunt multa. Namiftaquc
rimmua prolata fuit coram lejans tuatuui pontificia , cus Moyfiacenfis , cui prcefl DURANNUS ab­
prarieete BaimbaMo Arelateaü archiepifcopo, Aonidem
bas, Cluniaco fubditns, cum omni fuo honore ,
vivente papa VAora, ut ego quidem arbitrer. Scimus
autem lecaroa ejuidem Vi&oris, Xawnbaldam Arelaten- quod habet aut habebit, aoftoritate pontificum
fom, A Pootium Aquerdem , archiepifcopo, fynodam xviis. firmaretur . Sunt autem excepto ooete
Ceocif. GntraL Torn. XIX.
Hhh 1
an-

N

*" -

CO NC ILIUM

SSSWJ»

»j«

------- —— eisuquo Hla s d/acvm ia, MoosCorbeUtH , Aoca- A nvfaftoret coaÎMuantur benediâionem 4c abfolu
—
cvuîrr ciwr*<>> TiHa-nova. Tiila S. PaHadii , I>vancl- tionem pontificalem : m»«fore» «ero, G noo «. aftmo
him, Morracw , bMitunaa eum cuoftic appen- mendaveriat, peicipunt dignam ft divinam ul.
«dia fupndiftMvm k>c«Mt * adjutores ft U- trauom.
'**

uasuuRiKRaouueiMuumuauuMioauamauauaBnvwNauiwas
CONCILIUM CO M POST E L L A N U M,
A Crefçpnio (i) Compoflrllano archiepifcopo ad difciplinam ecckfiafiicam reflaurundam cekbratum
anno domiat mlvi. tetopore ViAoris pap· II.
A Ar read.

N hoc concilio ex fchedij Antonii Auguftini BdiAts duobus vel tribus diipeofatores exiftsnt.Ita
J| affecit
afferit Baronius
Baronius,, iuter
tuter alia qua»
qu ad di&iplioam etiam ft ad omnes Miffas , dum dixerit Diaco­
ecclefiaAicem confervendam (pedant, illud fanci- nus: tatervu poccm tradite, omnibus intra cccle.
tum Nperiri, ut facerdotes omnes, epifeopi at­ fiam dantibus pacis ofculum fibi invicem tribua­
que presbyteri miflitn quotidie celebrarent : Ut tur, & per omnes communiones majores Nativi­
cleria tempore jejunii À litaniarum, quoties pu­ tatis Domini, Pafcb· , ft Pentecoftes , quliquis
blica deliAorum expiatio indiceretur , cilicio in­ de quo habuerit, munera offerat.
duerentur. Hcc Baronius ex prsdiAo codice An­
I I.
Adjungimus ut per omnes diocefes talet cirtonii Auguftioi anno joyft num. 16.
gantur Abbates, qui myfterii S. Trinitatis catto,
XaCrrd. S»
.AHa far/e/ Concilii cx BAS. Ectltfx Tclctxnx e nem Gdcliter faciant, ft in dirinis Scripturis, ft
Ηη>''Card. d< ÂffHm dtfcrtpu bnc /irnt.
facris Canonibus lini eruditi. Hi autem Abbates
per proprias Ecclefias canonicas faciant fcholam,
P Ή
Io nomine Domini noftri Jefu Chrifti. Hoc eft ft difciplinam componant, ut tales deferant ad
decretale Concilium apud Compoltellauam ur- Epifeopo» clericos ordinandos · Snbdisconus anbem, infra baGlicam fan/li ac beatiffimi Jaco-Cnos XVIII. habeat , diaconus >j. presbyter jo.
bi Apoftoli, a tributEpifeopis editum cumjpres- ft ipfi qui totum Pfalrerium, cantica ft hymnos»
ibati- faliiparfionetn , baptiftenum , iofufliationcm , dt
by teris, diaconibus, & Clericis, atque Abbati,
bus, qui mira feripti font.
commendationem, ft boras, ft ipfum cantarede
fefti» unius jufli, unius confefforts, unius virgi­
CANONES.
nis, de virginibus, de defnnAis, ft omnia refponforia perfode (cisnt. Et nullus prefumat Simoniaens effe quercus Gbi ipfam ordinationem; nec
I.
epifeopus, nec presbyter, nec diaconus , nec oT per illas fedes Epifcopsles juxta facros Ca­ mnibui miniffris ecdefi·emere, nec vendere, nec
nones agere ftudeant ; itaut ipG Epifeopi ipia facra mimfteria, nec oleum, nec ulla de or­
dine ecclcfiaftico. Qjiod qui fecerit, fimoniacum
duos vel 1res prepofitos eleâps habeant cumfenfu ceterorum clericorum , qui curam diacefium fe effe coguofcat, non veriffimum Chriftiaoutn.
• it* inML * deganiarum procurent, ft neceffaria Monacho­ Nec ullus minifter ecclcfi· arma fccularis portet.
rum adimpleant . Omni autem tempore unam Et omnes......... detoofo defuper capite, ut circuft abfciffas ha·
omnes horam intra ecckfiam fimol celebrent, u-Dlos coronat deorfum dimittant
num refeAorium , unum dormitorium , & dum beant barbas.
III.
in propinquo fuerint, omnibus Canonicis , cum
Intromittimus, ut omni ecdefic infra70.dex­
Epifeopis habeant, ut abfque uno de bis tribus
nuinquam defit Monachis. Et in his omnibus fi- tros nullus laicus, vel mulieres , oec refuganes
fortem habeant , nx aliquos ex eis recipiant ,
lentium pbfervent, necnon ft ad menfam lectio­
nes fanAas femper audiant. Vcftimenta Epifcopo- fed Itent cooperte * ateculas & inrtruAu . Cru- .
rum atque clericorum ufque ad talos induantur . ces, capfe, ft calices.ex argento fiant , libri de
Cilicia omnes Canonici apud fe habeant, &cape- toto anni circulo. Mulieres vero extranee nul­
los nigros, ur cum opportunitas fuerit, ooo fit lam communionem neque confortlum cum Epif­
ais neceflitas inquirendi, fed omnibus diebus qna- eopi» , nec cum Monachis habeant , nec ad habi­
dragefim·, litaniarum, ft quarta feria, & fexta, tandum permittimus; propter necefliratem cmm,
ft quando pcenitentiatn tenuerint, induatur. Sa­ matrem, amitam, vel lororum, morem ft habi­
crificia ipfi Epifeopi , ft omnes presbyteri omni tum rehgiofutn habentes, non vetamus . Omni­
die offerant Deo, porter languorem , & debili­ bus diebus dominicis faltipariionem fxiant , otatem corporis.- ft qni non potuerit per fe offer­ Entttes hymnos cantent, ft ipfi refugantes, qui or­
re propter tftam fragilitatem , omnibus diebus au­ dines ecdefise dimifenint , ft uxoribus fe iociadiat. Pfalmoa qni potuerit plut recitare, recitet ; verant, dimittant eas, fttn confeflionemintrent.
qui ooo plus, quinquaginta die omni perfolvat. Si quis talis fuerit , nt propter infirmitatem aut
Et omnibus horis, pruna, tertia, fexta , vefper- propter debilitatem impoffibile videatur, fob ipfis
tinis, ft completoriis, medium uoAis noAurnis , presbyteris de ipfi» ecclefiis intrent , « omnia
ft matutinis omni die perfolvat . Et fuper rebus peccata manifeflent, ft pcenitentiam accipiant ,
ipfius ecclefie canonico nullus laicus delegationem ft cum cis habitent , & cum cis dormiant , ut
habeat. Dilctplinam ft nutritionem clericorum nunquam de eorum cuftodia recedant. Et omnes
faciant, ft fuper omnes ordines, archipresbyteroa, Chrifliani, da minimis ufque ad maximum, fymft primi dericoe, fub manibus Epifeoporum pre- bolum ft orationem dominicam memoriter teneant,
ft cua

In qua

I

U

(1) Crefcouiiu hujus Concilii Finie* perperam appellatur CompoOeianu» Archiepifcopu ; Ciefcoaiu, entra alium
Bpifcopatum non seflic , quam Iii·, indequt 11» Concilio Coyicmfi anno 105α. conqrcaat· βρ«Λ·ρβ» irjeufn nun­
cupatur- CompofielU «ero uonnifi Callido II. Sedente in Metropolim «reAa. Etffw ad aa Cbr. »O|d. n. λ

«*»■

kci IrMC

ROMANUM.

»J7

SaTO’Æ

*J»

■ ■ ■■ —A cunAi mantfeftitionem & panitentiam , quii-A & audoritate legis panem accipiant , & partem·
- ■
AF’fSL ^uu v( P*r*a|et> teneant. Et nullus Chriftiaous dimittant. Iterum interdicimus omnes ChriftiaJ“**uxores
---------------------------—-.& mcamationea , & Inno profemi·
dnaa
bebvir. neet.uxorem
fratria loi ac.
e»pia< . Quod qui p>nfamp<erit , & talc feeIus na, nec ad animalia domanda , nec mulierculas L~u.com.·
coouotfcrii , «f> ecclefia à communione erivetur. ad telas allia firfpendere, quia omnia cunfta ido< '··’·
lolatria eft, & ter rem, animalis, diabolica, ana*
I V.
De ccvoobialibus anneAimut, ut ordinem regu- thematisat eam fanda mater ecclefia, fed omnia
larem per omnia oblervent , charitatem invicem cunAa in nomine Parris flt Filii, & Spiritus fan*
teneant, proprias pecunias dimittant, ad foculum Ai debent Chrifliani facere.
V I.
non revertantur, in negotiis (ocularibus alios eAdjicimus , ut hi confiingninei qui Tant con*
ligant, qui judicia , dt intentione» cunAas monaftmi s (Terant Λ di fout un t . Ii vero qui regula- jugati , a conjugio (eparentnr , dt poenitentiam
r*m ordinem ia moaaileriia proposeront, &φο« expleant , aut ab ecclefia & contortio Chriftia*
ftea regreifi funt ficut cinis ad vomitum fuum , norum expellantur. Ita dtfponimus de presbyteris
conjugatis.
Data & confirmata lex
limdiu abecclcGis dcChridianis feparemur,quo·· & diaconibus
_
, .
ufque priori (latui iomonaileriis recipiantur. Qui Bdie 18. Kalendarum
_*_____ Februariarum
“ i —_________
ora >094.
--,-r an.
- i*
no
’
ai.
regnante
fereniftimo
Principe
Prede-^emarui.
cot patrocinari ant defendere voluerit , dt eoa ~Λ * '*
d,p
^.
oon ftatim ad proprium locum reduxerit , «· nando .
Divino auxilio fultus Crefconius idem Apofto­
communicetur.
lies fedis Epifeopus confirmavit.
V,
Auxilio Chrifti proteAus Suarios Dumienfis
Informamus, m poteftates dt judices in plebe
opprediooes non faciant, & judicium cum miic- fedis Epifeopus confirmavit.
In Dei nomme eleAus Viftrarius Metropolita­
ricordia teneant dt temperent ; munera & offcrtioocs ante difeudum judiciom non accipiant ; na! * Tucenfis eccleft« Epdcopua confirmavit.
poft difendam autem veritatem, de vera juftitia

CONCILIUM

ANNO
CHRISTI

ROMANUM

A ViAorc IL celebratum anno

mlvii.

Nno domini MLVII. xiv. Kal. Maii , lod.Cblata illa fciffionet & AAo epifcopos , qui tunc
x. habuit ViAorPapall. generale concilium partem Marficana dkecefeos injufte occupabat ,
Roma io Conftantiniana bafilica - ubi inter ca- in Theatinam civitatem translatus . flbe difeimut
tera. ’•’ariorum epifeopatus , qui fuerat in duos ex epifiola SlepMû Papa IX. quam ptfl tjui vitam
divitas, antiquum ia (latum reformatus eft , fu- fecando face fuijiciemai.

A

t?*

AD ROMANUM CONCILIUM
A ViBort papa 11. unsc 1057. iaiitum
ADDITIO.

1» S«rpl
M»am

Ui ViBore papa //. Aeiwewxw feeddwiv ceaci-Dpootificatus domini papa ViAoria II. indi&ione
1 hana ex litent Stepiani papa IX metum Lot- X. Tam fucctdnnt namius /talorum epifeoporum qoi
kes commemorat ; [ei vm qaHqaam aliud tangit interfuerunt , A corroboraverunt Ane feripta ,
prater nomen & tuticiem cexjxaA· epifcopatai Mar- nempe ialiam ; nrpxr enise ventfiwi/e eft, Itato hferum, foem pradeceffortt fm obm [aderant in due. fee epifeopet decretum illud Ekrednneitfiifm, ptoFviNtfcio an mih faaihonhit ovihut occurrent lalla nimamutm confeeratum jam α pontfice excipiunt ,
VtBont II. fua V'viaimaune arcüepifctpo Ekrtdu- anfheitate fua cenfirmaffe. Ita ergo rtn tatam ton·
ttrnfi, teem ta fua provtmic eleltam ViBer ponti- cipio. Ele/Shtt a clero Eiredanc^fi Ροινμμμμμ Aefeu confecravit, jure omnia epifeopatut fui cupediIo mam petiit, ibtquc a pontifice confecratni mneilio in­
Mia confirmavit. Porre Miam Mu datam judice terfuit, atque m eo fallam impetravit α penti^ce,
in Aomano M concilio anni 1057. cajat rti indi­ quam concilii patret fnlfcriptieue fua nierarunt ; /lacia mièt font nomina plurium Italorum epifeopo- tunqee ad fmt rrfUtutui literal ilku eum ceteri»
rum, faa pontificii illiet litent fuljunBe ea lier· -confier
.
atlenit faa documtrnt citro eaheMt, a quo
terra BMdanenfi proferant Gellia CMfitana au- notto dicrtfe hac emnta aâmiffa fimt.
Awvs noviffmtc tom. 111. pag. 178. append. Annui
documento Me fuljtBut cum odfmpta indiffionc
PRIVILEGIUM VICTORIS ΡΑΡΛII.
concilio congruunt . Menfit tiferepat ; nam he eA
FFiummum cniiepifeope EMtmenfi ctftctfum.
Jnliut menfiti concilium vero Aprili menfe conve­
nit. Facile tamen opptfitio concilutar ; nam docu­
mentum illud Gallia CMfiuma pontificia Mia ea­ ViBor epifeepat, fervat ftroonm Dei, iilefh ton·
fratri &ceepifioptt KPiaimaano^ & aereum fan·
dem frripoma ferte Mgpt decretum eltri ESredunen·
Ba Ekreiunntfi ecclefia O fatctfiorilat ipfiutea.
fit, quo epifeopum fuam jam cenfecratum c. FiBonoaiee promoventit in perpetuam.
n perna , 9 impetratam ai eo pontificiam Miam
agnofett dfi emipet. Huc decrete , «en vero Mia
AnAa Romana & apoftolica fedis apicem id­
mnmemt data iUa temporii nonas julii anno tertio
eo fuper genus & fuper regna in principes-

S

S

po­

if 9

ROMANUM CONCILIUM.

SRSJSS WBE

V-

poftoloium fuosum Petro conftiimt univerfitaiis A lemmmibus juxta privilegia noftrorum antecaflb-—η·Γ ύ Dominus, ut evellat, ft deftrnat, .ft planter, ft rum illis ioduha antiquitus , fcilicet in die fan«dtfiwt 'n nomine ipfius. Siqmdcm donec fanda do Patch·, in die afccafiouia Domini , in die
ejus ecclefia in toto terrarum orbe diftufa tem­ fando Peniecoftes , in nativitate Domini noftri
Jefu Chrifti, in epiphania Domini, incrnnaDo*
poralitatis mutabilitati fubjacebit, variis ft con
tinuis defeduum ft profiAaura fisorum viciflitu- mini, in aflumptiooe Beat· Mari· femper viraidinibus, velut luna tuis meuftroi» , alternabitur, nia, io natahtiia omnium aneftotoeum , in fefto
ut fine intaemifliooe deprehendatur in ea» quod omnium fandorum , in feftiritate S. Marccllinj
induftrius hortulanus debeas evellere, vel planta­ prcfaie civitatis Ebreduneofis archiepifcopi , in
re,, ft quod fapiens arcbitedm deftruere, vel «- dedicatione principalis bafific· B. Meri» femper
virginis, io confecratiooe epifeoporum , in ordi­
di fica re. Unde nos, nullo noftro meriro, fcdfolo divinitatis nuru in fend·, ft univerfalis ec- natione presbyterorum ft diaconorum , fabbatis
clcfin fpecula praecellentes, & varios ejus faccef* χjuniorum, ft quatuor temporum , ft in confiefus profpedantes, inter alia spfina diferimioa ani­ cratiooibw novaram ft principalium bafiliearuœ.
etiam ad fupplementum beneficentia apo­
madvertimus , Ebreduacnfem ecclefiam , pria·/ Qjnn
quidem iocurlione ft pervafiooc Saracenorum , Bftolic· atque arcbieptfcop. mfigoe, crucis domiparochia ma,
fecundo autem receptione & potfeffione transit»- nie· vexillum ubicumque“ jus tu *■“
garum ft iodifcinlinatorum ; dciode longa oppref- ft in parochiis fuffraganeorum tuorum concedimus
ft
fancimus,
apoflofic·
authoritatis
privile­
tionc paftorum tuorum immo mercenariorum,&
Î[uod pejus eft Simoniaca hsrefi, ft mutua octi· gio bajulari ante te. Porro pallio facro ita te uti
tone debacchantium proftratam miferabilitcr ft volumus, ut diligenter atque vigilanter perpendas
corruptam, quondam religione ft opibus mirabili­ quod tu* fratermtati immineat agendum; olus il­
ter cve&am, ft integram , cujus omnimoda de* lius fcilicet inter alia , ut carnem tuam crucifi­
folationi ft defe&toni pracordialiter compatieotça, gendo cum vitiis ft concupifceotiis, ftigpata J.
te cariflime coofrater ft coepifeope Vioimann· C- cum paufo apofl. in corpore tuo portes , ft
prefsta ecclefi· archiepifcopum ft redorera pro femper mortificationem illius in pedore & fcavit· merito , ft fapienti· dodriaa ordinavimus pulis circumferas ; non ad aliquod ofteotationis
& confec ravi mus fecundum elediooem cleri ft tu· ft fingularis excellenti· indicium, fed adde*
populi, ad petitionem quoque rcligioforua· prin­ mooAraodum caufa comovemorationis ft imitatio­
cipum ft ad fuggcftioocm venerabilium primatu- nis ovibus tabi commiflis Salvatoris noftri
___ ___
veoaum circumjacentium provinciarum. Qporumuna Crabile fignum, qui ineffabili pietate ovem cente­
ni mis fententia extitit, ut fi Ebrcduoenfi cede- fitnam
'
in
: humeris fuis
r ■ reportavit. —
Demum igitur
fi· recuperatio aliqua qtuereretur, ab illa matre, omnibus fupraferiptis, apoAdias fedis anâoritafcilicet ecclefia Romana, que peius illo B. Mar- te , per boc ooftrum privilegium tu· diieftioni
cellioum prsdicatorem, ft pontificem direxerat, cooceflis , ft confirmatis, eadem apofioiica an.
praedicator ft pontifex repofccretur. Itaque fecun­ ftoritate interdicimus ne temere obviet, aut eoo.
dum quod tua devotiopofhlavit, fibi privilegium tradicat aliquis. Si quis aurem , quod non optanoftr· apoftolic· sudorsmtis ad corroborationem mus nefario aufu prciumpferic huic ooAro decre­
fui archiepifcopatus, in rudi ft indifctplinata ec» ro it» aliquo contraire ve) refragari , five fit ec«
cleGa vix nomen ipfum nudum pene retinente, clefiaftkus, clericus aut laicus, fervus, aut liber,
ft parietinas fuas jamdemonftrante, inclinati pre­ magna vel parva peribo· , fetat fe anathematis
cibus tuis, prefentis anni decima indidiooe hac vinculo innodatum, ft cum diabolo, cjufque anoftra decretali pagina concedimus ft confirma­ trocifltmis mtniftris, atque cum Joda traditore ,
mus tibi Ebrcdunenfem dicecefim in integro, ft nifi forte prius refipuerit, rterne gehenne fup*
ad archiepifcopalem fedem bafilicam domina no. pliciis deputandum. At vero quifquis
...pio intuitu
—
ftr· Dei genitricis femperque virginis Mari· prin-D obfervator m omnibus extiterit hqjus noftri apocipalem , cum omni fua antiqua Λ juOa perti­ ftolici confiitnti, bcoedidioois gratiam a miferinentia, io bapt i fatal ibus ecelefiis, capellil , mo- cordiffimo domino noftro multipliciter confequanafteriis, cimiteriis, poilefiionibus , villis, caftel- tur ft vite «terne poffeflbr efficiatur. Atnco.
Oritas Ebrcdunenfium metropolis
lis, pafcuis, agris, vineis, lyivis,aquis,aquarumCivitas Dtgnenfium
ve decurfibus, pifcania, domibus, mancipiis, co­
Civitas Soiingenfiuon ei. Solioenfinm
lonis , peculiis, ft cum omnibus omnino rebusf,
Civitas Rigomageniram
mobilibus, ft immobilibus , vel fe moventibus,
Civitas Samafienfinm vtl Saniciecium
fibi jufte pertinentibus, tameas, quas modoquic
Civitas Glannatiua
te ft legaliter poffidet, quam illas, quas deinceps
Civitas Semeienentium, ideft Nicentium
collatione fidelium» fas redditione vel emptiooe,
Civitas Vecicncium, ei. Vcnfiontium
aut qualibet ratkrae acquirere poterit . Confirma­
Civitas Antipolis ideft Graffenfis.
mus quoque tibi omnium ecclefiarum totius tu·
Antiqua auftoritate fanftorum prsedcceftbrum
dicecefis decimas, primitias , oblationes tam vi­
vorum quam defundorum, judicia clericorum, ft noftrorum cleros ft populus Ebredunenfis eligift corroboramus
Winimeooum
cunâa ecclefiaftica officia, ut ex difpofitiooe tuaEmps, laudamus , C.
------ L--------------------------------fecundum canonicam fanftionem pendeant. Pari, archiepifcopum in fede arehiepifcopali Ebrednter quoque fuffraganeorum tuorum confecratio- nenfi, prccipicote fummo pontifice, ft tmiverf·nem, debitam fubjeftiooem , & reverentiam feu li papa Vi&ore, confirmante Wiilelmo, Bertranobedientiam, necnon ad concilium agendum con­ do, ft Gaufredo, fini Poatio Dteufi comité, ire
vocationem & audoriratem, fecundum omne jus ut pntfideat ft regat omnes ecçleGm iupradtâ·
quod roetropolitanis fpis (utfraganei canonice de­ civitatis , fient feriptum efi ia privilegio , quod
bent, falva io omnibus fanfte Romane, ft apQ. Dominus pep· Viftor illius coufecrator auftontaAolic· fedis, ut dignum eft, auftoritate. Prete- te Romana fibi eootulit, cam decimis, ft primi*
rea hujuimodi noftri privilegii tenore concedi­ tiis, fient expedit archiêpifeopo tenere ft difpomus & confirmamus tibi ufum facri pallii fecon- nere. Si quis autem bocdecretum infregerit, ni*
dum antiquam confuetudioem pnadeccffbrum tuo­ fi ad fatisfaAioncm venerit , fetat fit damnatum
ft CMibeiMtiutum: fiet, fiat, «meo. Datum..
rum, qua confucvcruat eo uti m fhbfcriptu

■

161

ANNO

CftXtSTl
»·>>

VITA ET EPISTOLÆ STEPHANI PAPÆ IX.

·<*

.... oom· julit per manus Araboli diaconi aro» A Johannes Soncofi* epifcopus , GregoritN Vercd ■
urtio pontificanu Dmuu papa Viftoris fecundi leofia epifeopur, Cimibertua Taunncnfis epifco.

indiâionc ducima Hnmbertus diAus cardinalis
epifcopus faute ecclefi· Stlwsctndid· ; Fndericat cardinalia S. Cbrifcgosw, AraoMw Arrtiaua
epifcopus. Giraldos Florentinos eptfcopsu. Lndovicus Nncerious epifeopua, Ermaonus Caftclleofia epifeopos, Litgriiros Popilicnfis eprfcopos ,
VITA

STEP

ET

pus , Guido Egobsnenfis epifoopns, own quibus
Vditrcafa opifeopus, Fefohnus epifcopua, Pits·
nw epifcopus, Prfiorteufis epifeooaa, ouraes hi
iaterfiitrnat, ft oorroboravcruat φκ fupra fcnp«a. Dao gratia·, anstn.
y.

ANNO
CH X UTI

m

EPISTOLÆ

HANI

Snfka··· CTepbanus. antea Fridencas appellatus, ex ab B

PAPÆ

IX.

EPISTOLA L STEPHANI PAPÆ IX-

O bate Caffioenfi ft cardinale presbytero, com·
ad Gervafium * archicpifeopum Rcnscnfem .
muni totius cleri confenfu invitus laftus eft pon­
tifex , hujus nominis nonus, anno Chrifti roderaproris 10J7. rqputnte Henrico IV. Habitis m Ur­ Pro religione fortiter agenti auxiliata pollicetor:
Bitanceafia arcbiepife. caufam in almd tempos
be plurimi» conciliis contra concubinatum altave
d-ftert : to orbem ad fynodum com (offragMeis
plurima vitia cleri, more· ecckfiu reformavit. Pe­
lots eum evocat.
trum Damiani ab eremo abftra&um, creavit epifcopum cardinalem Ofticnfem. Ad ecclefiam ConXrST**** ftamioopolitanam fehifmtte divifam catholica ft Aaplaaer tfifttf·! firvut [tntng Dti ,
ertheftfiMf ftiiiini if tftffh·
°·**'·· «poftolicn communioni coofoeiaodam legationem
<Mt AnMbftMMav.
mifit io orientem , qua fungebantur Stephanas
cardinalis, Mainardus Silva Candide epifcopus ,
D<M>M<e· ft Defidertos abbas Caffioeofis defignatus. Dato T)Romotioai noftr* » fient oobis fcripGfti , eon
tUis rerum agendarum commonitorio, piacepit , Jl ambigimus tc gratulari . amicitiam quoque
“ :______ ft
L voiomw
'
n, ft optantes inter m fore
m.
ut quamprimum poftcot reditum pararent . DeChnccram
» Porto obedientiam fidclitateaaque ,
futuri pontificis elcftiooe decretum edidit , quod ~perpetuam
"
„ Leo Oftieofis bis verbis defcribit : Poft fasse, Îaam nobis pollicet it, te imegerrioM ferraturam
> at debes, ft ut te decet, fervaaeria: facis quod
,, congregati· iutra ecclefiam epifeopis, ft dero,
„ populoque Romano» fob diftrifta nimis inhibit faciendum optime icis, quod principalem ft com·
M tiooe confinait, ut fi, antequam Hildebrandus munem matrem, eoa atodo nos, revereris tn no­
„ Romana tunc ecclefia fubdiacomu ab impera- bis . De concilio autem Remis habendo quid alitad dicendum, nifi oood beata memoris domi­
„ trice, ad quam pro qmbufilam respublica oenus Viftor Dei judicio hinc eft raptas : ft quod
„ gotiis communi confilio mittebatur, rediret, fc
tu , ficut inter ooa convenit, noo remandati > ,
„ mori contingeret, nullus omnino papam elige„ re auderet : fed ufque ad illius reditum fedes an in hoc effet regis coafeofns f Sed ft de Bttuticenfi archiepifcopo, quia dilefttss filias nollet
„ apoftolica intafta racarrr, ejus demum ordi
„ nenda cooidio. Ad iovifendum fanflum Jaso­ Hildebrandus, cui illima caufa maxime nota eft,
nem Gualbertum, fama (anflitaiis celrb rrimum, abeft , hoc tantum refpondemus , quod eo re­
vertente , ft te cum ilio ad ms vernem , tam
Florentiam profeftus incidit in morbum.* ft pau
'
cu diebus poftquam egrotaffet, obiit quarto K» Der boc, quam cx aliis eeclcfiafticis negotiis tuum
O^.i $i< lendas Aprilis, anno 1058. Interes . inquit Leo confilium habebimus. Ne deficias » aut frangaris,
fi adverfarios pro fidelitate (ante Romana ccOflietu», Gregorius Laieianenfis, ft Tofcula
clcfiar, immo pro fandorum canonum defeoConenfis comes, comperto Romani pontificii obi
ne patens; fciens fecundum apoftolum, quod in
* Cakmi», w tu,(ociato 6bi Gerardo * Gale ia oie , ft Roboc pofitas fis. Auxilium enim noftrum ft con- ·■
arardta. X. „. manis potentibus aliquot , nodu cum armaroρ><«4·ρ«ρ· *
filium tibi pro juftitia agoaicaoti tempore noftri
rum turbis ecclefiam una pervadunt , & Joan
kOteukM *>
pontificatus , ad quriu nullo meo merito videor
■nem Velitreofem epifeopum , Mincium poftea
cognominatum, papam conftituunt, Benediâi affumptus, noo deent: & fecundum quod oras ,
illi impofito nomius . Quod cum Pctuis Da­ orabimus dominum Jefam, ne a bono propofito
mianos, vir valde religiolus , quem eo tempo­ aliquando decidat. Ceterum Rome quinto deci­
mo die poft lanftum paicha fyoodom celebraturi,
re Stephanos papa ab eremo extradant in D
ftieofi ecclefia epifeopum fecerat comperiffet .* tuam fraternitatem , cum fufiraganeis ejus , vo­
, una cum catdmalibus reiitlere ac reclamare cue­ lumus, ftauâoritate apoftolica jubemus, interciie abique inevitabili oeccflitatc.
pit, atque anatbematixate. Sed tamen hi omnes timore pcrculfi pet varia loca fugere. Qua E
Non Sxvxximi Binii.
ratione autem fchifmaticui fede expulfus fuerit ,
infra in vita Nicolai II. dicetur.
Ex biMimbeca Patrii Maffooi bmc cum quatuor N<col*i, ft fex decim Alexandri 1L a4 Gervafium Isummifem arcbiepiicopwn (errata, prodiit *n lucror. In visa
Steabaui, Nicolai ft Alexandri IL Paptnus progerw
>e 1er inferat PDlirilro Xraaea/ enhrfiftefet illrô» ego
antea male iwutatiu , ia bac edrttooe , peu PF'ârbua
Ofr-Mfb feribendum effe ceufeo, fiquidM borampmrificoea tempora noo Vvilieiaroa alfeeis , fed Uvido, ft
Gervafiro primus, ut vidoro ed iu ceculrooKemeidusm
epilcopoeum, qui eft arod Flodoardom, Komroft uedrfte prufuifle letitnr. Non illo vero Gervafiua alter eft,
<■>«> Iro epiAola »0« ft $>ceberti cowtinuaior auro

·

VITA ET EPISTOLAE STEPHAN! PAPÆ IX.

«dj

IC4

1114. meminerant ; vixit»· tempora FaCdulit Π. <4
•nee «pftolam ·α»4·<υ Certe·** , «tam hab«c «bAiu
Paperin* i* vita «jat·*· Pafebaiia 1L

. ni bus carum , tam pro vivis , quam mImb pro
dcfun&s, fecundum quod faofti canot» decreve­
runt .* pariterqua cccUCam domino noftrai fenft·
ΙιΤ» IX.
Dei geuitricw Virginia Maria ia Carfeofe cuns
II. AD pandulphum marsicanum
Iuli· iter*.
decimis & oblationibus, imrno cum omnibnafibi
imcofo m.
pertinentibus tant ia caflro Tupbo, fic Scavtllis,
Mariorum epifcopatum in duas partes diviiutn, quam........ & aleo lands Maria, dt CfeitoUa,
dt Paatpcraao ufips· ad Capiftreilum , dt tn tota
in pnftinum ftatum reftituit.
valle Nerfaceodat . Infuper audoritate apoftolica
StfoiMutt
Dti, iiltfl· ttufrairi fancimos, ut quandocumque expedierit, ordina­
tiones clericorum, dt confecratiooes altarium ibi­
tpijnpit ,«
Mvfciu tairfi» teatant ff· dem facias, dc in monafteriis, quod tni jurueft,
dt fanâi canones cenfent, dc reliqua omnia qua
ii firkin*.
ad epifcopnm pertinent fine cujufquam cootradiN fpecula feofts dt’ univerfalis ecclefie adhuc ftione expleas: fcilicet intra jufte· terminos toperegrinautis, quanto ceteris emioeotiores ap».­ Btius parochia Mariicana, tam illius partis quam
antea obtinebas, five dt alterius quam tibi inju­
paremus, tanto vehementius concurrere viciftitu
fte epifcopi iovaferant. Hinc apoftolica fedis andinibus inde debemus . Sicut enim Luna menflruo Corfu deficit, dc perficit: fic inecclefia mi- Aoritate febnixi, poteftatis dt confirmationis pri­
(«·»ιΐ··· litanti temporalibus fubje&a , continuas * alter- vilegium iodiflblubiliter ftatuentes, interdicimus
ii«rMt«»M. catiooes, dt profeftus incurrit: cujus defeftui, vel fub divini etiam conteftatione judicii, dt anathe­
diminution! , ficus neceffe efl ut compatiamur , matis interpofitkwe, ut nullus unquam fucccflbprocul dubio expedit, ut profeftui vel plenitudi­ rum noftrorum pontificum, vel quilibet publica­
ni congratulemur. Quapropter unam Marlicanam rum aftiosmm adminiftrator , feu alia qualibet,
ecdefiam inteftino dt diuturno malo , dt pluf- vel quantnmlibet magna, parvaque peribna , au­
quam civili difeordia fecularium hominum mife- deat vel prafumat contra hujus noftra confirma­
rabiliter difciffam, dc iu duos epifeopattn contra tionis privilegium agere, aut quipptam inde alie­
fanftornm Patrum canones a Teopbyfafto difto nare , auferre, aut minuere : fed potias firmum
eoncefpapa divifam , dt poftea permitfu magis quam ac flabile
. . in perpetuum fic, _ ficuta
. nobis
..
confenfu, necelfitate quam utilitate, a (anftiffimo fum, dt confirmatum eft . Si quis autemquod
prudeceffore noftro Leone , ficut inventa fuit , Cnoo optamus , temerario
Uun.···». aufu ooftra
wvui· apoftolica
apnu·»·
_ quopiam alienare,
_t:____ _
omiflam, eandemque fub beate memorix decedo- fedis ftatutum in
vel■ infringe­_
cootradiftor
iUies
re noftro Viftore, judicio generalis concilii, per te pmfumpferit
r‘----- r“:* , 'dt —
—-*;Λ— ««
-------extiterit
—’—-;
divinam gratiam in gremio Bafilice Conftanti- audoritate fanda dt individu· Triattacts, dt spo­
niane aggregatam, quarto decimo Kalendas Maii, il olorum principis , vinculo anathematis manci­
Indiftione decima, dtdivifiooem illam unius dim- patus, a regno Dei fegregatus, diabolo, dt ange­
ccfeos iu duas partes evacuatam, dt abdicatam , lis ejus, nifi ferta refiaifcat, iodiftbfebiliter agatque in antiquam fui ftatus unionem reforma­ gregetur. Qui vero refpeda obfervator dt defiro*
tam , dt in perpetuum ipfam, ficut juftum fuit , for Imius cooceifioais dc coafirmatiaais extiterit :
dlmccfim unam uni epifeopo decretam. Inde in­ pote (late fanda Dei genitricis, dc femper virginis
terventu totius fanftst fynodi, epifeopo Adone , Maria, dt B.Petri apoftolorum principis, dtprequi tunc partem Marficane dicecefeos injufte oc­ cibus beate Sabina martyris, dt omnium fendocupabat , io Tbeatinam civitatem fublato , per rum , dt cnleftinm multitudine angelorum , glo­
hujus noftri privilegii decretalem paginam, dein­ riam a jufto judice domino noftro Jefu Chrifto,
dc
vitamque sternam percipere mereatur in fecula
ceps tibi , beatiffime
I
"
‘ coufrster
'
*& coepifcope
, ' ,
* Xucceflbribus
'
Paodulphe , dt
tuis in perpetuum Dfzculorum. Arnen.
Scriptum per manum............ Notarii dt Scriconcedimus, dt fecundum quod tibi fynodaliter ,
ficut faperius diâum fuit, indicatumeft, firmam niarii fanfte Romana apoftoiicaHcdis in menfe
Marficanum epifcopatum, cura omni fuaintegri- Decemb. indift. II.
Datum in Caftro Cafitso v. Idus Decembris
tate dt pertinentia ( inter quae nominatif» eccle­
fia fanftas Sabine antique civitatis Marforum ) per manus Humbert! fenfta ecclefiaSilva candi­
•d epifeopalem fedem largimur , atque decerni­ da epifcopi, dt bibliothecam fenfts Romana dt
mus; necnon dt reliquas ecclefias totius Msrfica- apoftolica fedis , anno primo domini papa Stcnr difccfis cum pertinentiis, decimis, dc oblatio- phani IX. Indift. n.

I

ΠΓ

STEPHANI

PAPÆ

IX.

DECRETA.
s»»tM a /^Um papa Stephanus, qui zeli Phinee* cmu-Eminis per pernitenti· fe lamenta corrigerent, tamen
fig*,,.,'* xJ labatur ardorem ,
omnes clericos Ronus , quia faofto viro ioobedientcs feerant, dt de feAp«4Sp.t qUi poQ interdiftum pape Leonis incontinentes crario ad tempos exirent , dt celcbrMd· asifisi
>d*c»»(-cxl*trrant t de conventu clericorum, & choro ec- licentiam de cetero npn fperarent.
)·
b<<<«a<tpi· elefie przccpiflet exire, ut quamquam reliâisfçM
III- p«S· ”*·

CON-

''”W·

ROMANA.

SYNODUS

Kj

Ui

«Β«β*ΒWMMBOttMtiflSUSMS®Β
··«»-

,·,,.

..wmuC
»»CV »·,,.

ONCILIUM

NOVAR1ENSE

A Guidooe Archiepifcopo Mediolanenfi ob Clericorum coonebia habitum.

** '*

S- ap»d te- A bu· Landulpham ft Arialdum abientes , excom, ftr Mrrieav
municaudos ; fa&umque eft. Ferma fier tmarah
brida : Fsâus eft fyoodritf Pmiulutn Conveutus afcri»· e Stipteee fepe Aeete , pw emr/rii /ri.
per Guidooesn Archiepifcobom Novaiiu: ubicum ravi
telle ittleüt.
triduo prodi&u vacarent negotii· , placuit pluri·
B w *·

tep.

D nttllue» M. J. d» SS. SrM
CT

AD

FONTANETUM

SYNODUS

Aaae I057. firiita.
I> M,··
rir» ru»*·»·

Labbei editor Syoodi cujufdam No- Bdaim, flt focium cjui Landulphmn favebat : Fe·
varie a G· , Pagio iodtaate » es Landalphi A»
ffe eft fytedeitt ptefelee» eieltereet ceuuveftts m
VEnetus
fera, fri dicriu/er Fantantfm·; ( inDicacefiNo*

fcripfcrat Pagius , & ex illo Venetus eoUeftor,
qui tamen reftius ia titulo Guidonem illum Mo·
dmlaaaofetn aatiftiiem adpeltat; reipfe enim Ma*
diotaucnfiom (acri» pruetat. Accuratio» aliquid
da hac ipfe provinciali (yoodo tradidit antiquior
Landalpbo juniore Arodphu· alter Mediolancn6» hiftoricus Iri. Ill. cap. XL Rer. Italic. Tota.
IV. peg. »4. enem tamen caute legendum mo­
neo, cum aa Icriberci quo tempore incontinenti·
bm flt fimoriarie (acerdotibut adverius S. Arial·

»

SYNODUS

Sei Sitfbee· fefe IX

urt.

varianfi, qui hodie pariter veterem appellationem
retinet ) ·*» ouv Sridna fpèriteeUSet vecereet an>
gniùt Ulen·» ( Arialdi , fle Land alphi ) profta
/aataa adwarnw , etifeet tfi eeeetiet CMveritata·
taafenr ( utriuique ) eMSfiravara jufla /arv aariraudem. Frihaopar eft ite. .ftjre maria fiecriptadeus
£s«dripb·» , cam verari drimraf, mqgrs eeteUiter,
B* fiiee raamera/ar tptfnpi» , pretipe» fifietrepeli·
tree , /arear /eri» /iavir io Clerice» , ergent ili·»
fee {lerte^e ftriueiu , leteei eure Jbvrier et
fretm &t.

ROMANA

4aae 1058.

ttltlrele.

Eminem mibl refragaturum arbitror, fi con- C bus, presbyteris, Gsburbanis Lnctnfis epifeopatus,
cilium qnoddam agnoverim in fequentiSto- fle omnibus (ucccfloribm eorum m perpetuum.
N
pisari IX. bella, eoam pro immunitae· Ocri LaΓ erga fidelium laicorum ordinem, legalem
Si

cani concedam Moratorius ex pluteis Locari ar- confuctudinem
<
_ ,________
& decreta,__________
piatatte fervar* ___
nobis
cbivi vulgavit Antiquit. ItaL Tom. V. pue, F74- couveoit, mulco amplios circa clericorum gradus,
Qporfum enim id dccreviffe pontifex aOeruerit qui ecclefi· Dei fideliter miniftrant, flt fervioat
au cum epifeopis ibidem receofitia , niG tacita vifa aquitain obfervare, flt obfervanda confirma*
inmscns, id fe ia concilie ftateille, flt e condiit re debemus. Quapropter ob interventum ddeftii·
lententia lueras iUas (nas dedifle.
fimi coepifcop» noftri Anfelmi Laceufi· epifeopi,
Si cui vero ardeam Gt conciliem exculpetv ex fimulque Beuedifii Bcftetrmenfis epifeopi, ABomonumento, in quo de concilio oe vocula qui-q mfacii
mfacii' Albaneofis
Albenenfis epifeopi , ft domni
domui Hnmborti
hnmberti
dem, illum pcofefto Concilium quoddam a Sto* feofte llufion fedis epifeopi, necnon Petri Levi·
phaoo IX. coaftnm admittere coget
const authe
authoritas ceneofis epifeopi, finmlque Jobannfe Portusefi·
Chronici Vukuroeofis Her. Italic. Tom. IV. pag. epifeopi, necnon ft domni Hildebrand! fenâa
$14. obi iermooe iaftitneo de Laodooc clerico , Kotnams ocetefi· jnbdiacoai, atfeenmqne noftronui a Capnenis per pecuniam acceperat ecclefiam mm fideliam , per hujus noftra pnocepriosus pe*
/aatfi Fsacmta dr CapM, Monachis per (ummam ginem conftituimns, ft confirmamus, fient (aero*
injuriam ereptam ; quare addit (crptor Chronici mm canonum demonftrat anftoritae · ft human·
illius vacat·» Lando ad J>aarir« e J*—e fepe pencipinnt leges, fient etiam diis ab Ottone im­
SttfStne ire teeteetffit . Ueie iilte» ipfi trot» Ce· peratore augufto, ft reliquis tmpcrasorfaw per
pracepri paginam cooccfiam ft confirmatum efte
c videtur, ut drincem anulla magna pervagae per·
BULLA STEPHANI PAPÆ,
iona hominum admeubria jndfeia peo qualicum­
que controvert· pertrahantur, vel ante finmlares
ftva Citri Leteei jmanmitarim eferit.
judices examinentur, vel diftru^mmr, niG tau»

Stéphane· epifeopus , iervus ferrorum
Dei, dilaftdfimii ia Chrifto filiis omnibus leftiam pntiumat infirm, vel tributum, five red·
PAPA
Samrdetfeus, Levitts, umverGique (acris ordiaUditum , feu etiam luperimpofitum riMem fecer-

bus. Luce commoranribm, feu de omnibus pia. dotibus, flt canAu (acris ordinibus , a quacum­
bibns, derias, acolitbis, (ubdiaconibus, diaconi· que pertona imponatur, vel requiriter. Et m
Caotri. Geetrti. Tom. XIX.
lii
ali·

80
VITAETEPISTOLÆ
868
..... .. aîiquia audeat f» Intromittere fine lega.i jadkioAnon credimus ) temerario aulb huic noftro apocwaitTid· aHqulbai» iupaftnftilibtn eorum , five fervta (talk· privilegio «ontrarius extiterit, fciat fe ,
ntriuique fexo», val familiis, feu etiam de uni. nifi refiptierit, & dananom, quod fecerit, emen au!STI
vertis eorum colonis, necnon mobilibus , & im­ daverit, auâoritate Dei omnipotentis, & & Ροmobilibus, arvis, enhilibus, vincis, olibetis , fil- tri Apoftblorom principi», acnoftra, anathemati»
vis, pratis pafcualibos , fen nniverfis hereditati­ vinculo innodatum , & i Regno Dei alienum ,
bus eorum, five acquititt», necnon eorum bonis, atque cum Juda traditore fociatum. Infupercotn.
vel qnicquid illis julte dt Iegaliter pertinere per- potitum/ exifiat auri optimi libra» decem , mefpicitur. Infaper concedimus per hoc noftrum a- dictarem facro noftro palatio , medietatem illi»,
poftolicum privilegium omnibus facerdotibus, le­ quibus injuria illata fuerit. Qui vero pro .intuitu
vius, onoftiique fac·»» ordinibus jam didi epifeo- cuftos, dt obfervator hujus noftri apollolki prepacus, ut eorum advocatas non aliter nifi (olus, cepti extiterir, bcoediftionis apoftolica» gratiam ,
juret fine ulla contradiftione, ficut io fianAa Ro­ vitatnque «ternam a Domino Deo noftro con­
mana ecclefia agitor. Et liceat eis fecundam cc- fiequi mereatur in faecula fcculorum. Arnen.
Sigoom per manus Gregorii notarii , & fericlrfiafticos gradus quiero dt pacifice vivere, &
Deo fervire, fit fub hujus noftri privilegii defen-B niarii fanA* Roman* ecclefia in meule Odufione coofifiere . Ita fane juvemus , ut nullus brio, & iadiâiooc undecima.
Datum Rome per manus Humbert! find*
Dux, five Marcbio, Comes, Vicecomes, Gaftaldus, Curialis, Ex ador, Decanus, Vocemiffa- ecclefi* Give candid* Epifcopi , fic bibliothecarii
land*
Roman·, & apoftolica iedis , anno pon­
rius, vel etiam ulla perfona hominum audeat in­
ο
terdicere, vel confringere hoc, quod a nobis con- tificatus domini Stepbani noni pape primo XV.
ftitutum, dcconfirmatumeft. Si quis autem (quod Kalends» Novembri» indidione undecima.

VITA

ET

EPISTOLÆ

PAPÆ

NICOLAI
Nlftotm

0,1.

II.

ICOLAUS, cui nomen erat Gerardus , ex C

EPISTOLA I. NICOLAI PAPÆ II.
epilcopo, per cardinales ab Ur­
NbeFlorentino
fugatos, legitime eleâus eft pooukx Roma
­
AD GERVASIUM REMENSEM ARCHIE-

nos anno Chrifti toj8. tempore regnantis HenriP1 SCOPUM.
ci IV. Antequam vero confecraretur dt Romam
Ut Hernicum Francorum regem ob quaedam
mitteretur , hoc confilio Hildebrandt prudenter
perperam faAa corripiat.
egerunt , ut ad expellendum & facilius ejxiendum e fede (chiimaticum Benedidum , legatione
ad imperatricem miffa, approbatio Henrici regis NiceUttr tpifeeptu [troei ferœmm Dei , Gerv^fit»
venerebtb ertbiepifcepe fehttem tune bepoftularetur : ne , fortafle hac re intermiffa res
MdiUwte epeftelite.
fibi injuriam illatam exiftimans fchifmaticis adhrrerec, & intrufum defendens, periculum fchificet de veftra fraternitate qusdamfiniftra, nec
f«dl. itnf.r matis augeret. Placuit confilium, petita & ob­
fine difeuifione dimittenda , pervenerint ad
tenta eft approbatio eleAi Nicolai pontificis : finmlque Godefirido Tu ici se marchioni demandatum apoftolicam fedem , fcilicet, quod ejoa invaforifuit , at eleâum in Urbem inducat, & invafo- Dbus faverit, quod pontificales adus poftpofuerit,
rem fedis Benedidum inde ejiciet . Quod cum , tamen quia tcftimonio perfon* non levis defen­
tefte Leone Oftienfi , menfe Januario anni >059. deris, fed potius de fidelitate fanâi Petri lauda­
effeduaa fuiftet : coniecratus, & Nicolai fecundi ris , premiffa tranfimus , & ut verum fit de vo­
nomine appellatus, Romane fedisinvaforem cum bis teftimonium optamus . Vos autem omni co·
fisis Latoribus omnibus excommunicavit : tan­ nanime Audete ita vivere, ut veftri non habeant
dem interventu quorumdam admiftum ad com­ inimici, unde nos poflint in vos cootriftare. Sci­
munionem apud ecclefiam fanA* Mariae, qu* ma­ tis enim quam benigna vobis fuerit communia
jor a Romanis dicitur , facerdotah officio priva­ mater fanâa Romana ecclefia , quamque 'de to
tum manere conftituit. Berengarium fecundore- magna ei fiducia, ut tua folertia r rancorum pofr.laplu· ,4
,β„„1β. lapfum fit perjurum, tertio ad palinodiam, pce- let fuccurrere pene lapi* ecclefi· Proinde age·
M*
mteotiam, fic fidei orthodox* profelfrooem emit- re Aude, quod de te fperavit apoftolica fedes: dc
tendam fufeepit. Conllitutionem de eledione Ro­ veflrum regem gloriofum caftiga, precare, admo­
mani pontificis edidit . Ad Mediolancnfem cc- ne , ne pravo ’nitatur peflimorum confilio , qui
ciefiam a labe fimoni* expurgandam , Petrum noftra ditcordia putant fe apoftolicam cenluram
Damisni , fic Anfelmum Lucenfem in Romano E evadere ; caveatque facris canonibusi, immo bea­
to Petro, rcfillcre, nofque, qui eum ficutpupil­
pontificatu iucceflTorem, ablegavit.
ta Apuliam profodus , Northmannos ab ex­ lam volumus amare oculi, contra femovere. Sa­
communicatione abfolvit, eofque exadojuramen­ lis enim mirari poteft , fi pro aliquo fluito, fi­
to fidelitatis Roman* ecclefi· devinxit : ut ea cut eft, quem voluit ordinari, Matifcooenfis epi­
horum prxfidio fulta & munita , tyrannidem fil feopus , vult dominum dt fandum Petrum offen­
alUt. »·.
rapinam omnem a fede apoftolica profugaret. dere , * noftram caritatem atque Cnceram dite- *•r·..
Mortuus eft pontifex optimus in fine menfis Ju­ Aionem circa fe parvi pendere. An putat aliquis
lii, anno Chrifti millcumo fexsgetimo, cum fe- membrorum antichrifti , quod plus non poffit ei
diflet annos duos & fex tneoies. Vacavit epifeo- prod effe gratia beati Petri , quam omnium im­
patus mentibus ferme tribus.
piorum perfida fidelitas ? Agat itaque gloriofus

L

rex,

N 1 C O L A I

tdp

P A P Æ

I!.

g7O

rxx, ul lihftt, contra n-s. quamvis pro ilio ejof-A numerus infra feriptua eft, ducenta fexagin ta qua­
que exercitu Dram femj
femper precari parati fumus,
duce »ero Godefrido nemo ros 'terreat, cum
fuerit opus ros veoira Romam : quia non tan­
tum robis impedimentum non faciet, fed etiam
fideliter ferrttium impendetr Salutant ros, cariffimi fratrea noftri, cardinales epifeopi , nec nou
humilitas cariifimi filii noftri Hi Id e brandi.

tuor animalia. Oericos autem de eadem ecdefia
canonicos, nulla interveniente mora, recludi >
captura precipiaa: ut pro hac te prssdiâis reboa
lludiofe pcraâis, te gratiam apoftolorum princi­
pis te noftram habere promerearis.

II.

In gratiam recipitur, dc monetur nt cum duct
r
N. pacem ineat

K

AD GER.VASIUM REMENSEM
archiepiicopam.
Jubet Belvacenfem epifcopum fimoniace promotum cum Silvaneâenfi ejufdem criminis
confcio ab oficio fufpeodi .
McWaas tpifctpm ftrom ftrvttrintt Dti , Gtrvtfi· B
vntrtHi trtfaffttpt Hjnanfi fallit*
t bntà&tftat.

IV.

AD

E U M D E M.

NittUat firm» ftrvtritaf Dti Gtrwfi» vtarrtiu.
tnkifpjctpt jtitttHt tf tf&IttMt itat·
àiDitttat.

Uia referentes filio noftro G. te in fidelitate
beati Petri perfiftere, ejulqoe auâoritati per
omma reverenter affurgere comperietur paterna
Udirimus relatione multorum, quod Belua- caritate fient cariQimum filium ampleftimur, te
cenfis epifeopus, contra ftatuta canonum , ampleâeodo, toto mentis sfteftu diligimus. De*
fine robis, te fine vcftro aflenfu fuerit confecranique qnamdiu te fidelem filium exhibebis, no*
tus, immo exeeratus ; te, quod pejus eft , ad ftra paternitas tibi nufquam deerit : immo debi­
epifeopatum fublimatus. Accingimini igitur, te ta caritate firffragabitur, noftraque auâoritate in*
fultus hac noftra auâoritate, ex parte omnipo­ ccffanter tuebitur. Quod deepifcopoSilvatieâenfi
tentis, Dei, auâoritate beati apoftoli,Petri, om­ nobis per filium noftrum mandafti, quia canoni­
ne qpifcopale officium fibi, ufquedum ad Roma­ cum eft , cum eodem filio noftro tibi coocedlnam fynodum in tertia feptimana poft pafcha an­ mtu. Neque enim juftitia contraire volumus, pro
te nos difeutiendus veniat, interdicite. Si autem qua mori, fi neceffe fit, lucrum putaoras.Catein aperto res eft, quod pecuniam dederit, omni- mm
_____de noftro adventu in Franciam, nullam ad
bus Beiuacenfibus clericis ac laicis, ut Gbi ante C prafens tibi feribimus certitudinem. Cum autem
pntdiâum noftram judicium non obediant , fub
f *
ad te nofter filios veneni : ipfe tam de hoc, quam
lori- de omnibus aliis te certifie ibit. Mandamusau tem
excommunicatione, pradifti apoftoli Petri auftoritate interdicite. Non enim ob hoc promotuseft, te praecipimus, quatenus cum duce cariflimo filio
ut fit epifeopus, ut beatus Gregorius dicit , fed noftro pacem ineas .* ut tui ad not fecure valeam
ut fiat lupus, te fanda ecdefia invafor, te dete- venire, nofque cos poffimus audire . Nolumus
ftaodus hatreticus. Silvaneâenfi enim vcftro faf* etenim duos tam canffimos filios in difeordia mè­
fieganeo epifeopo, fi eum pecuniam dedifle prenera.
fcivit, te veftrum afleninm in malcdiftioois he­
rede beoedfcaado non habuit; fimiliter omneepifcopaJe oficium, tdquedum ad pradiâam fynodum veniat, te nobis te tibi digne fat it faciat,
Bpftlola quasdam Gemfii ad Nicolaum Π- extat io ItUldul·
fine illarum van eum epiftel» Gabevti, tamnis Sario·
beati apoftoli Petri auâoritate interdicite.

Q

A

bvrisuüs, te Sraphaal Toreaccafie ea bibliotheca Papi­
rii Materni Paritus impraia fime anno sdis ted eam a
Garvafto II. ad Fafchahm U. feripeam effe parer, pri­
mo m vita Pafehalis 11. apud Maîeaam ubi hanc ad
Monet, at ob damna perfonis te rebus Virete- Psfehaltm II. (criptam refert ·- fecundo quia fenpta eft
poft ebitam regis Philippi, qui mortuus eft amo 1 io<.
neniis ecdefia illata, eidem debite
|D tempore Palcbslis Π. ft Ivoois, qui spiff, sod. rjuldem
fatisfaciat.
Gsrvafii U. meminit.

III.

AD

EUNDEM.

tfifttptu ftrvtt ftntrii* Dti, Gtrt*fit
K,ninfi tetltfia artittfifttft fabtit* tf
tftfitlttt* kntdtflitanu.

Afapfear

£t»

V. PRIVILEGIUM MONASTERIO
fanâ· Felicitatis cooceffum a Nicolao
papa 11*

Uooiam nobis commiffum eft, ft auAorita* /Hctl&r rpifctpu ftrvtu ftrvttit* Dti Ttiitrge
aUthJfa i^ontfitrii fa*!U Ftlitiiatii , jeata
te beati Petri traditum, fupra quem fun­
Fltnuiai fiii, fiityu ftcctftfii, tf ia ]*&
damentum uni ver falis ecdefia folidatum eft, qua­
fttftfitt fniutfim, m ftrfttat» .
tenus te errata corrigamus, te membra noftro
capiti eohureuua, ne dtftooent, ftudmmus; tibi,
Uoniam omnipotentis dignatio fuo gratuito
«pote vetat de noftris ft fanâts Romane eccle­
fi· membris, patenae intimando pcncipimus, qua­
b munere , nullo digno praecedente opere ,
tenus per te, quem in gremio anatris tua, uni__
ad ooc noftram
_
_________
humilitatem
____
dignata
... , eft proreverfalis videlicet ecdefia, conciufiim effe ipera-Ehere, quatenus per mm ubique terrarum proprio
mus, ne Virdunenfi ecdefia qua nobis commif- fanguine redemi--------'
*lumeu
-------- --»admimftraret
—·—a---------ecdefia
fa eft cum fratribus, quidquam injuria tam per :
----- —J
> rationabile decimus, coope
ta, quam per tuos inferre amodo patiaris. Qpod rants ipfo, de quo loqui prafiamimua,fecundum
autem contra ejufdem ecdefia fratres nunc noproprias vires umcuiqoe acceptum talentum diviter, ft tu, te tui, damni te injuria iotuliflia , ftrtbucre: ne, apparente ipfius majcftate , quod
communiter te Cinfta ecdefia Romanacaufa, ft abfit, fine acquiuto lucro vetat inutilia fervus vi­
noftri amofe emendare te, omni occafione remo­ deamur rcsncare. Qpod utique per divinam mi
ta, admonende jubemus; hoc eft, pradamdePo- forieordiam coafeota pofte Iperamus, fi snetnbru
ftuiler, qua potefta:i tua contigit, te de Meda, ejus adhuc per fidem in terra cakftia anhelanti­
quam Bogobraodua deprudatus eft, prada, cujus bus, prafidia que poBnmus fereno aftêâu fupCtacii Gflurad Tom. XIX-

Q

Q

nrtantmœ

■»■**<·*>&**

.

87i

NICOLAI PAPÆ 11. EPISTOLA VL & VJL

87*

pedit ire curamus . Sic enim , lie profeâo litpeh A anna primo pontificatus domini pap· Nicolai Π
num noftr· fragilitati conciliamus eux il tum, & lodiâaoo· decima tertia.
Kura intra-cordis holpitium manente intentione,
ominum confequimur favorem boneftmn; cum Vf. AD EDWAR.DUM ANGLORUM
licet uotverfia debitores fimus gentibus, fidei lu­
a e α x m·
mine clarentibus; domefticis quoque noftris be­
nevolentia (lud o lingularem curam impendimus, De confirmation· privilegiorum ecclefi* SFcfimonaftericoGs,quamin honorem faoâi Pe­
magiftrutn gentium fequentes , qui bonum opus
adimpleri precipit in omnes, ad domefticos fidei
tri apofloli rex fundaverat.
maxime. Monaflerium itaque fanft· Felicitatis
rum omnibus fibi pertinentibus rebus, quod no- Extat infra ia Ctnvtain Wrftataaxflrritnfi anna to66.
(1rs epifcopalis fimplex adhuc difpcnfatio quo­
rumdam pradeceflorum noftrorum ncgligcMla de- VII. AD ANNAM REGINAM GALLIÆ ."·»“«*■
••laDMM*.
flruâum, coaptato nobilium fandimonialium plu­
rimarum collegio, reaedificare curavit ex integro: Laudat ejus pietatem.- hortatur ut ad virtutem , ·*·
flt virum excitet , & prolem mftituat.
nunc e(iam fecundum apoftolie· fedis, cui defer­ B
vimus, vairntiain, per'noflraa manus dedicatum ,
Uk- ». «r»
Nictlaat
tpiftnpat fervmt ftrvanatt Dti gltritfa re­
Habilitate perfeveranti roboramus, dt confirma­
gia·
falnteia
G
aptfiiticam
Medt&tineai
,
mus, atque ut perpetua vigeat religione, feoueftrata pravorum infeflattone, omnipotentis Dei
committimus tutel· . Cui etiam, ficut dignum
Onar voluntatis auâori omnipotenti Deo digoes gratias agimus quia io femineo pedo­
oobia videtur , quia incuria Florentinorum epi­
re virile virtutum robur audimus. Pervenit quip­
troporum fua ptedia nequiter funt diftrsOa, flt
facrilegorttm quorumdam temeritate invafa, con­ pe ad aures noftris, prcceUentiffima filia, fereuicedimus, flt apoftolica au&oritate llabilimus inan­ tatem tuam indigentibus munificentia pia liberaio», flt fundos venerabili loco pia devotione ob­ litatis affluere, devotiftim· oratioms ftudiis infulatos, & offerendos, ubicumque veraci rtlatiouo dare, pro violenter oppreflis vim diiUiâiODÎaexnrejus nomini fuerint titulati, fuoque juri religio- cere, cutenfque bonis operibus, iu quantum tibi
la folicitudinq invefliti, atque nrveftiendt»
competit, omcium regi· dignitatis implere. HovLiberum pneterea idem r.ddimw mooafte- tatnur igitur, ut num quem Deo infpirante fexium, atque abfolutum ab omni («culari fltmun Ctnel rogrefta es tramitem teneas , mviftiifitnnindana conditione, five diflriâioue: ne liceat ali­ que rirum tuum, filium noftrum, regem, ad
cui mago· parveque perfona, anobis reftitu- pietatis «quitatilque gubernacula moderanda pro­
ta predia, firmiterque Habilita, décimales ( pre- vocaro contendas . St enim eloqueutia Abigai! *■**
orntat fcilictt) quoque quofdam a nobis concef- flultum Nabat ab irafeentia David gladio ferro(os aliquo ingeuio evadere , aut aliqua fraude vir lilacfiim : quauto magis devotio tua pruddntiffurrtpere , five diminuere, fifcum denique , feu fiaiutn virum tuum divinis reddet obtutibaa glOdebitam fubjeâioncm exigere: fed maneat vene­ riofum ? Sic denique eum vere diligis, fi fervo­
rabilis locus noftra tutela firmatus in fanâopro- re qua Dei funt piis exhortationibus facis. Ahdpofito; nullique alii fit obnoxius, nifi Florentino quin quo paâo viros fuos illa conjuges amare
epifeopo, qui memor noftr· devotionis, fueque creduntur, qux in eis capias, ut ita loquar, cd·fragilitatis, juftiti· norma fervata, fecundum do- porum diligunt, fed animarum aurum, quod iu
ftoris gentium prcceptum, eî.'dcm fanâimoniali- eis reconditur, non attendunt? Hafonmi enim, ·■ (*■ «
bus honorem congruum exhibendo, ml prxtcr juxta apoftolum, thefamat tfiann ia wtfit fiSiliblandum dominium requirat ex debito. Si autem, bat: qu· nimirum hoc dumtaxat ampleâuntur,
quod non credimus, aliquis temerarius hanc apo- Dquod vermes devorant in fepulcris; illud vefaoc
ftolicam fanâionem crudeli mente tentaverit te· defpitiutN, cui ammarcefcibilis gloria fervetur in
fringere, noftramque in dilutionem fecundum lo­ ccelis . In carne quippe amorem fuum illa concum ludendo caflare: nifi admonitus refipuerit, ftituerat, qu® David fe defpicienti ironica mini­
ac digne emendaverit, anathematis gladio percu­ tatione dicebat . Qnam liaritfni fiât Mit rex ,. κ>ι *
tiatur ab omnipotenti divinitate, jaculata fibi de ifratl, tbfct aperient ft aaie ttaiat ftrvtraai fanczlo ultione in hac ptsfenti carne, interficiatque ram, G nadaim efi fa^fi nadttar vanr ta fourni ?
eum Deus tpiritu oris fui, dum venerit judicare Quz profeâo quia defiderium fuum in fola carne
fzculum. Qui vero noftrz loborationis pius con­ pofuerat, carnis fruâu débita eft animadverfione ■
fervetor extnerit, tn fecundo adventu mercatur privata . Unde paulo poft feriptura fubjungit :
>i. illam mellifluam vocem audire. Vtnite Bintdifii Ifrit nr Mitbtl filia Saal era r/i natni filial ifafit lüd.
Patrii mei, pertipite rrgaanv. Pra terra ut hjrc pa­ ad diint iwrtu fna. Tu autem, glotiola fiha ,
gina fidem legentibus aftruat: & propri· manus quia fecunditatis donum divinitus, œeruifti , fie
lubfcriptione, & apoftolie: tigilli munire ftudui- clariftùnam mftrue fobolem, ut inter ipla ladaiitis infanti· rudimenta ad creatoris fut nutriatur
mus imprefttone.
Eamorem. Fer te igitur dileant cui potiflimum
t Sigillum Nicolai pape.
debeant, ôc quod in regali» aul· folio fint tiobb
les gemiti, & quod in ecclefi· gremio longe no­
Ego Bonifacius Albanenfis epifeopus fubferipfi. bilius per fandi Spiritus gratiam (unt renati.
Ego Joannes Portuenfis epifeopus fublcnpfi.
Noli· aliquando pecuniam prefers· fufliri*, fed
Ego Petrus Lavicanenfis epifeopus fubferipfi.
tbefanrum ve*· fapienii· inhianter acquire. RcEgo Brunus Prrneftinus epifeopus fubferipfi.
gtna quippe Saba venir non videre divitias, fed
Ego Pettus peccator monachus fubferipfi.
audire lapieniiaro Salomonia : quas tamen ipfe
non petiit, copiofius reportavit. Tu etiam, fili·,
Datum Florenti· fexto Idus Januarii, anno divinis obediendo mandatis fapientiam poflade, ut
ab incarnatione domini noftri Jefd Chrifti tojp· merearis ad falutem anima tue, flt terreniseomper manus Humberts fanda ecciefie Silv· can­ petenter affluere, flt de tranfitorii regni culmine
did· epifeopi, & apoftolie· ledis btbliothecarii, ad edefte tranfite.

B

VIII.

«7J

NICOLAI PAPÆ IL EPISTOLA VIII. & IX.

874

Ain lachs canonibus habentur , authenticum fonfaSiwa V1IL ad EPISCOPOS GALLIÆ , fta lynodus prsfata tore cenfuit oUervandum.
τ**4··
Aquitani*, Vafconi* ·
IX. AD R...... COMITEM RUTENNENSEM.
Decreta promulgata ia Romana fynodo ann.
1059. nonnulla continet.
Hortatur ut ecclefiarum & paupernm fit defenfor,
A monafterio Virduncnfi poflcftioncs aliquas,
/faelaxt tptfcapet fervet fervantur Dei, eenikat
quas iojufte detinet, reftituat.
arebieptfctptt, eptfcepn, Matihtu cltrmtt & lat­
et/ jUtliki/, tam tnayerihn/ faam mieeriket, per
aena/ Gallia/ ne CkrtfU cemaaeraattkat , nta*
Aftuteviei/ 6 Vajcnihu , fataleae Ù apeflalicam k/Mttam.

/

Ntcelaat epi/capat fervat fervireut Det, Λ. Kntt^
tteafi cemtti iiltfla flit jalatem êT apeflahcam IteneàiHtotuite.

Z^Ogoofdbntes tui animi propofitum, A quod
Nno dominica Incarnationis ML1X. anno ’V_a
__ rpropt/r
._r
regnum Dei A juftitlam ejusvoluepontificatus noftri primo, Indift. 111R0 Bns renuat
temporali faftigio facularium occu­
maaa urbe in bafilica fanfti Salvatoris, qu* ap- pationum confidenter tibi denuntiamus, ut fe­
pellatur Coaflautiniana, fandam celebrantes fy- cundum
libi injunximus cum ore ad os lo­
nodum, a fanftis Patribus, videlicet extit. epi­ queremur
lefiis Dei A pauperibus defenforem
copis, exceptis abbatibus, A clericis religiofis ac te opponis, juftitiamque eis adquirendo, mconlaicis celebratam dcüata ecelefis fanâ* ad com­ fpe&u Dei cxcufaius exi fia», quod non fine cau­
munem utilitatem, Deo propitio, canonice dif- fa gladium portas. Et quia noftrum eft te admo­
pofuimus. Inter c«cra de Nicolaitarum hsrcfi , nere, fi qua non negligcnda cognoverimus teneid eft de conjugatis presbyteris, diaconibus, A gligere : orando fimul & praecipiendo auftoritate
omnibus in clero cooftitutis, ab omni concilia apoftolica monemus, ut monafterio S. Petri fito
ftatutnm eft A corroboratum ita. Quicumquc fa- Virduni quod venerabilis vir confangumeus tuus
cerdotum, diaconorum , A fubdiaconorum , poft Waleranus abbas regit, curtes, quas in terra poflonftitutum beat* memori* prcdccefloris noftri feftionis tu* habere dignofcitur , reflituas .- ne ,
fan&iflimi Leonis pap* de caftitate clericorum , quod abfit , ad perditionem anime tus diutius
concubinam palam duxit, vel duftam non reli- eas retinendo,
____ , _ ________
___________________
excommunicationem
ab antecçflbquit: ex parte omnipotentis Dei, auftoritatebea-C ribus noftris comprecatam invaforibu» comm in­
iorum apoftolorum Petri A Pauli, precipimus A cuna· . Nec volumu· dicas, a parentibus tuis ,
omnino contradicimus, ut Miffam non cantent, vel uxoris tua , cas fervis Dei lubtraftas : quia
neque evangelium pronuntient, neque epiftolam juftus dominus reddit iniquitatem patrum in filios
ad Mtflam legant, neque io presbyterio ad divi­ 10 tertiam & quartam generationem. Strut coitu
na officia cum bis qui prefius inlhtutioni obe- conicis veritati» teflatur antiquitas, S. Amantius
drentes fuerunt maneant, neque partem ab eccle­ peculiaris seller patronus eat contradidit iervitofia recipiant: quoufque a nobis lententia fuper rum S. Petri ufibus.
hnjufmodi, Deo concedente, procedat. Et pre­
ci picotes ftatuimus, ut hi prsdiftorum ordinum,
G ER VAS 11 REMORUM ARCH1EP1SC ι,$ύ.«^ι
qui ejufdem pr*decrflbris noftri decreto obedienepi ft ola ad Nicolaum H. papam
tes b*c fervaverit, juxta ecclefias quibo» ordinari funt, ficut oportet religiefos clericos, fimul Gratias agit dc benignitate legatis fuis exhibita .
manducent A dormiant. Et rogantes monemus,
De obitu Henrici regis dolere fe oftendit, ac
ut ad apoftolicam , communem fcilicet , vtam_
—
pontificem, fi in Galliam venerit, debito cum
ife-D honore fufeepturum.
fummoperc pervenire Audeant : quatenus peifeftionem coofecuti, cum his qui centclimo fruftu
-ditantes ia celefti patria mereantur adferibi.
ExctUealfftatr patri patrata tf epi/caporaat tpifccpo
De his autem clericis qui looluram projiciunt,
Ntcala» , Gtrvafiat diflitf eptfcepeu fixait l'rviA a clericatu recedunt, quos spoliatas Juliaoitient cette exiÿûtatu aa<4 areriawfau .
ftas jure vocitamus: ftatuimus ut nifi ad profefAonem clericatus redierint. omni Chriftiana com­
Ratias ago divine primum pietati, veftreet­
munione priventur.
iam, optime pater, mediocritati quod non
De monachis vero propofitum non fervantibus tantum apud vos accuiatorum meorum valuit de­
decrevimus, ut quoufque ad piopofiium redeant, latio , ut non veridica legatorum noftrorum ad.
A in monafterio regulariter confiftant, commu­ mitteretur excufatio: nec apoftolica cenfura mihi
nione privati permaneant.
negaret mifericordiam, in quem non fine multo­
Illi etiam qui peregrinos, vel oratores cujuf rum admiratione tantum inhorruerat. Gratias nicumque fanfti, five clericos, five monachos, vel hilomious ago velim * humilitati .* qo« quanta * ίβ«· a.·
feminas, ieu iuermes paupere» deprsdaii fuerint, principem
, _ . .. „
______ _____
_ _______
& rpallorem^
fanda»
Roman* _____
ecclcfi*
H
vel bona eorum rapuerint, vel m malum eisob- E decuit benignitate, noftros legatos fanos accepit
viaverint, anathematis vinculo feriantur, nifi di- infirmos vifitavit, mortuos fçpeiivit. Et
“ fi enim
gne emendaverint.
uni tantum apud vos infirmato & mortuo hsc
De confiniis coemeteriorum, ficut antiquitus & vifitationis A fepultur* folatis impepdiftis : in
fandis Patribus ftatutum eft, ftatuimus ita: Ut uno tamen ceteros vifitaflis , ceteros tepeliftis .
major ecclefia per circuitum fexaginta paflFus ha­ Cui non ego qui nihil fum , fed tota Remenfis
beat, capelhe vero, five minoresecclefias, trigin­ ecclefia bone converfationis teftimonium perhi­
ta. Qui autem confinium eorum infringere len­ bet. Cujus obitum, ccrerorumque , qui pene om­
taverit , vel perfonam hominis aut bona ejus in­ nes obierunt , audiens , incicdibili triftitia Ium
de abftiaxerii, nifi publicus latro fuerit , quouf­ affeftus: nec unquam non odifle valeo illum .cu­
que emendet 1 A quod rapuerit reddat excommu­ jus iuperbia id cflecit, ut ifti mitterentur. Si enicetur.
nim qualem exiftimavi legatum roifiVcm, ifti nec
Hcc igitur A estera hnjufmodi , quxeumque miiterciitui, nec fortaffc moreremur : quod veftra
pru-

A

G

DECRETA NICOLAI PAPÆ.

S7;

Syd

prudentia optime recognofeit . Praterea maltoAa fi deabus Chnftiams reperta dt laudata, ficut
ita firmiter ----------toMaaor,:-riufirâgravior angit me triftitia de-obitu domini regia, feriptura
f ~------ v*habentur,
‘——
~*
quod etiam veftram noo latet prudentiam. Scitis ftores vero anathemate ferianmr.
II. Ut nullus epifcopau vel presbyter exootaenim quantum infremes dt indomiti funt noftrates .· quorum divlfiooem, timeo regni noftri fore municaio alterius vel fiso feienter communicet .
defolationem. Ad quam evitaodam, veftrum mi­ Quod fi fecerit, fciat fibi gradus fui periculum
hi confilium & auxilium flagito, qua nulli re­ imminere.
III. Ut presbyteri injugati aut uxores dimit­
gno ut pote pater omnium, negare poteritis prse
fertim cum noftro femper debeatis quod optimi tant, neque cum e' une icftimooio legitimo ha­
viri patria deberi cenfuerunt. De veftro adventu bitent , aut Ecdef n com ordinibus luis amit­
in noftiam Galliam quid animi habuerim viven­ tant.
IV. Ut presbyteri dc diaconi dc fubdiacoui dt
te domino rege, licet diffamatus fim id noluiffe,
fatis ut puto fignificavt paternitati veftra : dt nunc omnes qui Canonici funt uxores non habeant.
in eos is mihi animus eft, Dcoteftante, ut non Et fi duxerint , deponantur dt a Canonicorum
tantum cum defiderem, fed & fitiam.* ita ut ve­ contortio feparentur.
nientem auâoritatem veftram cum tanto gaudio B V. Ut Ecclefia & altaria oec vendantur nec
& honore fufeipiam, quanto decet Petri vicarium emantur . Qui
~ ’ autem amodo vendiderint aut efufeipi, dt apoftoitee cenfurc per omnia coopera­ merint, anathemati fubjacebunt ·
VI. Ut epifeopi dc clerici arma non ferant,
tor cxiftam . Dicant adverfarii quantumlibet me
infidelem dt rebellem magiftratui veftro: ego fub- neque venatui neque aucupio Audeam , neque
jeftionem meam vobis profiteor : dc quicumque tabulis aut tefferia ludant.
VII. Ut epifeopi canonicas vel officia ecckfiaeam vobis negaverint, cujuslibet ordinis fini, mi­
hi communicate non poterunt. Obloquitur etiam ftica non vendant, dc de confecrationibus cedeadverfartis illa obedjentia , quam fine omni ref- fiarum, aut ordinationibus clericorum, ipfi dc cle­
pcâu fufpenfionis dt interdidi veftri confervent , rici eorum nihil exigant.
VIII. Ut cccleGas per pretium afimoniscisconnon fine magno damno ecclefiantm noflrarum dc
noftro. Impedivit quoque meum erga vos famu­ fecratu denuo confecrentur.
IX. Ut presbyteri & omnes a tempore Nicolai
latum illa fufpenfio. Ad quod reftaurandum, fi­
cut recuperare poffibile eft, fi ita ad cetera re­ Pap· nique nunc dt deinceps feienter ordinati a
dintegranda
_ faltem
____ aliqua
, fpes
.
rcftaret, de
- tanto fimoniaeia feiant fs non effe ordinatos, dc detn. EftCccps non fiant.
dolore qusfi de gravi fotnno reiurgerem
„
"
'
X. Ut dominicis diebuS mercata non fiant ,
enim mihi auimus, nec defpero id futurum, cum
gaudio atque reverentia quandoque apoftolatum exceptis annuis feriis, dc quas ad viftum peni*
veftrum fufeipere , tantumque honoris vobis im­ nent.
XI. Scimus quidem laids Ecclefiaa omnino
pendere , quantum perfouac dc officio veftro con­
venire manifirilum eft . Nec ooftris temporibus non competere. Sed ubi illi ex toro auferri non
fuiffe , vel futurum effe in veftra fede aliquem poffum, faltem oblationes Miffarum dc altarium
credo, quem copiofius honorare defiderem. Nam laicia omnino prohibemus.
XII. De cimitcriis autem & fepultura dc bapqui nos fic bonoraftis prudentia dt fan&itate ve­
ftra, ut de regno noftro Roma eligeret , quem tifteriis exaâionem fieri omnino prohibemus.
XIII. Si quia infra feptimnm confanguinitatis
.fibi & mundo caput ordinaret: nos puoque tan­
to honore vos dignamur, quanto dominus nofter gradum uxorem habet, aut deinceps duxerit, ab
Jefu» Chriftus Petrum decoravit , ubi ecclefie epifeopo fuo eam dimittere canonice compella­
principatu illum fublimavit . Dominus omnipo­ tur. À vero obedire noluerit, excommunicetur.
tens fanftitatem veftram ad utilitatem fanflac ecXIV. Ut nullus Abbas obedientias fuas venclefix diutiffime confervet : dc avertat a pruden-Ddat , neque nullus^ monachus emat obedientias.
tia veftra , ne alicujus levis fermo gratiam ve- Quod
~
fi prefumpferint
,
, utrique ordine officio
~ · ­
Aram mihi, neve fervit i um dc fidelitatem meam que csreant., quia fimoniace agunt. Et monachi
proprium omnino non habeant.
vobis auferat
XV. Abbatibus, presbyteris, miniftrifque quid
de rebus ecclefiallicis vel facro miniilerio aliena­
DECRETA NICOLAI II. PAPÆ.
re vel obligare abfque periri i (Iu & fubfcriptionc
«t BaUtii > Nno primo Philippi Regis . Hec funt pr«- conventus lui nihil liceat. Quod qui profumpfe
r m?"
cepta Nicolai Papa in canonibus facris vi- rit, degradetur, communione conceffa ; dc quod
ciffim reperta , qua Romana Ecclefia praecipue temere praclumptum eft & alienatum ordinatione
afferit tenere.
fui epifeopi revocetur.
I. Primum quidem ut pax & tregua Domini

tf»

AD

EPISTOLAS

NICOLAI

PAPÆ

II.

APPENDIX.
S»ppi M«»a

**»*»··

Eptfcopu i, fervar fervorum Dti, Wilwi- Etur , ideo convenit nos tota mentis imegritate
w wnerahh rp/ftip* Dorttfirtufi, fiifoif
eifdem venerabilibus locis ut ca , qu· fua funt
[rttctfftribuf tbidem camnict promaft abi) na permaneant providere. Igitur quiapetifti

vradis «a prrptraaas

A. ···· Z^Ura magna nobis follicitudine infidit cura
Sr.iv.MCo»
Pro
Dei ecclefiis ac piis locis vi.
«■i B'»». gilandum, ne aliquam neceffitatia jaAuram fufliToeiF iu oeant, fed proprie utilitatis ftipendia confequan-

a nobis, Kiriffime fili , cum Edvvardi regis le­
gatis , atque literis noftri videlicet amici, ut per
noftri privilegii paginam tu· ecclefie , tibique ,

necnon fuccefforibus tuis omnia perpetualiter confirmaremus, que prefate ecclefie jufte, dc legahter competunt »· fuggeftioni tu· gratanter an-

nucn-

TOLOSANUM CONCILIUM.

β77

i7S

nuente· , per hujus noflra conftitutionis decre-A gmtatia vel ordiuia contra hoc noftrum privileprrfumat
prxfatam
ecclefiam,
autte, Canftum fie apoftoliae fedis liberale ediAutn concedi- gium
-----------r'----- —
e------- —
'~r'— -------mos , dc confirmamus tibi , ficut fupra legitur , time confrater, tuofque in perpetuum fucceffores
tuiique fuccefforibus ibidem canonice, promoveo, de bonis fuis deinvcttire, aut inquietare, aut ali»
dis in perpetuum, quaeque preface ecclefia perti­ quid ibi contra lanftos canones conftituere , vel
nent , tam que in praefentiarum poflidet, vel pof- ordinare, fed ita ticut prxdifla ecclefia, quas om­
fedir, dc maxime parochiam Lmdili, ecclefiam- nia prxhbavimus, melius firmiufve a lue conftique Stov. cum Nevvcrca fic appendiciis, quasin- lutioms initio tenuit, teneas, poffideafque, tam
jufte Alvricus archiepifeopus Eboracenfis invatit, tu, quam fucceffores tui fub conftitutionis hujus
uti per legatorum noftrorum diAa, fit per ante- pagina & npoflolica ian&îone . Si quis igitur
cefforum tcftimonia fic feripta agnovimus quam­ quod non optamus, contra hoc noftrum privile­
que in futuro quocumque modo divinis , & hu­ gium venire temptaverit, de ficutt ab apoftolica
manis legibus adquirere poterit, fcilicet prenomi- autboritate praeceptum, ac corroboratum eft per­
uata ecclefia cum omnibus rebus, fic poflellioni- manere non dimilent, fciat fe anathematis vin­
bus fuis, ac pertinentiis mobilibus, fic immobili- culo innodatum,, fic cum Juda traditore, fil Da*
bus, icfeque moventibus, caftns fcilicet, caflis , Bthan, fic Abyron partem habere, nifi forte refiiatisfecerit
villis, territoriis, ecclefiis, cum primitiis, dc de- puent, fit
“ digne
‘
'
■ . Qui
«· vero pio intui­
cimattonibus, cum omnibus quoque, que pia de­ tu in omnibus obfervato extiterit, euftodiens hu­
votio fidelium facris cotatulif fibi , vel contulerit jus privilegii noftri conftituta , ad cultum Dei
/"Oblationibus , pro falute vivorum , atque etiam relpicientis, benediAionis gratiam a mifericordifmortuorum. Statuentes per hujus noftra: apofto­ fimo Domino Deo noftro confequatur , dc vite
aeterne particeps fieri mereatur . Dat. V. Non.
lica: ledis, cui, DeoauAore, pratfidemus, aufto
ritatem, & noftti edidi inviolabilem conftitutto- Maii per manus Bernardi , epifeopi S. ecclefia
nem, ut neque rex, neque archiepifeopus, five Peneftno®, anno ab incarnatione Domini MLI.
dux, five marchio, feu comes , aut vicecomes, anno tertio pontificatus Nicolai Papae IL indiâ.
nec alia five magna five perfona cujufcumque di“ XIV.

CrTOLOSANUM

CONCILIUM

Sub Nicolao II. Fapa aaM incerto habttum.

Uod bic exbibeo Tolofanum canalium ,
C çreto, quod ab Ugone domni Nicolai apoflolici
fMIW tX ollatO O MoitenC Vft. Me». Tem. legato
f------- atuue
-...... epifcopis, dc
«- ecdefiafticis iviris in
"■”·”· /.
documento eraiSwr; ■·» eff tamen idem jconcilio Tolofano ftatutum eft, cotjcuffa fune
-mv Tolofano anni 10j6. yao doUiffimi rjni feri· .audientium corda, audientes neminem poffe lai*
ingredi ccleftem patriam, qui hic contra
pterii fententia fiut. Difcrtmen ip/iia· per fe fenit· cum
,
tur ; nam priât illud fub ViUert II. convenit ; Fa- prsecepta canonum male invafam poffcderit ec­
pe vicar toi agentibut Rambaldo Arelateqfi, tj Fau­ clefiam. ideoque inlpirante clementia Dei ho­
tif Aqrnnfi. Hae vera indixit Ugo domni Nicolai norabiles viri Geraldus Ameiii, dc Vidimus Er(nempe II. )» apoftolici legatus ; yarsv ipfum effe mengaudi, in quorum poteftatem eranr quodam
Hugonem dei» eptfcapum Dtenfem, ac tandem Lag- ecclefia, quarum una eft , ubi corpus B. (a) Sidunenfem arcbiepifcepum diuturna nlurium aaaaraw golenx requiefeit, altera, quo in honore B. Pe­
pontificia i» Galliot legatione celebrem , Marteniut tri apoftqli fuit dedicata, in qua pradiAa beatifopinatur . Sed refragatoret bebet feriptoret «wars fima Sigolena cum pluribus virginibus monafticum Fagio ad A. 1075. f** M Gregorio VII. pri-^1 cam vitam duxit, quo funt fundate in comitatu
tuum eo miffum judicat ; quamquam ego ibidem 1» Albienfi, in loco, quem dicunt ad Grava, habi­
Notit vel fub Alexandro II. ventfle conjeci . Ut ut to falubri confilio cum laicis fupradiftarum ec­
fit, plane confiat decretum illud, quod bic affero.Te· clefiarum, caterifque religiofis hominibus, decre­
lafanum concilium aliquod intra triennium illud, verunt prediftas ecclefias ad priorem ftatum re­
quod Ntcolaui II. in pontificatu egit, pofiulare.
parare . dtc. ( Reliqua omitto gatffpe qua fine non

Q

DONATIO ECCLESIÆ S. SEGOLENÆ

Faûa Monsfterio S. ViAoris a Geraldo Ameiii *
fit Vidiano Ermengaudi.

/sciw).Fafta charta donationis III. nonas aprilis anno ab incarnatione Domini MLXII. indiAione quartadecima, regnante Philippo rege Fran­
corum .
M

à

Otum fit omnibus hominibus in Chrifto cre­
dentibus, quoniam percurrente fynodalide-

N
ANNO

CHKBT·
*·”·

ANNO

DUO

CONVENTUS

EPISCOPORUM

In provincia Narbooenfi, anno Domini

mlviii,

Cn,<ni I. À Nno xxv 111. regni Henrici regis, conve-Efis, Guiftedus epifcopus Carcaflouenfis, dcBeranXX neruntGuifiredus archiepifeopus Narbonen- garius Hclenenfis , ad dedicationem HeJcnenfir
ec(«) S. Snoleit* abbatifc TroelarenGs monafterii ili pasu Albienli vitam habes in appendice ad bibliothecam
novam Philippi Uhbai. MAKTBNE -

chmish

if|l.

I

S7»
H,WB
DUO CONVENTUS
«‘.“JIVK:
»«o
---------- ecclefi* . Qto tn cooveatu recitata videtor «pi. Alabertua Barcioooenfi* . In eo conventu multe
···—·— ——
— -w
’"*W* * mJaSr·
anno
ftola canonicorum Heteoebfiam de ruftauratioae ttatwta
funt,» 1qua*
ad ·»«
rea ccdefieflicas •^*
pastinem.
Lcâiie» quoque in hoc conventu decretum H*’
CMw,*T ww·’ «clef»· , & de querela adverfus vtcccOmitem Caftrioovt . &r ftMtr Fetn ér Mtrte ftrrtf. li duc» Déni· & mfaiarum Balearium : quo
exemplum patri* fui Mugehid infula* Baleare·,
& epifeopatum Deoio , pofuit fub jure & dite*
ceû epilcopi Barcinoncnfi*. Cui decreto fubfcrif
M
Mrctrivüi Htlrttrofir Ercltfa
fmt ■
M.>« H Ufsa.
plerunt, Raimbaldu* epiicopu* Arelaienfis, Guif ‘,,r’
Nno millefimo ( quinquagefimo oâavo,)intiedu» arcbiepifcopns Naiboneufi*. Arnaldu* epildiâioni* * <t. XBvin. anno Henrici Re· coput Magalonenfi* , de Guillelmus U'cellcaû* ·
gt* Franci* , uti. Idus Decembris advenerunt Εκ frhrit» njitei.
principes dt femore* ex diverts* urbibus dt viri
ΛΛ· ttücetinù infitu Ercl<fi»t & fieml dttrr- «« >»* h
cum multorum bonorum hominum turfes in (vil­
la ) qu« dicitur Elna ad rrsdificaodan» fedem *«■» Hth Durit Dtnm till al rctlrt ptiunnn tr»»•’J^*.”***’
ianâ* Eulali*. Fuit autem ibi Dominus Guifre­ ftrtpttHB *iru<*y* «À tUttflrif. Ptrrr tir Mart* 4»
dus archiepifcopus cum fuis fequacibu* Narbonen- Bcbarlv/ar/v Enlt/tt Rrriittntttfil.
fiutn copiofi*, Berengarius epifcopos Gerunds cum
tuis, Guifredus epifeopo* Carcaflonenft* cum furs, IjOftquam imperator caeli ac terre, deviâo morRaymundu* Cerdanienfi* Come* cum fais , <dt ce­ R tis principe, ut aperiifet mortalibus januam
teri boni fidele* quorum nomina feribere longum vitat, glorificata per refurrcâionetn lui corpori·
eft ; qui viderunt dc audierunt quando dcflruâo- carne, quam ex nobis pro nobis aflumpfit de
res Ecclefi* dederunt emeodatneoton* ad canoni­ matre femper virgine, attendit ad palatium e·cam (ante Eulali* pro peccatorum feorum re­ lefte cum patre & fpiritu fanâo viâuru* & re
demptione. Ideo ego Berengarius tuitu Dri Elc- gnaturua fine line, adimpleta fanâi fprriius pro•enfis epifeopo* pro delendis peccatorum meorum mifl'ione, fonu* apofiolorum extvit in univerium
oneribus, qua graviflime fuper fanâam Eulaiiam orbem terr*, & Cbriftiaoi nomini* vocabulum
peregi, dono dt «mendo Deo omnipotenti dtfan- primum apud Antiochenam Ecclefiam empitefle,
â* Ealalin ad «pnonicam villam que dicitur Sa- dt fic deinde per omnem mundum in diverfi*
Irla* cum omnibus fui* pcrtrnentii* de terminis locis £*â« fuut Ecclcfi*, ut a folia 01 tu ufque
dc affrontâtlonrbus omnibus, fine alla refervatio- ad occafum nomen Dommi effet laudabile. Hoc
ne , ad proprium alodium canonic* cum exili-Cvidens humani genetis inimicus fualit fui* mini·
bo* dc regreflibu* viil* dc omnium vili* pertinen­ liris pagani* ac gentilibus ut periequerentur dt oc­
tium. Qu* vero omnia fupradiâa de meo jure ciderent fidele* Chritli gladii* & multi* cruciati­
in Dei poteftatem de fanâa Eulali* ac Canoni­ bus dt dellrucrent Ecclefia* tam in urbibus quam
corum ejus trado nutum & dominium ad quod m aliis mundi partibus, quod & faâum eft in
voluerint Canonici faciendum in land* Eulali* Barchinotsenfi civitate antiquis temporibus a bar­
fervitro. St autem ego aut ulla pertona cujulcun- bati* Hifpaniam intrantibus, peccati* Cbtiftisnoqne genens contra hanc feripturam donationis dc rum exigentibus. Sed Cluilius quamvis tcccattj.
emendationis ad irrumpendum venerit (ecundum cem miferatus Chttflianam plebem, excitavit Lu­
legem canoni* vobis Caoooicis emendet . Atque do vicum pium Regem, qui expulit Hifmaeliticam
fub Dei judicio quifqui* mafculini generi* eut fe­ gentem, dt liberavit Bircbinooenfcm urbem , dt
minini ex hac die dt deinceps tulerit Sslellas, aut Cbriftianus populus fic reparavit deflruâam Barde Salellas, vel ei pertinentibus, de canonica ian· chmonenfi* Eccicfi* fedem. Cumque idem Rex
Û* Eulali*, per poteftatem quam Dominus de­ morti* perfolviflet debita, dt volvente mundi ro­
dit apoftolo Petto de fuis, dt illi nobis epifeopis, ta ve te rnofa temporum pertranfiflent fecula, it*Icommunico ego dc Mathematico eo* dc ea* (·■ Drum propter hominum peccata gens invaluit pe­
cientes dc conlenneote* dt confiliames per patrem gana, & capta eft Batchmona, dt interfeAt funt
dc filium dc (piritum lanâum, ut a limine cccle- habitatores ejus, & deflruAa faoâuaria, dt cum
fia extra maneant, non loquatur cum ei* neque iacn ordinis miniftris everfa funt altaria . Sed
habitet aliqui*, neque communicentur, nec mur­ etiam Chriflus inilereu paratus,prcdiâamurbem
tui fcpeliantur. Sic ego Berengarius . Sie & ego poftea recuperavit fidelibus , ex poliis peliifen*
Guifredus archiepifcopus afiirtno. Sic & ego Be· gentilibus, dc per fucccfliouea* hereditati* tradi­
tengarius Gerund* epifeopus dico dt affirmo. Ex dit Chriftianis Comitibus, de quorum linea vel
ego Guifredus Carcaftonenfis epifeopo» . Omnes genealogia naturali venit gloriola* Comes ac Mar­
fimul in anum excommunicamus & confirmamus cii 10 Raimundus Betengatii, faâus c<i propugna­
hoc tui. Idus Decembris, regni vero Franci* tor & murus Chrilbaui populi, dt per ejus vixxvi ii. Henrici Rcg>» - Berengarius epifeopus . âoriam cum adjutorio Chrtfti faâi funt ei tri­
Gaufiedu* dt Raymundus Comite*. Fuerunt au­ butarii pagani Chriftianorum adverfarti , quo*
tem hujus donationis dc emendationi* dividentes plus quam omnes antecello·c* fui comprimens &
<k audientes archidiaconu* Udalgarius , Geraldus faciens
.«nu, profugos, (ΙΝ
··ιυ» >iuun·
multos
vidons inuuiuinfavi,
fecit triumpho*,
Sacrifia, Ellemarut dc Stepluous Caput ichol«,Edt Chriftianorum amplificavit terminos. Jam veBerttardua, dcEbfcs, & ~Poe nu* —
~
Camerarius
· ,Gai·
—
to divina gratia, cum ipfe Come* ac Marchio
tarde* Decanus, Arnaldu» Vicarius ville , Rai­ ampli honoris principatum obeinuiffet ia terra ,
mondos Abbas , Pontius fanâi Genefni Abbas, largitoris omaium bonorum recognovit beneficia,
fanât Andréas Raimundus dtc. Guifredus epif­ dc pro tanto honore rependens ei multa fervitis,
eopus dcc. Adalu* grammaticus feccrdoa rogatus julle dc pie confideravit de Ecclefia, que Chrifcripfit.
ilt eft fponfa, dt mater eft ooflra. Unde io prin­
ii
U. Eodem anno ad Barcinoncnfi* ecclcfi* de· cipali throno fui boooris intra axeoia Barchinoο-’<··■« dicationem convenerunt , Guifredus Natbooen- neniis civitati* cun> vidiflet aulam epilcopali* fcSa,‘'"'"
fis, dt Raimbaldu* Arelatenfis, archiepifcopi; e- di* jam deficere vetuftate operi* dt cx parte de­
pifcopi »cro , Guillelmus Urgellenfi* , Guillel- flruâam a barbaris, indoluit caufa divini amo­
mus Aufonenfis, Berengarius Gcruadenfi* , Ar- ris, dt cam renovari dt reftaurari fecit It anouit
pallas Hclcncnfis, PaternusTortofeofis, dcGuil· a fundaincnii» ad boootem Chnfti dt nome*
fan-

A

»»r

"K?S*”

. BARCINON.

SESiglRJK

’»»

..-fando crucis fouduque Eulalia infigo·» martyris A cut illa fcriptura teftatur quam inde Maiehid ft1 ■■■
A 9irt,a,t » Λ io renovatione ft rtftauratiooc filios ejus Hali Hifmaelita quosdam fecerunt ft ***°
CM*,»TI pnsdtèu fedi* habuit confortem , cooperatorem , Gudabcrto epifeopo lirchiooocnfi dederunt ft
ft (aftoram jium atque benignum Gui Ubertum tradiderant . Infiiper etiam admonemus atque
Îrsfots prsfiilam urbis. Poftqsam autem magni- mandamus ut Barchioooenfi* fedis Ecclefia orn­
eus Come· ac Marchio Raima nd u* atone oobi- nioo fit libera ft femper gaudeat fraucbitate fe.
lis ejus uxor domna Almodi* ft idem Pontifex cura ft Canonici fimul cum ipfa canonica cum
Barchinonenfis
evohitione aunofi ’tempo- rebus ad eandem canonicam pertfacniibu». Ter“
' iroerjcA»
~
rie vidfflent defideratam perfedionem cwptt ope­ minos quoque epifeopetns faod· fedis Banrhiaori» , pro premit* sterne retributionis emptrant nenfis ita volumus effe difiindos ft ab Aufonencogitare de die confecratfoai*, ut perfediu» po- fi ft Gerundenfi epifeopats effe difcreto* find
turffent Deo placere da perfedfooe labori» ft dc per antiquo* novimus populee ft ficut dabitecoocommuni roto dedicationi* . Igitur tantus Prfo- flituti font contra orientalem ft feptentrtonalem
cep* & tam nobilia Comitiffa tamque piu» ft be­ plagam five per plana , feu per colles devexos
nigna» epifcopd* cooAituerunt contecrationi» inatque monte* excello*, ft contra meridiem Ionfigne opus, ft quartu* decimu» dica Xalcndaram Bge per
maritimos, ft contra occiden­
Deccmbriam eft conftitutu», ft foda eft ipfodie tem verto* Dertofom annotatos Balagarii loco·,
dedicatio ad rnillefimi quinqusgetimi odavi ab in­ ut qulcquid infra ft extra predida fodes adquicarnatione Domini tempus fecundum aram nonafivit vel adquifierit per fads largitionis modos
gefimam fextam , indidione vero undecima pro­ babeat confirmatum per ooe pradidos epifeopo·
prii» notam temporibus , ft in ope ft m opero ft manu ooflra roboratum five per alio· atque
dedicationis ejus invitatu* eft ab eis revereatiffi- per me Rsimundtun Comitem ft per me Comifimu* Narbonenfium archiepifcopus urbis metro, tiflàm Almodem ft fucceflôres noAra· & filio·
polilan· Guifredu* ft rdigiofiflimu* Prima* Are­ ft nepote* ft pronepote· ft deioccp· alio·. Nam
late ofis Ecclefic Rajemballu» archiepifcopus alis­ ft providentia noAra illud foierter providere cu­
que epifcopi quorum numerus fubfcrlpti» declara­ ravit , ut fi Tarraco , que diu danguit , adhuc
bitur nominibus; ft congregatus eft infinitus di- per nos principes aut per fuccelTore* noAroa lar­
verite stati* ac fexus populos , permixtis clerico­ giente Deo vire* convalefcendi habuerit , ft in
rum ft laicorum ordinibus , ut magni gaudii ft priAini honoris Batum Deus reduxerit, per no·
feftivifati* eflet celebris conventu» ft anniverfaria _ft fucceflbre» noAros non tperdat
____ quod
___,____
foBc hamemoria diei hujus in fiitun* non celTaret tern- C buit ft habere debebit ft debrte recuperare po>
•oribus
terit. Sed ft propter honorem Chrifti ft faod·
ibus , publicata etiam per feriem dotis hujus
I
am ft confirmatam ab ipfi» atxhiepifcopi» at­ cruci* gloriam , ut ficut Regi Conftantino , fic
que pontificibus, ft ab ipfo Comite ft ComitiAanobis de baibaria per crucis triumphum det vialiifquc principibus, clenci* videlicet atque laici* âoriam , cooftituimus hujus diei aooiverforiam
videntibus, que modo verbis fic incipit talibus. de fecuritate ft tranquillitate gaudere memoriam ;
IN NOMINE fand· ft individus Trinitatis.
in qua nemo Mt octo dies anniverfari· memo*
Ego Guifrodus archiepifcopus Narbonenfis, ft e* ris hujus coufocrationis, qurtuorquidem qui pro­
go Rajemballu* arcbiepifeopue Arelatenfis, ft ego cedent, ft quatuor qui fubfeqoeatur , interpofiGuillelmus epifeopus (Jrgellenfis , ft ego aliua ium novum diem fcfttvs rememorationis iftius
Guilleknu* epifeopus Aufoncnfi» , ft ego Berea(ante dedicationis audeat tollere vel faciat tolli
gariw epifeopus Gerundenfis, ft ego Arnallns 0- rem alicoju* advenientis vel redeuntis ve! affaU
pifeopu* Elnenfi», ft ego Paterno* epifeopus ci- liat vel aaaliiri faciat vel soceat quocunquc tno>
vitati» Tortofeofis, ft ego Guilabcrtus epifeopus do malignitatis, vel teloneum accipiat vel accipi
Barchinonenfis, una cum confeofo ac juOtidom- faciat
.
______
w_________
______
cujufcuoq»c
hominisr_.per__bos
dies coaroni Raimondi principis BarchinooenG» ft ComitisD nientis five revertentis, neque is ipfo eodem die
Genindenfis ft Marchionis Aufonenfis, ft cum futurs remuaeratiom· iftius confocraiiosis . De
aflcnfu fa· conjugis nomine Aimodis Comitifis ipfo quoque terra vcl univtrfis Ecdeftia Mt pa­
nobilis , fubarrantes anulo divius legi* cnlcAi rochiis rd qualibufeumque prmdii* que ad cano­
Regi fponfam Ecclefiam Barchusoocnfis fedis , nicam faoâs crucia feoduqise EulalM* pertinent,
donamus ft confirmamus prsdifts fodi omnes Ec­ poflidet vel abhinc per univerfo tempora jnfte
clefias ft univerfa foa prsdia ft omne debitum
fibi jufte debitum ft omnem cenfismft redditum
quantumcunque ft quandocuoque ft ubicunque Aram excommunicamue & interdiam·· ntsulhu
jufte adquifitam & adquirendum , ut fecure ft homo cufaslibet poteftatii not Cna aut ordinis
libere habeat & poffideat in perpetuum, ft nulla •liquid iode aadeat tollere ant alienare rei ad
poteftas hoc habeat vel aliqols homo per virtu­ damnum prsdid· canonice qoolibut modo treat,
tem vel per ingenium poster epifcopi ipfius fedis ferre rd commetare. Nemo pnadia ipfius Ecdovel clericorum affeofum. Pretense nos fupradidi fi·, nbfcuoque debita illi aorerh , ad profeâam
omnes excommunicando fub Mathemaris imerdr- illae·
___ ____________
____________
______.. _______
confeftim masifrAare
aoa^pigeat
ioterdi.
ftionc confirmamus Majorgas ft Minorgas rafaias E cimas quoque junta Batuta fimdorani canonum
Baleares ft cpifcooatsun civitatis Deois ft epif­ ft aa&orüâtem foaftoram aniiquoram patrum ut
eopatum civitatis Mois ft earum Ecclefia* omne* auUm quorumlibot Pontificum infra fine· ip6na
ft quantum pertinet ad clericatus ordines, ut om­ eptfeopals* Bedefiam confectam rei pmnileotem
nes epifcopi, presbyteri, & diaconi, aliique cie- ejufdem epifcopii fisfeipere nec ejus dericoa ordilici in prslibati* mfolis ft in prsfati* locis com­ nare prurftemat , nifi forte prefal pranominatn
morante* a minimo nique ad maximum fta pue­ fedi* aftrnium fpootaaee pnabeat. Igitur hanc
ro ufque ad fanem ab hodierno die ft deinceps anirerfom noAram conAitutioni* dotem fapenus
minime cooentar depofoere ab alio aliquo Poo» promulgatam perenni lege relituram cenfomu* ,
tificum ullis* ordinationem clericatus neque ebrif. omnemque hominem illam obiervantem ft ut
matis facri cunfeftiooem neque aliquem cultum ftabilia permaneat adjurantem pro poflb beoediullius clericatus nifi ab epifeopo BarchiaoMuG cinaaa, ft dintarnitatem vit· prefeotu ft perpe­
aut ab illo cui ipfe precepe r»t five permiferit, fi- tuitatem temper manenti* obtineat pCBoptamu* .
Kkk
Sta-

,

E

1

SYNODUS DIOECESANA.

««I

ΧΧΪ.'ίίΤΑΐίία

«4
*

.Statuimus autem fub divini judicii obtcftatmao Aabqucm excepto antifttte Barchinoneafi . Hujus — —
Q
*
4NI
.·-·
- ut fi qnislibct boato
utique largitionis filius prsdidi Ducis Mugcyd
ewaïrri
·η'*ώ<:ί,’*· “’ intcrdiâione
7" cujufcumque poteftatis aut ordinis banc dii rum­ atirudor atque imitator nomine Hali dedit ac CM RUTI
,*
pere vel violare nifus fuerit , aut dUrupcnt aut iwbdidit omnes Ecclefias dc epifcopatum prsafataviolavent, hic de parte Dei omnipotentis & bea­ rum infularum dt pradid· urbis Denir juri Sc
ti Petri apoftoli omoiumque fandorum <S( nottra dtoccfi load· fedis Barchinonenfis, eodem vide­
excommunicatur permaneat & a conventu Un­ licet modo quo genitor falus Mtsgeyd precatu
do Ecclefue 6t omnium Chitflianorum alienus pranomiaati Pontificis impertivit univerfa hac
esiftat, raris re iique vinculis innodatus inferorum fedi pralocut·. Impertitionis autem praedidarum
pceoas cternaliter fentiat . Quod fi ab intento Ecckliaium dt epifeopatus earundem hifloria di­
defillar, & digna pamtudinc Gmul fit emenda­ gna cognitu ita fe habet . IN DEI OMNIPO­
tione fatisfaciat, ab hac excommunicatione fol- TENTIS NOMINE. Ego Hali Dux urbis D·vatur, & hcc noftra conftitutio inreiragabilis & ni· dc infulatum Balearium Mugcyd jamdlft·
inconvnlfa perpetualiter habeatur . Raimbaldua urbis olim Ducis proles aflenfu filiorum meorum
archiepifcopus lubfcripG. Guisliberius gratia Dei dc ceterorum limaelitarum in meo palatiomajoepifcopus fubfcripfi. Berengarius Dei gratia Tor-,Brum contrado atque largior fedifand· crucisfantulenfis epifcopus fubfcripfi. Miro presbyter, qui deque Euiabe Barchinooenft de prcdiâo prefubare fcripfit die & anno quo fupra.
li omnes Eccleiias dc epifcopatum regni noftri
que funt io intutis Baieaiibus dt m urbe Dénia,
Prrvr/rÇMW Pram tf Mtjerttritai quod Hili
ut perpenm abinccps maneant fnb dittcefi prxDex Dtau JUtttt fiftigtjd dfdil tf jibdidlt ii/itiil
dift· uibis Barchinonenfis , & ut omnes clerici,
Biltirti tf titeat tpiJcapHitut Dtoii Jedi Btrckipresbyteri , dt diaconi in locis pietati
*
commo­
aaan tf tattui Ettkfiu tf cieraei tpfat tpijal··
rantes a musimo ufque ad maximum , a pueio
fitHi .
ulque ad fcoem, ab hodierno die dc tempotcuuni me conentur depofeere ab aliquo Pontificum
Otiti· plurimorum tam inflantium quam po- ullius ordinationem clericatus neque chrifmatis
fletorum tradere fatag mus qualiter luper- facri conledionem neque cultum aliquem ullius
no opitulante nomine fedes lanflx crucis ianâcclericatus nifi ab epifeopo Barchinonenfi aut ab
que Eulalin Batchtnoneofis anno dominice io- tpfo cui ille ,ptfccepcrit
__
. Si aliquis , quod abfit ,
carnationis quinquagcfimo oflavo pofl millcfv hoc laigmonis donum improbo nifu adnullaie vel
mum, infiftcntibus gloriofiflimi prathilis ejuldemGdifrumpctc conatus fuerit, celeftis Regis iram
fedis Gslabcrti intctccflibus , intutarum Bales
incurret , & «b omni lege penitus exors fist ,
rium clericatus atque ordinum necnon urbis De­ poll modum hoc maneat indiicullum atque fir­
ni· adepta eft donum. Dux quoque ptediflc ur­ mum omne per sevum . Fsda charta donationis
bis, dum viveret , nomine Mugcyd , interventu vu. Ksl. Januarii anno prclcripto apud urbem
jamdidi Pontificis revocavit atque Subdidit infu­ Deoiam juflu Hali & aftenfu filiorum fuonttn
las prdibatas Baleares , quas nunc vulgo Majo­ majorumque fuorutn inferius corroboratum.
reras & Minoreras, vocant , fub jure d diœccfi
Raimbaldus arch epifcopus fedis Arelatenfit fub­
fande prefate fedis Barchinoncnfis , ftatuens ac fcripfi . Aroaldus epifcopus Magalonenfis. Guijubens ut omnis clericorum gradus tn prxdidis fredu» fandae prime fedis Narbonenfis Ecclefi·
degens infulis a nullo pontificum auderet expe­ epifcopus fubfcripfi . Procerius Nemaufenfis epil­
tere ordinem altcujus clericatus, neque lacn chrif- eo pus. Guilleltnus gtatia Dei Urgellenfis epifeomatis unitionem vel confcdionem , neque Ecclc- pus fubfcripfi. Arluvinus facerdos, qui hoc ferifiae dedicationem, neque ullius clericatus cultum plil dic & anno quo fupra.

N

*x<« ahftkk abOMa. -**♦>*·

R* TARR Wf MR
SYNODUS

’ϊ’ΊΛ* WW TOrP^RrI
DIOECESANA

“A*

a s».^ .

torî

-Wsuvu

MW

B A M B E R G E N S 1 S,

A Gunthario, Bamberg. Epifeopo, celebrata, Anno Chrifti

mlviii.

Dt detiiHthewt fifuhut inter Wnrcebtrrgmjtm, tf Biiaiergtafm

|N nomma fanâe, dc individue Trinitatis, No-Dflulavit,
fed meo advocato Wolframmo
Miulavit, led
wolframmo per pro­
’h«.”coT<- * <■·» 1,1 omn'bu» ,a‘n pnsfentis «tatis quam locutorem luiim Kacxelinum de Hamtenfcld refG···.loin futur· polleritatis , quaiiter , Ego Gunthanus pondente a Domino .Mctaurdo chartam de ea­
Qpintus BabenbergenGs Bpifcopus, propter mul­ dem re coram omnibus perlegente, Synodali ju­
timoda mea Ecclefia oagotia, lynodum univer- dicio cxpoflulatio illa infirmata eft iupradiftade­
forum fubjeâorum tenui, erat emm plebi hujus cimatio noftrr Ecclefie adjudicata , ficut ego ,
Epifcopii, utpote ex maxima parte Slavonics , meique fideles proteftati funt Dominum noflrum
ritibus gentilibus dedica abhorrens a Religione Imperatorem Henricum hujus Epiicopii terminos
Cnfliana tam in cognatorum connubiis , quam fuo predio a Wirxeburgenfi Ecclefia commis·
iu decimationum contradiâione, deeratis Patrum cafle.
omnino contraria. Qpapropter communi omnium
Ifli autem font telles, qui huic Synodo in­
judicio confirmatum eft, ut qui fponte canonicis
terfuerunt .
decretis nollent obedire compellerentur intrare ,
dr qui canonice banno confttiftas non decimaret E
bonis fuis a Domino fuo abdicaretur donec refiHerimannus hujus Bambergenfis Ecclefi· Pre
*
pofitus, qui canonice interrogatus omnium alienpifcere compelleretur.
Huic Synodo Eberhardus Comes Vkirxebur- fu judicium fecit.
genfis advocatus fupervemens decimationes quafPoppo Decanus.
Razzelin : Penno, Luitzo ; Adelune, Gozebredam novalium noflrorum per prolocutorem fu un
Apclin dc Cunftat Wituburgenfi Ecclefi· repo- ht ; Hartuuic.
Me-

a·

m;ck

V

ANNO
CHRISTI

··,
MCOLAUS
CONCILIUM SUTRINUM.
Sæ®iW8:
8U
••J
ru.
> Meioaardo Schoüflicus.
A
ANNO
Adalbero Decanus de Du ri dat
./«Ata ifii adfammt.
CHRISTI
Hutsno.
Arnold de Sieslice.
Gomprebt & filias «jus Meiafo*
Oxe dc Stafelellein
Herimao ft Volerai.
Sigeio, Ruothart, Necer; Adalbraht ; OdalEbo; Vocbo; Afcuein.
tic ; ft fera ornais Oerua Bambergcnfis Ecclefi*.
Adelolt de Trubaha, ft frater ejus Houso.
Erbo dc Wiaenaba.

Laid aatm jii erant.

Mttùfiorialtt entem

ιΛ·

Cobo Palatinus Comes.

Pertolt, ft Fridericus filiae ejus.
Gotelcalc, ft Frideric filius ejus.
Bppo dc Nubeim.
Goxarm, Cornee

Maaeiia

B

Adalbraht dc Vorft.

Tuticho, ft frater ejus Babo

Stcrcbere Comes.

Dcipolt, ft alii piurcs quos ootninare longum
eft.
Ada idibtsa Aprilis. ladift. IV. annoDom.Il>*.
carnationis MLVIII. anno Epifcopatua Domini
Guntbarii li.

Gofrain Comes.
Regitnboto Comes, ft filias ejus Di emar.
Kraft Comes.

Itnmo, Walipoto.
ANNO
CHMlSTI

Aroolc de Sicheodorf.

SUTRINUM·!)

CONCILIUM

ANNO
CHRISTI

Qyo Benediftus pfcudopapa & fcbifmaticus, cognomento Mincius, depofitus, omnique lacer,
dotali officio privatus eft, anno mlix. temporc Nicolai pay* II. elefti.
N bac fynodo inraCorrm fedis apoftolic* Be- C f·*· Nkelaiu pontife» rei meritate* cognant, ton·
tiiie eam fratriiai kahto, ad Urkam ana eam en,

depolitum, omnique lacer dot al i muIoemnediftutn
privatum elle, ft poflea veniam a pontifice

aen enat patentia , fed taaqaana keaat Ù kaaetlu

petiviffe, babetar, inqait Baronins, incodice Va
tkaoo, qui iirfcfibitur Leker mfoernt Ideirfteftan·
tur vetera Romanorum pontificum gefta , que
collegit N ico Imis Aragonenfis cardinalis, bis ver­
bis t Celekrata ita^m re pact ele&iene ( at dbffnm
dl ) Stai diDai Ntcalaat pontifra mn arrfediacrae

paftr aettfit . Uadt , aaflere ftaana fadfaaa e/l ,
ywmi tata a papale if tiara, dape iaaore fnfttptm,
jenta cenlnttaaa artiam a aamnalihtt ia fide ape·
fieiKa p^fiini efi. Traafattu aateae paatit dàkat ,
meaaeratai Mtnciat ad prajtntiaaa Naeelai papa w*
niaat petitanu accefiit : tX ad aju vefiigiaai prati·
& cardnmiihai coofiliam habui , at pro cutfa jam deni, vielntiaai fe fatft perpeftna afftraif. fed in·
daHi TeHtrenfit iatrnfi, aped Sotruua Synodam ce­ vafianh crimen tX perjarn reatam nen negaoit.Ea
lebraret : ad mt am non folam epifeopo, Tafcta & preprta teitar tanfefim digna faffii rtcipeenf , apiLombardia , fed & magnam Godefndnm, ft Gai- feepaht ff facerdetaha eficu drpafitiaom tacarrett
berfnm ιβηηίlortorn eoovocare deberet. Qnod abfyu® tatratt. Iliad aatem tpfiat pontificie eoirnom 9tht~

Matiaaa faite* tfi. Pradiflat aatt* Aftocutr, ofc
Hkalaa* pape*
papa* ta*
feat farfaeit,
parfaeit, fan apod
epad Satria*
Satritmt
Nitelam
taeveatraat , in fpnade rtjUrrt cagneatt : ftdm
fpaa* inoaferat, caaftieatia rmerdentt, raillait, tf
m demeat prepria* remeavit. ÿaed fathia pefta-

GF CONVENTUS

aunter aaptkat, ^aad Aetnaeam» paaftfteet tapi.
tatui, Urbtt deauaiata, tf ectlt/l^Uca Jara,
faatiitaite ectaparaet, par tnaieetiaat detiaakaat. Hec

ibi. Qu* aâa effe in concilio ab eodem pootifice celebrato dubium noo eft.

MEDIOLANENSIS

In ^aa eterici ener at i, ft fthfmatiei in ecclefia Aernena pacem admifi font coram legatii apafiohcit Arae 1059. latitat·
PR.ÆMONIT1O COLLECTORIS.
S^i.Mi.a pyMMSi re Spnade Navarienfi, fea ad Fontane- Era» idem Patrat Dominai io opifiola ad HildtkraoM ·»’·
W tam S. Ariaidai, ft Landalp ha 11 yw clerice, dom orciodiacommo, faut* U reforeodam m Mea-

raa» ; sepa» interim Jatu fmfto, re, trapfiet ad Ai.
cibra II. pm bgerai /iit» Anfehnam dt Bodagie
Mededanra/e* cive* ac Lacenfm epifcapam, erae
Fetv· Damieni epifeopo
6 S. Λ. X. Corviews redipre*. £e cwoaeaSer bgoti celekrtm tien
aeaventotn indiaenmt, «a fee rear c f· gtfiam ear

'·»■* prafiitam narrat; ft orne re» Ma ft eccleftftté, atfae SM*M alate ilia ceMeie, ararmr*
ipfua Mon/M fynodum AmbrofiacMm voca» Ar·
Mtiptot m. m. «p. xr/. kg. mm».

nape

tlttitar ;

aarrat

me

pmtcilinm id
Sta.

(l) Sutnenfe Concilium anno sojp. antc^-'am Nicolaus ll. in Urkans venires, ideeooe —f» I aimai io mao
or teflsiur Uv oihenfts I. s. c. ia. Rom.», adventavu, calebeatom. Ps<MU -d ZTcX· \<Γ«.
’
*

Cantii.General. Tota.

ΚΙΧ.

Kkk

»

„7

CONVENTUS

»·«

SttptoutKt /X pvyaav
/qgaripurau A nrfidens, five potius pmfidens, rcverentitlimum——
cuÏÎIt. cvr* * Nicri*· Π. mfftttt; f» p» iftlligit firi
Mediolanenfem archiepiftopum ad fintftram, pru- anno
i·,»,
Nicriti (rtp»nbii «d aÂaav. ΙιβψτRueuim dentia
d—
quoque, ac fanftitate confpicuum Anfda-z-· CMWSTI
OtMSTl
,*tt'
/ρμ&μτ aaar X059. AMMaivea^ Aeic ceu«*ur«i mum Luccafcm epifeopum pofuifle mihi accufafiUni in»ihi inriciit fide/ Mcriri<nc*·
bar ad dexteram. Hinc porro quanta a frementi
fit kttfitt cnwvti tvutt Joyf. f«i priatut eft Ni. populo dici potuerint, non necelfe eft apicibus
criri, d«%a«r«r. Mmc wrt ifft S. Petri Dtttùni tradi, quod nimirum per fe valet intclligi . Et
tfifirit frmnda eft.
revera ipfedomnus archiepifcopus, mox ut noftr*

'

Domino Hildebrando venerabili Archidiacono, eft pr«feftionis admonitus, impiger obtulit,ultro
Petrus peccator monachus finceriffimc devotionis etiam, ut fi ego praeciperem, in fcabello, quod
affeâum.
nolitis fubcrat pedibus, fine controvetlia refidePrivilegium Romeo» ecclefi» quantas habeat ret. Dicant id ooa fimplici faâum intentione
vices ad Levandam canonice equitatis, Aljuftib· qui volunt. Nos autem non boc irritationi po­
regulam, quantumque vigorem ad difponeodam puli zelantis, ut fertur, adferibimus, fed apofto
ecctefiaftici ftatus contineat difciplinam, folus il- lice fedis reverenti*_ deputamus. Ut
__ autem
____ ad
_
le dilucide comprehendit, qui ecdefiafticis con-Bcompendium veniam, afccndi pulpitum; ac fedafuevit infudarc negotiis. Quod utique privilegium, to vix populo hujufmodi fum verbis exorfus.
qui inexpertus eft parvipendit , exercitatus am*Noverit
’
"* , dileôiflimi
"
charitas veftra
, non me
pleâitur. Quia ficut arma non curat, qui certa­ pro Romana ecclefi* huc honore venii!· , fed
men ignorat/fic e diverfo telis inhianter accin- vcftram gloriam querere, vobis falutem, & gra­
gitur , qui ad reportandos ex mone viftoriarum tiam, que io Chrifto eft, cum eis asxiliofi per­
tlsulos animatur. Armis autem privilegium Ro­ mittitis, providere. Qiio enim paâo honore in­
mana accietic non incongrue comoaraverim, quia diget parvuli hominis , que laudes , atque pr»dum h»c una per cathedram beati Petri totius Chri- conia ex ipfius ore fortita eft Salvatoris? Quas
ftian» religionis caput effeâa, cunftisin orbe ter­ autem provincia per omnia regna terrarum ab
rarum principetur ecclefiis, velut dux ante aciem ejus ditione extranea reperitur , cujus arbitrio
fidelium cuneis fulta, ac fpccialis prerogative au- ipfum quoque c ortum Ac ligatur,Ac folvitur? Om­
Aoritate munita, Ac evangctico mucrone veritati nes autem five patriarchii cujuslibet apicem ,
relidentium cervices obtruncat, At ad inviâiflimc five metropoleon primatus, aut epifeopatuum ca­
dimicandum totam Chrifti militiam in unius cha- thedras,
____________________
_ ,____ _________
__
vel ecdcfiarum cujufcumque
ordinis diritatis , ac fidei unanimitate confpirat. Hoc tuCgnitatem, five rex, five imperator, fivecujuslibet
fubtiliter, ut At alia multa perpendens, frequen- conditionis homo purus inflituit,Ac prout volun­
ter a me charitate, qu» fuppetat omnia, poflu- tas, aut facultas arat, fpecialium fibi prerogatilafli , ut Romanorum pontificum decreta , vel varum jura pr»fixit. Romanam autem ecclefiam
gefta percurrens, quidquid apoftolicc fedis auibo- folus ipte fundavit, Ac fuper petram fidei mox
ritati fpecialiter competere videretur, hinc inde nafccntis erexit, qui beato vite «terne clavigero
curiofus excerperem , atque in parvi voluminis terreni fimul Ac cceleftis imperii jura conceffif ,
unionem nove compilationis arte conflarem. Hanc Non ergo quaelibet terrena fententia , fed illud
itaque tue petitionis inftantiam cum ego negli- verbum, quo conftruâum eft caelum Ac terra,
gens flocci penderem , magtfque fuperftrtioni , per quod denique condita funt elementa, Roma­
quam neccflilati obnoxiam judicarem, divinitus, nam fundavit ecclefiam. Illius certe privilegio
ut reor, aAutn eft, ut Medilanenfem urbem, fungitur, illius auftoritate fulcitur, unde non
bcatiftimi Nicolai papae legatione fundus, adirem. dubium quia nuifquis cuilibet ecciefi» jus fuum
Erat enim inter clerum, Ac populum propter detrahit, injuftitiam facit. qui autem Romane
duas hzrefes, Simoniacam videlicet, Ac Nicolai- ecclefi· ,privilegium ab ipfo fummo omnium ectarum, fatis turbulenta feditio. Nicolai le autemD clefiarum rapite traditum auferre conatur.- hic
dicuntur clerici, qui contra caftitatis ecdcfiafticx procul dubio in herefim labitur: Ac cum ille no­
regulam feeminis admifeentur . Qui plane tunc tetur injuftus, hic eft dicendus haereticus. Fidem
fomicatorcs fiunt, cum fœdi commercii copulas quippe violat, qui adverfus illam agit, que ma­
ineunt; tunc Nicolait» jure vocantur, cum hanc ter eft fidei; Ac illi comumax inveflstur, qui aam
lethlferam peftem velut cx authoritatedefendunt. eundis ecclefiis pretulifle cognofcitur.
Vitium quippe in haercfim vertitur, cum perverti
Ut autem omiflis aliis, ad id, quod nunc agi­
dogmatis ailerlione firmatur. Quid plura? nobis tur, veniamus: non debet ignorare fanâa veftra
digna fedis apoftolica veneratione receptis , ac devotio, quia beati Apoftolorum principes Petrus,
negotiis , que nos attraxerant , intimatis poft Ac Paulus, ficut per fuum fanguinem Romanam
diem alterum, faâione clericorum repente in po­ ecclefiam confecrarunt .* ita mox inter ipfa nafcenpulo murmur exoritur, non debere Ambrofianam tis fidei rudimenta hanc Mediolanenfem ecclefiam
ecclefiam Romanis legibus fubjacere , nullumque per fuos difcipulos lucrati funt Chrifto · Nazajudicandi, vel difponendi jus Romano pontifici rius quippe martyr infignis, ficui feriptuna tcftaa- ·■
in illa fede competere. Nimis
inqui___ _ indignum,
„ .
,
tur , Petri authoritate , baptifma a Lino ejus
unt, ut qu* fub progenitoribus noftris femper E fucceftbre fufeepit .* qui pofimodum cum B. Cei*
extitit libera, ad noftra confufionis opprobrium fo in hac fisnfta urbe uaartyriu coronatus eft ·
nunc alteri, quod abfit , ecclefi* fit fubjeâa . Sanâi vero martyres Protafius, atque Gervafius
Poftremo tumultuantium clamor attollitur , ex beatum Paulum apoftolum tnagiflrum, ac perce­
diverfa partibus ad epifcopale palatium venitur: ptorem ssabuifle noftnntur; ficut B.Ambrofius Ac
dein tintinnabula perftrepunt prrgrandis area ipfe teftatur. Jfti fint, inquit, y« mnitt meet
taba, qua illic eft, tota civitas clangoribus in* fiqmri, refineriet priii, AT rivilitt , fiait i jtnf
tonatur. Intentabant mihi, ut ita loquar, omnia Dimin Mftn
Sicut ergo Salvator nofter
mortem, Ac ut ab amicis meis mihi fape fiigge- binos ante faciem fuam difcipulos mifit ; ita
ftum eft, nonnulli meum fangninem fitiebant . quodammodo uterque fanâus apoftolus ex magiAugebat autem hujus ignis incendium hoc per­ fterio fuo in hanc urbem paedicatores fanihe
maxime, quia congregatis quafi ad fynodum to­ fidei geminos deftinavit. Cum ergo veftr· falutius Ambrofiana parochia clericis, ego in medio
tis authores ex Romans ecclefi» prodierint difcipli-

·»♦

ӕrw

MEDIOLANENSIS.

«"JEFiVVASk

β,ο

—■
"fcipUna, confequen* eft, juxta equitatis ordinem, A di navit. Hare & alia plura meditantlbus , & io- - '■ '
βιαβΤ! u* *cc<t^a Romana mater, Ambrofiana fit filia, riecn* conferentibus illud etiam derenit in ma- ANNO
t*#.
Üt autem hic ordo inter utramque Ambrofianam nus, quod infignn papa Leo I. Januario fcripfit
,*,7™
vMahcot , di apoftolieam fodem , non ooviter
epifcopo: ( epi ft. ΙΓΙ. ) LeQn, ait, fraternitati t
oriri, fed antiquitus teouiffe non dubitetur; B. tua littrii, vigente·
fidei tau, fori νΛ'βν aeuerw_
Ambrofius cum hanc Nicolailarum foedem ad
■«/, qgMVMMO, cengratulantei tibi t funi ad <«·
reottorum foetere perniciem in hac urbe dolertt, /fodias» grrgis Cbrifii paierait» curam vigilanter
----------- ___
eararae
per ffe {bias -----------------coercere —
non
poffet, fedi» r«ry»rrfo, ae luet, f«i /«À fpecit avium fubintrave·
Apoftolic® max qmtfivit auxilium: cai videlicet runt , befiiali [avitia fimpluet luefyuedilacerent ,tf
is, qui tunc praterat p*pa Sinciu·, tresperfooas, ne» ftlwiip/i nulla cerreHieet perficiant, fed etiam
presbyterum, diacoaam, & fubdiacooum ad cor- fu* Jient fana carrnmpani. Quad ne vipena pefit siriraftioMin uleifeendi huju* Crelcris deflinavit. Cam nere fallacia, diUfliamm tuam duximui cammaurnhi* itaqoe beatiffimus pontifex, quos corrigere dam , infimiaatei ad anima periculum pertinere , fi
non potuit, velat fcateoteas vermibus fentinam f«>/eM*w• da his, fusa nabii ia Caret iceram, alata
. 'aiKnrum feÀam delapfui, tf ft utcumque beex arbis hujus fagena projecit ; onde dt ipfe .fcblfmatu
fanâus Ambrofius Io
feqoi Ce magiftram
maeiftram B retica cemmamenic
em
fandus
io omnibus fequi
centagiane maculant , refipiicent
fanftam Romanam profitetur ecclefiam. Scruta- m cammuniene catheleca, fiua pnfefitne legitima fumini itaque feriptura* veftra*, dl per quod ruitis tiifafhmt habeatur. Saluberrimum retat, tf fpiri·
diligenter inquirite, dt fi non poteftis apud vof- taaht medicina utilitate plemgimttm efi , ut five
metipfo* invenire , quod loquimur , mendacii ar­ preibjteri, five dtacani, aut. cujuilibet erdiait cleriguite : fi autem poteftis, nolite veritatircfiftere, ti, f» fe currefiei videri vlunt, atque ai catCanolite matrem veftram crudeliter impugnare ; fed licem fidam , f«a« jampridem amiferaut , rurfu»
ex cujus uberibus lac fuxlftis apoftolic® fidei ; reverti ambiunt, priai errarer faut, tf ipjir anAaejus femper gaudere folidis doftrin® caleftis da­ ret erraram damnatei fine ambiguitate fateantur ; ut
ferfihut pravit ettaea peremptu, nulla fperandi fuper·
pibus recreari.
fit eccefia, ne ullum membratu talium peffil facutdte
Quantum pnfmrit rati· rMu .
vaelari, cum per amnia illit prafefiia prapria cape­
ret abviare. Circa faut etiam Illam cantuum can·
His itaque rationibus de prerogative, dc prin­ fiitultanem praciptmui cafiadiri , ut i» magna ha­
cipatu fedis apofloJicu redditis, populus onfhino ___
beant .bénéficia , fi ___
adempta
r._ ....
fibi .......
amni ,
premotianit
_____ _
benevolus redditur, dc exeeuturum fe, quidquidCfpe, in {«· mvenmatur ardmt, Habilitait perpetua
injungerem, unanimiter pollicetur. Tunc nimirum maneant ; fi tamen iterat» tinBiaae mb fuerint ma­
liquido pcrfenfi, in ecdcfiafticis caufis quantam culati. tien bec levem apud Dentinum nexam incur­
Romaneecclefi® poffe privilegium valeat; quamque rit , fa/ de talibut ad fuerat premevendie erdiuet
boc fanda tua prudentia non otiofe depofeat. judicavit. tysd fi cum grandi examine tient eram·Qjiod utique Deo annuente implete ftudcbimiis, tia cenetditur incutpjtir, multe maetr η·η debei tifi tamen hujus rei geft® prius ordinem digera­ cere fufpe&it . Idem quonoe Leo In hereticorum
mus . Qpid multis moror ? Adeft clericorum per- receptione Aoatolio Conftantinopolitano epikopo
plurimus ille conventus communiter, & tigilla- fic mandavit (epift. ;S. ) Qui plenis fatisfaâionitim qurfque perquiritur , vix a tanto numero bus male gefta condemnant , & accufare magis
quifpiam promotus adordinem fine pretio repen­ fe eligant, quam tueri , pacis , & communionis
tur. Erat enim genuinus, immo inordiqatus or­ noftrs unitate letentur, ita ut digno prius ana­
do, fic ioevafibilis regula illius ecclcfie-, ut qui·
themate ; que contra, fidem catholicam funt re­
cumque ad quemlibet ordinem , vel etiam ad cepta damnentur. Aliter enim in ecclefia Dei ,
epifeopatum
accederet
, prefixum
r------- confecrandus
—--------------- ---- r----------qu® corpus eft Chrifti nec rata funt facerdotia ,
prius abfque
abfque ulla
ulla controverfia
controverfia canonem
canonem daret
daret J nec vera funt facrificia , nifi in noftrs proprieHic plane quot curis afflrâus,
quot' fim cogitatio­ ttte natur® verus nos pontifex reconciliet, verus
m Λ
num (limulis («diatus, quot denique tufpiria ex
immaculati agai linguis emuodet . Nec xfpere
imi* vifceribus traxerim, facunda etiam lingua igitur communionis uoftne gratia deneganda eft ,
non explicat. Tam late fiquidem diœcefis, ram
nec temere eft largienda . Idem vero Aquilejenu
nobilis urbis , omnes ecclefias facris myfieriis
epifcopo feribens ait ( Epift. 84. ad Nicetam ) .
profanare , quodam modo chnftian® religionis Damnent apertis pro million ibus fisi fuperbi erro*
videbatur everfio. Sed fic litigiofum erat induiris authores, & quod io doftritu eorum unirergere paucis, cum fere omnium effet culpa com­ falis ecclefia exhorruit, deteftentur. Omnia de­
munis: nec legitimum videbatur diveria in eos creta tynodalia , qu® ad exctfiooem fimoniac®
prodire fententia, cam effet una omnibuscaufa.
bsrefeos Apoftolic® fedis confirmavit authoritas
Hoc etiam noftra» augmentabat anguftias , quia amplefti fe, fit in omnibus approbare pleni·, dc
nifi qualemcumque decifionis calculum caufa ifta apertis, ac propria manu feripti* proteftatiooibu*
fulciperct, nifi cum magna hominum ftrage fu­ eloquantur . Illud etiam nos non aufugit , ubi
rentis populi fe jurgia non fedarent .
Fulbertus Carnotenfia epifeopus primati fuo fu^per presbytero per pecuniam ordinato ex auâoDe recancltiandir burrticis.
ritate Toletani concilii tale reperitur dedlffcconfilium , ( Epift. 2f. Lcutherico archiep. Senou. )
Tunc inter maltas difeeptationes proce flit in (Aliis quippe premiffis boc intulit) «Propterea,
medium ills Innocentii pap® fententia sb anti­ n inquit, depofitum non reordinabitis, f«d redquioribus inventa: ftaad λ mnltii peccatur, mal- H detis ei fuos gradus per iuttrnmcota , dc per
raw
Ill* quoque diferetio ad memoriam re­ „ veftimenta, qu® ad ipfos gradus pertinent, ita
diit , quam SS. Pontifices, fit authentici cano­ ,, dicendo : Kedde tibi gradum Oftiarii , ff te ia
num conditores de DonatÎftis, & Norat tints, ac „ illum gradum refiitue ffc. in nemine Dei Patrii,
reliquis, qui apud diverfas hsrefes ordinati funt, » iT
» & Spiritui Suntil. Noviflimc autem
invenerunt. Id etiam nos non pneteriit, quod no- ., benediâiooe fetificabitis eum , fic concludet*.
ftrss memoris nonus Leo papa plerofque fimo, „ do : Bentdiffie Dei Patrii, tf Filii , tf Spirt·
niacos, & male promotos, tamquam noviter or. „ tui Sar.fli fuper te defeendat, ut fii reflitutut in

» er-

s,.

"K,ok‘“

conventus

SKÎÊSÏUKÎ:

»»*

erJiue feterJefeli t tf effrrei pjecebiler befiier Dee A fftit in hac ecdefia, negotiandi confuetudinem—
ΑΝΛ°. » iMéil F»*
pepuli eue· omoemque fimooiacam hartfim . Infuper obligo
pre ftttitu, "P*
atft» ffafeutbur fifilii»·
CHKiSTi àpttnii Dee,
ru. tut .a
aiuria t· fetui»
non folum me, ftd & omnes clericos tneos, qui
*β better, »r
& gleri»

—

,,

„ /nrutoruae . “ Hoc client noftram memoriam nunc funt, omnefque fucceftores noftros , ft in­
non pertranfiir, quod beatu» papa Gregonu» Neo­ violabili nodo firtnifltm· promi (T, on is aftringo ,
phyti» Angit» difpenfative «d tempus conjugia m nec ego , nec quifquam fucceflbr meus , nec
canonibus inrcrdiâa , permifit , ( Epi ft. Jl. hb. fnquifitor, ueque Rodolarius, nec aliquis hujuf­
ult. ) Apoftolica etiam illa difcretio nobis ad me­ modi de piwnovendis ad ecdefiafticos ordines amoriam eft reduAa, qua Gentilibus nuper con­ liquid tollat. Quod C fuadente diabolo, five ali­
vertis ad fidem nihil aliud oneri» impofuenmt , quis noftrum , qui nunc fumus, five fucccflbrum
nifi or ab immolati» fimulacrorum, & fanguiœ, noftrorum, qui poft nos futuri funt, hujus fahsft futfocMO, ft fornicatione fe tantummodo at- berrlmn promiiuonis violator extiterit , ft ali­
ft odi reni, lo arâo itaque politi, quia non pote- quid in conferendis ordinibus tollere peftifera ne­
ramus mala illiu» crcleGe mera canonum autho­ gotiatione pr«fumpferit.* dator fimul & acceptor
ritate corrigere, ftoduimm falcem pcrvcyfis ejus cum iplo bsrefis hujus auâore Simone perpetuo
ufibus finem imponere , ac gratuits promotionis B anathematis vinculo conflringatur, ft a Dei omordinem futuris temporibus providere. Exegimus nipotentt» , omniumque fanâorum confortio fe, ft
Caipha. cum Dathan, ft
igiiur ex tunc, ft deinceps gratuits promotionis paratu» cum Juda
’
*'
inviolabilem fponfionem prius per monumenta li- Abiron fub «terna damnationis atrocitate dam­
terarum , deinde per manum, poftrcnsopercvan­ netur . Nicolaitantm quoque herefim nihilomi­
gelicum facramcntutn . Et quidem fponfio ftylo nus condemnamus , ft non modo presbyteros ,
digefta , ut apud no» habetur , hic fimpliciter fed ft diaconos, ft fubdiaconot, ab uxorum, ft
tranicribatur.
concubinarum faedo confortio noftris fludiis, in
quantum nobis poflibilitas inerit , fub eodem ,
quo fupra , teftimonio arcendos effe promittityeql· Arcbiepiftepi Mtiieîeutrft.
mus. Quod ut verius credatur, nos cum noftris
clericis
propria manu fubfcribendo firmamus, fiVldo divina gratia Mediolanenfis ecclefi· arebiepifeopus, omnibus Chrifti fidelibus, ejufdem filli quoque noftri formam imprimi jubemus .
nfuper hoc addentes , ac fub ejufdem fponfioecdefia cieto, ft populo «ternam ialutetn io Do­
mino.
nis vinculo inviolabiliter promittentes, ut neque
de capellis , vel
Non ignorat fanâa devotio veftra, dileâitâmiCdc abbatiis ordinandis, tneque
,
fratrea, ft filii, quam reproba , quam dctcftabi- quibuslibet Ecdefiis inveftiendis, vd ordinandis,
lis, Déo odibili» · igoominioia , atque perverts, uve tradendis, neque de Epifeopi» promovendis ,
omniumque fanâorum canonum auâoritate dam­ neque facrofanâo chrifmate, neque de confecranata coofuetudo in hac fan&a ecdefia, cui,Deo tione ecclefiarum, vel nos, vel noftri familiare»
anâore defervio, antiquitas inoleverit, quamque aliquid omnino tollamus . Spiritus fanâus , qui
lethalif, atque ptfiifer* leprs animas innocen- fandorum chnfmarum auâor eft , nos , noftrof{um contaminatione perfuderit, fimooiacs vide- que fucceftorrs ab omni vinculo prsfals malediicet haerefis damnata , femperque damnanda ve­ Aionis eripiat; ita tamen, ut hancfaluberhmam
nalitas, ft perniciofa negotiatio hujufmodi, qus couftitutionem perfeverap^er implere coocedat ,
in hac fanda ecdefia coofuetudinaliter obtinebat, qui cum Patre, ft Filio vivit in fecula isculout quifquis ad clericales ordines provehendus ac­ lum. Amen.
Ego Dei gratia Wido Mediolanenfis ecclefie
cederet , de fobdiaconatu quidem duodecim num­
mo j, dc diaconatu vero decem ftoâo, poftremo archiepifcopus hanc fponfionem a me faâam fir­
mavi, roboravi
roboravi,, atque lublcripti
fubicripfi . <Odalricus Vide presbyteratu fufeipiendo vigintiquatuor, quafi mavj
per préfixant conditionis regulam darer. Hoc i-Dcodominus, ft Presbyter fubfcripfi.
taque modo Simon magus , heu proh dotor !
—
Gribcrius
- · —Presbyter fubfcripfi.
Arderaitu Presbyter fubicripfi
hanc fandam Ambrofianam ecdefiam perverfitaArto Presbyter fubfcripfi
tis fus velut officinam fecerat. Follem, malleos,
Ariprandus indigne Diaconus fubfcripfi
ft incudem , trapeaita ac monetarius iniquitatis
Ardericus Diacpnu» fubfcripfi
habebat ; nihilque aliud , nifi animarum omnium
Ambrofius Diaconus fubfcripfi
commune periculum fabricabat. Noftris vero tem­
poribus, quia Salvator nofter pius, ac mifericors
Aâo Diaconus fubfcripfi
Liprandus fubdiaconus fubfcripfi
plebem fuam . quam pio cruore redemerat , fub
Landulpbus fubdiaconus fubfcripfi
bac mortiferi languoris atroci· perire condoluit ,
velut ad obviandum, ac viriliter obfiftendumvo­
Aâo fubdiaconus fubicripfi,
raci, ac virulento draconi vefiros animo» J, vifift alii fubfcripfere.
tante Spiritu* San&i gratia , concorditer incitavit; ita ut quibuidem ex noftri» fedem apoftoliJajrjxraaduM Artbitfifafi.
cam adeuntibus , tantum hujus terrs periculum
fanâus, ac Deo dignus Nicolaus papa cognofce- E Foftmodum accedens idem archiepifcopus ante
ret, atque nd cooipeftendum, ft funditus extir­ fanâum Altare, prgfenic Domno Lucente , ju­
pa odum hoc facinus domnum Oftienfem Petrum ravit in manum meam , dicens: „ Si hec, inepifcopum deftinaret. Quapropter, dilcâiftini fra­ „ quit , de limoniaca , ft Nicolaitantm herefi
tres, in eoufpcftu Dei omnipotentis, & filii ejus „ delenda , & funditus-deftruenda fideliter nan
Chrifti Jefu , qui judicaturus eft vivo» ft mor- ,, obfervavero, ab omnipotenti Deo, & omnibus
ruo·, & forints SaoAi, qui hanc peftem fpecia- ,, fandis fim excommuoicatus, ft anathematizaliter damnat , ac deftruit , fub teftimonio om­ „ tus, & ab omni chriftianorum confortio invenium Angelorum, cunâorumqueSanâorumDei, „ riiar alienus. “ Similiter ft Vicedomious » ft
prefèote jam diAo domno Petro epifeopo, ft et­ Cancellarius ejus , & omnes illi , qui aderant,
iam vendrando domno Aofclnxj Locenfi epifco- clerici, manus fua» in manum meam dederunt,
po, ft omnibus vobis, damno, deteftor, ac re­ & hrc eadem excommunicationi», ft anathema­
probam judico hanc perverfam, qu* haAcnus vi- tis verba dixerunt . Deinde acceflst Amulphu»
ne-

’•S
'

’“7η*'”

MEDIOLANENSIS.

HXNXICVS IV IMP.
HBNRICI R FRANC

.
*94

'*P°·
epifcopi, booeflua videlicet dc prudens A Apoftolicam Ecclefiam , fpecialiter vero , atque··»
rHKBTi ^er*ea· » «J» unam manum archiepifcopus te- nominatim fimoniacam
r
herefim , qua in ipbtn
c
®®’t, alteram ipfe fuper lanftum Evangelium po­ ecclefiam conatur introducere factorum Ordinum,
tuit , df juravit, dicens .* Dominus meus Wido five qffieiorum malediftam venalitatem : deinde
Archieptfcopua . qpi bid eft, ab bodie io antea , Nicolaitarum equo abominabilem hrrefim , qu®
dt quod promiut de caftitate clericorum fideliter impudenter latrat facri aiiaris mimflros debere ,
oblcrvabit.* dc iufuper numquam confecrabu ali- vd pofle licenter uti conjugibus, quomodo & laicujus OrdinisClericum fu® diecefis, prater Mo­ cos.· unde quia his diebus ha dua harefes, fci­
nachos, quam ante promotionem non iaciet ju­ licet fimoniacorum, dc Nicolaitarum gravius ecrare , quod in boc Breviculo feriptum eft . Sic clcfiam Dei vexant, dc impugnant ( Simoniacos
me Deus adjuvet, dc ifta lanfta Evangelia.
omnes dt Nicolaitas cum dogmatibus, auftoribus,
leftatoribufque luis sterno anathemate dignos wi­
hdicahtf SattateaH rvnmr, pad yrrarvovaler.
fe pronuntio, jurans per fanftam Omoufion Tri­
nitatem .
Pro fufeipiendix Ecclefafticis, five per me, ii
ve per fubmiflam perfonam , feu per quod h bet B
Fauttmii Cltricuitii,
Ingenium, neque dedi neque promifi, neque per
Pçnitentia autem Clericorum talis eft. Il ηιpromifliones daturus fum aliquid. Sic me Deus
adjuvet, dc ifta fanfta Evangelia.
mirum , qui folum conditui® a diabolo regule
canonum dederunt , itaut nonnulli eorum via pec­
Arckitpifcopi.
catum boc efle cognofcerent , quinque annorum
pceniteotiam acceperunt , hoc modo , ut omni
Hoc fado Domnus Archiepifcopus illico in tempore, «flate fimul, & byeme duos diei, dua­
pavimentum cum omni humilitate profternitur , bus autem anni quadragefimis . Natalem videli­
& injungi libi penicenriam pro venalitatis bujut cet , & fandum Paicha pr®cedentibu<, tres dies
nefando commercio deprecatur ; cujus videlicet per hebdomadam jejunarent m pane , & aqua .
Eorum autem, qui plus dederunt, Yeptem a»nofceleru, licet in illa ecclefia non ipfe primus tx
nterit auftor, non tamen, ut debuit, fuerat ex­ rum eft poenitentia , iub eadem fcilicet jejunii
tirpator. Centum itaque annorum fibi pçmten- quantitate dîftinâa: poftquod feptennium,quamtiam indidi, redemptionemque ejus taxatam per dtu vixerint lextam feriam jejunabunt : qui auunumquemque annum pecuni® quantitate prefix·. C icm jejunare facile noo poteft, unum cx his die*
bus per omnem hebdomadam redimere licentiam
jHijWiultiie Artiifpi/ftpi, & μμιΐι Λ9* dtvtrfunt. habet, itaut unum Pfahcriurumeditctur, aut me­
dium cum quinquaginta Mcrao®», aut unum
Mox majorem Ecclefiam fimul ingreiH, pulpi­ pauperem palcat, & loris pedibus numinum por­
tum alcendimus. Tunc coram copioio populo ci­ rigat . Hoc infuper Dquiqq Archiepifcopo pro­
vitatis, dt clero, clericum fuum taftis facroian- mittente, quod omnes orationi1· caule procul ipfe
dis Evangeliis, jurare fecit, quod ipfe Archirpi- dirigeret, live videlicet Romam, live Turonum:
fcopus, donec adviveret, in quantum poflet (ex­ ipfe autem Archiepifcopus profefturum fe ad B*
cepta fuorum bonorum datione , fi nollet ) iftas Jacobi venerabilem tumulum, qui eft in Hifpaduas, Nicolaitarum videlicet, ac fimoniacam be­ nia dilponcbat. His itaque tali modo reconcilia­
rries, omni Audio, totiique viribus fincere, ac tis, decretum eii , ut non mox paflim omnibua
fideliter extirpate contenderer,- ita ut neque Pres­ redderetur officium , led his dumtaxat, qui defi­
bytero , neque Diacono, neque Subd>acono iç
le r is eruditi, dc calli, & morum gravitate vidominam cum
permitteret
, a honelli ; exteris autem fufficeret , quod
----- gradu fimul habere
..............
.. - rentur
cooferend is etiam ecclefiafticis fariwmentis vena D land® ecrlefi® per divinam gratiam client rurfus
litafis omne commercium funditus prohiberet. Id iolcrti , a qua catenus fuerant divine fententi®
ipfum jusjurandum contra fimoniacov , dc Nico­ fJce prscifi. Illi etiam ipfi, quibus mimftrandi
lai tas permaxime pars populi, non modo civilis, licentia redditur , non ex male mercata veteri
fed dc fuburbani jam dederat , quorum videlicet ordinatione admiflum reparantur officium, fed ex
multitudo millenarium, ut fertur, numerum ex
illa potius Beati Apoftolorum Principis efficaciflima auftoritate, qua ia Beatum Apollinarem re­
cedebar.
His ita geftis , confideratifque fandorum Pa­ pente ufus eft, dicens.* furge, inquit, accipe Spi­
trum fenccotiis, quos fuperius memoravimus, a- ritum Sandum , fimulque Pontificatum.
liorumque , quos ftudio brevitatis nmifimus, viEcce omnem difcretioois illius ordinem apttd f
Mediolanenfem urbem babitum, breviter expofnifum eft nobis, ut omne» illi clerici, accepta pp
nitentia, inter Miflarum lolemnia reconciliaren­ mus.· adhuc tamen utrum fedis apoftufic® judi­
tur, ornamenta de manu epifcopi recipientes, fi­ cio placeat ignoramus. Nos enim fi quid erravi­
cut Pulbertum Epifcopum , fupra narravimus, de- mus ad Petri magifterium
_
corrigendi libenter acdiffe coofilium: hoc tamen prius, quod infra feri- cedimus^, dc rcuadationis opprobrium non vereE mur. ”
H®c eft enim illa
, ut ira loquar, officina
pium eft, ante fandum altare legentes.
....
—
fabrilis, cui nimirum is , qui fabri dicebatur fi­
lius prsfidet : ad cujus regulam omnis mento
Jajjaraadaat Cirrictra».
moneta reducitur : ad cujus reftitudmis lineam
Ego Arialdus diftus Diaconus de Capella Mc- quidquid ufpiam depravatum fuerit, reformatur,
dtol*oeu<h Archiepifcopi , hac feriptura , quam utrum aurem ego in recoDciliatiooe illorum er-i
manu mica fcripfi profiteor, me eam fidem tene­ raverim, nelcio, unum autem per omnipotentis
re, quam facrofanfta feptem concilia Evaogelica, Dei clementiam fpero, quia poft tot jurationum
dt Apoftolica auftoritate firmarunt, dequambea- genera, quibus archiepifcopus bec promifld firtiflimi Pontifices Romani ad diverfos data pne-■ marie, poft facramenta tam multiplicis populj
dseatione lucidi Asm· veritatis expofuerunt . Ana­ per Evangelium data, -poft juramenta certe om­
thematizo quoque generaliter omnes bereies , nium clericorum ante fanftum altero literis, &
extollentes fe adverfus fanftam Catholicam , dc proprio orc prolata . utricque ifl® bxrefcs fic ip
Hia

*

»»J
I"Wn
CONCIU CONSTANTIN.
KnuSSuK:
·»<
v
— ill· crcleOa Um per argumenta provide coercitio Λ italic* tamen fedes bee spud fe rvtraâanda dif- — -,. rutSrt n*’ •Hr’t· , M euftore Deo noAris femportbus cutlet : ft nlram panAo, an liai digne fint ex *>**o
Cm^
fiat «d radivi*· certamina reparande. Apo- auAoritata fa· cenfura decernat.

«r CONSTANTINOPOLITANUM CONCILIUM
Ceafaatfa Lukuda Ctafiaatiaepe&aae Patriartba profile Aaaa
ι·μΓτ·«ΊΪ

ioj8.

tafe'/n· as· writer.

LieSadie Beehjiaat CenfUMiaepalittnam adaeiaifiraadetu fyfeepiffe Mae lojp. nwd/ajaa
V—i fui carfa evaluit P. Capertu ia bJUria Obtentle/iea Patrianbanevt CeafUatiaapelitaaeraat defini
vît. 4« /awe, Jf Ja/Gnte AjtatMaat diligeatiiu evfafrt , faputatiMeai Me fata aundtfaat Util·
Itaifftt: aaat anna 1058. ya/ Cfateruat erat aatàu 1567. O' MfBieneae XII. Detevtbri vttnft ffatt ,
Ce^ianiiaae Hit jeta Jatraae elavaat rtfebat, aedewya* aaaa Jpnedaae babait, faaat bar traatftra ett eodm Jan Lotaelevii Itat. ]. LU. IV. Senten. Spaed. IL
X64·
CONSTANTIN! LICHUDlS

Β

Seriptaai ia Spaede faSatlaiaut, dr prut
eriatiaaii.

Ceaflaatiaat atiftraittat Dti artbitpifeepai.
Ctuftaaitneptlit, aeva Kma, & univtrfahi
patriartba,

Nter omnia alia majoris ecclefia* Dei jura &

nec ea qu· de fervis flatuere placuit,
Iabbona,
equitate ac decoro funt aliena . Nam quot-

ΚΟΝΣΤΑΝΤΙΝΟΤ
τ· Λ^χβίν.
Σημ^μβ ruvoJatfe,

ngj διΐλχ tyxAtyiarttiT.

Kuneurtt^* ίλΐμ
KwtfayTnwrfoftK,

Θ»ί «ρχ»·ι«·χ·χ#·

ηβκ Ρ“*ίμης,

W «’xa^Jurxdf

«Îm*·

-w ar^Επί

τύ» «Χλων axayru»,

nS»

τϊίτί θιΐ

·’. Mf^AjK
,
r sxxTusrferc
·<a·»ioutiwn
< o · i$ tutXtSv;
"> *
quot horum quoque cedis piaculo polluti fuerint, •J*
r**
IwU» #¥Mirpjv« r» 1$ Jr*i/·
ft intra facra ejus fepra pervenerint, adbibitaCζβ/ψ«, r« Jrxaft 1$. <prrevise q>Aere>s»*mr .
commiferatioae recipiuntur- Et a morte quidem eret γβίρ 1Ç Ί»η» ftevu μ/rw χρ»^<π, 1Ç nSv
jpfos ecclefia materne pietate ficut ft alio*, libe-- tujriç
--- —
-s---- -------iCarie -ycfani,
nparif
rat 1 verum eofdem ad fervitutem perpetuam, ni »νμν«θ&. xJ θβν<7ν μ$» ι’η'βτκ me βλ·
qu· cum eorum tota fe vita porrigit , pro fua λ«« font μητιμύς, JhAhjc ϋ Idwnü, τνμ^
confuetudine antiqua ceu divino quodam rigore
damnet, facris ipibs monalleriis ac domibus re- reptannaffâ ri ininu ζυρ, «uni riu ·ρχί·
ligiofi* vendens , ut etiam fpe conceptam vitam Oc» *’μινλ/τ4·/4»άυ *^Tf rtfaàfttrt, xanuxe*
ab beti liberam imperio furs excludant animis , >« ÛMptnk, O«4wc vperrtnyfai Φ /àfiev
ft ipio nomine fervitutis accufantem facinus fti- at χ»κ ύπμ*&ΜΜ, uc at »J tw it ίλτΐίΦ*
mulum habeant, perque poenitentiam caedis tur­ eSirrs·» fit* t>k ifynitts axCaAsrCv ,«$>·»
pitudinem expurgent . Itaque Demetriunr Titii της ««μπ«$ ιλιΓχ· iyaefaiffyet «V*C* W
fervura , «dis inquinamento pollutum , idque I”? .’’’T?
----confeffum, veluti qui piaculum\«dis adnsiferit,
ex mone prifeo bnc magna Dei ecclefia pe/ relivaeaa^atpica. x, mruv ûqtufrgjav 1W
giofiflimos defenfores, Demetrio Prieneofi epif DmxstUv τΐ
μΐιάτμβτι φβΗκφ ^gpsrôfS*
copo, xxrv. aureorum pretio perfoluto, fic ven­ tu, xJ c^a^epdCe-avnt, wnî w eût'ta^ca*0»f*
didit : ut is omne dominium ft proprietatem ejus όζιϊβτν ak qjMtpTXâdra raw φ«η« μΜτ^* à τϋ
habeat , nec aliquibus quifquam mortalium fibi Cha μφάλη ϊιχλχνίΛ ità Λί» StinCtritMi (*quidquam juris in eum vindicet. Simul per hanc
diAatam ab £s feripturam religiofiffimos pro tem­ Jtwv, ûapjrgk» sTATxewp Πμυπχ , hi tapore antifiites epifcopatui illius hortatur, ut ma­ ροχρ yepwrjUMtibV xJ’. irt rêrevnùrâ Isttstm·
jorem in modum fahitis ejus curam gerant , ft qwv X} ntpeinm, a£ μηίθ4* τύν «ravtuv fis*
Îux ad commodum ipfius, ft piaculi remiflionem ρον ακίθοτΗχ aûri, r«p«yàe« Jai nunai'lif
peâant, imperent atque doceant . Non tamen
γρβφη ιζ
xttri νφ θ»»·
eum fervili conditione liberare , nec ulli aufiot φίλ*τ<*ν/ς srmaroK iit «υτχρ snrxerwy, ml·
perfone vendere, per qusm e fervi tute perpetua, it&ett ττς «ύτϊ rAfor csmjgMi, <jd ni rnpec
ecclefiaftica pena eripiatur. Quippe fi nuntiatam
aliquando fuerit, indicatum Demetrium libertate λυσιΗλΜν χζαρνστν ri mnt'r» μύτη rÿ«sXdC*>
xwpasÿer rit
potitum; ipfe quidem irrogatum fibi jure fuppli- •Stu n_ >ÇJ Stifimtt. μΗ
cium nou eAugiet, fed denuo per religiofiflimos E JuAaacqc «tins V ιλΧθ^υν, μ^η *t«p«nMv
Defenfores mdeiliflnn· fervituti , graviffimoqne tfc «ρνσυνον, ô i rnc J<xmx»c iatàeg
ri
labori mancipabitur ; epifeopatus autem multabi­ iwiteimertxà iatlfav Xu^inrut. « jfa wn
tur, ut qui confli tu tiones feriptas flocci fecerit ,
· βίρχμ/#· Α4θ*βΙ«> swpsp··
.tL±»£
xsnudrxfeu «κ /χφΑξη», <M. rxja^ivmit nfe

©'

λιν itù nSv θΐΜίλκΰτυν ZxJixav χβληυηΠη JaXrip,
άαρυτύηι ossqpsrt’p. ζιψΜΐ^^ηηι U
A irtrxent, tii τη γίΓρ^μ/^η «^rrrjrucu Sum^sK* rj !v χ«τυ qppw'c π»7«-mpesrak , ύ·β*
\
«·

j

“itt”

»♦7
CRtSti
|·|>. 1

CONCILIUM ROMANUM.

ΛΙΙΊίίΤ.Γώ'ϋϋ.

«»«

Ifav xdvormhb sf^wrinw* ·ρ·ί «rarporfu Λ A eum , qui fervi dominus aliquando fuit, & ex··»·
τϊ w»
ven limw··
IfrvsranÔ' ,ιtii
n funif
ili *ί eludendum omnem in hvjutmodi eafibua adfo. jAXSS»
«
’Κ”
Μμαικ Μ
TNUtMg qft' itu/βς «xoreXutss , TtS μηίβμϋί
*J!?U a"
**'*'
> »
r .__
.
,”ullo modo corporali morte diftradus hic Deme.

Xduss^m

R» μύ

·*/> trip*
Ικ·
·.·_. »„ Αφπίνμ·*,
a
:
■<. . ™ ittqtvfÿin
·
o< ιχΜ·ΐ4/ί*
l>p<W
i>4rt«TMjJ ίθ«<, $ <ψρ«^<·5ι»ηι tw Ite μ·λίβΐχ 0uM«rrf<ip, ίι4«5ΐι μφί ύΜίμβ^, ι'«ι. ζ
npuSrtaK <0, trie Γφξ£.

CONCILIUM

|ri„

m<le tf>âelqr, tut ab alia

perfona puniatur: hae ira fancita, dt cxclcfiaftico more perferipta, dtobfignata per bullam plum­
beam , data funt menfe Decembri , indiftwnis
......................
....................... à
ΧΗ.
anni VlCIoICLXVIII.

ROMANUM <·> CENTUM

Et tredecim epifeoporum, quo Berengarios barefi fua tertium abjurata, fidem catholicam tertio
profeflus eft, & de eleftione Romani pontificis conftitutio edita fuit, anno
domini mlix. tempore Nicolai papa II.

Hinitu tfifttfii, ftnu ftrwrttnr Dti, totnibotBdilutioni
------------ftuutiooi obedientes fuerint maneat , neque
par­
tem ab eccleGa fufeipiat, quoulque a nobis fen­
epifcipu telMnit, cxaAsfxe c/rre
tentia fuper hujufmodi, Deo concedente, proce­
leMB car^Emaa df t/tfaltten itittdiBmm.
dat.

Vigilantia univerfalis regiminis affiduam foliV citudinem omnibus debentes, faiuti quo­
que veftra providentes, qua tn Romana fynodo
nuper celebrata, coram centum tredecim epifeopu, nobis licet immeritis prafidentibus , funt
canonice conftituta , vobis notificare curamus .*
quia ad faiutem veftram exeeutores eorum vos
effe optemus, dc apoflolica audoritate jubendo
mandamus.

I.

IV.
Et pracipientes ftatuimus , ut ii predidorum
ordinum, qui eidem prndeçeffori noftro obedientes, caftitatem fervaveruot, juxta ecckfias qui­
bus ordinati funt, fient oportet rcligiofos cleri­
cos, fimul manducent, dt dormiant: dcquidquid
eis ab ecclefiis venit, communiter habeant . Er
rogantes monemus, ut ad epoftoiicam, commu­
nem ffilicct, vitam fummopere pervenire Au­
deant .

CiUImIsi

V.
Primo namque, infpedore Deo, eft fiatutum,
et ckdio Romani pontificis in potellate carei-C Deinde , ut decima dc primida, feu oblatio­
nulmm epifeoporum fit : ita nt fi quis apoftoli- nes vivorum dc mortuorum, eccleGis Dei fideli­
ca ledi fine pramtffa concordi dc canonica ele- ter reddantur a laicis.* dc nt in difpofitionc epi­
Aiooe eorum , ac deinde fequentium ordinum feoporum fiat. Quu qui retinuerint, a fanda ec­
refigiolorum , elerteorom & laicorom confenfu, clefia communione feparentur. ,
lochronisatur, is non papa vel epoftoiiçus, fed
VI.
Ut per laicos nullo modo quilibet clericus aut
apottaticus habeatur.
presbyter obtineat ecclefiam , nec gratis , ncc
pretio.
Ut monente' Romano pontifice, vel cujufcum
que civitatis, nullus prafumat facultates eorum
VII.
Ut nullus habitum monachi fufeipiat , fpem
iavadere , fed futceflbribua eorum referventur
aut promiflsonem habens ut abbas fiat.
ta**·
III.
VIII.
Mir· ■«·.
i
Ut
nullae miffam audiat presbyteri, quem fcitu Nec aliquis presbyter duas ecc|efias fimul obX»*w^· concubinam indubitanter
* 1‘-------- bibere
L1i,, aut
aut fitbintrofiibintro- tineat.
;
I X.
<M·4*·
dodam mulierem. Unde etiam if la fanda (f no­
Ut per fimoniacam harefim Semo ordinetur
dat hoc capitulum fub excommunicatione lia·
tuit, dicens.* Quicumque facerdotum, diacono- vel promoveatur ad quodlibet ecctsfiafticum offi­
*
mm, fubdiaconorum « poft conftitutum beatu me­ cium .
moria pnedeceflbris noftri fandiffimi papa Leo­
X.
Ut cujuslibet ordinis clericos laid non judi­
nis de caftitate clericorum , concubinam palam
cent.
duxerit, rei dnftam non reliquerit, ex parte om­
nipotentis Dei, audoritate beatorum apoftolorum
XI.
Pttri dt Pauli pracipimus, & omnino contradi- E Ut de consanguinitate fua nullas uxorem du­
cimus, nt miffam non cantet, neque evangeiium eat ufque ad generationem feptimam, rei quoufrel epiftolam ac miffam legat , neque in presby- que parentela cogoofcj poterit.
terio ad divina officia cum iis qui prefata con·
XII.
(x ) Concilium hoc menfe Aprili, dt in tertia Sept'maoa poft .Pafcba habitum ex Nicolai II. p. RpUlolal· ad
Archiepifcopum Rhemenfem colligitur ; cx oftava autem Epift. ejufdem ad Epifeopo· Gallia dicitur a ÎS.
bu aidrUert CXIU. Cpfcofii, txttftb MiMhu, & clrncii rtlixitfir, et Uitit tttonmi ; quod repetit Nicolaus
initio Adorum hujus Concilii .· m Immm V··-·
"toreie r*rm n). Eprfapü . Verum ex Vaticano Co­
dice mfia exhibiti in fubfcriptionibua bajus Concilii non referiuntur fubfcripti nifi <}. Epifeepi ; hias forte le­
gendum LXUI. loco CXIU. Bpifcopis in citatu locis Nicolai .* frequenter enim hac nota L. exfcmitnr Iqeo C. dc
e converto. Ia hoc Concilio VVidoncm Archiep. Mediolanenfem ab Arialdo, & Landuipho Cotta Simomace la­
bis infimulatem, Oddo vel Atto Novsrienfi· Epifeopus cum Aflenfi dt Taurinenfi BpiGopis defendere conatus eft
ex Ughellotom.4. de Ep. Novarien. a.ql. Aderit infoper de Archieeilcopis Mediolanen. buncWidoncm tnterfaiffo huic Concilie , atque primo foco fabtcripfifle, uti ex s&u apud Vaticanam ; veum» ex «Au infra exhibitis pri­
mo loco fubfcriblt V. archiepifcopus Bomegradenfis patriarcha ; non Mediolanenfia Archiep. qui ooUibi, faut nec
Afltnfis Epitcopus Cubicri pius legitur.

CtncU. Gtntrel.

Tom. XIX.

Lll

«

Λ

“99

---------------

r

CHRISTI

•c

mico laus
ph

XII.

rnwrit r n m
COI\CILIUM
Λ

Ut lutu' uxorem (imul ficconeubmam habens
i r
non tomimunj:ct evdchz.
XIII.
Ut nulliis lairns ad quemlibet gradumecclefiailicum repente promoveatur : πιίι , poil,muiaium
habitum LrcuUrem, diuturna convctfatione uner
elerreo» fueut comprobatus .
x
Vos ergo fixe fic aha fandorum patrum ftattjta’fideliter & Chrifliana reverentia oblcivate, h
vultis de lanftz Rcnunz ecclefix, & apoftolicse'
ledis , pace & communione atque benedici>ouc

henricus iv. imp
henr i h. franc

9°θ

JUSJURANDUM QUOD IN EADEM
Svnodo jecit Blkengarius.

ANNO
CHRISTI

Go Beienganus indignus diaconus ecclefix Pn*· R>-<
itandi Mauritu Andegavenfis , cognoicens ve- **'" l'1'1
tam fic apollolicam fidem, anathemati/ο omnem
bzieiim ; prxcipue , de qua hadenus infamatus
Imn . qux aftiueie conatur , panem & vinum ,
qux m ahaii ponuntur, poft conlecrationem iokimmodo (aeramentum, <5c non verum corpus &
languincm Domini noftri Jetu Chrifti efte i ner
gaudere .
polle lenfua’iter, nifi in folo (aeramento, mani
bus iacerdotnm traftari, vel frangi, *veMt fiJelium
Decretum contra Simoniacos
dentibus atteri. Contentio autem (anftx Romanx
Becclefix λ apoftoltcx ledi, & ore & corde profi­
Ominu’ papa Nicolaus f,nodo in bafilica Con*
teor de (aeramento dominiez menfit eam fidem
ilinim.ana praefidens, Jixit: Erga (imorname tenere , quam dominus fic venerabilis papa
lus nullam mile’icviJiam in dignitate (etvanda
Nicolaus, & hxc fanda (yirodu·· audoritareevanhabendam efte decernimus ; led justa canonum gelica λ apoftolica tenendam tradidit, mihique * ’ ,Ü1
(andrones, & decreta fandorum panum, eos cmfirmavit: luilicet panem fic vinum, quz in altati
nino damnamus , ac deponendos elle apoftolica
ponttiitui , poll confccrationem non folum (aera­
auftornate fancimus. Dc its auietn qui non per
mentum , led etiam verum corpus fic (anguinum
pecuniam, fed gratis funt a fimontacis ordinati, Domini noftri Jefu Chrifti elle · fic ieniualiter ,
quia qnxiho a longo tempore eft diutius venti­ non lolutn (aeramento, fed in vettate, manibus
lata , omnem * modum dubietatis ablolvimus :
facerdotum tradari, fic frangi, fic fidelium denti­
ita ut fuper h c capitulo neminem deinceps am­
bus atteri, jurans per (andam fie ho troufion Tri­
bigere permittamus. Quia igitur ufque adeo hxc
nitatem , fic per hxc (acrofanda Chrifti evange­
venenata pernicies hadenus inolevit, ut vix qux·
lia . Eos vero, qui contra hanc fidem venerint ,
1 bet ecclefia valeat repertri, qux hoc moioonon cum dogmatibus, fic (edatoribus fuis, rterno af>t aliqua ex parte corrupta : cos qui ufque mo­ C nathemate dignos elle pronuntio . Quod B igo
do gratis (unt a fnnoniacis confecrati , non tam ipfe aliquando aliquid contra hxc (entire ac prxCentura juftttix , quam intuitu mifericordir, m dicare prxfumpfero : fubjaceam canonum (everiacceptis ordinibus manere permittimus: nili ferte
tati. Ledo & perledo (ponte fublcripii.
alia culpa ex vita eorum contra canones cis exiAd boc Coiciham [pcflont tret Epiflola feqntnHr
ilat. Tanta quippe talium multitudo eft, ut dum
rigotem canomci vigoris fuper eos (urvare non
t Marlene in Fbc/jura Anecdotoram torn. 4.
91.
pollumus, necciTe fit ut dilpcnlatoric ad pixconidlfi .
defcenfioms ibidium noilios animos ad prxfens
inclinemus, ita tnnen audoi itate iandoi uin apoEPISTOLA HUGONIS
ErisCOPI TRecENSlS
ftoiorum Petii fic Pauli omnimodis interdicimus,
ne aliquando aliquis fucceiTorum noftioium ex bac
noftra permiifione regulam (ibi vel alicui afluad Batihblorr.ru Tuonenfem archiepifcopum.
mat, vel pra-figat ; quta hoc non auftoritas amiquo’iim patrum jubendo aut concedendo promulDe cella Crcdonen/i m conci! :■> Aanrano fab Nicoiao
gvit. (ed tempor . nimia ncccihias permittendum^
P*P* Vindocinenpbui monachii afferta.
a nobis extorfit . De iztero autem (i quis hinc
ARTHOLOMÆO Domino ac venerabili
;n pofteium , ab eo qt em fimomacum efte non
1 uronenfi archiepifcopo , EUSEBIO quo­
dubitat, (e coniecrari perimlcrti; & coniecrator ,
que Andegavcnfi epifeopo, necnon & GAUFREfi, ucniecratus , non difparem damnationis (entciiL)O
cotmit
cltriftianidimo, HUGO auguftxTrct am (obeat ; (ed uteique depolitus pcemtcntiam
coniin epifcopus quicquid cis eft utilius.
agat, fic privatus a propria dignitate perfiftat Quod vidimus atque audivimus , quod etiam
Nihilo minus auftoritate apoftolica decernimus,
cum aliis fratribus noftris Nivernenfi epifeopo
quod It) aliis conventibus nollns decrevimus : Ut
HUGONE, aique Mcldenfi epifeopo V/ALTEfi quis pecunia, vel gratia humana, vel populari,
RIO m Romana fynodo determinavimus , hoc
(eu militari tumultu , fine concordi & canonica
ckdione ac benedictione cardinalium epifeopo- viva voce veritatis telbficamur. Vidimus namque
in fando Romeno concilio quemdam ex fratrii
tum, ac demde fcqucntium ordinum religioiorurn
hui S. Albini Andegavenfis , atque audivimus ,
clcncorum, fuerit apoftolicr fedi inthromzatus :
loquentibus kilicet litteris ecclefix S. Albini clanon papa vrl apoftolicus , (cd apoftatteus habea­
tur. hceatque cardinalibus epifcopis, cum ckgio- £ morem adverius fratres S. Trinitatis Vindocinenfis ccrnobii, de quadam videlicet ecclefia S. Cle­
fis & Deum timentibus clericis fic laicis, invaforem, etiam cum anathemate, fit humano auxilio, mentis Credonenli. Sed cum Vindocinenfium au­
&. (ludio , a fed? apoftolica repellere ; fic quem diremus econira privilegium, relidente bonx me.
dignum judicavcunt, ptxpouere. Quod fi hoc in­ motix papa NICOLAO, nos toraque (andaRo­
mana lynodus partes Vindocinenfium juftirtimas
tra Uibrm pefretre nequiverint noftra audorita<e apoftolica extra Urbem congregati in loco qui diffinivimus , quod etiam viderunt & audierunt
venerabiles noftrx ecclefix clerici , archidiaconi
eis placuerit , eligant quem digniorem fic utilio­
Gosbertus fic Antcllus, clerici vero Stephanus &
rem apoftohex feift perfpcxermt, concefta ei au.
dontate regendi fic diiponendi res ad utilitatem Burdinus.
fanftte .Romana ecclefix , (ecundum quod et me­
lius videbiiur , juxta qualitatem temporis , quali
uin omnino tnfhroriitaius (it
EPL

E

D

B

NICOLAUS

901

ANWO

R Ο Μ A
Λ

r.it

EPISTÔLA HUGON I S
NiveroenGs epifeopi ad eumdem.

CHRIS Π

Μ

Γ
U

M '
Al.

HHNRICCSIV IMF.
HENRICU4 I.R FK.

9°l

Amitum fuum , ut ait Gudmundur fupra nominatui , a._______
liquanto poli reveriu» fuerit , 4 Nicolao popa Cetiocatue anno
fiomam petiit, ubi in prufentia ejnfdem pepo df matta- CHRISTI
( Lan v.
tr ancus in fuo contra Bereogarium commentario eum- ».
dem compellans . aitIgitur cam a fuodam Rrmeufi clc- f<
rlio Romam perlurai Interar , fcilicet Berengarii , recite· c.

Ejefient argumenti.

latitant ad banc nefariae» develetur fuerat feOum .

TurooenG archiepifeopo, E. AndegavcnG e
tor legeret , intellecto food Jonnaem Scotum extolleret , *·
pifcopo, A comiti GAÜFR1DO Hugo Ν·
Pejcbepum damnaret , communi de eucbarifiia fidet ndver- ■*
verneoGs epifeopus unicuique perpetuo felicitatis
!» fentirti ^promulgate tefi tn te damnations fentenu e , f
munus.
λ
Àc. ) De taéiâ tum in endem concilio per ipturnmct
Preterito anno dum Roms -in fanda fynodo
Berenganum combuftione librorum , ifta Lanfrancus lub»
jungens , ait .
beata memoria Nicolae . totiui Cbrifita- hdc» proh
eOetnus , dubitabilis querela ad aures papa N.
ni nominu fummo pontifice , & a Centum tredectm epifeevenit de «quadam ecclefia S. Clementis Crcdo- pir
Renue audita, examinate , atfue damnata font. Tunc
nenGs, quam fanâs Trinitatis VmdocinenGs ec· <pcot»e inclinato corpore , fed non beau liato torde , ignem
clefts fratres A S. Albini monachi invicem pro* areeudiX.
.
a-------- ., aredio JenHl Coxρ,·Ι<(Τ··.ι
tod rebut omnlbni
ponentibus nobis, oflendenint . Papa vero plun- B ‘ilii in eum conjeci
.
_
petribai
fui
pr*
bus iotastus , boc MeteoG epifeopo atque Tre. *■ Λ——
—
jentet e>ant traditam inuolabiliier fervetaram, veterem- f.iiplitHui
cafltoo, oecoon A mihi Nivernenfi, ACenoma· iue doB>tnam tuam de corpore Cr Jaugtuue Domiai ab.il·
ScnG, atque AretenG A LiminenG feorfom eun­ la die alm noa prxdicaturum . Berengarius igitur in hoc
tibus indagari juflit, cui fupradida fecundum jus concilio ob eam hzreinn , quam de vera prsfentia cor­
concederetur ecclefia . Nos veto ut ab utrifque poris A fanguinii Chnfli domini male docuerat, conde­
mnatus, poltulavit formulam orthodoxe fidei a Nico­
monachis audivimus ; idipfum papa retulimus . lao pontifice proponi, qua, quid de veritate corporis A .
lofe vero io plenaria fynodo fupradiftam ecclefanguinis Chrifti tenendum furet , contineretur rogatu
iiam S. Trinitatis ccenobio vindicavit : quoniam Berengarii, juffuque pontificis accedente confcnplit eam
Hutnbertus epifeopus cardinalis , omniumque alfenfu ,
hoc judicavirr : quod nemo ferum quod tenet te fle Lanfranco, legendam A confitendam tradidit Beab aliquo poteii dimittere ecclefis, nec alicui nifi rengario ; qui acceptam legit , ieque contenta crede te
non tantidm publice eft confetTu» , fed etiam jurejuran­
per comealum illius a quo defeendit. Valete.

B

do confirmavit, manuque propria fubfcripfit. Nicolaus
y ero papa gaudens de ejus converlione , Jusjurandum ejufdem feriptum mifit per urbes Italis, Gallis , Ger­
Epifeopi MeldenGs ad.eumdem.
manis , A ad quscunique loca fama pravitatis illiut
C pervenire potuerat .· ut ficut ecclefis fcandalnats prius
dolebant de ipfo averso atque adverfo , ita de eodem
Ejnfdetn argumenti.
poftea converfc gauderent , A Deo gratias agerent .
Quibufnam autem verbis conceptum fuerit ejufmodi Be­
rengarii jusjurandum, hic ex Lanfranco deferibendum ,
. Turoneofi archiepifeopo , E. Aodegavis preiuli , ejufdemqtie civitatis G. Comiti VV. A exhibendum putamus. Sic fe habet .· Ego Berengariut
Ac.
ut fupta .
Mddcnfis humillimus (acerdos sternam in Do

EPISTOLA

W

ALTERI

I

B

n^no falutem.
Sed a concilio libere dimiflus, tantum abeft ut juraAnno preterite Homam perreximus , Deoque te promiflioni A fidei profeflioni ft e terit : ut potius eamfuffragante fanâe fynodo interfuimus, ibique lo­ dem impugnaverit . Nam , ut abunde docet Lanfrancos,
poft hoc concilium . ubi qus vellet feribendi liberam
ci coram papa Csnâs Romans EccleGs cuoâif- facultatem
naftu» effet infelix , fcnpfit mveftivam ad­
que patribus circumquaque in fide convocatis , verfus eam quam in eo concilio legit, probavit , jura­
querelam monachorum S. Albini contra fanâs mento firmavit, atque fubfcripfit , fidei catholice confeffiooem , converfu» in Humbertum qui eam fcripfiffet,
Trinitatis monachos exagitatam audivimus. Quam
A Romanam ecclefiam , cujus audoritate feciffet. Qpod
fumftius pontifex venerabilibus epifeopis , videli­ dum Lanfrancos cognovi flet , mox fparfo veneno para­
cet Nivernenfi, TrecacenG quoque, mihi quoque vit antidota , feribens ad eumdem Berenganum , egreMeldenfi , AretenGque , CœnotnaoeoG , traâare Dglum commentarium, quo arrogantis berefiarche arro­
gantiam retundit , etrores refellit , fallacias diflolvit ,
ac veraciter difeutere, traâatam difeuffamque fus
A blafphemlu redargute. Advertas eamdem virulentam
audientis fanâxque fynodi referri prscepit. Rem
Berengarii kriptiooem non folum Lanfraocus , fed etiam
ergo a fummo pontifice conceflam a faoAis pa­ Gu'tmundua, Algeru* Ctuniacenfie monarbut, A Albetribus auditam Romans audoritate ecclefis con­ ncus Caffinentia diaconus, fcripferunt . Epiftola qusdam eodem argumento contra Berenganum a fando
firmatam, mandamus nullatenus fieri debere ir­ VVorphermo abbate hujus temporis audore confcnpta
ritam . Qiiod 1*i quis irritam fecerit, de Romans extat apud Sunum in vita ejufdem VVorpbermi .■ qua
pratter hanc enarratur A redarguitur alia bsrefis ejufecclefis anathemate credimus periclitari. Vale.

N»»errt ·
p fcopoiu·
1“4,I“,Z

bbr.drie<■■»». c. it.

A·· csaci1,1 <;·«?

B<i<*g»n»
·>·'·* «·
B*···

B«rr>((riM
refellitur ■
JLaeheer· ,
• liligM ûn
prone,».

.
£>«*· ■
‘•ll· ■·'
dem Berengerii negantis Chnflum ingreffum efle ad di‘
fcipulos januia claufia , i deoque evanaeticam veritatem ** '
Nora Sïvbkini BlNtl.
plane contemnentis . Quid quod ipfe Deus e calo mi­
raculis Berenganum confutant f Petrua Damiani mept]n bac fynodo cantum Sc tredreim epifcopos ( qua de ftola ad Defiderium Caflinenfem abbatem refert , quod
caufa « Guitmundo eju» temporii noblliftimo irriptore mulier quodam relotyp» habens virum de adadtevio fugenerale concilium nominatur ) authoritate «edit apofto- f pedum, alterius coni ilio bofliam confecratam a facerIicae congregato» fuifle , Algaru· & Lanfrancu* teftantur. dote fibi quafi coosmunicaturs porredam acceperit : qua
Verba Algari ifta funt : .gawd «» certtui imootefiat fide- ufque ad medietatem in carnem converfa , altera met Bcre«g®-if Andegavenfii breretici confeffto , auam £dieta« in fpecie non fuerit mutata. Hem quod facerdode bntui ret catbolua fide fenpfit Roma prmfiente Nicolao
ti cuidam mter facrificandom de veritate corpora A
fanguinis in eucbariftia dubitanti , boc eodem tempore
pape , dp corsas retain tredtcim epilcofit furejnrandofir­
accidit , ut dum facram bofliam frangeret, rubra prormavit t ad medium deferatur, Ac. Eodem pertinent ilia
Lanfranci : Λ beato memoria Nicole» totiui Cbrifiiani fus ac perfeda cato inter ejus manus appareret , illiuf­
nominii fummo pontifice , & e centum tredeeim epifeopu
que digitos cruentaret . Hsc ex epiflola Petri Damia­
ni Baroniua.
audita , examinatu , atfar damnata font . BercnHoc eodem concilio de eledione Romani pontificis Da ·!*«>·'
garium in hac fynodo confutatum , convittum Sc dam­
natum effe , tertiaque vice ad communionem ecclefis edita eft conftitutio , qua ad gratiam referendam regi
receptum, Joannis Scoti ahorumque libro» , quorum le* Henrico, cujua ope, proxime procedenti fcbifmati fimi
Aione corruptus fuerat, ccmbuflifle , fidei profeflronem impofitua , redditaque pace ecclefis Romano pontifex -- . ,
ejufdem rogatu per Humbertum cardinalem conceptam conftitutus fuerat, decretam eft , ut pontifex quem cle­
edidiflê, A iuramento prsflito conbrmafle , conflat in rus primum fuia fuffragiis elegiftet , imperator favore
primis ex fragmentis hi flor is Francorum ad Glabrum fuo approbaret : fm vero per bella aut feditiones id cl··
appofitu , ubi bre (ummatim recenfita continentur his ro"facere non liceret, tunc ipfe cleros refunderet libe­
verbis : Ώρα de caufa, nimirum quod pofl hrreiim fe- ram eiedionem m imperatorem : quemque vellet ipfe
eundo abjuratam , α fidei pcoieflronem iteratam , ad w non fuo, fed cleri nomine eligeret , eiedumque contra
*L I i i
fchiiCornil. General. Tom. XIX.

NICOLAUS
r n M C I I 1 II M
HENRJCOS Ul. IMP.
.
90 5
f. il
CMInUJLIUM
henricxb franc.
9°4
Ichalmatico* fedi» invadores defenderet . Hoc.privilegio AJuerit, ut pura, fincera, atque gratuita fieri in
ANNO automate apoftolica
zdihcatione® ecclefue imperaANNO
CHRISI7 toribu» conceilo , dum miniftii rrjii ad defttuftionem Urbe non poflit eleftio: cardinales epifcopi cum CHRISTI
■ ο» ecclefue ejufdem abuterentur, ipfo jure privari merue­ rcligiofis clericis, eaiholicifque laicis, licet pau­ ■<>«»·
runt ■ Natn quod ad vitaada ichiimata lalubriter fue­ cis , jus poteftaiis obtineant eligere apoftolica
rat mdiHitum : nequitia pnncipum converfum til ad fedis pontificem, ubi ‘ congruere viderint. Pla­ * «drfivci·
excitanda fch'dmata deteriora quam unquam fuerunt , ne poftquam eledio fuerit lada, ft bellica tern- ttvi JudiC*·
CAiiflnxno u* P^tfbit uifra >n creatione Cadaloi & Gutberti duoiwdGr’aiK rym pellilenlirtimorum pfeudo-pontibcum . I piam confti- pellas, vel quahfcumque hominum conatus, ma­
cMlal curionem , qu* apud Gratianum capite , In nomine . lignitatis (ludio reftiterit , ut is qui efeihrs eft in
û corrupi», diff. »}. exist , Deu (edit , presbyter cardmalu tituli
fanftorum apoftolorum , m libello quem contra invito- apoftolica fede juxta confuetudindm * auftofizari imhroni'
tes limoniacos atque Ichtfmaticos paulo poft edidit, quan- non valeat : cie dus tamen, ficut venis papa ob UtinFariIta A
doGuiberti fchifma vigeret, labefjaftatam atque a fchif- tineat audoritatem regendi Romanam ecclefiam ,
niaticu additione corruptam elfe otlendit , apud Baro- & dtfponçndi omnes facultates illius. Quod bea­
nitmi anno iofp. Tener conflitutionu ifte eft :
,
tum Gregotium ante fuam confccrationem feciffe cognovimus.
(
In nomine Domini noftri fit Salvatoris Jefu
Qpod fi quis contra hoc noftrum decretum ,
Chnfti. Anno ab incarnatione ejufdem millefi- B fvnodali lententia promulgatum , per fedittonem ,
mo quinquagefimonono, mente Aprili, indidio* «ut
mani junli·
vel prziumpiionem ’ quolibet ingenio eledus.aut iibtt
nc duodecima, propofitis facrofandis evangeliis ,
etiam ordinatus, feu inlhrtyrizatus luerit : audori- aum .
piafidaite quoque revercndifiimo ac beauflimo
tale divina, & fando tum apoftolorum Petri βς
Nicolao apoftolico pap.1 In bafilica Later anentis
Pauli, perpetuo anathemate cum fuis auâortbus,
patriarchii, quz cognominatur Conftanliniana ,
fiiutonbus fic ifquacibus , a limine fandz Dei
confidentibus etiam reverrndilTimis epifeopis, ab­
ecclefue feparatus , abjiciatur ficut antichriftus ,
batibus , presbyteris, diaconis, idem venerabilis
invafor, & deftrudor totius Ghriftianitatis. Nec
pontifex auctoritate apoftolica decernens dc cledioaliqua fuper hoc audientia aliquando ei refervene lummi pontificis inquit.- Novit bcatitudo vetur : fed ab omni ecclcfiaftico gradu, in quocum­
ftra , diledillimi fratres eoepifcopi, inferiora quo­
que fuerat prius, fine retradatione deponatur .
que membra Chrifti non latuit, defundo piz
Cui quifquis ad bat ferit, vel qualccumque tam­
memoriz domino Stephano prrdecelTorc noftro ,
quam pontifici reverentiam exhibuerit , aut in
lute apoftolica (edes, cui auflore Deo defervro ,
aliquo eum defendere prsefumpferir, pan lentenquot adierfa pertulerit, quot denique per fimo. tia fit mancipatus .
macz hzrefcos trapezitas repetitis malleis crebrif <C
•
Quifquis autem hujus noftrfc decretalis fentenque tunfionibus fubjacuerit : adeo ut columna
tic temerator extiterit, & Romanam ecclefiam
Det viventis jamjam pene videretur concufta nu­
fua prxfumptione confundere & conturbare con­
tare ,- fic fagena fumnu pifcaions , procellis intra hoc ftatutum tentaient, perpetuo anathema­
tumefcentibus, cogeretur in naufragii profunda
te atque excommunicatione damnetur, fit cum
demergi. Unde, fi placet fraternitati veftrz, de­
impiis, qui non refurgent io judicio , reputetur.
bemus, auxiltante Deo, futuris cafibus prudenter
Omnipotentis fcilicet Patris, fit Fihi » & Spiritus
occurrere, fit ecdefiaftaco* ftatui, ne recidiva ,
fandi contra , fe iram fenliat, fit fandorum apo­
quod abfit, mala przvaleant , przcavere . Qua­
ftolorum Petri & Pauli, quorum ecclefiam prrpropter inftrutU pxzdeceiTorum noftrorum , aliofumit confundere, in hac vita & in futura furo­
rumque fandorum patrum audontate, decernimus
rem lentiat. Fiat habitatio ejus defecta, & in
atque (latuimus.* ut abeunte hujus Romanz unitabernaculis ejus non fit qui inhabitet . Fiant
vcrlahs ecclefi* pontifice , in pnmis cardinales
filii ejus orphani , & uxor ejus vidua : com­
rpiteopi diligenliffime fimul de elcdione traitan­
motus commoveatur ipfe, & filii ejus, & men­
tes, mox * ipfi clericos catdmales adhibeant ,
Chnfti
dicent , & ejiciantur de habitationibus fuis .
ficqtie reliquus clerus, fic populus ad confenfumD Scrutetur fenerator omnem fubftantiam ejus ,
novz ikdionis accedat, nimirum prreaventes ,
& diripiant alieni labores ejus , orbis terrarum
ne venalitatis moibus aliqua occafione fubrepat .
pugnet contra eum, fic eunda elementa fint ei
Et ideo religiofiftimi viri prrduces fint in pro­ contraria; fit omnium fandorum quiefeentium
movenda pontificis elcdione, reliqui autem (ementa illum confundant ,. fit in hac vita fuper
quaces . Ceitu- ve-O atque legitimus electionis
euin apertam vindidam oilendant . Obfcrvatorcs
ordo perpenditur, fi prrfpe&is diverforum patrum autem hufiis noftri decreti omnipotentis Dei gra­
regulis , five geftis , etiam in illa beati Leonis
tia protegat, fic audoritas beatorum apoftolorum
pixdecefloris noftri lententia iccolatur : Nulla ,
Petri fit Pauli ab omnium peccatorum vinculis
,, mquit, ratio finit, ut inter epiteopos habeanabfolvat.
,, tur. qui nec Λ clericis lunt eledi. nec a pleNicolaus epifeopus fandz fit apoftolkz Roma­
„ bibus expetiti, nec a comprovincialibus rpifcons ecclefi* , huic decreto a nobis promulgato
„ pis ;uin metropolitan! judicio coniccrati. Quia
fubfcripfi.
vero iedes apoftolica eundis m orbe terratum
Bonifacius Albanenfis, fubfcripfi .
przleitur ecclefns, atque ideo fupra le metropoHumbertus fandae ecclefiz Silvz Candidz, fub­
litanum habere non poteft . caidinales epifcopi β
fcripfi .
procul dubio metiupolitani vice funguntur , qui
Penus Oliienfis, fubfcripfi.
videlicet eledum epalcopum ad apoftolici culmi­
Ei cxien epifcopi numero LXX VI. cum pres­
nis apicem provehant .
byteris fit diaconibus fubfcripfenmt t
Eligatur autem de ipfius ecclefiz gremio, fi
repentur idoneus ; vel fi de ipfa non invenitur,
ex aha affumatur.- falvo debito honore fit reve­
rentia diledi hlii noftri Henrici, qui imprxfentia• rum rex habetur; fic futurus imperator , Deo con­
cedente. fperatur, ficut jam fibi concedimus ; fic
• focccfle- fuccetlonbus * illius, qui ab apoftolica fede perloiialiter hoc jus impetraverint. Quod pravorum
atque iniquorum hominum na perverfitatis inva£x-

I

NICOLAUS

9O;
chhisti

906

R* Ο M A N Ü Μ.
A

ANNO

Ext at hot decretum relatum ab duHore Cbro-

nter Farfenfit, qui vivebat circa exttumfeeult XI.

Poft jnbfcnptconti m codice Vaticano 19S4 jcrtp ■» ..........

tum eft boc decretum, Quod an buiuifii , an altertui
concilii, incertum eft.

quod chrome on dedit Muratoriui Ker. Italic.Tom.
11. par. II. peg, 645. In to vero’nonuila variant
ab tdito hie <J in jub/criptionibui ex quMxi v.truentei bit danda 1 cenfui, ikj.ripto tamen prim
fera integro exordio, m yaw variante! enitent .
Igitur poft illa verba Archiepifcopis/c lego in eo­
dem codice.

Si quis lucus juramentum violando prophanat
quod debet regi vel domiqo-luo ; ejuique regnum
dolofc atque perverte tradavenr , in chullum
Domini manum milerit; priur ixculum relinquat,
arma deponat, & 111 monafterium eat, fic fei viat
ibi cunctis diebus vita: fux. Si quis epifcopus.,
aut presbyter, aut diaconus, aut deiicus, con
filium dederit , & hoc etiam perpetraverit.* ab
officio deponatur, fic ad exitum vitx euchariftiam
corporis fil fangu/in Domini percipiat .

ANNO

Pifcopis, Abbatibus, feu venerabilibus presby­
teris atque diaconis . Item venerabilis Pon­
tifex auftontare apoftolica decernens de elcébone
Contra fimoniecai in hac fynodo conjtitutum edidit , ex
fummi Pontificis inquit: Novit beatitudo^eftra
fuo G’alianui\^> ia fuee fcfuuniur m jdo libro decretorum
dilediffimi fratres & coepifcopi, inferiora quoque B dejcripfil ιβιι verbi i .
Chrifti membra non latuit : defuncto pic memo
Statuimus decretum de limomacis tripartita hac comr.i.»'
ri® domno Stcphano dcceflore noftro, hzc aparefi, id eft, de fimomacis fimomace ordinanti- aitioitm
ftolica Cede» cui Deo au flore defervio quot adbus, vel ordinalis; <5c Je fimooiacis fimomace a
S,‘
verfa pertuletit , quod deruque per funooiacæ
non fiinoniacis ; fic de timoniacis; non fimoniace
i.o p
hr refis trapezitas , repetitis malleis , crcbrifque
a fimomacis* Sunoniaci fimoniace ordinari, vel ( ’»
tunfionibus (ubjacuerit : adeo ut columna Dei ordinatores , kcundum ecckfiafticos canones a
viventis jam jam pene videietur loncufla nutare, ptoprio gradu decidant. Simomaci quoque timo& lagena'fummi pifcatoris procellis intumelcrnti- mace a non iinwnucu ordinali , fimiliter al of­
bus, cogeretur in naufragii profunda fub mergi . ficio male accepto removeantur. Simoniacos au­
Unde fi placet Fraternitati veftra: debemus auxi·
tem non fimomace a fimomacis ordinatos mifelianle Deo futuris cafibus prudenter occurrere ,
ricotditct per manus impofitionem pro temporis
& ecclefia ft ico flatui ne rediviva (quod abfit ) necctlitate in officio concedimus permanere . Et
mala pnevaleant, mpofterum providere. Quspro- inferiui : Dc extero (latuimus, ut fi quis in popter inftrudi pratdcceilorum nolborum aliorumque ftcrum ab co, quem fimoniacuin efle non dubiSS. Patrum auftontate decernimus atque liat ut (Ctat, fe confeçrari permifent : fic conlecrator fic
mus, ut obeunte hujus Romans univerfalis Etconfecratus non diipaiem damnationis iententiam
clefix Pontifice, in primis Cardinales diligentiffubcant, IcJ uteique depofitus pœnitentiam agat,
fima fimul coofideratione traitantes, falvo debi­ fic privatus propria dignitate perfiftat. Et Jec/uen- < «t >.«■■
to honore & reverentia diledilfimi filii nolit i
li capite ita : Erga hmoniacos nullam mitericor.
Heinrici, qui in prefenuarum Rex habetur, & diam m dignitate fervanda habendam efle decerfuturus Imperator , Deo concedente fperatur , nimus.* fed juxta canonum (anâioncs, fie décida
ficut jam mediante ejus nuntio Longobardi® can­ lautiorum patrum , cos omnino damnamus, ac
cellario IV. conccflimus, & fucceflbrum illius, deponendos elle apoftolica auctoritate fancimus.
qui ab hac apoftolica fede perfonaliter hoc jus
ILtSenut ap»4 Gratianum . De bii etiam petrut Damia- Dim T'
impetraverint ad confenium novx eledionis ac*
cedant ; nimirum prreaventes , ne venalitatis ni m epi/fola ad Fiereniinoi , cum ab eodem Nicolao pan- EI .■p*'
tifiie ait m boc coacdio d-crctum editum contra Jimottia- 1·· <■ ‘
morbus qualibet occafione fubrepat ,* rehgiofi vi­
cor . tr/fatur bu ve'bii . Conftitutum eft in Romano ,
ri cum (çreniiTimo filio noftro Rege Hcinrico fanftx nxmorijB Nicuho pontifice prxfidente , concilio,
eatenus—fuitpraeduces
L/IWUMVWd ii*o
fine ·»■
in promovenda
j» » v ·»’ ** ’ * ·· w w *Pontificis
vumi\i,i eleibone j; ut
. quicumque
·
’ ’per eo» (‘ nempe
* *limoniacoi ') ---------

E

reliqui autem fequaces. Elidant autem dc ipfw«D fen€ ,n CU|U*I,!*‘ ««>^·«’«· Sr4du‘

— j Γ

· . Γ

° ·.

» A

pmmot,.

percepn honoris mmiileno permanerent: extunc re·
ro & deinceps , quicumque fe paterentur a limoiuacu
provehi , nihil remtu» deberent ex ea promotione lu­
crari , dc hc miniflrandi jura deponerent , tamquam li
haec nullatenus percepirtent. Ita ibi.

,

Ecclefie gretnio.* fi repemur idoneus, vel fi de
ipfa non invenitur ex aha aftumatur. Quod fi
pravorum atque iniquorum hominum ita perverfitas invaluerit, ut pura (incera atque gratuita
eleâio fieri in urbe nou poibt, licet pauci Tint ,
jus tamen poieftatis obtineant eligendi Apoftolicx
fedis Pontificem, ubi cum inviftiflimo Rege con­
gruentius judicaverint.
Plane poftquam eleâio &c. nt eft m editu. ÎA

’ Prac’puum i.Ium grapalorum , qui ytngiic Ipolinm mtu·
Ierat , Gerardam comilrm Galen* , m bac eadem 'ijnodo
ex.cmmuni.atum afi:mat Petrui Damiam in defcnpone
K,omanæ ecdepa- odverfui regium .Advocatum , fuam inj>a ub Alexandro pojitam inveniet .
"
* * G.C. Epiiloi* ad epilcopo» Galhx fuperiu* deferi-

pta , edava mtrr Nicolai epillola» , ad hoc concilium
peremet. Omnino videnda .

ROMANUM

ADCONCILIUM

ln caufa Simotiiawrurn. CI incontimntium clericorum 4 Elicoiao papa II. & CX11I. epifeopu
Anno 1059· habitum.

A

D

D

I

COI. LECTORIS
t.
h,Ffi

·>>'■

T

I

σ.

PRAEFATIO.

celebre boc Romanum concilium additamenta datarut, m ipfo flatim limine difeutienda nonnulla
XX etnfec', </«« ab eruditu otatie noftr re Jcriptonbui in dubium revocantur. De numéro Epifeoporum con
cillo aftidantium .imbigit coileHor Venetui , quod epifeoporum Jubjcriptionei ex Vaticano codice α Labbeo
produfia ntmntji nomma Inum <7 fexaginta exhibeant ·, quare librariorum m.uria CXUI.pro LXllI.fcri.
Δ

p·»·

ftum

»°7
'»«»>··«
CONCILIUM
Kiîü'SÎ
,o8
------------- prtrw tn adlirbujar amesite i*J»>t*inr. Sed variorum codicum fimmus in numero CXÎII. tpfcoporum
owsn ^ani*
lemonflrat . $·/, b mutilum eflb bum Vaticanum catalogum ANNO
conflat ex fubfcnptionibus, pm; ex Af. J. asdice Marteinus acaepit , & ego ex iUo jnferius dabo; in bis C*1*1*™
rwm ■·«>»« fwW«m epifcopos „1* leguntur, fcefira in Vaticano qnarenda. Muratorim pariter amligerefe ””

s

profitetur, num Wi fiat qua dt bac fined» terret Anuipbxr, qui res Mrdiolanonfes bujus atari,, »<r·* e ft remota , fcribebat. Tradit enim , Cuidonem Medioiimenfem arcbiopifcepum a S. Arialdo de fi.
mania tn fined» acctfalum, b eb epifeopis Neverittfi, Afitsfi, b Taurineilfi definfim in gratiam Pon
■tificis admiffum primant in fiffiono letent obtinuiffe . Nufpsam enim , eit Muratorixs, inter toxcilli pa
tier Guide apparet: fruflra *tient in catalogo Vaticano quasar Aflonfem, b* Taurinanfem epifeopo, . Sed
& bas ambiguitate/ tollit caialogur a Martenio prod* fas, in quo prfl cardinales flatim fi offert Guido
•rchiepifcopui utique Mediolanonfis, quamvis fedis nomen ibidem non itgstur. Bfl etiam ibi inter patrer
Rofredu» Aftcnfis epifeopus ; eft GumbcrtusJPaulinoncnt» ; quia nominis larva tegitor Cunipertus
Taurine^fis , facile detegenda! en collatione indicii Vaticani , in que efi Cumbciius Mâurincniil. ftet
ergo verita/ eornm,
Arnulpbos fcrijfit, μιηρ/η un nego bfloricum illam fabtqfis clericis addifam quadam farto ad grattam fcripfiffe, b narrationem Juam ita inftitncffe, ut piat favori, quam veri­
tati daret. Verba ejus infra dabutUur.
—
dUa bujus conctlti aped Labium mella faltem sntegra fiperfint, qxOrube defefam maxima parte fupplent Utera Nilblai pontificii excyclica ad omnes catholico, epifcopos , in quibut canones finrulo, in epito­
men contraito, attingit. Hat ipfa, literas nufas ego fim m veteflo Piflorstnfi codice nUembranaceo faceli, nt arbitror , XII. m quo colleHio canonum exhibetur ; ad extrema» vero pagellarum oras bine inde' adferipta font eadem mana canonica quadam finiiione, pontificem, b conciliorum ad rem , de qua Ivotradlat, conge ite ntes. Hac sgstur Nicolai II. epiftola ibidem je offert, non quidem ad omnet epifcopos, fed ad
juffraganco, Amalpbitana ecclefia dtrtfa, in qua licet eadem narrat, b iifdem Verbis ac in encyclica ad
omnes epifcopos, qnadam tamen balet additamenta,,five tir, ad qnos dirigi lia congrnentia, five etiam co-

nonibns magis explicandis opportuna.
Poftrema jtandem inter bac additamenta claudant fnbfcriptioner , protêt ex codice Mi. Floreficnfi dedit
Martene Vet. Monam. Torn. Vît. pag. 6o. qutbxs parallelas exbibeo eafdem ftebfcrsptienes cx f^aticano
. codice a P. Poffmo depromptas, b a Labbee valgatas.

CONCILII

**

l

(
\
\

ROMANI

CANONES.

A fub excommunicatione flatuit , dicens :
Quicutnque Sacerdotum, Diaconus , vel
Subdiaconus poft conftrtutum B. Mem.
prxdeceftorjs noftri Leonis papx de caftitate clericorum concubinam * duxerit, vel ’
TTIgilantia univerfaiis regiminis afii- duftam non reliquerit ex parte omnipo· ρ**"
V duam (olicitudinem omnibus de* tentis Dei, authoritate beatorum apoftolo­
• ï.j... u. bentes, falutis quoque vcflrx · casfa pra- rum principum Petri, & Pauli prxeipi.. et.us.
ngativee dilcflionis coriffrmi confratrts noftri mus, & omnino contradicimus, ut miforcbitpifcopi veftri fpccialiter providentes , Bfam non cantet, nec epiftolanr, nec evanqux in Romana fynodo nuper celebrata gelium ad mittam legat, neque in pres­
coram 113· epifeopis, nobis licet imme­ byterio ad divina officia cum his , qui
ritis przfidcDtibus, funt canonice inftitu. prxfatx conftitutioni obediences fuerint ,
ta, vobis notificare curamus, quia ad fa- maneat; neque partem ab ecclefia fufeilutem veftram exeeutores eorum vos elfe piat , qüoufque a nobis fententia fuper
optamus, & apoftolica authoritate juben­ hujufmodi Domino concedente procedat.
do mandamus.
Et prreipientes ftatuimus, ut hi przPrimo namque infpc&orc Deo eft fta- . di&orum ordinum, qui, eidem przdecef•
tutum * ut fi quis apoftolic» fedi fine C fori noftro obedi entes, caftitarem fervavd'αϊι'η,β concordia, &. canonica cledione, ac bc- ruot, juxta ecclefias quibus ordinati funt,
Ro·. Po.<. nedi&ionc cardinalium epifcoporum , ac ficut oportet reiigiofos clericos, fimul man­
deinde fequentium ordinum religioforum ducent, & dormiant Λ & quidquid eis ab
clericorum * intronixatur non papa vel ecclefiis competit, * communiter habeant. * ft „*#.
Et rogantes monemus ut ad apoftoliapoftolicus * habeatur.
*οΐ^Ϊ.'1"
Et ut moriente Romano Pontifice , cam, fcilicet communem, vitam fummopere pervenire ftudeant, · quatenus perfe- ’ snf·»· **
vel cujufcumque civitatis
nullus
prxfumat
S.d.poft.tk
.
/· i r
7r ·
facultates eorum invadere, fed lucceiiori- faonem tonfecuti, cum bis, qui ccntcfimo dibus eorum ferventur integrat.
D fantur, in ca/qfti patria mertantur adferibi. Ο··Η·»»<·
Denique ut decimat, & primitiae, feu
Ut nullus mittam audiat presbyteri ,
quem fcit concubinam indubitanter ha. quzeumque oblationes vivorum, & morbere, aut iubinbrodudam mulierem. Un- tuorum ecclefiis Dei fideliter reddantur
•/8i».n. dc ipfa prima * fynodus hoc capitulum a laicis , & ut in difpofitione epifcopo­
Kicolout tpifiopdt Jtrvut fervorum £)ti omni
but epifeopis ^dmalpbitana ecclc/sa fuffraga·
ncis, cunHoque clero , & populo falutem cartfnata, tr benrdifliontm apoftolicans.

rum

909

.

*'CPTUS

ROMANUM

9»σ

ΚΚ'Λα’νΥ

rum fint * fecundum canones m/lrtbuenda , Atimam , vel coufque parentela cognolci
ANNO
anno 9ua’ 9U* retinuerint, a fanâc ecdclie
poterit.
CHRIS ri
Christi gremio feparencur.
Ut laicus uxorem fimul, & concubinam
• M."’/·.
Ut Ρ^Γ laico* nullo modo quilibet cie- habens non communicet ecclefix.
*
uhh.
ricua, "aut presbyter obtineat ecclefiam,
Ut nullus laicus ad quemlibet gradum
• nec gratis, nec pretio.·
ecclefiaflicum repente · promoveatur, nifi
Ut nullus habitum monachi; fuicipiac prius · mutatum habitum fxcularem diu­ ft ΡλΛ
fpem aut promifiîonem habens , quod tina converfatione inter clericos fuerit
abbas fiat.
comprobatus. Vos ergo hxc & alia SS.
Et ut per fimoniacam hxrcfim nemo Patrum llatuta fideliter, & chrifliana re­
ordinetur, vel promoveatur ad quodlibet verentia oblcrvate, 6 '"hominatirn i'U, qua
oflScium ecclefiafticytn.
H vobis archiepifcopus vejitr practpit injpnodo^quam "
Ut cujuslibet ordinis clericos latci non apud vos habuit primo anno ordinatius fua ,
P.J i' judicent, * >a« de ecclefiis ejiciant.
h vultis de fandae Romanx ecclefiz, &
Ut de confanguinitate fua nullus uxo­ apoftolicx fedis pace & communione , ar­
rem ducat ufque
* generationem lep- que benediélionc gaudere
V
Novarienfis, &Taurincnfi», ac reliqui fuhraganei
prrlule», coram omni ccetu falfidicum ilium fcntropojitanu» ve lier prar /olito Romanam vocatur pturarum authoiitate refellunt. Sicque confutatus
ad fynodum . Abiit , fed contra vrftros affedus ab omnibus rcledit in terra confufus . Proinde
profper fit itli ad cunila fucceflus. Decibilitcr eawhiepiicopus cum promitteret domno Papa: dequidem tradatur ab Apolloiico tunc Nicolao .cu­ ^*inceps obedientiam , accepto abeo annulo spoftojus dextro pofitus e il in przfenti fynodo latere . licz gratiae, ac totius poteflatis ecdefiaflicz , re­
Ad quem accufandum cum Arialdus ille delator diit gloriofus in omnibut.
affurgcret, protinus cx adverfo liantes Aflenfis ,
Gefta efia «n bac finodo narrat Arnulpbm Hiftor.
Medial. lib. III. cap. XIII. bn verba : Ecce me·

SUBSCRIPTIONES
Εκ Codice Faticano apud Labbcuu» .
i Nicolaus epifcopus fanâz caiholicz & apoflolicz Romane ccclefiz , huic decreto a no­
bis fic fuperius legitime promulgato lubfcripfi .
x Bomfacius Dei gratia Albanenfis epifeonns.

£x Codice Floicficnh upnd Martem.

'

1 Ego Nicolaus epifcopus iandz cathohez , dt
apollolicz Romanz ecdefiz , huic decreio »
nobis, ficut fuperius legitur , promulgato fubicripfi. (4)
2 Bonifacius Dei grana Albanenfis epifcopus
fubfcripfi.
3 Hubertus Syl<z candidz epifcopus fubfcripfi.
4 Petrus Holiicqlii epifcopus fubfcripfi .

j Ubertus epifcopus Sylvz candidz ecdefiz.
Petrus Ollienfis epifcopus.
5 Petrus Laricanus epifcopus.
Hujuimodr Romani epifcopi fubfcripferunt cum
6 Johanne Poriuenfi epifeopo.
6 Johannes Portuenfis epifcopus fubfcripfi.
7 Johannes Cardinalis muli Sanfli Marci.
7 Johannes cardinalis tituli S. Marci
8 Leo Cardinatis tituli S. Da ma fi.
8 Leo cardinalis tituli S. Da ma fi 9 Cardinalis tituli S. Mariz trans Tiberim.
9 Uvius tituli S. Mariz trans Tiberim
10 Defiderius Cardinalis tituli S Cecihz.
10 Defiderius cardinalis tituli S. Ccciliz.
Hujufmodi fubfcripferunt.
Hi omnes fubfcripferunt.
11 Mancinus Diaconus.
it Mancinus archidiaconus.
li Creicemius Diaconns.
11 Crcfcentius Diaconus.
13 Amarigus Diaconus.
13 Amantius Diaconus. Omnes S. Romanz ecHujufmodi Diaconi S. R E. fubfcripferunt.
clefiz fubfcripferuni.
14 Htldebrandns monachus & fubdiaconus , & 14 Hddebrandus monachas diaconus & czteri
czteri Romauz ccclefiz lubfcripierunr.
Romane ecclefiz fubfcripferunt.
15 16 V. archiepifcopus Bomegradcnfis patrisr- £i; Guido archiepifcopus.
cha .
16 Dominicus Gradeafia patriarcha.
17 Ugo Gryfopolitanus archiepifcopus
17 Hugo Cryfopolitaous archiepifcopus.
18 Hildeprandus Capuanus archiepifcopus.
18 Hillebrandus Capuanus archiepifcopus ·
19 Uldericus Beneventanus archiepifcopus.
19 Voldencus Beneventanus archiepifcopus
20 Ulphanus Salernitanus archiepifcopus
20 Alfanut Salernitanus archiepifcopus
Hujufrnodi fubfcripferunt.
Hi omnes fubfcripferunt.
21 Johannes epifcopus Salsipenfis.
11 Johannes Sabinenfis epifcopus
22 Johannes epifcopus Tiburtinus.
22 Johannes Tiburtinenfis epifcopus
23 Rotandus epifcopus Sutrmenfis.
23 Rotandus Surrinenfis epifcopus
24 Eilardus epifeopua & abbas S. Pauli ■
24 Alaidus epifcopus & Abbas S. Pauli Rotnz
25 Leo epifcopus Cajet anus.
25 Leo Gajetanz epifcopus
26 J. epifcopus Fumanenfis.
26 Johannes epifcopus Terracmcnfis
27 Pandulfus epifcopus Marficnfis.
27 Pandolftr. Marficnfis epifcopus

4

*8’AtMjeci bis vartautri ex Chronico Sarfciefi dc fuo /tepende ( « ) Ftrf. ,td. dt JRoœani Ëpifcopi V. idcK Ac.

N,Cf°i.AW

91I

CO NC

i f 1 II M
ILIUM

HBNUICUS IV. IMP.
HbNR. I. R.FRANC-

5M *■

A

------ __
Ex QoJici Flortfitnfi jpud Marlene.

Cm Ctdtcr Vatieane apnd LaHenrn.

anno

7

\

■. NMlSTt

fy 18
19
30
31
31
33
34
33
36
■ 37

Atto epifeopus ReatenGs.
Dominicus epifeopus VabenGs.
Pahunbtis epifeopus SuranenGs. Γ
P. epilcopus Caflellanenfts.
Johannes epifeopus 'Psvenfis .
Lodokus epifeopus Amiterninus.
Hermaonus epitcopus Caftellanus
Henricus epifeopus Spoletinus
Maginandus epifeopus ArbinenGs
Gottifredus epifeopus AvellanenGs

38 UUericus epifeopus Fir mentis
39 Berardus epifeopus Etculanus
40 Hugo epifeopus Camerinentis
.41 Hugo epifeopus Numantinus
41 Franfmundus epifeopus Fefulanus
43 L epifeopus Suanar
44 "Nofredus epifeopus Senenfis

4J Vido ep...........
46 P. epifeopus WlturnenGs
47 Benediâus epifeopus Suefanus
48 Azo epifeopus Fulinenfis
49 P. epifeopus Apicrenfis
jo Girardus epifeopus Rofelanus
ji Anfelmus epifeopus LunenGa
jj P. epifeopus Penfarienfis
J3 Adulfinus N. epifeopus.......
J4 Rodulphus epifeopus Eugubinus
5j Vifodonus epifeopus Senogalienfis
jt$ Martinus epifeopus Fundentis
j7 Martinus epifeopus Tudertinus
58 Arduinus epifeopus Tianenfts

anno

CHRUTt

r

38 Atto epifeopus Teaten^s
19 Dominus epifeopus BilbenGs
30 Palumbo epifeopus SuranenGs
31 Petrus epifeopus Caflellanus
31 Johannes epifeopus Permenfis
. 33 Lodiucus epifeopus'Nucerinus
^34 Herimannus epifeopus Caftalenenfi'
3j Henricus epifeopus Spolitinus
36 Meinardus epifeopus UrbinenGs
37 Godefridus epifeopus PeroÇinus
Hageno epifeopus Eduenfis .
Godefridus epifeopus AttelanenGs
B38 Udulricus epifeopus FirmanenG*
39 Berardus epifeopus Efculanus
40 Hugo epifeopus Camerinentis
41 Willelmus epifeopus Numanus
41 Erafmus epifeopus Fefitlanus
43 Johannes Suanae
44 Rofredus epifeopus AteftenGs
Marius epifeopus Fundenfis
. Albertus epifeopus Narianenfis
Bernardus epifeopus Agathentis
' Teuzo epifeopus Urbibetanus
ohannes epifeopus Clufinus
ohannes epifeopus Senenfis
4J Guido epifeopus WulturnenGs
46 Petrus epifeopus Wulturnentis
C47 Benediâus epifeopus Suedanus
48 Azo epifeopus FullienenGs
49 Petrus epifeopus Aprutianus
jo Gerardus epifeopus Rofellanns
js Anfelmus epifeopus LuctenGs
jl Petrus epifeopus Penfaurienfis
j3 Andulfus epilcopus Fertranus
J4 Rodulfus epifeopus Egubinus
j j Thcotius epifeopus Senogalenfis

’*’*■

J

5*

J7 Arduinus epifeopus Tudertinus
j8 Arduinus epifeopus Fanentis
Arnulfus epifeopus Cufentinus
Stephanus epifeopus TrojanenGs
J9 Benediâus epifeopus SimphronienGs
59 B. epifeopus Sipontinus
D 60 Hugo epifeopus Gallenfis
60 Hugo epifeopus Galhenfis
61 Gerardus epitcopus Reatinus
61 Gerardus epifeopus Teatinus
Gislebertus epifeopus TufcanenGs
Acbinus A Gunns epifeopus
6z IGdorus epifeopus BalneoregenGs
61 Ingo epifeopus Balneoregis
63 Regino epifeopus Populonienfis
63 Teg run o epifeopus Populonienfis
64 Erafmus epifeopus . Signe niis archiepifcopus 70 Obertut epifeopus Jannenfis
71 Deodatus epifeopus CorbinenGs
Alipharue
72 Johannes epifeopus TrebenGs
«5
66 Cumbertus epifeopus MautinenGs
73 Johannes epifeopus AlatrinenGs
74 Placitus epifeopus BerolanenGs
64 Erafmus epifeopus SignienGs
67 Alto epifeopus NorarienGs
68 ^ïenricus epifeopus Iporegenfis
65 Arechis epifeopus Aliphona
69 VV. epifeopus Popukmix
66 Gunibertus epifeopus PauiinonenGs
Opizo epifeopus Bolienfis
Benzo epifeopus AlbenGs
67 Otto epifeopus NovarienGs
68 Henricus epifeopus YpoligienGs
70 Ubertus epifeopus JanueuGs
69 Guillelmus Pampulias epifeopus
71 Duatus epifeopus CorbinenGs
Gregorius VercellenGs . Omnes confirmave­
runt .
7% I. epifeopus Trebentis
73 I. epifeopus Alathenenfis
Summa epifeoporum , qui interfuerunt hufe
74 Placidus epifeopus Iterolanenfis
fanaiflimae fynodo , fuit CXXIII.
Hujufmodi omnes fubfcrjpferuot.

IN

____ »·,

:fc’.7.Æ

-romanum.

».♦

anno

'

CHK'*ri

*”*■ cr IN

—s· ι

'

·

CHRIST

f

S U P E R. I O R E S C O N C I L I I SUBSCRIPTIONES* ’”*
JO:

DOMINICI

ADNOTATIO,

ET

MANSI

C O NJ EC TU ILÆ.

fit pretii catalogus ille a Martenio produAus, nemo fati» intelliget, nifi qui diligentem
QUanti
nem cum V«cicano catalogo, Ughellio, variiioue aetati» illius documenti, infbtuerit . Id ut

ejus collatio­
faciliu» aflequantur leAores , fruAumque ex eo referant uberem ad epifcoporum lenem tot Jnfigmum in Italia epifcopatuum emendandam , producendam , illuftrandam hunc meum laborem ,& conjeAuras habeant .
Petree Lantanei L. Labienani. Deefl epifeopus ifte m catalogo Marienu fupplendus cx Vaticano, congruitque
cum documentis ejus artatis apud Ughellium Tom. X. pag. 119. oov. edir.
ûwde arebiepi/cepae , utique Mediolanenfis , de quo tn Pratanone egi . In Vaticano non quidem deeft’;fed lu­
xata le&io illum ita fade deformavit , ut vix agnoicafur.' Illud enim K. arc bi epifcoput Bcnaegradenjie patriarcha
ita reflituendum eft. Wide arcbiepijcoput , Dem Gradeiafii patriarcha .
^41fatuu Salernitanae ; ita (ananda left o vitiata Vaticani i nam Affanum appellant monumenta ejus «tatis apud
Ugbellium .
wfZardw epticaput & àbbat . Apparet hic fubfcriptu» chi-tx confecrationi» ccclefiae Farfenii» anno iodo. apud
Murat. Ant. Ital. tom. V. pag. 1019 ubi vocatur Apiardut.
Jaaanet tpijcopttt Taracinen/11 . Deed in Vaticano, nili forte idem fit epifeopu», qui ibidem fub ementito Joannie
Pirnaancnjh nomine comparet . Firmane enim tsbule nullum ejus nominis epdcopum tunc admittebant .
^<ila epifeepue Tcaten/it. Male in Vaticano epifcapui Heatrnfit. Nam Ughellius , qui non altam leAiooem , nifi
hanc Vftkanam viderat, ex illa dare Reatenfibus Attonem epifcopum cogitur, cum maluiftet Jocundum a mo­
numentis Reatinis oblatum. Teatin* viciflîm tabule Attonem annunciant.
Jomtet Permcnfir forte eft ‘Joannes Pcnnenfis , qui boc anno privilegium , a Nicolao papa impetravit , legen­
dum apud Ugbellium in Pennenlibus.
■
Gotofredut epifcoput Pm/iari . Bene congruunt hire Ughellio, & in Vaticano catalogo deefl.
Gatafrcém ept/caput Atcllanenfie . Optime dt epifcopum hunc m lenem Atellanorum epifcoporum Ughellius non
aecenluit ex vitiata Vaticani leAionc prohibitus ; habet enim Vaticinus ^4vcllanenfii. Quae bare fedes i
Gmllelmui Nuaeataui, nunc Humanus,- ita enim Humana urbs medio arvo diAa , quam cathedram tunc babuiffe Gutllelmum quemdam docet inftrumentum apud Ughellium in A runtims pag· UI·
Fraimut Fe/ulanue. Vaticanus legit Tra^wnisd·/. Sed memorat Ughellius inftrumentum quoddam anni ιοίγ., in
quo de inauguratione Tranfmundi eodem anno ιο<7· bt ment>o . Quomodo ergo concilio huic anno lOfp. Tranfmundns fubkripferit ? Bene aigo Erafmus fignatur, qui ante Tranfmundum'in F.lulanaa tabulas ( deefl enim )
referendus eft.
,
_ , , A
Χβ/red·» ^trNenfie f. Aftenfis , nam Aftenfem adfui ile ea Arnutfo, de quo in Praefatione diximus . Tabule Afleiiies apud UaheUium hiatum hic habent villum, ut hunc commode admittant . Male in Vaticano Afa/rrAu $<■nen/ie ; cum Jobannem tunc Senenfibus prasfuiiie & tabulae Ugbellianc dcmonllrant, & in hoc catalogo legitur.
Mariai Fundcniu Vatic. Martinat. Utra melior leAio?
·
....
Guido epifcoput Wnlturnenit. f. Volaterranen/ii ; nam eius nominis epifeopus tunc agebat Volaterris ex Ugbelho.
Viciflîm Petrae We lturneuft , qui ftatim additur m catalogo VVulturnenfibua infuli» ornabatur.
Multae Fertranui f. Filteaaue. In Vatie, deefl nomen fedis,. Feltreoie» tabule habent hiatum hoc epifeopo
explendum.
Petrei ^pretianai. Congruunt Uthelliana documenta. Quid eft illud Vatic. P. Aptcrenfit ·
Miclmae Lecmpi. Optime, male m Vatie. Lanenfit . Ita fert documentum anm ioji. apud Murat. Ant. Ital.
to. V. pag. 974. Quare expungendus in Ughellio Anlelmus Lunenfis ex vitiata leftione natus.
TbetiHu Senoiallienfii. Meminit hujus S. Petrus Damiani tefle Ughellio. Ergo male in Vaticano appellatur , ΡΊ[adenine .
^rduiruu Tudcrtinut. Vatic. Martinat. Quae melior?
^fr/aura/ Fanen/ii. Hunc & Fanenies tabulae offerunt apud Ughell.
Gerardut Teatinui. Maluerim Pectinat , ut m Vaticano,- cum epifcopi finitimi hic
BenediSat Simphronen/ie. Ita At Ughellius. Quid m Vaticano B. Sipontinat ?
Gititier tui Tnjcanenfii. Ncfcio ubi nomen hujus epifcopi inter Patres fynodi hujus

recenfeantur .

legerit Ughellius; cujus at­
tat· fubfcriptiones ifte ex codice Florefienli nondum prodierant ,· nihilo tamen lecius fynodo adfuifie hunc ipfum
Gislebertum affirmat, Ac quidem re Ae , ut bine difeimu».
a
Mbinae A^mat ex hoc uno documento noms eft , ignotus Ughellio .
tags Balneareec-npi. Vaticanus, Ifidorut. Ughellius ex boc uno documento dedit Gibertui. Cui deferamus?
Tigrane PapuJotvenjie . Vane. Regia·. Sed m tabulis Ughellianis notus eft Terrine ; quamquam biennio citius
anno rodi, ut eft in Ughellio ejus exordium flatuamus oportet hac fubfcriprione jubente.
Deodatui epifcoput Barbtnenbt ; nempe monti» Corbi ni in Apulia , qui dcin epifeopatu» Vvulrumenfi conjunAus
nomen fuum amifit. Conjun&ionem hanc nondum faAam anno 1059. ex hoc unico documento difeimu» .
^(rtchu epifcoput ylliebomt. In catalogo Vaticano nomen boc cum voce epifeopus coalefcens monftrum exhi­
bet , nempe .Arcbitpii capet Jtliphana . Verum nomen, ne in Ughellio quidem habes.
Gatubertet Paulinaiaenjit. In Vaticano Cumehertut Maennen/it. Ubique vitiata leAio; eft enim Cunibertus Taurinenfw, de quo m Pnefatione .
Opiza Balienjit. An Lnifa Boiien/fi Ughellio in Bobienfibus notus?
Benza jilbenjii Notu, epdcopus cx Panegirico Henrici 111. imperatoris hb eo feripto, At a me fsepe in hoc o*
pere produAo. Ugbellium latuit.
Guilleiaaui P ampeli a·. An Guillelmus Pompilienfis feu Foro-Pompilienfis ? Honeftum quidem ecclefis illius tunc
epifcopum ftatult Ughellius, eumdemque inter Patres concihi hujus Romani fubfcnptum legifl· fe in codice Va­
ticano affirmat, at codici» Romam er font, que apud Labbeum reprefentantur , nihilque it Hooefto Pompilianti
ferunt. Profert ille documentum de Honello a n< ιο^γ. , Λ alterum anni ioda, ex poftremo vero ifto an. roda.
Vecc bias anus in nova Ughel ii editione expreffit non quidem Honeftu», fed Gualfaeuiu , quod aliquanto propius
ad GuiUelmum acted it.
Gretariut Vercellen/it. Notui Ughcllio praefui. Csteras fubfcriptiones omitto , quod nullas explicationes vei
cotrcAionea pofcant

Cmcs/. General. Tom. XIX.

Mmm

AD

NICOLAUS
f. ti.

9lf

h^r^^nc:

CONCILIUM

9»«
ANNO
CHSirrr

anno
CHRISTI

AD

CONCILIUM.ROMANUM
SUB

NICOLAO

II.

PAPA.

Anne io$0. bibiixm Drcrtte addita.

NICOLAI II. PAPÆ DECRETA.
A& * clericattl reciduVit, quos apeftatas Julianiftas
, jure vocamus, ftatuimus, ut nifi ad ptofeftionem
£7 m’coJ-------E ordinatis infra annos grave nobis pericu­ clericatus redierint , omni chriftiana co mam n to­
Bib R«S u 4
ne priventur.
lum imminet, quia prius fe de vidoria jaClerici vero vel monaci & laici ufurarii quan<ο«<'Λ*·ι· dant , quam bellare viderint aut, fciant ; ideft
<ο11<«ιο·<ι prius olthcia facrz caftitati conicia per cupiditadiu illud turpe lucrum iequuti fuerint , anathe­
matis vinculo obnoxii teneantur.
rem arripiunt, quam jacula incentiva naturae ex
periri poiTunt. Idcirco facri canones fanxerunt .
CAP.
XV.
ut lubdiaconus non ordinetur ante annos 14. nec
diaconus ante annos 35. nec presbyter ante 30.
CAP.

S
"PP't± H
ΑρρΤο·1Ι.

V.

D

CAP.

IX.

Illi etiam qui peregrinos vet oratores CD)ut»||
cumque S. five clericos, feu monachos vel fcmfiBL
nas (eu inermes pauperes depraedati fuerint vel
bona eorum rapuerint, vel in malum eis obvia­
verint, anathematis vinculo feriantur, nifi digne

De praediis quoque vel poiTefTtonibus ecclefia*
rum vel monafteriorum hxc decernimus; ut nul­
lum * laicorum vel clericotum fine confenfu epi-Bemendaverint.
* (. nul lu·
SooJe Nice fcoporum
canonicorum abbatum monachorum
in dtciiiuia
CAP.
XVI.
vel tandimonialium quidquam habeat vel poftileg.· ipuj
deat. Quod qui fecerit aut polTctfa non reddidePax vero ilia, quam treviam Dei dicimus, fic
rit auaihematisctur.
CAP.
νί*"’

X.

θ* clericis arma ferentibus hoc decernimus ,
ut quamdiu. arma tulerint a proprio gradu deci­
dant .
c

CAP.

XV.

De iis autem clericis qui tonfuras projiciunt,

W> AD

obfervetur .* ficut ab archiepiicoprs , & epifeopis
uniuicujuique provinciz totius orbis ftatuts eft ;
qui vero eam violaverit ufque ad iatisfisdionem
excommunicationi fubjaceat .

CAP-

XVI.

Hate igitur &c. hujufmodi quacumque in facris
canonibus habentur authenticum S. Synodus ft>
re cenfuit obfervandum.

ROMANUM

CONCILIUM

Sub Nicolao II. Pont. Anno 1059. habitum.
ADDITIO

>»

K

Ο

V

Λ.

infe-D„ mum fimul componit ; fecundum enim npn
primum cgiftet Nicolaus, (iquidcm pontificalis
dignitatis (ux annos ab anno io; 8. ducere coeda edet indubia, ftatuere oporteret, Concilium
piffct. Hanc Aretinarum tabularum corredioquoddam fub Nicolao II. exteris tub eo habinem mihi fumo : cetera ledorum judicio re­
tis prxferendum. Exh bent enim N culaum m
mitto . Neque enim ambigo futuros qui con­
concilio Romano (edentem anno 105S. pontitra rerum , qux hic narrantur, veritatem re­
ficatus fui anno primo, indidione XII. menclament. Aretini veteres Senenfes tabulas fuis
fis nomen detrite vetuftate iiterx occuluerunt.
oppofiras fufpicionis accufanr; Senenfes ArctiUt vera tamen fatear , multa (unt qux tabunas nihilo finceriores judicant. Vetus eft con­
larum iftarum corruptionem , ad annum quod
troverfia in conciliis agitata fatpius, varie de­
attinet, dcmonftrant. Ademptus in ledcm S.
finita
, & nunquam lopita . Vide fupplemenPetri Nicolaus exeunte Decembri anno 1058.
tum noftrum torn. j. pag. 531. ad concilium
Senis dum ageret , nonnifi anni fequentis |ain Vico Wallari in Eri uria.
nuario mente Romam venit , ut ejus ada reflantur. Quomodo ergo anno nondum elapfo
Ex Arcbrvia 5. trcltfie Arttma ». 178.
toj8. Rome in bafilica Couftanriniana federe E
medius in patrum conieftu potuit? ConfignaIn nomine S. fic individuae. Trinitatis anno Do­
tur infuper Arennum monumentum anno ponmini Incar. 1058. Ind. XII· currente, mcnfe ...»
tificatus Nicolai primo,- id vero convenire ne~ no qtoque
jr: ac venerabili, ac beatiftimo papa
quaquam poruifTet cum diplomate Nicolai , a Don
Pagio ad an. rojp. exhibito, quod ann. 1060. Nicolao TI.
Tl. pap
papa in facrofanda beati Apoftolo.
Aretinis tabulis uade monumentum

„ O rius producendum eft etutum fides adjicien„
„
„
„
„
„
„
,,
„
„
„
„
,,
„
„
„
„
„
„

„ Januarium meniem & pontificatus annum pri-

rum principis Cede anno 1. Pontificatus fui , intra

9ll r..

Γθ"*1”

CONCILIUM

X™:

918

tra Baulicam Salvatoris, que Conlfantimana di- A judicax>ertt jequi contempjerit , tua aeincepi ecae/lo
ANNO
t&ilisTi c*,ur’ Pr«fidente
. Quoniam
fçunus
humana
men-tf quiete perpetue!iter habeat,
ι.λ
e
i
L
ficure
illi» fua,.lf_ t'1 concupilcibilis effe natura, necnon obiiviici- que ecclefia VOX ulferini fuper hoc a... prorjuima CHRIJTI
biiis, nec ita tenacis meinorie, ut non egeat re­ neat. Seneatis autem pictul fic inveflicionem ex
cordatione ; dignum duximus contulere concupl­ apoflolica manu recepit , & oblculatis reverenter
ie ibi 1 i , & prodeffe obiivifcibih ; quatenus & me­ fandis papa pedibus totam venerabilem iynodum
ta imponatur ambitioni, & locus prorfus aufera­ ad fututum leftimonium invitavit.
tur oblivioni , icriplis referendo hominum ada ,
Ego Nicolaus epifeopus S. Romana & apoftovel diâa, ne quando aliter procedant quam rei licx fedis Ss.
veritas dicat. Unde qua apud apotlolicain Sedem Ego Eldebrandus S. Romana ecclafix qualifafta funt inter Joannem Sencnfem epifeopum, & cunque archidiaconus, Ss.
inter Arnaldum Aretinum epifeopum ad memo­
Ego Petrus indignus epifeopus Ss.
riam futurorum huic charta tiadidimus ; quia neu­
Ego Umbertus S. ecclefia Silvxcandid· epif­
trum eorum a fubjcda rei ventate deviare Volu- eopus Ss.
mus. Igitur cum relideret prrdiâus Domnus Nicolaus venerabilis papa in generaii fynodo intra BCÿ* Poflquam hac edidi in meo Supplemento teperi
Bafilicam ConQantinianam , centum quoque
~ ac
Jubfcriptlonei oliat eju/dem Concilii m Chronie»
tredecim epifeopis cum eo rcfidentibua, videlicet
Farfen/i, cujui memini fuperuu. Cum Vero ijtai
cardinalibus S. apoflolica Scdis U oberro Sylvas
Otulll correfiiorei reperenm yvaw fiat m Pelice·
Candida, Bonifacio Albanenfi, Petro LavtcaocnM Cad. Λ P. Poffino fuppedttaia La^beo,
yva/
fi, Petro Oftienfi, Johanne Portuenfi, Domini­
exhibit Marttnt ex Çod. Florefienfi hic dandae
co Patriarcha Gradenfi ? Guidone archiepifcopo
. Mediolanenfi , Ugone Bironticcnfi , lldebrando
Capuano, Udelrico Beneventano, Alfano Paier­
icolaus epifeopus fanftc catholics fit Apoai t ano, Petro Malfitano, cum Suffragauc» eo­
ftolica Romana EccleGa , buic decreto a
rum, aliifque mullis diverfarum provinciarum uf­
nob», ficut fupcnu* Jegnur promulgatoiubfcripfi
que ad preferiptum numerum, qua mpluri mis quo­ & Romani Epifeopi V. ideft.
que abbatibus, presbyteris, ac diaconibus i in eo­
Bonifacius Albancnfis,
rum omnium prafentia adurgens Johannes ScnenUinbrrtus S'lvae Candida,
fis ecclefia epifeopus conqueftus eft Donoo prxPetrus Ofticnfis,
difto apoftolico & univerfe venerabili Synodo de C Petrus Lavicanenfis,
Arnaldo Aretino epifeopo, dicens: Domine, pre·
Joannes Portucof».
cor mijericordiam veftram, tf tohui bujui jfnodi ,
Et Cardinales IV.
ut fuper diuturna querela mihi commiffa ecclefiet di­
oannes tituli S. Marci,
gnemini fieüere aurei veftra clementia , tf de con.eo tit. S. Laurentii in Damafo
fratre noftro Arnold» Aretino epijcopo mibt, i pla­
Guido S. Maria Tranllybctim
cet , faci te juftiliam, qui heu» mea ecclefia , deceat
Dcfiderius S Caecili·
fcihcet tf adJa inter plebei tf abbatial detinet , tf
Et Diaconi HI.
contendit per Violentiam ; tf qui» opollolico pietati,
Martius
•r notum eft, jeptfjime proclamavi, tf necdum juftiCrefcentius
tiom impetravi, tf ipfe a be-ta memoria pradecefAmantius &
foribui veftrn Leone videlicet , tf Vi flore frequen­
Hildebrandus Subdiaconus & monachos cum
ter , tn Mantuana nimirum, Florentina, atque Ro­
ceteris fubfcripfit.
mana fynodo : fuper hoc vocatui a vobn quoque in
Vibertus Archiepifcopus
prajentia pnmo utique veftra fenodo monitui , tf
Dominicus Gradenfis patriarcha
huic tam venerabili Deoque dileflo concilio ad ratioUgo Cryfopolitanus Patriarcha
Lte»ito,tu nem fuper hac querela faciendam adefte ; indutiis
Hildcprandns Capuanus Archiepifc.
f“,‘
tunc imperatis, juffui poffeque htterit veftrii voca-Q Odelrictts Beneventanus Arcbiep.
tui , dum renuit venire , cenjeot fanflitai veftra
Alpbaous Salernitanus Archiep.
quid ex hoc tamdiu ventilato negotio debeatn diffini­
Et ceteri Epifeopi, Joannes Sabinenfis
re. Quibus auditis prziatus Donnu» papa totam
Joannes Triburtenfis
fynodum interrogat, quid ex hac cauia fieri de­
Rotandus Sutrienfis
beat : ab univerta autem reipondetur , ut fecunAilardus epife. & abbas S. Pauli
dum morem ufque ad tertium diem indutiaret ,
Leo epife. Gajetanus
quia confiater rtofter ipfe qui nunc deed aut forJoannes Terracinenfis
fan veniet , aut canonicas cxcufationes diriget.
Pandolfus Marficnfis
Et ita faâum eft; tertia autem d>e Senenfis przAtto Teatinus
iul querelam replicuit , & nuntii Aretini affue­
Dominicus Balbenfis.
runt ; fed quia Dominum fuum canonice excuJoannes Binnenfis
fare non potuerunt , fanâae i y nodi Judices SePalumbus Surenfis
nenfem debere falva querela inveftiri concorditer
Petrus Civitatis Caftellanar
judicaverunt. Quod & apoftolicus annuens quar­
Ludovicos Nucerinus
ta demum die fzpediftum Senenfcm epifeopum E
Herimannus Caflelianus
ita inveftivit difens .* ftvra pranominatu; confrater
Henricus Spoktanus
nofter Aretinui epifcoput Amaldui ab antetefforibm
Mainardus (Jrbmenfis
noftrit multotieni, a nobii autem bn monitui , ca­
Gotifredus Perufious
ritative juffui , regulariter vocatui , neque venit ,
Aganus Eduenfis
neque canonical excujationei mfit , Jecundum judiGotifredus Atellanus
tium tf laudationem hujut venernbihjfima fynodi ,
Odelncus Firmanus
falva tpfim ufque ad alteram fmodum querela , te
Bernardus Efculanus
• de profatu rebut tf tuam ecclefiam inveftimui ; ito
Ugo Camerinenfis
tamen ut fi ipfe jam diftui .... Amaldui, aut an­
Willelinus Humanenfis
tea , aut tunc non fe prafenlavent ; tf quod juftitia
Tranfmundus Fefulanus
Conctl. General, Torn. XIX.
Mmm i
Joau-

N

{

9'1
ANNO ,

CHRISTI

"“n*05

_

Λ . .

M

u It

11

HeNMlWSIV IMF.

ΗΟ
hin aiens i.r ir
Ugo Callienfis
AJVNO
Gerardus Rea ren fis
CHRISTI
Gisiebertus Tukulanus
Agginus Affuenfii
logo Balneorcfienfis
Tegrinus Popilonienfit
Uberius Genuenfis
Deodatus Grabinenfis
Joannes Trebenfia
oannes Alatrinenfis
Placidus Bcrolancnfis
Herafonus Sencnfis
Anchis Alifanc
A Gumbertus TaurinenGs
Opizo Bobienfis
Oddo Novarienfis
Eihricus Iporifienfis
Willelmus .......
Hi omnes confvmaverunt ; de quibus fuerunt
Epifeopi t«vi. Cardinales IV. Diaconi Ul.fubdiaconus Hildebrandus monachus, & ceteri Subdiaconi Roman® Ecclefia:, & multi alii Catholi­
ci confirmaverunt«s»

ROMANUM.
a

Joannes Su.sme
Gofredus Lugubinus
Martious Fundenfis
Albertus Varianus
Bernardus Agatbcnfis
Tcuzo Utbeveianus
Joannes Clufiinis
oannes Sencnfis
Guido Vulterraneofis
Beoediâus Sueâanus
Aro Fulienfis
Petrus Aprutienfis
Gerardus Rofellamis
Anfeltnus Lucentis
Petrus Pclaurienfia
Andulfus Fcretranus *
Rodulfus Gubinuc
Theodicus Senogallienfis
Arduinus Tudertmus
Arduinus Faventinus
Arnnlplius Cuncnfis
Stephanus Trojanus
Bencdidus Setnpronienfis

CONCILl’UM
I

N

AMALPHIÆ,

APULIA

Celebratura anno mlix. tempore Nicolai paps II.
IcmSiOi. A Malphia urbs efl Apuli®, in qua, telle Leo- C
cuaiiiü .
χχ nc QHtçtjfi > Nicoiâu$ p>pa banc fynodum
celebravit, & Traneofena epifeopum, telle Petro
Damiani in epiflola ad fande Romane ecclefi®
cardinales, throno depofuit. Probabile eft eum·
dem pontificem in hac fynodo duo illa juramen
ta, fidelitatis, & folvendi annui cenfus, quz ex
Vaticano codice recitantur apud Baronium , a
Nortmannis exegifle.

AD

SYNODUM

Observatio P. Antonii Paci
ad An. 1059. n. 15.

Hic dicitur Concilium illud Anoalphi® celebratum ,
idque reflari Leonem Oftienlem 1. J. c. is. licet h-c diferte aderat , N.colium 11. Concilium Meifi* , non ve­
ro -Amalpbiee congregare decreville . Nam hr dur ur­
bes valde inter (e d verfr; Amalphia urbs miritima &
Arch epifcopal s in Pnncipatu citeriori Regni Neapoli­
tani pofita ; Melph » vero , feu Melfia Lucanie urbe ,
in qua Nicolaus II. Enifcopatum erexit , & Romano
Pontifici immediate lubjecit.

MELPH1TANAM

A Nicolao papa II. anno »059. habitam.
ADDITIO
S.ppl M.nf,
P‘S· ·»♦».

N Melpbitano fynodo referende , vel >· mtmiuD Amelphim factam fynodum cogente cum aliis
quampluribus interfui ego Richardus, nutu divi­
ipfo erravit Labbeut , wpnmre Fagi» Ainalphim pro Mclphi ab e· colleUore pofitum·, eam re no, Gapuanus princeps. Ubi coraplurima de ani­
ipfi Melpbim locum effe notent feriptarei veteret ,
marum falute traderentur ilpirante divina mifequo fynodut efl habita. Errandi caeje Labbeo fait
ricordia recogitare cœpi in corde meo aliquid
met ille urbit bujui nomen addita vocali efferendi ,
mihi agendum fore, quod ad ialutemamm® me·,
& patentum meorum defuoâorum proficerem .
qui apud nonnnllei eltm obtinnit , nt pre Melphi
nfarpiverint Amelphi ; hinc levi permntitione nmnt
Tunc, mooente prcdiâo univertali papa, accerliternli fiitam efl Amnlphi. Sed hu, qanjim com­
fiio domno Dcfiderio venerabili abbate Caffinenperti Jnnt, omiffit, juvit hic iliqnid dire dt rebett ;
fi pro remedio anim* mee , meique avunculi
m bic fynodo peftis , cum nihil feri pnter nomen
Ramulfi , ac fratris mei Afkettni inveflivi eum
in pfiteritu collefiionibui le^rtur. Efl verodiplomn de abbacia, quz dicitur S. Maria io Calena, fiRtcbudi Copan principii r* gritum Cifimtu
ia in finibus Apulic inter montem Garganum ,
ccenobii, quod m hac fynodo letum, & m'eodem di & mare Adriaticum, juxta callellum , quod diciplomate fertbitur, <7 Leo Oftienjii hb. 3. cap. 13.
tur Befli: fieri quoque przcepimus hos noftr®
tonfirmat. Profert vero illud P. Galtoli Hifi. Cioblationis apices , per quos prefati Gaffinenfis
Jin. tom. II. peg. 161.
cœnobii S. Benediâi diâiooi iubjicimus przdiâam
In nomine fanâc & individu® Trinitatis, an­ abbacia oa S. Mari· cum integris omnibus caflelno incarnationis Domini nollri Jefu Chnlli lis, villis, vicis, cellis, domibus, territoriis,pr·millefimo quinquagefimo nono, indifbone duo­ dibus; iylvu, arbuftis, vineis, olivetis, pratis,
decima. Domno* Nicholao venerabili papa apud •quis, molendinis, pilcariis, aliifque omnbus re­
bus

I

....

NICOLAO»

"
chITsti

«·,>.

HhNRICUS IV IMP.

SYNODUS
BENEVENT.
9*1
rit
.
..............................
HfcNR I R. FRANC
bus mobilibus & immobilibus ad prarkns quocum- Afuerit, fub jacebit compohaoni auri librarum ce n
*lue
pr*f»UB abbMiz perimentibus, cum tum, medietatem noth* earner» & medietatem
^IHs etiam quz amodo ad opus ejutdem abbaciz przdido laudo coenobio . Nosmetipios quoque
abbates, aut restores ejus acquifituu funtquibutnoftrofque hzredes & fucccflores perpétue fubcutuque legalibus modis. Unde univerfit notlris jtcimus obligationi, ut nunquam ipfam abbaciam
fidelibus indicimus nunquam aliquando mole- cum fuis omnibus qugramus a patronatu , &
lliam, invafiotsem vel fraudacionem p-u pizfa- dic tone ejuidem monafterii fanâi Bcoedidi fub·
tutn venerabile monafterium 5. Benedicti de piztrahere . Quod fi temptaverimus , fimus ei cul­
dida abbacia , quam fibi optulimus . Cognita
pabiles auri libras mille. Hujus fctipti manu noeundis hac nuftrz audoritat s firmitfirna iandiolira , fit tedium roborati, & figillo noflro Cignane, quoniam fi nothorum fideliutn quatifeumque ti tenore folidifTime in perpetuum permanente humano ingenio principale h<>c feriptum , quod
Data decimo Kalendas ieptembns ar\no princimanu noftra, fic te trium idoneorum roboratum
patus ejufdem glorioû principis dumni Rtchardi
eft, noftroque fignatum infringere volens , prz "lecundo. Scriptumper manum Aldemarn jubente
didam abbaciam de dicione p'ztati coenobii fub- eodem feteniflimo principe .
trahere temptaverit , vel cx eis fibi moleftus
1*3;-m;

târ*

SYNOD

*ί*Τ<1*Τ

£*L â*i:

US\BENEVE*NTANA
A Nicolao II. babil λ Anno 1059»

alii quamplures ; afTurgens Joar.nc» przfati monaftcrn abbas conqucftus eft fuper denominatum
Albettum monachum direns; Obfecro, Domini,
mendtfo (J binlca Hmc ip/aen <.ba>tam m chronico
mifcricordiam vettram , & omnium , qui huic
Valtnrnenfi recitalim , j'd mnito correilt item , ba
finde lynodo interlunt, ut faciatis mihi juftibemm opnd Moratorium eja/dem chronici editorem
iiim de Alberto monacho , qui cellam Sandi
Ker. Ital Tom. I part. II. pag 515. £moic ex
Vincentii, " S anil am Mariam ir Cjflin eto M® L.b / v«illo promendam iterum dnxi.
C natierio noftro tubripuit, ib que fibi nome η ,
(peciem btficii abbatis uturpmum , fit in picknRESTITUTIO Cr.l.LÆ S. MARIÆ IN
tia lauditbmi papz Leonis refutatum , ac lub
CASTaNIETO
interpoiitione perpetua anathematis contradidum ,
Falla ob Alberto Monocbo , & Roffndo Comite ,
tcftantibus venerab hbus Viris Humberto cardi­
Mono/lerio SanUt Vincentii ad Vulexrnxm co
nali, Petro Amalfitano, Voadalrico Beneventa­
no arch epiicopis, nunc iterum temera· 10 aufu
ram M.olao Popo m Sjnodo Beneventano , Anno
ufarpavit, fic iplain celiam jam dido monailerio
1059.
violenter conundit . Iplo vero Alberto afturgente, fic fe per comitem, cujus vi, * hoc egent , ’L,b
N nomine Sandz , & indïvid z Trinitatis .
Anno Dominice Incarnations >05^. meu­ defendere nitente, dum nullo * pars juftitiz fibi ‘L.t,
■H··le Augufto initiante, Indidione Xll. currente , Lveret, litetis Jiffiniiionti, * fit couftitutioni* iz
• L»b <r·» domno quoque venerabili, ac beatilhmo ‘ Papa pe d d< , jemperqne dicendi * beata memoria domm
Nicolao II. * in facrofauda beati A poftulorum
papz Leonis recnari» , fic facro ftgillo mumt>s ,
u.
principis fede, anno primo ponuficaius lu> p,z
a'que tJlamento praedidorum veneiabihum atehifidente, Quoniam fcimni bumonai veniet camapr-Depitconorum Cvnfirmatis , judicio totius lynodi eft
fctbtlti effe nataro, nec non obhvijiibm 1 , nec ito
d fimium : prefatum Albettum debere nomine,
tenueu memorta , ni non egeant recordatione, di
& officio male arrepto piivan , & monaflonutn
gnam dtximtt/ eanfielere concxpi/eibili, & providere
Bean Viocenui perpetualiter invcfbri de jam di­
oMtvifctbili, qnotenm O meta Imponatxr ambitioni,
di cejla , ommbulque tuis ptrtinentus, quod fic
O lotnt prorfn/ onjerateer oblinioni. Scriptu vidrh
fadum eft. Ipie namque Albertus monachus, di­
cet........... bominnm 0S0, vel diiio, ne qiundaqae
ffus abbas , nomen , fit officium abbatis, atque
aliter procédant, fvamr rei verita/ diffat ■ Unde qua
cellam per virgam in manu papas refutavit ; fic
afin font inter Joennem venerabile tu abbatem mana
qu'a erat anathematizatus , fic ab omni altari»
jieni Soniti Vincentii fuper Vn.txrni flimw fonte/
miniflerio depofitus, tn poteftatem abbatis eft ad
Jitt , & Albert um Monae bam , atque R.offredxm
regu.am corrigenda! * datus . Praenominatus vero ’<-··> aa^quondam Hoffredi comiti/ filitem , bate ebarta tradidiRotfiedus comes , dum vellet ûbi ju» fupralcnptz celle vindicare , relatis literis domni papz
"
mai, qaia matram eoram o jnbjeffa rei veritate
Leonis, annotata nuntiorum * imperatoris 0'ta’ a*
deviaro volumen. * Igitur cum ptzdidus domnus
Nicolaus papa apud Beneventum extra ipfam ci. ,_________
_____f___
r____ ;
ms, ,tefiimonioqm
predidorum
* archiepifcoporum,
Lab Trjti.
v
'■ vitatem intra eccleliam beati Petri juxta Huvium E Humbert! videlicet, Petri, atque Voadalricicon
fabbati fynodum celebraret, & eo nonnulli ar­ vidus, nec non & anathematis, * pœnzque mil
ch lepiicoporum, abbatum, monachorum, 0c to­ le axreornm manceefornm * reus adjudicatus, prat
tius ecclefiaftici ordinis, atque laicalis non parva
fatam cellam in manu pape refutavit, feque, (u
multitudo refideret; in pi imis domnus Humberolque heredes quod per ... ‘ ..... contra tnona
tu», Bonifacius, Joannes cardinales epifeopi, Delienum Beati Vincentii aliquo modo non age
fiderius abbas, & presbytei , Ildcprandus fubdiarent, perpetualiter fub * pra/cripta ptsna obliga­
cor.us, item cardinales'. Voadalricus Beneventa­ vit . His ita geftis , reverentilfsmus papa Joan
nus, Petrus Amalhtanus, Altanus Salernitanus , nem abbatem landi Vincentii ex eadem fandz
Sergius Neapolitanus, Joannes Surrentinus ar­ Marie cella, in perpetuum inveftivit. Omnes hu­
chiepifcopi , Hieronymus > Albertus, aliique quam- jus inveftitionis, ac cotillitutionis violatores cum
plurtmi epifeopi. Landulphus Beneventanus prin­ prxnominata ptena perpetuo anathemate obliga­
ceps, Robertus , Petrus, Gerardus comites , &
vit. Quod ut verius credatur ’ huic pagine ma- ‘L«b. „u<«.
nu
'"·
M**G T} ^wvenfanam frnolnm a Nlc-jho II. habitam ex
"Ί Ρ.Ό>· JD charta quadam U^bellii protulit Llbben/ , fed

I

»»>

Tn”

CONVENT. REMENSIS.

SÎSÎEF.ÎÎÆ

propria fubfcripfit , fit fua boll* infigniri A Sergius archiepifcopus Neapolitanus
anno iuffit.
Ego Joannes archiepifcopus Surrentinus
anno
CHRISTI '““L*
Ego Bomfacius epifeopus tanft· ecclefie Alb·» CH1*'*T1
Ego Nicola» SanA· Roman· , & apoftolica
nenfis
interfui.
fedis prsfui confirmavi.
Ego Gnaldaricus Dei gratia Beneventanus ar­
Ego Humbert» epifeopus fanâ· ecclefie fyl·
chiepifcopus interim.
*G*> .·.»«/. VK Candid· interfui, esgaavr, * & fubfcripfi.
V/'*·
Ego Alfsnus gratia Det Salernitanus archiepifEgo Petrus grati* Dei Atnalfitan· ecclefi· epifcop» intern»
interfui.
copus interfui, A fubfcripfi.
pitcop»
du

Zï"»~.·

CONVENTUS

‘

REMENSIS

vocttic.

Quando Philipp» rex, prstfente Henrico patre, Remis coronatus eft, die Pentecoflcs,
Anno NLIX.
Auftior ex MS. Sireoodi, A Tom. 1IV. Hiflor. Franc. Operecta ni, paf. sis.

.d,-* A Nno Incarnat. Dominic· MLtx.Indiâ.xn. Bcenfi, Odilsrdo Catalaunenfi, Gendelgero mon·· f
Jil"· MLXΛ Hennci regis an. xxxit. eadem diecom- flerii in eremo, Valerano Virduneofi, Adalberopleto, pontificatus domni Gervafii arcbiepifeopi ne Divionenfi, Arnoldo * Piâavenfi, Guillelmo ·
quarto, die pentecoftes, xxni. Maii. Philippus Trenorcienfi , Hugo oc Karrofcofi , Avefgaudor*'"""AH
rex hoc ordine in majore ecdefia ante altare "Cenomanenfi , Hugone Crefpiacehft.
fanâc Maux a venerabili archiepifcopo Retnenfi
Deinde acejpieos archiepifcopus baculum fanâi
confccratus eft . Inchoata milia , antequam epi- Remigii , difieiuit quiete A pacifice , quomodo
ftola legeretur , domnus archiepifcopus vertit fe
ad eum pertineret eleAio regis, A confecratio ,
ad cum, A expoluit ei fidem catholicam, feifei- ex quo S. Remigius Ludovicuro regem baptita·
tans ab eo , utrum hanc crederet & defendere vit A confecravit. Difleruit etiam, quomodo per
vellet. Quod annuente,'delata eft ejus profeftio;
illum baculum hanc confecrandi poteftatem, A
quam accipiens ipfe legit , dum adhuc feptennis totius Galli· principatum Hormifdas papa fanâo
effet, cique fubfcripfit. Erat autem profeftio ejus dederit Remigio, A quomodo Viâor papa, fibi
A ecclefi· fu· coocefferit. Tunc annuente patre
haec :
Ego Philippus, Deo propitiante, mox futurus ipfius Henrico, elegit eum io regem.
rex Francorum, in die ordinationis me· promit.C Poft eum, legati Romana fedis , cum id fine
to coram Deo A fanâis ejus , quod unicuique psp· nutu fieri licitum elle di fertum ibi fit, ho­
veftrum A ecdefiis vobis commiflis, canonicum noris tamen & amoris gratia, tum ej» ibi affue­
piivilcgium , A debitam legem, atque juftitiam runt legati . Poft hos arcbiepifeopi A epiicopi,
conlervabo, A defenfionem, adjuvante Domino, abbates. A’clerici. Poft, Wido dux Aquitani·.
quantum potero exhibebo, ficut rex in fuo regno Poft , Hugo filius A legat» ducis Burgundi· .
Poft, legari Bslduini marchionis , A legati Gounicuique epifeopo A ecclefi· fibi commifte per
• «»b>»
reâumf exhibere debet : populo quoque * v. bis fridi Andecavenfis comitis. Deinde comites, Ro­
credito me dilpenlationem legum in fuo jure con­ dulfus fcilicet Vsdeiifis , Herbert» Vermanden*
fis , W>do Pontizenfis, Willelmus Sueftionicus ,
fidentem noftra auâoritate conceffurum.
Rainsldus, Rogerus , Manaftes , Hilduin», Wib
Qua perlefta, poluit eam in manus archiepiicopi , prxfentibns Hugone archiepifcopo Vefon- Icimus Arverneofis, Heldeberras de illa Marchia,
tronenfi, A Ermenfndo epifeopo Sedunmfi, Ni­ F oleo Ecolefmenfis , vicecomes LemovicenGs .
colai papx legatis, A Mainardo Senonenfi, Bar- Poll, milites, A populi, tam majores quam mi­
tholomxo Turonenfi, archiepilcopis. Item eptf- nores , uno ore confenticntes , laudaverunt, ter
copis , Baldumo Noviomagenfi, Frollando Silva· D proclamsntes: Laudamus, volumus, fiat. Tunc
neâenfi, Litberto Cameracenfi, Guidooe Ambiafecit ipfe Philippus precepium, fient anteceffores
nenfi , Aganone Eduenli, Harduino Lingonenfi, Im fecerunt, de rebus fanâc Marte, A de ReAchardo Cabilonenfi , Ifembardo Aurelianenfi , menfi comitatu, A de rebus fanâi Remigii, A
Hugone Nivcrncnfi, H cudone Sue ffionenfi, Rot- de ceteris abbatiis . Quod firmavit» cique fub
gero Catalaunenfi , Elmando Laudunenti, Imbcr- fcripfit. Subfcripfitetiam archiepifcopus. Nam ibi
to Parifieofi , Walteno Meldenfi , Godefndo Auconfiituit eum fummum cancellarium ; ficut anlifiodorenfi, Hugone TricaŒioo, lâerio Lemovi- teceflores fui, anteceflbres fuos fecerant : A ita
cenfi, Gmllclmo Ecolefmenfi, Arnoldo Santonen- confecravit eum in regem. Revertente autem ar«
fi , Quinaco Namnetenfi, Piselcntibus etiam ab­ chiepifcopo ad tedem fuam, A fedeute, delatum
batibus, Ademaro fanâi Remigii, Rainerio fan- eft privilegium, quod papa Viâor ei dederat: le*
âi Benediâi, Hugone fanâi Dionyfii , Adroldo âumque eft circumflantibus A audientibus epifeofanâi Germani, Gctuino fanâi Richarii, Gat ho­ pis. raâs funt hsec omnia cum omni devotione
ne ianât Valcrici, Guerino fanâi Vitoni , FuiA alacritate quam maxima , fine omni difturb·cône Faremonafterienfi , Gerardo fanâi Medarnone, & nullatenus alicujus contradiâioM, vel
di, Henr ico Hermeriarum , Fulcone fanâi Mi- E aliquo reipublic· damno. Hos omoea Gervafi»
*
Harduino Laudunenfi, * Contone fanâi archiepifcopus libettfer excepit ; A de fumptibus
Flou , Gmdone Marcranenfi , Radulpho Mofo
luis, eis pleniiTtme erogavit.* nulli tamen ex de­
l„
menfi, Alberto ianâi Theodçrici , Guarino Altbito, prcicr regem; fed honoris caufa ecclefi·,
•°"”’*
villarcnû, Gcnrtco ianâi Bafoli, Hugone ResbaA liberalitatis fue.

CON-

_______

_____ ,Μ

CONCILIUM

“W”

ΪΚ«*Κ R.'£·

,»«____

«moU Bea®t«nsa&!aai73»aM3eia3iœM«œiu®raBraBù0Qznvssra3i®saBieeeaw3 CHUtSl
«~~o
CHK»

"“CONCILIUM
IN

VIENNENSE,

GALLIA,

■a Mir»·· A B Incarnatione Domini noftri J efu Chrifti,
TbtiA.rU, XX anno MLX. lodidiooc Kill, pridie Kalco< 4 r· >«■
Februarii, luna xxiv. fecunda feria . pr*fidente Stephano catholics urbit Ruma cardinali
presbytero, Apoftolic* fedis vicario, in bafihca
Refurre&ionis Dominic*, & fanâorum Macha*
basorum , fanâa fynodus , qu* ex prreepto do­
mini noftri beatiflimi fummi Pontificis dc univerfalis Pap* Nicolai, Vienn* , quas eft metro­
polis Gallis, convenit : propofitis facrofanâis evangehis, & prrmiiTis ad Deum intentiflime pre­
cibus, diligenti confide ratione retraâatis his , in
quibus ecdefiarum ftatus in toto pcene orbe, &
maxime in Galliis, vacillare & peflumdari vide­
batur, qu* breviter infra placuit adnedi , condi­
gna foltcitudine definivit.
I

Sanâi Spiritus audoritate, ut Chalcedonenfi
fynodo fententia de fimoniacis prolata, ab omni­
bus obfervetut , quatenus quicumque deinceps
pecunia , aut aliqua interveniente conventione
fierolari, aut quolibet modo, contra canonicam
cenfuram, epifcopatum, abbatiam, aut archidiaconatum , feu archipresbyteratum, aut aliquam
dignitatem ecdefiafticam, feu aliquem gradum,
vei miniflerium, vel beneficium, quod noonifi
clericis habere fandorum Patrum fancivit audori-

CONCILIUM

tas, dare vel accipere quolibet modo canonibus
contrario lentaverit.* d dans a proprio decidat
gradu flt dignitate: fit accipiens minifterium feu
beneficium male ufiirpatum numquam recupera­
turus amittat.
U.

Si quis epifcopus aut prxlatus quilibet contre
prsfixam regulam abquod ecclefiafticum mini­
fterium feu beneficium, vel etiam ipfam praero­
dam, que canonica dicitur, ordinare aut dare
voluerit ; libere liceat clericis contradicere; &
vicinorum epifeoporurn judicium, vel fi neceffe
fuerit , ipfam quoque fedem Apoftolicam ap­
pellare .
III.

Item ut nullus epifeoporurn vel pr*Iatoram
aliquod novum beneficium dc rebus ad jus. ecclcfic pertinentibus ulterius prefumat contra ca­
nones alicui vendere aut dare. Qtficumque vero
aliquid ad jus ecclefi* pertinens fub nomine be­
neficii , five quolibet modo ab ecclefia alienare
ha&enus prcfumpfit; fi adhuc fu pe re ft, autrefti*
tuat ecclefi* quod male fubtraxit, aut canouica
multetur fententia.
IV.

Nullus ecclefiam magnam vel parvam....... *
Citera defeat ■

TURONENSE,

In quo multa de difrplina ecclefiadice a Stephano cardinale legato spoftolico, & X. epifeo­
pis, conftituta funt anno Chrifti mlx. IndiAiooc xm. KaL Marui.
Editum a D. Luca Dacherio initio Operum Lanfranci, inter notas ad ejus vite*.

TITULI CAPITULORUM

Ctii Luna xiti. tv. feria, prefidente Stephano
catbolke urbis Rome cardinali presbytero, fit
I. Vt at»e ptceaia , vt/ alia convenient centre spoftolic* fedis vicano, io bafiiica fanâl Mao­
caavaes, drl vtl accipiat benefits*.
rim, fociorumque ejus, fanâa fynodus, qua ox
II. Ut epifeepe hatficiaei centra preit flant rtgalam prccepto domini noftri beatiftimi fummi pon­
ctaftrtnti ctatrabeant clerici.
tificis*, & univerfalis pap* Nicola·, Turonis ,
III. Ut aallai epifeepe i bénéficiant vendatt aat det: que eft metropolis Galli*, convenit, propofinec alteact fM /aat ecclefia.
na facrofanâis evangeliis, dt premift* ad Drum
IV. Ut aelini ecciefiane a laice accipiat fine ccafcn- intentiftime precibus, diligenti confideratione re/» epifeepi : vef«e venaient accipiat.
traâatis its, in quibus ecdefiarum ftatus in toto
V. Ut wm» clericale efficient accipiat »ifi ia aniei pene orbe , βΐ maxime io Galliis, vacillare &
civitetii tcclfiu
pelïundari videbatur : qu* breviter infra placuit
VI. Dt tpefe. prtibpler. diae, fnhdiac. f·» nealieru anoeâi, condigna folicitudine definivit.
ceraali cepala detenti, ai tffici» non ceffaverint.

VIL Ut clerical neilitani bénéficiant catti tat.
Vili. Dt laicu qai eblatienei ecclefia, ftpaltaraat, q
tertiant deoataraac partem, ptffidnt, aat vendant,
aut dant.
IX. Ut cxcamunnKati fiat tnctfii,
adulteri, &
<pri fua axtrt diutiffa, aliam decant.
X. Ut deferter mnntfltcai religionii , fit nictnrneaaica­
rat; fimihter & Mai <]ui eum pecaiteatem ata
receperit.

P R Æ F A T I Ο.

B Incarnatione Domini noftri Jefi> Chrifti
ulx- Indiâtone xiu. Kalend. Mar-

A anno

CAPITULA
SanAi Spiritus auAoritate,nt credimus,
in Chalcedonenfi fynodo fenteotia de fi­
moniacis pcohn·, fic ab omnibus obferveιtur: quatinus quieumqoe deinccpa pecu*
Dia, aut aliqua incon veniente conventione
ieculari, uht quolibet modo contra canosicam cenfuram , epifcopatum ant abba­
tiam, aut archidiaconatum, fca archipresbyte·

HSNRICVS IV. IMP.

917

MC?.TS
TURONENSE.
HBNRlC. l.R. ERANC.
nt
----- —byteratum, aut aliquam dignitatem code- A
VHL
Quicumque
laicotum aliquid de iis qu»
cHRisri fiafticam, five aliquem gradum , aut mi“
··*·
niftertum, vel beneficium, quod non nifi ad oblationem, vel eleemofynam ecclefi»
clericis habere fandorum patrum fancivit pertinent , five fepulturam, five faltem
audoritas, dare , vel accipere, quolibet tertiam decimarum partem poflidere, ven­
modo canonibus contrario, tentaverit : & dere, aut fub nomine beneficii, alicui da­
dans, a proprio decidat gradu & digni­ re ulterius prefampferit : anathematis gla­
tate; & accipiens, minifterium feu bene­ dio feriatur.
ficium male ufurpatum , numquam recu­
ix.
peraturus, amittat.
IL
Quicumque confanguineam fuam , aut
Si quis aut epifeopus, aut prxlatus quam conianguineus fuua prius cognove­
qnislibet , contra praefixam regulam ali­ rat, aut cujus confanguineam carnaliter
quod ecclefiafticum minifterium, vel etiam B in conjugium accepit, vel deinceps acceipfam prxbendam, qux canonica dicitur, perit ; vel
—* poftquam
Λ------------------— fUtim
Λ^'
cognovit, non
ordinare, aut dare voluerit: libere liceat dimifit, aut cognofcebs non dimiferit; aut
clericis contradicere; & vicinorum epif­ qui uxorem alterius rapuit, feu rapuerit;
eoporum judicium , vel , fi neceflie fue­ vel qui fuam uxorem une judicio epifeorit, ipfam quoque fedem apoftolicam ap­ pali dimittens, aliam duxit, vel duxerit:
pellare .
donec fe fru&uofe tradat poenitentiae , a
III.
corpore & fanguine domini noftri Jefu ,
Item ut nullus epifeoporum, vel prx- & a liminibus ecclefi» fe exclufum, &
latorum , aliquod novum beneficium de alienatum , & omnimodis ficut putridum
rebus ad jus ecclefix pertinentibus ulte- membrum a fano corpore przcifum gla­
rius przfumat contra canones alicui ven­ dio fpiritus, quod eft verbum Dei, adere ut dare. Quicumque vero aliquid gnofeat.
ad jus ecclefix pertinens, fub nomine be­
X.
neficii, five quolibet modo, ab ecclefia
Quicumque monafticx religionis deferalienare ha&enus przfumpfit : fi adhuc fuinventus fuerit:
Dei, & a
pereft , aut reftituat ecclefix quod male torr Joventus
fuerit —a regno
fubtraxit, aut canonica multetur fentenChriftianorum, ficut apoftata
excludatur, & alienus exiftat, donec retia.
fipifcens digne pzniteat. Similiter qui
IV
ejufmodi digne pcenitentes recipere nolueNullus ecclefiam magnam, vel parvam
1 rit, tertio admonitus, fi non adquievedeinceps fine confenfu epifcopi, in cujus
parochia eft, a laicis przfumat accipere rit, a communione fratrum fufpendatur ,
quolibet modo: fed neque a clerico , vel five fit abbas, five abbatifla, donec acmonacho, feu laico, fub pretii alicujus qu*eicat
venalitate. Quod fi fecerit. & vendens ,
'D Ego Stephanus fanâa Romane ecclefias car
& emens, ea carcat.
dinalis facerdos vocatus, vice domini mei papa
V.
Nicolai prnfidens fynodo , his conflitutionihis
Confirmamus etiam ut non nifi in unius a nobis canonice promulgatis, parvitatis me«
civitatis ecelefiis, quifquamamodo aliquod[ aflenfum przbens fubfcripfi. Deinde fubfcripfeclericale officium accipiat. Quod qui pr»- runt decem tam archicpifcopi, quam epifcopi.

ANNO
CH MSTl

varicatus fuerit, canonica ultione feriatur.
“ STEPH ANI CARDINALIS LEGATI
APOfTOLlCl EPISTOLA * AD I....... DICTOM
VI.
fyaoA.n <·'
archiepifcopum Doienfem.
pr. drftri·
Prxterea fi quis epifeoporum , presby­
P···terorum , diaconorum , aut fubdiacono- Ut adfit fynodo Romans Nicolai II. poft parum, poft cognitum interdiilum domini
fcha, vel Turonenfi a fe habenda: ante
mediam quadragefimam.
noftri papx Nicolai , mulieris cujuslibct
carnali detentus copula, a minifterio &
beneficio altaris non ceffevit; five dein-E
P^i ept^tnm priecipu t tr
Xvihaaa wltfit ctrÎiulii
tccltceps cognofcens prxlibatum apoftohex fe­
fie Itito ertbitpifctpt, rtfpi/ctre, (f ed vient
ti is interdiitum, aut mulierem, aut .mi­
/elutu tf tmcndettoaii ndirt con/elit.
nifterium ecclefix cum beneficio non fta­
tim deferuerit , nullam reftitutionis in
Ominus meus pontifex fununus & un iverfa.
lis Papa Nicolaus, te quamvis rebellem ,
priflino gradu veniam fibi refervafle coflt monitis falumibu» averfum , nequaquam ta­
gnofeat.
men paterna & confveta Romane ecclefis mifeVIÎ.
ricordia indignum judicavit: fed miffa, fi tamen
Quicumque autem clericorum deinceps ad te pervenit, legatione, ad fynodum, qua an­
in armis militaverint .· & beneficium, & tiquo more Rome poll pafcha celebrabitur , ad­
confortium clericorum amittant.
huc tibi refipdcendi locum donans, evocavit. Sed
dt poft

D

"W

91*

SSEMi.

CC.MC1LIUM JACCFTANUM.

■fit poft datas ad te litteras, fecundum confilu fui A
providentiam, & temporum
eventorumquenecel·_
OiRIJTl
fitatem, me ad has partes deftinavit , i ut quz
pofletn in ecclefia Gallicana, Deo juvante, con­
ciliis, ezterifquc laboribus emendarem, vices luas
mihi tradens, injunxit. Unde apud Turonum do­
minica ante mediam quadragefimam fynoduniui
dixi, ad quam dominum meum folicitudmc. &
mediocritatem tuam fumptibus & labore levans ,
ANNO

CONCILIUM

»jo

landi Petri ejufque vicani mibique tradita audomaie te convoco, & ab omni periculo, quod ti ANNO
CHRISTI
bi ex parte principis civitatis ejuldem evenire
polii t, fecurum facio. Quod fi occ ad nos , nec
ad dominum meum in didis terminis venire voluens: vindidam abfque imicridoidta fenties cccleliafticz diftndionis. Exemplar etiam mitto e*
piftolz hujus poteftatis a domino meo mihi tra-

AVENIONENSE

Ab Hugone Abbate Cluniacenfi Nicolai P. II. Legato celebratum.
lsPr>f>«i /^Oncilium Avenionenfe fub Nicolao II. habt B
n.Cboso
lum eruitur cx Bertrando Siftancenfi epif*■ ’’ *' copo in inftxumento anno 1170. feripto , & in
arcbivo Ecclefiz Foicalquer ienlis aflervaio his
verbis: Gerardus Caprcrius titffat m tpf» (nem­
pe Epifcopatu Siflaricenfi , id eft ad Epifeopa­
tum 5 apad «rlrav Jvraraam* r» Coaci/ii» «ragae ,
feed ibi ctltbvevu eam omnibvt Epifcapii fttim
Pvtvmcut Htf? Cittiiamt/it Abbai jttagtat Ifgw·
w D. P. P. N.ce/at
Celebratum autem fuiffe
hoc anno pariatum Concilium teftaiur Bucheus
lib. 9. Hlft. Provincizqui illud legit in exem­
plari fibi oftenfo a Policarpo Riviera Carihufiano
viro erudito. Quod exemplar, ficut & authogra

CONCILIUM
IN

pbutn alias in archivo Capituli Forcalquienfis aflervatum, licet deperdita fint, bterz tamen Nicolai Papas Clero, plebique in civitate Siftariccnfi confiilcntibus datz , fit a Bucheo loco citato
allate , ficut flt iniirumentum Bertrand 1 Siftaricenfis Epifcopi Concilium hoc Avenione congre­
gatum fuiffe, nos dubitare non patiuntur. Falli­
tur tamen Bucheus, qui illud cum altero Con­
cilio Avenione anno 1080. coado confundit , &
iftud ad annum iodo., serrabit. Sunt enim duo
Concilia m eadem urbe diverfis annis habita, ut
ex iis, que de utroque fupeilunt , mamfcftum
redditur.
x

JACCETANUM

HISPANIA,

In quo abrogatus ritus precandi Gothicus, Romanus introdudus; R translata Jaceam epifcopalis (edes que OfcaE prius fuerat, anno

mlx.

Ex Hieronymi Surit* Indicibus terum Arakan.

R.I Mxcvui. hoc eft , anno Chrifti mlx. Cclefiz decretis atque fanâionibus inftaurantur :
Saneius epifeopus Aragoncnfis, inivit Su- nc inter ipfas clades, ac feros bellorum exitus,
vit» . Paternus epifeopus Czlarauguftanus , Ar- aut continuum armorum ufum , Caere religionis
uulpbus epifeopus Rolenfis : & Guillelmus Urgel
viderentur noftri negligent iores. Data facerdotilitanus W fredi Caeretanis comitis fihus , Hera
bus lex, ne quo alio more quam Romano pre­
clrus BigeronenGs, Stephanus Olorenfis , Gome
carentur: neque Gothica, utpotc peregrina, pia­
cius Calagurritanus, Joannes Ledorenfis, epifeo- cula exfolverentur. Ecclefiaftica frdes Jacczconpi^Auftindo Auxitano epifeopo aflidcntes, lac­
ftituitur, quz prifeis temporibus Ofcz collocata
ez vetufto Vafconum oppido, concilium ejus profuerat .* decernuntque, ut quandoque dicecefis ca­
vmciz celebrant, quam & cis Pyrenzum , & ea put ab impiorum dominatu eriperetur, illi JacceAquitani· regione , quz Vafcoma illis tempori­ tana fedes lubjiceretur, & tamquam filia paren­
bus diâa eft, nunc Gafcuonia vocatur, aut regi tem pie landeque colerer. Fines diacciii termi­
Ratmro parui lie , aut fccdere fui fle adjundam , nantur, ac circunsfcribuntur. Paternus Czfaraunon opinione folum, fed etiam plane ad verita­ guftanus epifeopus, permiffu facriconcilii, eccle­
tem hoc uno monumento mihi perfuadeo . In fiam fandarum Maffarum Czhrauguftz urbis ,
primo concilii conieffu , rege una cum filiis acL> quz innumerabilium martyrum cineribus comparegni proceribus allidente, maxima fiequentiaat
dz erant, ad Orbas & Iberi confluentes ripas veque applaufu in Dei optimi maximi laudes po­ tuftis temporibus confl rudam , quz facris reliquiis
pulus erumpit : regem , benigniflimum ac fere- confecrai» fuerat, fit D. Eocratrdr dicata, regio
niflunutn principem compellat: profpcraque accla­ honori tribuens atque gratificans , Jaccetanz ecmatione divinum implorat numen , ut hoftium dcGz contribuit. Eamque rem ac terminatos fi­
ac gentium viâor exifteret. Summa religione ac nes Gregorius VII- pontifex maximus decreto
pietate, m eo concilio czremoniarum facra , ma­
fuo poflea confirmat. Przter decumas, tertia tri­
gna corruptela propter afliduosbellorum tumuiius butorum portio, quz Cziarauguftani & Tudclainteruuffa, fanciuntur: depravati mores palm in m populi reges Mauri penfitani, ecclefiailicis mu­
ordinem rediguntur, & perfeda in ft nuta majorum neribus affignatur. Ex eo epifcopi, qui ad eam
revocantur.* ne quid ex fandorum patrum ritu, diem Aragomz cognomento ufi fuerant , Jaccesseghgeniia fraudeve pretermit teretur . Sacra om­ tani etiam appellantur.
nia pie riteque ex catholicis fandr Romsnz ccCtutil. Gntrtl. Tom. XIX.
Nηn
Ada

Æ

NICOL AOS

A Μ Γ T t 1 IT Xf
CONCILIUM

HBNRICtn IV. IMP.

Λ..

*amir ha a agon
9J*
A quibas hucutque eccleiia nutirta <n partibus gra­
ANNO
AAa huius Concilii
aanb traoTaAia , nimirum vata noa modicam extiterat , deinceps .epifeopo ANNO
Christi an. Chr. rjoj. IsAa fuere «x aathantico exemplari m folo flt archidiaconibus ejus dilcuticndc relin­ CHRISTI
_ '°·'·· palatio Epilcopi Ofcenüs : unde traniempeom habuit
A, i*.'4 ** ncclefia Toletana, «u aliud ad noa ( inquit Card, de quantur, ut indebita circa cos Iscularium cupidi­
<u*h/.T Ajuirre ) direxit fideliter exiêriptum cum plurimis a- tas noftro cauteriata judicio in talibus prorfus re.
. V0, liis facris monumenti» , curante id potiffimom cl. V. D- fecciur, & fecundum normam juftitix fuum cui­
Michaele dei Olmo, canonico Toletano.
que jus confervetur.
Donamus etiam dc concedimus Deo & beato
Ane Deenmi I Joj. dit Jtvtt, fee fuit mka
Stftmirii, mcitiift/t Oftrpfi* ia ftltlit D. Often, Pifcatori omnem decimam noflri juris, auri,!^
genti,
frumenti, feu vini, five de czteris rebus,
fii Epifctpiy ia prefentie are» ae/arfi (f ttfinnt
fnbftripternet ed ia* fpecieliur Vtettrun, Mef. quas nobis at tributarii fponte'aut coaâe ex folvuni, ram Cbrifliaoi, quam Sarraceni , ex om­
tinxi de Seitynt procureur............ J*. D. Mar­
tini Dei gretie Ofctrfit Epifnpi, pretfntevit vtne· nibus * virulis atque caftris , tam in montanis lulii.
rende Arnelde Gerfin dt Lezen» cenentce tf officie, quam in planis , infra pre fixos terminos. Addi____ rprtvile...
mus ad hzc de omni dominatu caftri quod noii Ofcenfi , pre tribxneü fedmti, ^xeddeet
ginnt
ferenttfixei
Principle
Reninint rtftltnde ntt- B minatur Atarcs ex omnibus quz ibi habemus ,
t'
'
.
" filii
""______
“ pe­ vel ad nos pertinent , laborantium quoque om­
ntorie regii JragMxnr, ec Senfltt
ejet , &
tiit enandeto ec enderitnto diffi Oficielii per mt nium noflrorum , feu de ipfo teloneo quod acci­
natarixm tnfreferiptnnt fe ferneeue pxkhccni redigi , pimus dejscca, vel homicidiorum, five regalium
»/ prefem trenfxntptxne exdontete jndicierie exene- placitorum totius regni Aragomz . Ex omnibus
ple tent, eemdent fident m jodicio & extra cone di- decimationem omnem donamus, infuper & ex
fle originali faciet : & dentinm tficielii vifo & ipfis tributis, quz recipimus in przfenti, vel re­
ledo dide privilégié , mendavit nubi naterit m- cipere debemus, aut in futuro Deo miferante re­
freferiptt, qxi illud i» pxbiicent ferntam redigam, cipiemus: De Czfaraugufta, nec nen & Xutela,
tf tranfcnbem de verbe ed verbxm, preflont oxde- de omnibus tertiam partem ipfius decimationis
ritetem prefenii tranfnmpto, y«i tendent vim obti· fupradiâz Eccjefiz & Epifeopo concedimus dc
tuet in jxdiciit tX exire , fient & ipfnnt originale donamus.
Ego vero Sanâius przfati Regis filius, divino
privilégient. Tiner vtre didi privilegii teki eli.
Sub Chrifti nomine St ejus ineffabili providen­ incenius amore, concedo Deo dt beato Clavigero
tia Ranimirus Rex gloriofus , & Sanâius filius domum quam habeo in Jacca, cum omnibus quz
ejus, omnibus divine legi» ac Chriftiane religio Cilli pertinent Hzc omnia fuperius conftituta feu deferipta
nis cultoribus fub noftro regimine conti i tutis. Vo­
lumus notum fieri dileâiont vedbc, quoniam ob donamus Deo dc beato Petro ad reflaurationem fureflaurandum fanâe matris ecclefic flatum no­ pradiâi Epifcopatus, propter remiflionem no 11 ro­
litis tn partibus, noflra majorumqne noflrorum rum peccarninum , ac remedium animarum noftra­
negligentia pene corruptum, fynodum novem E- rum, dl pro requie progenitorum noflrorum: ea
pilcoporum congregari fecimus in loco a prifeis videlicet ratione, ut fi aliquando Deo diiponenolim Jacca nominato m quo Synodali conventu, te caput ipfius Epifcopatus paruerimus recupera­
prefentibus atque confentientibus cunfli noflri re, ifta, quam reflauramus, Ecclefia ipfi fit fubprincipatus primatibus atque magnatibus , plera­ dita, dc unum fit cum illa. * Qui fi uoa dona-v.ur.Q,·»-'·
que fanâorum canonum inflituta Epifeoporum tores, aut aliquis fucccflorum noflrorum, vel ul­
judicio reflituimus, & confirmamus. Nec non& la magna , five parva perfona , de his fuperius
Epifeopatum in civitate Ofcenfi antiquitus infli- feriptis dt donatis aliquid voluerit minuere , tol­
futum, fed a Paganis invafum atque deftruâum, lere, vel alienare, nullatenus hoc valeat vendiin dicecefi fua majoribus noftris & nobis a Deo care; fed fi qals pretium petierit, canonica comauâoritare . Et ifta donatio firma fit dc
inflituta , in fupraferipto fcilicet loco , facratiDponat
f___
Concilii decreto reflaurare fluduimus. Ad cujus flabilis cum Chrifto in fecula omnia . Si ve­
Îdenam Deo miferante reflaurationem, ego prz- ro, quod abfit, ullius perfonz fpiritus quis fuerit
atus Ranimirus, quamvis indignus, Chriftipro­ contrarius, dc hano donationem velit difrumpevidentia Rex, una cum filionoftro Sanâio, do­ re , feu violate ; quoafque canonice emendet ,
namus in perpetuum ipfi Ecclefic, in qua Epif­ reftituat, fatiiqne faciat, aullam cum Chriftianis
eopatum ftabilimus, coenobium quod vocatur Sa­ participationis caufam ie exiftimet habere. Infu­
rane cum omnibus fuis pertinentiis, ac coenobium per dc ab Ecclefic conventu fit extraneus, decum
Lierdi cum omnibus fibi pertinentibus, ac coeno­ juda proditore deputatus.
Faâa charta donationis anno millefimo fexabium Septemfontes cum omnibus fuis pertinen­
tiis , ac coenobium Sirafie cum omnibus perti­ gefimo tertio Dominice Nativitatis zra millefinentiis , ac cçnobium Rabaga cum omnibus eo­ ma centefima prima Imjiâionc decima tertia
Ego Ranimirus, quarnvi.· indignus , Chrifti
rum pertinentiis , ac coenobium S. Maria cum
omnibus eorum pertinentiis. Nec non omnes ec- providentia Rex, hanc donationem propria manu
clefias quz nunc lunt, & in poflerum Deo an- confirmo, &
dc SS. f
t & om
omnes Epifcopos in hoc
nuente edificabuntur ab onu fluvii qui Cinga di- E facro Concilio congregatosi, ut liée confirment
citur, ufque in vallem Lupariam , ubi in aotea- & fubfcribant, rogo.
Sanâius filius regis.
âis temporibus, przdiâz fedis termini extitere,
Alius vero Sanâius frater ejus.
& exinde per plagam meridianam verfus Occi­
Auflindus Aufcieofis Eccleüx Archiepifcopus.
dentem , ad locum ufque qui Plana major nomi»
Guiilermus CJrgele Ecclefic Epifeopus.
natur, indeque per gyrum ad feptentrionalem ver­
Heraclius Bigorrenfis Ecclefic Epifeopus
gens regionem , Gcut Pyrenaei montes preemi­
Stephanus Oloreofis Ecclefic Epifeopusnent Aragoniz , indufa omni valla Orfela , ac
Gomefanus
Calagorriranc Ecclefic Epifeopus.
toto Pintano cum parochialibus ecclefiis fuppofiJoannes Leyureufis Ecclefic Epifeopus.
torum caftellorum, ut fcilicet Filera, Penna, Sos,
Sanâius prefate Ecclefic Epifeopus.
Lopera, Unocaftello , Sufia , Librana, Elifeo ,
Paternus Ccfarauguflaoc Ecclefic Epifeopus
Caflellomanco, Aguero, & Moricllo.
Arnulphus Rotcnfis Ecclefic Epifeopus.
Statuimus, etiam, ut caule Clericorum , pro
________

NICOLAUS
Ml

9ïi
ANNO
CBMlSTI
»·«·.

F M C T C
S L E V I Γ* C
ΓΝ 3 i 3.

Bclalco Abba cœoobii S. Joannir Baptilfe.
Banto Abba cmoobii £ Andrée Apoftoli.
Garait» Abba Afiuenfu.

«BNRICUXIV. IMF.
HfcNRlCOJ IR FR.

9} ♦

Afanftis in Paradifo amœmtaie intromittat viAu — ■
rum feliciter in fecula loculorum. Amen.
^.êiÎÎÎV.
vnJUSXi

San&tua Comes.

Observatio P. Antonii Pagi

Fortumo Sancit procer.
ad An. Ch. 1060. n. x.
Lope Garleanus procer.
Concilium
Jaceetanum,
quod hoc anno Baronior cum
Omoefque pioceres Regis praefati eo modo nuSunta in indue refert , anno 106}. celebratum . More*
K
triti aulas regis.
/
tus enim 1. ». l.ivefbgat. op. 11. pag. 494. laudat char­
Audientes enim cunâi habitatores Aragonem tam Dedicationis Eccleii* Jacceniis , datam a novem
* Patri t tam viri quam fsmitue, omnes una vo­ Epifcopis. qui Concilio interfuere, in qua legitur; feSa
tbtrie dtdicttiatii «mm MLXIIl. art MCI. quo Icilicec
ce laudantes Deum, confirmaverunt dicentes.* u
Ramiros in Aragoma regnabat. Huic Concilio
nuS Deus, una fides, unum baptifmum: gratias tempore
gratuit Aufl indus Archiep. Auxit anus in Aquitania,
Chiifto ctekfti ac bcoigniflimo , ac fereoiffimo quia Ofca , qnae Iedes erat Epifcopalis, tunc a Mauris
Raoimirtf Pnncipi, qui curam adhibuit adreflau-- occupabatur, & Archiepifcopus Auxitanus hoc mune­
re in Navarra Ac in Aragooia fungebatur . Eft autem
rationem fanA· matris Ecclefia.* fit illi concerta Jacca
ATagoniK urbs ad Aragoniim fluvium pofita .
ialus flt vita longera , viâoria inimicorum optata B
*lm«> cor- i||i pateat. Poft exceffum «ero hujus * edis cum

er

synodus
Anm Ckrifit nux.

XcxMdri

slevicensis
II. ftf* I. Hnriti IV. Regit VI.

Iodide ab Adalberto Hamburgenfi Archiepifcopo, patet ex Encydicq feripta ad Wilhelmum Rofchildenfcm Epifcopum hiffrag. utum fuum

gTT.0·,.
NJ· ·♦> ·■
,

S. Aransae, <7 Afeftelita Sedit Igere/, C fuit ad Oreadas, Iffeph ad Islanx infulam. Sunt
Epifcopi
quoi —
ordinavit
omnes “viginti
quorum
·*· 9 tewer/trita Septetetri—abeai net·:.·
°·* ' *■'* —
**"■*
■«-’· , «
...... —
nano Artbitfijtafat Haalttrgaifit
Frevifer tres abortivi , extra vineam otiofi remanterunt,
fua
querentes,
non
qur
Jefu
Chi'i
’
i
.
Quos
uni·
sud/gaar VtùUtlan
Epife'*· jelettM,
verfos gloriolus Archicpifcopus decenti honora
habens ad prrdtcandum Barbaris verbum Dei pre­
ce, & praemio commendabat. Ita fcprffime vidi­
mus cum quatuor, aut quinque ftipatus Epifco­
pis ( prout ipfum audivimus dicentem ) abfque
multitudine efle non porte.
Cypreus in Hili. Eccl. Slefic. & Holfat. hstC
addit. Adalbertus Slcfvvicum fc recepit , ubi fle
propter loci commoditatem Synodum cogere iolebvt: dt omnibus familiariter utebatur.
$. I. Sue no II. Danis Rex, oui Slefvici ageDbat de Epifcopi adventu certior taAu* eum invitavit, & convivio acceptum liberaliter traâat : Epifcoptss vkiffim Regem laute accepit : otto die­
bus continuata convivia more barbarorum, & ita
Rex Epifcopum ex inimicitiis in gratiam recipit,
Hat efftt retital Adaant Brtawejif.
Hit faijttA fe^tantta dt frepagtiiene tjtifdtia Ec- odio, quo haAenus illum profequutuscrat, depofito.
elffia fer AdaUertma.
Ç. II. Cumque inter alia de Epifcopis, & Pa­
Ipfi vero quos Metropolitanus ad gentes ordi­ lloribus in Dania conflitucndis Archiepifcopus
navit, plures funt, quorum iedes, ft nomina di­ verba facere , ft agere cepiflet : Rex fatius efle
dicimus ipfo narrante : io Daniam itaque novem refpondit, C ad Ecclefiattica munera, ft minifteconftiruit * Rodulphum ad Slefvich , Oddonem ria vocarentur indigene in Regno Danfe nati,
ad Rlppam, Chriftianum ad Arhus, Hevibertum ft educati, quibus ferme Daotcus vernaculus, ft
ad Viburg, Magnum, ft Albriitum in Vendilam notus effet, quam exteri, & alienigene, qui ejus
infulam, Edbertum in Vionem Infulam, & Fla- ufum nullum haberent, idque fibi placere: ita eftriam, ViUelmum in Seland, Eginonem m Sca E nim interpretibus opus non efle . Quas cum ita
aiam provinciam . In Suediam vero confacravit fint, cupere le ut in pofterum Albertus io Epif­
fex, Adalvardum , ft Accilinum , item Adalvar- copis defignandis, ft creandis ejus rationem ha­
dum , & Tadicum , nec non Simeooem atque beret, ft indigenas exteris preferre vellet.
f. III. Sed & de pace Chnftianorum, & pa­
Joannem. In Norvegiam duos tantum ipfe con­
jectavit Tolff, ft Sivardum. Ceterum aliunde or­ ganorum converfione aâum, ft traofaâusn fuit.
Atque ita inter Regem ft Epifcopum conve­
dinatos, com fatisfacerent, ft fecum tenuit mifericorditer, ft abeuntesdimifit hilariter, ficut Me- nit, ft Slefvtco difceflnm etl contendentibus ani­
inardum, Qfrnuodum, Oiernardum, & Algorum, mis, & rebus bene compotitis, gv
•liofqoe multos prcterca. Turolfum quendampo-

D Synodum quam apud Slefvich celebran­
dam efle eontthui, vos veniffe , aut nun­
tium veftntm mififlTe grato perciperem ammo, fed
de hoc alias. Nunc autem fraternitatem veftram
latere nolo quid moleftfe mihi Adalvardus Epifcopas intulit, qtaetn vobis teftibus, qui ordinationi ejus interfuiffis, SiAoni en fis Ecclefir con fee ra­
vi Pontificem , quem dum barbara gens fibi praetfle noluit Scarenfem Ecclefiam iuvadere cçpit.
Peto igitur ut nuninm meum , qui illic iturus
•ft, ad Dalbienfem velitis Epifcopum dirigere .
Hoc habui de Synodo, quae dicerem cum & alia multa fint, qu* faflidii caufa omitto.

A

CeatiLGnerH. Tom. XIX.

t

Nnn 2

CON

955
ANNO
CNAISTI

NICOLAUS

CONCILIUM

„<

w;«*r· 4*^λτ<ητ·«*ι;®^<ιλϊϊ «r»w>

CONCILIUM
Dt(<rif/il U*1 Ux«ttM,

ST*. % X

BENEVENTANUM

N nomine Domini Dei dt Salvatoris noftri A Hoc audito placuit nobis & fande fynodo, ut
JESU Chrifti Domini sterni, ÔC in nomine ipfe Leo epifcopus per paftoralc pedum, quod il­
fandae individuaque Trinitatis . Ego (Jdalricus le fuis propriis tenebat manibus, renueret prardiw, n mf. Dotninj gratia fande Beneventane fedis archie- flo abbati ad partem przdidi monafterii jam di­
*«Γμ·'·/.μ pifeopus, notum Jacimus omnibus fidelibus catho- das ecclefias, cum omnibus rebus ac pofTefDooicut u,fau lice ecclefie , in noftra rafidemibus prae Cent ia , bus ipfis ecclctiis pertinentibus .* & mox fecun­
cund lque in gremio ecclefia manentibus . Quo- dum noftrum & fande fyttodi przcpptum , pre<· t«.<" ■>< ’ niam dum in fanda ecçlefia catholica Dei geni- fatas per paftoralcm baculum renuit eccleflas, u**··
tricis dl Virginis Maria noftri epifcopatus refe- na cum omnibus illarum pertinentiis : dt dicens
diflem, fimul cum Dodone epifcopo, ac vicario manifeflavit fe, ut neque Leo epifcopus , neque
domini noftri fummi Pontificis dc univerfalisPa- fut fucceflores, neque pars ipfius jam didi epif­
pa noftri fandiflimi nomine Nicolai, dc Bernar­ eopi aliquanto tempore de jam didis eccleflis, dt
do coepifropo , dt Cancellario pradidi domini dc illarum rebus ac pertinentes cum parte jam
Pape gloriotiflimi t ibique refidentibus ceteris e- didi monafterii non cmifarcnt atque contende*
pifeopis; fcilicet Civitatcnfe, Florentinenle , La- rent per nullam quamlibet inventam rationem.*
tioeule, Montccorbinenfe , necnon dc Telefinen- B verum tamen amodo dc perpetuis temporibus ,
fe, dc Ahfinenfe, Bibinenfe, Frequentincnfe : cum tam ipfe Amicus abbas, quam ejus fucceflores ,
abbatibus, facerdotibus , ceterilque gradibus ec- feu dc pars jam didi monafterii, jam nominatas
ctefiz, fimul cum aliquibus lakis , ibique profi- ecclefias cum omnibus'earum pofleflionibus dt re­
cifcentibus ad fandam fynodum . Inter cetera , bus , tam que modo habere dc poflidere viden­
que in eadem fyuodo dida dc emendata funt , tur, feu quam dc omnia illa que in antea Dodominus Amicus abbas monatleiii fande Sophie minuit per illos dt fuos fideles in ipfis ecckfiis
futrexit dc fede fua: proftratulque humi, iupplt- dederit, firmiter habeant, necnon dt poffideaot ,
citer dc reverenter coepit reclamare , dc quztbo- juxta textum de nomine illius monafterii, dc de
n<m facere adverius Leonem epifeopum Draco
jam didarum ccclcfiarum continentiis dt pertinarienfem : quatenus ipfe contra catholicam au- ncntiis , una cum inferius atque fuperius, cum
doiitatem teneret duas ecclefias; unam, quz no­ aquis dc cum viis deanditis, omnibufque fuisperminatur, ad fandam Mariam, conflrudatn in lo
tiuentiia, fine aliqua contradidione jam nunc di­
co, qui Nolicine nominatur; aliam, que vocatur, di Leonis epifeopi , ejufque fucceflbrum, feu «
parte jam didi fui epifeopi : led fine cujuslibet
ad fandum Benedidum , conlbudam intra mce
nia ejufdem civitatis Draconenfis, una cum juti-Crequifitione ab illorum partibus . Propterea per
hus ac pofleflionibus earum ecclefiarum ; quoniam confenfum omnium , qui in ipfa fanda fynodo
ipias ecclefias dicebat efle pertinentes jam nunc refoderunt , confirmavimus juxta inftitutionem
nominato monaflerio.
fandorum Canonum jam didas ecclefias cum om­
Tunc i ple Leo convocatus , humiliter dc pa­ nibus earum rebus dc pertinentiis , ut preiatura
tienter adoravit eamdem fandam fynodum , in- fande Sophiae monafterium "habeat atque pofliterrogatufque quid inde diceret ; ipte Leo epifeo- deat , nulla violentia ah aliquo fibi ingerenda.
ptis cœpit manifeftare dc dicere, quatenus pranoEi ui eunda que fuperius leguntur , in perpe­
minatas ecclefias, cum omnibus illarum juribus, tuum recordentur, dc conferventur , annulo nolegaliter dc jufte prznotninatum monatlerium flro hoc prreeptum infigniri juflimus, noftrilquo
fande Sophie debet tenere dc poflidere ; dc rede manibus, ibidem adnotavimus dc fubfcripfimus.
debent efle fubjedz przfato monaflerio dc fibi
Datum per manus Joannis clerici, in anno ah
Leoni epifcopo , dc Draconariz ecclefiz dicebat Incarnatione Domini noftri JESÜ Chrifti mlxi.
nequaquam pertinere debere, nec ipfe inde quid- dc nono anno pontificatus domini Udalrici piiflsuam tollere, nec ullam invafioneni contra pre- mi Pontificis, metric Junio, lodidionc xiv. foli­
atum fandz Sophi» monafterium, aliquando velD citer admodum.
u’'■'.> tempore ipte feciflet; fed abaliis invafonbus
Ego qui fupra, Udalricus archiepifcopus.
a >.e raptoribus hoc nefarium facinus atque UEgo qui fupra, Dodo Rofellanus epifcopus irv
cr.ic^.um operatum efle.
s
terfui, confenfi, necnon dc fubfcripfi.

1

Î

WWWlttWlW ttft* itt-W
CONCILIUM

>.Cb

ROMANUM

A Nicolao It. Papa celebratum Anno 1061.

eo ita Aelredus Abbas Rjevallenfis in vi-Etwierant, Anbieptfcepe, a èemim Papa montre ton·
ta S. Eduardi regis apud Seidennm ia de­ fecratiomi fufctpto IN CONCILIO ^UOD IN LA­
cem Scriptoribus Hifp. Angi. pag. 366. Arx fan· TERANENSI PALATIO, Dei, u/credimm, mute
D"> dt omnibut curam gerent , munia feeunium ca- metu forte convenerat, cum cuterv Patrikcu bnerttholita vtritatn regulam fieri volem , omnibui tt· fiet nufederunt. Dem tempore opportuno eum btfm·
tam prodeffe defiderant, at ipfe dt fait jteartor tffi. rat K.tgu m mtdium pretuliffnt, cut eta , ^uu tie
ceretur , Ü ahii ad falutem doflrtna Apoftolica pre- fuerant imperata, adjiciunt. Fawt votit Kegtu fan·
betetur cum Atldrtdt Eborocenfi Archiep. duo mit­ 0ilatu fummi Pontificii, totiufaue facti Conventui
tuntur ( Romam nempe ) ή» Pontificatum elefh , unanimii, rationabihftpnt fenttniia. AcctptaqucS.PaGrifo fcilicet ad Ecclefiam l^vellenfem , Kvolterui tru Eptflela , nthtl omnino adoerfi tote ilio itinere
vero ad Hercforditnjem. S!*1 prefente tt , cum %uo pafft cum femme tripudio Regi , pairiu^ue reddmr·
M,

JL>

ANNO
CHAISTl

I

93 ,7

NICOLAUS

ru

B
Γ» M A
R U M A

Μ II M

N U M.

HENR1CUS IV. IMP.
hsnricj.rfranc

'e

93»

■■
■■ tsr. Hoc autem Romanum Concilium , cui m-Aoum, qui Aldredum, comitclque depretiaverant,
rwaixTi
Aldredes, confundendam nou eft eumal. excommunicatio, dc qua Auftor
------DefenGonis Rotero Concilio Romano anno >059celebrato. Al- man· Ecclefi· adveriut Regium Advocatum : In
dredus enim exeunt· tantum Decembri an. 1060. Plenaria £ywd· , Pa/>a Nicolao prafidento , excaa>.
ad Ehoracenfem Episcopatum eveAm eft , ut om­ Mt««K4/iM tft Gertrdui. A Id red us cnitn , ut dixi
*
nes antiqui Scriptores Aoglicl tellantur . Refert mm, nonnifi lob exitum anni Cbrifti I060. Ar-V
poftea Aelredns literas S. Eduardi Regis, ad Ni­ chiepiicopua Eboraccnfis cledus , & poftea Ro­
colaum Papam diredas, quas Aldredus Romam an­ mam a S. Eduardo miffus. Certum itaque & iotro totfi. detulit, A Privilegium'Nicolai PaprS. dubitatum, Nicolao ii. Ecclefiam Romanam ad·
Eduardo conceffum, qùo privilegia Regibus An- mioiftrante , duo Romana Concilia congregata
glorum, ut petierat Eduardus, confirmat, & tam efte, ac utrique magnum numerum Epifcoporum
epiftola illa, quam hoc privilegium cum an. 1 odi. in ter futile ; cam prius anno 1039. coaftum >13.
& Concilio Romano fecundo copulari debent . Epifeopo um fuerit; pofterius vero a laudato DeNeque ab hoc evellenda , & ad Synodum anni fcnlore ?/<
*narr«M
appelletur , quod citius quam
1039. eum Baron 10 , aliifque psffim referenda anno 1061· indici non potuit.
Gerardi Comrttt Glarenni, crterorumque predo B

WAD

ROMANUM

CONCIL1UM11.

Sub Nicolao II. papa anno rodi, habitum «
A

i. Uppf
*β
Νι

<0. 1.

m- «»♦»·

D

D

I

Uamvis non fatis conftat utrum ea , qu»

T

I

O.

re certantibus , Vitalis monachus Vindocinenfis
pridem m Xonrana /y-

hic daturus fum de Romano Concilio ad repoluu, caufani illam jaav
Qillud
quod anno
habitum eft , Concilium c wd»
vearraAih/
1061.

pertineat, huic tamen potius, quam precedent!
anni J059 ideo adferibo, quod ex additamento
hoc meo conftet fermonem effe de Concilio cui
Gallici plures epifeopi interfuerint , prius vero
illud ex Italicis tantummodo extitiffe exits, que
fuperfunt fubfcrrptionibus compertum eft . Hxc
vero habeo, qux fecundo huic Romano Concilio
adjiciam . Res erat de Ecclefia quadam Credo
nenti , quam fibi afferebant monachi S. Albini
Aodegaveofis , eamque vtciffim ut fibi debitam
Vtodocineofes monachi tuebantur. Caufa ad Burdegaleofc quoddam Concilium anno 1068· circi­
ter delata, coram legato apoftolico Stephano S.
R. E. cardinali, monachis S. Albini pro fuo ju-

memoria Nicolao papa publice
terminatam felfet audientibut quibufdam Epifcopic
de Gallio ad Concil. profeHii, Nugone videlicet Ni·
vernenfi, Gualterio Meidenfi , iiem^ue Hagone Tre·
cenfi, at<)ue Wlgrino Cenomanenfi, quorum trei H.
fctlicet VV. & altui H. cum adhuc viverent , èT
mon ac ht S. Alhikt fapedfl·.·» calumniam iterefleni.,
hier·! fuai B. Turonenfi archiepifcopo , Ü E. An
decavaram pontifici tn tefiimomum Monachii Vndoemi tranfmiferunt, prolefiantrt viditfe fe, Ô" audiffe
querelam illam juflo examino libratam coram profa·
to papa Nicolao m communi Concilio fuiffe defini­
tam. l ia legas in aft>s coocihi Burdegalcnfisan­

ni >068 in Col!.ft. Veneto Labbcana tom. XII.
col. 170.

EOT

SYN
Cmoi’ tto«··... f.

«a.

ODUS

CADOMENSIS

Epifcoporum, Abbatum, ac Procerum totius Normannix , juffu Guillrlmi II. Normannorum Duc*s> ftatuend· public· utilitati tum ccckfiaftice tum fzculati inftituta auno 1061.
Synodi bujiu meminerunt ex recentionbus Molineus in Guillelmo Conqueftcre. Carolus Burcvillttu in fui» da

CaaomenGs Academi· ac urbis antiquitatibus, ex veteribus monumentis, ac (cribit Guiilelmum Ducem celebrem
apud C a domum babuifte conventum Epifcoporum , Abbatum , tociufque Province Ootimatum : ubi de tapims ce
de populationibus eompefcendis, qux ob prxrento'um bellorum turbas acinvmaiu & Principis ablennam io ea

graflabantur, tum de pace ac freuntate publica conftituenda aftum . H jus etiam Conc lu meminit Mabilldeiua
Annal. Bened. torn. 4. p 484. ex charta Pratelleofis monafteru . Pauca qux fuperfunt decreta collegit Moi meua
inGuiUelmo IL. ad an. iodi.

I.
1
III.
T Abbates, aliique Przlati * ruri com­
Ut 1II.
* deinceps adverfus fures, ficarios,
morantes in urbes monafteriis V vi­ ahofque id ^enus nebulones, aut crimi­
cinas fe conferrent, ne cum publica of. num reos, juxta legum placita animad­
ienfione huc illucque vagari viderentur.
verteretur, ac ftatutas legibus pcenas lue­
II.
rent criminum poftulati <3c conviéli.
Ur quotidie * ferofigni pulfu ad preces
Deo fundendas quifque invitaretur, atque
Hxc Ac abs multa communi omnium voto
occlutia foribus domorum , ultra vagari conftituta ante conventus generalis dimiflioiKm
amplius vetitum admoneretur
juraverunt finguli amuffim pro civili iervaturos ,
& ut

U

(t) Concil. Arelat. V. an. js*. Can. ;.
(a) Id primum a Guill. Angl. re(e Ik Nora. Duce Ustutum , uc
furtis noA urnis caveretur. Vefpertinus autem ille figni pul fui vocabatur ignitsgium .
(j) Ita PiAeafes fynodi,
* Regum Capitularia .

9J9

APPENDIX PAPÆ 1J

VITA.

940

■i — fic ut a fubditi» excutioni mandarentur qnanto- Aquafi urbi» unius concives fub Principe fuo, non··
cATkÎ$h *’Uï tuulurO1 polliciti funt. Qui quantalibct Io(ecus ac iub amantiffimo pat re-fami lias vi&uros
lit·
eorum intercapedine a fe invicem difliti eflent , invicem fpoponderunt.
**

VITA

ET

EPISTOLA

ALEXANDRI
Lexauder , patria MediolanenGs

PAPÆ

II.

epifeopus B obfequio frequentatum & cultum , educandum
retinuerat ) regis cuftodia & regni adminiftratio ,
tres tnenies interregni , a cardinalibus ian&tj habitis defuper (comitiis, demandaretur. Hanc
Romane ecclefie legitimo ritu pontifex Roma­ poteftatem confecutus , ad res ecclefia» compo­
nus hujus nomims fecundus ehdus eft, anno nendas , atque Ichifma novum plane extirpanCbritb 1061· tempore regnantis Henrici IV. Cum dum, contulit fc in Italiam, & Romam ufque
obitus Nicolai pape innotuittet, comite» Iu (cu­ pervenit. Inde in Germaniam reverfus, hortatu
lant , & Galenam, aliique Romani proceres , Petri Damiani, in pratlcntia regis, epifeoporum
propter fœdus cum Nortmannis initum fanftz Germamz & Italic fy nodum convocavit : qua ,
poft difputationem inter Romane ecclefie defenRomane ecclefie cardinalibus infenfi , habita
pfcudolynodo Bafileenfi, comitem quemdam Ga­ lorem & advocatum regium habitam, omnium
lene deputarunt, qui coronam auream, & infi- acclamatione Cadalous pfeudopontifex eft dam­
gnem patriciatus titulum , ad regem Henricum natus , Alexandri autem eleâio comprobata . Αΐ·χ··4<ι
deterens,
pro Romano pontifice ex __
Longobardia
_____
„ - - - Quod cum patres Mantuani concilii, cui Anno
eligendo iolicitaret. Cardinales, circumventione Co’onienfis legatione regis nomine funftus in- .·!·■ r«pn>eorum cognita, idem prettiterunt, & ad eum-C terfuerat, fua fententia confirmaffent, & fchifma- *··'dem regem, Stephanum cardinalem presbyterum, ticus fecundo Urbem infeliciter expugnare ten­
quondam Cltiniacenfis ccenobit monachum, able­ ti fiet. tandem pfeudopontifex a fcfaifmate rece­
garunt . Qui jcum, regiis minillris obflantibus , dens , petita fit obtenta venia ab Alexandro ,
contra jus gentium ad colloquium regis non ad­ paucis poft diebus malam mortem incurrit - Au- o»h·· c·mitteretur: rediit ad fuo», quidque fibi cvenfflct gufla, que nefarie Gadaloi promotioni faverat, <*'·!. im­
coram omnibus expofuit. Faâa relatione, circa poenitentiam aâura Romam venit ad lithinaapo- “·'*·'■
Kalendas Qftobris cardinales pontificem elege­ Holorum .* feque non tantum imperio, verum
runt, non quem vellent, fed quem regi gratum etiam feculati cnra fic honore totam abdicavit .
fore putabant.- nimirum Anfelmum patria Medio- ''Alexander pontifex fedem apoftolicam quiete
laneniem , epifeopum Lucenfem , regis familia- adeptus, ‘legationem miGt
·«· ad.»...
Eduardum regem
rem, aulrque régir quafi alumnum & domeftiAnglir pro Wulftano WigornienGs ecclcfue epif­
cum. Sed quid accidit? Audita eleâione Anfcl- eopo eligendo. Petrum Damiani ablegavit m
mi, que infeio & inconfulto rege comigiffet, Gallias propter angoflias , quibus Cluniacenfes
conclamata eft ab omn bus in aula regis injuria monachi affligebantur, eumdem miGt Florent
Florentiam
ia na
regi illata . Hortatu ergo Gu>bcrti Parmcnfis^ id fcbifma ibtdcm conflatum denuo componen·
cancellant, duo epifeopi publico concubinatu in­ dum.
ί·Ι»
famati , cum Gerardo illo Galerie comite & ÜHereftm Nicolaitarum, qui clericorum incon­
p«r cu.te. cniCgO przdonc , quem Nicolaus'in Romano tinentium conjugia pertinaciter defendebant, per
*,L«p’*·** conc,l'° exeommunicaverat, ipfo fefto Simonis fic Damianum confutavit & eradicavit. InceftuofoJudr convenientes,Cadatoum Parntçnfcm epifeo- rum vero herefim , que audoritate Juftiniaoi
"·« P°m jam en,f* excommunicatum elegerunt , imperatoris atterebat, eadem ratione qua in fuc««n·. uovumque ichifma concitarunt . Petrus Damiani cetfionibus numerandos efle gradus consanguini­
ichitmaticum per litteras increpavit, fed tantum tatis , non tantum per epi ft olam Petri Damia­
abeftur homopeflilens litteris Petri exterritus certa­ ni , verum etiam duobus plutibufque Rome ha­
ret ,nt etiam ipfe turpirtimus turpiflime viveret, aiiif- bitis conciliis impugnavit . Contra novos haere­
qtte turpiter viventibus conniveret. Cumque ea ticos hoc tempore emergentes , qui docebant
re incontinentium clericorum omnium animos epilcopatus a principibus laicis abfque crimine
fibi conciliaret , libidinique frena laxaret , diiii fimoniz licite emi potte, quoique PetrusDamia
funt v>auaiuii*,
iunr
Cadaloitz, qui amca
antea Nicolaitac uiccpamur.
dicebantur. ni (criptis fuis graviter inieâatus eft, decretum
Alexander Hildebrandum, flatura quidem par- E edidit, quo omr>s beneficii ecclefiaftici venditiovum, fed viribus ingenii & gratia Spiritus ian- nem & emptionem interdixit.
fii admirabilem , ex archidiacono creavit cancel­
Per Godefridum Tufcic roarchionem , Roma-Uoei··· «larium , cui unireris Romane ecclefie admini- nam ecclefiam liberavit « Normannis; cum jam ‘li6*" *
■ Citate» Aratio ex officio committeretur. Cadalous cor- Richardus Nortmannorum princeps Aquinum uf- uhw*** ’
icaumni<«· rupti, auro proceribus Urbis , Romam armata que viâor pçrveniflet, Urbem proxime invalu­
Κο·κ'.*
manu ingredi tentavit: fed rcpnllus, magna tui tus, ut a pontifice impqratoris infigne confequi
confufione ad propria revertit. Cumque hecom­ potter. Ad Guilielmum comitem Nortmarmia: ,
nia fierent ftudio, inftinâu, & opera iftius Gui- quem Edvvardus, virgo virginem habens uxorem
berti principis , quem imperatrix cancellarium Editham, nulla prole reliAa, fncceflorem regni
fecerat; fingulari Det confilio accidit, ut fando coiiftituerat , mtfit vexillum, ut Haroldum ty­
s An»u: Annoni Colonienfi archiepifcopo (qui Henricum rannum, Anglic regnum occupantem, poft obi­
■ia,· m..
o ''gpm puerum jlm annorum decem a matre tum fanâi Edwardt regis expelleret , atque ut
oo Agnete impetratrice fubduxerat , blanditiifque legitimus fucceflor eodem regno potiretur . Pro "ψζ,ΊΓ ·.
definitum , cztcrotumque Germanis principum componendis ledittonibui per Gmoniacos & for- ierTW ,·11nica”"*·

A

l.ucenfts,, antea Anfelmus nuncupatus, poil
ρο·- £\ l.ucenfis

941

ALEXANDRI PAPÆ II. EPISTOLÆ.

94x

nicarios clericos exortis , legationem mifit ad Anofi hujus mundi it prudenter expediat, adora­
Mediptanenfes. Decreta auâoritata apoftolica rp- toris fui defidertum medullitus inardelcat . Edis
fis praefer i pta infra fubjunguniur . A Gmlielmo enim, ficut beatus dicit apoftolus, gens iarâa,
comite Burgundi· , & compluribus Francorum populus acquifitionis : ut virtutes annuntietis
nobilibus, pro defendenda Romana ecclefia, quo­ ejus, qui de tenebris vos vocavit ad admirabile ' rwr ·
ties opus erat , juratam promiflioaem accepit . lumen fuum . Quibus e»go hereditas incontami­
Ulutn mitre, laicis haftenus inconceifum, U.a- nata, immarcefcibilis, confervetur io cchs: abfit
tislao duci Bohcrootum concedit. Hcoricum re­ ut eorum mens per amorem rebus fit involuta
gem, qui juvenili fuiore Bertam conjugem repu­ terrenis.
diare parabat , per Petrum Damiani apoftolica
Plane, quia etiam vulgaribus loquimur , vul­
legatione a propofito revocavit . Argenimenfem gatum feripturs teftimonium libentius exhibemus.
epifeopum, Guarocrum nomine, obcrimen fimo
Mementote itaque, fratres mei, quod in oratio­
nie epifeopatu privavit. Cum Muguntinofic Baro- ne dominica dicitis: Pater nofter, quu e i in cabs. M*·*- ‘bergeafi de fimooic crimine accufatis lanftum Quem itaque patrem vocamus, ad ejus heredita­
Annonem ad fe venientem, & pro reis epiicopis tem tota, mentis concupiicentia left inarc debemus.
intercedentem, honorifice excepit, brachio fan-B De terrena porro hereditate feriptum eft: Herode r'*« "
ftiCsfarii donavit : ejufque favore citra munerum iat, ad 9«asv m principio fefiinaiur, ia ιηφΜ
acceptionem, ut cum injuria pontificis fufpicatur ÀeuediAeae carekit. Cur er^o, cum dicimus. Pa­
Lambertus, prediâos abfolvit. Per legatos a la­ ter nofter, pisfto fubjungimus,
et in calu ,&
tere fuo in Angliatn miflos in concilio Winto- non potius, qui es m terris, videlicet que nobis
nienfi Stigandum Cantuarienfis ecclefise invalorcm notiores funt: five, qui es in aquis, aut inabyfdepofuit ; Lanfranco eidem iubrogato duplex pal­ fis, cum ubique Deus fit, mhilque ab ejurprrlium cooccftit. Petrum Anagnine civitatis epif­ fentia vacuum fit? ted cum dicimus, Pater nofter,
eopum, ad Michaclem VII. Orientis imperato­ idcirco addimus, ftm (et tn talis, ui ad illam
rem, apocrifiarium mifit, unde eumdem impe­ cxleftcm hereditatem fefe nofter animus erigat,
ratorem cum Romana ecclefia communione eoo- atque in tam fublime germen adfc tus, ut fit he­
junftum fuiftc (aperte colligiter. Bafihcam fanâi res Dei, terrena qualibet ignobiliter non requi­
rat. Enim vero pater fidei Abraham pluie* ha­
Benediâi in monafterio Cafiinenfi ipfe io pre
fentia omnium cardinalium dedicavit. Henricum buit filios; led folu* ille nobilis, qui fuit uxoris;
regem, quem propter fimoniacas abbatiarum & qui vero ex concubinarum iunt ignobilitate luipaternat hereditatis fncceftione leguntur
epilcopatuum nundinationes, alisque plura deliâa,Ccepti
Saxoncs & principes ithperii apud pontificem ac- exclufi. Porro autem, dum eos aluit Abraham,
cufaverant, quemque fanftus Anno, abdicata hanc omnes dicebantur filii Abraham ; ac vero cum teob caufam regni cura & admin ift ratione , ab ftamentum veuii , qui cflet legitimus heres, qui
impietate & facrilegiis apud eumdem pontificem fieri deberet exheres, patenter oftcndit . Nam a<f</ »1.
graphice dcfctipfsrat , per litteras Romam cita­ feriptura trftante, dedit Abraham omnem here­
vit: verum morte prsventus, caufam regis, fuc- ditatem filio fuo Ifaic; filus autem concubina­
ceflbri dijudicandam reliquit. Mortuus eft pon- rum dedic munera, flt fegrcgavtt cos a filio fuo
tifex miraculofa demonis expulfione, & claudi Ifaac.
Saeb.em. hominis cura celeberrimus, Rome, decimo KaEcce itaque omnes dicebantur filii, fed non
lendas Maii, anno 1071. cum fcdiftet annos un­ omnes hr red natis paterne Iunt jura fortiti. Sic
decim , menfes fex, & dies vigintiduos.
profifti fratres quamplu'cs Iunt hodie Chrifttanat profiftiunis titulo decorati, qui videlicet ia
Chrifti hereditate nequaquam merentur adlcnbi J
EPISTOLA L ALEXANDRI
& nunc quidem paterno vocabulo gloriantur, fed
P A P Æ 11.
D nequaquam ad heredttanda paterna bona perve­
niunt , quia velut fpurii, non celeftia, fed ter­
AD MEDIOLANENSES CONTER
rena ignobiliter concupilcunt. Vos autem, dile c.th.xa
Aiftimi, membra mea, vifccra anime mee, fic
faiagte per viam mandati celetlis incedere, ut
*’*'■
Excitat eos ad virtutum exercitia.
mens noftra merito femper debeat de fanda coafanguineorum luorutn converfione gaudere. Spe­
Nicolant epi/copni fervas fervornao Dei , ornntbnt
ramus autem in eo, qui de Virgine dignatus eft
Medtolanenfibiri citro , & populo, falateno
nafei, quia noftri minifterii tempore ianâa cle­
Ü apoftolicano kenedsfiionefa.
ricorum caftitas exaltabitur , & incontinentium
luxuria cum ceteris hdefibus coi.fundetur. Om­
ivini judicii difpofitione provifum eft , ut Me- nipotens Deus, dileâiilimi fratres mei, ab omni
diolanenfis ecciefie filius , & Ambrofiants1
vos pravitate cullodiat, & per juftittr femttam
uberibus fublaâatus, ad famulatum apoftolica le­ ad celeftia vos regna perducat.
dis indignus afcentkrem, ac matri omnium ec
clefiarum pallora’.ii cur» foliettudioe defervirem. EU< AD HARALDUM NORVEGIÆ
Unde cum totius umverfalis ecciefie cura nobis
non levis incumbat, propenfius circa vos ipfa na­
tura nos provoca: effe pervigiles : ut unde nos
Hortatur eum ad obediendum Adalbert©
confiât originis duxifle primordium , ibi etiam
Hamburgenfi archiepifeopomajoris ad sternam falutem habeamus folictudinis incrementum. Naro & ignis ea primum li­ Alexander epifeopus fervat fervorum l^ei brra.dk
gna conflagrat , ex quibus oritur: & fons ante
Mrtmannorum regi falutem & opoftobeam
omnia illas terra venas infundit, ex quibus pro­
Lenedsfftonem
fluens derivatur . Unde vos, dileâiftimi, internas
dileâionis Jftudio cohortans, rogo, ut ad celutn
Uia adhuc rudes in fide exiftitis, & in cc·
fe jvefler fpiritus erigat , deceptoria terrenarum
"defiaftica dilciplina quodammodo claudica­
rerum & caduca lucra contemnat ■ ab amore «r·
tis; oportet nos- auibus totius ccclcfic eft com

D

Q

mif-

94i

ALEXANDRI PAPÆ IL EPISTOLÆ.

94*

miflum regimen, divinis admoniüoaibuf voa fre AGnecoriuu, fixe hiatorum cures.* ut fciâJ & hcc
queutais vilitate. Sed quia ob longarum difficul­ omnia unira ecdeûam effe, teque omiubus pretatem viarum per nos hoc agere minime valemus : dittis locis epifcopah regimme preeffe.
Pallium autem fraternitati tue ex more ad Miffciatis uoa * Albeito Bremenfi archiepifcopo vi
farum folcuiuia celebranda , ficut antecefloribua
cano noflro hcc firmiter comaufitle . Prsdvlus
tuis
conceflum eft, concedimus ; videlicet in tu·
itaque archiepifcopus legatus noller fuis nobis efl
conqueftus epiftolis, quod epiicopi ve ft ne provin­ tali domini , epiphania, cana domini, pafcha ,
cia , aut non fiint confecrati , aut data pecunia afccnfiooc , penrecofle , ia natali fanâi Joannis
contra Romana privilegia qu® fuz ecclefi® fi bi­ Baptific , natali apoftolorum Petri & Pauli, &
que data funt, in Angha, vel in Gallia pcflimc quatuor fcflivitalibus fanâ® Maria; , fcilicet na­
funt ordinati . Unde ex auâontrtc apoftolorum tivitate, annuntiatione, purificatione, aftumptioPetn & Pauli vos admonemus, ut ficuti apofto- ne, dc duobus fedis ianâi Angeli, fic pro nata­
licz fed i reverentiam fubjeâionis debetis exhibe­ lities quoque duodecim apoftolorum, natali fanât
re, ita pretatam venerabili archiepifcopo vicario Gregorii, & fanâorum Sergii & Bacchi , dc feftrvitate omnium fanâorum, atque natali tuo,&
noftro, & vice noftra fungenti, vos vcftrique cBquoties ordinationem vel conlecrauoocm ecdefupifeopi impendatis, tJc.
rutn celebramus. Hortamur itaque caritatem tuam,
ut mores vite tuz tanto Ironori conveniant .· qua­
111. EPISTOLÆ AD SUENONEM
tenus , auftoreDco, exemplis verhifque poliis ef­
KLGLM DXNOXUM F1AGMIN1UM.
fe confpicuus. Vita igitur tua filiis tuis fit regu­
Eligit cenium a Suenone Daoorum rege , quem la, ut li que lottuudo in illis deprehenditur, in
ca dirigatur. Cor ergo tuum neque profpcra , qua
majores ejus peiiolvcre confucveruot.
coqxirahKr hic blandiantur , extollant , neque
Akxaadrr api/capa; /frvut fervarum Dti Sacxaai
adverfa dejiciant : led quidquid illud fuerit , vir­
tutis putitate devincat.
r«g» Donarunt.
Nullum apud te locum ira , odium , nullum
Uapropter prudentiam tuam admonemus, ut furor indifcretus inveniat . Sacre beocdiâionis
cenium regni tui , quem przdccelTores lut tue , juflique judicii opus, nulla venalitatis in­
commaculet. Sit in te & boni palloris
fanda apoftolica cede fee perfohere iofiti funtterventio
,
nobis & lucceflonbus noftris ttanfmittere ftudeat: dulcedo*, fit & judicis feveta diftriâio : unum fciita tamen , ut non ficut oblatio in altari pona Cixeet , quod inoocentcrvivcnte» foveat; aliud quod
tur, led , ut fupra diximus , tam nobis, quam inquietos a piavitate compefcat . Mifericordem
te, prout virtus patiatur, pauperibus exhibe. Opfucecfloribus noftris, ut ccuius approbetur, prepretlis defenfio tua fubveoiat, opprimentibus mofentiahtcr offeratur.
deft a ratio coutradicat. Nullius faciem contra ju­
IV. AD PETRUM DALMATIÆ
ftitiam accipias, nullum qucrentdm jufta defpicias. Cuftodia in te zquitalis excellat.* ut nec di­
& Sclavonic Archiepifcopum .
ves potentia fua aliquid apud vos extra viam fuaMulo illi pallio , ejuIdem officio graviter incum­ deal rationis audere ; nec pauperem de (e fua fa­
ciat humilitas dcfperare; quatenus, Deomiferaobere hortatur.
te, talis potfis exiftere, qualem facra leâio precipit , dicens : Opertet epifcopum irreprebeufibilettt ■
AZcmmdvr ftrvm fervorum Dti Petra venerabili areffe . Sed his omnibus uti falubriter poteris , fi
cbttpifcepe Diothenfii Alcfut Anttbtrenjii ecc.tfia jacaritatem magi liram habueris: qtoam qui fecutus
Jatrn ptrptluam in Cbnfia.
fuerit , a refto aliquando tramite non recedit .
Cl paftorcs ovinrn foie geluque pro gregis fuiD Ecce, frater cariifime, inter multa alia, iftalunt
**^71't* «J cuftodia dtc ac neâc intenti tunt , & ut ne faceidotti, ifta funt pallii ornamenta: qu® fiftuπr/ qua ex eis aut errando pereat, aut ferinis lania- dtofe obfervaveris , quod foris accepiffe eflende<1
11 motfibus deficiat , oculis femper vigilantibus tis, intus habebis. Crux etiam ante te, ficut an­
te prrdeceftores tuos per Dalmatiam & SI avocircutnfpedant : quanto iudore , quanlaque cura
/·*'·
debemus elle pervigiles nos, qui paftorcs anima­ usam ubique geratur . Arducpifcopalum quoque
cedefiz tue, juxta formam Candorum przdecefrum dfc dictmur ? Attendamus igitur ut iufccforum noftrorum, a quorum auâoritate non de­
ptum officium exhibere erga cuftodum dominica
rum ovium non cedemus: ne m die divini exa­ bes aberrate, concedimus & confirmamus. Sanminis pro detidia noftia ante fummum pallorem da Trinitas gratia fuz proteâsonis fraternitatem
luam circumdet , atque in timoris fui vos viam
neghgenliz nos reatus excruciet , unde modo ho­
dirigat: ut poft hujus vitz amaritudinem, ad znoris reverentia inter exteros lublimiores judica
inur. Igitur, dilediftime frater, petitionibus tuis temam poliis firaul dulcedinem pervenire. Bene
juftis annuentes, apoftolica auâoritate decernimus, valete .
ut per hujus privilegii noftri paginam fie fanétii
Subjacet hi« fjillum , nempe circulus quadrificus, in
fimim Diocheniem ecdefiam cum omnibus tuis E formam cruci· , cum nomine ejufdrm pontifici· Alexan­
pei tiuentiis, Antibareufcm ecdefiam cum omni­ dri pipz H. circumcirca ejufmodi habens infcriptionem.
bus tuis pei linemus , Fiaterentem ecdefiam cum
omnibus Iuu pertinentes. Palechienlcra ecclcliain
t Exaltavit mt Deui in virtute brachii fui ·
cum omnibus fuis.pcrtinentiis , Suatincuiem ecPoft tigillum ifta fubpcnur fubfcriptio poft noram
clefiam cum omnibus fuis pettinentiis, ocod.rienfem ecdefiam cum omnibus tuis pertinemus , temperi·.
Dinnaftinenfem ecdefiam cum omnibus luis perPontificatus domiat Alexandri II. pape an. II.
iinentiis , Polatinenlem ecdefiam cutn omnibus
indiâione'duodecima. Datum Rome decimo quin- ’ •‘«••r"’·
fuis pertiiientiis, Serbtrnicm ecddiain cum luis
to Kalendas Apulis .
pcrtmcntiis, Bolonicnfein ecdefiam cum fuis per­
tinentes , Tibunienfem ecdefiam cum fuis pertinentiis, monafteria quoque tam Latinorum, quam
* Ad.lbcno.

Q

V. SY-

94/

ALEXANDRI PAPÆ IL

EPISTOLÆ.

94<î

A
V.

SYNODICA AD OMNES EPISCOPOS.
De rebus in concilio Romano gefiis

Alexander fervet ferverem Dei, emeibnt eptfcepit
catMectt, eeeflMMe cite·, Ü pepelo, feletem tF etpewiew bemdifLeeem.

17 Igilantia univerfalis, èfc. £*Sa/ »w/r< m cnV celte Fme»e priete.

CONSTITUTIONES QUAS LEGATI
ledis apofiolic* Medioianentibus ob(erviridas prxfcripferuiit.
fit termine fanBe èX individue Trmitetit.
eb
incereetiene demini nefin Jij* Cbnfli mlxvii.
paiUi/ca/ar vere demmi Aiexmdn ll. pap* Jexte,
indtBiene faiata , die prime ineafii Angnfli, eBem
feliciter Medieleni.

Um confiet , fratres car i (limi , omne genas
bomiautn fub primi pareatis praevaricatione ^/μ<<ι<7ι*
* E M E NS B M.
ortum, cx radice carnis peccati trahere contagia···* «<<!<*«.
culpas, eamque propter boc pcenam fullinere vmDe Cadaloi pfeudopontificis vinculis; dc de Bdiâx , ut miferiis multis repletum , fibique ipfi
fimooiacis exttrpandis.
grave & ingratum , nunquam in eodem valeat
permanere flatu.· ut quia iaâori fuo noluit obeAlexander eptfctpet fervet ferverem Dei , certffime dire, ex poena peccati cogatur mutabilitatis fux
milerias tolerare ; ita ut nec ahrmo virtutis Ha­
tenfretn Gervtfe Kemenf erehepiftep· fein­
tent & epefleücem benediBienem.
bilitatem , nec corpore flatus tenens qualitatem ,
in diverfa viliorum mouAra erumpat, & praeceps
Ifis fraternitatis tuz litteris, evidenter intel­ ad xtcrox mortis interitum currat: immenla Dei
lexi mas, eam matri fuas fanâx Romtneec- bonitas humanam naturam fic vitiatam , dc a ft
cleiiac fine eram compatlionem exhibere , ipfam- per mandatorum ejus tranfgreffioncm multifariam
que, fi facultas daretur, prxfentia corporis velle clongatam non deleruit ; (ed labent em quotidie
vifitare· Et quia iol icit udi nem tuam ejufdem pro- erigit, fugientem revocat, nexibus amoris multi­
fperitate letari , quemadmodum de infortunio plicium beneficiorum fibi lig^tt . Sed nec fic in
contrillari , oon dubitamus : annuntiamus tibi , voluntate ipfius permanenti , vel mandatis ejus
divjna fuffragante clementia, Cadaloi prxfumpt io - adhxrenti leges edixit, canonefque Spiritu fando
nem extollentem fe adverfus apoftolicam fedem, Cdiâavit , modos conftituit quibus debeat anima
tanto amplius ad majorem fui ignominiam deve· compefci, & in bonis enutriri. Quorum omnium
nifle , quanto ipfe (peraverat allions tupeibia cui- caput, (ummumque apicem, Romanam , cui per
men aicendiffe . Siquidem proprii nominis ety­ beatum Petrum non folum terram, fed iptosexmologiam evidenter intelligent , ad reparandam los ligandos ac fol vendor dedit, confiituit eccle­
pecuniam in periculum capitis lui a fautoribus fiam : ut quidquid ubique ecclefiarum pravitatis
fuis diAributam, cujuldam turris prxfidio geme­ repetitur, dum ibi non poterit, ab ea quafi ab
bundus fervatur.
origine & magifira omnium corrigatur .
Unde per mifericordiam Dei fperamus nullo
Quapropter dilcâionem vefiram hortor, & per
modo pofle evadere . donec quidquid contra fan­ Chnfium rogans obtefior, ne erubefeat quilquam
dum Petrum nequitia fua prrlumpfit , fansfece- malum emendare , quod non erubuit ante Dei
nt digna emendatione . Quod igitur fimoniaex oculos perpetrare. Quia igitur in hac (anâa Mehzrefeos pellem , qux in panibus illis vires ad­ diolanenfi ecclefia , quorumdam pravorum cleiihuc obtinet ejus dolo, velle infequi fignificalli : eorum ac laicorum Aata , vel negleâu, in mul­
non parum devotionis tux (ludio congaudemus. tis divine legis defuevit regula , unde in hac
In quo nimirum adeo fpecialem dilcdkinem a no­ ^praeclara urbe peraiciofa inter jullitie, ut videba­
bis & filiis fanâx Romane ecclefix promeruiAi , tur, fautores, & malitir defenfores orta fedino,
ut a nonnullis te odio habentibus, odium nobis ac mortifera in omnem intus & extra populum
evidentibus indiciis exhiberideclaretur. Super Au- diifemioata difeordia, ad animarum interitum .*
relianenfem denique , qui fimomace epifeopatum qualiter per boni Jefu amatoris hominum mife­
obtinuifle, & inde perjurium tribus alus fibi ad­ ricordiam , & per nos qualefeumque apofiolicx
hibitis incur nile probatur, fententiam dare archi­ ledis legatos, noAramque pervigilem operam , feepifcopum Senoneniem litteris noflris admonui­ ditio in quietem, difeordia in pacem, perverlitas
mus: quem nimirum , ut cum ipfo convenias , reduâa [fit io reâitudinem , feripturx titulis an­
& negotium illud pariter agas , apoflohca auto­ notamus .- ut, juvante domino, pacem firmam,
mate hortamur. Abbatem quoque fanât Medar- Ac canonice reâitudinis normam , m bac fanâa
di jam pridem excommunicationis vinculo inno­ ecclefia in perpetuum Aabiliamus. Quia itaque per
datum , omnibus modis operam dare Audeas, ut confratrem oofirum dominum Petrum OAieniem
de abbatia, quam injuile retinet , ejiciatur, & al­ epifcopum, reverende fanâitatis virum, quedam
ter digne Ai canonice iubftituatur.
iunt olim in hac urbe correâa .· non opus efi ea,
Cxtera veto qux m linens tuis continentur , vel prxteritas lites omnibus notas , replicare : led
ad prxfcns difiulimus.* prxfertim cum in prxfen- qux nunc funt canonica difciplina a nobis Astu­
tia tui, quam defideramus videre, id melius fie
ta, ad futurorum memoriam litteris exarare.
ri exifiimamus : norf enim panis securi , neque
ApoAolica igitur auâontate fulti, ex parte om- Ce»<-· rt
arbor cultro fuccidi folet. Decania autem Amel- nipotentis Dei, Ac apoftolorum principis Petri ,
·
tici iterum Ac iterum te admonemus, titquodin gloriofique confeAoris Chrifii Ambrofii, Aatuen­
apertis lineris nofiris cbntinetur, omni Audio omtes prxeipimus, ac per virtutem Spiritus ianâi ,
qui e A peccatorum remiflio, interdicimus, non
nrque folicitudine petagas.
nova przcipientes, (ed antiqua reformantes , ut
nullus in univerla hujus ecclefix parochia mo­
nachus abbas per pretium quocumque modo con­
ventum accipiat, canonicus etiam, ncc nifi gra­
tis, nec ullo alio modo ordinetur. Ex nulla
Cencit. Generet. Tom. XIX.
quo
Doo

VL AD GERVAS1UM ARCHIEPISCOPUM

V

C

947

ALEXANDRI PAPÆ Π. EPISTOLÆ.

948

quoque ecclefiaftici ordinis bcoediâione ,vel ex A vadat: nullufque laicus aut claicut in hoc erreecdefiarum coufacratiombus, vel chri fanatis datjo- fi flat, (ed devote ei in his qua domini faint obene, quidquam muneris a quoquam per aliquam diat fic miniftret. Integram quoque habeat in om­
conventionem detur aut accipiatur.
nem firam clerum canonice judicandi ac diffrin­
C»»tr« dot- Presbyter etiam, diaconus , ac fubdiaconus , gendi poteftatem, tam io civitate , quam extra ,
feminam ad fornicandum palam retinens, donec per omoes plebes fit capellas.- ut dum clerici fue­
inculpa manferic, nec officium faciat, nec eccle- rint a («cularis judicii infrftatione fecuri, in di­
fic beneficium habear. Qui vero non teiinct, fic vina fervitute, fit caoooum auâoritate confidant
e*eniu ex humana conditione ceciderit: poftquam quieti, fic archiepifcopo fuo obediaot devoti.
mtoiieftum veraciter fuerit, fufpendatur ab of­
Illos autem omnes clericos * laicos, qui con­
ficio tantum, donec per poenitentiam fatisfeccrir. tra fimoniacos fic incontinentes clericos , ut per
Statuimus infuper neminem prcdiAorum gra­ reâarn fidem, ne hate mala fierent, operam da­
duum clericum ex fufpicione damnari : ita ut rent , juraverunt, & per hoc incendia , depraeda­
nec officio careat, nec beneficio, nifi ipfe forte tiones, (anguinum eflfafiones, roultafque iojuftas
confeflus
telles veraciter
Gt con­ violentias fecerunt , omnimodo prohibemus ne
.. per idoneos
-------- --------------------------------- - , vel
viâus. Ne autem laedendi eos aliqua occafio pto*> hxc ulterius faciant.' fed femctiplos cuftodieodo,
relidis feminis eorum fiat:--------------------------------- fit
* pro his qui ea non fervant
'
"
, archiepifcopo
fuo
Statuimus ut cum illis in una domo non ma­ fit ordinariis hujus ecclefie , fufiraganeifque epifneant , nec manducent, nec bibant, nec fine tri­ copia, quod canonicum eft fuggerendo , fit cum
bus vel duobus idoneis teftibus fimulloquantur.* bono animo fupplicando; in his operam tribuant,
fic hac ferventes, nullam pro cis calumniam pa­ hoc eft, ftudium habeant. Et quila alicu jus dam­
tiantur; ipfi vero juxta ecclefias, fi fieri poteft, ni vel dedecoris, quod pro hujus placiti caufa ahabitare cogantur. Qualiter vero quifque eorum licui illatum eft, ex aliqua parte amodo repetitio
pro ordinum iuasqualitate, vel culpc varietate , fiat , aut odium mancat.* fed pax Chrifti , que
officium ac beneficium perdatideo feribimus , iuperat omnem fenfum, corda écrira poflideac.
quia cunâa ecclefiaftica officia in ftatus fui di­
Ad hxc igitur omnia confervenda, fit perenni­
gnitate confiftcre volumus, fic nullum clericorum ter ftabilieuda , quia aliquando nopoullos magis
pro cujufquam peccati culpa, vel officii fui ali­ mundana quam sterna pœoa a malo retrahit, fic
qua in Deum oflenfa, io judicio laicorum amo­ ad bonum compellit: fi quis ex his omni bus, qui
do efle permittimus, fed modis omnibus io per­ pro officio fit poteftate ecclcfiaftica vel mundana
petuum prohibemus.
*C hcc agere debet, fit poteft ea ftudiofe fit fideli­
Si quis autem laicuscujufque ordinis, preferip- ter perficere, ficut prcmifTum eft, neglexerit aut
torum graduum clericos in poteftate fua habet, noluerit : archiepifcopus quidem , de fuo centum
cum primum feivem in veritate, aliquem ex eis libras denariorum perfolvat , fic fi contempferit ,
vel feminam, ficut diâum eft, renocre: vel in donec emendet, proprio officioabflracat; clericus
fornicationis crimen cafu cecidiffe: ftnim per fe autem vel laicus , pro ordinis ac dignitatis fusa
vel per fuum nuntium hoc ftudeat indicare ar­ qualitate ac poteftate tali mulâetur damno, ut fi
chiepifcopo, fit hujus ecclcfix ordinariis, quibus quidem de ordine capitaneorum fuerit, vigintide­
cura ifta commiffa fuerit. Si ipfe, aut ipfi, illi nariorum libras, variorum autem decem , nego­
admodum fcilicet in culpa obdurato vel acciden- tiatorum quinque, reliquorum vero-pro quaiitare
taliter lapfo interdixerint, ut dignum eft , offi­ fic poifibilitate componat ad utilitatem hujus fancium: ipfe laicus poftmodum interdicat obdurato â« matris ecclefias.· fit ficut pro treuga Dei fraSuppi·» i,i. tantum officio . Si vero archiepifcopus, vel fui
âa per decem tot civitates rifcattum faciat.
«. Mfi.a.mordinani, poftquam audierint, hoc neglexerint :
Si quis itaque ( quod non optamus, fit Domi­
•rchitaûcô^ ar--------------laicus,
fit, ex tunc
in fua ,
pote- nus avertat ) hcc non obfervaverit, fic tranfgref, quicumque
---------- ,------------,
-------------------Λ·ζ- mm ΓβΛβνβ
rt a £ a ■ ■ ■ Μ* alicui
«ΙιΛι.ι D(or f^us, ficut ftatutura eft, emendare contem­
ftate, MAA
nec λofficium
facere, maa
nec beneficium
ex illis permittat tenere, donec culpam deferat, pferit .* incurrat «terne malediâionis fic anathe­
fit digne domino per poenitentiam fatisfaciat . matis vinculum, fic cum Dathan fic Abiroo pr«Prrcipimus ut illud beneficium , quod cuiquam fens , atque cum Juda traditore, Pilato fic CaU
clericorum aulertur, nullus laicus in fuum ufum
pba, «ternum fubeat interitum , nifi refipifeat ,
vel lucrum accipiat, nec alicui fuorum tribuat : fic digne fatisfaciat. Omnipotens Deus , dulciffifed ad ipfius ecclcfix, vel miniftraniium illi opus mi fratres fic filii , precibus beatiffimi apoftolo­
fic utilitatem fervetur, aut expendatur , donec
rum principis Petri, fit gloriofiriimi confortis fui
vel ipfe, fi dignus fuerit, reconcilietur, vel alter Ambrofii, ab his omnibus mahs vos cuftodiat .*
loco ejus cooftituatur.
fic in bonorum obfervantia corda veftra fic cor­
Hoc etiam conftituimus, fic firmiter contradi­ pora ita dirigat , ut ad promiriam vobis «terne
cimus , ut nullus laicus alicui ex illis qui forte beatitudinis hereditatem pervenire concedat .· Alapfi fuerint , ullam in prxdiolis, fi habet, aut
in aliquibus bonis fuis , vel izculari , fi forfan

men.

___ _____
Ego_ ________
Mainardus____
Dei gratia
Silva ___
candida difuerit, beneficio, violentiam inferat, nihilque de âuTepifcopus, apoftolicc fedis legatus, huicconfuis nifi ccclefiafticum beneficium prediâo modo E ftitutionis pagine a me fade fubfcripfi.
tollat.
Ego .Joannes fanâc _Romane ecclefie cardinaSimiliter quoque, ut nullus laicusa cujufquam lis presbyter, atque ejufdem legatus , huic conordinis clerico m gradu aliquo ecclefiaftico bene­ ftitutioni fubfcripfi.
dicendo quidquam muneris exigat vel accipiat ,
ne cum Simone mago particeps fiat.
Illud autem quod fpeciali devotione eft dignum,
inviolabili conftttutione judicamus fore in perpe­
tuum firmum; ut hujus gloriofx fedis antiftes ,
qui nunc eft, vel quicumque deinceps fuerit, femei aut bis, fi poffe fuerit fibi, per omnes ple­
bes, quicumque eas teneat, ad confignandum , dc
Chriftianitatcm fecundum Canones perquirendum

ALEXANDRI PAPÆ II. EPISTOLÆ
A que allas de abbate libera eledio .

949

Vif. AD EPISCOPOS DANIÆ.
Pro fynodo ctlebraoda.

tpjnpai ftrvtu ftrtmrxm Dti, tumhu
tfificfit i» rtffm ΰβ»η» ctnfiituth ,
ftîi O nfn vittn» eMintihii , ftdxttm èy
d Affitltctm itmWfamm.

Atamdbr

9JO

Si qui hujus
doftri privilegii temere violator extiterit , perpe­
tui anathematis vinculis ie innodandum noverit,
nifi forte refipifcen* digne fatisfecerit. Qui vero
pia devotione obiervator effe fluduerit , peccato,
rum fuorum omnium contequalur veniam, & rterna beatitudini* gloriam mereatur.
V. AD VILIELMUM REGEM
ANGLOKUM.

Amburgenfia epifcopus , venerabili* vicarius
noder, litteris fle legatis tui* cooquefluseft, Fidem laudat eique ecclefiafticarum nerfonarum
quod quidam Edbcrtu* Farienfi» epifcopus, mul­
defenTioncm, & Lanfranci caulam
tis criminibus involutus , ad fynodum fuam per
commendat.
'trieoaiam vocatus, venire cootempfit. Quod quia
coofilio quorumdam veftrorum dicitur effe fa BA/rxaudrr tfifcopnr Jtrttat ftrvoritm Dti , terifitm·
dum; mandamus, ft apoftolica auAoritate praei,
fili· Vvilitlmt glortofo rrgi Anglorum , falttttm
pâmas, ut ab hojafraodi recedatis omnino coniidT apoflolictm btntdifitontm.
lio, eumque ad audientiam jiredidi fratrisnoftri
ire admoneatis : quatenus poft fadam examina­
Mnipotenti Deo laudes gratiafque referimus,
tionem canonice judicetur. E/ tljtqeHiu iiiprxquod in hoc tempore licet mundus in ma­
tipitnr it ti «Mm·*. & fotnfa£htittm nkikttnt.
ligno potitus plus folito pravis incumbat (ludus,

H

O

tamen inter mundi principes & redores egregiam
religionis famam intelligimus , & quan­
tum honoris fande ecclefia, tum fimoniaca hatrefis vires opprimendo, tum catholice libertatis
Pro exadione denarii fao&i Petri.
nfu* fit officia confirmando, veftra virtus impen­
dat, non dubia relatione cognofcimus. Sed quia
lira Alroesdrr Vvilulm· rtgt AqgZeraaa.
non iis, qui bona demonftrant, («) juftitia, fed
in fine probari* premium & corona promittitur.*
Ovit prudentia tua Anglorum regnum, ex quoCexcellentiam veftram plena diledione monemus ,
nomen Chrifti ibi danficatum eft, fub apo- ut in ftudio Chrifliahiflimedevotionisveftre.perftolorum principis manu ft tutela cxtitUTe; donec fiftatis: & primo quidem ecclefias Chrifti , qux
quidam, membra mali capitisefTedi, zelantes fu- in regno veftro funt , religiofo cultu , & juftis
perbiam patris fui fatana padum Dei abjecerunt, difpofitionibu* exornetis , com mi fla vobis regni
ft Anglorum populum a via veritatis averterunt. gubernacula ita juftitia tenendo tradetis , ut ex
E/ pa«/a pvjf: Nam, ut bene uofti, donec Angit opetom reftitudine, quod feriptum eft, Car rrgi/
fidele* erant, pia devotionis refpedu ad cognitio­ i» wiw Dti, vobis manifefle congruat.
nem religioni* annuam penfionem apoftolicc fedi
Rogamus etiam diiedionetn veftram, uteccle- AdoiOMc Aexhibebant, ex qua par* Romano pontifici, pan fiaftica* prrfonas ab injuria defendatis : viduas , lotidet icecdefie fande Mana, que vocatur Schola An­ & orphanos, & oppreflo* mifericorditer televan- *«■·
glorum, in ufum fratrum deferebatur.
do protegatis . Qiximam licet ille rex regum fic
fupernus, arbiter totius regni quod vobis tradi­
IX. AD SANCTUM ANNONEM
dit, ratjonem a vobis exigat.* pro his tamen di.
Archiepifcopum Colonicnfcm.
ftridius appellabit, quibus (f ) non fuerunt vires
D ft arma. nifi veftra potentia. Ad hcc igitur perConcedit illi privilegium immunitatis pro mona
f
.....................
ficieoda
, & aliarum virtutum Incrementa perci­
fterio Sigebergenfi.
pienda , fratri* noftri Lanfranci Cantuarienns ar­
chiepifcopi monitis & confiiiis gloriam veftram
Altxtxdtr tpifctpnt [mrt fervorim Dti , Amni
hortamur acquiefcere , quem cariflimum mem­
ercbitpifiop· Janfix Colmitnfit ecdtffo i» Cbrifl· brum, & unum ex primis Romane ecclefia fi­
Jtfo fratri ctritfimo,
liis lateri noftro aflidue non adjundum efte do­
lemus ; fed ex frudu , quem ecclefia in regno
Uod a nobis , Deo dilede frater, expetis, veftro tribuit , confolationem ejus abfentia fu, ex officio fufeepto & apoftolica audoritate mimus.
univerfis debemus ecclefiis . At mihi tecum, in
Preterca eminentia veftra notum effe volu­ D« cuti
Deo dilede frater, aliter agendum eft , quippe mus , quod caufa Alricii , qui olim Ciceftrenfis
apud virum religiofum , & revera tam operibus ecclefia praful didus, a fuppofitis legatorum no- canaifli· .
quam nomine epifeopum. itaque ex parte domi­ ftrorum depolitus eft, non ad plenum nobis trani noftri Jefu Chrifti , & fanda Dei genitricis data videtur:
____ ___
ideoque,r ficut in canonibus cantura
Maria , fandorumque apoflolorum Petri & Pauli, E eft, in priflinum locum debere reditui judicaviomniumque fandorum & eledorum Dei, confir- ---rx-:_j.
r. ...
mus. Deinde caufara ejus, juxta----cenfuram
cano­
mimus & corroboramus abbatiam illam in perpe­ nica traditionis, diligenter retradandam & defi­
tuum : ne qua perfona magna vel parva, non s- niendam predido fratri noftro archiepifcopo Lan t_l.lrl.ru
liquis fucceflbrum tuorum, non rex, aut comes, franco commifimus. Item fibi negotium dedifeer- !<(.<<>« ,ρ·.
nullus, inquam, hominum, cx ca quidquam ad nenda lite que inter archiepifcopum Eboracenfem ftolfcu ·
deftrudionem loci demoliri audeat : verum om­ &cpiicopum Dorcaccflrcnfem de pertinentia dicenibus collatis & conferendis pax fit permanens ceiis eorum eft, firmiter injungendo commenda­
ft inconvulfa: & pnma ifta , quo modo inflituun- vimus, ut hanc caufara diligentilfima perquifilto­
tur, apud monachos permaneat confuetudo, fit- ne per tradet, & jufto fine determinet. In caufis
au
VIII. AD W1LIELMUM REGEM
An g los u m.

V !·(·<· U.

veftre

N

Q

(a) Dantur variante* ex Cod. Mff. Angiitin. Initie
Ctncil.GtKtTxl,

Tom. XIX.

(b)

bic non font wet &t.

Ooo z

ALEXANDR.I PAPÆ II. EPISTOLÆ.
9ft
autem pertraûandis, & definiendis ita fibi (a) A
noftr z fic apoftolice a udor i tatis vicem dedimus , XII. AD G ERV ASIUM REMEN SEM
ut quidquid in eis, juftiti* diâante , determina­
Archicpifcopum
verit, quafi in noftra tpneientia definitum, dein­
ceps firmum & indiffblubile teneatur. Multa vo. Compatitur aiBiâo ftatui ecclefiz Remenfis; ilbis przter hzc fignifkata dediftemus, nifi quod
latamque injuriam legitime vindican­
ea io hujus dileAiflimi fratris noftri Lanfranci ,
dam pollicetur.
dt ejufdem fideliflimi vobis, ore pofuimus : ut
ejus viva voce, de noftr* dileâionis aftcâum'ple­ Alexander fervit fervorum Dei, dilefliflimo fratri
nius cognofcatis, & reliqua noftrz legationis ver­
Gervafio archiepifcopo, /alitem & apoba attentius audiatis . Deus autens omnipotens
fiel icam benedtiltonem.
det vobis queeunque fibi font placita velle & pofle:
ut fie hic auâor fit (i) veilri gubernaculi, fic re­
ileâionis tus litteras diligenter accepimus ,
tributor in gloria fempitefni gaudii.
fic gratanter ampledentes , intento mentis
intuitu caritative perfpeximus. Sed querelis fic doXI. AD LANDULPHUM.
Bloribus plenas cernentes, caritative compatimur,
fic condolemus: tum quia ecclefia tua antiquitus
Refpondet quod non aliter quam cum confenfu inter esteras occidentales, Deo propitio, nitore
usons fus monadicam vitam ingredi fic votum prudentis atque religionis refplenduit, aeperapocommentis emittere poffir.
llolicam, cui Deo atuftore licet indigni defervi­
mus, fedem, magnificats emicuit; cum eadem ,
A/rxaadrr
Landnlfo i» Corfica.
a prioribus patribus fic prasdeceflbribus noftris non
eiferepans, in finu itio te retinere, fic caritatis
Oti fica ft i te morte tenus infirmatum elfe , dulcedine fovere defiderat. Quz querclz, ctfi in­
fic peccatorum tuorum recordatione fic ter­
ter damna ecclefiz quz referunt, inter dolores fic
rore valde pavcfaûum, anxie quffifle monachum
gemitus cordis tui, quos depingere contendunt ,
fieri, & a tua uxore, minis fic terroribus eam faltem * pedoris tui fic fidelitatem, quam noftrs
occidendi, ad bsc licentiam extorfiffe, fic fic te Romans adhibes, fic unicam fic finceram dileâiomonachicam veftem fine abbate fumpfifle, fic mo
nem, quam tus Remenfi fervas ecclefiz , fatis
naftcrium petiifle - Poilea vero cum ianus faâus urbane fic honelle monftravcrint ; nos tamen utelles: tuz uxoris reclamantibus ejulationibus , fic Ccumque arguunt , quia vindicem gladium manu
planâibus, turque fàmiliz difperfion bus, utpote apoftolicz
“ ''
· -·- in adverfarios
·-- r --- tuos ·* jam
pltionis
por­
• λ! atpoii * pcenitens, deviâus, domutn remeafle fic poft
reximus : liquidera antiqui hoftis invidia , antimultos dies quorumdam fapientum confilio ad jam
chnftuin per iniquitatis conceptionem fuorum vidiâz mulieris cubrie rednfle diceris. Nunc autem, icerum egerens de fentina , tantis eo ingruente
fi tua uxore uti liceat, noftrum requiris confiRcmanam ecclefiam per quinquennium ; nunc
lium. Si ita denique eft, ut tuus nuntius narrat callida tergivei latione , nunc hoftili invafiooeoppreflit periculis , ot ioteftina noftrz fpecialis ec­
non videtur nobis rationabiliter neque fana men­
clefiz negotia vix poflemus veatilare, nedum lon­
te id taâum . Quoniam cum orant homini ad
monachicam vitam tendenti Iegaliter fic jufte fit ginqua ad plenum extricare. Verum poft longam
tempeftatem, fit crebras procellas, iereno, nube
peragendum tu contra leges minaciter fic violen­
ter a tua uxore, pattim terrore mortis, partim expulfa, Deo jubente, reddito , forenfibus jam
occurrere
valemus: quia, Deo propirio, unde ire
tuz infirmitatis doloribus exanimatus , devia
debeamus viam videmus. Non tamen jufte , ut
fecutus, nulla, ut dicitur, licentia accepta, tevcllra diligentia novit, poteft fieri, ut prius quis
ceflifti, fic monaftetium pctifti. Non enim violentia, fed ex pari voluntate fic confenfu , ficut D· quoquam prxlato excommunicetur, quam mifIa lynodica canonice ad refpondendum vocetur .
• Λ1 Neque lanfb patres dicunt, hrc fieri debent. Neque vir
eir moaifte- in monatlerio recipiendus eft, nifi uxor illius fe­ Age modo debitum tenemes ordinem , fic adverriooi elicere, mineum monaftetium elegerit, aut protefla con­ fariis tins vocatorias litteras dirigemus , fic tibi
• »i profelT».
tinentia , habitum cum fellinatione mutaverit . tuxque ecclefiz juliitiam exequi procul dubio pol­
licemur. Quapropter, quii, ut ijunt, numquaru
Sanftus enim Bafilius epifeopus de hac re taliter
„ dicit : Si quis conjugatus vult conveni ad mo- conlequimur vidotiam , nifi prius pixcedat pu­
debei
,, naftcrium, non eft recipiendus, nili prius a gna: ut tuz, ficut amantitlinius fponfus fic egre­
gius patronus, ecclefiz viriliter fubvenias, fit Ro„ conjugc caftimoniain profitente fuerit ablolumanz per beatum Petrum , velut bonus filius ,
,, tus. Nam fi illa, illo vivente, alteri per inftrenue adjuvando obedias , fic vinez domini in„ continentiam nupferit : procul dubio adultera
defeflus collaborator centenum frudum tempore
„ erit : nec recipitur apud dominum ejulmodi
meflionis recipias : ad fynodum , Deo annuente ,
„ viri converfio, quam fequitur conjugalis icedcqumtodecimo die poft pioximum pafcha cum pre„ ris proftitutio. Tales igitur tunc fine culpa retentiz tuz diledione celebrandam , fanditatem
„ lido fzculo fequuntur Chrilium , fi habeant ex
Itaque , fili E <uam venire defideramus, ac fando conventui in­
„ pari voluntate caftitatis cconicnfnm . ",
terfere apoftolica auâoritate invitamus. Ad hac
„ cariftime, perpende fit vide: fi fic canonice a
tua es folutus uxore, fic tua uxor ita pollicita fi dileâus filius noflef Petrus fanclx Romans ec­
eft.- fic tu fic illa adimplete bonum inceptum, fic clefiz fubdiaconus, fit nofter cancellarius , qudm
votum veftrum: aliter enim non debemus vobis pro relponlis ccclefiallicis veftras ad partes mifimus, per vos tranfierit : ita erga eum ie tua fra­
necclfitatc frparationis imponere.
ternitas habeat, ut, quemadmodum nos diligat,
oftendat . Quod autem citius apicibus tuis non
refpondimus, non nobis, fed tui legati utmizde­
putes feftinationi.
XIII.

D

ZZ.

N

(»1

·

(b)

noftri.

ALEXANDRI PA! Æ IL EPISTOLÆ.

?Sj

9J4

, neris atque rogaris, minime videaris perficere . Si
enim aliquis in tui auxilii favore confilus, a par­
tibus noftris ad te veniendi faftidmrn arriperet ,
Monet ut controvetfiam quz eft inter clericos & iu confidentia fua deceptus nihil proficeret :
citre afleâum componat. Significat comitibus credimus quod caritas tua non parum doleret .
effe fcriptum , ut ecclefis Izfz iatisfaciant , Ut enim de patientia noftra interim taceamus .vel ad iyoodum futuram Roma comparcant.
qua fiducia beatiffimum Petrum, czleftis regni,
clavigerum , tn tuis petitionibus vales invitare ;
Alexander epifeopea fervut ferverim Dei , Grrvacum jam per biennium ii, qui ejus patrocinium
fio Rtmen/i arekupifcopo fratri cariffimo, falutem, longis itineribus, gravibufque laboribus petierunt,
C opoflohcam benediflinem.
/
fere nihil, nobis vice fus-inflantibus, adhuc po­
tuerunt impetrare? Cum enim in hac petra, in
I faccrdotale , quod adnvniftramus, officium ?ua Chrifti ecclefia zdificata eft, fingulare fit rementis integritate penlemus.· fic nos cum fi­
ugium tribulantibus conftitutum, ut qui adeam
liis noftris individus caritatis debet unire concordconfugiunt femper loleant invenire lolatium : hudia, ut ficut patres io nomine, ita affciiu pro­ Bjufccmodi tempore noftro evacuari Romanz ecbemur in opeie. Ideoque deGderamus, ut quos clcfue privilegium, diftîmulando terre non poffudiverfitas voluntatis ab alterutra diledione facit mus. Quapropter fraternitatem tuam his noftris
effe divifos, eos ad concordiam redeuntes cantas affatibus diligenter admonemus, atque admonen­
faciat effe in gratia unitos. Litteras itaque (antes przcipimus: ut ita te nunc in caufa Manafle
ditatis veftra: lufcipientes folita diligentia relegi­ & Amalrici ecclefiz tuz clericorum pium reddas,
mus : in quibus continebatur controverfia quz ita benignum exhibeas, quo ulterius aures noftiz
inter vcs & clericos veftros M. ‘ fit A. vertitur ; inde querelam non audiant : quatenus ficut in
& damna, quz M. fle R. comites, ecclefiz ve· uno cœpifti reftaurationem, ita jnfta exeeutione
ftrz atque canonicis inferunt. Unde ipfe profef- perficias in utroque: quia non iocipientibus, fed
fus es, te ante legatos noftros aut fatislaciendo perfeverantibus promittitur przmium. Si autem
corrigere, aut pleniffime purgare. Quapropter di- m hac re verba noftra tibi levia fuerint, amici­
leAionem tuam intente hortamur, ut ante lega­ tia inter nos durare non poterit.
tos noftros P. fandz Romans ecclefiz bibliothe­
ca r ium , atque V. cardinalem presbyterum, fi ipfi
XV. AD EUNDEM.
adeffe potuerint, congregatis fnffragancistuis, ad- C
miffo etiam Laudunenfi, cui inftans negotium Blandinenfis & alterius cœnobiî invafores , nifi
commiieramus, epifeopo, ita equitatis lance ter­
rationi acquiehant , excommunicari jubet.
minetur, ut neutra pats de iojuflitia amplius cauletur. Illi tamen, quia ad beatiffimi Petri facra- Alexander epifeopi t fervit fervorum Dei , Gervafio
tiffimum corpus venerunt, in quo totiusChnftiaftemtnfi erchaepifcopo, Jalxtem (J apoftoiteam
nitatis eft fingulare refugiam, fibi fentiant adef­
bened.fitonem,
fe przfidium , quo per nos non videamini moti
ad iracundiam: quia fi proximorum neceffitatibus
icet Carnotenfium caufam contra przceptum
benigna mente compatimur, noftris procul dubio
lanftz apuftohcz fedis , & priftiuz reAitupetitionibus clementem dommum repetimus. Ita
dims tuz zelum, reprehenfibiliter neglexiffe pro­
ergo, frater bcatiifime, ftude, quatenus dum ad beris: tamen quia meffis multa, & operarii pau­
fynodum, ad quam pro adjutorio faoAz ecclefis ci , ad definienda ecclefiaftica negotia quz nobis
invitatus es, Deo auxiliante veneris, de his expe­ deferuntur , prudentiam tuam nobis cooperatriditus, folummodo ad ecdefiaftici negotii iaces cem effe expofeimus . Piziemium itaque porticonfilium, & ianft* tuz univerlali matri ercle D toris laciymabiles querimonias audienres , comfis , ut prudentillimus cnnfiliator , & fortiffimus
pailionem ut opo<tult exhibuimus. Deploravit
propugnator, contra huiles fuos ultionis atque enim fehonore propriz abbatiz, altero limoniadcfenlionis impendas auxil ürn. Comitibus autem ce lubrogato, privatum: feque nullam indejuftiillis, qui ecclefis tuz advelantur; iterum feriptiam conlequi potmffe . Litteras etiam Blandifimus, ut aut ante legatos noftros mala , quz ecnenfis cceuobij nobis attulit , quod quidam Eveckf« tuz intulerunt, fatisfacienies digne emen­ relmus monaftenum illud fimomace invaferit ,
dando corrigant, aut ad przlatam fynodum om­
ipfiufque bona ejeâis monachis ad nihilum rede­
ni pofthabita occafione , ad relpondcndum de objegerit, vitamque fuam adulteriis variifque crimi­
Ais veniant. Ubi fi rebelles fmnnt ; quod juftum
nibus ultra humanam confuctudinem polluerit .
vifum fuerit decernemus , & officium noftrum
Admonemus itaque caritatem tuam , ut utrum­
adimplere non omittemus. Pizfatos autem liga­ que invaforem convenias.* & fi res ita eft, hanc
tos veftrz benignitati iterum commendamus : quos przfumptionem in partibus illis ulterius locis ve­
tamen a fraternitate tua honefte tradari non du­ nerabilibus obeffe non permittas . Quod fi przbitamus.
fati invafores canonice rationi acquiefccre cooE tetnpferint , & quibus debentur ipfa monafleria
XIV. AD EUNDEM.
dimittere noluerint : noftra eos apoftolica auAoritate ftudeas cum omnibus fautoribus fuis ex­
Monet iterum ut duorum clericorum Remenfium communicare.
cautam terminet.
XIII.

AD

EUNDEM.

S

* MaaxfTetn
Λ AsciriCO* ■

L

Alexander epiftopxt fervit fervorum Dei, Gervafio
vexerat?:It confratri Remorum archiepifcopo.
falutem (J apojioltcam btnediShonem .

iramur diligentiam tuam , dileAiffime frater,
auAoritatem noftram ita pani pendere, ut
ea, quz crebris orationibus noftris digne admo-

M

XVI

9S S

ALEXANDRI PAPÆ Π. EPISTOLAE.

90

A folicitudinis ftudium , etiamfi apoftolatus noflri
XVL AD EUNDEM.
litteris premooitus non effet , oporteret tarneo
.devotionem tuam impendere ; ipfumque LauduCondolet ueccflitatibus ecclefia Remeofis , eique ncufem epifeopum , quia parochianus tuus eft ,
auxilium pollicetur .
ad hoc peragendum incitare. Non dubitet igitur
prudentia tua hunc laborem arripere , feque pro
at/r**»drr fervat ferveram Dti , Gervafie Xtaendomo Ifirael murum opponere. Et quiaomeiitui
fiam diltgentifjiam mtbifr^ali , a/ywr ia Ckrifi» eft pacem diligere, ficut jam te fieplusadmonui­
dileDiffime fratrt, Jalatem & appjMtcam benedt- mus, iterum admonemus, ut pacem cumcarifliHitnna .
mo nôftro duce Godefrido ftudeas componere.
Periculofuro eft enim ecclefiam tuam tanto diflfis fraternitatis tue litteris , coepifcoporum crimine fatigari, ft nobis importabile tot acculaquoque Usorum, nec non & clericorum fle­ tiombus pulfari.
bilibus auditis querelis : fenfibiliter intelleximus
XVIII, ad eundem.
quam maximis cladibus & erumnis prçtcr folitum
Remenfis gloriofillima opprimatur ecclefia ; quan- B
toque tua religiofa dileffio immerito verfetur * Prohibet ne coofecret JoffclinumSueflionenretneincommodo . Quapropter vera afleâi compaffiopifcopum de fi monta conviâum . Betuacenfem
ne, tum ex loci, cui immeriti pratfidemus, foliepifeopum corrigi, & Ambianenlèm, ob inju­
cita confideraiione'; tum etiam ex iu* prudentia:
riam Corbejenû abbati illatam , ad fatisfaâioneceflitudine , quam pio diligimus finccri cordis
nem adigi praecipit amore; gravi gemitu , detrimento tuse condole­
Airx-tdrr
eptfcopttt fervat fervoram Dei , Gervtfie
mus ecclefix: nec nonfaftidio tuo, cariftimcpro­
venerabili Armer·»» arcbitpifcep· Jielatem &
cul dubio compatimur prccipue . Auxilii quoque
apoftelicaae beaedi&ieana.
dexteram, quam a noftra tantopere poftulaieftu»
duifti apoftolica Cede, integro affcâu prompti fu­
mus pro viribus noftris , proque temporis quali­
ftern Cmooiacam , que haâenus veftris io
tate , oece flit aci ruat benigne impendere ; atque
partibus quafi timida ferpere folebat , nunc
apoftolie* authoritatis clypeum omnibus Remcn- <
caput accepimus extuliffe , & gregi dominico,
fis ecclefi* adverfariis libenter opponere. Sedpr* tam
i
timore quam pudore remoto , graviflimam
nuntii tui feftinatiooe , qui fe afferebat collegasCjaâuram inftantiflime inferre. Unde non medio■ pofle
~ relinquere,
··
m(erore
e/Bci<nur.' quippe qni nobis creditos
nullo,modo
tu* caulae habile
,
ut pote io momento temporum, minime tunc, ab- & Chrifti faoguine redemptos quorumdam perientibus etiam noftris fratribus cardinalibus , re- vertitate perire videamus. Quod totum fane arpenre valuimus confiliuro. Ipfi autem poft pau­ chtepifcopis imputamus : nemo enim fimooiacus
lulum , tue legationis communicata fupplicatio- emptionem iniret, fi fe confecrandum fore defne, & aptum ccnfilium invenire, ft inventum una peraret . Sed quia archiepifcopi fine diferetiooe
cum legato , quem a latere noftro popolcifti , coofecrant, multi indifertte ad epifeopatus adfpiauxiliante Deo , quam citius poterimus , curabi­ rant. Verum cum tempus acceperimus, adjutore
mus partibus vcftris dirigere. Interim vero hanc Deo, fit de confècratis dc de confecraforibus j*unoftram refponfionem fuffraganeis tuis cpifcopis , flitias judicabimus. At vero audito tuo erga fan­
qui fimiliter noftrum per litteras imploraverunt dam religionem bono ftudio, non modice gau­
fuffragium fue matri ecclefi® Remenfi, intimare demus, quem ftrenuum cultorem ita in vinea do­
ne negligas: apoftolie* fedis, nili morte fueri­ mini operari audivimus, ut nulla Simonis propa­
mus prxventi, certitTimc prxftolando legatum.
go in ea, quantum ad te attinet, radicare poflit.
D Et quamquam' admonitione non videaris egere ;
XVII. AD EUNDEM.
te tamen admonemus, atque prscipimus, ut Joffelinum Sueffâonenfi ecclefia non confecrcs epif­
Hortatur ut incaufa abbatifix cLaudunenfi mo- eopum , qui archidiaconatum fimoniace obtinuifnaiierto injufte cj«&z cognofccnda , Elinendo fe non contentus, epifeopari etiam pecunia con­
Laudunenfi epitcopo , juxta tenorem coinmif- tendit . Bcluacenfem autem cpHcopum, quem res
fioois apoftolie», confilio afliftat.
ccclefiafticas & populum Dei atrociter difperdeotem audivimus, fi verum eft, jubemus ita virga
Alexander epifcopat Jerviu ferveram Dei , cariffime ianâa auâoritatis feriat , ut ceteri, fi qui iunt
fratri Gervafio fGmenfi archiepifeopo , falutem
fimiles ejus, exemplo corrigantur. PorroAmbianenfis epifeopus a nobis admonitus , ab injuria
dT apoflalicam btntdiilientm.
Corbejenfi abbati illata, non veritus noftram auRoclamatio delata eft fanâ* apoftolie* fed i , Iteritatem, non modo non defiftit, veram etiam
quod abbatilla Laudunenfis , ^monafterii fci- in dies eam multiplicat . Quare utrumque ad te
hcct fanâi Joannis , fine canonica audientia ftmaturius convoces, eorum contentioni finem cajudicio epifeopi fui , a regimine fuo ejiciatur ..Enonice impofiturus . Quod fi per te nequiveris »
Quod nimirum quia canonicis inftitutionibus o- rem totam ad fedem apoftolicam iempeftivius
ranino videtur elle contrariumadmoouimuscon- per epiftolam referas ; ut apoftolica auâoritaie
fiatnem noftrum Elinaoduin Lauduncnfem epif­ hxc contentio fopita conquiefcat . Haec agas, &
eopum, ut hanc caufam diligenter dlicutiat, at­ aliis quoque ecclefi* utilitatibus hortamur inferque canonice diffiniat. Ita tamen, ut eadem ab- vias : ut laboris tui dominum Jefum quandoque
batiffa , priuiquam difcuflio fiat, regimini fuo , habeas largiflimum retributorem , ft noftram erga
ficut facri canones prxcipiunt , reftituatur. Invi­ te benevolentiam fentias certiorem.
tamus igitur fraternitatem uam , ut manum ad­
jutorii tui ad hzc exequenda fibi tribuat ; &, ut
hoc negotium juxta tenorem litterarum noftrarum, quas fibi inifimus, determinetur, te adju­
torem ft cooperatorem adhibeas . Quod quidem
XIX.

V

F

P

957

ALEXANDRI PAP Æ
i

II. EPISTOLÆ.

XIX. AD EUNDEM.

XXL AD ARCHIEPISCOPOS GALLIÆ.

Cur monaflerium Corbejenfe ab epifeopo
exemerit.

Alexander

epifeopus fervat fervorum Dei, fratri G-r·
Vofio f«letem tj apofiolicam henediftionem.

Mandat ut Petre Damiano Oftienfi epifeopo, le­
gato fedis apoflolicz, iri omnibus fidem
habeant, & debite obediant.

Alexander epifcopi / fervet fervorem Dei, Gervafia
■pRivilegia coenobii Corbejenfis ab antecelTariRemenfi, Rtcberie Senottettf, Bartbolomeeo TeroX bus nolitis inftituta antiquitus , noverit nos
ntnfi, M.......~ Bitericeufi, T... B rdigalenfi,
tua dileftio confirmafte.. &. ut in perpetuum ra­
arcbiepijcopis , falxtem b apoftoltcam beneditfiota fint, auftoritate fanftorum Petri 'fit Pauli ronem.
boralTe . Quod noftrz fanftionis cdiftum te quoS|ue obfervare volumus , & per omnia oblervari
On ignorat fanfta veftra fraternitas, diiedifacias , pia folicitudinc commonemus . Miramur
fimi, quod ex auftoritate fedis apoflolicz,
autem tuz prudentis videri, pizdifta privilegia B
cui nos indignos clementia divina przfecit , to­
difrentiri ecclcfiaflico canoni ; cum conflet apud
tius univerfalis ecdefiz regendus ac difponendus
te alias efle leges ecclefiarum, qux funt genera­ nobis flatus incumbit . Quoniam igitur pluribus
les; & alias efle eas , quz fpecialiter in privile­ ecclefiarum negotiis occupati, ad vos ipfi venire
giis, quibufdam przroganrur eccl e fus ad immuni­ non poflumus: talem vobis virum deflinare cura­
tatem , ne quorumlibet importunitate patiantur vimus, quo nimirum poil nos major in Romana
inquietudines. Caufam vero, quz lumma & prin­ ecclefia auftoritas non habetur, Petrum videlicet
cipalis erat inter epifcopum & abbatem , canoni­ Damianum Ofticnfem epifcopum , qui nimirum
ce in concilio difculfam , fcias nos penitus terrni- & noder eft oculus, fleapoflolicz fedis immobile
naffe : eumdemque epifcopum nobis fit fanftz Ro­ fiimamentum. Huic itaque vicem noftram pleno
mans & apoflolicz fedi, cui Deo auftore pizfi- jure commi fimus; ut quidquid in illis partibus
demus, coram fratribus & ccepifcopis noftris fa
Deo auxiliante, (latuerit, ita ratum teneatur fle
tisfecifle in fynodo : ipiumque pro inobedientia firmum, ac fi (pedali noflri examinis fuerit len­
fua fufpenfum fuilTe ab officio . Cstera autem , tentia promulgatum. Qtispropter venerabilem fande quibus abbai conqueritur , mandarpus frater
ftitarem veftram fraterna charitate monemus, &
nitati tus ut audias ; & fecundum quod tibi ju ( iinfuper apoftolica vobis auftoritate przcipimus :
ftum videbitur, definias . Chrilma vero & ordi­ ut talem tantumque virum , tamquam noftram
nationes fi epifeopus fpiritu fuperbiz inflatus dare perfonam , digna fludeatis devotione fufeipere ,
noluerit, noflra licentia przfato monaderio con. ejufque fententiis atque judiciis, propter beati Pe­
cedas, & in omnibus negotiis auxilium tuz pro·
tri afoftolorum principis reverentiam , humiliter
teftiunis exhibeas.
obedire . Qpifqüis enim fallu fuperbiz, quod abfit, inflatus, illius judicio conlradiftor vel adver'
XX. AD EUNDEM.
fator extiterit: ufque ad dignam fittisfaftionem ,
noftram vel Romanz ecdefiz gratiam non habe­
Privilegia monaderio farfti Dionyfii a pratdeccf- bit. Quia vero, eum ad vos Girelmum mifimus,
foribifs contra Panfienfem epifcopum
adhuc adventum przfati domini Petri nos impe­
conceifa confirmat.
trare poffe nullatenus (peraremus: volumus ut fi
quid apud vos Girelmus ctepit, ad domini Petri
Alexander fervet ferverem Dei, cariflimo fratri
magiflerium veniat , & per ejus manum , quid­
Gervafio Remenfi arcbiepifeopo, falntem
quid agendum eft, fiat.
Ü apofiolicam benedifiionem. D
XXII. AD GERVASIUM remensem
Evotioni tus notum fieri volumus, quod abarchiepifcopum ejufdemque fuftraganeos.
bas monallerii S. Dionyfii martyris apud no­
ftram audientiam fuper epifeopo Parifienfi fernel
Excommunicationis fententiam in Reginaldum
& fecundo fuerit queflus: videlicet quod ipfe conmonallerii fanfti Medardi invaforem a Petro
’tra jus privilegiorum a fanftis & apoflolicis viris
Damiani latam confirmat, camque execution!
falubriter eidem mooaflerio multotiens conceffum,
mandari przcipit.
contraque Francorum regum & epifcoporum ipfius
patris conilitutiones, fubnpere, Ubique vendicaAlexander epifeopet ferves fervorem Dei , Gervafio
rc jam difti monallerii poteftatem attentaverit .
Remenfi archiepifcopo cem feis fuffiragetnets, fi eAd quz nimirum dirimenda, ad fedem apoftolibediennt, faietem & apoftoheem benediUtonem.
cam utcumque venire invitavimus: ut ibi congre­
gatis ecclefiarum judicibus hujus caufam litigii
I quod officii veftri eft exequeremini, non ab­
canonice determinaremus . His igitur in fando
batem, fed maleficum Reginaldum, a Petro
concilio reprzientatis, poll longam difcuflionem, E
Oftienfi epifeopo, flta vobis in conciliis juftara­
poll varias utriufque partis oppofitiones , claruit tione, ut nobis relatum eft , condemnatum, ab
jullitiam przfato mooaflerio favere
nec tot aut ipfo fanfti Medardi, quod fimoniace invafit, coe­
tentorum pontificum auftori, abfque horrendo a- nobio penitus eliminaretis . Quod fi caufa cupi­
natbemate, aliquem polle obviare. Unde confilio ditatis , aut amore vel timore alicujus potentis
totius fanfti conventus, quza fandis przdeccflo- perfonz, explere renuiflis: hzc omnia Dei omni­
ribus noftris fanfte funt inflituta firmavimus at­ potentis timori przpofuiflis , fle nullum difperfis
que corroboravimus. Rogando itaque fraternita­ monachis folatium regrediendi przbuiftis . Qua­
tem ruam admonemus, quatenus, fi invitatus fue­ propter ejufdem Rainaldi malitia magis multipli­
ris ab abbate vel fratribus ejufdem monafleni , catur & crelcit. Hzc vero idcirco mandare cura­
chrifma & oleum & cetera quz eis ex epifcopali
vimus, quia ex iifdem difperfis monachis quidam
officio videntur neceflaria, tribuas , ac tuos luf- ad nos venerunt flentes fle ejulantes; alii litteras
fraganeos tribuere przcipias.
direxerunt lamentabiles, juftitiam fanfttPetri,no­
ftram-

N

D

S

ALEXANDRI PAPÆ II. EPlsTOLÆ.
960
959
fttamque confolationem pro tali injuftiiia requi A
XXV. AD GERVASIUM ARCHIEPISC.
■ enter - Unde fttpradiâi Perri veftramque noftra
aucloritaie corroboramus fententiam; eumdemquc
Remense m.
Ramaldum , & confenraneor ejus, anathematiza
mus· ipfumque ceroobtum, quamdiu in eo man. Ut corpus fanâi Menni ab ecclefia fua indebite
per Gatalaunentium epikopum translatum ad
ferit , interdicimus : & ut idem faciatis , vobis
propriam ecclefiam comminatione cenfurarum
mandamus.
ccclefiaflicarum referatur.
XXIII. AD GERVASIUM REMENSEM
De amoto Carnoienfis ecciefic fimoniico invaiore , Gervafio fit regi gratias agit : Aure­
li ane n (em eadem de caul a amove­
ri petit.

Alexander eptfapxt [trvtei ferveram Dti , Gervafie
Remenfi eyiftgp» itnjrttn delefliflimo, Jaixtem
if apefloheam benedifiiontm.

Uoniam ad univerlalem fedem , cui divina
, providentia prefidemus, lacrymabths & inAlexander cpfcepm [erutu ferveram Dei ,
carifftma B audita ccclefiz fanâi Menni querimonia eft alla­
fretu (îirx’tjie Kemtnfi arcltiepifctp», /</·
ta, tanâiflimi Scilicet , ejus corporis abtentia delutem tj epffitlitem benedifitonem.
lolaia, domibus quoque & exteris omnibus bonis
impie & fine more denudata . lacrymas nos &
Ebitar frateimtati tu* grates rependimus , Romanam fundere cogit ecclcfiam. Unde fraterquod m ejcdionc Hr.... a nobis damnari, n.rati tu* rogando curavimus mandare , ut corpus fanâitïîmi viri ab epifeopo Catalaunenfium a
quod Catnotenlcm ecclefiam fimomace mvatcrat,
re promptum kihcitumque oftendifti .· quodque , propria fede deportatum , & quod lacrymabiiius
ut al'e- üignu» Ai idoneus eidem eccleliae cano- eft , cruentis armatorum militum manibus velue
nce iubft iturretur, cauflimo filio noftro Philip
in pattern prxdr difeiffum , ad propria redire ,
remota omni excufationis fimulanone, facias. Epu Ftajscoium regi confilium dedifti . Cui mmiτιπη , iuilque cpumaiibus , ut dignas luper hoc
vetlionem quoque domorum, & direptionem ce­
grates rependas, prudentiam luam invitamus. No­ terorum bonorum , ficut juftum eft , & officium
vent etiam fraternitas tua , nos conttatrcm nomagifterii tui decet, ut emendare compellas, ex
flrum Senonentem archiepilcopum admonuifle ,
parte beatorum apoftolorum Petri & Pauli praequatenus Aurelianenfis ecclefi* invafotem * noftraC cipiendo mandamus . Qirod fi lententi* noftr*,
apoftolica auâoritate excommunicet. Claret cmm
immo tuar jullx deliberationi , paiere noluerit,
ipfum iimoniace epilcopatum obtinere , & ad ob­ virga magiftratus tui ex auâoritate fanât Petri
tegendam reatus ini improbitatem perjurium in
aidentidime feriatur.
Cabilonenfi lynodo incur rifle ; fuique fraudulentia
conlratrem noftrum Petrum Oftienfem epileo
XXVI AD UDONEM TREVERENESM,
pum , a quo eadem fynodus celebrata eft, dece­
& Ί heodoncum Virdunenfem epifcopos.
ptive . Super hrc et am , ad augmentum crimi­
num luotum, Inieras apoftolatus noftri , quibus Ut qui in morbo monachum fe futurum promi­
»d hrc examinanda vocabamr , omnino refuta­
ferat, & beneficia abdicaverat , fi deinde con·
vit. Quapropter cariistem tuam apoftolica βυθο­
valefcens monachus fieri nolit , beneficia illi
ί. tate admonemus , ut prrfato Senonenfi archiereflituantur.
pikopo m damnatione Aurelianenfis invaloris ,
contempto timore & gratta omnium , te locium
Alexander epifcopei fervat [trveiram Dei, Vdoni
& adjutorem adhibeas.
Trevereaft, tJ Theodertce Virdaiten/i , epifctptj, [elatem perpe team .
D
XXIV. AD GERVASIUM REMENSEM
& ad Senonenlem. arc hiepikopos,
Rxfentium lator Cofaldus presbyter ad limina I»· p.
apoftolorum veniens, querelam apoftolic* fe- ♦**·
eotumque luffragancos.
dt depofuit : beneficium & altaria qux per canoCatifam divortii inter Radulfum comitem etuf.
r. cam Virdunenfis ecclefi* obtinete iolebat , a
que usoitm, unique dijudicandam committit.
uodam diacono Richerio nomine fibi ablata e(r Dixit enim , quod quondam in infirmitate,
Alexander epijtopm jervat ferveram Dei ,
fervore paffionis oppreflus , monachum fe facere
fratri Gervapo
a>\ixep:fcspo , cnrnilv/^vc
proiniferit , non tamen ut monafterio vel abbati
Jttffragarei i fait , necnon Senonenf arroirpi/copo ,
fe tradiderit, vel promiflionem fcripferit : fed con­
faif^at Jaflra&aneii , falutrm & ^pejiohiam hrr.efitetur quod beneficium in manu adaocati eccledifltoaem.
fi* refutaverit . At poftquam convaluit , mona­
chum facere mox negavit . Dixit etiam , quod
Uhei ifta , pr*lcntium Inieiaruni portatiix, cum infirmus jaceret , prcdiâus Richerius benefi­
apoftolorum limma adiens , conquefta eft E cium fuum ab epifeopo Virdunenfr acquirere poquod ei comes Radulfus omnia bona liiaablluJe·
tuiflet , quia dixit eum monachum jam faâum
rir , eaque dimiffa , cumme fornicationis fallaci­ efte . Caufa differtur in Trevereniem fynodum ,
ter objefto, alleram ducere velit, quod quam fit
in qua prxfatua Richeriu» diaconus mala fide acquififlc ac male tnuafte conviâus eft . Quapro­
divinis & humanis legibur contrarium, ftaterni. Quapropter
Audeat religio pter quia beati Benediâi, canonicaque, & prxeifas vcftra Iperpendat
.
, . .
veftta ipfum convenire.· & fi caufa talu
pue patris & prrdecefforis noftri fanâi Gregorii
‘is eft , ut
ifta afferit , redditis propriis bonis , ut ipfa ab
pap* conftuuuo, interdicit, ante unius anni pro­
eodem recipiatur fatagite . Quod fi iple rationi
bationem effici monachum.· fi ita eft, ui dixit ,
acquiefcete ttculaveiit, vos fuper eum canonicum
judicamus, & auâontaïc apoftolica przcipimus ,
deliberate judrcmm : quod nos, kquenies lanflo·
ui diligentia vcftra atque clementia harum por■ um patrum auâomatem , ubi fententiam veutor , Cofaldus pirsbyter videlicet, beneficia &
flrain audieiimus, confirmabimus.
aharia teuput, habeat, & quiete retineat.
XXVII.

Q

D

H.d<;

P
Î

M

AIEX/NDRI PAPÆ IL IPISTOLÆ.
Ambos, perjurio, adulterio, inceflu. Perjurio namÎ|ue , quia quod obfervare légaliser non potuit ,
me judicio parcorum vel judicum, temere jura­
Qpomodo gradua coofanguinitatis com­
re prefumpfit. Adulterio quidem, quoniam alte­
putandi fiat.
rius fpoofam vivente (proximo concupivit & feduxit. tecellu, quia contra decreta patrum , vi­
Alexender II. ckricit Ntnptlitunit.
cinius quam liceat, permiiccre fanguincm (angui­
ni non veretur. Zrrav infru. Nofti quid facri ca­
E parentèle gradibus tara famote qucftionis nones fuper hujufccmodi homine decreverunt apud illos fcrupulum nuper etiam tuter vos videlicet; fi laicus, ut non promoveatur ad cle­
emerfifle cognovimus . fuper qua nonnullos perrum; fi clericus, ulterius non afeendat.
niciofos interpretes ac difputatores, contra ven­
tatis regulam fanamque doâxioam dogmatiaare XXIX. AD AMALGÉRIUM CIV1TATENSEM
Episcopum.
dolemus . Sedeatcs emm in cathedra peiblentte
diôant jura que oefciunt, & docent illa que nul­
latenus didicerunt. Nam, ut fertur, ita genera- B Dt fentttnhn prttbjltri f·; p rui? tertrm tcatlit.
nones λ duobus fratribus altrinfecus prodeuntes
enumerant , ut eorum invicem filios quartam ,
Ratri huic, quem perpetrati homicidii reatu1
nepotes fextatn , pronepotes oâavam generatioad judicium canonice pœmlentic fulcipienDem effe perhibeant . Hoc itaque modo unum­
dum, ad apoftoheam fedem mififti, noveris nos
quemque generationis gradum qui unua procul hujus ordinis pceuuentiam mifericordic rcfpedti
dubio dicendus efi, dividunt, atque imperite nn
injunxiffe. Nam quia presbyter presbyterum oc­
cidit, quadruphciter , ixvi 11^ videheet annis,
me r and am progeniem , defecere contendunt. Qui
nimirum nequaquam in hujus faetoris tuâus pe- eum peemtere oportet : quatuordecim annos fibi
flilenter irrumperent, fi fac re pabulum feripture miferkorditer indiximus, irrccuperabiliterdeficien­
vivacis ingenii faucibus ruminarent . Nam quod tes eum presbyteratu, &omni adminiftratione al­
taris- Quos quidem quatuordecim annos hoc or­
duorum fratrum, five nepotum , vel deinceps ti
trinque delcendennum generationes, non diver­ dine oblêrvabit. Tribus prioribus antus extra ecte dici, fed eodem ac tub uno nomine debeant clefiam, nifi ad extrema mortis, abfque commu­
uniformiter appellari , teftatur liber Geneieos , nione , A mente participatione, A pace fit . Sed
cum dicit : Vixit Jofepb cx. annis, flt vidit E C a cena Domini foiummodu reconcilietur, ufque
phraim filios ufque ad tertiam generationem. Fi
ad odavas peniecoftes. Hac pmfenti quadragrfilis quoque Mac hir, filii Manafie, nati funt in ge­ ma quotidie j junet in pane & aqua diebus tri­
nibus Jofepb. Porro autem fi fic cognationes (op­ bus hebdomade , ufque io palcha . Ab oâavis
putari deberent, ut veftri difputatores autumant, pentecofles ufque in feflutn fanâi Michaelb , duo­
dum Jofepb ex utroque filio, Ephraim icihcet & bus diebus; demde 1res. Poli tres annos, reddi­
Manaile, nepotes haberet .* nequaquam feriptura ta fibi communione ecclefie & mente , inter idicerer, quia vidit filios Ephraim ufque ad ter­ diotas fit ufque ad expletos feptem annos, eodem
tiam, led ufque ad fextam generationem . Item
modo totum pœnitenuc tempus let vans. Et quia
beaius quoque Gregorius dum fuper Anglorum convenit cum effe fub regimine abbatis, manda­
conjugiis Icriberct , hcc fere verba deprompfit . mus tibi , ut mittas eum in aliquo monallerio ,
Qucdam lex in Romana republics praecepit , ut Ut ibi condigne prennent falvrtur ; & fi tibi vel
duoruin fratrum, vel foratum filius, vel filia, in abbati videtur fibi remittere , fi hunc obfcrvaffc
conjugio copularentur . Sed omnino cogoofcnur poenitentiam videris, poft tres annos beet*
cx hoc conjugio fobolem non poffe fucer e fee re .
Unde neceffe e 11, ut jam tv. vel v. invicem ge D XXX. AD CLERUM WLTURNENSEM.
nerationes copulentur. In quibus nimirum verbis
luce clarius patet, quia dum doâor infignis duo­ Dt pamtentu e)m qui prerhierutu i» fc nrntn tr.
rum fratrum fobolcs prohibet in matrimonio jun­
ruentem tnterfcttrtt.
gi, in quarta vero generatione permittit neophy­
tos copulari .· nequaquam , ut cultores perverfi
pOenitens prrfentium portitor ad nos veniens, '»«· p·
dogmatis adftruunt, generatio quarta in duorum i retulit fe inftinâu diaboli quemdam presbyte­
fratrum filiis valeat inveniri.
rum armatum fuper fe irruentem , iâtimqpe fe­
rentem , occidiffe . Unde quia in canonibus ha­
XXVIII. AD CONSTANTINUM
betur pro mterfeâioae armati presbyteri fimpli­
Axetinum EPISCOPUM.
cem paniteniiam effe dandam, injunximus poeni­
tentiam decem annorum : ita ut hinc ufque ad
Ut fxi eaacuÎiM [tut ctnft^utntnm , then defptn·
pafcha jejunet iribus diebus per feptimanam 10
[ttetut, ttxertM
, tum
refitlnut ;
pane & aqua , A non utatur calciamentis neque
lino. Ab oâava pentecofte» , ufque ad feftivitaCripfifti quemdam ecdefic tus filium, concu-E tem fandi Martini jejunet duobus diebus per fcptimanam: & a feftivitate fanâi Marum ufque ad
binz (u« m quarta linea confanguineam , al
•enus icihcet defponfatam, pro conjugo duxifle . natalem Domini , aut laciat carcerem jejunans
Juraverat enim eam, utafferis, m matrimonium quotidie in pane & aqua , aut eat exui & jeju­
prius ducere fponfus : iuravit etiam illam in for­ net tribus diebus in pane & aqua . Ab oftava enicatione retinere inceiluofus. lient tnfre . Apo­ piphanic ufque ad quadragefimam jejunet duobus
flolica fulti auâoritate tibi judicando confutuimus, diebus . A quadragefima ufque in pafcha jejunet
fp&nfam proprio (ponfo concedi , illi videlicet qui
tribus diebus, tn pane & aqua.- & hcc faciat uf
nulla conlanguinitatis copula jungitur fibi . Quo­ que ad annos quinque. Ab mgreflu autem eccle
niam mifericordius perjuni perna , quam pro vi­ fic & communione feptem annos abfttoeat
tandis culpis contrahit , indulgenda eft , quam
pceaa perjurii cum perfeverantia criminis vel dé­
liât. Tribus denique peccator ifte notatur cnmi
Cotud. Genertl. Tom. XIX.
Ppp
XXXI.

XXVH. AD

CLERICOS NEAPOLITANOS.

D

F

S

ALEXANDRI PA

trop ittc

Æ IL EPISTOLÆ.

9s4

, hilo minus pro eadem caufa diftribuens , nfutn
XXXI. AD RUMOLDUM CONSTANTIENS.
fruâum lus neceiTitan refervet. Et fic ordinatis
Eriscopo μ.
omnibus fuis, liber in monarterium ingrediatur,
& ibi per unum annum hujufmodi pcemrentia
De abbate cuji» fervus furtis uoo iâu ab i pio
maceretur.· fcilicet ut a pentecorte ufque ad fan­
percuffus, poft fex mcnfc* monuus eft.
di Michaelis fertivitatem bis in unaquaque hebdo­
mada jejunet in pane fic aqua. Dehinc autem uiAlexander Rumoldo Conflaulie^Ji epifcopo.
que ad quadrageumam tribus diebus jejunet fimiliter in pane fic aqua; fic ut a corpote fic fanguiNtelleximus in litteris tuis, quod earum lator, ne Domini ufque ad tres annos expletos abfttiacerdos videlicet & abbas , ita acerrime fti- neat, nifi periculum mortis immineat. Quadramulatus, fervientem uno furtis iâu in dorto per­ gefimam totam, prêter dies dominicos, fimiliter
cuderit: & fic percuffus, ut per conjcâuram ad­ jejunet : arma nullo modo in vita fua induat :
mittitur, (ex tamen menfibus Iranians , obierit. confugio ulque ad peraâam feptem annorum poe­
Unde hunc quart homicidii culpa notatum, fic fui nitentiam non utatur: (exta fena, donec vixerit,
gradus horrens incurriffe periculum , & dignita B jejunet . Hccomma ita illi conjunximus, ut rt
tis perpendimus pertulifte naufragium, in qua re, infirmitatem ejus lute minime ferre porte , provi­
(alvo tui ordinis privilegio, quodammodo repen­ dentia veftra prxfenlerit , licentiam habeat mitina Icveritas & ftatuiffc videtur prxjudicium, fic ferendi, prout placuerit.
pixcipue diferetion» exceffiffc modum : quae nimitum clcmentiort nobis videtur moderamine
XXXIV. AD OMNES EPISCOPOS
* HtSPANlÆ.
·., G
temperanda. De qua videlicet habenda dilcrctione rt tua ftaiernnas hxfirat, Giegorianat au&oritatis teftimonium kgat . Item . Fraternitati rue
Quod Judxi fervari debeant, non occidimandamus , ut fatrem iftuin abbatix icftituat :
fit fi jam annus pœnitentix tranfaâus habetur,
Alexander papa omnibus epifeopis Hfpama.
iaterdutali (ibi officio reftituto , eum facris alta­
ribus mmiftrare permittat.
Lacuit nobis fermo, quem nuper de vobis au- j,o p
divimus: quomodo tutati eltis Judzos qui in ··*■
XXXII. AD EUNDEM.
ter vos habitant, ne interimerentur ab ill·» qui
Ccontra Saracenos in Hifpaniam proficilcebantur
De eo qui fubdiaconatus ordine poftportto, dia­ Illi quippe ftulta ignorantia, vel forte exea cupi­
ditate commoti, m eorum necem volebant frviconus fic presbyter eft ordinatus.
re, quos fortalle divina pietas ad falutem prxdeOlicitudo dileflionis tux ftuduit confidere , u- ftinavit. Sic etiam beatus Gregorius quofdam qui
β π <
tium ponitor iftarum litterarum , diaconatus
ad eos delendos exardefeebant , prohibuit , im­
liiudo' & presbyteratus officium fit idoneus peragere,
pium effe denuntians eos delere velle , qui Dei
necne: cum ad id pirpropero curlu , videlicet fi­ mifericordia let vati funt ; ut patria libertateque
amiffa,
diuturna peenitentia, patrum prxjudicio ,
ne lubdiaconatus ordine, negligently potius quam
in eftufione (anguinis falvatoris damnati, per ter­
iuperbia , cognoicatur adlccnd fte. Undenosconrarum orbis plagas difperfi vivant. * Difpar nifulendo caritati tux mandavimus , ut ab officio
facerdotali eum prohibeas, donec proximo qua­ mirum eft ludxorum fic Saracenorum caufa- In ♦ *
illos enim , qui Chrtftianos perlequuntur , & ex
tuor temporum jejunio lubdiaconatus minifterium
utbibus fic propriis fedibus pellunt , jufte pugnafibi rite imponas, fic Gc deinceps ad majora oftitur : hi vero ubique parati lunt (ervire . Quem­
cia eum redire concedas.
dam etiam epifeopum ivnagogam eorum deftruere volentem prohibuit .
XXX111. AD GUILLELMUM PETR.ACOR.icenlem fic Durannum Tololanum epifeopos,
XXXV. AD CLERUM ET POPULUM
fic Hugoncm abbatem.
Lucensem
Prxicribit modum pœnitentix ab eo peragendz
Miniftt i & fervitores ecciefix abique ulla venalita­
qui fraternx exdis nolens caufa fuerat.
te ab epilcoprs ordinentur,

I

P

S

Alexander epijcoput fervorum Dt» , Guuielmo Peleagoricenfi, Dur anno Tslofenfi^ epifeopn ; (J
Hugoni abbati.

Alexander eptfcopu· fervus fervorum Uri, Luien/is
ecclefiet ciero & populo, jaiutem perpetuam.

X multis temporibus hoc detcftabile malum , ,
r gx
t î)R.xfentium portitor litterarum ad nosr perveX
intra veftram ecclefiam inoleviffe cognovi- a»ii» _ mens ,1
, lacrymabilicer conteffus ert fe fratrici­
dii crimen incurriffe . Qui , beet tanti facinoris mus, ut nulli umquam clerico, quamvis rcligioefficiens caufa fuerit: tamen minime Iua volun-E
1 fo, quamvis fciencia fic moribus prxdito , ecclctaie peiaâum intimavit. Cum enim fratrem fuum fiafticum beneficium concederetur , nifi ei, qui
inimicantem fibi paratis infidtis cepiffct, fit ipfum profano pecunix munere illud ertiere ftuduiffet :
ut fecum itet percurtione capuli entis coegnTet , fiebatque ecclefia fic res ejus ita venalis , vcluti
coniobrinus quidam fuus lecum pe-veniens, fine quidam terrena fic v.l.s merx a negotiatoribus
ad vendendum expolita. Quod malum, quam
confilio, fic prxmeditatione, fine voluntate etiam
ipfius, ut adftruit, eum inte-lecit. Cui licetcon- neteftabile, quantum Deo lanâifque fit contra­
rium, fic (acri canones docent, & fere omnibus
dignam religio veftia injuuxent , fic laudabilem
pœnitentiam : tamen cuca eum imlericordix vi· manifeftum cxlliiit. Chalcedonenfe namque conicer* exh benies , jixcipimus , ut cum domumI cilium unum ex principalibus, fimili pœna conredierit , medietatem tetius patrimonii lui , pro• demnat eos, qui ecclefiz beneficium interventu
fratris animaeque tux remedio pauperibus tribuat;; pecunix acquirunt , fic cos, qui facram manus
impofitionem, pet quam Spiritus fanâus confit
» alterius * quoque hcied.tatts ha- pottioucm ni'm

E

ALBXANDR1

PAPÆ II. EPISTOLÆ.

9i<

U’ofcjue
oiqti enim auAo-A oblatione , A miffarum celebratione, inodis omtur, mercari dignofcur ur. U'
ritate inexpugnabili, illoa a bénéficie, iftos a fa
nibut prohiueatur. Indecens enim eft , & peri*
cro ordine jubet expelli. Unde human* generis culoium, ut in coofccratione euchariftix morbo
redemptor, omnes ementes & vendentes dc tern* viâna epileptico cadat. Si vero Dei mifericordia
pto ejiciens, cathedras vendentium columbas ever, convaluerit, quandoquidem non culpa, £td infir­
tit, nummulaiioium effudit aes, precept i fu· au- mitas eft in caufa
, cum facrificare jam non in·
<
Aoritate denuntians, & dicens: hehtt fecert de­ tcidicimus.
ment pitru mti demtm mgttietiteu. Illud quo­
que in eodem fafto folicite coofidcrate, quod per
XXXVII. AD VLTI N ENSIS
totum textum fanAi evangeiu nulquam tepentur,
ecckfix clericos .
Domitium tanta feventate, tam dillriâa Centura
juftitic, peccantes corripuiffe : cum non lolutu
Qpam inpofuit poenitentiam Theoderico,qui
eloquio increpans, verum etiam Mo flagello dc
filium nou fponte occidit.
funiculis verberans, omnes eliminavit dc templo:
aperte demonftrans, quod tales negotiatores, non
iligentia veftra nofcat huic ' Theoderico , i,e p ,, r>
ficut cactcri peccatores, Tint corripiendi, fed a!
pro parricidio, videlicet morte filii lui,non ·’*
templo Dei, id eft, a fanAa ecclefia longius funt fponte commiflo, auAoritate beatiffimorum apo- ·
projiciendi. Nam ficut per columbarum vendito· ftolorum & cioonum prennent tam nos feptennio ' >· »<><·.·
res illi denotantur, qui Iaeram manus impofitio*
* compofuiffe: in eodem * peraâ* pernitenti*
'
nem vendere conantur , fic per nummularios , tempus connumerantes. Ita ut amodo ufquefan
ecclefiatlici beneficii venditores defignantur , qui Ai Martini feftum duobus jejunet in hebdomada
domum Dei, tefte evangelio, fpclnncam latro- diebus , quarta fern videlicet & iexta , in pane
num efficiunt. Quapropter ego Alexander fanâ* & aqua. A fandi Martini fellivitate ufque ad
Roman* ecclefi*, & apoftolicc fedis epifcopus,
Domini nativitatem, continuum agat jejunium
immo mioifter indignus , tot & tanta mala in
in pane & aqua , exceptis dominicis & quintis
multis ecclefiis, & maxime in Lucenli ccclcfia , feriis, tnquibus quadragefimali cibo vcfcatur. Ab
ex iniqua concupifeeotia fieri eonfpiciens, ne fan- oAavis theophanic ufque ad quadragefimam, duo·
bus in hebdomada jejunet diebus, quarta & fex·
guis iniquorum a diftrifto judice de manu noAra requiratur, illa extirpare, & penitus eradica­ ta feria, in pane & aqua, exceptis feftis princtquibus
clcemofyna
ie redimat
re decrevimus. Cooflituimus itaque, & prarlcntiI palibus,
r___, ... inn-----------------,-----------------—. In
,__quadecreto fitmwnet, ficut olim noftri anteceftores C
* dragcfimali
..■
■■ vero tempore
.
continuum agendum
■
eft
"I
jejunium in pane & aqua, exceptis dominicis.In
feci de nolcuntur , ut nullus deinceps epilcoporum,
beneficium ecclefie, quod quidam canonicam, «el quinta feria * tantum, vinum ei bibere & qua- · ,/ tHI>u
prehendas, feu etiam ordines vocant, pro aliquo dtagefimali uti cibo concedimus. Poll annum ve- “··>·" «shipretio vel munere clericis fudeat umquam con­ ro completum, io toto anno duobus diebus in""'
ferte; (ed omnes minifiros, & krvitores eccle· unaquaque hebdomada in pane & aqua jejunet .
fie, gratis, & abfque ulla venalitate in lanAaec· In quadragefima tamen continuum agat jejunium
clcfia ftudeant ordinare. Ncc eligant io domo
in pane & aqua . Et in unoquoque anno ufque
Domini, qui majores facculos pccumx confe- ad expletum pernitentis tempus hujulmodi jeju­
sani: fed eos, qui moribus, & difiiplioa, atque nium agendum eft , & a carne fe abftineat. Per
icieutia divites , pro officio iuo ipfam valeant unum annum ecclefiam ei denegamus. Poft in·
lufteotare ecclefiam . Continuimus , dc eodem greffum ecclefi*, tribus annis eum a communio­
modo firmamus, ut nullus cujulciimque gr.idus cle­ ne (eparamus, nifi mortis fuerit timore prxveoricus, pro ecclefi* beneficio aliquid audeat con­ tus. Si quis autem epifcopus, vel rclig>ofus prèsferre, aut fabric* ecdefiarum,
donariiseccle· byter, caufa pietatis aliquid fibi relaxare voluc......, vel
.-. w·....,
fiarum , feu etiam quod pauperibus fit rribuen-^ rir: hoc ei apoftolica audoritate concedimus,
dum: quia telle feriptuta, qui aliquid male ac­
XXXVIII. AD EPISCOPOS,
cipit, ut quafi bene difpcnfct, potius gravatur ,
clericos & judices Itali*.
quam juvatur. Quod fi aliquis divinotum prxceptorum, & animarum falutis immemor, prxfaQuomodo computandi gradus confaoguinitatis.
tum beneficium ecclcfix , iniqua cupiditate duAus, vendere, vel emere temerarioaufu prrfump
ferit, .ficut in Chalcedonenfi concilio definitum
D fedem apoftolicam perlata efl qosftio no<
efl , gradus fui periculo eum fubjacere decerni­
titer exorta de gradibus confaoguinitatis -‘
mus: nec miniftrare poffit ecclefix, quam pecu­ quam quidam legum & canonum imperiti exci­
nia venalem fieri concupivit ; A infuper terribili
tantes , eoldem propinquitatis gradus contra fa­
anathematis mucrone peifoifus, nili refipuerit, ab ctos canone* , A ecclefiafticum morem, nume­
rare nituntur: novo A inaudito errore affirman·
ecclefia Dei, quam lacGt, modis omnibus abfeintes, quod germani fratres, vel forores, inter lie
datur.
fint in fecunda generatione; filii eorum vel filis,
E m quarta ; nepotes vei neptes eorum io fexta .
XXXVI. AD GEBONAR.DUM
Talique modo progeniem computantes, & hujuf­
Vtennenfem archiepilcopum .
modi fexto eam gradu terminantes,dicunt,dein ­
ceps viros ac mulieres inter fe poffe nuptialia
De presbytero, qui cuduco morbo laborabat.
jura contrahere. Et ad hujufmodi profanum errorem confirmandum, in argumentum affumunt
lw>lf K
IN tuis litteris continebatur fic. Hic clericus
«·» «t μ. X ordinem habet presbyterii; fed quia caduco fxculates leges, quas Juftmianus imperator pro­
luttrh*
morbo laborat, & ipfi iu pirfentiarum hoc agno­ mulgavit de fucceflionibusconfanguineorum . Qui­
vimus, non aufi fuimus concedere fibi, ut offerbus coofifi , oftendere moliuntur, fratres in fe­
rec, vel miffam celebraret. Quia vero languor cundo gradu effe numeratos , filios eorum ia
in culpa non eft, fuper hac re auftoriiatis noftrx quarto, nepotes in fexto. Sic feriem genealogi*
decreto coniulendum deliberavimus. Coniulimus terminantes, numerationem fanâorum patrunl ,
itaque, ut fi frequenter hoc morbo tangitur, ab & antiquam ecclcfix computationem ad nos ufConctl. Gtntrel. Tom. XIX.
Ppp 2
que

D

A

967

ALEXANDRI

PAPÆ IL EP1STOLÆ.

96t

que perdoftam, perverfa quadam calliditate di-A veraces fint canones, dicamus hoc quod verittf
fturbare nitamur. Nos vero, Deo annuente , habet: fcilicet quod anno terminatur confangui·
hanc quaeftiooem dilcutere curavimus, in fynodo tasin hujufmodt icxto gudu, led terminatur fe­
habita in Lateraneafi confiftorio, convocatis ad cundum canones in feplimo gradu. Utraque enim
hoc opus epifeopis, & clericis, atque judicibus computatio, ficut fuperius diximus: uno fine con.
diverfarum provinciarum. Denique diu ventilatis eluditur- Namque duo gradus legatas unum gra­
legibus, & facris canonibus , diflinfte inveni­ dum canonicum conftituunt. Fratres itaque, qui
mus, ob aliam caufam , alteram legum fieri , fecundum faeculares leges dicuntur in fccbndo gra­
alteram canonum computationem . In legibus liqui­ du, juxta canones numerantur in primo; filii
dera ob nihil aliud ipfotum graduum mentio fa- fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic com­
putantur in fecundo; nepotes, qui in fexto ibi,
âa eft, nifi ut hereditas, vel fucceflio, ab uoa
tftic numerantur in tertio: fic deinceps qui mle­
ad alteram perfonam inter confanguineos defera­
tur. Io canonibus vero ob hoc progenies compu­ gibus feribuntur io oâavo & decimo, in canoni­
tatur, ut aperte monftretur, ufque ad quotam ge­ bus definiuntur in quarto & quinto. Atque hoc
nerationem a confanguineorum fit nuptiis abfti- modo de reliquis fentiendum eft , ut qui fecunnendum. Ibi preferibitur ut hereditas propinquis Bdum canones dicuntur fexto, vel feptimo, fecun­
modo legitimo conferatur: hic vero, ut rite & dum leges accipiantur in duodecimo, vel quartocanonice inter fideles nupti* celebrentur. In le­ decimo. Hanc computationem intelligent prudenmbus diftriôe non numerantur gradus, nifi uf­ ( i (Iimus papa Gregorius , dum quereretur , in
que ad fextam : in canonibus autem ufque ad quota generatione conjungi fideles debeant, ipfae
leptimam diftinguuntur generationem . Hac igi­ iarcularcs leges in teftimonium adducens, Augutur de caufa , quia hereditates nequeunt defer­ ftino Anglorum epifcopo fic refcripfit : ( Que­
ri nifi de una ad alteram petfonam : idcirco cu­ dam terrena lex in Romana republics permittit,
ut five fratris & fotoris , five duorum fratrum
ravit fecularis imperator in fingulis per tonis fingulos prefigere gradus. Quia vero nupti* fine germanorum, feu duarum fororum filius flt filia
duabus non valent fieri perfonis, idep lacti cano­
mifceanrur . Sed experimento didicimus ex tali
nes duas in uno gradu confli tuere petlonas. Utram- conjugio fobolem non polle fuccrefcere . Unde
qae tamen computationem, fi attente, ac fubti- neceffe eft, ut jam in tertia, vel in quarta gene­
liter perfpeâa fuerit, idem fenfifle, & eamdem
ratione copulatio fidelium licenter fibi conjungi
elle in eis fenrentiam, atque ad eumdem termi­ debeat. Nam a fecunda, quam prxdiximus, omnum convenire mantfcftiflimum erit. Jufltnianus Gnimodo debeut abflioere. j Ecce hic aperte monnamque ufque ad quem gradum confanguinitas fttator, filios & filias fratrum in fecunda gene­
ipfa perduret, in fuia legibus non definivit. Ca­ ratione numerari. Et, fi fratrum filii & fili»nu­
nones vero ultra feptimam, nullam numeravere merantur m fecunda: fieri non poteft, ut ipfifra­
generationem. Sexto quippe gradu determinato , tres non lint in prima . Quod fi filtres compu­
in ipfis legibus fubintulit imperator. ( Hafteous tantur in prima, filii eorum in fecunda.-dubium
oftendifle fufficiat, quemadmodum gradus cogna­ non eft, quin eorum nepotes fint in tertia, pro­
tionis numerentur. Napique cx his palam eft nepotes in quarta, & fic de reliquis ufque ad leptiiutclligere, quemadmodum ulteriores quoque gra­ mam. Sed funt quidam qui ex his Gregorii ver­
dus numerare debeamus. Generata quippe perfo- bis, quibus ait, ut.in tertia, vel quarta genera­
na femper gradum adjicit.) Ecce in his brevibus tione copulentur fideles, occafionem accipiunt il­
verbis aperte oftenditur, tales gradus, quales ifti licita matrimonia contrahendi : dicentes fe hoc
computant, non tantuos ufque ad fextum, ve­ jufte facere poffe, quod prudentiftimus doâor fua
lententia diffinivit . Ifti itaque qui le hoc velarum etiam ultra numerari debere: quippe cum
ultra lextum ulteriores gradus numerandos effe meoto defendere nituntur, advertant in ejufdem
decernat. Ubi enim ulteriores nominat gradus ,D patris iententiis, hoc non generalitercunâis, fed
aperte indicat non fex tantummodo efle gradus, fpecialiter Anglorum genti mandaife. Nam poftfed fex finitis, adhuc alios numerandos. Nec mi­ modnm a Felice Mella me Sicilis pratfule requifi.
rum, cum in praecedentibus ipfe firmaverit'impe- tus, an boc, quod Augufliqo mandaverat, gene­
rator, decimo etiam gradu confanguineos fibi in­ raliter cunftx ecclefis tenendum effet , aperlifliter fe poffe fuccedere. Cum enim decimum no­ me firmavit, non aliis hoc, quam illi gemimanminat , non elle tantummodo fex, luce clarius daffe: ne bonum quod ceperant , metuendo aufteriora, defererent. Sed & illis, poftquam infi­
confitetur. Hi ergo evigilent, & aciem mentis ,
fi poflunr, intendant, quos haftcnus iftiufmodi de edent firma radice fblidati , & univerfali ec­
pertulit error. Enimvero ubi fecundum lege* in­ clefia:, cenfuit femper effe tenendum, ut nullam
ter agnatos, vel cognatos defertur facceflio, con- de propria confaoguioirate , vel affinitate , infra
latsguineosefle non dubium eft. Neque enim fibi
feptimam generationem aliquis fibi audeat conju­
fuccederent, nifi inter fe parentela: vinculo tene- gio copulare. Ecce apene monftrstum etl, St ex
verbis ipfius legis, & auftoritafe prudentiffinn pa­
rcruur. Succedunt autem inter fe, tefle Jufliniano, in decimo gradu·- confangutnei igitur fibi pe Gregorii , quid de gradibus confanguinitati*
fu at, qui fibi fuccedunt. Qpcd là in decimo gra- E
' numerandis (entire debeamus. Quamvis alia quo­
du confanguinei fibi exiftunt, non eft terminata que ratio pati modo ipfos reveneat adverfarios ,
ccnfangiunitas, ut ifti fatentur, infexto tantum- Nam fi , ui ipfi fatentur , in illo fexto gradu
modo gradu . Quid igitur dicent ? computatis nam- confanguinitas finiretur : omnes perfonarum raque gradibus, ficut ifti numerant, aut finitur coo- muiculos, qui ultra illum gradum in piftura ar­
languinitas in fexto gradu, aut non. Si finitur, boris continentur, velat fupetfluos oporteret de­
fallaces erunt leges, quibus ifti nuuntur, qua in truncati. Sed quia omnes qui in prediâs arbo­
decimo gradu fibi fuccedere confanguineos jubent. ris piftura numerantur , ex una parentela eonfiQuod fi non finitur conlanguiniras in ifto fexto flunt y numqusm fine diminution® confanguinitagradu: falfidici erunt ipfi , qui ultra illum fex- tis a fe poterunt leparari : veluti non fine datntura gradum nolunt computare confanguinitatetu. no cujufque perfonas valent a proprio corpore ,
Igitur aut leges erunt falfse, aut ifti, qui fic fi. manus, brachia, & pedes truneari . Illa quoque
suunt generationem . Sed ut veridice leges, & factorum praeceptio canonum , quae jubet a pro­
pria

V

969
ALEXANDRI PAPÆ IL EPISTOLÆ.
970
pria abûinere coufaogu anate, quatndiu generatio Alcde cpifcopali ordo monachorum extirpetur ,qtrafi
in eis non vigeat audtaritas religionis.
Qua de re zelo Dei compulfi, feruunium de
ptem gradibus, ft canonice dcufualiter numerenprivilegiis ecclefiarum fieri prscopimus: dc venic
tur, omnia propinquitatum nomina continentur. ad manus ftatutura przdecefforis noftri beats me­
Ultra quos nec confanguioitax invenitur, nec no­ moris Gregorii majoris, dcecctefns Angtis: quo­
mina graduum reperiuotur , nec fucccdTio poteft modo fcilicet praecepit Auguftioo gentis veftrs apoamplius protogari, nec memoriter ab aliquo ge­ ftolo , ut ejuidem ordinis visos, cujus dc ipfe noneratio recordari· Ne vero in hac confaaguiniia- fcitur effe, poneret io prsfata lede metropolita­
eia computatione, aliqua dehinc valeat ambigui­ ns. Cujus preceptioncs inter alia hzc fubnexa
tas remanere·* aliam, quam quidam faciunt, nu­ „ (unt : Quia, inquit, tua fraternitas monafterii
merationem, in hac etiam difputatione duximus „ regulis erudita, in ecdefia Angtorum, qusnu,, per auâore Deo ad fidem perduAa eft : hanc definiendam. Sunt enim quidam, qui non a fratri
., bet con ver lationem inftitucro , qus in inluo
bus, fed a hilis eorum, id cil, patruelibus , rei
confobriois, genealogiam numerare incipiunt: do­ „ ttafcentis ecclefie fuit patribus noftris.* in qaicentes filios fratrum io prima generatione com­ B„ bus nuliua eorum ex iis, qus poffidebant, aliputari debere, quia fratres , quafi quidam trun­ „ quid fuum efle dicebat, fed erant illi omnia
cus, ex quo csteri ramufculi oriuntur, exiftunt- „ communia: Quam communionis regulamordiSed nec ifta graduum computatio, fi bene intcl- „ ni monachorum permaxime congruere, nemo
leâa fuerit, ab ea, quam fuperius expofuimus , qui dubitat. Htnc habetur epiftota Bontfacii, qui
io fentetitia poterit €fle diverfa. Ifti eoim qui nu­ quartus a beato Gregorio eccleliz Romans, cui
merandi initium fumuot a filiis fratrum, nonpro- auâore Deo prsfidemus, prsfuit, quam Atelbcrgrediuntur ultra fextam generationem.* fed ficut to regi Anglorum, dc Laurentio przdeceffori re­
totius mundi fex states exiftunt, dc humans vi- ft ro mifit : in qua prsmiflis hujufmodi ccafura
ts itidem fex.* ita dc io confanguinitate fex tan­ anathematis ufus ctl: „ Gloriole , inquit , fili ,
„ quod ab apoftolica fede per coepifcopum notummodo autumant computandas effe generatioaes: quibus finitis, uovsconjunftiooisdicunt pof- „ (Irum Mellitum poftulaliis, libenti animo confe fieri initium, ut quafi fugientem revocare pof- „ cedimus; id eft, ut veftra benignitas in rnooafiot confanguinitarcm. Hzc itaque computatio , ,, fterio Dorobernenfi civitate conftttuto , quod
Jus incipit a fratrum filiis, denumerat ufquead „ fanâus doâor * nofter Auguftinus beats meextern generationem , tantumdem valet , quan­ C„ moris Gregorii difctpulus fanâi Salvatoris notum ea qus incipit a fratribus, dc computat uf­ „ mini confecravit, cui ad prsfens przeffe digno„ fcitur dileâiffimus frater nofter Laurentius, lique ad feptimam.. Nec ulla in fenfti exiftit dtverfitas: quamvis in numero graduum varietas vi­ ,, center per omnia monachorum regulariter videatur. Ultima eoim generatio, fi initium nume­ „ ventium habitationem ftatuat: apoftolica auâorandi fumat a fratribus, feptima invenitur, fi a „ ritate decernentes , ut ipfi veftrs falutis prefiliis fratrum, repetitur frxta . Taliter igitur de­ ,, dicatorcs rnonacht, monachorum gregem afloterminatis gradibus confanguinitatis , apoftolica u cient, dc eorum vitam fanâitatnm moribus evos auâoritate monemus, fratres, dtfilii, utom- ,, xornent. Qus noftradecreta fiquis fucceflorum
nibus fic (eriem genealogis computandam efle „ noftrorum, regum, five epifeoporum, clericointimetis, quemadmodum fanfti patres numeran­ „ rum , Gve la ko rum irrita facere lentaverit, a
dam effe (anxerunt , dc antiquus mos lands dc „ principe apoftolorum Petro , de a cunâis fucuniverfalis ecdefix per louga tempora olim com- „ cefloribus fuis, anathematis vinculo lubjaceat ,
putaffe moulhaiur. Nam fi quis pervetfa dc ob·
„ quoadufque quod temerario auiu peregit, Deo
liinata monte a redo tramite apoftolicz fedis de
„ placita iatisfaâione poeniteat, dc hujus inquietuviare voluerit, dc aliter quam nos, in nuptiisce-D „ dims veftrs emendationem promittat. “ Unde
lebrandis gradus parentels numerare contenderit: quia ratione di&ante quieti ecclefiarum utile efle
primum pro fua temeritate . czlefti pœna pleâe- perfpeximus, prsfens decretum prsnominatorum
tur ; poftmodttm vero gladio perpetui anathema­ patrum confirmamus, device apoftolorum fubeo­
tis fe noverit jugulandum. Date Roras, dcc.
dem anathemate eos conftringimus , quicumque
huic obviare contenderint.
recordatur, aut memoria retinetur, nec a prsdi-

da parentela difcrepat computatione. Nam uile-

XXXIX. AD LANFRANCUM
Cantuarienfcm archie;ilcopum.

XL. AD ODRICUM ABBATEM
Vindocmenfem.

Przdeceflorum fuorum decreta confirmat, ut
monachis ecclefias cathédrales
obtinere liceat.

Abbatis privilegium :

*-

Alexander epifcopttt fervui fervorum Dei, dileUifi.
wo fili» Odrtc» abbati Vindocsneryfit mnafieeii ,
cuufiifque fucceffortbui ejut ibidem regulariter prodlcMandrr epifctpui fervus fervorum Dei , reverendtjfim» frjtn tn Cbnfio L.enfrinto venerubih Can- E mo vendit, m perpetuum.
tuureeufi grcbiepifcepo, fululem ij apofioheum beuededismtem.
Mnibtts qui de juflo ac puro defiderio pro- g, ,pefr.

Γ A
t>*»ci.

Ccepimns a quibufdam venientibus de parXJl ttbns veftris ad limina fanâorum apo0otum Petri dc Pauli, quod quidam clerici affociato fibi terrens potcftaci, laicorum videlicet, au­
xilio, diabolico Spiritu repleti, moliuntur de ecclefia fanâi Salvatoris in Dorobernia. quz eft me­
tropolis totius Britannis, monachos expellere, dc
clericos inibi conftituere . Cui nefario operi moIjtionis fuz, hoc adjicere conantur, ut in omni

O

cedunt fuccurrere nos debere , ipfa apofto- Suooadi.
lica cenfurj monemur. Quanto enim quifque al­
tius effert oculos mentis ad divine fpeciem con.
temptationis: tanto nos ejus intentionem ftudiofius animare dc exaltare debemus; ut ad illum ,
qui eft fruâus dc merces operum bonorum, poffit pervenire defiderium bonum. Confirmamus igitur , atque per hujus noftri privilegii paginam
corroboramus , monafterium fandz Trinitatis apud caftrum Vindocinum Gtum * quod videlicet
Gau-

W Λ'Λ-’-··-'. "*-1·*·. ·».’·'■

•Α^14.Λ*Λιυί·.·Μί«*·'· ’1·

ALEXANDRI PAPÆ II. EPISTOLÆ.
97i
»71
Et nos noftra audoritate dignum an­
Gaufredus Andegavenfis comes, & uxor ejus A- A firmavit
gnes Pifiavenfis comitiffa, fundaverunt, St beato nuere cenfemus : fit perpetuo anathemate prrdiPetro in alodium & patrimonium cum -rirniverfis di epifeopi damnamus iucce florem his przceptiorebus ad eumdetp locum pertinentibus pia devo­ nibus refragantem, fic calumniam inferre lentan­
tione obtulerunt . Hoc itaque monafterium ftu­ tem , donec refipifeat, fit Romane ecclefix faitsdio bone voluntatis fundatum, & juri beati Pe­ faciat . Omnia autem , qux prxfamm monafte­
tri contriditum, juxta fundatorum inftitutionem, rium ufque hodie poffediffe noicitur , firma, inftt tuo religionis petitionem , carifltme fili Abba concuffa, eidem loco manere fine cujutquam reOdnce, ita apoftolica audoritate munimus: qua­ hadsrione fancimus. Cenfum vero duodecim fotinus inter prime ftc apoftolicz fedis pontificem, hJorum de moneta illius patrix beato Petro per
dt Viodocinenfis monafterii abbatem , nulla, cu- unumquemque annum reddt volumus. Si cornea
jufcumque dignitatis vel ordinis perfona fit, me­ Vindocioeofis , vel quilibet de hominibus fuit ,
dia, habeatur. Concedimus etiam omnibus hujus advenus przdifti loci abbatem querelam habue­
lolt abbatibus ecclefiam bratz Prifcr: laudi Spi­ rit : in curia abbatis, pro dignitate loci, querela
ritus judicio decernentes , ut nulla deinceps ec- ipfa finiatur. Dimidia tamen fors forfadi, fecunckfiaftica fxcularifve perfona prxdidam beate Bdum conftitutionem fundatorum ononafteiii, conPrifcz
“
ecclefiam,
‘
feu ecclefixdignitatem,
‘
eis au­ donetur . Quicumque igitur contra hujus noftrz
ferre prxfumat, Abbas Viodocinenfis, qui alo- audorttaiis przceptionem fcientcr fecerit, nifi fe
diarius beati Petri noicitur, ab epifeopo, vel a correxerit digna latishdione , maledidione Dei
quofibet nofttx fedis vicario, ad concilium nul­ omnipotentis Pastis , & Filii , fic Spiritus fandi
latenus vocetur. Hoc etiam prxfentis decreti au­ damnetur, confundatur , pereat, in cujus honore
doritate prohibemus, ut nulla, nifi folius papz fic nomine locus ipfe conftrudus eft. Deinde in­
perfona, poteftatem aliquam aut dominationem in currat tram Dei genitricis , fic apoftoli Petri, fic
prxdido Vindocinenfi coenobio exercere audeat , omnium fandorum, fic noftra audoritate fit exvel pro aliqu bus rebus ejufdem loci abbatem fi­ communicatus, ut numquam regnum Dei videar,
ve fratres folhcitare contendat. Sed fi quis con­ fed cum diabolo fiejuda traditore omoibufque im­
tra eos caufari voluerit, Pape prxfentia requira­ piis fit damnatus, fit in tenebris maneat fic um­
tur; cujus, monafterium ipfum, fit res ad mona- bra mortis . Qui autem confervator hujus noftrz
flerium pertinentes, efte nofcuntur. Quod fi le­ apoftolice confirmationis fic tuitionis extiterit .*
gatus a noftro
___ vel noftrorum fuccefforum ____
latere ipfe benedicatur omni benedidione , & partem
Tranfalpinas defccnderit , fic C habear in regno Dei, fic gaudeat tetitia fempinfiffus , tad partes ~
•
"
·
■
■"
terna in illa luce fic claritate czlorum , ubi eft
prxdidum locum beati Petri placuerit vifitare :
ibi caritative fafeipiatur, fit ei quz corpori erunt omne bonum in fiecula fzculorum. Amen.
ncccfliiria, juxta luci poffibilitatem, miniflreutur.
Scriptum per manus Ramerii feriniani fic no­
Iptc vero in eodem loco nihil difponat , nihil tarii facri palatii in menle Maji , Indidione I.
corrigat, nec occafione legationis quicquam mo­ Datum Laterani per manus Petri fandz Roma­
le ft ir loci habitatoribus infcr.it .· fed fi quid ane ecclefix fubdiaconi atque cancellarii vice dom­
gnoverit corrigendum , papx notificare licebit. ni Annonis Colonienfis archiepifcopi, vtti.Idus
Pritetcrea (latuimus, ut defundo abbate ipfius Io Maii , anno H. domni Alexandri II. papz , ab
ci, fueceflor et eligatur de eadem congregatione.* incarnatione Domini mlxiii. fndid. i.
fi tamen lando regimine dignus inveniatur . Si
XLÏ. AD EUGUBiNOS.
apud eos dignus prxlatione inventus non fuerit ,
a Cluniaco, feu u Majori monaflcno, uti unde­
Privilegium ecclefix Petri Damiani.
cumque melius poterunt, piocurent monachi pa­
trem fibi fecundum Deum ehgcre. Elcdus autem,
«d
Akx.radrr epifcopne fervat fervor am Dti, amtubett
I no» , vel «d ni/ftros 'lucccffores
___ "___ , ordinandusD
_ ‘
Eagabiany citre & populo , fidtiibai Videlicet fertaccedat : & a fede beau Petri apoftoli cujus eft
fh Petri, folutem & tpoliolicem btnediflienem.
juns , baculum fit confeci at tonem accipiat. Si ve­
to grave fuci it cledo, pro fua ordinatione ftatim
On ignorat fanda veflra devotio , dile&iflr j,,,,
Romam venire: licennam habeat, a quocumque
mi fratres & filii, quia ecclefiam cariftimi ·»»ρ«'· '»*■
voluerit catholico epilcopo , abbati» benedid>ofr.<•.-is & cocptfcopi noftri Petri Damiani , io bolo«l
nem fuicipeie. Quomodo tamen vel qualiter eIcdio ipfa vel* ordinatio fada extiterit .- ftudeant beati Luca evangel i fic nomine confeci alam, nos
in beati Petri apoflolorum principis , noftraque
monachi ejufdem loci, papx litteris intimare, ur
<iut emendet, fi opus fuerit emendandum ; aut fi tutela ac defenfione fufeepimus, falva reverentia,
fuerit fecundum Deum, & B· Beneu.Ji regulam & utilitate fande Romane ecclefix. eamque, ut
tada , bono ftudio gratuletur, & fua audoritate ad orationis & facrificir gratiam vigeat, ac illiba­
firmetur. Neque illud omittendum eft, magi»au­ ta permaneat, ex apoftolica fedi» audoritate fir­
tem huic noftrx confirmationi adneftendum , mamus . Quapropter quicumque prxdidum orato­
rium qualibet machinatione vel iludio deft ruere,
quod Tbeodcrictu f^ndx Marix Carnotcnfir ceckfix, epifcopus, m cujus dimcefi przdiftus Vin- E
1 vel hoftilirer impugnare lentaverit , ab omnipo­
docinenfis locus fi tus noicitur, Clementi papx etenti Deo, ac beato Petro apoftolo excommuni­
piftolam fuam tranfmifcrit, rogius cum, quate­ candum fe effe non ambigat: 6i ufque ad farisfanus hic locus, coofilio ejus fit voluntate , beato dioncm congruam excludendum le a liminibus
Petro oblatus , tali per cum corroboraretur au­ iande ecclefix, prout dignum eft, perhorrefeat :
doritate : ut neque illi, neque fuccefforibus fuis ficut dicit apoftolus: Si gait templam Dei violeve- ». c*. »·
hujus loci rebus vim vel calumniam inferre, five nt , dtjperdet illum Dette . Qui praefatum locum
de his quicquam fubnahere, vel pro qualicum­ fandorum pro Chrifti amore' coluerit, & inteme­
que caufa excommunicare, five interdicere , feu
ratum atque incolumcn fervare ifuduerit : ipfe quo­
quamlibet poteftatem aut dominationem in ipto que per interccfiionembeati Petri, templum Chri­
loco exercere liceict, vo) qualibet occafione redo­ fti fiat ; & beaedidiooem fui redemptoris heredi­
nem loci vel fiatres moleflare prrfumeret. Quod
tate poffideat.
benigne Clemens papa annuit, fit fua audoritate

N

XLII.

973

A'.EX \NDRJ PAPÆ II. EPISTOLÆ.

974

Amana mater ecclefia, & iu® utilitatis gratia, fic
.wphaXLIl. AD DIDONEM EPISCOPUM
®°»</ι·
ΑμΒ|ΛΝ£Ν«ΕΜ.

przcedcntium patrum audoritate egregia. Quorum
etiam defidertrs fic votis, eo plenius parere de­
bet audoritas apoftolies fublimitaris : quo certius
Jubet ut defiftat ab inquietatione abbatis & mo- condat eos non nifi illa defiderare & expetere ,
nafterii Corbejenfis . Alioquio lufpcndir ipfum que funt ad honorem fanâe pietatis , & utili­
ab officio, & excommunicat, docec abbati co
tatem verz religionis. Et quotiens in fu® oecef>am archiepifcopo Remenli latisfaciat.
fitatis commodis noftrum affenlum, fic folitum
apoftolic* auâoritatis lluduerunt humiliter requi­
Alexander fervat fervorum Dei, Vvidoni Ambianenrere przfidium: ultro benignitatis intuitu nos
fi epifeopo, Jaixtem & apofioheam benediOtonem.
convenit fubvenire, fic rite pro magna fecuritate
folidare : ut cx hoc nobis potiftimum premium
iramur fraternitatem tuam, negledis ianflo- a conditore omnium Deo io fidereis arcibus confrum canonum audoritatibus, puftpofita quo
cribatur. Et ideo quia poftulafti a nobis, ut preque fande apoftoltcee /edis reverentia, injulle, farum
&
monafterium apoftolicz auâoritatis ferie mu­
line ulla ratione, monafterium Gorbejenle mquie B niremus , fic omnia ejus perlinentia perenni jure
tare, & abbatem a przdcccftore noftro pi® me­ ibidem inviolabiliter permanendo confirmaremus,
mori® Leone ordinatum temeraria przlumptione fic abfque omni jugo, feu ditione cujuicumque
excommunicafle . Altaria quoque juti ipfius mo- perfonz, conftabilire noftri privilegii pagina /lu­
nafterii pertinentia , contra fandorum canonum deremus: propterea tuis flexus precibus, per hu­
inflituta, aliis, unde maxime indignamur, colla­ jus nofirc auâoritatis privilegium ftatuentesdecer­
te, dato ab cjufdem monafterii abbate pretio non nimus, ut cunâa loca fic monafteria ad fupradireddidifte. Ita videlicet, ut in his przddis om­ dum Clumacum coenobium pertinentia, quz ab
nibus privilegia ab ancecefloi bus noftris canoni­ aliquibus fidcliftiinis Chriftianis , regibus, c?ifcoca & apoftolica audoritate confirmata pro nihilo pis, ducibus , ieu principibus, eidem loco funt
duceres, & fanâz univeilali ecclefiz nullius obe­ concefta , fic ab anreceftoribus tuis adquifita, Ber­
dient'® reverentiam exbberes. Unde monemus , nons videlicet, Odone, Eymardo, fie beat® re­
fit apoftolica audoritate omnino prccipimus , ut cordationis S Majolo, fie bon® memori® OJiloab iftiufmodi prefumptionibus manum retrahas , ne przdecefiore tuo, vel quzeumque ad eundem
fic injuriam przfato monafterio fic abbati ulteiius locum pertinere videntur, abfque ullius contrainferre non prefumas . Quod li huic nollr® ad­ ^didione, cum magna fecuritate quietus debeas
monitioni aurem debit® obedientiz non inclina­ poflidere; fit per te univerfi fucccflores tui in per­
veris, fic fupra memoratum monafterium ulterius petuum . Necnon fub divini judicii promulgatio­
inquietare lentaveris: apolL/ica audoritate fancine, fic confirmatione, fic anathematis mterdid'Osnus, ut idem, chrifma, fic ordinationes , fit cz- ne, corroborantes decrevimus, ut nullus epifcotera qi'z a te folitus eft recipere , ab archiepif­ pus, feti quilibet facerdotum, in eodem veniat
copo Remenfi , vel a quolibet al o , quem libi coenobio, pro aliqua ordinatione, five confecratione ecclefic, presbyterorum/ vel diaconorum ,
opportunius providerit, deinceps lecipiat. Si au
miffarum celebratione, nifi ab abbate cjufdem lo­
tem fuperbia elatus , his noftris prxeeptiombus
obviaveris, fic fupradido monaftetio injuriam am­ ci invitatus fuerit, venire ad agendum prefumat ■
plius inferre przlumpleris. Icias ce omni cpiico- Sed liceat monachis ipfius loci, cujufcumque vo­
pali officio fic faccrdotali privatum e/Te, donec tu
luerint ordinationis gradum fufeipere , ubicumque
inorem lupetbiz, debitam per humilitatem dirai p tibi, tuilque fucceiïoribus placuerit. Interdicimus
Ieris, fic nobis fit fanâz apoftolicz ledi per con­ M autem fub fimili anathematis promulgatione, ut
dignam obedientiam fatisfacere ftudueris . Si au­ idem locus fub nullius cujufcumque epifeopi, vel
tem, fecundum duritiam fic impoenitens cor tuum, facerdotis, deprimatur interdiâioms titulo, feu
iram tibi apoftolicz fedis , fpreta hac noftra ad­ excommunicationis, vel anathematis vinculo. Non
monitione , thcfaunzaveris : omnino libi facro- enim patitur fanâe fedis apoftolicz aùâoritas, ur
fandam communionem interdicimus, nili cumin
ullius cujufcumque perfonz obligatione profempericulo mortis fueris conftitutus ; donec ante prz­ datur a fe cuilibet concefta liberalis libertas : ne­
fentiam fiatris noftri Remenfis archiepifcopi, cu­ que ipfius loci fratres ubicumque pofiti ,cu/ufcumjos judicio omnem hanc caufam commilimus, fu­ que epifeopi malediâionis vel excommunicationis
pradido abbati latisfacias.
vinculo teneantur adftriâi Inhoneftum enim no­
bis videtur, ut fine noftro judicio aqubdam ana­
Flblt:,0lhX L 1 11. AD HUGONEM ABBATEM thematizetur fanflz fedis apoftolicz filius, veluti
:iu« i»c
Cluniaceksem.
cujufcumque fubjedz ecclefiz difcipulus . S> qua
vero competens ratio adverfus eos quemquam mo­
Quod nemo (me apoftolico judicio poteft excom­ verit , fit hoc aliter determinari nequiverit · judi­
munica-e monachos Cluoiacenfes, nec
cium apoftolicum, quod nulli przjudicium przinterdicere.
tendere patitur, fupra hoc patienter przftoletur,
humiliter requiratur. Decernimus etiam, fic
Alexander epijcoput fervut fervorum Dei , dileffifillius , cujus vice , quamvis indigni fungimur ,
fimo filio Hugpnt abbati monafiern, quod dicitur
audoritate faocimut: ut ifdcm locus omnibus ad
Clumacum, tn honore beatorum apofiolorum Petri
/e ob falutem confugientibus fit mtfericordi® fi& Pauli confecratum, tn comitatu Matifconenfi nus, fit totius pietatis fic falutis portus.Obtineat
filum, & per te cuniiu fuccefforibus fuit abb.itiin eo locum juftus, nec repellatur pernitere vo­
but tn perpetuum.
lens iniquus. Przbcatur innocentibus cantas mu­
tua fraternitatis , nec negetur otfenfis Ipes /alu­
Um omnium fidelium pertitionibus fic necef. tis, fic indulgentia pietatis. Et fi aliquis eundem
fualibus fubvemre debeat apoftolicz carita­ locum expeticrit inz humilitatis fic falutis gratia,
tis gratia: multo magis his eft impertienda ejus
minime a venia fic optata mifcricordia excluda­
beneficii clementia, quos fingulariter proprios, fic tur: fed oleo medicamenti falutaris. fovendus befic fpecialiicr le gaudet filios habere fanda Ronignucr colligatur: quia fit juftum fic eft, ut io
do-

M

G

97J

ALEXANDRI PAPÆ II.

EPISTOLÆ-

97«

domo pietatis de jufto prebeatur dilcâio fanâ® Aquis autem temerario aufu hujus noftra fanâio*
'
' ‘
fraternitatis
, *& ad veniam confugienti
peccatori nis privilegium infregerit , noverit fe apoftolica
non negetur medicamentum indulgenti* & (alu­ excommunicationis atque anathematis vinculo in­
tis. Sit autem omnibus ibi advenientibus caufa nodatum. At vero, qui pio intuitu cuftos &ob­
faluti», hic, & in perpetuum, divine miferatlo- fervator exttterit , perpetua benedfâionis abun­
dantia repleatur. Data Lateranis xn. Kal. Apri­
nis & pietatis refugium, & apofkJica benediâio
lis, per manus Petri clerici , fungentis vice Pe­
nis dt abfohitioms prafidium. Decernimus prrte
rea & omnino conftituimus, ut nredidi lociob- tri fande Romanas ecclefi* cardinalis ac biblioeunte abbate, non ibt aljus cujufcumqne perforas thecarii, anno ab Incarnatione domini mlxx. pon­
violentia conftituatur ordinandus, fed ab ipfa con­ tificatus vero domini Alexandri pape II. nono ,
gregatione loci, fecundum timorem Dei , & in- Indiâ. vi 11.
ftitubooem legislatoris Bencdiâi , pater qui fibi
praefte debeat, eligatur ; & ad eum ordinandum, XLV. AD ALTMANNUM PATAVlENSEM e« μ«<γ.ρEn ico an m.
quicumque illis placuerit , epifeopus advocetur .
Qpafcumque vero terras nunc tenes, dt quas tu,
ruique fucceffores acquirere potueritis, in perpe BPrivilegium ecclefia ab Altmanno ad regularem
~ ‘ ‘ concedimus vobis.
- Si quit au­ canonicorum vitam edificata.
luum poftidendas
tem temerario aufu , quod fieri non credimus ,
contra hujus noftrz apoftolica confirmât ionis fe­ Alexander rpifi-apui ftntai fervoram Dei , dr/râe
fratri in Chrijio Altmanna PataV- epifeopa , <7
rte tn vemie, aut agere tentaverit; (cut fe domi­
per tam ecclefia qaam in territari» ejnfdem civi·
ni noftri Jefu Chrifti , & apoftolorum principia
tatir in parta Oeni flamini t canflraxit, tf in ho­
Petri, anathematis vinculo innodandum , & cum
nore fanlla Triwlatie tf paffionii damini naftri
diabolo, ejulquc atrociffimis pompis, atquc cum
Jefu Cbrifti, tf [anttaram Andrea apaftali , Pan·
Juda traditore Dorninr & Salvatoris noftri Jefu
taleonie martyrii, tf fanPti Ntcalai canfejfarit ,
Chrifti , in eteruum igoem concremandum , ficonjectavit, in perpttuam.
mulquc in voraginem , tartarcumque chaos de­
nier fum cum impiis dejiciendum . Qui verq eu·
flos & obfervator noftri pnvtkgrj er filent, bene
Onvenit apoftolico moderamini religiofis dcdiâionis gratum , & vitam «ternam a domino
fidenis & petitionibus ea benignitate & pie­
confcquatur, &c.
tatis (ludio condefcendcre, efieâumque praebere:
.Cut dum fpiritualis audoritas officii fui debitum
peragit, dum pia fidelium ftatuta roborando ve­
f> Wtvopo XLIV. AD GEBEHARDÜM
li
Salzburgenfem archiepifcopum.
nerabilibus locis prafidfam defenfionis impendit,
T··, t.
hinc affedus fu per na fttxibutionis lucretur iniConcedit ut epifeopatum unum in fua parochia1 lium > quod m parando beneficio non minor fuir
conftituat.
caritas quam poteftas . Hoc enim & bonorum
ftudiis , fpe proficiendi , augmentum tribuit ; &
Æsxandrr epifcapxi ftrvni ftrvorum Dt> , GIntr­ opus proprium, fiuâu profeâionis, Deo accepta­
ito SaltLttrjtenfi ercbitpifcapa , faifqat fac.
ble reddit. Itaque, dileâc frater, cariftima fan­
ttffonbut i» perpetaxm.
âi Petri filia Imperatrice Agnete femper Augufta
indicante nobis, te in fufiurbio civitatis tuejuxÜotlens es a nobis petuntur qua religioni1 ta pottum przdtâi Ruminis Oeni ad communem
, conveniunt , prompta debemus conceffione & regularem canonicorum vitam, ecclefiam cdnannuere , & favoris noftri graiatuèc przbere af-flruxifle ; & ut eam , juxta propofitum tur defenfum.- quoniam ex confideret ion» noftri officiii votionisde conftitutionis, apoftolicis privilegiis fircogimur ecdefiarum utilitatibus etiam fi mini. D maternus , tum ipfa partes tuas referente , tum
me exigantur, folicite invigilare , & animarum ipfo pro te fanâiffimo defideriopoftulante : ranto
faluti fokrti Audio providere. Quapropter, dile- promptius utriufque voluntati annuendum efte in­
ftiffime frater, quia poftulaili a nobis, quatenus dicavimus , quanto fit tua vota jufta efte certius
apoftolica auâoritate concederemus tibi unum e- intelliginjus, & illius defideria divino accenfafpipifcopatum in tua parochia conftituere, quia ec­ ritu ubique profperart cupimus. Concedentes igi­
clefia tua tam ample diffufa eft , quod per te fo­ tur tibi Ct prefatz ecclefiz, hujus noftri apoftolum non poffis eam in chrifmate, aliifque pluri­ lici decreti privilegium , lancimus, & apoftolica
bus , quibus epifcopali officio indiget , decenter auâoritate ftatuimus : ut clerici qui vel nunc in
ac rationabiliter regere : piis precibus tuis incli- eadem ecclefia funt ordinati, fub communi fem­
nati, libenter annuimus, & ut etiam impleatur, per vita , & clauftrah convetfatione confidant .
fatagimus. Apoftolica igitur auâoritate, veneran­ Ad quorum communem ufum confirmamus, &
de frater, religioni tur concedimus, volumus, incommutabiliter tenenda decernimus , determi­
& fumamus, atque auâotsirate beati Petri apofto­ nate quidem & ea qua pranominata Imperatrix
lorum principis, in quocumque loco tibi melius Augufta pro remedio anima fua donavit.
vifum fuerit, epifeopatum in tua parochia, con-E Eaamtrat pafftfanet tam ab Imperatrice, tam ab
ftrue, &ad procurandam falutetn animarum, ad­ epifeapa, bate etcltfia denatat,
Hkc inquam omnia, & quacumque etiam in*
jutorem ubi lua confideratione ibi prapone . Ita
tamen, ut epifeopatus ille, qpeiefia tua, tibiqoe nominata bona , eidem ecclefia vel nunc jufte
vel tuis (ucceiTonbus numquam fabtrahatur ; & colla ta funt, vel in poftenim Deodifponeote con­
nullus ibi epifeopus quandoque , five per invefti- ferenda , co tenore & auâoritate ad communem
turam, ut dici ailblet, vel quocumque pado ini­ ufiun fratrum ibidctft Deo farnulamiam decerni,
bi conftituatur, nifi qtiri» tu , vel tui fucceffo- mus, & corroboramus: ut communem & regulares, prompta voluntate elegerint , ordinaverint , rem vitam ducentes, nihil de bonis ecclefi® pne& confecraverint. Indignum enim atque detefta* pofito & fingulart ufui vendicent. Ut hzc igitur
bile eft, ut hoc quod Audio pietatisa vobis qu®· noftra decreta, adjuvante, domino, nndique firma
fitum, apoftolica auâoritate firmatum, ad detri­ illibjatique permaneant; apoftolica auâoritateconmentum ecclefia tuz quolibet modo vertatur. Si flitutqm t ut nullus rex , imperator, dux , co·
mes,

G

Q

ALEXANDRI PAPÆ II. EPIST. FRAGMENTA.

9rJ

978

mes , epifcoput , vel archiepfcopus , Ceu aliqua
Clere Mtdielpntnfi.
perioaa ieculari» aut ecclefiaftica, prxfatam ecde*
fiam ab eo ftatu & ordine» quem fuperius con*
Dt fimoniteit, & preibyt. diMtn. /abditet*. ywi
fismavimus , divellere » aut aliqua perturbatione
femimt abutuntur.
impedire prxfumat ; vel quicquam de rebus Sc bo­
nis ecclefia; invadere, aut diminuere, vel ab ufu
Noveritis nos in fynodo noftra Romana epif­
fruftuum fubtrahere audeat. Si quis autem con­
tra hujus noftr® fanftionis decreta lemerario au- copis omnibus, & religiofis fratribus adjudicanti­
bus,
decreviffe , a fimoniacis & fornicator ibus of­
fu venire tentaverit ufque ad digtuat fatisfaftionem , anathematis laqueo le irretitum noverit . ficium celebrari non debere, qec aliquem ChiiQui vero hcc eadem fideli devotione obfervare flianum id ab iis audire. Populum itaque a fimo­
curaverit, divine remunerationis gratiam & apo- niacis, & ab his quos feminis abuti cognofcitis,
ftoliex benediftiouis hic dc in futuro coofequatur officium audire interdicite , fic iacerdotes gihilo
abundantiam . Datum Rome v. Non. Martii, minus a tam nefaria prxfumptione repellite. Si c·· i», aia.
per manus Petri fanftx Romanx ccdcfix presbyt. quis vero facerdotum, diaconorum , vel fubdia- *’*
cardinalis ac bibliothecarii. Anno xti. pontifies Bconorum, officium contumaciter deferens, femi­
nam fibi potius eligit, ficut fponte ob fornicatio­
tus domini Alexandri 11. Pape, Indiftione xt.
nem dimittit officium, itaob prxvaricationemdi­
mittere cogatuf & invitus benefickim.
FRAGMENTA QUÆDAM

EPISTOLARUM ALEXANDRI

Ptpule MtditUntpfi

PAPÆ II.

Dt prtsbyttris fimuntacu, & ftrnicattribut.

Sciat nobilitas veftra nos in Romana fynodo c».. ·ιΜ.
confilio totius fanfti conventus dccrevifte , ut a ’’
presbytero fimonraco , feu concubinam habente,
ZMMUMMaicatar alium rxcvHmaairsrr tw poffit.
Mifla a nullo fidelium uud'atur. Eos etiam, qui
Audivimus quod Henricus Ravennas diftusar- ut fornicari liceat divinum officium derelinquunt,
chiepiicopus, nifus fit te excomnfunicare : quod, fit ab eo recedentes, diabolo Ac ejus operibus ferquia excommunicatus excommunicare non potuit,! viunt, ficut fe jaftiifime ab officio alienos faciunt,
apoftolica auftoritate te tuofque abfolventes , ua bcixficio ecclefiarum privatos adjudicamus.
mandamus exinde non curare.
>

J«o r >4 t.t r.
Ei 14.4 ..c.

ntMCbitni .

Ex regiftn ejufdem.

. G. C. laicribitur apud Gratianum Valeriano epifeopo

Martyri .

De tpifcepe finttniaeo dSf ftnurttort.

Epifcepie & regi Dtfaatiarum ,
Dt tpifctp. prtibjter. diaeon. feminet* Mcipientibett,
O rttintnlibui.
Cn.it. ΑΛ.

·'·

Lancium Micernium epifcopum ab epifeopio
depolui, quia-accufatus eft & conviftus de forni­
catione, At fimoniaca epiicopatus adeptione , ia·
cror.unque ordinum venditione

Si quis amodo epifeopus, presbyter, diaconus,
Jtctli»* arcinfiacAM
feminam acceperit, vel acceptam retinuerit, pro*
prio gradu decidat, ufque ad fatisfadionem, nec
in choro pfallentium maneat , nec aliquam por i Dt tt fni epifctpMnn. per fimenum (J btntitidium
’
MfUffiit
tioocm de rebus ecclefiafticis habeat.
Litteris ad fedem apoflolicam allatis computui­
mus, te contempto fanftorum patrum anathema­
te, archidiaconatum ■ non modo pecunia , verum
etiam homicidio acquifiifle : Ac nunc tanta (cele­
ris contagione maeulikjim , Sueffioocnicm epifeopatum per dcteft.bile fimoniaeç hxrefis commer­
cium compar.fle. Unde apoftolica auftoritate tibi
interdicimus, ut ordinationem fnfeipere non ptxfumas, donec ante nos , vel legatum noftrum ,
purificare te fuper hac infamia ftudeas.

hfdme.
Dt eufftritate Mainardi tpifctpi, & Jtatmu
artbitptfcopi.

ifuptmr

Notificamus, omnia capitula, qux per confratres noftros venerabiles, Mainardum fcilicet col­
lateralem epifcopum noftrum , Ac Joannam archiprxfulcm noftrum, inSpalxto aliilque civitatibus
funt ftatuta, eadem in Romana lyoodo feriatim
ea referente, a bcatx memorix prxdeceflbre noAro Nicolao , apoftolica auftoritate roborata, Ac
fub anathematis intcrpofiiione-roborata .

Ex regifre tjufdtnt.
E

Dt eptftepis duabur dtpefitis.

Definite Gradenfi patriarcha.
Dt prtsbjt. dtacan. fubdite. tofie ntn vivent ibas.

Erubefcant impii, At aperte nos intelligent ju­
dicio fanfti Spiritus eos qui in tribus facris gra­
dibus, presbyteratu fcilicet, diaconatu, Ac fubdiacopatu pofiti , mulierculas non abjecerunt, At ca*
' fte non vixerunt , excludere ab eorumdem gra­
duum dignitate. De tjaamfeftis loquimur : fecretorum autem cognitor Ac judex Deus eft.
Canal. General. Tom. XIX.

Emolfus Santonenfis in Francia , Ac Landus
Nucerinus in Italia, epifcopi, multis certilquecri­
minibus accufati; alter quod ecclefiarum ecclcfiafticorum ordinum confecrationem fimoniace Ac
interveniente pecunia fecerit; alier quod officium
ab apoftolico fibi interdiftum prxfumpferit, con­
viât: funt iynodali judicio depofiti.

0.91

Clt-

ALEXANDRI PAPÆ IL EPIST. FRAGMENTA.

979

980

/
Clem Mediolsntnfi.

* «i

Gtallelmo dt * Monftroltn.

m·»·

•cilola-

Nifi coram ecclefia confongainitaee probata, uxorem
dimitttro an licet·

Dt erckiepifcopo fiseoaxion.

Arthiepifcopum veftrum fimoniacum fuifle nul­
lus veftrum ignorat: quia dum abbatias & otdtoes vendit, hoc etiam ipfe propalat.
t

Multorum relation· cognovimus , te propriam ,rep ,c.,,
velle abjicere uxorem , & adherer e alteri, pre- ι<·» , ,»·
tendçntem confanguioitatif occafionem. Unde a* <··“Ι10,“··
poftolica auâoritare interdicendo mandamus tibi,
ut banc quam nunc habes uxorem , nullatenus
,
prsfumas dimittere, vel aliam ducere, donec epifeopomm religioforam concilium caufam iftam
examinaverit.

Ex loco mcerfo.

Quot Mtffat in dit facerdatt celehrare IsCtat.

!»·►·. cj». Sufficit facerdoti Miflam unira in die celebra·
mteof··* rc’ Su*· Chriftus ferae! paffuseft, & totum mun­
ch. '" dum redemit. Non modica res eft , unam Mil-B
Wifredo Conflantr« epifeopo.
fam facere : & valde felix eft, qui unam digne
De mifericordia impendenda bis , qui homicidia fucelebrare poteft ■ Qiiidam tamen pro defundis upervenientes , nec voluntate, nec aiiione
nun faciunt , & alteram de die, û neccfte fir .
Natu quicumque pro peconiis, aut adulationibus
perpetraverint.
faccularium, una dic pratlumunt plures facere mif­
Dicebant fe latores praefentiurn homicidio illi,l»op io< i*
fas, non exifttmo evadere condemnationem.
pro quo poenitentia illis injunâaeft, penitus non
mterfuiftc , fed prcliantibus folummodo cafu luPhilippe regi Francorum.
pervenifle · Quod fi ita eft ; quandoquidem nec
£*<*od Romana fedis decreta t an quant repul* cano, in caufa homicidii, nec in culpa fuerint, mife­
ricordia fuper eos mori , exilium eis apoflolica
nscxt admittenda faut.
audoritate rem 1 fi mus.
l»ti c i».
Ignorant raiferi quoj hujus lande fedis decre­
Landulfo dT Arialdo clericis.
ta, ita pia fide a filiis matris ecclefix accipienda
fint, & veneranda, ut tanquam tegula canonum C
Non Ua effe sndalgtndum perjuris, ut perjurandi
ab cifdem abfque ullo ferupulo admittantut.
detur occafio.
Cirre Ô" populo Florentino.
Poflumus in perjurio aliquo crimine lapfis ini- ira p. u ·
i
Monachi intra clauflra morentur, ff a prmhcalione fericordix manum porrigere , fed non debemus ·♦·
ad tuturx perditionis exemplum licentiam dare.
abftineant, aaa mhuflrcnt.
Bertngario Narbone^fi Vnecomiti.

(«o p. , <
Juxta ChalcedonenGs tenorem optimi conciE*< e
’ m0D>chis , quamvis religiofis , ad-normam
i.nt Chile, fanâi Benediâi, intra clauftrum morari pnreipimus: vicos, caftella, civitates peragrare prohibe­
mus : nifi forte quis de fuas anime falute fcllicitus, ut eorum habitum atfumat, eos intra dauilrum coniulere voluerit.

Non effe occidendos Judxos.

Noverit prudentia veftra nobis placuilTe , quod Iw Ρ·«>· '5
Judxos, qui fub veftra poteftate habitant, tutati "r
eftts ne occiderentur. Non enim gaudet Deus eftulione fanguints , neque laetatur m perditione
malorum.

Mangifo Veneter.fi epifeopo.

VVifredo Narbcmenfi archiepifcopo.

Nullis eleemofynis redimi pofft, quin conjanguinei

Jeparentur .
De eodem.
i»op.Hujus viri caufam, fuper qua apoftolicam iedem conluluifti, retraçantes, fi quo modo mifencorditer coojunâam fibi illicite conlanguineam
retinere polTct, & orationibus, jejumis, ac hereditatis & eleemofynarum fc largitione redimere :
nullam auâoritatcm competimus, qua fibi cuneederemus.

Noverit prudentia veftra , quod omnes leges lre p (J .
tam eccleGafticx , quam fxculares , effufionem
humani fanguinis prohibent.
Ex loco incerto.
Confeeretur qui tieflus eft ah ecclefia , éX eft illero
dignior, licet filius jacerdotis .

Berengario Bafiietnfi epifeopo.

E
De poenitentia tjxi , far filiam patrui corruperat .

t’»p>c.·

Ifte pernitens venit ad nos , eonfeftulque eft ,
fe filiam patrui fui corrupfiOe; cui quatuordecim
annorum poenitentiam injunximus, ut jejunet qui­
dem tribus quadragefimis . In quadragefima poft
pentecoften , duobus diebus in pane & aqua in
feptimana.- & in adventu, tribus : fit in majori
quadragefima, tribus: & abftineat fe ab mgreftu
ecclefut, & a communione, duobus annis.

Apoftolica audoritate praecipimus vobis , ut ii Dift.,» c»K.
eum, qui ab eccleGa eleâus eft , altero dignio- ”·
rem efte , canonicamque ejus eledionem proba­
veritis, tuiti noftra auâoritate confecretis. Nam
pro eo quod filius facerdotis dicitur : fi carters
virtutes in eum conveniant, non rejicimus : fed
luffrigantibus meritis connivcndo , eum recipi­
mus .

Ex

9t(

ALEXANDRI

PAP Λ. II. -EPISTOLÆ.

?81

i
Ex loco incerto .
■

j £* loco incerto.

Fratrem.»·/ fororem nxoru fjuivoce tantum did
cognaiot.

<u»4

Htfi ranenict\ud,cafum

.IU: comprth-.Je·

rit laicui excommunicetur.

Quod autem frater, fororve uxoris tux cogna­
S> quis deinceps priorum, aut cujufcumque diM
<
ti tui dicuntur, çquivocationu jure fit, & necet- gnitatis, vel cuiulcqmque ordinis laicorum, epif. *·'· d A·
fitate vulgaris appellationis potius , quam ulla copum comprehendent, percuflcnt, aut aliqua vi
caufa cognationis . Uxor enim fratris , iratnffia a propria lede expulerit, nifi forte judicatum ca­
potius, quam cognata vocatur. Mariti frater le­ nonice ; sudores , & cooperatores tanti (celetis
vir dicitur . Duorum autem fratrum uxores vo­ anathematizentur, dt bona eorum ecclefiz ipfius
cantur janitrices , quafizeandem januam tenen­ β juri perpetuo tradamur. Si vero in presbyterum, '
tes, vel per eandem jariuam intrantes. Viri (oror vel in quemcumque inferiorum graduum clericum
Glos appellatur . Sororis autem vir non habet haç eadem przfumpferit , canonice pcenitentiz .
nomen fpecialc, non uxoris frater.
atque depofitioni fubjacebit. Si contumax fuerit,
excommunicetur.

63·

AD

EPISTOLAS

ALEXANDRI

II.

APPENDIX.
IN

SEQ.UENTEM

EPISTOLAM

COLLECTORIS

ADMONITIO.
Uom rjça , xt arbitror , primut profero epife Cfoboles placet ad ipfius affinitatis priorn fiquidem
lam inter Alexandrine} bac xne perfuafuira---------------confouium
-r
tranfire
, pro eo..._
quod verbum Domi­
tient dedi, food in M. S. codice Luctu fi, ex quod
ni validum eft , & forte , & ut tnquiens dixit
lom accepi , ftattm fabdatur epifiola ejufdem Alexan­
Propheta , verlaw Domuu ftabit in aternum ; /7
dri ,
inter Labbeanat ed XXXV1I1. Codex vere
ai.ai Propheta, ^eoniam ipfe dixit, & fatta (ent,
ille eodem eft Bunfiardi collettto cum addittonibuc
ipjt mandavit & creata Junt , ftatmt ea in afrranonjmi , exbibetfue fcriptura formam , jv* meante
num, & in [a-ulum (acuit, praceptum p>fuit , &
XII. foculo erat familiar^.
■·» prateribit. Nam per verbum luum , atque ptz-

Q

Fraternitatis tu« iludioiz fagacitati frater aceptum efficere duo carnem unam, id eft malcumande quia debeo, refero grates; quoniam que
lum, etfceminam, qui innumeram multitudinem
fifti que debuilh, jucundam me rcddtdtfti . Un­ fexiss utriulque non dcllinr ferum facere unum,
de placide ad inquifita relpondeo. Sedem apoftoficut per (e veritas dix<t , Non roga pro bit ton·
licam contulere dccrevtfti , fi mufier copula nu­ tune, jed pro tn,
crcdluri funt per vtrbxm to­
ptiali exnanco viro juhâa cognationi ejus perti­ mtit n me, ut unum fint, fient tu pater ,
me ,
neat ; fi eo defundo cognatio maneat eadem ,· β" ...
.
_
,,
_ . Si quis
<ζ· «■ te , ut άΤ ipfi ...
tn ___
nobn ____
unum___
fint
vel fi ab alio viro cognationis vocabula diffolvan-Dfacrilego
, flt
aufu
in
quenc
‘
“ temerario
’
'’
’ defundo
‘
~it
tur ; vel fi iufcepte totales poffint legitime ad propinquitatem,
— ·
- vel· 'fub
· altero affinitatis
vocabu­
prioris viri cognationem rranfite copulam. Eft ela diilipare , & lufceptas luboles alterius copulz
nim verbum Domini validum & forre, eft dura­ credens legitime lociari prop nquitati prioris, hic
bile, eft pnefervabile, & immutabile , non monegar Dei verbum validum effe, vel fune.
tnentaneum, non tranfitoriom, ait autem per fe
Er quia tam facile , St tam velociter quzrit
ipfa veritas, que Deus eft, & verbum Det. Ca­ dilTolvere, h>c non credit , verbum Dvmini ma­
lem tJ terra trenfibxnt, verbo entem meo nentrannere in «ternum . Confice........... ex quatuor lo­
fiem. Antequam Deus in carne mtçr homines ap­
cis a le dillantibus magna intercapedine, & conpareret , eq^rfifptrante , dixit ei Adam * Quamfeâa , & conglutinata finge cujulcumque figure
obrem relimptet bemo patrem fuum, & matrem, &
vel immenfitatis volueris corpus - Numquid erit
edicar t bit uxori fua & erunt duo in carne una, cui
humanum ingenium , quod ipfas quatuor par­
non contradixit Dominus.
tes ab invicem valeat fegregare , ut unaquzDeinde cum veritas oriretur de terra, in ter­ que poffit agnofei, ficut a quatuor avis duo con­
ra & vifibihs tn humanitate apparuit, interroga­ ficiuntur io unum , & de duobus fir concretio utum eft , fi licitum effiet homini uxorem relin­ Ena? An fimihtudtnem de quatuor elementis unde
quere. Quod perhibens vetuit fieri , przfertim fi homo concretus eft poteft colligere ; fi eorum
fornicatio fois excluderet copulam maritalem;un­ unaquzque fpreies, quoniam in multas divifiones
de protulit ftatim in medium eandem ipfam fen­
partita eft, diferetas inter fe conferas paries ali­
tentiam , quam ante fzcula manens cum Patre , quas. Fu idem in metallis, hoc etiam in liquo­
Verbum inlpiraverat in Adam, iple confirmans , ribus, probat etiam in coloribus pidor , qui fequod ipfe primus protulit homo . Quamobrem re- quttur ane naturam, fucis admtfcendo colores ex
hnijutt bomo patrem fuum, & matrem, & odbareinvifib<libus corpora fingens. Sed ne alia Domi­
ni conflitutio, vel juffio 'tafTaretur , & ne tellus
bit uxori Ju.e, & erunt duo m came una.
Si una caro fiunt, quomodo potell aliquis eo- i proprio vacaret ornatu, Spiritu San fio reflante
rum propinquus uni pertinere, nifi pertineat al­ pofuit terminum- conftitutio Sanda Sa nilorum .
Air autem przceptio fanda divins ; crejate , &
teri, quod minime fieri poffe credendum eft; nam
uno detundo m fuperllite affinitas non deletur , multiplicamini, Ü replete terram Pofuit erum Do­
nec alia copula conjugalis affinitatem prioris co­ minus terminos caulis, ztatibus fzcdii finem (la­
pulz folvere valet. Sed neque alius conjundion s tuit , compagibus membwrum hominum poluit
Qqq i
nuConal. General. Torn. XIX.

ALEXANDRI PAPÆ IL

985

EPISTOLÆ.

984

numerum. Lex ecciefie regulaque (anctorum co-A tuendum, exterminari fanamus. Quifquis extcrgnauoni mortalium, agnatis, atque affinibus ter- mmari non metuit , catholicus non eflc convin*
minum reciprocationis inflituit , quod valde me- citur .

»

^ALEXANDER
R. Ο M A L D O

(a)

IL

EPISCOPO

CUMANO

QUper caufas GilTandi presbyteri de morte epi- B rufator ce (Ta veri t, eutjdem ex (e praebere tuo com­
O (copi (ui przdecedoris tui infamati in medium
mittimus arbitrio . Vu.garem denique legem a
m «a Hm- confuluimus . Itaque circa omnium aditantium
nulla canonica fanâione fultam , ferventis (ctli­
cet,
five frigidae aquz ignitique ferri contaAum ,
q fratrum affenfu .unanimi tue dikâiont refcribi• cJ>- lupcr mus , prxfatum Gillandum ante teprcientandum aut cujuslibet popularis inventionis ( quia fabri­
c*““
ubi fi certi accuûtores defuerint , tunc diClante cante hzc funt omnino fada invidia) nec ipfum
jultitia fme omni controyerfia presbyter quzcutn- exhibere , nec aliquo modo te volumus popula­
que ob hoc injulle amifit, ac facerdotium, & in­ re , immo apoftolica autlsoritate prohibemus hr.
millime .
tegra accipiat beneficia. Purgationem (A) tamen
ante te, duobus (jbi Sacerdotibus junâis, ubiac·

j

C3·

AD

SEQUENTEM
COLLECTOÀIS

EPISTOLAM

ADMONITIO.

U. cumque Ivonem accufant de corrupto, tnterpolatoque textu canonum, (f decretorum ,
in colle·
, ii.onem Juam trinfiniti, tlhi profeHo accidet apportunum fragmentum fequentis Alexandri epifiola,
qad ego effendi in MS. Pifiaiienfic catbedralu codice, m que Ivonu decretum cum alus nonnnllu decret.mbui linflwtfï!'<ui in extiemn pagellarum ora adjeftu continetur . Ex hac ipfa enim epiflola excerpfii
Ivo cap. 409. <J7 ex ilio Grat.axui dt>i. 5 Z. cap. lolicitudo, canonem illum, quem G Labbe ni inter Ale­
xandri eptliolai num. XXXII. recitat . In eodem Ivonu decreto data hac optfiola legitur ad Aomaldum
Confianttenfem ; in codice vero fi.tor-.cnfi e]us, ad quem dirigitur, mtrs de/ideratur . Ad leUorum comuoudnm utramque I'fiiontm ex adverju pojtiam exhibebo.

Q

EX EDITO IVONIS ET GRATIANI.

EX M. S. COD. PISTOR.

Ad Aomaldum Cenfiantienfem epifeopum. De eo tqut
fnbdiaconatui ordine pefipofito, diaconus, & pre]
bjter efi ordinatus.

Alexander papa II.
De quodam Sacerdote male ordinato.

Uidam tn clericalibus officiis educatus fubOI icit udo dileilionis tuz ftuduit confulere , utrum portitor iftarum litterarum, diaconatus
diaconatus gradum fufcipere neglexit , Je
fic presbyteratus officium fit idoneus peragere, nec­
diaconatus, ac presbyteratus honorem , non
ne : cum ad id prepropero curfu , videlicet fine
quidem ambitioie , (ed negligenter conlcendit .
iubdiaconatus ordine, negligentia potius , quam
In quo pxccptum canonicum non nos invenide
(uperbia , cognofeatur adfcendilTe. Unde nos con
meminimus; conlilium autem ex prxiogativa au(utendo caritati tux mandavimus , ut ab officio
thoritatis apoftoicx damus. Ab urriufque itaque
lacerdotali eum prohibeas , donec proximo qua­
ideft facerdotalis, & leviticz, quot inordinate futuor temporum jejunio iubdiaconatus tnimfterium
(cepit, officio (ulpendatur ; donec congruo tem­
fibi rite imponas, & fic deinceps ad majora offi
pore interfit ejus, qui ad fubdiaconum benedi­
cia cum redire concedas.
cendum honorem, fic cum eis iubdiaconatus fufcipiat benedidionem. Prius tamen difeutiendum
fi ejus vita digna officio habeatur ; & fic , fi vi­
ta: canones non obviaverit, in priore ordinatio­
ne diaconus, & presbyter teneatur.

Q

S

e
AD

BURCH ARDUM

j u

S

D

E

M

H ALBERSTADENSEM

EPISCOPUM,

laude 1 eji.t Ommendat, G pallium pro merito concedit.

n- i

Alexander epifeopus ( jervui fervirum ) Dei dile
iliffimo «a Cbr.' ii ( Burchardo ) Halberfiadenfi
epijcopo m Domino falutem G apofioheam bene·
diiiionem.

E. U» €
Iptctl ectlib tppetd.

I

P·»· »·

fi a S. non ut bofpites, fic advenas , fed ut cives
fic coheredes, fic concorporales in habitaculum
Dei coaedificatos, in area quoque dominica comparticipes fic cooperatores, lingulari munificentia
excellenter donari prrmonuit. Dum tempus, in­
Nter multa quz magifler & doftor gentium , quit, habemus, bonum operemur ad omnem, ma­
miniller quidem Chrifti , & (ecundum Dei xime autem ad domcfticos fidei. Unde etiam mi
grati® donum, difpeniator myfteriorum ejus, di- dileâiffime fili Burcharde venerande coepifcope,
(crete fic (piritualiter inilituit , quoidam ineccle­ fidei tux, quz per cbaritatem operatur, fic juftitir
(«) Gratian. in eduo Rsynildo M. S. meat Ramaldo
(b) Extat hzc periocha m Cap. Mennam a. q. j. adfuc» fragmento epillo r S. Gtegorn ad Brunichildem ; ted perperam , cum revera tit Alexandri 11 nec in edita
epiflola $ Grejorn lejstur , ut notant corraâotes Rctnani in idem caput Mennam.

»

ALEXANDRI PAI>Æ

IL

BPISTOLÆ.

.98 «
in AfcAnfione
Domini, in Pentecoftes firfto, in fefto S. Johaumur . Temporibus autem illis , m quibus vepit
ms Bapuftx, m ferto Johannis fic Pauli , inven­
ira Dei io filios diffidentis, de quibus verepoffumus cum apoftolo dicere. Videte canes malos tione corporis S- Stephani . in fefto S. Sixu , Jc
operari concifionem : opus minifterii lui, dc ao- S. Michaelis, & omnium fandorum , m nativi­
dificationem corpus (corporis) Chrifti ad hono- tate apoftolorum Petri β( Pauli , & Andre», in
reov-apoftolorum Petri & Pauli ad voluntatem Ac dedicatione ecclefiarum , in faciendis ordinibus
jnrtïonem dileâirtîmi noftri filu Henrici IV. re­ Ciucem etiam ante te & ante |ucceffores tuos
portandi licentiam dotumut. In (lationibus quo­
gis , fcilicV ut ecclefialliez: pacis inquietudinem
icgius advocatus propülfares , cum omni gaudio que fctpvis fuper NaccutnXideft equum, iolemmter
ornatum . Videatur fymle diploma Colo .*
iufccpifli. Itaque poft fufceptuin legationis obfequium , femper unanimis uno fpiritu & (incera nienfi ecclefir datum ) equitandum permittimus
afteftione pro nobis ac Romana ecclefia nobit- tibi & (uccertoribus tuis . Infuper mitras tibi Ac
cum folicitus fuifti : non tamen qurrens qu» fucceftoribus tuis, ac canonicis excellentioribus,
fcilicet rpresbyteris
Ac diaconis,
inter ---------------miflarumfotua, quantum qux hint Jefu Chrifti. Pro tanto ------------ ,------------r--------- - -----igitur Deo ejufque SS. Apoftoli» a te collate (er ® lemnia miniilraturis fubdiaconis m majori ecclevitio, in pruni» ipfi gratias laudefque debitas re­ fia tua , & fuprafcriptis feftivitatibus portandas
ferimus. Qui dileclirtimo filio noftro prxuomina- concedimus. Et omnia qux privilegiorum auâoriiate tibi Ac tux ecclefir a prrdecefToribus noio regi, tam (andum opus tibi injungere tibique
lufdpcre
lufc
ipcrc infpiravit. Deinde quia lancta Romana fttis, videlicet iuinmu potjtificibus , infuper et­
ecclefia, qux bene fundata eft luper firmam pe­ iam five regum, live imperatorum confirmationi­
tram boc femper habuit verz charitatisjudicium, bus , feu quarumlibet perfonarum donationibus
ut aut nunquam , aut raro ab aliquo gsatts ha­ jufte collatx funt, noftro quoque auâoritans pri­
bere vellet beneficium: competit uoftro apoftoli- vilegio confirmamus. Prrierea quoque (latuimus
co moderamini aliquod honeftum, aut fingulare coram Deo, ac terribili e/us examine futuro , Ac
donativum pro noftro jure tibi turque ecclefir per hujus noftra privilegii & apoflolici ( prxeeprivilegiorum auâoritate concedi . Itaque & lo­ pti ) (eriem ac conftitutionem fancimus , ac B.
cum & nomen filii fpirituaiis fingulan ac fami­ Dei genitricis, (emperque Virginis Manx , nec
non B. B. Apoftolorum Petri & Pauli , fando­
liari aftcdu tibi concedimus, fandr quoque Halrum................
etiam martyrum
Stephani
ac ------Xixti --------( Sixii, )
herlhJcnfi ecclefir tur, ut fit filia Romans ec-......
—----- —
r------ —
elefix pizrogativam quamdam attribuimus. Infu- C exterorumque omnium fânâorum auâoritate, in
per quoque pio paternoque affcdu pallio te ador­ quorum nomine prénommai· tua ecclefia dedic*nare decrevimus, fa.lva tamen audoritaie aut ma- ta cil , decernimus, atque obteilamur tam apo.
gifterio lands metropolis Moguntinx ecclefir , Holies ledis futuro» pontifices , quam qui eccleiilvo quoque fratrum tuorum coepifcoporutn & fiafticas admmiftraverint aâtoocs, cunâofquc chrifttanorum titulo mfignitos, ut nullus hanc licen­
vrdme ik loco. Sed tuum eft , ut ficut nos foriniecus, it» te iple adornes intrinlecus, ut do­ tiam ( fibi (umat ) de his omnibus, qur eidem
ecjlefix a priadecertoribus noftris per privilégia
cendo fit faciendo, quxeumque funt jufta , qur
cumque honefta , ante & retro efte portis con- jufte concerta, vpi a nobis data vel danda , aut
dpicuus, pallium in determinaris diebus , ad fa- ab aliquibus fidelibus viris ac rnuberibus prxfarr
era miflarum folemnia celebranda tibi concedi­ ecclefir tradita funt, vel futuris temporibus con­
trademur, tam in abbanis, quam in monatleriis,
mus, in natali Domini, in fefto S. Stephani protomanyris & S. Johannis Evangrliftx, in Epipha­ •c xenodochiis, tam m firmius, quam in terris,
nia Domini, in purificatione, Ac aftumptioue, & & comitatbus , leu aliquibus pofteiiionibus con­
nativiure lanftx Maris, m cœna Domini, mb. vellendi, dilvcfticndi, moleftandi, vel alienandi.
congratula- A Sabbatbo , in dic relurreâioni
lix tus que ex fide eft , plurimum
plurir

£3*

IN

S E Q^U ENT EM

COLLECTORIS
1HS

EPIS T O L A M

PRÆMONI T I o.

X nonnnllit epiflola, qaam h:c exhibeo, lacimii a Gratiano fimal innflii tf ajfatit cvmpingitar epi fe­
la ili» »d Lncenjet, qaam Ljbbeaf nam. XXXI'. dedit. Integram dnpla , at inpla majerem tx ar.
cbetjpo Lkcenfi, quem fervent archiva Canonicorum ecclefia illiat catbedralit platea BB. I. vacavit pri­
mai ommam Florentinat nofier tn opere mjcripto Memorie dt Ila Conteffa Matilda i» append. Veter.
Menam. pap. r 29. Ex illa vera bic tranfiah , ne demcept tn colleflionibat conciliaram maula , O hinc
inde detrancata Jpeflacalam Jai miferahdam , lagendamqae lefleribat, reiqaa canonica amatoribat prabeat.

E

fcÿ»

AD

CLERUM,

ET

POPULUM

LUCENSEM

Contra facrai ordinatione», tj bénéficier am tallai tenet fimeniacai.

/Ilfxander eprfcopai, fervat ferveram Dei, Lnctnfit D ceniem itaque ecclefiam tanto fpecialius noftrs
—
■
devotionis (ludiam de fideramus impendere, quan­
eccltfia aero , & papolo in perpetanm.

to & illi privata ejus, dt publica omnium cura
UM divina providentia idcirco nos in fede compellimur providere. In ea igitur quod multis
apoftolica conllituere voluerit, ut omnium temporibus male pullularte, Ac in robur jam in­
eccleQarum generalem curam gerere debeamus veterat»
,
malitis com peri mu» excrevifte divini ver­
tum maxime illi ecclefie ftudium noftrs devotio­ bi gladio fuccidcre, dt penitus extirpareoptamus,
nis follicitius eft exhibendum , in qua ante fufeep- ut Deo volente erutis fpnsis vitiorum, tn fertilem
tum univerfaiis regiminis opus ecdefiaftici officii poftmodum mertem femen illic fatum valeat abun- ,
ncceffitate laboravimus, & cui privata quodammo­ dare. * Ex mullis temporibus hoc deteftabtle ma- ^7*«··lum intra ipfam ecclcfiam loolcvide cognovimus, *«ιί.ι\>
do dileâtone prius defervire ftuduimus. Circa Luut

C

987
ALEXANDRI PAPÆ II. EPISTOLÆ.
988
fcj?· «t nulli unquamcletico,quamvisreligiofo, quam-A rum eti|m fado flagello de funiculis verberans
vis icientia & moribus pisdito ecdefiafticum be­ omnes eliminavit de templo; aperte demonftrans,
neficium concederetur, nifi ei qui profano pecuquod tales negotiatores non ficut ceteri pectatonis munere illud emere ftuduidet; fiebat cede·
res funt corripiendi , led a templo Dei i. a
'fia 81 res ejns ita .venalis, veluti qusdam terre­ fanfta ecclefia longius funt projiciendi. Nam ficut
na, & vilis merx a negotiatoribus ad vendendum per columbarum venditores illi denotantur , qui
expofita. Quod malum quam deteftabile , quantum facram manus impoiitionem vendere conantur,
Deo, fanftrtque fit contrarium, & ffacri emones lie per nummularios eccleftaflici beneficii vendi­
docent, & fere, omnibus manifeftum exiftit. Chaltores defignantur , qui domum Dei telle evan­
cedonenle nempe concilium unum ex principali­ gel ip Ipeluncam latronum efficiunt. Quia ab hubus, fimilt poena condemnat eos, qui facram ma­ tufmodi mercatoribus quidquid poffunt capiunt ,
nus impofittonem (per quam SpiritusSanftuscon- & gladio fu® malitite non corpora , fed quod
fert ) mercari dignofeuntur. Utrofque enim au- pejus eft anirrfos trucida·e nofcuotur. Tempore
Iteritate inexpugnabili, illos a beneficio, i ft os fa­ vero apoftolorum cum multi rerum (uarum pre*
cro ordine jubet repelli. Sacrorum vero canonum tia ad ped-s eorum ponerent , Anaoia , & Saauftoritate docemur, omnia qus Deo, vel ejusB' phira infpirante Sanfto Spiritu voto cordis pre­
ecclefis offeruntur, facra fieri ipfa oblatione ; nul­ tium agrorum liiorum Deo obtulerunt . Qui
laque autem (aera fieri poffunt, nifi (piritu fanâo, poftmodum, quia luggerente Diabolo partem ip­
a quo omnis fanftificatio procedit. Nam ficurom­ fius pretii retn.eie conati funt, voceB. Petri prin­
nis quaelibet res cum imperatori defertur , impe­ cipis apoftolorum fpiritui lanûo mentiti idc dirialis efficitur; fic cum ex voto Deo, vel fanâis cuntur , & quam grave fcelus contraxerint, utriufoffertur, divina; ac per hoc fanftificata cognofei- que repentina morte mooftratur. Si ergo illi ini­
tur. Non igitur mirum, fi par pcena conftringit
tio (urgentis ecclefix tam horribili pcena divinitus
eos, qui aut facrum ordinem , aut facram rem ec­ funt puniti pro co folummodo , quod partem pre­
clefis vendere , feu emere audent ; cum neutram, tii ictinuiffent, quod folo voto ecclefi® obtulerant ;
mfi Sanâi Spiritus dono valaeat (anâificari. Prs- quid dicendum eft de his mercatoribus, qui non
terea cum facrorum canonum auâoritas quatuor 1fuas, fed res ecclefis, fed in ufus fuos ex pro­
ex rebus ecclefis jubeat fieri portiones , quarum pinquorum fuorum non verentur vertere ? Profcfto
una pauperibus , altera fabricis ecclefiarum fit ficut deterius eft diftrahere, vel comparare res ec­
impendenda, tertia epifcopo, quarta clericis con- 1clefis, non quas ipfi ecclefis conferunt, feu quas
ferenda; ficut pauperibus ecclefis fingulc partesCpro animabus fuis fideles offerunt, quam folam
gratis funt concedende, ita quoque relique partes pretii partem rerum a fe oblatarum retinuiffe ; fic
nec ab ipfo epifcopo vel clero funt retinende, aut
talium negotiatorum interitus gravior & profun­
vendenda, fed eis pro Evangelii praecepto, & of­ dior , quam illorum effe convincitur ; ex hac quoficii fui labore eodem modo conferende, in ve­ que peftima venditione pene malorum omnium
teri quoque teftamento, cum adhuc gratia Evan­ iemina pullulare nofcuntur. Nam ii qui res Ec­
gelii adhuc non corufcaret in mundo , legimus clefiarum dc potiora earum pretio ftudent acquire­
fcelus hoc quantum abominabile effet, cum tem­ re, non Deo, vel ejus ecclefis velle famulari ,
pore Jeroboam quicumque volebat, implebat ma­ fed foli Mammons velle fervire veridica ratioqc
num fuam , 6i nebat facerdos excelforum , & pro­ probantur. Sicut etiam fanâus Gregorius de fipter hanc caufam peccavit domus Jeroboam , & moniacis teftatur, non vitam moribus compone,
deleta eft de fupcrficie terrs. Si vero domus Je­ re, non fcientia curant exornare, fed folummoroboam ob hoc deleta eft, quod pecuniam acci­ dq. aurum, 6c pecuniam, quibus res emant eccle­
piens conftituebat facerdotes in excelfis; non im­ fis, inhiantes defiderant congregare. Ac fi tan­
merito de libro vus cslcflis eorum nomina de- dem
-.........malitis —
fus -------votum—impleverint,
r------------ , —& data .._
nulentur, qus interventu pecunis facerdotes , vel^ merofa pecunia rerum ecçlefiaQiçarum penes fe
clericos in domo Dei conftituunt . Puto enim, dominium habere coeperint, tunc aperiunt qua in­
quod hi tales nunquam adverterunt pia 1 mille fen- tentione ecclefias militare decreverunt. Toto enim
mentis annifu undecumque poffunt corradere pe­
tentiam dicentis: Qp» non cognovi negotiatio­
nem; introibo in potentias Domini. Nam fi quis cuniam ftudent, utque prius evacuaverant poffint
ideo intrat in potentias Domini, quia non co­ redimplere marfupia , cujus aviditate impulfi fagnovit negotiationem, aperte coniequitur, ut non cns non parcunt altaribus; fed veluti fures & faintret in eas, qui negotiationes maxime ecclefia- crilegi profanas eis manus injiciunt, pauperibus,
fticarum rerum non iolum cognoverit, fed etiam & ecclefiarum fabricis decimas & oblationes jufte
exercuerit, in novo autem teftamento humani ge­ & canonice competentes , more praedonum diri­
nens redemptor omnes ementes Ac vendentes de piunt , a mortuis etiam, quafi filci cx adores im­
templo ejiciens, cathedras vendentium columbas portunis clamoribus velut tributa exigunt-Terras
evertit, nummulariorum effundit ss, praecepti fui quoque, quas fideles pro fuis peccatis ecdefiae
auâoritate denuncians, & dicens; Nolite facere contulerunt, quia eas ex toto vendere non pofdomum patris mei domum negotiationis, in quo funt , ob vHiftjmum redditum pecunia accepta
Salvatoris fafto vigilanter eft advertendum, quod £ quibufque concedunt. Inter fe autem ubi de le­
non dicitur cathedras vendentium moviffe , fed ge divina , & de animarum falute effer traden­
evertiffe. Levius utique ferendum effet, fi ta­ dum, litibus fle contentionibus, clamoribus, flt
lium negotiatorum cathedr® moverentur, quam injuriis prsrftrepere non defiftunt. Quibus ad cu­
fi everterentur; ficut per Joannem Dotrtinica vo­ mulum lue damnationis non fuffkit, quod ipfi
ce Angelo idem predicatori Ephefi ecclefia dici­ pereuntque, fed infuper laicos, quibus ducatum
tur; age poenitentiam, & prima opera fac, alioredr vie prebére debuerant, fecum malo exem­
quin veniam ad te ,& movebo candelabrum tuum plo trahunt in profundam inferni voraginem .
de loco fuo.Jllud quoque in eodem faâo ioUt- Quapropter ego Alexander Sinde Romane ecclecite confiderate, quod per totum textum fanfti tix & apoftolicc fedu epifeopus (immo minifter
indignus) tot & tanta mala in multis ecelefiis &
evangelii nufquam repetitur , Dominum tanta feventate , tam diftriâa cenfura juftitic, peccantes maxime in Lucenfi ecclefia ex iniqua concupicorripuiffe, cum non folum eloquio increpans, ve- iccmia fieri conipiciens, ne (anguis {iniquorum a
di-

. ALEXANDRI PAPÆ II.

989

f

<

\

EPÎSTOLÆ.

990
diftriâo judice de manu noftra recjuiratur, illa A cie -religionis —
aliquos
fua malitis
laqueo capiat
—j—'*■ia^u«v tapiaf ,
extirpare & penitus eradicite decrevimus : Coqfti- conftituimus,
—" - —
■- eodem
-·
· firmamus,
At
modo
nt nul­
tuimus iftas, & praefenti decreto firmamus ( fipit lus cujufCumque gradu* clericus pro ecclefie, be­
Qfim noftri deceilores fecifle noicuntur ) ut nul­ neficio aliquid audeat conferre , aut fabrics eclus deinceps epifeoporurn , beneficium ecclefie clefiarum , vel donariis ecdefiarum , feu euain
Cquod quidam canonicam, vel prrbendas , feu quod pauperibus fit tribuendum, quia (teftefcrietiam sordines voeant) jiro aliquo pretio vel mu­ ptura ) qui aliquid male accipit ut quali bene dinere clericis andear unquam conferre. Sed etiam
fpenfet, potius gravatur, quam juvatur. Quod fi
miniftros, & fervitote* ecclefie gratis, & abfque aliquis divinorum przceptoruin & animarum faulla venalitate in S.-Vcclefia ftudeant ordinare. lutis immemor, prafatum beneficium ecclefia 1Nec eligant in domo Domini qui majores faccuniqua cupiditate duftus vendere vel emere teme­
los pecuniae conferant, fed eos qui moribus & rario aufu prafampfertt , ficut in Chalcedonenti
difciplina, atque fcientia diviiel pro officio fuo concilio definitum eft , gradus fui periculo eum
ipfam valeant fubflentare ecclefiam. Sponte Chri­ fubjacere decernimus ; nec mimftrari poffit eccle­
fti donaria non pro libitu cujufque invito fponfo fie , quam pecunia venalem fieri concdpivit, &
venalia fiant, fed gratis & pro vita meritis tri B infuper terribili anathematis mucrone petfoftus
buantur, nec audeat ullus cujufcumque gradus fit ( nifi refipuerit ) ab ecclefia Dei , quam lafit ,
clericus per fevel per interpofitam perfonam alimodis omnibus abfeindatur. '
. quo ingenio pretium vel dare, vel promittere, nec
Ego Alexander folms Dî mit Sanftr Romana
ipfi epilcopo nec alicui ex ejus mimftris,fed cuiapoftolica ecclefia preful , & Luccnfis epifcocuiqtie magne vel mediocri, aut parve perfone . pus ia hoc decrcio ad confirmandum. ss.
Ne vero calliditas aut fraus Diaboli fub fpc-

ALEXA N D E R
ADELARDO SUESSIONE- NSI

II.
EPISCOPO.

1,0 p «· « ji-z^Uod XXX. annorum longitudinem homicidii Couoniam a prudentibus & religiofie viris tteva
in terra Dei fafti pceoitentiam'extendiftis ,
Dei pro confervanda in populo pace eft continuconftitutioni huic auftoritatem non damus.- quia
ta, omnino non reprobamus.

in facri* hoc canonibus non invenimus . Tamen

Æî.®*
"·«?.

de

CONCILIIS

INCAUS A"77^T
S

Scbifrnttu Ctdaloi Anhptpt ctldretif

DISSERTATIO.

N ter ea , qu£ in hiftoria Ecclefiaftica magnis laum II. fenferit. Profeôo cardinalis Aragoniusin
adhuc obvoluta tenebris fedulam feriptoris ο­ vita Nicolai II. quam ex Vaticanis monumentis
ρέ r am efflagitant, ut oftufa tandem depulfa cali­ collegerat , repreflam ab eo Pontifice audaciam
gine in eam producantur lucem, qua plura olim
Langobardorum epifeoporurn narrans , Bentonem
obfcura, nunc diligentia fummorum virorum perAlbenfem inter ceteros recenfer. Ipfe vero Ben­
fpicua cffeâa funt ; vix dubito , obfcurius aliud
to in eo , quàd fcripfit panrgyrio feu hiftoria
occurrere prae hiftoria fchifmatis in Alexandrum
Henrici III. imperatoria , non improbare fe faII. a Cadaloo Parmenfi epifeopo , dein faftione cerdotiorum emptionem figmficat. Quamquam 1Germanorum Pleudo-Pontifice excitati . Hujus gitur feriptoris hujus fublefta fides habenda eft ,
quamvis exordia comperta funt, exitus tamen la­ dum crimina fanâiffimorum pontificum Alexan­
tet ; nam Baronius intra triennium claudit ; ra­ dri II. & Gregorii VII. tam multis exaggerat ;
tus anno 1064. Mantuanum Concilium convemf- in reliquis tamen, in quibus nihil odium & dcfe, cujus lententia res ecclefie Romane compotraâio valet, fidem indubitatam meretur pre ce­
fuit. Pagius ad annum 1067. prorogat ; Ptoleteris, qui vel ztate vixerunt , ab his remotiori ,
meus Luccnfis apud eundem Pagium ann. 1069. vel corvi licet, rerum tamen , quas narrant, e
maluit . Mihi vero in meis ad Pagium adnota Erant incuriofi. Quamquam & rara funt, queeotionibus nova fententia fedit, cum ad annum uf­ zvi Icriptores his de rebus feribunt , que cum
que 1072. eam fynodum , exitumque fchifmatis
Benzone non cohereant, ut fubinde demonftrabimu* . Hanc vero ipfam htftoriam vel panegyri­
promoverim. Hec ergo olim, hec nunc pariter
ientio ,- quamquam fecundis curis res tota dif- cum Henrici III. imperatoris a Benzone feriptum
cuffii , alia plane nonnulla difpexiffe mihi vifus
pre oculis habere me fciant Leâores , cum aufum, que tunc (cribentem fugerant . Ea omnia âorem iftum laudo; quod fane opus ad noftram
ufque aetatem latens prior edidit Jo: Burcbardus
in peculiari hac differtatione exponenda.
Menkenius inter Scriptores Rer. German tom. I.
Totius hujus hiftorie decurrende vie ducem
pag.
957. quam editionem ignorans Jo.· Petrus
mihi olim , & nunc pariter conftittto Beozonem
Albe Pompe pe in Infubna epifeopum, qui tunc, Ludewig in tom. IX. Reliquiarum anno 1731.
cum illa omnia agebantur, non prefens tantum­ iterato illam produnt . Ita ergo tota febiimatis
modo aderat, fed & rerum geftarum auftor po- hujus hiftoria ex Benzone , cui tamen ego an­
tiftimus fuit, Erat ille quidem iniquiffimo in le­ norum, fic temporis certas notas fuppeditabo, quo
res ipfa planior fiat, dt perfpicua.
gitimos Romanos Pontifices animo , quod forte
Nicolao II. rebus humanis exempto anno 1061.
fimooiaci criminis reus ultorem Pontificem Nico­
, Lon-

I

-r

CHRISTI

""1,1 w

991

DISSERTATIO DE CONCILIIS

■ ■ "Longobardi» epifeopi, illi forte , quos Nicolaus A zo ipfe
1
.r., tradit
____ , &
__ ex
__ Benzone
ego ioo loco.1
Quid veto actuin fit in Germania , <Operofiori ANNO
luusrt **· ve’ cofrfpuoA' > vel loco amoverat , jum
~
,,5,
fto cum epifeopis Germani» , qui Cæi.rriana* difpofitione hie dilputandum; fi enim Hiftoricos CHRftn
■ partes tuebantur , confilio , Batikam ad conci­ redeiiaflreos audias , Germani epiicopi cum Italium convenerunt, ibique decreto prius emiilodc •iicis plane mu.ltts in concilium coeuntes, ( quod
in locum ignotum Osborium indidum fuiffe er
Pontifice nonnili ex Italia petendo, e fuis quofdam ad Aulam imperatoris ablegarunt, pontificem S. .Peiro Damiani affirmant) coeuntes, inquam,
pro fuo voio poftulaturi . Dum hxc agerentur , in concilium definierunt , Alexandri II. eleffiolanior cleri Romani pars in coetum junfta Anfel- ncm ratam,' & legitimam el{e, Cadaloi vero inmum Lncenfem epifcopum tub Alexandri II. no­ aufpicatam-., quern poftremum & hia fententia
mine pontificem renuntiavit . Affumptus eft ipfa depofuerunt . Concilium hoc Germanicum vetedie Kalendarutn Oâobris , ut affer» S-«Petrus res omnes Germanos feriptores eiiam corvos la·
Damiani in concertatione Regii Romani defen- tens, fufpeâum mihi olim efficiebatur. Nihil de
foris . Redierunt interea ex aula Legati Balile- illo Sigeberzus , nihil Lambertus , nihil ctiam
febifmatis
enfes cum Regis facu lraft-.de eligendo Cadaloo Benzo , qui in narratione hujus
_____
,_r pup*
Parmenfi epifeopo in Pontificem, qua: fane ele-Bpim & proram facit. Seçl, inquiunt, LeoOftieo·
itio kftione quotumdam obtinuit . Sic ego rem fis,
f>» qui
°··' runc
r„nr florebat,
florebar id tradit
rr»dir verbis
v^rki· adeo
d.n pern*r.
compono, fidem pixftaie lenuens Benzoni , qui Ipicuis , ut interpretationem omnem refpuant .
Eodrtm anno X dc Cadalbo loquitur ) id eft in prain gratiam Pontificis fui nairationem itum ita
inftituit, ut Cadaloi eleâionem affumptioni Ale­ diUorum Apoftolorum Simonis & Juda vigiliis ab .
omnibus
Tbeutanicis, <ÿ Italicis epifeopis , qui eum
xandri tempore prseierat lib. 2. cap. 4. Cum viRege tunc aderant , jufto Dei judicio damnatus eft ,
uffim Leo Oftienfi* lib. J. cap. 20· tradat, Cadaloum integro fere menfe ipia fcilicet die fcfta ac depofitus. Congruit his omnibus S. Petrus Da­
SS. Apoftolorum Simonis & Judx pofteriorem miani , qui in difeeptacione fynodali inter regis
advocatum , & Romane ecclefi® defenlorem $.
effe Alexandro .
m proximo , ut jperamus ,
His aftis Cadalous Romam transferendus erat, 1. feri bit. Quoniam
quam tamen adverfus illum Alexander II. tueba­ fiet bic Osborienfe concilium, &e. Quod ergo con­
tur cufti Richardo Normannorum Duce. Res i- cilium mox habendum enunciat Damianus , id
giiur arrms prxftanda ; quare comparatis militum re ipfa habituât Oftienfis affer».
Quamquam
pariter
in Germa
copiis jufius eft Benzo Albenfis epifeopus eleffum
,---- ,----- ego
r
------ concilium
------------- ...
.. ...... .. ­
luum Romam adducere, fed pluviis obllant.bus, C nia aliquod admitto; illi tamen afferendo alterius
-·■··-·
— -Tufcixplane tcftimonio utendum eft ac illo , quod ex
it Goihofrcdo
Barbato -, Beatricis , qux
principabatur, conforte itinera obfidente , res in recitatis Oftienfis verbis a Criticis do&iffimis af­
annum fcquentem protrada eft . Die VIII. Cal. fertur. Nam ab Oftienfi concilium hoc cum Man­
Aprilis an. 1062. Sutrium ingreffus eft telle Ben­ tuano confufum facile intelliget, quifquis noverit
zone lib 2· cap. 9. ac deinde 14. Aprils, ut in Scriptorem il um afferuiffe Cadaloum in fynodo
Ailis Alexandri a Cardinali Aragonio colleftis illa damnatum aufugiffe, nec ultra venire ad bar
adnotatum eft, Romam propiusiucceflit. Roma­ parler appofuijft. Id enim ficut de Mantuano con­
norum animos munerum pclteâu , verborumque cilio verum eft, ita in Geimanico omnino fallit.
lenocinio prxmiflus eo Benzo praeparaverat ; ni­ Rediit enim Romam Cadalous anno fequentt
hilo tamen lecius Urbem ingredi numquam da­ 1063., ibiqttc integro quinquennio fubftitit. Re­
tum eft Cadaloo, qui in pratis U«bi adjacenti­ jecto igitur Oftienfi , concilium iftud Germani­
bus cum exercitu fuo confedit . Hinc utrinque cum, quod Osborienle dicendum effe ex S. Pe­
tro Damiani confiat, multo validius affentur ex
collocutiones, & paffa quadam aittinfecus propo___ ______
__________ id fuggeflit
.......con
_..
eodem S- Petro Damiani , qui eadem ipfa verba
ftta, donec
tandem Gothofiedus
filii ,tnimirum ut eicitos uterque in privatam^ >ec»at abOftienfi exferipta, & interpolata. Cedo
imhi verba ejus ex epill. III. lib. IV. ad CttniDiœcefim fuam, Parmenlem nempe , & Lucenpertum . Cadalous fiqutdem ipfo feflivitatis die ' SS.
fem concederent, donec cx aula oraculum expeApoftolorum Simonis & J“da , quafi tn papam Deo
âaretnr.
Uterque igitur ekftus abiit in diverfa, Alexan­ reprobante , ac repellente , fuit eltHut ; eodemque
der Lucam , Cadalous Parmam . Sed hoc ipfo vertente anno in pradiitorum Apoftolorum vigiliis ab
forte anno antequam S. Petrus Damiani ad ere­ omnibus Tbeubqntcts & Italien eptlcopii, & Metropolitams , qui cum Rege tunc aderant , damnatur eft ,
mum feceihlTct, eodem ^prxfente cum exteris, &
& depofitus. Tcftimonium eft hoc tanta: autlioante profectionem Lucanam Alexander conci! utn
ritatis, ut a conflanti omnium fcriptoium Ger­
habuit, in quo de cauta Forofempronenfis ecclemanicorum filent io extundi nequaquam poflit .
lix tractatum eft. Affa hujus Judicii, vd fynodi
Attamen ut ambo ifta concilientur, & iiJentium
extant apud Labbeum ad annum 106s. Porro Alexander toto reliquo anno 1062. Lucx egit, ut fcilicet exterorum, & S. Petri Damiani affectio,
reputandum eft non concilium quidem tunc connon oblcure demonftrant temporis not® adfcriptx
led -------omnes------illos -,
epilcopos,
S. Annont
Lucenfi illi concilio, de quo ftatirn . Anno vero venifle,
-, —
---- ,— - qui
..................
—
iequenti ineunte vir jam fe dederat rediturus Ro- E Colonienfi epifeopo contentiebant, habebantque in
fua poteftate regem puerum, ab Agnetis impera,
snam; nam die VII. Idus Januarii anni to6j-in
tricis p.irentilque ejus tutela fubtradum , in unam
comitatuSenenii agens diploma illud fignat,quod
Florentinus in append, veter, monum. ad vitam Icntentram coeuntes, Alexandri allutnptionem approbaffe, Cadaloi rejeciffc.
Matbildis n. 9. producit.
t
Modo in viam redeundum Igitur res Alexan­
Moram in civitate fua epifcopali trahetr^Aledri in Germania ila pertradata eft, auitoic forte
xander , convocato concilio judicium infiituir de
Abbatiffa monafterii S. Jutiinr , quam Sanctimo­ b. Petro Damiani, qui pontificia legatione ibi­
niales quasdam per calumniam acculaveretit. Con­ dem fungebatur , ut reditus in Urbem IHi per­
cilium illud , quod huc ufque Colkftores latuit , mitteretur. Rediiffe ineunte anno loô^.ex Lucenfibus monumentis luperius evici. Hoc ipfo an­
produffis adis fuo loco daturus fum.
Ita pariter & Cadalous Parme confidens con­ no, quo abfente Cadaloo, Romanz urbis res fa­
cilium iaûioforum hominum convocavit, ut B(n- tis erant pacatx, habite credo gemina ilia Roma­

na

995

IN CAUSA SCHISMATIS CADALOI ANT1PAVÆ.

994

-ni concilia contra inceiluolos , quz Baromus, A
igitur dum tic tes baberent trie , fama vciaxANNO
crteriqud poft illum nullo perfuafi argumento an­ increbuit Gothofredum in caftro Bulliunis, quod .*NNO
CHRISTI
no 1065. alignant. Profeâo anno illo ardebant Gallis Belgicx eft oppidum, dccclÎifie. Eo Bcnjam bella civilia inter Romanos , turb® urbem zonis verba hb.j. cap. 10. Tandem Deo ne, mifctotam commovebant, ut locus nullus eflet quieti, rente Golbofredui catpit languere, & arbitratui
,
habendis conciliis epifeoporum necefiarix.
quia fi mutejjit aerem, ab imminent, valetudine pefQuando Cadalous redierit Romam , Aula Ger
Jtt convatm* , Petiit proinde juum cedrum Bughomanica jubente, ut Benzo ait , mihi eft incom­ nem, ubi expiravit . Narrat (ubiode ea, 'quz dc
pertum, credo tamen hoc anno, vel Iequenti id evafione Cadaloi fuperius admonuimus, tum ad­
actam , cum Bcnzo fcnbat , cognito Alcxandu dit, te a ducibus partis tus imilum futile lega
reditu , ex Imperio Iiteras rrdditasfuiiTe, utichiitum ad Csfarenj, (olicitaturum auxi ha rebus Ca*
maticus Papa ad Urbem cum copiis reduceretur. daloi reftituendis nccctfaria. In aula principis res
Tunc autem accidit, quod fupra monui, nempe mature difcufia eft, ac decretum , ut quantocius
arcis S. Angeli a copiis Cadaloicis occupatio . concilio in Germania habito , de julbtia caulae
Hinc m fubjeâam Urbem excurrebant milites, CadaloicK ageretur. Id m
. fe lulcepit
___,
S. Anno
palTimque tirages edebantur. Qua; Urbis facies BColonienfis , quo agente concilium illud re ipla
'in Gctmania
"
per quinquennium perfeveravit, id affirmante K
eft habitum . Sed cum forte minus
iexandro in epiftola ad Gervafium Remenfem his frequentes epilcopt convcniilciit , (ulpendendum
verbis: Tanti, eo ingruente per quinquennium nunc interim ab ultima definitione patres ceniucrunt
callida tergiverjatione, nunc boflih invafione opprefiit
ufque ad indiftam tunc , ft poft annum haben­
pericula, ut tntefiina nodra Jpecult, ecclefia negotia
dam Synodum Mantuanam . Hrc omnia Bcnzo
Vix ptfftmut ventilare, nedum longinqua ad plenum
ibidem, cap. 26. qui ft fubjungit.* Igitur comple­
investigate . Quinquennium iftud ducendum cento fpatio annua revolutioni, ( nempe poft conci­
fco ab anno 1063. circiter, ac in anno io68.fi- lium Germanicum ) tneerpit /fanat ( ideft S. An­
ftit. Tunc enim Deus , qui ab alto rebus eccle­ no) iter fua expeditioni,, fj venit Mantuam , ubi
fiz lu« invigilat , Gothofredum Tufci* Ducem habitum eft concilium, de cujus exitu, quod par­
excitavit , ut manum porrigeret lapfis in extre­ ti fur parum faverit, plane filet Bento.
mam anguftiam , armifque fuis in ordinem ita
Ex his omnibus conftare arbitror,quam parum
redegit adverfarios, ut intra arcem vetat in car- huc ulquc dc epoca concilii Mantuani criticis etiam
cete inclufos illos haberet. Tunc refpiravir Ale- doâiftimis
________ .confinem.
__ ____ ___
T
Non ____
enim ________
anno 1064.
ut
xander , & in Urbe quietus confidens conciliumC Batonius cenfuit, non anno 1067. ut Pagius rehabere potuit adverfus timoniacos, cui occafioncm formavit, fed anno 1071. vel tone 1072. Minpizbuit accufatjo in Atchiepifcopum Florentinum tuana (ynodus depofmonis fcntcntiam in Cadaloa monachis inftituta , ft infigni illo prodigio i- um ptonunciavii. Quod ego hit brevibus demon·
gnis , quem Petrus monachus ad probandam rei ftro. Gotbofredus Bai ba 1 us (nam de hoc agitur
veritatem illzlus tabivit, afterta. Hucufque ebro- viro Beatricis, non dc altero viro cognomine Manologi cum Baromo , & Pagio concilium illud thildis marito, qui nimis tero, utpote poft obi­
affixerunt anno 1063. fed modo ex adnotatione
tum Alexandri anno 1076. obiit.) in pervigilio
M. S. codicis Florentini apud cl. Lamium in o- Nativitatis Domini anni 1070. obivit, ut ex conpere de Erud. Apofiolorum pag. 279. aifignan- (enfu veterum omnium icriptorum convenit inter
dum anno 106$. confiat. Ita enim milia; Inci­ omnes. Ut demus aliquid itineri Bcnzoms in
pit textui miraculi, quod Deminui ad delraflionem
Germaniam, non prius anno (equenn 1071. for­
fimontaca baeefi, operari dignatm ed m epifeapatu
te nondum adulto fynodus in Germania coivit. ·
Florentino ab incarnatione Jua millefimo LXVIIl.Id.
Anno expleto, adeoque anno »072. Mantuana fyFebruario feri a IF. prima hebdomada in quadrage
nodus ex Italis Germanifque epifeopis colligitur,
fima in monafler,o de Septimo. Is eft Petrus abeX-θ qua pronuociaote io Cadaloum conclamatum eft ,
perimento ignis, nomen ignei fortitus, quem deille vero dcin numquam poftea rediit in urbem,
in , meritis ft (cientia infignem, epifeopum AI
ac brevi obivit. Annus idem, 1071. quamquam
banenfem , ac fanâz Romane ecclefic cardina­ fatis ex Benzone eruitur , deteris etiam , licet
lem egifte compertum eft. Hanc in arce S. An­ non coaevi icriptoris teftimomo adftrui poteft ,
geli reclufionem per tempu,, & tempora, & dimi­ nempe Antonii Nellii, qui («culo 15. Chiomcon
dium tomporu perfevcraiTc (cribens Benzo , cum
monafterii S. Andree Mantuani O. S. B. a Mu­
aâis Alexandri fere congruit, in quibus bienna­ tatorio torn. 24· rer. Italic, vulgatum feribebat.
lem reclufionem fubftinuifiTeCadalout legitur. Si
Hzc verba authoris, qui id accepifte ex vetuftis
duos illos annos & femis ex anno 1068. repeta­ ejus monatlerti monumentis non immerito credi­
mus, in annum 1070. labentem deducemur.
tur. A/exaadvr Π. rogante Henrico imperatare /K
Longius protraftz mora pertzfus Cadalous cum (id eft Rege IV. Imperatore III.) Mantuam cum
nihil luperelfe prompti auxilii ex aula imperato­ vemffet, générait ibidem celebrato concilio, monad*·
ris intelligeret, fuga (e ex aice S. Angeli prori­ rn bmc, y«ad ab «jar ert&one (quam cum anno
puit . Id equidem elefto fuo non fane honorifi­ 1017. ibidem componit) fine abbate perfeveraverat
cum fucatis fubdolo ingenio verbis narrat Benzo E annoi circa quinquaginta fsuiiyw, v/raw venerabilem
lib. J· cap. 2. fed quam ille cohoneftat evafionem, Ubertum primum profecit abbatem, anni, videlicet
turpem fugam extitifie tcftantur afta Alexandria Domini mille duobu, feptuaginto.
cardinale Aragonio collegia his verbis : Per duoi
Contra haqc i piam epocham opponent chronoannot a fidehbni Papa Alexandri objeffut ,
calalogi authoritatem Sigebcrti icriptoris coevi , &
mttatibui multit afftifiui, exinde egredi nan potuit,
Landulphi junioris, qui S. Aria.di Mediolanenfis
donec ab eodem Cenci» trecentu libri, argenti fe re­
clerici vitam Izculo XII. ineunte fcriplit. Ambo
demit. Sic itaque uno ronzino , Pj uno chente con
enim Scriptores ifti fynodum Mantuanam anno
tentui, inopi, & ager tnitr or a tere i occulte dij'ce­
1067. adfcribunt. Horum egoquidem teftimonium
dent ad mentem Burdoni, , Û* tandem ad burgum
admitterem, fi «quo falrem pede cum Benzone
Berccti non fine multa confufione pervenit. Hanc
non cocvo tantummodo, & oculato, fed de re­
fugam poft Gothofrcdi mortem cœptam Bênzo bus utcumque fuis fcrtbcnte confidere pollent .
ibidem icribit .
Nunc vero cum priorum fides poilcriori concedat ;
Concil. General. Tom. XIX·
Rrr
& cum

99y

C O N C I L l A B U L U M

996.

& cum alterutros errare neceffe fit; id facilius Abavir. Ex quo cetifcquatur neceflc eft, Minuta- ———.
CHRtSTi **· ««roque illo fcriptore, quam de Benzone «οα- num concilium anno sir feriusaopr. convenifle ,
cedendum arbitror. Hermannus Contraâus Sige- adcoque minus accurate fcripfiffe Benzonctn eonberto fuppar eft ; qui tamen aflign<ns Mantuano cilium illud Mantuanam caivilTe cample/a (pat·*
annua revolutions püit Germanicum concilium. Id
concilio annum 1064. errat; errare ergo & Sigebertus potuit; potuit & Landulphus, quialiquan- profeâomcdefidc Benzonis in fufpicionem vocaret,
ft de anno obitus S. Petri Damiani cernori dAcuto hac date pollcrior vixit.
Supereft nunc nodus alius expediendus, qui me menip conflaret. Cum.tamen id unice probetur
inter legendas S. Petri Damiani epiftolas aliquan­ ex fide Bertoldi , quern in chronologie rerum
to tenuit udftriâum. Inter eius epiftolas ex Ca- etiam retate fua geftarum frequenter laptum notat
jetani editione lib- I. epift. XV. quaedam legitur Pagius qd A. 1096. num. VI. duâqm hinc arguad Alexandrum II. in qua reditus ejus e Man­ mentum adverfus meam chronotaxim n hii valet
tuano concilio commemoratur. Porro S. Petrum Forte igitur S. Petrus Damiani anno 1072. obieDamianum anno 107X. die VIII. ^Kak Martii ® rit i quod fi con.igiffe "admiferimus, fatva funt
1 obiiffc Baroniu» ex Bcrtoldo Conftauttenfi pro- omnia.
n-

TABULA

CHRONOLOGIC A.

Arruw in boc febifmate Reflaram juxta noflram difierlahonem.
Oncilium Ba Glee cogitur ex Langobardi® ma­ deditione Romanorum quorumdam arcem S. An­
xime <5c Germants epifcopis, in quo dc pe­ geli occupat ; unde in fubjcâam Urbem frequen­
ter excutrit , inquictatque Alexandrum «mulum
tendo a Rege ex Italia pontifice agitur.
Alexander 11. dic Kalcnd. Odobris pontifex fuum ; que Urbis facies per quinquennium perfeverat
.
reopociatur.
Alexander adjutus armis Gothofredi Barbati du­
Cadalous ParmcnGs epifcopus a faâiofis epifeopis in pontificem ialutatur dic lefts SS. Apoftplo- cis Tufciz, & Normannornm, ita in arfiurn re­
digit Cadaloum, ut in arce ivclut in carccre rerum Simonis & Judse.
Cadalous cum militum manu Romam venit , clutum habeat ; quibus in anguftiis duobus annis
ac lemis miler ille retinetur.
fed ab Alexandri militibus repullus intra Urbem
Alexander concilium Rome cogit contra Simoperrumpere non valet ; & poft quorumdam die­
rum inoram pacilcnur cym Alexandro, ut ambo niacos occalione Petri Florentini archiepifcopi de
ad proprias (edes remeent, expedituri quid >n au­ eo crimine accufati, & conviât a Petro monacho,
qui veritatem accufationis fuse, ignem illcfus fula Germanica ea de re flatueretur.
ftmens probavit.
Alexander ante difceilum fuum majo menfe con.
Alexander hujus anni Julio menfe Luc® age­
cilium Roma: habet, in qyo dc caula Foroicmpronienfis cccleii® auvcrlus ienogallienfem cogno- bat, ut ex charta 10. apud Florentinium in vita
Mathildis confiât, immo & ibi refcdifte diutius
tcit.
Florentinius in vita Mathildis probat.
S. Petrus Damiani in Galliam, & Germaniam
.Gothofredus vitricus Mathildis in pervigilio Na­
legatus Alexaodii mittitur , coaddque Germanis
epifcopis cum Italis quibufdam Alexaodii II. pon-D talis Domini obit.
Cadalous fuga dilapfus ex arce errabundus huc
tificatum confirmat io pervigiliis SS. Simonis fit
illuc vagatur, cujus partes defenfurus Benzo le­
|ud« .
Cadalous Parma concilium ex faitofis eoarum gationem in Germaniam fufeipit.
Concilium in Germania a S- Annone Colon ienfi
celebrat.
Alexander itidem. Lue® concilium habet io cau­ «pilcopo cogitur pro extinguendo fcbifmate , in
quo res tota differtur ufque ad concilium Mantua­
ta Erittz abbstiffz dc incontinentia acculaiz.
Alexander anni huius exordio in Uibeinredit, num poft annum celebrandum.
Concilium Mantuanum , cui przfidet Alexander ,
codemque anno duo concilia celebrat contra incc& adeft Beatrix commffa.
v»
ftuolas clericorum conjunâionts.
Cadalous ôc ipie pariter redit in Urbem, ac

G

C O N C 1 L I A B U L U M
In caufa eieâioDis pontifici® celebratum anno domini

BASILEENSE,
mlxi.

tempore interregni pontificii.

jjUjm fynodi meminit Hermanns in ebrenico :£·& talem perfonam , qu® infirmitatibus eorum
n ree geflai perpetuo filent io dignat fapprimit. Pe· compateretur & condefccndcret · Quo faâo, ali­

Irai vero Dam ani ea Idem in opprobrium fcbifmati·
loram bit verbu defcribit : Cum autem in urbe

Romana hzc agerentur , Longobardorum epifeo­
pi, tam fimonuci & incontinentes, quam alii
facinorofi, auâore Guiberto Parmenfi (conflitutus erat hic cancellarius regis, homo nequiffimus, ut idem auctor habet in Nicolao ) convene·
ium in unum, Sc confimilium clericorum mul­
titudine congregata , communiter (latuerunt, ut
aliunde non deberent papam recipere, quam de
paradifo Italiz ; ( ita Longobardiam nominabant )

quos ex ipfis ad imperatricem ultra montes miferunt, qui ejus animum quibufdam veriiimilibus
figmentis allicerent, & Gbi propitium facerent .
Venientes autem ad eam, fuggeflerunt quod fi­
lius ejus ira in honorem patriciates deberet fuccedere ,^cnt in regia dignitate. Prxtcrca impu­
denter afferebant quod Nicolaus papa (latuerat
decretis fuis, quod nullus deinceps haberetui Ro­
manus epifcopus, nifi prius a cardinalibus eligpretur, cui poftea accederet confenfus regis . Hac
de Irratione ad Henricum.

BASILEENSEM.

997

■■ ■ ' —■

998

S.K4 autem probrofa in eidem p/eudofynodo jaila A omnia qux ab eo luerant ftatuta . çafTare mere —— ... ■

CHKrtTI^» tn illa difputatione bibit a inter regium adv»·
■•«I. 1 os/»·» & Romana ecclefia defenforem, auftore Pe­
tro Damiani , a nebit fit» lac» infertui recitanda ,
hae deferipta leguntur: Dcfenfor Romane ecclefix

dixit: Ecce compellis me vulgato fermonedepro­
mere, quod ob imperialis palatii reverentiam de­
creveram filent io pia: tertre. Sed juxta veftrse fci­
licet exadionis infiantiam jam proteratur in me­
dium opus egregium vcfiium , feculis ommbqs
inauditum. Redores enim aulx regie , cum non­
nullis Teutonici regni fandis (ut ita loquar) epifcop sconfpirantes, contra Romanam ecclefiam condM*?*e«d7- c*l,um collegiftia, qui papam, JVka/aew videlicet,
Μ»»·.
quafi per fynodalem fententiam condemçaflis, &

tr A D

dibili prorfus audacia prxfumpfiftiÿ. In quommi- anno
rum, non dicam judicio, (ed prxjudicio , idipfum
quoque privilegium , quod regi prxdidus papa con*
,
tulerat (fi dicere liceat) vacuaftis : Nam dum quid*
quid ille conftituit, veflra lententia decernente ,
deftruitur: confequenter etiam id , quod ab eodem
papa regi praeditum fuerat, aboletur. Sed abiit a
nobis, ut propter cujuslibtt hominis infolentiam
rex, qui innocens erat , quantum ad nos , rem
fui juris amittat: & quem, audore Deo , votis
omnibus prxftoiamur ad imperiale fafiigium non
permittemus ob alienam culpam, rcg'jedignitatis
lllçlliu.>.. Hac u.
incurrere u,...
detrimentum
dt pjeudojynodi decret» perinfami deynfor Romana ecclefi».

CONCUIABULUM

BASILEENSE,

In quo Cadalous eptjcoput Parmenfii in Pfeudo-ponttficem eleflui eft, Anno iodi. celebratum.

additio.
Efcio unde hauferit Anonymus Z.vve tien fis ,Bnommu IV.traafmiferunt, eumqui pro eligendo fumqyi cadente feculo XII. Romanorum Pon- mo pontifice interpellaverunt. Sfn ad Je vacatu pletificum hiftoriam illam fcribebat , quam vulgavit rtfaue Itali» eptjcapu , generale concilio Bafilea ha­
miferunt, corona impoPexius Anecdot. tom. I. part. III. pag. 384. ea, bito , eadem ,
que de hoc concilio narravit , qux quidem non- fita , Patricia r Rom morum eft appellat ui . Deinde
. nulla continent fida , alia vero , qux probabile communi omnium concilio, Romanorumque legatu eltaliquid prxferunt. Quod enim innuit de prxfen- gentibui , Kadelo Parmeifii praful VIL Kal. Nov.
tia regis Henrici, dum concilium haberetur, hrc declaratur papa, & mutato nomine Honortut cognom.natur . Dum bac aguntur, Nordmanni al.quibui
utique non coherent cum hi Horia Herman! nar
rantis , legationem miflam fuiffe a Patribus ad Romanii fibi aof.itit Luca urbu Tufcia en(copum
imperatricem matrem , & tutricem pueri regis . An/elmum , dato fibi Aiexandri nomine, m Kal. Ofjnbrii ΧΧΡΙ. ditbut ante Parmenfit epifcopi ad paUtcumque fit, en illa: Nicolao Papa defunite Ro

e« Suppt.

N

mani coronam & alia munera Hcinrico regi ejufdem

patui promotionem, fedi impofuerunt Apoftolica.

anno

anno

S■'-NODUS

CH“,STI

CB“,;TI

ROMANA

In qua contra Gulielmum Senegallienfem Epifeopum lententia lata eft pro Beneddo Epifeopo
Sempronienti.
Sententia ab Alexandro II. in Synodo Lateranenfi die t. Mati mLXII. lata in BentdiHi Forofemprome^fii
Epifcopi favorem legitur inferta tn Diplomate Honora III. apud Vgbellum torn.
ntepfibui, eftque hujufmodi.

1.

in Sempro-

UM in Dei omnipotentis nomine, & reve- C ut noflrr ecclefia jufiitiam facere dignemini. Tunc
rentia in facrofaudo Lateranenfi palatio D. dominus
*"
Petrus Damiar.us coepit exponere, qua­
Alexander cum quampluribus refideret epi­ tenus Dominus Vidor S. R. E. AmHcs, Foto
femp’onienfis ecclefix motus pierate paupertatis
feopis, quorum hrc funt nomina, qux fequuntur.
In primis Dominus lldebrandus S. R. E. Aichi- ejufdem cum decimis, 6c oblationibus virorum ,
diaconus, nec non & D. Petrus Damianus Oftien- & defundorum cum oblationibus univerfis miferando conccffcrit, fuoque dommio mancipaverit
lis ecclefia epifeopus, & D. Bomfacius Albaneuejufdem maffx ecclefiasuniverfas iifdem redditibus
fis epifeopus, dc D. Mainardus Sutrienfis epifeo­
pus, & D. Hugo Eugubinenfis Ecclefix epifeo­ prxlibatis; quo referente idem exteri protcilati
funt ; hxc vera effet affectio Quod audiens D
pus, & D. Mainardus Urbinatenfis epifeopus, &
Papa Alexander, eundis audientibus, placidoore
D. Arduinus Fanenfis epifeopus, & D. Guillelinquit -, quod a prxdeceffore noftro bonx memomus Humanenfis epifeopus, & D. Hugo Caflienrix
D. Vidore vobis referentibus Saturum agno­
fis epifeopus, & D. Dominicus Pifaurenfis epi­
feopus, & D. Lotharius Auximan. ecclefix epi­ vimus, firmum & ratum effe cenfemus; & P’Xfeopus, & alii quamplures ; in quorum omnium cipimus, ut deinceps D. Guillelmus Senegal!ien.
epifeopus, nec ill·
us fucceffores inquietare audeant
prxfentia iurgens Guillclmus Scnogallienfis epi-Depifeopus
ilbus
Benedidum
Forofcmpronien. epifeopum, velejuf*
fcopus inquit. Domine Patet reverenda veftrr
—
'
fandi di me conqueror pietati fuper fratre noftro dem fucceffores in perpetuum. Qucd fi amplius
Bcnedido Foroiempronienfi epifeopo, qui quan­ inquietare tentaverit, fit in pcena ducentorum VM«ra, l«dam ecclefiam noftrx dicecefis, cujus vocabulum folidorum aureorum , medietatem * ecclefix fu
eft1 S. Joannis, qux dicitur in Sotbitulo, cum prad'dz· Adum eft hoc menfe Maii die vero
lo. Indidione * xin.Ego ScrgtusS. R. E. Serifuis ecclefiis eidem Maffx, quam nobis, notheque ecclefix facram contendit, & fibi temere ufur- marius hxc ada (ctipfi.
pare prxlumpfit ; unde veftram deprecor pietatem ,
XV.
AD
Concil. General. Toni. XIX.
R

C
Papa

“■Υΐ0··'

_»»»

CONCILIUM

“«85»"

looo

câïfiV, ΒβΟββ3βΛΕΛΒ,,αΕΛΒΛ®Κ)βί®*'36Λβκ^^

tr ad CONCILIUM ROMANUM
In caufa Patri Arcbeepifcopt Florentem Anno lod*. ett fert», bebihtm.

ADDITIO.

Λ

bet RrwDtm tentiluem ei anne 106». , A ipfe przfatus dux cophinos terra onu (latos duo.
S·”' Μ»ί I
t»t acbrbnologu bac afate ailtgainm eft, man- decun propnis humena portafe videbatur. Locus
m. ··*·
** " '·♦·■ nam 1068. defluUrim caufam 1» diffcrtalinc mea de ergo, io quo eft erefta, VTiflegrada cognomina.
fchifmate Cadaloi, &c. Jnpmu> ajfignavi . Mede tur, quod fonat literaliter altior civitatibus. Qpam
quadam faccxrrmu eidem pafittr concilio addenda , facrofauftam ecclefiam totius provincial caput di­
dr faiÀai Labbtar, cat en que calleflorei filent, fnfe
ci, venerari fanximus; przdiis, mancipiis, auro,
ruta m concilio Hem ano , food anna 1070. affigeat argento , ciNenfque ernamcztu dooeater ditauto
Veneta 1 Labbei editor, idrmque re ipfe ejfe cum pra- competimus . Epifcopi ejus fub dominio fuis de
fenti cent 1 lio ibidem demetire , adnotat idem Venetui decimis, trecentos homines ad eandem ecclefiam
ceUefler , m concilio eodem figentem fmffe ballem legregaverunt ; Przful Pragenfis duecuto* , Olo·
Alexandri pro monafterio quodam Praerqfi, quam ta­ mucenfis centum, fratrum luorum Conradi, Ormen ballem fufpicionii merito arpuit . Hanc ipfam toms confenfu . Hoc itidem afylum tutamini B.
ballem , ibidem omiffam , hic reddo ex Cqfma Pra- Petri principis Apoftolorum , cunftifque in ejus
fenfi lib. 11. quod rei ad concilium iflud pertineutei iede Ceffuris firmiter commendavit. Marea* XII.
utcumque referat.
de eadem ecclefia ad pedes Univerfalis Papz ,
c4m«.*To®’ Alexander fcrvus fervorum Dei, urbis RomzB quicunique erit, omni anno offerendas iub Chril
>·«,. epifcopis fit papis fuis fuccefforibus , necnon ca­ lli teftimonio deftinavit . Hujus vero conditionis
tholicis epifcopis fanftzque Romanx ecclefia fub- gratia cunftis ceifior in eadem regione ut videre­
jeftis cunftis, utriufque vit» profperitatem & a- tur ecclefns , qualicumque apparamento feprem
poftolicam bcnediflioncm a fummo Deo cum om­ Cardmales altari Sanfti Petri miniftrar· (ludent,
nibus Sanftis.
mitra, fandaltis, fimili modo ipfius ecdefiz preEa, quz Dominus Deus fuam per clementiam pofitum, presbyterum , diaconum, fubdiacooutn
ad augmentum Apoflolicz fedis condonare digna­ incedere praecipimus. Laudes, qua· fub diadema­
tus eft , ad agnitionem omnigenarum linguarum te ftatutis diebus proclamare folcmus, fblummohoc fub chirographo propagari volumus, pnmum do in ifta ecclefia aflame duce fumma diligentia
quidem mifericordiam Dei fuper nos dtftufam li­ Chhflum collaudare permittimus, chrifma bapti­
quide annuntiamus. Bocmorum Dux Wratulaur, zandi, confecrationem clericorum, epifeopus loci
vir, Chriftianus, fidei integerrimus amator, re­ illius invidia diaboli attaftu* abnegare G pratum·
bus in bellicis magnificus triumphator, quod (e- pfetit, noflri decreti judicio apud quemlibet Epi­
remflime ubique terrarum claruit , limina Apollo
fcopum inveniat, & accipiat. Nemine autem
lorum Petri, & Pauli honeftos per nunctos quo­ C prxpedlente omnem injuriam in Romana fynodo
tidie vifnans , nos , czteroique in Dei fervitio libere proclamet. Scripta iftarum literarum figildevotiflimos omni beneficio non minime przte- lo imprciTo fupra venerandum corpus B. Petri
riens pic mentis devotione innotuit. Multa ante apoftoli pofuimus ; maxime ea pro caufa , ui fi
tempora votum Deo vovi , quod adhuc nequa
quis Dei inimicus mandatorumque ejus contem­
quam implevi. Ecclefiam in honorem Salvatoris ptor hoc divellere voluerit, fciat, fe ab omnipo*
noftri, cuius ubique proledione munitus, veftras tenti Deo in perpetuum condemnatum, ac cum
pietatis auxilio sedificare cupio. Didis talibus au­ coetibus Sanftorum nil commune fore, fed cum
ditu, pontificalis apex ut .adcreiceret, fanftorum diabolo inextinguibili gehennz incendio ctemalipatrum numero fcptuaginta duorum communi
ter concremari . Data hzc in manus Petri preconftlio penitus collaudavimus ■ Igitur ad hzc
pofiti S. Georgii tn palatio Lateranenfi , fub
perficienda Joaunem epifcopum Tufculanenfem , Henrico tege filio Henrid gloriofiflitni imperato­
ris, VII. Idus Map.
v.
fundamentum dare mi fimus , cujus tn przfcntta

C

C O N C I L I U M

BENEVENTANUM,

DlJ ti . σ TN «omine Domini omnipotentis noftii JESUDaat*, qua praparola eft vobti
Fa/rr mon . Ete­
A Chrifti, & in nomine lanftz&individuzTri- nim multum valet coram Deo omnipotenti de­
‘ji*’;'·‘nitalis. Quamobrem novent omnium fidelium, precatio aflidua hominis jufti irrefti corde. Ibiprzfentium fcilicet ac futurorum, fagacitas, dum que refidentf domino Udafrico egregio arcbtepifA· r...»
refidemus m fanfta fynodo congregati ; unufquif- copo ejufdem fedis , dt joxta eum relidente do­
C*rJ φ*< confitens fua facinora & delifta quemadmo­ mino Landolfo fereniffimo principe , necnon fit
dum beatus Apoftolus Jacobos proclamat m fua Bernardo epifeopo, ac Cancellario domini fumepiflola, dum hanc in fcnttnuain ac verba pro­ mi Pontificis & venerabilis Papz Nicolai nomi­
Confitemini
peccata
rumpit: -------‘‘—alterutram
'---- --------" —ac
— crimina
ne : ubi & Dodo epifeopus ac vicarius ejufdem
C orate Dominam omnipotentem pro invi- domini Papz m eodem concilio ; & epifeopus Aveftra
fadtitmmt :

ne tremendam ilim» vocem g mclgetius ianftz fedis Florentinenfis, & Joannes

judicis zterni audiatis in extremo judicii die ,
quando ad peccatores dicet : Ite a me ooj maleEt e contra ad juftos :
dtfli en ignem ater nam
Venite bcnedtfli Patrii mei , poftidtte vitam ater·

epifeopus fanftz fedis Lsrinenfis, ccterique epif­
copi, ac abbates, iacerdotes, ac clerici, &. cuo·
flo populo fibi afliftente.
Polle aquam autem fanfta leftio in eadem fan*
ai

tool
AbiW»·»
OSBORIENSE.
«mmgmv.
1<xn
■ — — ' da fynodo terminata efi, ad euaendatumom uai-Ani, five per offer tfanes, donaticae·, emptiones,
Mauri
·*«··· » CT*iel «· > aul e««i«i»a, fe· coaamutationes, *feu precepta concefffoou 'in ~Do- anno *
CH
US Tl
m,.
quacamque caufa in jufta reperta efi , acquirere mino, totum ac integrum pars fam nominalimo- CH,„^T1
ia ommbus fuis juribus ac pctitioaibns, quodju- na Aeri i , syufque cuftodes ac pnepofiti , qui bi
»
fie in fua pofiefitone legali ter babere & pofl&de- ipfa ecclefia a parte jam nominati monafierii prere videntur; ut'Domino omnipotente tuente, unufquifque cum fais pofleAombos ad propria cum

■<v<

ordinati fuerint , firmiter illud habeant dc ροίΓιdeant in omnibus, juxta textum de nomineejufgaudio ac letitia remearet.
dem monafierii Λ jam diftarum ecclefiarum con­
*"-. Interea fur rexit Amicus humilis abbas mona- tinentium atque pertinentium, una cum inferius
fterii fanAifitm· Virginis Sophs», humoque <k & fuperius , & cum aquis, & cum vus, & an­
in terra profiratue, cum reverentia ac humilita­ dins fuis , omnibutque pertinent iis mobilibus ac
te fumma ctepit redamare contra & adverfus Leo­ immobilibus faciendam ; inde pars ejufdem monem epifeopum faodiflim· fedi· Draconarie, & nafttrii ft jam nane diAarvm ecclefiarum, juxta
in hec verba quamprimum prorupit .- Quod ipfe atque fecundum legis rationem omnia queeomLeo epifeopus Draconarius injufte & irrationabi- que voluerint , five a jaaxrte jam didi Leonis eliter teneret ecclefiam vocabulo fanda Mane , B pueupi
pdeopi , dc de illius fuccefforibus , feu pars jam
coofirudam in loco qui majorum noftrornm tem­ didi epifeopo fui, aliqua contradidione five copore Sin nominari folebat ; moderno autem tem­ jufcumque requxfilione ab illarum partibus.
pore ab hominibus Ntdun» nominatur.- una cum
H»c omnia, ut fuperius taxata funt, & conjuribus ac poficftsonibus ipfius ecdefiac pertinenti­ fenfu omnium qui in ipfa fanda fynodo refode­
bus ; fimulque & ecclefiam nomine fandi Bene runt, abfque omni dolo perpeteus temporibus fir­
didi conftruftam intus eamdem civitatem Draco- matum eft ; ut a modo & in perpettua tempori­
nariam, cum fais juribus ac pofiirilionibus, qui- bus nullus audeat inde in aliquo modo violare ,
ecclefie ipfa , ut fupra didum eft , legibus aut etiam ullam vim oec non violentiam inferre
hint fnbdit· ac pertinentes jam dido tnonafterio. in quacumque re : verumtamen juxta uiftituUoQuamprimum ipfe Leo fnrgens, cum humili­ nem fandorum Canonum femper firmum ac Ha­
tate «t patientia adoravit in eadem fanda fyno­ bile permaneat ad poffeffiofiem jam nunc nomi­
do: cum reverentia carpit manifeftare fit dicere, nali monafierii & jam didarum ecclefiarum , dc
quod veraciter pnsnomrnat· ecclefue, cum omni­ de diis qui ibidem a parte jam nominati mona
bus fuis juribm, nec non fit poflefisonibus, lega- fterii 'prsrordinati fuerint. Et ut hec eunda qu·
liter & jufte effent pertinentes fub lege prseno- C fuperius leguntur , in Domini nomine habeant
minati monafierii , verumtamen ab aliis redori- vigorem
--“,* & -----in perpetuum
*----- -------recordentur
J------ *' &
-Lrobier-bus injufte poftefi· : & nequaquam ipfe Leo ali- veniur, annuli fuperius didi domini principis tmpreflione
juflimus
infignin,
ceterofquc
iuis
mani
­
quid toiler e ^vel minuere tentadet de poteftate
praenominati monafierii *, verumtamen ab aliis re- bus
1
teftes fubfcribere mendavimus.
dotibus injufte Ac inordinate adminiflratum : &
Datum Idibus Junii.* feriptum per manus Jo­
iterum profetfas eft , ut neque ipfe Leo epifeo­ annis clerici & notarii, necnon defenforis prano
pus , neque fin fucceifores, neque pars jam no­ minati ptonaflerii, anno Dominice omnipotentis
minati epifeopi umquam contra eum cum parte Domini mcarnationis revolato mlxii. & vtceCtjam didi monaftern non caufarent ; neque con­ mo quinto anno principatus fuperius d>ââ domini
tenderent, per nullam quamcumque etiam inven­ Pandolphi , eximii ac excellenuilimi principis :
tam occafionem ac rationem altercandi illic cum necnon quinto annojsrinripatus domini Landol
pute jam didi monafterit , aliquid tollere , vcl phi, exisnii generofimmique principis: ac quinto
minuere , vel invadere : fed amodo flt deinceps anno principatus domini Athenolphi magni prin­
ipfe Amicus humilis abbas, ejulque fucceifores , cipis filii, per indidionem xtv
At pars jam didi monafierii, omnibus juribus acD> A dum in eodem fando epifeopio . Subfcripfepoflefltonibus ad eatrtdem ecclefiam pertinentibus, runt autem, reftefque funt: Dominus Bernardus
tam quod modo poflidere videntur, feu & illud epifeopus: Dominus Conftantinus epifeopus: Do*
quod amodo & mantes Dominus per fuos fide, minus Joannes cardinalis .* Dominus Lambertus
les in ipfam jam nominaram ecclefiam dederit , cardinalis.* Dominus Ægidius cardinalis.
,»·* fe·1 * quocumque ibt oblatum feo delegatum fue-

CONCILIUM

OSBORIENSE,

Audoritate fandi Annonis Coionicnfis archiepifeopi congregatum, quo tn prsfentia regis, poft
habitam dsfputatlonena, quae mfrafcribitur, Cadalous pfeudopapa omnium acclamatione eft
condemnatas, & Alexandri legitime fada elcdio eft confirmata, anno domini
MLxti. ipfo fefto fandorum Simonis At Judae.
Dijctptrti» hnodalh tnitr repit ndvôntiM tj Xv-E dignum eft ut fandorum atque prudentium faccrdotum multitudo conveniat , & banc qusftio«vana ectitfiet bfnforem.

nem ventilana fub canonici juris audoritate di­
Pfo exordio Petius Damiani ejufdem operis ke mat. Quoniam & in proximo, ut tperamus,
audor compellans impium Cadaloum antipa- fiet hic Osborienfe concilium , hic jam ejufdem
pam, poll alia, qu· in eum dixerat, liste habet : concilii conftituamus velut in quadam tabella piSed ad h«c glotiaris, & jaftas.* rrx me & impe- durx prcludium . Juxta juiTionem ergo Danielis,
latrix mater elegit : ad hunc apicem me regia patrum throni fint pofiti , judicium ledeat, libri
celfitudo provexit. Sed cum hinc aula regia fuum aperiantur, & folutionis indiga qurftio in me­
tueatur eleftum, ilfinc Romana ecclefia prcpnum dium deducatur . Hic itaque Romanz defenfor
defendat antifiucm jam in folio conftitutum ; ccdcG·, fuas allegationes luferat .* illic advocatus
re-

I

4L"XANDBK

CONCILIUM

IV

IOO4

------- regius proprie partis argumenta depromat . Ta-A debet.· cenfendumoe ergo eft ut papam finecapi-·
ANNO
eligat, *& ei quem non degit
Chh"ti ceet *>erfn* cum f*10 hserefiarcha.· advocatio tan- te
** fuo
' ’ populus
'
T‘:im
— ­ CHKiSTl
* ,um re8'· ·
Romana invicem colloquatur ec- perator obediat ? Confiat ergo quod, nifi Roma­
ni regis afTenius accefTeri*, Romani ponrificts eclefia. Sanâorvm vero faccrdotum credi fint anirai, ut dc que utrinque dicenda iunt conferant, leâio non ent perteâa.
& perorate caute judicialiter fententte calculum
Dtftn/tr Roma** tttltfit.
ponant. Age igitur, defenfor apoftolicz fedis in­
Perhibendum eft itaque juxta veftrz difputacipiat : deinde regius advocatus , quz fibi vide­
buntur oftendat.
tionis articulum, quod neque Stephanus , nec Six­
tus, neque Cornelius, non demqueClemens, non
Dtfmfar Λημμ ttcltfie .
Silvefter,
non ipfe beatus Petrus, papah nomine
Cum beatitudo veftra, venerabiles patres, fu»ΐί·ζ* * per apoftolic® fedis negotio difputat , ad cuuâas digni funt, qui ab imperatoribus eorumdem tem­
ecclefias pertinere , quod vertatur in manibus , pore e led i non funt.
Aegms advocatu.
non ignorat. Hac enim flante, reliqueflant: fin
Gtntiles reges non funt adbibendi ad hujus ,
autem h«c , que omnium fundamentum eft &
bafis, obruitur, ceterarum quoqi
Îue ftatus neceiïe B de qua loquimur, eleâionisexemplum .* qui, quoeft collabatur . Omnis autem fi ve patriarcham» niam ignorabant fidem Cbriftianam, Chriftianorum non poterant ordinare pontificem. Caternm
cujuslibet apicem, five metropoleon primatus,aut
epiteopatuum cathedras, vel ccclefiarum cujufcum- Chriftiani principes , femper Romanos elegere
que ordinis dignitates, five rex, five imperator, pontifices.
Dtftuftr Romane tcclefe.
five cujuslibet conditionis homo purus inftiiuit ,
Qui mentitur in communi colloquio', mendax
&, prout voluntas aut/aculras tulit, fpiritualium
prerogativaium jura prefixit : Romanam autem dicitur: qui autem in pndentia venerabilium faecclefiam folus ille fundavit, fit fupra petram fi­ cerdotum falfa protulerit, facrilegii procul dubio
dei mox nafcentis erexit, qui beato vite «terne crimen incurrit . Dixifti Chriftianos principes ,
clavigero terreni fimiliter & cceleftis imperii juta Romanos femper elegifle pontifices .· percurre me­
commifit. Non ergo quchbet terrena lententia , tum eccleftaftics antiquitatis biftorias, Romano­
fed illud Verbum, per quod conftruâum eft cce- rum prziulum catalogum ftudiofe difquire : &
Ium & terra , per quod denique omnia condita cum perpaucis inveneris in eleâione fua regium
funt elementa, Romanam fundavit ecclefiam.il- acceflifle Confenfum, confitere te perfpicuum proIrus certe privilegio fungitur, illius auâoritateful- C tuliffe mendacium . Quis enim rex Antonii filium
Damafum Hifpanienfem ? quis Innocentium Inciter. (Jnde non dubium , quia qnifquis cuilibet
noccntii filium Albanenfem ? quis denique ZoGecclefi» jus fuum detrahit, injuftitiam facit : qui
mutp Grrcnm Abramii filium elegit ? Quis prae­
autem Romana ecclefiz privilegium, abipfofumterea Leonem Quintiani filium de Tufcia? quis
mo omnium ecclefiarum capite traditum auferre
Hilarium Crifpini filium de Sardinia ? quis Caecooatur, hic procul dubio in hrrefim labitur: &
leftmum Prilci Romani civis filium f quis Bonicum ille notatur injuftus , hic eft dicendus hz.
retiens : fidem quippe violat , qui adverfus illam
faciutn, quis Anaftafium, «que Romanos? De­
agit que mater eft fidei ; & ille contumax inve­ nique multos attexerem , nifi faftidium genera­
nitur, qui eam cunftis ecclefiis prztulifle cogno
rem . Sed ne me putes, non habentem copiam,
fcitur. Cum hoc igitur veftra fanâitas indubitan­ ab eorum enumeratione deficere.· quis imperato­
ter agnofeat, vos, qui non quilibet, fed nobilio­ rum, elegit Simplicium Tiburtinum ? quis Feli­
res & egregii eftis filii Roman® ecclefi®.' pietatis cem natione Romanum f quis Gelafium Afrum
Valerii filium ? quis Symmachum Sardmic pro­
viXcera circa matrem ve ft r am compat icntes often
dite, & utrum deflrui debeat , fibtmet eligendo vince®, filium Fortunati f quis Hormifdam filium
pontifirem , judicate. Mirum quippe eft ,fi ,quodD Jufti natione Campanum? Joannem origine Tuf‘
—attribuit
l. >··, illi<um , Felicem natione Samnitem , Bonifacium
minoribus ecclefiis
canonicus —
vigor
foli, quz caput eft omnium, non permiGt.
Gibaldi filium, Mercurium Projeâi, Agapitium
Gordiani, natura Romanos?
Argias adwca/as .
Qyis enim regum, cleâiom cujuslibet iftorum
Prolixa declamatio dedit attentionem, benevo­
lentiam, atque docilitatem , & hoc potius juxta (uum legitur adhibuiiTe confenfum? Cum eorum
coniuetudinem foti judicialis, quam lecundum re­ temporibus Roman® reipubhc® Chriftiani princi­
gulam concilii fynodalis: ubi fcilicet non magno­ pes pnefuifle legantur, id eft Valentinianus fenior,
pere curate debemus elucubrat® locutionis urba­ Valens frater ejus, qui occifus eft in pugna Go­
nitatem , fed vive fentcntiz potius puritatem . thica prope Hadrianopolim , Gratianus, quia Ma­
Ad querelam ergo coram fandis facerdotibus de­ ximo tyranno peremptus eft , Valentinianus ju­
ponendam fufficiat nobis dicere, quoniam inthro- nior, qui necatus eft a comite fuo Vienne , de­
niraftts papam fine ccnlenfu domini noftri regis, inde Arcadius, Honorius, Theodofius , Joannes
ille qui apud Ravennam occifus eft , Valentinia­
ad injuriam fcilicet atque contemptum regi® manus tertius, qui in campo Martio eft peremptus,
jeftatis .
Dtfrnfer ÎMUU tetUfie .
E Martianus , Leo, Majoranus , Severus, Anthe­
Ordinationem papz faftam diffiteri nec poflu- mius, Olybnus, Glycerius , Zeno , Nepos ille
mus, nec debemus; regis autem injuriam modis qui in villa iua occifus eft juxta Salonas, AuguItplus , Anaftaiius , Juftinus, & czteri Romani
omnibus propulfamus . Sed videamus primo , fi
placet, unum papa fine rege potuerit fieri, & fic im^ratores : quos evitandi lacioiofi flyli caufa
ptetereo. ~
Da mihi ergo eorum, quos enumerapoftmodum de regis dilputemus injuria.
Aegr r advocatu.
· vimus, abquem , vcl prasfulcm requirentem, eel
Per te liquido novimus, quia illi debent pon­ principem aflenfum in eleâione prebentem : &
tificem , cum ordinatur, eligere , quos fibi , poft­ ego do manum , ac te perhibeo laureandum : aquam ordinatus fuerit , canonica decrevit aufto- lioquin fi dare non poteris, in hoc te conviâum
ruas obedire: pap» vero, quia univerfalis eft pon­ per omnia perneceflTe eft fatearis . Quod autem
tifex , non modo Romanus populus, fed Roma­ beato Gregorio legitur adhibuiiTe Mauricius im­
nus imperator, qui caput eft populi, obedientiam perator a (Ten ium , & perpauci alii principes aliis

pro-

!

«OOJ

,oo<

OSBOR1ENSE

promovendis; hoc diftavit perturbatio temporum, A do io Romana ecclefia dignitatis adepte locum- '
flt tampcftaa horrenda bellorum .
fine judicio perdidit , qui Romanam ecclefiam *J**®.,
,W..
Asgeas adoaea/as.
non offendit ?
Dtftnftr Aawvsaa ttcltft*.
Si .mentiri eft contra mentem loqui , temera­
rium eft me mendacii tam procaciter argui , qui
Privilegium inviâiflimo regi noftro , ipfi quo­
non utique falfum , fed verum me dixifte puta­ que defendimus , ft ut luperpleoum illibaiumvi: tamen affemior, fit in hoc fuperatum me el­ que poflideat optqmus . Porro autem Romafe non abnuo.
na ecclefia multo nobilius atque fublimius, quam
mater carnis, mater eft regis. Illa fiquidem peDtftnfor Ruunt ttcltfi*.
Lj a.mCo»
Ut autem idiplum adhuc manifeftius pateat , perit, ut per ejus traducem revertatur in pulve­
te fuper hac dimicandi materia perdidifle, ti- rem ; ifta genuit, ut Chrifti- fine fine regnantis
bimetipfi clarius innotefeat .* lege Conflamini im­ efficiat cobeiedem. Et cunâi liquido novimus ,
peratoris ediftum , ubi fedis apoftolicr conftituit quia rex , licet egregie indolis, tamen adhuc
fuper omnes in orbe terrarum ecclefias principa­ puer eft. Quid ergo mali fecit Romana ecclefia,
tum. Nam poftquam fupra corpus beati Petri ba- fi filio luo, com adhuc impubes effet, cumudhoc
"■
f
filicatn fundator erexit , poftquam patriarchium Btutrla egeret, ipfa turoris officium
fubiit, & jusi
Lateranenfe m beati Salvatoris honore conftru- ?uod ilii competebat implevit
Λ
? Quis nefeit qttia
acerdotem
eligere
puer
ignorat
?
Sepe
mater ju­
xit, mox per imperialis referipti fenem, Roma­
ne ecciefie conftuuit dignitatem . Ubi nimirum dicis tribunal iriumpit , telles adfcilcit, notarios
’ /. <pH»« beato Silveftro * fuifque fucccftoribus obtulit, ut convocat, ficque per adftipulationes ft rata , &
regali more , & aurea corona pleffatur in capi­ inluper apicum monimenta , omnia bonorum Ino­
te , ft ceteras regii cultus infulas ufurparent . rum filio jura delegat. Inierim tamen , ufque
Verum beatus Silvefter ornamenta , qu» i acer do­ dum ille ad juvenilis «tatis incrementum perve­
tali congruere judicabat officio, in proprios ufus niat, ft rationis capax fiat, illacunffadifpenfat,
aftumpfit; coronam vero, vel cetera, que magis omnia ordinat : ficque quod jam alieni juris eft
ambitiofa quam myftica videbantur, omifit. Cui patrimonium, ad propriae difponit provifionis ar­
/etiamConftantinusLateranenfem palatium, quod bitrium . Numquid ob hoc dicenda eft mulier ifcatenas aula regalis extiterat, perpetuo jure can- la filio luo conceffa fubtrahere? immo venus per­
ceffit ; regnum Italie judicandum tradidit . Nam bibetur, ut puto, pietatis Audio defervire. Qiia
& ipfit»» régis bee verba funt : Unde , inquit , quz
que rudis adhuc filius dilapidare ac prodigere pocongruum infpeximus, noflrum imperium & re-C terat, bzc ilia fibimet apte difpofita , caute re­
ordinata
eonfervat
gni poteftatem orientalibus transferri & tranfmu- renta, &
* tat onabifer
' '
.
r
. . Carna­
tari regionibus, & tn Byzantia provincia in optimo lis ergo mater adjuvat filium in rebus terrenis;
loco nomini noftro civitatem edificari , & no­ & mater ecclefia filio fuo regi prsbere non de­
ftrum illic conftitui imperium. Quoniam ubi prin­ bet auxihum m fpititualibus doms ? Obmutefcat
cipatus facerdotum , & Chriftianse religionis ca. ergo pleffenda vetfutia, que fcilicet hoc damnet
put ab imperatore oelefli conftitutumeft, juflum quod przdicare debuerat; illi crimen imponcie
non eft , ut illic imperator terrenus habeat po­ nititur, que pro beneficiis gloriam promeretur .
Huc accedit, quia nonnumquam ob varietatem
teftatem.
Audifti quia terrenus imperator non habet in temporum fepe mutandus eft ordo caufartnn.
Romana ecclefia poteftatem: quomodo ergo fine Tunc enim, * quoniam pontificem fibi Romana^/ ,··■><<·.
illius arbitrio , qui poteftatem ibi non htbet , percepit ecclefia, tante fimultatis fomes in * fe- •\«di«iv»t..
ditionis cives accenderat, tantus livor ft odium
non licet eligi facerdotcm? Ipfe vero Conftanti
nopolim velut in fecunda Roma perpetue regna­ tumultuantis populi corda turbaverat : ur de tam
turus abfceftit. Longe vero poft Theodofius im­ longinquis terrarum foatiis nequaquam regie cleperator beati Pauli baGlicam coepit : qno drfun- Dmenue preftolari poffemus oraculum Nifi enim
ά· filius ejus Honorius eamdem baGlicam ad cal­ quantocius ordinaretur antifles, perniciofus in pocem uique peiduxit. Hi quoque Romaneecclefiz pulo gladius mutuis vulneribus defeviret, ft non
privilegium nihilo minus firmarunt . Quomodo parva Rumanorum civium ftrages fieret.
Rfgi»/ tdvotttm/.
ergo praerogativam fibi in Romani pontificis eleObtende quod vis, argumentare quod placet :
Aione relinquerent, qui Romanam ecclefiam ne­
quaquam fibi ftuduerunt fubdere, fed przferre ; dummodo conflet quia nullatenus debuit immu­
tari quod papa conceflit, quod decretoconftituit,
non przeipere, fed parere ; non precellere , fed
quod feriptione firmavit.
fubelTe ?
Dtftnftr μλμλ rteltftt.
Argrttr tdvtctlm
Quid mirum fi hominis carnis adhuc fragilita­
Attentior plane, & ratum duco quod loqueris.
Sed efto quod nunc regia celfitudo ex antiquo­ te circumdati ftatuta mutentur, quoniam oram·
rum confuetudine principum hoc fibimet allegare potens Deus , qui videlicet omnia que fotura
lunt novit, ea quoque, qne a femetipfo conftinon pOflit : verumtameo tu hoc negare non po
promittit.
tes, quod pater domini mei regis pie memoriae _ tuuntur, immutat? Nam ex eo quod
,__ ,_______
,
Henricus imperator, faâus eft patricius Roma-E aliquando aliquid minait, vel etiam totum^fubtrahit,
aliquando
mala
minatur,
dc
non
infligit.
norum, a quibus accepit in eleâione fuper ordi­
Aegias aduaeaSas.
nando pontifice principatum . Huc accedit quod
Ea quae propofmfti feripta declarentur exem­
przftantius eft, quod Nicolaus papa hoc domino
meo regi privilegium, quod ex paterno jam jure plis. Quid eft ergo quod Deus uinquam promi*
tulceperat, prrbuit, & per iynodalis infuper de­ fit, & minuit ?
Dtftmftr Ktetttut fttltfie.
creti paginam confirmavit . Cum ergo privatus
Si non excidit, reminifei potes quod dixit Do­
quifque a luo decidere jure non debeat , donec
ventilato negotio judicialis iu eum fententia pro­ minus ad Noe: A/ira ptriaemtbit fpiritut mttmi ή *"*f· editi il­
mulgetur : quo paâo majeftas regia przrogativam foartae i» nmn, fnt ctrt tft;
aaaamav. Sed cum feriptura
hanc fus dignitatis amifit, quam & ex apoftoli- limi tntMt
cc fedis bberalitate percepit, & ex raterno im­ commemorat quingentorum tunc annorum exiittfle Noe, quando hzc fibi Dominus loquebatur,
perialis iaiiigu jure fufeepit ? Quo, inquam, mofex-

Λ

ALIXANDIR
CONCILIUM
""'“’fi?’,r’
tool
too 7
.....
P. II.
----------- fexcen torum tunc jam effe . cum cataclyfmus
__ A
' R*gf*t advecatat.
Reâe plane cunâa * proposeras , perfpicuis ANNO
christi crnl>,(: bquido patet, viginti annos de prelcripti
1 numeri fpatio fuifle fubira&os; vitasque ipatium, roboratli tcftimoniis fcnpturarum . Attamen ad CHRISTI
quod humano generi Deus promifit, imminuit, lu perior a pauliiper revertere, & juxta tue fponquia perverfitatis eorum reatu» excrevit . Inde fionis elogium de domini mei regis injuria ra- ptVpolu.rU.
quoque per os patriarcha lacob promifit Spintu» t.oncm redde.
‘J ♦**
fandus, dicens: Non anferetar fceptram de ]nda ,
Defenfer Ramena ecclefia.
Gloriofo regi in eligendo pontificem abfit ut
tX dax Je femore ejat, donec ware/, fai mittendai
eft. Et tamen nec temporibus Judicum legimus nos intulerimus injuriam, cum ad hoc nos, fic­
viros de tribu Juda Temper fuper Ifraei tenuifie ut fuperius diâum eft, neceflitas impulerit, non
ducatum, nec rege» ex eadem tribu principatum rapina. Ad hoc, inquam, nos invitos traxit im­
tenuilTe ufque ad Chnfti reperiuniur adventum. minens periculum civilis belli , non ledendi vel
Confiât ergo, quia Deus omnipotens Tape quod minuendi hujufmodi imperii.
Rrgiat advecatat.
homini promifit , imminqit, quoniam homo quod
Civile bellum objicis: imminens periculum^in
DeO' debuerat non implevit.
Regini advocator.
Btue allegationis defenfiooe prétendis; dicatur et­
Doce dc ubi Deus promittit bonum aliquod , iam , ft placet, quod fi cclum rueret, terra * fub· •«cldi··
cicmium pateretur : perge adhuc addens , quod
dl efficaciter non implevit.
Dtfenfor Ahum ecclefia.
pontus arefeeret , terram diluvium inundaret.
Recordare quid drxit dominus ad Jofiam re- Quid mihi omnia hec, dum confier, quia quid­
A'S ’·■ KcrTI Juda; Pre et, inquit, f*ed aadrfti verba ve- quid accideret , nullo modo fandi pape fentenineunt i, (f perterritam eft cor team, tX bnmiha· tiam debuifti infringere, nulla ratione fynodalis
tai ee ceram domino. eaJette ferment bat contre le· decreti myfterium licuit violare? ficut enim feri­
cnm tflam,if babitaterei ejat, tX fcidifti veftiann·
ptura perhibet, melias eft ut oriatur fcandalum,
te tea, Iff flevifti coram tree : idcirco colligam te ed quam ut veritas relinquatur. Nam fi hoc bellum
patrer letet, tf celbgerit ed fepalcrnm team ia pa- timuiflent beati martyres, * fierent procnl dubio f.ai («><·
K,t ,te. Et tamen paulo poll feriptura dicit .* Ia die· fanda» militias delertore».

<<*··■

bae rjiu efceaJit Pbetet * Necbe rex Ægppti con­
Defenfer Remana ecclefia.
tra regem AJJyrioram ed flamen Eapbratem, tX e·
Non ignoras quod inter omnes fandos marty­
M"
etterfnm ejat, & occijnt eft * Magr- re» Petrus & Paulus in apotiolici fenatus culmide, cnm vidtfet eam. Ad Sedeciam quoque regem C ne poffident principatum.
Regini advocatai.
Juda per Jeremiam dicitur.* Audi verbum dentiat,
Sedecia rea Jade . Hat ditet Domiam ad te: Non
Hoc ficut negare facrilegium eft , ita etiam af­
marierit ia gladie, fed ia pace morierit, tX Jecaa· firmare fuperfltium.
dane combuftionem patrum lueram regam pnerarn ,
Deftnfer Remana ecclefia.
f«» fuerant unit te, fic comburent te: tX ve dente·
Eorum funt nobik tenenda veftigi a, eorum for­
ne, planget te, puis verbum boc ege locutui fata , ma juris eft adibit» imprimenda, fub eorum madicit Dominât . Quod nimirum quomodo potuit giftra debemus vivere difciplina.
fieri, qui feriem ferutatur biftoria nunquam po­
Regini advecatat.

terit invenire . Nam port quam a rege Babylonis
Hoc utique clarum eft , perfpicuum eft : fed
femel eft captus, Babylomamquc translatus, num- quid a ce portenti, quid praeftigii, fub hoc funi­
quam legitur ulterius ab eju» vinculis abfolutus . culo indufiionis alatur, ignoro.
Jufto ergo judicio fubirahit Deu» nonnumquam
Deftnfer Ramena ecclefia.
homini bona que promifit; cum rebellis homo,
Tolle prxftigium , intellige veritatem . Times
illius fervarc mandata contemnit.
me, tamquam sibi tendicula» fubfl ruentem. AuAzgtar advocat ut.
1 D di Paulum de capite luo Petro veraciter perhi­
Profequere etiam , quomodo Deus quod mina­ bentem t Petrai, antequam venirent quidam a Ja- o*ta··
tus eft non infligit.
cebo, cum gentihbxt edebat : eam entem veniffent ,
Defenfer Remana etciefia.

fabtrabebat tf fegregabat fe, timent ett qui ex err-

Nemo, qui limen ecclelic terit , ignorat quia tumqfiene erant . Cernimus ergo Petrum non ri­
Jonas ad Niniven a domino miflus exclamavit , gidum, fed diferetum; timebat enim Judteos, ne
7-· j
dicens; Adbac fuadraginta diei, tX trini ve fabver- per occafionem gentium a fide recederent Chriteter. Sed quia civitas illa ad Deum cocoeft cor­ ftianorum: fit ne perderet gregem creditum, bo­
de converfa, nequaquam, juxta minacem domini ni paftoris eft imitatus exemplum. Faftu* eft e.
fententiam , excidii eft everfione deleta. Cum er­ nim Judnis tamquam Jnd«us, nt Judaeos lucrifa­
go Deus omnipotens non modo verax , led fit ceret: ficut Chriftus apparuit io forma caroispccipfa fit veritas , inviolato confiln lui manente cati , ut a peccatis hominem liberaret . Et cum
propofito, exterioris judicii fui fsepe variat ordi­ legem Moyfi non ambigeret abolendam , confunem, juxta humani live probi five improbi me- lens tamen adhuc rudibus & infirmis fratribus,
riti qualitatem, quatenus bt a pravitatecorredus, tenuit ad tempus umbram legis , ut eos quoque
quod Deus jufte minatur evadat ; dt prolapfus in E proveheret ad "perfc&e nofcendam plenitudinem
culpam, nullatenus qua» pollicetur bona percipiat. veritatis. Io
- hoc
- ru» diferetionis
ergo beatns Pei
3>λτμ. u HilK eft quod per Jeremiam dicit : Benat facite nobit regulam dedit , quatenus aliquando , ubi
viat veftrat, tf ftadta veftra, tX andite vocem do­ tamen non plurimum noceat, declinemus aliquan­
mini Det veftri : tf pernitebit deminnm mali fxod tulum a tramite reditudiois, ut confnlerc valea­
becatnt eft advcrfnm voi . Hinc eft quod ad Eli mur infirmi».
>· <«s ·. quoque per virum Dei dominus ait : Loqnent loArgia/ advocatur.
calat fam , at domat taa , tf demat patrii tai ,
Qui dicis quod Petrus aliquando legem Judai­
miniftraret in cenfpefta meo afyae in fempiternam. cam tenuit, cur non dicis quod in eadem epifloNnnc aatem , dicit dominât : Abfit boc a me : fed la legitur, nimirum quia Paulus in facie eum re­
faicamfxe glortficaverit me, glorificabo eam; foran­ prehendit? In faciem, inquit, ei reftiti, faia retem contemnant me, erant ignobrltt.
prebepfibilrt erat. Eique dixit; Si te , cane Jit Jadaat, gentiliter , & asn J a dette vivu, quomodo co·
i"

OSBORtENSE.

1009

ANNO
CHRISTI

tieait, dente efferretur pre antfaefne eantm eklatte. _

α·ι«*. «.

π·'”,'.7*

1010

*arv? Cum ergo iliud prsmififti ,AChrUhun perdere, Chriflian· religionis regulam»----------*
violare, Judaice legis ritus inducere , novam e- Christi
Deferar Famana
vangelii gratiam impugnare ? & tamen hac apo*
Quod Petrus egit competfiona miferteordi· , ftolua Paulus in fiiperbcie fecifle confpteitur, ne
hoc Paulus arguit pro magtfterfe diidplin·. Ille in ipfis nova fidet rudimentis mentes adhuc te­
quod fecit difpenfat i ve, ut infinnie tolleret fean- nera fcandala paterentur . Quantum namque ex
daluaa; boc tfte corripuit, ne indiferctus quilibet exterioribus cernitur, Cerinihus & Ebion ml pe­
pafiim adduceret in exemplum . (o Petro difca- ne pejus inveniuntur egifle quam Paulus : qui ni­
mus, ut periculo........... imminente difereti Pau­
mirum in Chrtftum credentes , pioptet hoc ίοli termonibus inftruamur; ut fani· rebut vita no­ luna a patribus anathematizati Iunt , quia legis
ftra mere deferviat reftitudiui.
ceremonias evangelio Chrifti milcuerunt , & fic
Aegiat
. nova confefli funt, ut vetera non mutarent. Sed
Laudo quidem redditam rationem .* fed cum eece cum dicitur , quoniam Jacobus , & omnes
dttorum apoftolorum propofueru magifterium, nu­ (eoiores hoc Paulo confihum dederunt .* omnes
rum * cum , pretermtflb Paulo, iofem Petrum ergo dilcipuli, quod P«ulus fecit , pariter feccadduxeris in exemplum.
·Brunt: unumque fcilicet habent in hoc meritum ,
<X qui fecit, & qui faciendi dedere confihum.
Defenfer Aawsae «rfe£e.
Swergo ipfi principes mundi, quorum legibus
Noli , frater , pueriliter currere , immo noli
volare , fed perge : pro gravitate quippe negotii parent non modo ngu tertarum, led ipfaetiam
prolatio eft quoque moderanda fermooM. Audi cclfitudo colorum, non dubitavere pro paucis qui
etiam confequentcr dc Paulum dilcretioais aure· tunc erant hominibus, in tam penculoio negotio
lineam noftris oculis opponentem , ejuidemque condefeendere, cur nobis utique parvulis, & in­
difpenfativc compaftionis auftorem · Sicut eoius fra eorum veftigia longe jacentibus, non licuit
apoftobeorum Aftuum teftatur hiftoria , neram* innnmerabili Roman· urbis multitudini lubvenibalabat Paulae Syriam & Ciliciam , confirmans N? Sed quid apoftolos loquimur feandalumcavifecclefias, pervemtque io Derben, dtLyftram: dc fe debilium, dc novtter cooverforum .* cum dc ip­
ccce difeipulua quidam erat nomine Timotheus , fe iliorum magtfter dt dominos, cujus nimirum
filius mulieris vtdu· fidelis : pater autem gentilis. omnia fecula fubfternuntur imperio, ad noftre
Hunc ergo, ut ad compendium veniamus , apo­ imitation<s exemplum, fcandalum praecavent Ju*
ftolus circumcidit, quoniam Judeos , immo Ju- deorum f Sineen, inquit, reget terra a ^nikni ac· Μ·"*- ■
deis, qui in illis erant regionibus, timuit.
1
Cctpinnt
trikatane? a filii» fai»^ an nk alitnu^ quo
Cur itaque circumcidit fidelem hominem, non reipondente, Ak alientt·. Jefus iubiungit : ErgeliJuduum, qui videlicet iocircumcifus erat, & na­ ktri fnnt βΐϋ. Vt antea» neu ftandalintumi tei, va·
tione gentilis? nifi ut difcretionis Audio delcrvi- ie ad mare, & unite damas» : tf e»ae ptfcem, yar
ret, ne Judci fideles in fcandalum corruentes, ai print afeendierit, telle, tf aperte ere ejut invtwi
fide recederent. Hoc etiam nunc ad memoriami fiatereat’. illum jnattnt, da eii pre aee tf te. Ad
redit, quoniam aliquando juxta morem Nazareo­ molliendum ergo ngorcm rcftitudi ns, ad tuen­
rum comam ex voto nutrivit, & poftquam navi- dam virtutem difcreiionis, U ubi Pe i rus non (of­
gaflet io Syriam , in Cenchris pofirus , caput , ficit ad exemplum, junge dt Paulum. Quod fi
juxta legis mandata, totondit.* Refert adhuc Lu* procaci contumaci· nequeunt uterque (ufiteere:
cat fact· feriptor hiftoric: Caw cww/éamtr, in* pudeat te ultra Jcfum per dicacitatis ineptiam
quit, Hierq/Wywaau, Ziiewer fufeeperummt fratre»; profihre. Futi/ enim legu Ckrifiai ad ju/littamem­
& fequenti die Jacobus dc omoes (eoiores , qui at credenti.
curo eo eram, evangelio illius comprobato, disc*
Fegiur advecatut·
runt ci : Prdrr frater , quoi millia Jam su Judait ,
Diferettonis virtutem tot feriptnrsrum teflimo*
y ai crediderunt in Cbrtfle , tf awwr «wWwerrjD niis approbatam improbare non poflumns ■ fed
/•at Itgu . Audieram autem it tv , yaad difctfie- abfit ut ulla virtus fit tam fublimis, lamvc prae­
mm decern a Meyfe terant <jai per gemet fnnt Ju· cipua, cujus tuende (ludio fe anathematis bara­
daerum , dictat aaa dekere hi circumcidere jüiet thrum corruere debramus ■ Nam cum omne ,
fees, arc /rcaadaw cenfuetudincm ingredi. £ard rr- quod nobis ex divina lege praecipitur , ad hoc
ga aft? aliyae apertet tenveairt multitudimm ; aa- procul dubio tendat, ut nos creatori noftro fo*
dient enim te Juperveniffe . Hec erge fee jued tiki ,ciet are aeterna conjungat t 6 nos ab eo, quod ab­
ditiani . Sant nakit fuataer viri vetum kakemet
fit, per maledi&iuais fententiam contingat abfeefuper ft; kit affitmpttt fandlifaa te cum ijfii , 0 dere: que diicretio, qu« ficut duuur.pis com*
impende in illit, at radant capita: & Jcitnt ausa», paftio, tam incomparabile damnum nobis poterit
f«ia yde te audierunt, falja feat , Jed amkulm (compenlare? Sane fi propter hoc folum virtus
0* ip/e caftediear legem. Tunc Pania/ ajfnmptu vi­ appetitur, ut omnipotenti* Dei focictas acquira­
ri/ , pefierieri die partfeatni cnee illi/ mtravit in tur : qualis jam illa virtus edet , qua nos a di­
templum , annumtant expletitnem dierum purifia
vini contubernii focieratt repellat?
Defenfer ttemana ecclefi».

Cur itaque Panlus juxta ceremonias hxfeorum E Hare cor profequaris, quia nobis occulta funt
caput rafit, nudipedalia exercuit, facrincia obtu* evidenter expone.
Iit, dc legem deftruens, legis prccepra fervavit?
Λ^ί»! iivttilu.
cur, inquam, hcc omnia, niG ut his qui exjuSynodalis enim decreti pagina, quam cum con­
deis fideles extiierant fcandalum tolleretur, for­ cilii totius affenfa beatui Ncolaus papa cooilimam fufeepit aegritudinis, ut morbos auferret ·- tuir, cui quippe manus articulum indidit » quam
grotis : fervavit ceremonias legis , de quibus ta­ tot epifeoporurn venerandus celebrifque conventus
men io epiftola dicit : ^pa miki fueram lucra , fubicriptionc firmavit, anathematis vinculo juxta
fafia faut detrimenta *. 3t propter Chriftum arbi­ morem carere non potuit. Unde vos.pro compaitror velut ftercora: circumcidit hominem, dc ta­ fione, vel condefecnfiooe, nelcio quam dicitis ,
men hoc terribiliter clamat: Dica, inquit, veki/t furentis populi, nequaquam vofesctipfos deberetis
urna β circumcidamur, Cknftut niktl nekit prederit.
tam inenodabilitcr fententfe nexibus irretire .
Quod, qu*fo, majus peccatumcifepoterit, quam Ridiculum quippe eft, fic obrutum dc voragine
Cemil. General.

Tom. XiX.

Sii

ma-

/OH

CONCILIUM

HBNRICin IV
IMP.
«°<*
danvc nkifcar me de ntmicit

-■■ « ■
—-marini fluâus eruere: ut ipfe compellatur erep-Ay»* ad vefperam
ANNO
ChriVti ,or oodofis procellarum fpumantium cumulis fubία hoc, ficut legitur, anathema Jonathat ce- CH,*aT’
fidere.
cidit : fed cum ab imminenti mortis fentemia
Defnfir fiomana ecclefia.
Cum hxc inconfuhius loqueris, Andabatarum ciri'as, qua pro populo ftrcnue dimicaverat , It*
adverfum me more confligis .* qui nimirum dum beravit. Vis audire quid etiam de ipfo Jefu, to­
claufis temper oculis pugnant, alios quidem vul­ tius benedtdionia auâore, idem apoftoius dieat ?
nerant , fed quomodo feipfos a vulneribus tueantur, CAri/fer, inquit, it wr liberaret a malediih legit, e»1*· tignorant. Dicis, quia nequaquam debemus in ana­ faflat eH maledi&am. Si ergo ipfe auâor benedi·
thema corruere, etiamfi per hoc valeamus infir­ âionis «ternas, ut nos a vinculomaledi&ionisab'
mis fratribus fubvenire. Huc vibraftt gladium , lolveret, malediâioni non dedignatus eft fubjacerc:
ft
fandi
quique
vel
novi
vel
veteris
teftamenti
,
tentafti vuinus infigere: fed tibimet ut clypeum
opponeres non viditli. Numquid tibi jam de tne- dum fui capitis imitantur exemplum, & infirmis
moiia excidit quod fuperius proruit , quoniam fubvenire fratribus in periculis concupifcunt, ana­
"·' *· beatus Paulus in epiftola fuadicit: Qjtiaficircrtm- thematis fubire fententiam nullatenus per horreidamnr, Cbrtfint nibil nobu proderit? Et tamen B eunt: cur uni mihi Diteris imputare peccatum,
quod taro ditlriâe prohibuit, ipfe pro caritate ft caritatem ad hoc me induxiffe non perfpicis ,
fratrum infirmantium, ne fcandalum paterentur , qux operit multitudinem peccatorum? Quomodo
implevit. Quod enim majus five deterius poterit autem me cujuslibet hominis fententia ligat, quem
quis anathema fubire , quam cui negatum eft caritas ipfa, qux Deus eft, liberat ? Erubefcat
Chriftum pro fui reatus^amnatione prodeffe ? igitur humani anathematis imputator , cum pes
Nam cui Chriftus non prodeft, procul dubio ana­ caritatis gratiam mecum fit xterna beocdiâionis
thema eft: nihilque eft aliud anathema aliquem indultor.
Regini advocatit.
fieri, nifi a Chrifti, in quo benedicuntur om­
nes gentes, focietste repelli. Si ergo Paulus hoc
Cuicumque in dtfputatione certanti veritas ipfa
anathema pro carirate fratrum fubire non timuit, defecerit, ineptum eft adhuc per ambages atque
immo prorfus evafit, cum non qualemcumque veHutias pertinaciter niti: ridiculum eft diutius
hominem, fed Chriftianum utique difcipulum cir­ verbis prolixioribus immorari. De vinculo fiquicumcidit : tu, quatio, ubi cordis oculos amififti, dem anathematis, quo te haftenus arbitrabar adqui, quod apoftoius fecit , non faciendum effe ftringi, ita te naviter expedilli: ut nihil de ceteftaris7 ipfe enim dicit: Q*ec*niq*t Jcrtpta /*isr,Ctcro tibi valeat objici, nihil fuper hoc capitulo
ad nofiram doOrmam fcrtpta font.
rationabiliter poffit opponi . Verum tamen udhuc
video mihi materiam fupcrefte, quam tibi valeam
Ærçtar adctfea/ns.
non fine caufa retuftatori objicere . Dicitis quia
Verifimile eft, quod ficut Paulus coapoftolum neceftkate conrtriâï , ft velut angufti temporis
fuum Petrum de judaizandi redivi a uiurpattone brevi fpatio coarâati, nequaquam potuiftis in elecorripuit: ita nihilo minus , ft in femetipfum, âtonc pontificis expeftare confenfum regie majepofiquam difcipulum circumciderat, reprehendat. ftatis,* quod profedo frivolum effe, perfpicuum
Nec mihi hoc aliter umqtiam poterit periuaderi, eit. Confiat enim tres plus minus menles interim
pifi fortaftis in ejus vetbis aliquatenus valeat in- dccurritfe, ex quo fandae memoriae papa Nicolaus
occubuit, ufque ad Kalendas Oâobris, cum ifte
vcuiri.
Defenfor Romane ecclefia.
fuccelfit. Videamus ergo fi per tam morofam lon­
Ut nullus ambiguitatis narvus m tua mente re­ gitudinem, trimcftris videlicet fpatii, non potue­
maneat, ut nulla cor tuum fuper hoc negotio rit ab aula regia pragmatice fanftionis vobis apodeinceps caligo confundat, audi quid idem Pau- ca reportari.
Ius ad Romanos dicat: Veritatem dico tn Cbrifto,™
Defenfor Romana ecclefia.
non mentior, teflimoninm mihi perbibente con/cientia
Ecce compellis me vulgato 'ermone depromere,
mea in Spirit* fanflo, quoniam tnflitio efi mtbi quod imperialis palatii reverentia decreveram filen­
tnMtut, & continui dolor cordi meo. optabam entire tio praeterire.* fed juxta vefirx fcilicet exaâionis
ipfe anathema effe a Chrifto pre fratribui meti, yai inftantiam jam proberatur in medium opus egre­
fini cognati met fecindum carnem, qui font Ifraeli- gium vefirum , faculis omnibus inauditum. Rcdotn. Ecce Paulus , cum non fit, ficut nos , ne- tes enim aulx regie, cum nounuHis Teutonici
ceftitate coaftus, fponte ac voluntarie defiderat regni fanftis, ut ita loquar, epifeopis, coofpirananathema effe pro fratribus: & tu milii proponis tes contra Romanam ecclefiam concilium collegianathema timendum, ubi me perlpicis 6i inevi­ fiis, quo papam quafi per fynodalem fententiam
tabili prorfus necefiitate fuiffe conftrklum, & ca­ condemnaftis, & omnia qux ab eo fuerunt ftaturitatis ftudio, ne tanta fratrum multitudo corrue­ ta qua (Tare incredibili prorfus audacia prxfumpfiret, inclinatum. Audi etiam quod Moyfes pro ftis. In quo nimirum non dicam judicio, fed prxpopulo Ifraeiitico poftulans dicat.· Obfecro, Domi­ judicio, idipfum quoque privilegium, quod regi
ne , peccavit popnht ifte peccatam maximam, fece-- _ prxdiâus papa contulerat, fi dicere liceat, vacuarnntqne fibi deot aireoi : ait ,dimitte eit banc no £ ft is. Nam dum, quidquid ille conftituit, veftra
team, ait. fi non f.ictat, dele me de libro tnoqnem lententia decernente deftruitur : con fequen ter etiam
fcrtpfiftt. Qrod nimirum pleni ter fiet, cum repro­ id quod ab eo regi prxftitutum fuerat, aboletur.
bis in judicio dicet: Ite maledifit in ignem Mer­ Sed abfit a nobis, ut propter cujulibet hominis
um. Ecce hic Paulus optat anathema pro fra­ infolenttam, rex, qui innocens erat, quantum ad
tribus fieri: ecce illic Moyfes poftuiat ex Dei li­ nos, rem (ui juris amittat.* &quem, auâore Deo,
bro pro populi, quem ducebat, caritate deleri .· votis omnibus prxftolamus ad imperiale falligium,
ft fois Romana ecclefia, que pietatem & carita­ non permittemus, ob alienam culpam, regix di­
tem toto terrarum cibe fpiritualiter ft principali­ gnitatis incurrere detrimentum . Sed ut totam
ter docet, ex imminentibus vibratis undique gla­ inauditx calamitatis ooftrx percurramus hiftoriam :
diis filios tuos, quos quotidie per facti baptiima- Stephanus cardinalis presbyter apoftolkx fedis , Si»phwH«r‘**·
tis myflcrimn generat , liberare non auderet f vir videlicet tante gravitatis & honeftatis nitore
«·
Malediflai vir, ait Saul, yw comederit panem nf- confpicuus, tantis demotic, ficut non obfcurum
efi.

ioij

AtiVS01t

OSBORIENSE.

HENRICOS IV.
IMP.

|λ,λ
IOI4

eft, virtutum floribus infignitus, cum apoftolicis * A cit bibere vineae. Et paulo poft propheta fobjun·— ANNO
ad aulam regiam miffus, ab aulicis admi· git: Et pofai «raw filiit Rtc habitera* fapboiple. ANNO
CHKlSTt libris
··«». niftratoribus non eft admiflus: led per qumque aas «nm, dp «Wav/, dr dm» *d vest Bebite venam. CM,*'Tl
UttMte
fere dies, ad beati Petri & apoftolica fedis in­ S»? TtfponderantΛ» Inbemat vina*, f*u* J«mjuriam , pro foribus maofit exclu io».
dei pater nefler onacepit aedis, dreew : Nen biittii
Qpod illd) di pote vir gravis Ac patieos, aqua* viatMN vot (ffilii' veflri afae ia ftmpittmnen. Un­
nimuer tulit: legati tamen officium, quo funge­ de poftmodum Jercmias ait ei«: Hac dicit Dt*ibatur, implere non potuit.Ciaulum itaque figria· ··* Dent exercitae*: Non deficiet ver it flirpe Jotumque myfterium concilii, cujus erat gerulus , ntdab filii Rtcbab , fleat ne ceafpefla meo cnn&ir
retulit, quia regis eum prafentari confpeAibus, ditiai. At ecce ille male obediens, perfunAu* ocurialium pleAenda temeritas non permifit. In bcdieotis munere, cucurrit ad laqueum: tfti fe­
qua nimirum inopinata prafumptionis audacia , liciter inobediente*, perpetuam lui conditoris me­
tanta difputandi videtur inefle materia, ut A De- ruere confpeâum. Hoc etiltn ad hoc valet quod
moftbenis eloquentiam vincat, & copiam Tullia­ fuperius didum eft , quia cum papam fine conna facultatis excedar. Unde fi vellemus injuriam tenfu
___ , regis
____
o___ ___________
_____extrinfe____ _
eligimus,
non debetis quod
noftram diftriâius perfequi, jure potiemus obteu Bcus aAum eft dijudicare , ted potius qu· snimo
dere, quia vos Romana ecclefia vofmetipfos do- & qua intentione lit faAum , diligenter attendere,
no privaftis , qui fcilicet ei pr» judicii ve Ari gra.
F.e^tat advocatat.
tis
*"
......foot; & numti* contumeliam intuliftis. Ille quippe foedos
foedo* amiHoc
argument* nobisdomcflica
citis Violat, qui gratis amicum per oflenfionis quam deficiunt , quia de promptuarii* proferun­
tnoleftiam pullat. Nam & Dominus Ju dais per tur; femper enim poilu mus io praei operis exhi­
7"ta*. f>. Jeremiam ait : Ecce feriant dexteti Ifratl tf doaoai
bitione delinquere ; fed quia occulta eft, ad pu­
Jnia fetdtu novet*, non fecunda* ραβα* ytted pete menti* debemus patrocinium convolare.
pjgi cum patribai corn* , paffn* food irrita* ftoentni. Ille ergo irritum reddit beneficii paAum,

Deftnjor

Amv*m ecclefia.

Cenfefne temper debere juxta rerum atque ver­
borum fuperficiem judicari? quid enim juxta ver­
borum ftrepitum magis eft abfonum, quam cum
Deu* Pater, dc Filius , dc Spiritus fandus me­
diatorem Deidc hominum dicitur tradidide? Ec­
Ee^ieif advocatae.
_
_
____, tradidit dc Pater :
ce Chriftnm ______
tradidit.. Juda*
Quod domino noftro regi reverenter adteribisCnumquid non quali fimilis cafus videtur? ergonc
innocentiam , digne facis : quod autem admini. traditor eft Judas, At traditor Deus Pater?
Aratoribus aula publics devolvis e diverio calum­
A/gia/ advocator.
niam, vtdetur injoilum. Quidquid enim circa vos
Unde probas quia Pater & Filius & Spiritus
in hujufmodi cafibus aAum eft, ad hoc nos ro­ faoAu* tradiderint Salvatorem?
gis munus impulit , imperiale praceptum , non
Deftnfor tcclrfia Remano.
propris libertatis arbitrium.
Audi apoftolum dicentem: fi«i prtprit Filio fat *.·*■ *

qui prior violat amicitia (aeramentum . Verum­
tamen Komana ecclefia non vult exaggerare quod
pertulit, fed perfeverare cupit in munere , quod
regio culmini libcraliter prorogavit.

Defnfor Romana tccltfla.

naa pepercit, fed pro omnibai nebit tradidit ellam .

Ego tibi fecundum cordis tui duritiam refpon- Cui A Salomon ait; Cam fit jnftat, tf omnia, fec~ r»t- u
debo; dico enim quod Dei omnipotentis obtem­ fle dtfpenas , ipfant φη nan debet paxiri, tende*,
perare fermoQibus aliquando peccatum eft.
nat. Quod autem fe Filius tradidit , idem dicit
Regini advocatat.
apoftolos :
«n illexit, tf tradidit femetepfnm eain· >.
Ad boc quod alleris , mens humana
concutii-­ pro me. Quod autem dt Spiritus fanAus tradidit
tu conçut
tur, & Chriftiaos pietatis iene non valet audi- Filium, lapientia perhibet, dicen· : * Unigenitat · ;η.
tus.
eft ansa* Spirant fapientia, & non * Uberavit ma 1·-'·
Deftnfer Romana ecclefia.
DWiAaa» a labift ftnt. MalediAi apud veteres» di* Ml'·* “***
Qjtia hoc tantopere miraris, illud etiam con cebantar omnes qui fafpendebantur in ligno: Chri- c»Ut. ».
fequenter adjicio , quia propter hoc quod Deo fteu antem, ut apoftolus dicit, at net Uberaret Λ
quidam promptus obedivit, funditus periit; aliu* malediUof faUnt eft maleditfam. Spiritus ergo fan.
ob id quod obtemperare contcmpfit, ad cumulum Aus liberavit malediAnm a labiis fuis: quia .qus
gratis plenioris afeendit.
per ora prophetarum de Chrifti paftiooe locatus
Xvgia/ advocate/.
eft, non cohibuit , fed fuper eum fine dimiftio*
Incredibile eft valde quod dicis : verumtamen ne compleri cunAa permifit. Ergo fecundum te,
fi vales exemplis approbare quod loqueris , dic qui non de cotdis intentione , led femper ex oquis umquam obedivit, ac propterea periit?
perum vis fuperficie judicare; fi pater tradidit Fi*
Deftnfor Remana tcclcfia.
lium, & ipfe fe tradidit Filius , Λ Spiritus fanNon te latet quod Juda Ifcarioti, qui jam ae- Aus, Judas quid male fecit ? FaAa eft traditio ·
cepto confilio eum traditurus erat, ait Dominus. Patre, faAa eft a Filio, necoona Spiritu lanAo,
7«.
Sjttd facit, fac cititn. Poftmodum quoque, cum faAa eft a Juda ; una res a pluribus faAa eft ,
ad ejus ofculum accedere prefumpfiftet, adjicit s fed_ eadem
____ res in operatoribus
_______ decernenda
___ ___ * eft
__ . * f <uic<r.
Anicc, ai qui vetufiis fubauditur, perfice. Sed E Quod enim Deus omnipotent ex caritate, hoc·04*·
quia miler his termonibus efficaciter obedirit ir- Judas fecit ex cupidine acquirenda pecunia ....
révocabilité» periit.
Quod Deu* fecit ad falutis noftra remedium.,
Aegias advoealat.
hoc ille fecit ad explendum infatiabilis avaritia
Hujus propofitionis ratione reddita , reddecon. votum. Vide ergo , quia non quid homo faciat
fequenter alterius, quis fcilicet Dei omnipotentia debemus attendere, ted quo animo & voluntate,
obedientiam fprerit, & propter hoc copiofiorem diligenter examinare. Nam fi fola dumtaxat ex­
teriora perpendimus: invenimus ipfumDominum
gratiam metuit.
Deftnfor X»hv«m ecclefia.
Salvatorem, Ac dixiffe quod prohibet , Ac feciffc
Si placet, hoc in memoriam revoca, quod Do* aliter quod jubet.
Hjufptit , ait , dixerit fratri fuo, Fatae, reni ΜακΟ. t·
■}*·'· H. minus ad Jeremiam dixit; Fade ai domamRecbabitara* , dSf lentere eit , tf inlredacei 10 demam erit gtbeaan init : & tamen ipio reforreAionis
Domini , in ana* exedra* tbefaarorxm , tf dabu fua dic, duobus de fe dubitative loquentibut,
Sii i
aii,:
CenctUGencral. Tom. XIX.

jo,,
anno

ai|

: °

ALaXAWDIR

CONCILIUM

■mtatctn
imp.

it.

1ΟΙ<

& ,ef* C**^1 ** *»*<**■**»· Dixerat

Si fut te percufferit m
dattieram matcilUne, peak Uli & alterant : in paf-

OH*|$T| cl>an> ·» monte difcipulis :

pifeopum , quo· a beati Petri liminibus redeuntes invafit, ipoliavit, At ufque ad mille Paptenfis CM(££T1
fione tero politus, ^percutienti fe in maxillam pee- monet» libras appendentia rapuit. Propter boc
ro fecerdotis non modo non alteram prcbuit, fed itaque tn plenaria fynodo , papa Nicolao pr»fiinfuper dixit : Si male teutnt feat , expatra dt dente, excommunica tus eft, Al extiaâu lumina­
male ; fin anltm lent, cur me cedit ? Ct qaotnodo ribus fub perpetuo fuit anathemate condemnatus.
jam rerurn eft, quod de ilk) Lucia ait, futd ep- Perpendat igitur fen&a fynodus, fi illius ejufque
fit facnt & ioctrt ; G quod docuit non imple­ complicum rata jure videatur eloftio, qui tam ter­
vit? Sed procul dubio intcBigendum eft hoc eum ribiliter atque horribiliter eft ab ecclcfi» vifceriprccrpiffe ad prcparationem cordis , non autem bus evangelica atque canonica falce prascifus, ut
ad oftenfionem operis . Quomodo enim paratui ne in morte quidem de Chriftianitatis luerit ticorde non fair io maxillam alteram c*di, qui tulo reformatus; Ac fi per eum ordinari Roma­
pro hominum falutc decrevprat toto corpore era* nam ecclefiam d'gnum fuit, qui eam femper eft
cifigt t Paulus etiam palma percuffus jufftone poo* feraliter perfecutus.
tificis , ait : ftmtnt te Ont , ptritt ittlitU . B Et quomodo fummam debet ecclefiam ordina­
Quod minus intelligentibus videtur in verbo con­ re, cui cujufcumque limen ecclefi» non licet at­
victum: fed in fenfu, prophetici tenet oraculi la- tingere 7 Clamat Dominus ad Ifracl ; dnatiema JiA" '·
in medie tue Ifracl : «ec peteric flare centra iefttt
cramemum.
Pariet enim dealbatus hypoertfis eft , fecerdo- tuet, danet deleatur eu te y» dec centamenâtat pft
talem Inb hoc nomine pratferens dignitatem, fed /celere . Et hoc quare t Quoniam Achau filipa
occultans intrinfeeos luteam malitiar turpitudi­ Cbarmi de ancthemate lencbo ducentos dumta­
nem: nam quod humilitatis fort, mirabiliter eu- xat argenti ficlos, reguiamque auream quinqueΠΜμ>.
ftodivit. Cum enim illi diceretur : Frtncepi facer· ginta liciorum, Ac coccineum abftulerat pallium.
datum maUdicitl· Nefcivi, fréter, ywa prmctpa ef­ Er ob hanc vilem videlicet fummam, auâorfc*·
fet facerdat am- Scriptum efl enim i Frmctpem pepu­ Ieris non modo lapidatur , fed & lapidum acerli tai nan maledicer. (Jbi oftend tur, quanta idem vis obruitur . Si propter illum hominem , qui
tranquillitate dixiftet, quod iratus intultfte vido- dumtaxat unum facrilegium fraude commiferat f
bvtut . Quibus fertpturarum teftimoniia quid aliud Ifracl ante fuorum boftium faciem ruiturus erat;
edocetur , nili quia non juxta verba nuda fem- quomodo ftabit ecclefia, fi per virum tot crimi-...
j
pe> debemus fententfes judicare, fed quo animo, Cntbus involatum fuerit ordinata? praefestina eant
Ac talem elegerit , in quem, tefte*mundo, om­
qua mentis intentione proferantur fufciperc?
Argia» advecatur.
nium vitiorum fentioa confiunt: ’ pfeudoepifco-*Χ·η·,ρΑ>Dnbta qu« proponis luculenter elucidas pere- pi, apofiolorum antichnlli, adverfariom Chrifti t
xempla que fubjicis . Sed qtuefo te ut ad fupe- amici puellarum , mangonem ecclefiarum.
iT'"·
riura panlifper redeas, & cur noscalumnierisvo­ igitur i (lorum, juflo videbitur examine p.stfitren·
bis pistjudicium intulifle, qui regie ditioni parui­ dus? Utrum is, quem elegit unus vir, perpetue ’
mus, patenter exponas.
maledtâionis anathemate condemnatus ? an ille
potius, quem cardinales epifeopi unanimiter vo­
Defcnfer Aemaaa ecclefia.
Rrfee plane, ordinsbtlitct Ac congruenter, poft- caverunt, quem clerus degit, quem populus ex­
quam omnis velli» partis objcâio non rhetoricis petivit, non ab extremitate terrarum , fed intra
argumentis, non coloribus oratorits , non diale* moenia Romanorum s & in ipfius fedis apoftoli­
fticis ipllogiftnis, fed viva potius atque perfpicu» ca gremio?
Ai^mm afioecatm^
ventatis etl ratione purgata , retia vice jam di­
Tot a te rationibus redditis pollemus fortaftis
gnum eft , ut de velitis ecceffibus vel breviter
differatur. Eoimvero damnatio papa tam gravis!D adhibere confentum , fi femel emiffam deceret
& inexpiabilis, ut non humano, fed divino dum­ regiam majeftatem mutare fententiam. Principa­
taxat Iit traAaoda judicio. Reges autem noftros li quippe gloria velut inconftanii» mavtis impri­
tum statis infirmitas, tum fragilitas fexus exco­ mitur, fi quodeomque fua cooftitutiooia ediâum
leviter annulletur.
lat ; quibus utique non reatus adferibstur, fed eo­
Defeefer Keneana ectlffia.
rum conliharus, ut dignum eft, imputatur. Omiffis itaque perverGtatibus enteris , ut quid igoot Qpis nefeiat rege Deum effe majorem? Al ta­
y.hMsinen. rant? Roma, reprobum dominum in Romanum men dicere non erubefeir.* faaitat oh, futi eoa- ·. Mt- ·’■
pontificem eligere pnefumpfifti ?
flitucrtat Sani regem . Et per Samoelem ei de­
Regnet advecatue.
nuntiat , dicem : Frejecit re Deminue, tu fie ren
Eleftionetn quidem , ut palam eft , fecimus : fuper Ifracl. Si poenitere feDcus afleruit, qui fu­
fed longe prius , Gerardo comite , aliifque Ro­ tura cuofta cognoverat; cur homo foam mutare.
manis, ut videbatur , civibus infatigabifiter infi- io melius fententiam erubefeat, qui, qualia At ip­
fienubus, ad boc ioduâi lumus . Nam Ac abbas fe qnoque fit faturus ignorat f Ille de booo Mmonaltcrii, quod dicitur clivus Scauri , non de­ &OS eft malus t ifte vfetelioet Cadalooe dolofus,
Roma :Ede malo, utique quod jam erat, fit quotidie diafuit. Non ergo , ut sileris , ignorante
i_
r-:- _c* bofi more deterior.
------- .· ------fed prefente atque petente, Romani
pontificis
feâio faâa eft.
Aegiae adjecatai.
Quam incoufalte msoc loqueris , qui diabolum
Defeafer Remana ecclefia.
In hoc pro me lacis, dnm Gerardo fub ana­ deteriori pofle teftaris? qui certe tam malus eft,
themate conftituto te communicaffe teftaris . ut deterior effe non poflit.
Nam , nt de abbate & aliis intctim Gleamus ,
Dtftnfer Amtaau etxUfia.
Mentior, fi quod propofni, fcriptura teftimodc Gerardo liceat tantummodo dicere , ecclcfi»
bominem non fiiiffc, Ac Chrifti nequaquam per- niis comprobant non valeo . Nem, Ifeia tefte ,
tinuifle fidelibus . Illud enim unum caput ana­ dicebat fuperbo» in mundi principio : Jlfcendam tfa. <«.
themati makriiA onique fubjacuit omnium fere fuper altitudinem neehittm, fimiUt era allifihua. Panpontificum , quicumque Romane ecclefia ejus lus autem dicit : la firn mundi eeaiene adonfatur,
rtef. ttemporibus praefuerunt; demum paulo antequam
t/ cateliitm fupra amne f«sd dicitur Dant, aal

>017
ALB*Aa"DM
fatd ceütar. Qpi ergo tune

OSBOR1ENSE.

NSNMicüs rv.
IMF

. Λ. o
IO1B

& ut ita loquar, aiboraflfeftavit Deo le fi- Agonum
Agouum foule
fodle pelleâum.
pc
▲NNO autan efle, in Cm mundi jam deterior fAu
qun de venenata radice anathematis oritur,ante­ ANNO
CHRIJTI
cm aim
qui vuk prior miners, Per quod maasfitfto t»b quam pcroMteSum prornmpat /n fruflum, modis
ligitur , jliabolum adhuc ia decertor· polle cor* omnibus , ne nocear, evellatur, teflante veritate,
/acis pa&nm fo . Mvlk 1·
ruere .y Be quia diabolo» interpretatur deorfum que dicit: Damn arfor
fluens , * Cadalous a cadendo diâus, * ruinam '■·■», Mndrtar, ij 1» ifntat mttttittr.
Dtftnfnr KtattM nchji·.
•Q.iHc ■ Fopvli fonat, ipfifqoe nominibus, apti dime mvtL«T*w ««to cem concordant. Dic creo Quomodo ille ponEcce audivit béatitude* veftra, venerabiles pa­
“«··· > * ttifex effet , quem non Romanus populus , led tres, quoniam qui inipeâor eft mentium,confoe­
Gtaco x-j aMS jjQnjo COIO lyj, complicibus, idemque non derat nos in concertatione verborum. Videt enim
• N««p« G«- Romanus, fed foburbanus *, & noo ecdeGa fi- nos non malitia caufa contiigeu fed invenien­
,M*’ ied ηΜ,Λ,ιΛ“· * anathematizatus, elegit ? da veritatis ftudio defervite; ideoquedignatuseft
b· Cti«u illene eflet tuo judicio pontifei » qui fuam ven- motam inter nos fopire querelam, & luam nobis
•pp^aiaa didit, ut Romanam ccdaGam obtineret ? quiRo- infpirare concordiam. Pax enim noftra, qua fe__ manos
____ occidit
...
in ore gladii, ut Romanus ponti- cii utrumque unum, conflavit Bc in eodem confex fieret’ Dices λme
fi Bfonfu corda duorum. Agamus ei gratias, qui prius
<.
:: "non
2:2 dcbnifle pontificem
‘
■■a*app«jb*
iubmmiu-Μ
------------------------------·-magni
------- ; —
coo-i;
feo
fu refis eligere , Bt
pendendum * (jgçtuni petrj periclitari permtfit & turbine*
ventorum Bt procellis undatum: led ecce ut re 1
mihi non fuiffe ut populus non periret.
Ecce bic beatus Auguftinus Hipponenfi ecde­ grediebs manum tetendit, Petrum erexit, ventis
Ga, Valerio virente, prcficitur: ecce illine Am- imperavit, Bc dilcrimioa manna cotnprfcutlr.onbrofius, oftavo die poftquam baptizatur eft, per­ fellim mare, quod in cumulos erigebatur, ooruiceptis cun&is ecdefiafticis gradibus, epilcopus or­ tur, lempeftatts procella (edatur, ventotum tutbo 1« hoc opal·
dinatur . In quibus utique ob nihil aliud cano­ reprimitur, Bc aurea cali fari s (crenatui .
Clanfalt dflitaif.
nica anAoritatis ordo deferitor, niG dumtaxat ut
Amodo igitur, dilcfttllimi, illinc regalis aula
faloti populi confriatur: Bc tu mihi dicis in fer­
vendo populo ipG regi me debuiffie contulere, ut confiharii , hinc fedis apoftolica comminiftri ,
fibimet io dando eoufenfu unius epiftole gloria utraque pars in hoc uno ftudio conipuemus labo­
proveniret. Nam unde poftmodom Romanus im­ rantes, ut fiammum facerdotium & Romanum fiperator Geret, fi tunc fe Romanus populus mu* raul confoederetur imperium, quatenus humanum
genus,
duos apices in utraque (ubluis vulneribus peremiffet’ Porro autem, quia in _„_ quod per hos ----conftrtuendo pontifice Romana ecdefia a caritate Citantia regitur, nullis, quod abiit, parnbus.quod
nuper faâum eft , 'refcindatur : de­
regia non recedit , hoc etiam indicio eft, quia per Cadaloum
~ ■ ·
cum io clero luo religiofis viris dt fapientibus a- que mundi vertices io perpetua caritatis umoue
occurrant,
ut
inferiora
membra per eorum ducorT
bundaret, non de propriis, fed eum qui regi tam­
diam non refiliant ; Bt quatenus ab uno tneaiatoquam domefticus & familiaris erat elegit.
re Dei Bt hominum hac duo, regnum fcilicetBt
Asgies sdoararas.
Qui (quis veritati, poftquam patefafta claruit, facerdotium, divino lunt conflata myfterio ; iu
obftinate renititur, Dei omnipotentis adrerlarins fublimes ifta due perfona tanta fibimet unani­
000 immerito judicatur, cujos adverfum fe iram mitate jungantur, ut quodam mutue caritatis
inextinguibiliter provocat, fi veritatem, que ipfe glut mo Bt rex in Romano pontifice, & Romanus
·®» PeT,inac,tcr & arroganter impugnat. Nam ut pontifex inveniatur io rege, falvo fcilicet mopri­
ipMMioaU
ipfe difputatioois tuse velut epilogum faciam, cum vilegio papa, quod nemo prater eum ufarpare
opilegM.
inter nos queftio moveretur, utrum fine regisaf- permittitur. Ceterum Bc iple delinquentes, cnm
fenfu Romani pontificis fieri poflit eleflio , re- caufa diâaverir, fcrmfi lege coerceat, Bt iex * •f'peMlbx.
epifoopis ·«)«
fuper «uiunimu
animarum ftatu
prolata
cenfitis hiftoriarum catalogis, tantam Romano- cum fris
>u» κρικυρ·>
u«,u ρ·ν··(«
rum imperatorum atque pontificum copum coa-D lacrornm canonum softer itate decernat, ille tamcerva fi i, & velut nubem mihi teftium oppofmfli, quam parens paterno femper jure praeemineat ,*
ifte velut unitus ac fingularis filius in amoris ilnC his confpeftis, ne nutum quidem me adverfom te luper hoc ulterius facere libuiffet. De a- Irus amplexibus requielcat . Attalus plane rex
1
natbemate vero, quod Nicolaus papa conftitmt, io AGa Bc Nicomedes rex Bithynie, intantum Ro­
manam rempublicam dilexere, ut uterque tnoriens
quo ctiam, ut verum fatear, totam vi Aone vim
intentio noftra pofuerat, tam invMbs feriptura- Romanum populum leftamento reliquent here­
rum teftimouiis, taro lucidis certe, modo beato­ dem.
Sanda ergo ecdefia principes quam propenfio*
rum apoftolorum, modo ipfius domini Salvatoris,
tus difputatioois affertto fe purgavit exemplis, ut 1ri invicem debent caritate congruere, quibus inBc nos catenus ignota doceret, Br vos ab illius junâum eft caritatem pracipue Gbriftiano popu­
Umenti» vinculo patenter abfolveret.
lo predicate : ut ex eorum, qua procedat ex pie­
Deinde a domini noftri regis, quam dicebamus, tate, concordia, fanâa univerishs xratuletur ec­
injuria, que fcilicet nos adverfum vos acrius ac- clefi·, ac Ecmmo utriufque ftudio Chriftiaoa re­
' cendcbat, tau» ftrenue fe purgavit oratio : ut evi­ ligionis renorcat dikiplina. Verum nos pHcaroris
extrahentes
denti clarefcat indicio, quia in eo,quod fibi pon- E naviculam ex hiatu Scylla voraginis
_
.,
tificem populus Romanus elegii, roajettati potif» dum fuceeflorem Petri fidei labcnte veftigio merfimum regie miniftravtt; nec ei, ficutdicebatur, fum ad litora quieta deducimus, piur< "ereptori
privilegium tulit, fed potius roboravit, dum non noftro ceieuima cantemus: Te Deum iaudamns;
dc Romana ecclefie, fed ex aula regia facerdotem te Dominnm confitemur.
ad aeoflolic· ledit culmen evexit. Poflremo de
Haflcnus fynodalis difeeptacio, cui ia codice
cteduone Parmenfis epifeopi quid dicimus’loquar, mox fubfcripti leguntur hi verbs.
an Gleam t Sed juxta feripturato cvucrpOrav/mnaViti· divin·, ptpnh Caddee ruito,
mas tntn fait
Et certe ubi nuda veritas
cernitur, turpis ignominia eft, fi commento falTt «MWt, ur dr· saadMun tr^urrforrt tfhu*
lacNB defervitur. IpG plane liquido novimus ana­
thematizatum effe Gerardum , nec ignoramus ejus
Tt yuapur Ttrttrtat Jiaml tiftrMa hittni.
inftinftu potiflimum hunc cptlcopum m hoc ncCON

ίο.,

CONCILIUM

CONCILIIUM
‘JtiaP.n».,

““•’ffi?n

1010

ARAGONENSE

Apud fanflutn Joannetn Rupenfem * vtt. Kalend. Jul. aooo, ut adfcribi, folet,
mlxii. celebratum.
Ex comment. rerum Atagonenfium Hieronymi Bjaocz .

Efidente gloriofo principe Ranimiro , u na A defignandis aetatibus dicator, quem major flTantiquior
unus przeeflent At Paternus ille U. ut difcimus ex
cum venerabilibus epiUopis; fcilicet Sanâio,
catalogo abbatum hujus cœnobii , abbas elle defiit an.
& Garfia, & Gomefano. <5c abbatibus faoâi Joan- Chrifti MXLH.
nis coenobii i fcilicet Blafius, & Paternus minor:
Denique lumptam bic atram erte pro anno Cbrifti.no·
reGdenttbus etiam univeriis fratribus & clericis rum effet ac Imt exemplo. Summa Hifpanornm eft hac
m
parte religio, quam numquam gentis annales, nedum
fui regni, in capitulo prxnominati cœnobii, iu
■nllrumenta publica viol, it. Cur ergo violatam hic non­
Sinftius Aragoncnfis epiicopus exorfus eli loqui. nulli volunt ? quia tum zra Hifpaniea Cbr. natalem
Pro diiciplina, & ordirie ecclefiaflico, cum dili­ antecedat annis xxxvitr, annus ilhua MLXII. incidit
genti cura, ac providentia trademus, f> placet Do­ in annum Cbr. MXXIV. Quo anno certum eft haberi
I y nodum illam non potuiffe , nec ipfi intarefte Ranimino noftro Ranimiro regi, ac epiicopis abban- nurum regem, qui nifi poll annos omnino decem regna*
buique adftantibus, necnon etiam, monachis, ac
re tson cepit .
Et refte quidem hac in parte ratiocinantur, fi bic aduniverfis clericis, m qu* ad ordinationis tenorem
fcnpta
fit era MLXH. Sed cum illi merito zram Hifpertinent, juxta divin* legis praecepta, & Nice
g panicam excludant: ego Cbr. intelligi non porte offen­
notum canonum conftituta; ac cum adjutorio Do­ derim : quid fuyeiell, nifi ut errorem in numeros irre­
mini in omnem rvum manfura folidemus, ficut eft pi 41 e qredamus <■ Ego veto addendam arte decadem tusam
predeftinatum , & conllitutum ab inclito rege San­ fufpicor , legendumque ca MLXXI1. Congruit enim
illa cum anno Chrifti MXXX1V. qui primus eft regnf
âio, totius Hefperi» Domino, in przientia «piRanimiri. Quim autem erar confentanetms, or flarim
fcoporum iubfcriptorutn. fcilicet Sanâii epifeopi
poil parentis obitum in medio concilii diceret i Eee/<ar
Aragonenfis; de Sanâii Pampiloneufis ; Gariiz , d» t? corrohar» àtercte grwtorir nui Senitii. Cui id tamNajarenfis; & Arnulphi Ripacurtienfis ; Ac Julia­ diu omiffum anno demum MLXII. fecirtet ?
Eodem anno MXXXIV. Blafium abbatem fsnAi Joanni Caftelienfis ; Ac Pontii Ovetenfis; Ac aliorutn
nis fuifle , ditcimus'ex lofltumenti» a Joanne Bria Mar­
plurimorum epifcoporum: nomina quonim longe tines abbate illius cœnobii recitatis in hiû. quam de eo
ronfcripfit . Commode ad rem noftram , cum eum boc
eft dicere. Hoc vero eft noftr* inftiuitionis de­
cretum: ut epifeopi Aragonenfes ex monachis pro­ m concilio repetimus Adjungitur quoque ipfi Paternos
minor . hve fecundus , quem abbatem hoc anno fuiffe
fati cœnobii habeantur, & eligantur. Ranimuus
probare
abunde
non poffîno:
immo _ fi Ms’tinriium
J _ , ibba·
.11
_ _/r_
- an. ___
__auη
rex Hâns in medio concilii, dixit** Ego laudo ,
effe -J
cceptc
tantum MXXXVI. O
Verum
efl , _.._
quodj ei.ru
Blalii abbati*
corroboro decreta genitoris mei Sanâii, ac huic is imbecilli
!aigumento
---------- — duAus -a
-m··»veftr* definitioni fubicribo. Umvtrfi epilcopi,ac memoria ad *annum ufque MXXXVI. in artu per leve­
ret. Nam cum in hoc concilio Blafius fimul A Pater­
abbates fimul cum clericis dixerunt : Laudamus , nus minor lanffi Joanms abbates dicantur : Paternum
an i® MXXXIV. nondum fuiffe abbatem ex eo concludi
IC huic fubfcriptioni nos fubfcribimus. Hic Bien·
non poteft , quod anno eodem Blafiu» abbas effet Cur
M jeJicio
enter non pence. Quicumque futu­
autem limnl duo , multis difputat idem , quae longius
rorum regum, fucceftbrnm nothorum, tranfgreeflet hic defcribere.
dientes, & deviantes ab hoc regali fimul Ac pon.
In Aragonenfis epifeopi nomine mendum quoque effe
fu (picor , feribendumque non SanAiut», fed Mantium ,
tificali decieto, tentaveiit, diftolverc hanc tciipquem
epifeopum Aragonenfem snno MXXXIV. fuiffe
turam; in przfenti fzculo omnipotens Deus, qui
colligo ex aho i nil r umento quo Ranimiro» l. Arag. rex
eft juftus judex, Ac regum rex, diflolvat, Ac di­ dotem conftituit confugi lue . Cui iubfcnptnm t Men·
vidat regalem honorem , Ac potentiam tegni eo­ Hut tfifcofui
confimnrw . Integrum extat
ap«d Martinenum , contignatum anno incarnationis
rum, deique illud fe diligentibus, At timentibus,
MXXXVI.
menfe
Aug.
xxti.
Luna xxv.Sed men­
Ac noftra decreta iervantibus : & in futuro fepa.D dum bic quoque certirtimum . die,
Nam fecnndum Dionyin
rati a conforiio omnium Chriftianotum, interpel­ cyclos MS. quibus utor , dies Amtufl. xxit. in Lu­
lante pro eis beato Joanne Baptiftacum omnibus nam xxv. incurrit non anno MXXXVI. fed anno
tandis, participentur in focictate cum Dathan, MXXXIV.
Sancitum ititem pro Mantio frribi prodire efl. Hoc
Ac Abiron, At Juda traditore, in inferno inferio­ fecit & Matiana nofter, hifloriarum lib. vttt. csp.ult.
ri , luentes pœnas perpetui incendii fiue fine per Et in boc iplo monumento . Ubi Mantu nomen vide­
zterna fzcula. Arnen. Data eft fenteatie vu. mus, icnpfit Hieronymus Blanca , SenâH. Mantium ta­
men fuiffe diicimus A ex Fiartinearo qui monumentum
Kal. Julii. Æra MLXII.

R

hoc edidit, fctipfitqut , Mtncii , Ac ex privilegio Leirenli de quo mox loquar cui fubfctipfit Mantia» , cum
epiicopis iifdem qui Pmnatenii fuotcripfirte bic dicun­
tur .
.
·
Marna in Hifpanonsm libris harum rerum indiligen­
Hieronymus Blanca qui primu» bate edidit, in Aiagotia
.
Cimis
unum
pszterea
exemplum
affero
ad
bzc
temncnlibu·
nenupu. ivnanrnui
commentam»
»·» atram ..n,
h>c fumptam
.uu.yi.ui velle
nv ...
ait pro
— ------- - ------- ------ - ---- .
.. -,
anno Chnfli: eumque Baromus, Binius , aliiqins fecuti p 1»« * Manuum eumdem fpeftana. Ab Ambrnfio Mo­
lunt . Verum habitam n<x> effe banc lynodum an. Chri- »»·*»
ajm^«i_en»ditiism· refertur
B“fli ML XII. tnvka mihi perfuadent. Ac primum , quod logium Cordubcnfem , donatio qttzdam SenBii majotu ,
«n ea dicuntur Arsgonenfes epifeopi , qui Jaccetani nun­ cui adferipta zra MLXXVIl. Scriptumque , Mertinnt
cupari anno Al® debutffent . Nam in Jsccenfi concilio , j4re^anenfit rftfcettu confireo» : ex quo Mprtinum addit
anno C.hulti MLX. decretam boc fuerat. Et fic reipia Aragonenfium epitroporum faftis . aE»a illa incidit in
diAi font donec epifeopatu» idem Ofcam, quz prima e- annum Chtilli MXXxlX. ante quem SanAius ifle obie­
Jus fedes fuerat , relatu* eft . Nec diffiteor tamen quo rat . Falfa ergo anni notatio . QnOd fi detraxeris de­
cadem unam , fcribafque MLXV1L annus erit Chrifti
tempore Jaccetani dici debuerunt , eodem effe Arago
nenfie* nonnumquam appellatos : fed probabile non eft MXXIX. quo anno parebat Artgonia dt rej' Ssnftio
re tam recenrl decretum hoc violatum effe , coram Ra- majori ; At epifeopo , non Martino cujua nufquam aha*
nimuo iplo , qui ante anno» duo* illui* auftor fuerat . mentio, led Manno, cujus nomsu in multis circa hzc
Deinde huic concilio interfuit Paternus minor abba* tempora monumentis legimus.
Hzc cum fctiptiflem . incidi in loram hifl. S. JoanS Joanni», Paternu* nimirum fecundus, cum minor in
ms.
Nota Gabrieiis Coss ar th S. J.

I OU

ALEXANDER

LUCENSE.

BANIMIKUS

Tmu’

£3 . ft mihi pria» vemflenc in mentem , eoo tanti —
ni» , ubi refertnr donatio quaedam , rui adfcripta era .*.
A<“UM
ANNO MLXXII. boc eft , anno Or. MXXXlV. 8t diet Aug. quidem fetiflem , ut movendi Leo tarflet haf^iynoju», anno
CHRISTI xxiv. quod infttumenrum videtur fuperftiteSaoAio con- it ad annum continuo MXXXIV. rranrfereida Erd m- CHRISTI
··<·. feAom. Bx euo promm eft atgumentari , ft an'mirum digna» noo duxiflem, de quibua leAor ad annum illum
anoo MXXXlV. mente Junio reçem nondum fui fle, fed admonendua videretur.
In boc autem concilio cooftituta efle aha multa ,
error hic quoque io numeris , ifque manifeftut . Dicitur
enim haec donatio faAa die Lunae xx»v. Mail , Luna conflat ex AragonenR» epife. qui prrfatur, verbi» Exx». At anno MXXXlV. rv.hd horum occurrit : concur­ ditom eft fcilicet ex vetuflo cod. S. Joannis , in quo.
runt autem ifta ann » MXXXi. Sctibendum icitur, aera ceteri» omifft» , deicripea fuerant ea tantum , qu« ad
MI.XIX. non MLXXII. Deirde fac an. MXXXlV. men­ illud coenobium attinebant.
Extremum boc addo , SanAuim majorem A<avonir
te Aug. vixifle SanAium. Nihil boc mihi incommodat;
cum in ilio iplo mftnunento, Ranuniru» rex dicatur : regem , cvju» hic decretum a Ranimtro ft'·ο centirmatur
de non elicendi» Aratnneniibu» epitropi» , nifi ex
qui Cive mortuo parente rex hoc an. fuerit , mea nihil
intereft quod quidem ad hoc concilium attinet Suf>- monachi» coenobii fanAi Joanni» : pariter flatuilfe in
concilio
Pompiloneufi arra mlxi. hoc eft , anno Chrifti .
junaitur eodem loco apud Marrinetium aha donatio ,
ejufdem *rs MLXXII. mente Sept. Sed cum nihil ad­ Mxxiit. ut ex monachi» m nafteru Leirenfi» fanAt Si.ldatur , convincere illam falfi nequeo : falftm tamen tem. Rvaton» , Bompilonenle» epifeopi c-Opt arantur . Extat
deererum hoc l;ve, ut vocatur , privilegium recale Sc
notam efle, caetera quae ante dixi mihi perfuadenr.
Quod ù vel inftramenram hoc, vel alia qu«c repenri pontificale, apud Sindovallium m notitia cpitaOporiim
poflunt : opinioni mee advertentur , non tamen anno Pompilonen''unicui lubfcripferunt iidrm epifceni , qui
Chi. »06*. fynodum hanc habitam efle credam , fed a- hic dicuntur privilegium monachorum UnAi Joann»
ham quamdam in numeric labem efle. Neque enim hic confirmafle.
··<··»
fed cotiteAuraa mea» fimpliciter expono

tr PARMENSE

CONC1L1ABULUM

«

A Cadaloo Antipapa Anno io6s babitnm.
b.ppl.M»*fi
PO ·>«?.

Eduflat m patriam Cadalout curaram omnium' que totius imperii. Quis ego fum ? quem deGgnarum ad apicem iummnm ’ Noo incis ineritis
ptimam banc habuit, nt faffionti Iua epi/co
ad hanc eledonem veni, fed ineffabili pietate
pit omnibui coadunatu elethonom foam tn pontifice*!
omnipotentis Dei, qui de animalibus infimisPhaadproban, & confirmari curaret. De bac pfeado frisoncm domuit, & infirma mundi, ut confundat
•ada auditndut tft Benzo Albenfii ep.fcoput m pane­
unco Hennci III. lib. *. tap. 14. ubi bac fnbit . fortia, eligere voluit. Q.uod fibi placet, de fervo

R

fuo faciat, etiamfi in mare cum Jona ad devo­
Omne» fur diœceûs face· dotes ad celebrandam
fynodum cohortatur. In quorum medio relidens randum me jaciat. Sit nomen ejus in fecula bedixit : Confr.vres & fini cliarilfimi, qui confidi­ nedidum, cujus effugere non valemus edirium.
tis metum in adjutorio ahiflimi, precor ut veftris Vus antem fratres ime intermiihone orate , &
impugnantes me jejuniis atque vigiliis expugnate
curionibus me adjuvetis, quia fub tanto pindere
gementem videtis. Coaâus demque patrum eoe- H i diibs furrexcrunt, Ac facras Inaniaseflufis Iapifeoporum admonitione & pueri re^is Domini cymis cantaverunt. Poli harum expletionem demet, tr.atnfque Auguffs clementi mtflione, ad ’dit Albenfis epifcopus hanc orationem. O milen-pc^t .ndum hunc falcem me inclinari, veftrifque car» femper Deui, qui Je calo rnenttbut gebennam
iupplicationibus fretus, quo» femper amavi. Piaepi*afti, VÎT Abitopbiln / at a uni n^fiitum difipafu ,
Catpba, è7 vntnttm
fertim autem huic oneri ideo me lubjeci, ut re­ dffipa confpt'aftonem Anna
moverem lapidea offenlionis de itinere domini bracbtt tat faper eltHiM taam extende. Extremum
mei futuri imperatori», quos projiciunt N.’rman- reto tynodt complevit hçmnus Auguflint A Amν,ί,Οα- ni impullione Gotoiredi * ud dedecus regis at
brufn.

er

LUCENSE

CONCILIUM

In caaja Bntta Abbatiffa pn Jvmmam tnjnriem ntcu)eta, Anno 1061. coram
Alexandre H. PoUifxc ttltiratum.
Onctlixm boc Loce tn petria mea ceiebrafnm , E qux Gnodali concilio difliuiiui, maxime Roma­
colleUoram Jibpentum bacuj^ue fx^ii ; yq<id
ns ecclefias plente pratiule flili officio , atque
mirari fabefi, cam jamdix Jit, tn ^to Flarenltniut
memoiiz commendetur. Rome itaque Alexandro
in commentario fao de rebxi n Matbiidacomutjfago·
viro religiofiffimo prsfidaute , accidit . ut id u>o·
fin dic ament am , ande illad mnitur, valgacHrit in
nafferto S. Juftms apud Lucentem civitatem exiappendice jtag. MJ. Hifi>rtam tel ibidem gena, qaad
ftercut quzdam monachx fallacus, & iuftdiic ple­
perfpicae fai t 1 m co lem docxmtnro mpnmatar, omit
ns, quarum nomina funt Juffa, tt Bonella, ac
tendam b;c cenjto. Eft antem S. Jxfiina Parthenion
Euteima, que vano (uti figmento, nt afloleot ,
Cflebre m arbe noftra ordinn S. hmediSli , m <jao
oppofuerunt rchgioL* abbatiffc przfati Monaflenobilet virginei pietate & omniam viriatam txtrcini nomine Eritdis, ut noftu cud quodam oleritat tone menaliicam vitam d.ligeniet excolunt
idée
co eam dcptebcndilTent, quod nela» efl d'flum,
nobilitate taK.xm ύί religione, fed
temotiffuna
opus netaoum ufurpatitem. Afferebant aut ecu ftu*
antiquitate clarejcunt -.cum in aubivo /mo documen­
failli funi* indicii», quoniam videtunt eam lampa­
ta fac ah decimi fervent, unde tj docamentuao, non de m dormitorii extingueutem, & cum praefato
tomen aatbograpbam ,
bit exhibeo, extraQnm clenco reilam flantem, tu loquentea , portafque
eft. En illud.
menalierii aperta* invetnfle, qux otnuia argumen­

G

Legale, jullumque effe dedaratutn eft, ut ea,

ta co nu put caflitaiia , aut violati corpoti» cite vi­
de-

io.)

“",*?®"

CONCILIUM

"“SS!""

IO>4

debanrur. Nec tamen apponentes ei de corruptio-A que accufatione falfis omnibus revelata affertu-_
- flt intrepidae
--------------- epifcoporum, fit clericorum, fimulquetotius con.
CtftUSTJ Π° corP°’** » «jebant, quod iecurz,
io«i.
caminum ignis intraffent, quoniam prsedifta ab­ gregationis aftannum laudatum, ut quo ante dobatiffa earum caftitate, & bonae cooverfationis mourn pontificem Romane Sedis Alexandrum
tramite excelleret, fit oefcirent in ea aliquam fui afta fuerunt, reprarfeotarentur, ut fic ncritu pu­
corporis ineffe corruptionem. Dei nuru, ut fit niretur tam magnum deliftum, quatenus przfaaliquando . fic legitur, neceffe eft, nt veniant tum monafterium vitiis, δ( dolis fupradiftis mun­
fcanda)·; orta populari feditione in praefata Civi, daretur, quod ab ipfo definiretur prout juffum
eft, pene toto orbi autboritas, fit exemplum hatate aftum eft, ut fama rants fallaciae praeberet
aures prelibatas Pontificis, ut fibi mos eft pervi- . beret in fecula. At ubi hzc omnia fummo Pon­
gilans, ne in ovile Domini lupus rapax ingrede­ tifici per ordinem funt relata, duci ad fe fecit
retur continuo fummo ftudio direxit a latere przdiftam Abbatiffam in ecclefia S. Martini, affiftente innumerabili turba clericorum, atque laifuo religioios Pontifices cum venerabilibus cleri,
cis ipfius civitatis, comitante maxima parte Lu- eorum non juffu Pontificis, quandoquidem mi____
________ ergO
.
f__
nus
canonicum videbatur, fed utfatisfierct popuceofis populi
. Sedentes
in przdido
monafterio ftatuere abbatiffam Γη medio, fit qur eamBlo, fic vulgo coram omnibus in S. textu Evaninfamaverant venire fecerunt . Sed una earum gelii :juravit przfata Abbatiffa,
*LL"
quod-* nofte
a- =■·illa,
Eufetnia nomine ab accufatione teftimonii refugit, qua accufabatur, neque per fe, neque per inter»
pofitam
perfonam
aliquis
homo
a
<e
in
monadeficut falfis perfonis eft folitiim. Cuicanonice, &
rium induftus fuerit, neque fornicationem com·
legalrter direfti funt ires vices nuntii, ut veniret
intrepide, fit fi aut accufatnx, vel teftis vellet ha­ mifiiTc. R.c autem agnita aperte declarataeft fenberi , audientiam ei ab omnibus quamvis effet ini­ rentia a fummo Pontifice in lacro Conventu ,
mica, non denegaretur, fit cum venire nolutffct, omnes, qui tunc ibi affuerant, afferebant reum
fit non reprzfentaretur canonice, fit legibus dene­ hujus iucufationis, feu falfitatis erga Abbatiffam
gata eft illi ab epifcopis in perpetuum przdiftr eandem debere pati pcenamb quam deberet , &
ac.ulationis omn<s audientia , dataque poftea In ipfa que accufabatur G vera detuliffent videlicet
ca lententia ei pcenz debere fubjacere, quam de­ ut extra monafterium fierent, & induis mane·
rent, ficque fe haberent , ut fanfti canones de
bere pati illam, cui crimen oppofuit, fi veredv·
differ . Deinde fecunda nomine Bonella in medio falfis precipiunt accufa tor ibus. Quod autem de·
ven.ffet, ->c Abbatiffr accufat;onem inferens in- finitum «ft tanti patris decifione, & authoritate,
tet rogatur ab epifcopis, utrum fur accufat tonis re· C fimul ab omnibus laudatum eft. Afta funt hzc
ft.s habuiffet, fic cum diceret io fc rei habere in Luceofi civitate prafeote domno Alexandro
telles, venii quadam nomine Jufta dolofis verbis piiffimo S. R. B. przfule epifeopo Petro Tufcuvice teftis ajebst, fe noftu vidiffe fuam Abbatif- lanenfe, & Mainardo * epifeopo civitatis Papie
Adalrico , & epifeopo fttr» Dtinu» t fit epi- Xpitcopo.
fam lumen cxnnguentem , nihilque aliud fupradi&z accufationis fe aliquo modo fetre, fic ifta feopo Dodo civitatis Rofelle, & Stephano car·
in teftimonio fic deficiente vocata eft alia, quz dîna le S. R. E. it univerfis clericis epifeopatus
dicebatur efle teftis debere, venit, fit coram om­ S. Martini, & Judicibus, atque pene cunftovul­
nibus voce publica dixit omnia, fupradtftam Ab- go circumdante anno fecundo ejufdem domni
batifhm illius criminis ream non porte deprehen­ Alexandri IL papz ab incarnatione vero Domini
di, rseauc acculationem, vel trftimomum contra MLX1I. Ind. XV. pridie idus Decembris.
Ego Alexander folius Dei mifericordia licet in.
cam veraciter apponere porte . Sic deficientibus
dignus S. R. & Apoflolicz ecclefia przful. SS.k
cunftis in teftimonio, neque concordantibus, at-

^**#*^***&Wl· &*********

cSiPA CONCILIUM

ROMANUM

I. CX°,

Centum fii amplius Epifcoporum occafione Petri Florentini epifcopi de hzrefi fic Gtnonia
accuiati, adverfus fimomaccs, celebratum anno Domini mlxiu. tempore
Alexandri papz II.

JZrxandrr tpiftoptu [trvtram Dti, tutniim tpifet D mifericordiam in dignitate fervanda habendamefpu ettbtbcu ,
tlert &
“
*“ peptie ,
fe decernimus; fed juxta canonum fanftiones, fit
falettm & tpofalictm ktntdiHititm,
decreta fanftorum patrum, eos omnino damnamus,
ac in ecclefia non przeffc apoftolica auftoritate
TIgilantia univerfalis ecdefiz regiminis affi- lanci mus.
H.
duam folicitudinem debentes omnibus,quz
De his autem qui non per pecuniam,fed gra­
in Conftantiniana fynodo nuper celebrata coram
centum amplius epilcopis, licet nobis immeritis tis funt a fimoniacis ordinati, quia qnefita jam
przlentibus, funt canonice inftituta, vobis noti- a longo tempore diutius ventilata eft quzftio ,
ficare curamus quia ad falutem veftram exeeuto- omnem nodum dubietatis abfolvimus, ita ut fu·
ref eorum vos effe optamus, fic apoftolica aufto- per hoc capitulo neminem deinceps ambigere per.
mittamus. Quia igitur ufque adeo hzc venenata
r> late jubendo mandamus.
pernicies hadenus inolevit, ut vix quelibet ecclefia valeat reperiri que hoc* morbo non fit ali*
c A P I T U L A.
qua ex pane corrupta: eos qui ufque modo gra£tis funt a fimoniacis ordinati, non tam obtentu
/uftitise, quam intuitu mifcricordiz, in acceptis
•bi «ad.«P * Ptimo namque infpeftorc Deo, ficut a fando> ordinibus manere permittimus, nifi forte alia cu).
a,cr«.iCÇj. papa Leone, fit a fanfta memoria papa Nicolaoi pa ex vita eorum fecundum canones eis obfiftat ·
'i*L n h' ° Pr>*>*un flatutum eft , erga fimoniacos nullam Tanta quippe talium multitudo eft, ut dum ri
go·

Ύ
V

io*f

AL.MAyotR

ROMANUM

1.

HINR1CUS IV.
IMP.

»OJ

6

. —-gorcm canonici virori a fuper eo* ferra re nouA _
IX
ΛΗΝΟ
Et ut de eoniaoguioitate fua nullus uxorem CHRISTI
anno poffumus, neceffe fit ut difpenfationead pi« con
C^J*1 1 defeeoiiooia (ludium uoftro* anitno* ad praiens ducat, ufque ad feptimam generationem , vcl
inclinemus. Ita tatncn, at auâontat* fandorum quoufquc parentela cognofei poterit. Quod prius
apoftolorum Petri de Pauli àmoimodis interdici* a Nicolao 11.* llatuium hiit.
X.
mua, ne aliquis fucceflorum ooftrorum ex hac
noftra permiftione regulam Cbi, vel alicui iumar,
Et ut laicus uxorem litnul habens βί concubi­ C»p to<hl
vel prxGgat : quia non haoc aliquis antiquomm nam, non communicer ecclefia.
XI.
panum jubendo aut concedendo promulgavit, fed
Ut nullus habitura monachalem fufeipiat, fpem C»p.F«r »·»temporis nirtua oece Hi ta s permittendo a nobis exc»p O. <·· torfit. De cetero autem (latuimus, ut (i quis in aut promiifiooem habens ut abbas Hot,
<e<
*
'e'° i. <|... p0Qerum «b eo quem fimomacum eft· non du­
XII.
bitat, (e conIccrari permilent: fit coniecraior 6c
Ut nullus laicus ad quemlibet gradum ecclefiaconfecratus non difparem damnationis lententiam fticum repente piomoveatur , nifi prius, muta,
fubcant, ut uterqoe depolitu* agat pemtcntiam, to habitu Kculari , divina coniecratione inter
B clericos fuerit comprobatus . Vos ergo h*c dt
‘Supraloco λ * privatus ab ea propria dignitate pctGftat.
“I Λ»'»"·'
1Π,
alia ia odorum panum ilatuta fideliter & Chric/pi*r'<<«r Prater hac autem prreipiendo mandamus, ut 11 una reverentia obfervate, fi vultis lanâc ccdehoc ®'»»da- nullus miiTam audiat presbyteri, quem (cit conίικ Romane & apoftoitee fedis pace & comma,
cubinam indubitanter habere, vel lubimroduftain mone atque benedidione dc abiolutione gaudere.
lot. cil.
mulierem. Unde fanda fynodut haec · capitefub Valete.
excommunicatione ftatuit , dicens .* Quicumqu·

facerdos vel diaconus poft conftitutum beata me*
morue pradeceftoris noftri fanftiflimt papa Leonis

aut Nicolai de caftittte dlericoium, concuoinam
duxerit palam, vel duâam non reliquerit, cx
parte omnipotentis Dei, fic auftoiitate apoftolorum
•re»ir»di«·- Peni fit Pauli percipimus, & omnino ‘ interdi·
cimus, ut non cantet miffam, neque evangeiium ,
neque epiftolam ad miffam legat, neque in près
byicrio ad divina officia cum his, qui ptgfata C
conlhiutioni obedientes fuerint, maneat, neque
partem ab eccleGa fufeipiat.

Λ ο o t

t

i o

G.

C.

^UJf n Diin/ί cbrwct : Hoc anno in Romano con*
cilio d linitum eft ab Alexandro (I. quod epiIcomti Nannetenfn abbati Riimundo dt monachi* Dolenfi* ccrnotxi . prius redintegret damnum omne , auod et* violen·
ter intulit, quam judicium inter eos celebretur.

Nota Seveaini Binii.

Hxc de hia qu* in concilio funt ftatuca fummatim Ρ«ηι· pr·
AiexaiUci uni vert* eccleft* . Quod autem Ipeftat ad r"· eo···quartum cinanem , quo decernitur , ut clerici limul ■ i <»·ο·ι.·manducent dt dormiant , booaque in communi pOlTt- >«m ·ρ·* A!«*··*<■·!
a
Et praecipientes flatuimus, ut hi prcdiftornm deanr ; (cias id tatfum tujjetlioœ Petri Damiani, (eri* paptai
libe·
ptu
fui* Alexandrum poni,beem «d hxc fanciende coaiÎCacipiM- ordinum, qui iifdem pradeccflurtbus noftris ob·
(antis . Extant adhuc ipl* litter* quibu* ifte preponi­ uri..
«»· ·
dientes caftitatem fervavcrint, juxta ecclefia* qui­ tur titulus. Ut tettttuai, λ ^tubtti m caa/ rptieisc t»rbus ordinati funt, ficut oportet religiolosckncos , •ttitttf , frfrinetii bebt»4r lufUt «t utgrtur . Deinde t
fimul manducent & dormiant, dc quidquid eis Damur· ^4/cviaUr· Seartjfaw MP< Prtrwi fttCttf
ftrvitntem Qaentum ei *qfr< iair//i(r«lr> madaab eccleGa competit communiter habeant. Et ro­ iboi
/am , nulhut ia bamea· geacrr ·«/«" frr*i{u/*rti tfl
gantes monemus, ut ad apoliolicam communem cnmitui . faasiw 4r/*«>* pnprtftetii , fice. Pioiiaior ad
vitam fu m mope re pervenire ftudeant, quatenus dricutatio in lapius citato codice bibliotheca fanAi Pa­
perfefttonem confecuti , cum his qui ccntefimo tri m Vstirano. Non d< monachis , fed de clericis hir
julmodi eft faneitu* canon.- at nac de omnibus dencia,
fruflu ditantur in rxlcfti patria mereantur ad- led h<* qui collaqiati* lervirent ecclefii», quot irequeufetibi.
ttor* ulu caoomco* appellare confuevimu» ■ ob id iciliV.
1Dctc.qvod hilce tenvreatur canonibus obligat i. ad quo»
pralcriptum vitam ducerent clericalem in ommbu*
c«p. <ed«ai
Ut decitnc, primitia, Icu oblationes vivorum. rum
rcgulsrvm, nth l fibi proprium venduaatem . Ad hnem
dt mortuorum , reddantur a laicit, & in dilpoG- ver· pvohxioris deputation!* , adverto* proprietarios
tione epifeoporum lunt; quas qui tenuerit, a laa- c la'ico* inditura . Petiaaica perorat, diren* .· Peratae*
tamen ei b*t
imbe^ietnitet tlttictntn ,
murr&a eccleGa («paretur communione.
leiitttruM rtbeUieerm fflttatrr vekM , (utSi
VI.
tui vtflrt y»pr mtfcilei . Quod drâ* (uperius canoni*
OpP» ι·ί- Ut per laicos nullo modo quilibet clericus1 (anftionc fanum aud'tii . tn hoc codan concilie canon
... >*. q.,. aut presbyter obtineat eccleGam oec gratis nec ille de celebration· Miïatum ab eodrm Alexandra lan­
ci ru* elle putatur , q«< recitatur a Gratiano vtrb.s ipretio.
fl i* ; · 5·βϋΙ fetrrétti unem rtifvrt in Ht une ultbrn- * *a«(ew/..
VII.
rr . ftte. Ccaenca fynodi occatronem prabuit Petras Flo pra i.oAaqC»p· red<*>
Nec aliquis presbyter dua* eccleGa* obticeat.
rennmis ebiteopus , qui a clero populoque Flor Mtoo *nu» Mi»M-«»d...
vnL
per litteras , qua* recitat Baronius, d· fimoma dt ha* amdrl .
reil sccufaru* , epifcopali honor· privata· eft. H»c ex
Ut per Gmomacam hcreGm nemo ordinetur, aA<*
ianfti Joanms Gualberti «pud Surium Baronius an­
vel ptomoresiur ad quodlibet officium ccclcfiafti- no pnediAo.

cum, neque ecclefii* praeficiatur.

CONCILIUM

CABILONENSE

A Petro Damiano card i nale, legato apoftolico, & epifeopis tredecim celebratum, sdvetGu
Drogooem epifeopum Matifcooenlem, qui Cluniacenfia privilegia violaverat. In
quo & alia tra&ata funt, Anno Chrifti mlxiii.

npEmporibus domni Alexandri pape, sntso abEniacenfe jus poteftatis (ibi fedis contre apoftolicc
JL incarnatione Domini xixili· Drogo ec- privilegia ’ end itare conatus eft. Vallatus cuneis
defias MatifconcnGs epifeopus , clericorum fuo.
rum fuafion· pelleAns; fuper monafteriutn OuCtecjk Brutfel, Tom. XIX.

militum, velat prcdicandi gratia, vel etiam ju­
didi fyoodaiis obtentu, ad beati MaioiibuGJicsm
Ttt
uf-

ALEXANDER
FHIL1FPUS 1.
IO1.8
CONCILIUM CABIL.
ft. f A ANC.
J047
e. v.
------------ufque pervenit: (rd rafiftentium obftaculo intra - A quia eo die, quo Clan ia cum commotus adveni . ......
Λίβιντί re
P®**··* · Tunc Hugo venerabilis abbast non ia eon tempt u , five defpcâu fedis apoftolic*,
Romanam adiens fynodum, querelam fuam ex
vel domni Alexandri Romani pontificis, hoc cg< :
pofuit: obtinuitque, ut Petrus Damianos Oftien- ft privilegiorum tenorem ac feriem, qu* modo
fu epifeopus, ad fubveniendutn monafterio defti- in noftns auribus leâa funt, tunc ad liquidum
naretur; Is ergo apud Cabilonenfem civitatem , non cognovi. Sic mc Deus adjuvet, & hac fan­
fynodum congregavit : nonnulla qu* perperam vi­ da evangelia.
Poft cum quoque quatuor ecclefi* ejufdemdedebantur prxiuinpta, canonic* faoâioms vigore
correxit.* que potuit, juxta ecclefiaftic* difcipli- nci, in confpeftu omnium acceflerunt, ft jure­
ne regulam fervanda conftituit: caufanquc Clu- jurando, quod ille juraverat, fuper eadem evaoniicenfu monallerii, pro qua prefertim compo­ gelia firmaverunt. Duo autem dc fepteoario nu­
nenda devenerat, optimo fine conclufit. Nam tn mero, qui ad jurandum a fando concilio pr·confyeâu totius concilii leâum eft Vilielmi co­ fixns fuerat, non petente Matifecnfi, fed donan­
mtus, primi loci fundatori*, monimentum : ubi te Domino Oftienfi epifeopo, remanTcrunt. il­
prefer Romanum pontificem, nollem jus ineo, lico Matifcenfis epifeopus pavimento prollratus,
nullum dominium cuicutnqoc reliquit ecclefi* . B veniam petiit, fefeque peccaflie confefTus , poniLeâa quoque fedis apoftolic* multorum pontifi­ tentiam io pane ft aqua jejunaturus accepit.
Poftera autem die , eodem fanâo refidente
cum privilegia, de tuitione, munitione, ac perpetua ejufdem monafterii libertate, Inquifiti lune concilio, clericis luis tnfiftentibus, idem epifeoomnes epifcopi, fi privilegia qu* audierant, rata pus petiit, nt fu* quoque ecclefi* privilegium ,
decernerent. Omnes uno pre concorditer lauda­ quod ab Agapito dudum papa conftitutum fue­
verunt , atque ut perpetuo' fervanda atque illiba­ rat, legeretur. Quo ledo, quia nihil pene, preta permaneant, communi judicio decreverunt. ter ea qu* omnibus ecdcfiis concedi iolent,con­
Ipfe quoque Matifcenfis inquiritur, qui nimirum tinebat, videlicet ut ue vel ea qu* juri* ejus jam
non minus quam ceteri omnes epifcopi, ratapri- erant, vel deinceps futura erant, quifpiam vio­
vilegia , fic inviolabili ac perpetuo jure fervanda lenter invaderet, fed fua omnia reâor ecclefi*
libere cuoâi* audientibus piofiietur. Et quia in in paci* ac tranquillitatis otio poftideret: judica­
iifdcm privilegiis, inter cetera, fub anathematis runt epifcopi, fine caufa id leftum efle, quod
intentatione erat, ne cui epifeoporum liceat, in «nonafterii privilegii* pridie leâi* nihil detrahe­
przfati ccenobii monachos excommunicationis pro­ ret i Quare perpetua monafterii libertate firmata,
mulgare ieotentiam : epifeopus autem nonabfolu « omni* inter epifeopum ft abbatem controvert»
te (fic enim faftum cxcufabat) fed in hunc mo­ fopita eft : atque inter utrumque firma pax referdum, ut perhibebat ira commotus enuntiarat : fi mata. Hec ex Clxmecexfit caenebii tebnlitt ubi pete·
qui funt mei juris m illo monafterio, quos mihi le fefiet centinenter, Sirmendxe exterpjit. Alt»
liceat excommunicare, illos excommunico: qua f«v Ise i» fried» ed eecltfiefiicem difciplinem fpe·
in re contra privilegia Roman* ecclefix quoquo dfentie, infleti feet: fxna ex nnmere feit He·
modo egifle convincebatur, licet ille fe igoorafte derici AxnHenenfit epifcopi cexfe, nti difeuxet ex
coaftaotcr affirmaret: tandem decernente concilio Alexendri II. epi/iele xj- «d Gerv^frm Aemenfem
fancitum eft,-ut epifeopus manu lu per fanâi* erebttpefcepxm ; yvew vide fepre. Vide & vigtfmen»
evangelü* fuperpofita juraret, Gcque fedisapofto- primem ei ercbiepifcepet Gelli», fxilar fignificel
lic* legato , & concilio fatisfacerec. INDICULUS eem e fe mitti legttnm epe^eltcxM : yna exBtntete,
SACRAMENTI. Audiat, inquit, domnus Pe­ btcic cextilie eliifjnt prefmt.
trus Oilienfis ep icopus, & omnis fanâqfynodus,

CONCILIUM

ROTOMAGENSE

Sub beat* memori* Maurilio in Confecratione Bafilicc Cathedralis celebratum anno
Domini nixui.

Ei u.n;.
Io·,. RoP ♦»

E ee bee tredit Ordericxi V.niis lib. 5. bift.ï>d< corpore , ft fanguinc Domini , quam pnefieccl. Anno Dom. Ineam. 1063. lod. J.me- dente huic fanâ* fedi venerabili* memori* Mau­
tropohtsnam Bafilicam in urbe Rotomagenfi rilio
, , communi afTenfu contra fpurciflitno* Bequam Robertus inchoavit , Maurihu* Archtepif- rengarii ejufque fequacium latratu* difinttis, ite­
copus in honore S. Dei genitricis Mari* cum rum recitetur .* Corde credimus , & ore profite­
ingenti tripudio meoie Oâobri dedicavit. In bec­ mur panem io menta Dominica pvopofitum, pa­
ce Concilie »Hem injeper, ex MS. ercbtvt Aeterne· riem tantummodo efle ante coofccratiooem, fed
peefiy de ceflitete confervende , tj celent SS. Pe
in ipfa confecratione, ineflàbHi potent ia di vini ta­
irem influet tint be t , pefiorem incerte ne&litenier tis, converti naturam ft fubftantiam panis in na­
poflpofiut, viriliter refiitxendu . Celebretem eft tflnd turam ft fisbftantiam carnis; carni* vero non ul­
Conciliem prefentiber Getllelmo Dece , ec omnibei lius alterius, fed illiu* qu* concepta eft de Spi>
fxffregeneit prefnlibet, Odone nimirem Bejecenfinm, ritu fanâo, nata ex Maria Virgine , qiue etiam
Joenne Abnncenfiem, Hegene Lcxobiorem , Getllcl- propter nos ft propter noftram falutem flagelli*
me Eberovicem, Yvene Seffevierxm, Gexfnde Con Eccfa, * jacuit in fepulchro, tertia die relurrexit * *Mvr*xi
ftentienfiem . Ad tiled referendum nonnelli petent a mortuis, & fedet ad dexteram Dei Patri*. Si­ * I· li(··
lufpwf., «w
Profefienit formel em, qeem de jUe SS. Eucberigie
militer vinum quod aqu* mixtum in calice fan- •II* Mt.C*t.
edverfet Bcrngetu errent ee etete cenditem, tf iu âificandum proponitur, vere & efTentialiter con­ f*rpf’*c*ior dîne friedt, precipnorem Cencihernm pnfefitnibot verti in eum fanguinem, qui per lauceam militis Ceaier.
udjeiîem exbibet vetxi liber Pontijkelit ejefdemEc- de voluere dominici lateri* i* redemptionem mun­
clef» bit verbtt.
di feliciter emanavit. Anathematicamus autem
Oportet etiam fratres cariflimi, ut fide* veftrs omnes contra haec fauâam ft apoftolicam fidem

D

<οι,

CONCILIUM ROTOM.

. 'ï'üKSc'

·ο)ο

———«fuperbe atqae Imrettee fentieotes, & impia terne- A Λ·· «*r fic*b* petftffituie fidei fernenla* fundet— MKisn rÎwle 8lfnen,ciMaurtlii , altéra*^* Norme»** Prej aluni t'int
··«,.
Tum ftatuco edito decretum eft ut ordinandi adverfue Berengorn errorent, ym «».1050. tf Brio
epifcopi hanc formulam profiterentur.
confutatae, & Aenea, Vercellit, m Parifiieda*·
Je* ve* n Concilia m Jojj. dureta* fniffe net* fuerat.

m

«fe»«fer <ι*£-&Αΐ;«Αν»'β&> λλχ qat» îm <s*r
CONVENTUS

«fer w, «fer» w>

EPISCOPORUM

Ad dedicationem ecclefia Moyfliacenfis in Cadurcis» viti. Id. Decernb. anno domini
W <Oyfiact^t tenth i , feed i» Cadurci/ fila* , B
AVI ecclrfia dedieatie faSa eft vi11. Id. Detenti,
an* Cbr/ftt MLXIII. Ad tent convenerunt, Au/tin­
du/ Aufcenfij artl/epifcoput , & epiftopi fepteue ,
X**undae LaBarenfie , Guillelaeu/ Convete^fii ,t
Wihlmut Agneeefi/ , Heracltue Bigerrenfit , Sle­
pt**/ Oleroneyfii, Petree Adurenfii, Dura*»/ Te­
lefane 1, far & cotnelii iajee elite eret. Ejtclafu/
Fake epifeeput Cederce^fie, fete fi*oniacue. Sine­
nt* aavsraw aMaawwataa* f»pertft lodieyue in ec­
clefia ipfe, lapit fcilicet, cm funt It verjut tuctfi:

mlxiii.

Elloreus Stephanum concedit , fic Adura Pe­
trum ,
Te Duranne, fuum noflrumque Tolofa patro­
num .
Refpuitur Fu Ico Simonis dant jura CadurcoMyriades luifris apponens tres duodenis.
Virgineum partum dabat orbi tunc veneran­
dum.
Hanc tibi, Chrifte Deus, rex inftituitClodovcut .*
Auxit magnificas poft hunc donis Ludovicus.

G. C. In voce, Myriade/ , bis peccavit sudor huius
Idibus odonis domus ifta dicata Decembris,
carminis: quod A eam lingulari numero ulurpaverit ,
Gaudet pontifices hos conveniffe celebres.
cum Myrte/ dicenda fuillet : Bc pro mille fumplerit ,
Auxius Oftindum , Ladora dedit R.symuo-'· cum decem millia fipnificet . Sic ergo peflimum vertum
bene interpret·’· : Myriei una annorum , boc eft apud
dum,
Convena Guillelmum, direxit Aginna Wilel- ιΐ’-ιιη, anni mille , lufirit duodenir, annis fc hcer fex«g../ta, appear»/ dc adjiciens /re/ annos , virgineum per­
mum.
enni , id eft , annum virginei partus , debui tunc , A deJuftit & Heracleum non deelTe Beorra beni­ Tignabat. Goillelmus Catellus non intellexit , annuanque
putavit ind cari mlx.
gnum ,

C^SYNODUS

A

MB1AN

ENSIS

An* 1063. lolita p » cauft I Fade·»» Cortejeitf/ eik/lii

Orbejenfium jura quçdam ufurpaverat Fulco Π. Ambiaenfis Epifeopus Hanc ufurpationem fafto

eft Guido Fuiconis lucceffor datilqae litteris ad eundem abbatem venire jufGfitipload profcquutus
fuam Ambianenfem Synodum eumque cx morbo fe excufanrem anathemate punivit Qus

exinde confequuta funt habes e Gallia chnftiana T. X. pag. >»6j. Hujus Synodi nihil fupereft nifi
litters Guidonis quibus Fulco ad eam Synodum invitantur quas hic damus ex eodem opere pag.
»87. app.
Liter* Wtdoni/ Antiiennfit Fulco** eileteue Corktyenfe* ed Synodum invitante/.

Cai Oir-t-s. Fulctm Corlej* aliati VF. divi* prafagio fili da-Dinfigere. Qpapropter veftram columbinam fagaciflu
, mtdefte fapere & fuperfiea devi- tatem noftris ufibus profuturam , fynodo quam
tare.
III. Nonas Julii celebraturi fumus, vos intercfie
invitatum decrevimus . Balduioum vero mona(Joniam ad ecclefiaftics eruditionis utilita­ chum vobifeum adducere, atque ibidem noftris
tem fyoodales conventus patres legi mus in- vifibus prsfcntari curate . Si autem illicitis excuGtionibus oppofitis, prsdiAo concilio vos fubitituifte, decet A nos, qui eorum laboribus licet
virtutibus impares fucceifimus, in prxGgnatis ve- iraxeritis, vinculis anathematis fine dilatione vin­
ftigiis, prout mundana tempeftas ignoicit, greffus ciamini. Vale.

p. «»i.

Q

CONCILIUM

MANTUANUM

Qpo Cad alo os pfendopapa iterum condemnatur, & Alexander a criminibus fibi obieftts expur­
gatur, defenditur, A abiolviiur: anno mlxiv. tempore Alexandri pap· II.

(Jm Cadalous uhifmaticus Roms condemna E quod a proceribus imperii fan&us AnooColonientiu fuiftet,r illi ,, qui
pattes ipfius tuebantur fis archiepifeopus, cui eura & adminiftratio im,
calumnias novaique turbas creabant Alexan­ perii demandata fuerat, Romam ablegatas , co­
dro , objicientes illi quod collate pecunia thro­ ram Alexandro pontifice A cardinalibus diceret ,
num apoftolicum confceodiflet .- ut fcilicet hac per iftam A'exandri eleâlonem privilegiis A ju­
ratione alios ab Alexandro abriperent , aliofque ribus regis Germaniae fummaut injuriam illatam,
mutuo inter fe digladiantes hac de re conftitue- ntpote qux aliter , quam ha&enut confueverat,
rent, A Gc partes fuas roborarent. Accedebat, fine conienfu A au&orirate regis habita fuiftet ·
Ceneil. General. Tom. XIX;
T11 i
Qjsod

G

«fio <<l«br· ’__
ucoxiiit.

■ 0)1

CONCILIUM MANT.

roJt

— — ~Quod cum Hildebrafidu* io prefeotia cardina- A colfigitur ,
mediante Annone CoUuieufi A/clnepifcapo ,
CHRirn *‘um
tefutalTer , nihilqoe juri* 10 tie- '*.Alexander
1-—J— Je-1 jurejuranda def fimoaia
- expargmu i* Side ANNO
Apeft^’t· fitbrometur , Cadtdut ut fimoaiocai repadmtar . CHRISTI
,<>4|. Aionc Romani pontifici* regi coacefififlet, quod- Batonhrtn, aliolquc decepit Continuator Hermanni ConP»«,i<,« 'o que illi preteodebant, non ju* at tyrannidem ei- traAi, nec in Hiftoria, nec in notation* temporum ac­
A.LxÎ’hi.c*e oftendTet.· rogata fanSi Annonis, auQoritate curatus . ad quod com animum Puricellul laudatu» non
videretque Ptolemaeum Lucenfet* in Chron.
tpi·*·· i» apoftolica .'ndida eft fynodus in partibus Lom- advertrflet,
Mantuanum memorar* ad annum MLXIX. ,
0** birdie celebranda apud Mantuam, qua ipfe pon- Concilium
exiftimavit Utc totidem Concilia ede in ea nrb* edeulex, licet illud * dignitate lua alienum foret , biata ; cum tamen vel*x ipfa Ptolomari leAione pateat,
eleAionem fuam legitime & jufte faâam oftende- eum de eo Concilio Mantuano verba facere , in quo Ca­
damnatu* , & Heurtent Rex Germaniae Ecclefias
ret. Hortatu pontifici* interfuerunt Petrus Da- datur
reconciliatu*.
miani OllienGt epifcopus, Anno Colonienfis arVidit hunc errorem vulgarem Francifcus Maria Flo­
chiepifcopu*. Ex Hifpania Munio Calagurritanus, rentinius in Comment. Rerum ad Mathildem Comitidam
Eximius Aucenfis, & Fonuaiu* AI aventis adfue­ fpeâaotium lib. r. eumque non vulgaribus argumenti*
confutavit . Ipfemet enim Alexander Papa in Epiftola
runt, qui pro reliquia legatione fungebantur. In­ ad Gervafium Remenfem Archiep. ordine XII. Antiqui
ter omnes Lombardie epifeopo», etiam ipfe Ca- bofil invidia, inquit , Aat! ebriftum per iatquitatn COIO------ JJuoram
--- .r--------------------j, itanti
'n^omare dalou* · Parmenfis epilcopus & pfeudopontifeR , Bceptionem
vrfcerum
egerent
di lent
na t n
mgruentem
Ecdefiam
per qwuquennium
, nunc
paammA^a iu^u fandi Annonis pnefto fuit. Hi»prslcotibus,
'*
‘ Homauam
“
«?--/-»
callida tergiverfatione, nunc boftih inva/ione opprejfit pe·
gaait mitii jtotuto termina extent, ait cohedio Nicolai AraricuHr, ut inteftina noftr* fpetialit Ecclefi* negotia, vix
s·'/·*>“"· gonii, Alexander papa ab Urbe cum eptjcoptt & cur poffemut ventilare , nedum longinqua ed plenum extrica­

Ahxiadrr
Γ«*,{* "1<"

re . Kerum poft longam tempefiatem , V Crebrae procellae ,
dinalibut , ad prafixnm locum profpere , domino au
jereno , nube expulja , Deo jubente, reddito , forenfibuijam
xiltxnie , pervenit . ibi Mem epifcopi Lombardi*
occurrere valemue . Qjiire cum Cadolus anno MLXH.
cum fail ecdefiarum prijubbac , prtter CaJalounr
Eccleftr Roman*, vexande initium fecerit , quinquen­
nium illud nonnili anno MLXVIL abfolutum , & tunc
Parmenfem, quem tdem Cdomcifii adeffe praceperat,
Concilium Mantuanum a pontifice indiAum. Praeterea,
qui remordente eoafcientia fe abfentaverat , pariter
Baroniu*
num. XXXIV. ex Attis a Nicolao Aragonenii
convenerunt. Cum tn fjnado eadem cum epifcopit ΛcolleAis refert, vix elapfo jpatio uniae anni Cadolum ad
rtficimt, caufam elrfhouu fu* tta diferte
Urbem remealte,
a Cencio preieAi filio in caftellum
Santti Angeli recepinm fuifie .· In quo loco per daot an­
rationtbui mantfcftu comprobavit , atque fe de omnor a fidrtibui Pop* Alexandri obfefiui , & calamitatibur
nibui, qu* fibi ab xmuiit maitttofe objefia fuerant,
mu!tn ajfiiHm , exinde egredi nonpetuit, donec ab eodem
excufevil fvflictenter, adeo quod ep jcopos Lombardi*
Crucio tree entie libri e argenti Je redemit, fubd it idem Ni­
qui fibi fuerant adverfati. bénévolat reddiderit &]Hb·
colaus , qui addit , eum poftea inde occulte difceiTiife ;
jeflot. Sed.ito itaque per Dei gratiam imperii tf ec­ Q Leo vero Oflieofis apud Baromum num. XXXV., turpi·
irr , inquit , cum paucir aufugit, neque ultra huc rediit.
clefi* Jcandalo , poli folutionem fynodi , Alexander
Cadolus erro nonnifi fub finem anni MLXlil. Romam
pat>a fbemam ac <*teri ad propria bilarei redierunt.
ruriiis agereilu* eft : quod fi ibidem per biennium * Ca­

AU» coati· Quod Sigebertus addit, Alexandrum pontificem a

Cidaioai
pitudapipi

poll veniam
pci II am ma­
le obih .

crimine iimonie, quod ei imputatum fuerat, fe
adhibito juramento expurgaffe, Otto Fnfingenfi»
negare videtur .- qui cum agit de ejulmodi accuGtione Romam mifla ab Hcnrico rege, oihil ha­
bet de accufatione criminis Grnoni*, quo pofhiiatum relerunt Alexandrum: led iptuin regem ejus déliât reum conftitutum affirmat , esque de
caufa ejufdem pontificis litteris Romam vocatum.
Et quamquam certo ignoretur , qu» pcft h«c in
tynodo gefta fuerint.· tamen hoc omnes affirmant,
Cadaloum in eadem condemnatum fuifse. Tra­
dunt enim omnes 'criptores ejus temporis, quodD
his duobus concdi.s condemnatus militem arma­
verit, Urbemque aggrefsus, ut Alexandrum a fe­
de Petri exturbaret, contumcliofe ptilfus & vidus
f·. erit, paucilque poli diebus quam ab Alexandro
veniam petnlset, Ai impetrafset , malam mortem
, ncurrerit . Vide epiftolas Alexandri ad GervaJunii Re nentem arch epifcopum , & Baronium
anno 1004. numero primo & icqtientibus

P. A
P
ad An. 1064. η. 1. & Icq.

Oeser

vatio

ntonii

agi.

Narrat Baroniu» Cadalium pl>udo-Param iterum in
Cm.ciio Mantuano hoc anno habito condemnatum Init­
ie . Sc. Alexandrum II. ;n umvrrla
univeria Ecdelia
Ecclefi; Pontificem
M lunitum
...... ...... . Vetum
..... Synodum Mantuanam , ideoque Jc Cadoli Antipapae damnationem pertinere ad an­
num mtlleltmum icxigetimum feptimum , no» certo do­
cet Landulphu» Junior, teu a SanAo Paulo, qui re» Me­
diolani teftas litent mandavit . 11 apud Puiicellum in
Vita SanA> Analdi Martyris c. }8. narrata morte ejus,
qtt;e anno MLXVJ. contigit , ait : De cajat morte déduit
Alexander Papa unde anne /equenli , fcilicet MLXVIL ,
cum idem Papa iret ed Synodum, faam MANTUlEsr/ebravtl , Mediolanum venti. multaque fecitftatuta de ftatu
Mediulenenfts populi (j Cleri Quare Sigebenus ln Chron.

qui hoc tempore Vivebat , & poft tum Naurfarus &
Matrineus Parii, in Chron. refte Concilium hoc anno
iuo reddidere. Hate Sijeberr 1 verba ad annum M LXVIL
Raw* duobut de Papote loatendentlbui , Mantu* Synodal

tholicis cbfcilus fuit, hoc anno ad Concilium Mantua­
quo tum Henricus Rex vocavit , venire non po­
tuit , fruftraque laudatu* Nicolaus eum contumacem
appellat ; li obfeftus in caftello Sanfti Angeli inde exi­
re non potuit . Infuper ii paucos poft Concilium Man­
tuanam dies Cadolus interiit , id accidit , quando hoc
anno tn eodem caftello obfidione cingebatur , ideoque
.11 ill s Attis perperam diceretur , (.adolaxm poft duos
annos inde aufugiffe.
Btroniu* num. II. ut probet Concilium Mantuanam
ad annum 1064. pertinete, laudat Hermannum Conttattum , quo nomme eju» Continua totem intelligit ; fed
is dr rebus hoc & feqnentibus anms Rome gellis parum
edottos fuit, ut eum legenti patebit. Imo idem Conti­
nuator varia alia m ineras miiit, qur falfa elle certis
documenti* confiât. Citat etiam Baronius Lambertum
ad hunc Chrifti annum, qui tradit. Sonitum Annonem
Colonienfem Archiepifcopum in Italiam dirrttnm quem
liquet inde ad Mantuanam Concilium perrexilie . At
Aano bis in Iralitm milflis, anno nempe 1064. , innoque poltea MLXVIL, quo m Lombardiam cum Alexan­
dro Papa & Gotheindo Tulcue Duce piofeAus ei) , <Jc
toncilio Mantuano interimt . l.ambertus ad hunc Chrifti
annum de primo Annonis in Italiam adventu verba fa­
cit , ut videre eft apud Baromum num. XXIV. Addic
Lambertus verum ubi ipfe ( Ic.Anno ) peraHe legatione
regrefjue eft in Galliam , Parmenfii epifeopue ( nempe Ca­
dolus ) armata multitudine non modica Lucen/em Epifcopum ( Ic. Alexandrum II Papam ) Sede Apoftolica per
num ,

vim deturbare aggreffui eH, E contra fautori lui illtur ad
arma impigre concarrentrbiai , congrejfio facia eft , multi
que hinc & inde vulneribui acceptu corruerunt . Paucis
interpofitts : Anfelmui tamen , qui ^Alexander , ij vir­
tute militum CT favore prtncipum Sedem obtinuit. Alter
τχπ> gift per contumeliam repulfm . tamen fwoad τ>».
Vixit ,
k.t
cedebat ,,&c.
Lhmbertus uno teno
t ­
_.b jure
z_ . juo non
.. --------- Ubi ~uno

re narrat, quae hoc ftiequenttbus annis contigere ; quod
decepit Baroni um , qui rr Lambert i verbis laudatis de­
ducit, Concilium Mantuanum in quo Alexander II. ve­
rus Ponctirx agnitus , & Cadolus damnatu* , hoc anno
congregatum finite , cum tamen, ut mox diximus, que
refert Nicolaus Cardinalis Aragonius , cui magbarn fi­
dem habendam tplemet Raromus ceftfer , huic opimoni
advertentur. Milfus itaque hoc anno Romam ab Hen­
rico Rege Sonitui Anno , ut teftatur etiam Otio Friftngeufis apud Bar ornum num. ΧΧΧΙΠ. fc peraA* lega­
tione in Germaniam reverlus efl .' Porro Mantuam ad
Mathildem Cornitiiiam pertmoilfe , afn> loco oftendiA D

U'**·*.»

>O)J

CONCILIUM MANT.

& AD MANTUANUM
D

l

T

I

lo)4

CONCILIUM

Pio caufa Schlfmai is Ecclefi* Roman* tollendi Anno
D

"·«"«»”

(prie 107a. habitum,

O.

Antaeus Concili αβα omnia deperierunt, nihil Arium juxta altaj®, capit cum Jacrymis diutius
que ejus dedit Labbeut, nifi pauca illa, qua orare. Ad quem accedens Comititfa dixit ; Domi­
Nicolaus Aragonùu tn Afin Alexandri II. memori*
ne Archiepifcopo, tempos efi refill tonis . Cui ille .*
prodidit. Ea dum Binius in biftorta ejufdem ConciProhibet hodiernum edulium dolor cepbaho* paffionis.
Ui, quam G Labbeus in Collefhone fua inférait , Illa quidem, ut ad epulas accederet, devote mexpendit, mirum efi quam f*pe tn eftnfionem venta­ (labat : Ipfe autem in propofito abftineoti« per­
tis incurrent. Scribit, Codai eum a Concilio exsm- durabat . Tandem rogavit eam, quo praeciperet
floratum, militem armaffe, Urbem eppnguaffe, Ale­ eundis expetere inenlam, pulfifque omnibus fexandrum escturbaffe. Nibil cjufmodi Codaient eft au- cretam rediret ecclefiam. Et adjecit : eft fetretum,
fui, illa enim omnia arma, exercitui , vie ia Ur­ 0 Domine, quod tibi volo confiteri, poft cujus conbem G Alexandrum Concilii Mantuani definitionem fejfionem tecum canebo, fi forte hodie aliquid man­
anxit fere decem pracefferunt , ut ia JDtfferiaiione ducabo. Deinde ex iinprovilo motu, mclmans le,
mea dtmonfirajfe me blandior. Villus inconcilio Anut ad pedes ejus cadeict, illa opponens brachia
tipapa, abiit confufui dejeflufque, nec diu poft inglo­ contra, precaiur, ne id faceret. Flentibus autem
rius G obfcnrus obivit. Hujus igitur Concilii, adeo non parum utrilque, .fulpirando
H.r>la>IUv ,, ·ιι·
Κυ··ιν»αο ,,
finguhiendo
celebris, hiftoria non fatis accurato betcnfque expqfi R abfterfis lacrymis exorfus eft ipfe. Ante bocfaerum
ta, a me quidam, ad cbrouologtam f«ad attinet,non eitere , fupre quod celebratur fatrifinum corpora &
indiligenter, ut arbitror, dsgefta efi in peculiari Dif­ f anguinis Dommi noflrs JeJu Chrifti, triflitiam cordis
fert at tone, quam fuptnus dedi. Xeliquai ejufdem cir­
mei, 0 pitffima domine, confiteor tibi . Et lerrem
cumflant iai bic exhibeo tpfii verbis Benzonti Alben- oftulando , ) upplico benignitati tua , quatenus inde
fis, de quo [ape alias dtfium. S^uanquam feriptori mibt digneris largiri medicinum, ne cadam in op­
huic non fine deleliu fidem ut addicant le/lores mo­ probrium & in bar atri ruinam. Non te latet, 0
neo , cum Antipape partibus ftverst, & quamquam domina, meum figmentum, atque meorum origo pa­
prafens omnsbns adfuit, multa tamen faUiom fue rentum. Luce clariui eft, quod fanfhsi imperator fe­
ingrata filentio tegit. Hac igitur Benzo lib. III. cundat Henriette me erigens de flercore, fuper alti­
cap. 26.
tudines ceterorum procerum pruetfe voluit, mcque fe
Completo fpatio annue revolutionis * incipit alterum en tmpeno conflituent, ml plui facere potuit.
*1 r. poft ·«■
Annas iter fux expeditionis, & venit Mantuam Et ege mtfer G peccator feftui Input rapax, rapui
cum trecentis falcatis, quem recepit ComitlflaBea­ filium ejus de finu matris , cum debuifftm me oppo­
trix fumtibus regifico luxu paratis. Mandaverat nere prefumiton hujus crudentat is . Et quoniam apautem ipfe jamdudum Alexandro, per Cumber- Cprobavi promotionem sflius Alexandri, quem in ca­
tum Taurineofem epifeopum, ut caula finiende tbedra B. Petri flatucrunf Normaemi. Idcirco inimi·
litis jungeretur fibi Mantuae ad celebrandam iy- catnr mibi tota euri» domini mei regii, iad« appel nodmn. Rurfus quoque per Vercellenfem Grego- 1er JmIm G defertor tf infidelis, b nifi ifta correrium, cui fe Alexander familiarius credebat, an­ itéré, tanquam hprofu/ elongabor ob oie . Hec eft
meri mea, fi cadent m infernum reiiqenro gaiaxea.
nuntiaverat idem Annas omnia, qua idem Ale
render prefeire volebat. Veniens autem gratula­ Probe itaque confilium, e bona principi, mifertcerbundus & Ictus, arridenti fortune fe indubitan
die, & veritatii amica, ne de vetite confikojudice­
*Hiid«pr«»- ter dedit. Prandellus * denique, de certisfemper ris vüet dtves, denegata Lazaro mite. Comitifia

Sx S»PPL
M»Ii P<1·
·>»>A»· circii*»

M

d<*’'
iocertus, domi refedit. Prcterca Domino elefto
• Od«ioo. · legavit ipfe idem Annas, ut quantocius adeffet
Parme, atque lotum fuum exercitum dirigeret
Manttix; Adijciens quoque: Domine pater, quare

vero hrc audient, ingemuit, & facie pallens to­
to corpore intremuit, dixitque .* O peter, quie-

qmd tue fapitnt cogitatio fuper bac re melini [eu­
nt, proferre non débités, y«M non defictam, fienevenenm, tu bem mfts, matura ergo, qu* funt op- *-* q»· modo oaffim relevere teem triflitiam . Tunc
Annas 1er Ac quater lufpirans ait : O Demine ,
ponenda totius ecclefia bofls. Continuo Dominus
eleâus effulis lacrymis fufpexit in calum & dixit: Dee G tibi committo. Vide, ne me interficiat. Vi­
1» manui tuai, Domine , coimnendo fpirttum meum. de, ne bet alicui diter. Veie tflum Alexandrum du­
Denique tanta velocitate regrettas Parmam, ut cere ed curiam, & jurabo dit f*ad nuUam patietur
videretur fibi, quod Angelus Domini, qui afpor- injuriam. Et fi de peHe amiciti* inter ifinm tf re­
tavit Abacuc fuper lacum Babylonie , tranftulil- gem fuerit ferteffe aliquod intervallum, merebitur
let eum in locum Parmen lis colonie. Congrega­ Colante, G imperabit ferper letem Arcbiepijtopetnm,
ris autem'Epifeopis fynodus inchoatur. Baburras me entem bebebit fient tepellennm. Et Comititfa
Alexander in cathedra collocatur, fit prout vale­ dicit: Peter fondle : fient vu fiet, nnUnserit, qui
bat , eos de iervitio Dei admonebat. Et cum diu tuts decretalibus contredicet. Tunc Annas pr* gau­
mnltuinque frendens blaterando verba perftrepe- dio dixit : Veraciter vocari 1 Beatrix, iit tribulat to­
ret , nulluique balbutatiooem ejus iotclligeret , £ mbas cenfiitutir adjutrix G bentfa&rtx . Macrobium^
Annas admonuit ette cetfatsdum atque in crafli- te faciat egie Sepbee, corii terraque creatrix.

num refervandum.
xxvii. Pofiquam auicm die mediante complevit Ale­
xander Synodic* adminifirationisofficium , Pala­
tinorum magna comitante caterva, abiit ad fu­
um hofpitium, Annas Vero afeendens in fanflus

Et faâa eft dies craftana. Noluit Annas<adiec*p ****11.
in conventu (edere cum Alexandro , quia («dium
fueram cunflis verba, qu« dicebat blaterando .
Tertie vero dici diluenlo , adeft Parmenfit exer­
citus maxima multitudo , promtiflims perficere
juf-

ί03ί

"ΉΓ1

CONCILIUM BARCIN.

, HiNUT *V‘

«ojtf

•juftionem Cofonienfis Agrippa . Difeurrena per A cerea nox tenir, atque exceptis puellis alios ***—
cniusti HMea* Mantuan· urbis armorum horror ingere* hofpitium abire coegit. Cum medium fileotium anno
>ο,Π Mt formidinem turbis, damant vocibus & tubis. tenerent homines, & animalia cnnfta , reficitur cUR|sn
**<4'
Badacu le diabole, quid venifti huc facere. Carbo modica forbiuncula. Dormivit parum fohammodo
extiretas, fligia palude tioAus, malediAc foris & ad unius hors fpatium; deinde eodem cibo re*
initu* Huc audiens Alxander delituit, atque ad fucillatur. Cui dixit: O dbanne,/ dec vis per­
fynodum venire diftulit. Ut autem pervenit ad ficere, quod mibi disesftit me tf tt tf regem ttiaures Beatricis fonitus ifte, quafi tnorte pneoccu* difts. Ubi enim fuerimus notati nomino atque officio
pata , cecidit in leAulum anguftiata. Hoc audito Juda traditoris, adjudicabimur fili» perditionis. Non
Aonas ad eam concurrit, qua vifa, ruens io ter* tfi boc tui juns, fed imperatorii, tf boc drift fieri
ram velut mortuus fiait. Currunt tales & quales m fyn»do cum Epifcopis, fui examinant caufam fui
ad trifte fpeâaculnm, ululabat Civitas flebatque tefttbus legitimis. Quid plura ? Era vicit, quia
Palatium. Mutavit fortuna rerum faciem, labe* hunc,iohefcando vetitam cfcam mordere coegit,
faâavit Parmenfium aciem . Poft fpatium unius tlanmque a propoiito cogitationis omnino quievit,
hora, reverfas io fe Annas & nutu ac flebili vo- rafifqtse
. crinibus ad curiam rediit. Quod ut co*
ce cœpit dicere: Eseito foras. Turba quidem di-Bgoovit rex ejufque curia, indignantur fibi pro
mifla, feme! dc iterem ofeitavit ipfa. Tunc Ar- communi omnium injuria. Annas autem habens
chiepifcopus quafi fibi la nd o dixit: O pnffima do- fnnilitudioem Apopompei, capit confpirare ad vermiw, dignare paululum aperire oculos, & refufeita fus Chriftum domini; quod malum adhuc perdu•er tuti fidoles mortuos. At illa paipebttasfubleva- rac: det finem mali, qut eunda regendo & judi
vit, vivofque quantnlumcutnqne laetificavit. Io- cando procurat.

(i)

CONCILIUM

BARCINONENSE,

In quo leges Gothica, quibus Catalani uttbantur plane funt abrogata, anno domini
MLxtv. tempore Alexandri papa II.
Ο·(·Α*«· yq» Pifcopi Hiipani , qui Mantuano concilio in- in facris ritum, pulfo Gottbico , inftituiffb, ud an­
•Mdu.
terfueruntt reverfuri inHiipanias, duxerunt num illum fiitndeumt.
fecum ab Alexandro papa decretum legatum a
Minue affmtmr Bini», fui poft Baronium ait, lo­
latere Hugonem cardinalem , cujus auAoritate ges Gotbicas boc anno pensius abrogatas in Catala­
Barcinone hcc fynodus congregata fuit : in qua ns» Jutfft. Eodem enim anno id perfiEum, fee ab­
leges Gothicas, quibus Catalani utebantur , pe­ rogata funi Gottbxa factorum crrtmonsa ox illius
nitus abrogavit , novafque fanxtt quibus populus gentis fcriptonbus difeimus.
haflenus utitur . (Jt autem ritus Gothici , in
facris adhiberi folii i, abrogarentur, ab illis ob­
Observatio P. Antonii Pagi
tinere non potuit , nec cogere voluit : cum iiad an. Cb. 1064. π· β. & i«q*
dem in concilio Mantuano catholici efte cogniti
flugonem Candidum Presbyterum Cardinalem fas Hiffuifsent. In eadem fynodo Alexander papa tam­
panum legavit' Alexander fl. tum ad tollendum Sehifquam germanus pontifex eft receptus : Cadalous ma , tum «e Divinorum Officiorum ritus Romana ex
autem communibus omnium votis eft condemna Diormula conftitneret i quod difeimus, tum ex Diagolib.
I. Hift. Comit. Barcin. c. jj. tum ex Sarita 1.1. c. at.
tus. Baroniut rd an. rsLtto. taw. xlii.
Agmtus fuit ab omnibus ut verus Pontifex Alexander

ADDITIO G. C

II. & Officium Rom. uti tam decretum fuerat in Con­
cilio Jacetano anno MLX1II. coafto receptum in Con­
cilio ab Hmom Legato - Sed contigere hstc omnia an­

Em aliter narrat Mariana hi. ix. bift. cap.». no MLXVUI. tefttbus citatis Auftoeibus , omoibcdqM
qui tradunt bee perafta poft Concilium Mantuanum
Hxgoncm fcilicet, ante Man tranant concilium, ana» MLXVII. congregatum. Ad bac SosoBim Ransmi«MI MLXIV. ad principes Htfpania firma legatum,
rus Aragonum Rex , in Privilegio Abbatia Leirenfis ,
effeciffe, ut repudiat» Codait», ab Alexandro florent. quod extat apod Sandova Ilium in Notitia epifeoporum
Addit- Is legatus, utGotthica precandi ratio ab­ Pampilonenfium ait , Hngoucm Cardinalem interfui fle
Concilio tjsirenfi , anno regni fsu fexto , qui eft annus
rogaretur, quamvis magno conatu obtinere non Chrifti MLXVI11. eui Surito & qui Hiflorias fuas vete-

R

potuit. Mifti contra Mantuam in Gallia Cifalpi- p rum Monumentorum fide compotuere , Divinorum Oftim, ubi de fchifmate conventus epifeoporum ha­ ciorum mutationem aflignant . Ad eum itaque annum
varia durante ea Legatione in Hifpania habi­
biti funt , epifeopi tres , Munio Calagurritanus , Concilia
ta , revocanda, nec una Hugonis Legatio in duas divi­
Eximius Aucenfis, Fort unius Alavenfis, Gottbi- denda , ut perperam CofsartiiM Tom. IX. Concit- pag.
cos libros, quos fecum detulere, pontifici & pa­ sitr. qui cum non advertiflet, Concilium Mantuamun ad
tribus probarunt , quafi orthodoxos nuIJaquc vi­ annum MLXVII. pertinere, & legiffet , Urgonem poft
illud Concilium in Hifpaniam ab Alexandro II. Lega­
tio fos parte.
tom mifftrm , unicam Hugonis Legationem in duas diQuod fi anne MLxtv. ivit tn Hifponiaut Hngt re­ ftinguit, altersm, qu· hoc anno cum quo illud Conci­
tent in Alexandri gratiam receptat : bit in eam le­
gatnm fuiffe neceffit eft. Nam tf anno mlxvjii. e»
profeffum , aliquot prafuijfe conciliis, tf Romanum

lium alligat, alteramque , qo· anno MLXVUI. accide­
rit. Refte tamen vidit Coftartiue Consilium Bartimsttm
fe , cujus hic meminit Bsronius , fpeftare ad annum
MLXVUI. licut 9t Tolo/annm ac quaedam alia, de qui­

bus
(r) Ifta ad an. ioqo. msnifefto errore revocat Surita, Btroniui, aliique ad an. todq. Melius in poflrema Con­
ciliorum editione Parifienii , ubi ifta aAs dicuntur an. sodt. quod verum efte probavit Didacus in hiftoria Co­
mitum Rarcinoneniium. Errant autem vehementer, qui iftsm Gothicarum legum abrogationem, feu potius addi­
tionem ad veterem Irgis codicem , decretam putant in Concilio Ecdeiiaflico. Nulla enim illic mentio auftoritatis Bcclefiafticse. Sane feriptores rerum Hifpaoicarum, & alii quidam, tradunt huic conventui pnsfuifle Hugo■em Caodidum Cardinalem , qui tum Sedis Apoftolic* Legatus erat in his regionibus , eumque penitus abrogaffe
*«»·· Gothicas , novafque fanciviffe : quod tnfigniter falfum eft. Faftum id fola Principum auAoritate, cum conulio tamen Magnatum, ftc judicum provinciae. Delendum ergo Concilium illud m tomis Conciliorum . Bthiiii

l. 4. Marta Ui'panix.

1017
CONCILIUM ROM. II.
**·
1038
-bus eo (Sirifti anno agemus. Barcrwoee/r eo Chriftian- Alert Diagua laudatus, communi conCrnfu Officium Go.
λ_.
thicum repudiarunt . & juxta facto· Can<..ncs decree e _____ANNO
no habitu
*l-l:j
deaoonftrat
Diagus laudatus, aitque
Ecclenanicorum Officiorum reformatione a Sanftio Munito re , ut impaâerusu CPsct in perpetua contuentia vi- CHRISTI
ejufque Proceribus admifla , HafMir
*
Legatum rum Averent , neque , ut ante fadtum fuerat , uxores duce··,
*
quiiioo Sinhi Joannis Pennatenlis Abbate aSanAi» Barent. Sed Concilium iftud , uti iam infatuavimus , anno'
miro lege Legato ad Ponvficqm m>tfo Romnn perreMLXV11I. celebratum.
xiffe , dc dum per urbem Barcinooenfem tranfiret , ibi
Antequam ei hr»a imponeretur, fubdit Diagus c. jt
per abqoot dies fubflitifle.
*aadax
Rqv
Coo.es Conventum Procerum, quem HilpaPrwerat tunc Conutacui Barcinonenfi Raymundus Be­ ni Certe» vocant , convocavit, ut m eo de legibus Go­
rengarii hujus nominis primus ; far Petalui dt/eiatur .
thic s, quod jam fa&um fuerat de levibus EcclehUVcis
Hrc AqpwMdar Bereugteii nimia claruit pfbitate , & iuin Concile, neret. Huic adfuere Huge Legata/8t Ma­
ttr altm Htframu Prtutipet futtr ^agarcnei tantum babuit
gnates numero XXL quorum conflio St aiicnfu Gdex
fManpatum , ut XU. K g/ι H/fen^ ( sdeft P efeft Sa­
Legum, vulgo vocatus, Uiati.i Bartim/tenje/, qu<> etracenorum ) Iu· temperi ammatim /i trilutum tanaaam
lamnum utuntur Catalan!, a Principe condi'us eft ut
iquet etiam ex ejus P<«far one , in qua legirur .· Hac
lebuerent. Hit denique Cmrnt famefifmuifmtm
'niam deterurr^ emam Ugone Cardinali
Lc- funi Uiaeia de curialibu/ upbu/, gmi coisdrtaerarat narre
», ac juii flurimtt MtgauUbut intra Barcin­
1« iwsa patria amni temfore dettuutt Rsrwaada/ Barum , /upradiBtrum tanpli· V q/ira/a , prtpria
cbineneujh vetut Cmue/, & ^ddalmadi/ ejut co-jax . afqu
iiq/litait jura, fmr Ba<cb metre Ujaticat aaacafa- ,fenpmt tf
_ ______
exclamati·»/
_______ Illorum t/rrn
.
Magnatum
.
, i» de­
•wai , mandavitgue ,· at i>t itiqjhtatteaibui manet ctmita- B H.et Ptutii I'ic'ettmitit Gerund
*
, aliorumque «b·dem no­
ta» \sd Barcimmnfit Ctaulatm ietperi» regerentur , inmi natorum , inter quos cuu. nul.us ”
Epicopus compaguitjAuAor Anonymua de gejtu Ctmitum Barcia. Videns
reat , Baluxius lib. q. Mareae Hifp. ad annum MLXV1II.
tus hunc Principem ad ea , quae Alexander II. optareft- concludit , Gothicarum Legum abrogationem , ieu
potius Additionem ad veterem legis Codicem , Gftam
t, valde prapenfum, de Officio Gothico m eo Prmnon efle in Concilio Ecclefiaftico , dsceptumque Pro­
patu abrogando cogitavit . Ejus conatum promovit
idalumdtt Kaymutidi uxor in Francia nata , ubi Offi- nium , aliofque qui eam attribuunt Hugimi Legato , cum
y _ um Romanum, Gallicanum diftum , in ufu erat, toeid laftum fuerit Principis auftont.ee . Fallitur tamen
V>r doftiftimu· in eo , quod ait , Concilium Barcimmea·
/ Mtin* mgentis animi , dt cujus res praeclare gaftar m
ί monumentis liifpsnicia f*pe occurrunt. Legatus itaque fe ex Concllioium ColleAione delendum efle ; cum, re­
Concilium Barcimne indixit, cui interfuere Epdcopi flt
tie Diagu laudato, omnes Scriptores Catalani ejui men­
Abbates Principatus Barcinonenfis , dt in quo, ut tetionem fcccnnt.

AHNU
CHRISTI
■ 04«

W<8»·
CONCILI

UM

O-tSS-

ROMANUM

II.

Contra iaceftuoforum' hxrrfim celebratum anno domini mlxv. tempore Alexandri paps IL
!ar«a««fi he.'
»«<:« <«l Λ
*i<·?
q«

Oc temper
*
btertfii imeflu'»forum a quibufdam Choc opus epifeopis & ciet icis atque judicibus dijurectufaltu excitata at^ut drfenfa eti , far: v<rfarotn provinciarum, denique diu ventilatis le­
aufferitate Jufltniaai imperaltrn eadem ratzPW, yxa gibus & (acris canonibus, dtftrnâc invenimus, ob
m /itccrjSeaifa/,, £rxAt
nxaveraader
aliam atque aliam caufam, alteram legum fieri ,
effe datebant . Impugnavit uxt htrefim pre atterit aberam canonum computationem. In legibus li­
acerrimut artbodaxu fidei dtfenjar Petntt Dawtans . quidera ob nihil aliud ipiorum graduum mentio
C<>r· *
»a t Cawfar «jar fcnptii tolli pan patfr»
ad «aw caw
faâa eft, nifi ut hereditas vel lucccilio ab un« ad
au^iiil.
prtwradaw aa^anra/a aM&d/ea apa/ effet; AUtuttalteram perfonam inter confanguineos deferatur.·
* drr papa, Aawa Aanc jjwdaw tndixii, m faa raw
io canonibus vero ob hoc progenies computatur,
fra defenfant illiut bmnjeM deerttum edtdtt, ftad a ut aperte monftretur ufque ad quotam generatio«.A4 Gra/iaaa bu verba dejcribtiur: Ad fedem apofto p, nem a confanguioeorum fit nuptiis abftiaendutD,
*«.· .p·- licam perlata eft qusftio aoviter exorta de gia- <yc. Bt ia Jbtt fit; laitier igitur determinatis gra­
<
*Md
dibos confanguinitatis , qoam quidam legum & dibus couUnituinitatis , apoftolica vos auâoritate
'«.r,«’.«·■ canonum imperiti excitantes, cofdem propinquimonemus, fiatres flt filii, nt omnibus fic feriem
genealogia computandameffe intimetis, quemad­
1·**·
tatii gradus contra facros canones & ecclefiafti.
cum morem numerare nituntur novo & inaudi­ modum fanâi patres numerandam effe faaxerunt,
to' errore affirmantes , quod germani fratres vel & antiquus mos ccclefie per longa tempora olim
fotores inter fe fint in iecunda generatione, fibi computaffc monllrarar. Nam fi quii pervcrla flt
eorum vel fili· in quarta, nepotes vel neptes in oblimata mante a redo tramite apoftolice fedis
fex ta Ï talique modo progeniem computantes, flt deviare voluerit', flt aliter quam nos, in nuptiis
hujufmodi feato eam gradu terminantes, dicunt, celebrandis gradus parentelae numerare contend
*·
deinceps viros ac mulieres inter fe pofse nuptia­ rit, primum pro fua remetiiate ce le ft i pœna plelia jura contrahere. £t ad hujufmodi profanum âeiur .· poll modum vero gladio perpetui anathe­
errorem confirmandum , in argumentum afra E matis fe novent jugulandum. Datum Rome. fft.
munt iaeculares leges, quas Juflinianus imperator Άκ la^peian eja/dem attat cntiht, pntataani.
promulgavit dc fucccfftonibus confanguincotum . tat matt tmamunatta faOa »β, at kabetat apad Graquibus confiG oftendere moliuntur, fratres in fe­ ttaaaat . Sed if apad Ivmtem Caeaatealem tfifct- Ire p. » ea.
^^'
*
9^.
cundo gradu effe numeratos, filios eorum iu quar­ pamt fai ta fiat faault bapn darait, ncitata rep··
to, nepotes in fexto. Sic feriem genealogi
*
ter. naatar alia eja/dem argumenti detrela ab eadem 4- h tptptia^
minantes, numerationem fanAorum patrum , fic leaaadre pantifice data ad dtverfet, aempa ad Meaantiquam ecclefias computationem ad nos ufque palttaaaa naa, adfeaetaram eptfcapam aliud, aliud
pêrduâam perverfa quadam calliditate di (lut bare eufuper ad epiftapum Bafileenjem, aliud etiam ad e·
nituntur. Nos vero, Deo annuente , iu fynodo piftapmm Areftuum , quibat tnitlligat futfii etdam
habita in Laterancnfi coofiftorfo * convocatis ad pauhfiti infitit pluntmtm labaraudarn.

H

,

CON-

•

,..z

1059

ALEXANDER
P 11.

CONCILIUM

HSNfô.ÜS ,v

1040

cÎaÎsti

ι·4|.

CHRISTI

CONCILIUM

ROMANUM

Quo iidem inceftuofi heretici excommunicantur, anno domini
Chucikî·
In.

mlxv.

III.

iub Alexandro papa IL

«dmasù:· , dr
urns
Ctflas AJrxMdrs pap*

yas prate- Ationis nexus adflringit . Enim vero quifquis con­
denti tanctha,
Jeficertt: égal illi fait eo­ jugalis profapiz titulis infignitur : quitquis male
dem mm banc ftcaadnm tn etnemdem ncoflaeforam blandientis form· fuavi venuftate mulcetur, praecaxfa fjnodam congregare, in para mere incefaofot& fertim fi largioris fubftantic dotibus affluit, rei
bnreticot pertinace/ excemaeanicatione percelleret : fuccrefcentis (obolis indoles fpem fibi future pofed , ÇMîd djla/t Petnu Daaotani, id ttiaat fintfra­ fteritatir infundit; confultius judicat a Deo tnafla. Nam arte diaboli cenginttnafii animn tncefino- oitefte recedere , quam adeo lucrofi matrimonii
feram ce»jag am , nail» timore nlerna damnationi/ glutinum difgregare. Si vero his contraria evene­
ab tnvtcna d/veili potaerant. Tefiatxr id çaidem ip
rint , atque uxorie calamitatis incommoditate
fe Petrat Daminni , dam is libelle de cntemptnjn
percellatur, ipfe vir falle confanguinitatis lineam
<ah dr bit agent ifia dx.it : Ecce infupcr hoc an­ texit, & inaudita proavorum nomina per multa
no , ficut noftis, per Roman* (edit antiflitem argumenta confingit; atque fimul quofdam inhu
bit congregatum eft fynodale concilium, ubi de- jus allegationis teflimonium advocat, quos tamen
nuo omoct inceftuofi , juxta canonum decreta , "per vite terminum lublatos e medio non igno­
ccclefiaftica funt communicatione privati . Sed rat . Is itaque fibimet accufatot & reus crimen
nuit ex tot millibus hominum, Celtem unum vi­ impingit, fcelus exaggerat, atque adminiculum ,
cit ab infaufli Roderis abomination* divullum ? quo cx tam periculofo naufragio enatare pofTit ,
Immo ne profundiori ipGus calamitatis s Morbe- inquirit. Hac Petra/ : figatfican/, aitad adbac nen­
retur hiatu, quis cotum poft haec cedefi» limen iam ea ini enn; tata videlicet nannalli legitime coterere deflitit? aut quis iniuper ifta confiderent, palati , prat eat a fifla cenfangninitatit, folationem
eb eorum fe familiaritate removit7 In omnes ita­ 4 nexa matrimonii pracararent , yao/ tntli conjagii
que letalis leprae contagium ferpit: quu nimirum perniteret , cam tn mala plantat qaa non patave­
omnes cotum complices apoftolice cxcemmunica- lant impegiffent,

CONCILIUM

ÆDUENSE,

Apud Auguftodunum, in quo dux Burgundic Robertus Aganoni epifeopo, & aliis, Hugonis abba­
tis Cluniacenfis opera pacatus, anno Chrifti circiter mlxv.

DE

boc epi/ceperam conventa, rebafoete in eo gefiit , Hago manat bat Clamacnfit tn vita S.
Hagoni/ abbati/ fcnbtt bu verbi/ . Dux , inqnit,

fus difparnit. Nun fuit in nnta multitudine ho­
minum, qui aliquem noflee egredientium : mira­
bantur finguli ; ftupebant univerfi . Querent ibus
invicem fuper his , non erat aliud rcfpoodere ,
nifi interdicente fanfto demones vifibiliter exiiffe, cgreffofque de turbis, fimul cvaouifTe . His
ita depulfis, tantam mox predicatio fanfti effica­
ciam habuit; ut eo jubente dux ipfe-fiti mortem
filii interfeftoribus condonarer, & ecclefia pacem
reciperet.

Burgundic Rotbertus Haganooem Æduorum epil
copum nimia iofcftatione gravabat, variifque pre·
donum incurfibus paflim Borgundta laborabat. Ea­
propter epifcopi, Gaufredus Lugdunenlis , Hugo
Btfuntinenfis, Acbardus Cabilonenfis , & Drogo
Matifcenfis, Æduam convenerunt, nugniquepa­
trem confiiii Hugonem Cluniacenfem abbatem re­
nire rogaverunt. Aderat illullrium cooioia multi­
Nota Gaia. Coss λ at i i S. J.
tudo virorum, populas confluebat infinitus , pro
pace fupplicans indefeflis clamoribus. Adveniens
Concilium hoc neque haberi potuit ante annum mix.
ipfe dux, immo tyrannus, Æduam intravit: fed
Matilconenfia epifcopi qui interfuit, de­
faftu maligno interefle conventui recufavit . At cum
orDrogonis
¥vailBCTIU
, ,adhuc oominecur epifeopus Mat 1 icocedor
VValtheriu»
pater Hugo fervore caritatis concitus, tyrannumDnenli». in_ illius
__ i anai
inftrumcntia fi Galli* Chriftian*
adiit: quem vehementer increpans, cunftis miran­ credimus: in qaa dt refertur, Drogooem ordinatum el­
tibus tanquatn ovem mitiflimam fecum adduxit . le anno mlxiii. Neque rejici pocell, polt ann. mlxxui·
Achirdus Cabdoncafis epifeopus, obierit ante hunc
Epifcopis autem fupplicantibus , ut pater Hugo cum
annum . Immo vero neque poft annum mlxx. cum eo
pro pace agenda loqueretur, turbis undique con. anno archiepifcopus Lugdunenlis effet , non Gaufredus.
ticemibus, Cc ex ejus ore pendentibus , fic ait ; led Humbertos, ut intelliges ex concilioCabilonenle ad
annum. Male ergo alii anno mlv. alii mlxxii- ce­
Qui pacem querunt , qui Deum diligunt , nos illum
lebratum aflerunt . Ego circiter annum mlxv. conftiaudiant , nobifcum agant. Qui vero filius pacis tuo , quo (edebant epueopi omnes , qui hic nominan­
non eft, qui non ex Deo , fed adverfarius eft, tur . Suus içitur in Gallia Chriftiana locus efle Gauhuic ex parte omnipotentis praecipio, ut a nobis iredo debet inter archiepifcopo» Lugdunenfes, ante Humbertum. Cum enim anno mlxxvii. feceflent H umberexeat , & operi divino non noceat . Vix difta tus
In monafterium ; fi ei tuccefliflet Gaufredus , non
compleverat , cum ecce quidam flatura procerus, potuiftet huic interefle concilio , quod ance ann. mlxx.
facie truculentus, multis cum lequentibus egref· celebsatum efle oportet.

CON.

104»
r-T|

ALEXANDBR
r κ

HELEN ENSE.

***μΛ wWJKTmM WONJP^^Mj0Q^9i

CONCILIUM

»W^*a

TriKSc'·

>041

kirBi

»*Λ* *WmM

IW^X

HELEN

RI Ί I

ENSE,

In prato Tulugienfi, la quo treuga & pax confirmata anno Chrifti circiter mexv

Editum ca tabultrio regio BarcinonenG * Stephano Baluiio
Concjrd. 'aierd. Be imper.

V.

Cl. ad librunr. iv. operis da

Æc eft treuga & pax confirmata ab archie- A pace frada habeatur Si quis autem przdidam
piicopo Njrbontnli domno Guitredo, & a trevam & pacem infregerit, fimpla tantum com-

H

Berengano Gerundenfr epifeopo , & a domno politione emendet illi cui infregent infra priesos
Raymundo Hefencnfi epifeopo, & a comitibus
xv. dies. Si vero infra primos xv. dies fimpliciter Aon emendaverit, compofitionem mali quod
Ruftilionenftum, domno fcilicet Gauxtredo, & a
Guilaberto filio ejus, & a domno Poncio Impu- intulit m duplo componat.- ita ut medietatem tritanenti comite , & a domno Guillelmo Biful- ibus duplz compofitionis habeat queteiator ; &
dunenfium comité, fit a domno Raymundo Cer- altciam medietaicin habeat epifeopus, dc iple co­
ritanenfiuin comite , & a domno Gauzbeno vi- mes, qui adjutor fuerit eidem epilcopo ad hanc
cecomite de Caftronovo, cum carters magnatibus jtilhtiam faciendam .
Λ
Hclenenfis epifeopatus, >n Tulugienfi ;rato , quod
Si quis autem przdidam pacem vel trevam ‘ , * '"P
eft in comitatu Koflilionis.
tf mde juftitiam tacere noluerit , infra xv. dies,'''
Continueront namque ptzdidi pontifices cum quod querelator fuam querelam prefentaverir anconfenlu crterorum nubilium , ut m comitatu
te epifcopum, & ejufdem clericos, ac comitem :
Ruifilioneofi, vel Confiuentano, vel Valhfpiricn- B ipfe malefactor & confiiiatores & adjutores ejus ' * frft itif
fi , ullus homo ecdefiam non infringat , neque emendare noluerint , egrediantur a treva & pa­
cimeteria, vel facrana, xxx. paffuum ecclefiafti- ce , & malum quod propter hoc illatum fuerit
eorum in circuitu uniufcujufque ecclrfi* , nifi e
es, non requiratur pro pace vel treva fraâa. Et
pifeopus propter hominem excommunicatum , aut
ii malefactor & adjutores ejus poflea jam diâo
propter fuum cenfiitn. Si vero aliquis homo ali­ querelanti ullum malum icceruit intra trevam ,
ter infregerit ecdefiam, vel fpatium xxx. pafTu- emendet pro trees fic pace fraâa.
um ipfius ecclefi* in predido epiicopatu Helehem przdidi epifeopi firmaverunt trevam do
nenfi : qu.dqtsid ei commilerit , emendet ut jnmini; videlicet ut cmni tempore teneatur ab om­
fium fuerit ipfi hommi cui inju<iam fcceut ; dc
nibus Chriftiams , ab occatu folis quart* teri* ,
ecclefi·» in qua fecerit , fattslacut legalüer : fic
id eft, Merchoris die, ufque ad ortum Solis fe­
infuper compofitionem facrilegii Hdcnenfi com­ cund* feri*, id eft, Lums die. Item continua­
ponat epifeopo.
tim teneatur a prima die adventus domini nique
Ecdefias vero illas ubi cadra fuerint confiruad oâavas epiphani* Domini quando fcftivitas
âa, five ubi fures vel rapaces congregaverint fur­ ' fanâi Hiiarij agitur . Item fimiltter continuatim
ta, vel przdam, vel malefaâa , tamdiu potuerunt
teneatur a die Lunis qu* antecedit caput jeju
eas jam didi epiicopi in defenfiene przfcript* nn , ufque ad diem Lunis oui eft primus poft
pacis, quouique querimonia prtdidarum ecclefia- diem Dominicam oâavarum Pentecoften: filtres
rom deteratur Helenenfi epifeopo ; fit ejus judi­ feftivitates fanâ* Maris , cum fuis vigiliis : fic
cio aut jufte emendetur quod in ipfis ecdefiis nativitatem fanâi Joannis, cum fua vigilia - fic fecommiffum fuerit , aut ab eodem epifeopo rpiae
ftivitatem fanâorum Jufti fic Paftoris, fic Abdon
ecclefiz a defenfione pizhbatz pacis Icparcotur- fic Sennen , fie fanâi Felicis , fic fandi Genefii ,
Iidcm epifeopi rtxfati conftituerunt, ut in jam fie fanâi Natani , fie fanâi Laurentii , fie fanât
difto epifeopatu Hdcnenfi nullus violente· infrinMichaelis, fit feftivitatem omnium Sanâorum
gat dominicaturas canonicorum vel monaflerio- fie fanâi Martini : & duç feftivitates fanâ* cru­
rnm, neque aliquid rapiat inde.
cis
cathedra fanâi Petri, fie feftivnatem fanClericum vero arma non ferentem, vel mona- j^fti Ennefti1 , que eft xii. KaL Septembr. fic deehum, vel (anâimonialem , ftve viduam , nemo collationem
< “
fanâi Joannis Baptift*. cum vigiliis,
apprehendat, nec illis aliquid injuria inferat.
fit cum omnibus noâibus jam diâarnm feftivita­
Villanum , neque Villanam, nemo apprehen­ tum ; fic omnes dies fie nodes quatuor temporum.
dat, mft propter culpam quam ipfe Viilanus vel Si qms autem infra hanc prcdiâam trevam doVillana fecerint . Et Γι eos apprehendent , non
mini aliquod malum alicui fecerit, in duplum ei
difttmgat nifi per diredum.
componat : fic poflea per judicium aquz frigid*
Et ut ptzdain nemo faciat in jam diâo epif­ irevam domini in fede * fanâ* Eulali* e men- ’w '*
c.hsd-..
eopatu de equabus , vel pullis , ftve mulis ea­ det.
««clrti» H,
rum, Ztatis unius anni: neque de bobus, neque
Si quis autem infra hanc trevam hominem oc­ Itind
de vaccis, five vitulis earum ; neque de aftnis , ciderit fine aliquo cafu , ex confenfu omnium
vel aftnabus, ftve pullis earum neque de ovibus, Chriftianorum diffinitum eft, ut omnibus diebus
arietibus, hircu, capris, five earum fœtibns.
site fua exilio damnetur: fi autem cum csfufeManfiones Villanorujji nemo incendat , neque Ecerit, egrediatur tamen a terra ufque ad ’ trien
-----1- ’
c.ertat .
mum quem epifeopus vel canonici exiftimaverint
H
Terras in contentione pofitas nullus Villanus effe imponendum.
laboret , poftquam commonitus firent ab eo in
Si quis autem infra hanc trevam fe miferit in
quo juftitia placiti non remanient . Si vero ter * aguit, vel ipfum aguet (labiliter pio morte vel · u
:<
commonitus
poflea ibi laboraverit, fic propteapprehenfione alicuius horn ius , aut pro appre*'·
rea damnum acceperit , non requiratur pro pace benfione alterius caftelh , fic tamen (i hoc agere
fraâa.
non potuerit : fimiliter emendet ad judiciumepiSi quis autem fidejuflor extiterit, fi fidem non
(copi fit canonicorum ejus ipfam trevam domini,
portaverit , de fuo proprio pignorciur , nec pro ficut faceret ft fcciffet qund agere tentavit .
Cauri/. Gtntrtl. Tom. Xlx.
V»*
Item

• 04 j
ci»i"sn
,·*<■

*lT?0“

CONCILIUM

"'T1’'

,044

Item prohibuerunt ne in terminibus hi», con· A ,
tempore vt.v ulla, nifi ex epifeoporum qui inter·.
1 ■ —,·
fuerunt, «tare , capi etrnjeAura poteft. Helenesdem e- ANNO
«unatis trevis, videlicet tempore Adventus Doplfcopom iuiffe R»y mundum anno ιαχν. confiât : cum CHRISTI
mini , feu Quadragefimc , nullos cartrum vel eo anno, uc Sammarthani reterunt in Gallia Chrtftia··*>
munitionem cdificare prsfumat, nifi xv. diebus na , ecclefi® fu® poitertiones aliqua* aequifiiffe repeti*·
ante continuatas prcdiâas trevas hoc inchoaverit. tur . Eodem anno , Λ prater it is ac consequent ibus Nirecclefi® VVifredu* , Gerundenfi Berengariu* ejus
De pratdiAa autem ireva, vel pace, querela bonenli
fiater, prwtuit . Igitur circiter annum illum, qoo tres
ad epifcopum, vel ad ejus canonicos, Ieu fatiga­ illos fimul epifcopo* finde certum eft, coHocandum hoc
tio omni tempore fiat: & ficut fupenu* icriptum concilium potavi.
Caererum quadrare in annum mxlv. cui attributum
efi io pace de ecelefiis, ita fiat. Et ipfi in qui­
fuerat , nullo modo poteft . Nam eo anno Helenenfis
bus epifeopus vel canonici prrdidi fe fatigaverint epifeopus
erat Betenganu* , quod cum ex multis alii*
de direptione prefat® pacis vel trevs domini , fi­ conflat, tttm ex a&a ipfi* conventus in ecclefia S-.Mt·
ve fidejufloree, vel bofiatici pro pace vel treva chaeli* Fluvianenfi* , ex quibus argumentum ducebatur,
tunc Helenenfem epifcopum fuiffe Petrum , atque hac
domini, & ma land fidem inde portante* epifcopo it>
parte concilii hujus conttxtum emendandum effe .
vel canonicis ejnfdem fedi* . excommunicentur Nam in illo conventu , Petri quidem epifcopi nomen le­
ab epifcopo vel a canonicis ejufdem fedi*, cum _gitur ,. epifeopatus
. nomine fuppreffb
....; fed
.......
legere pergen-

prote&oribos & adjuvantibus fe. Quandiu (e con Bfi n«,m occurrit dderte «c «omioatim expceffu* Berengaaius Helenenfi*. Sedem autem illam non trouit Pe­
teodenat ficut infianores pacis vel trev® domi­ trus,
nifi anno m). ut in notitia HcleneoGum epilconi , ipfi & rea eorum non habeantur in pace & porum perbibetur.
Eodem argument? conficitur , juramentum Gauifredi
treva domini.
Nota G. C.
Synodi lacu* m Helenenfi epiicopatu , ubi extat bodieque, ut Baltuiu* admonuit, oppidulum quod Tnlnvocant 1 baud procul Perpiniano. Cat, autrui de ir­
ma» Helmenfi* parochi® dilciplina in hoc concilio fit
a<tam : Hdenenfe in prato Tolugienfi eo jure modoque
appellavi, quo Sirmondu* nolle* Majalooenie apud ]un­
cari**, & hujuimodi alia·

<<· h§&· -es· ·β9·

> «O ·$>

«€&·
gy

comiti* Petro epifcopo Helenenfi faAum, quod concilii
hujus extremum occupat locum in editione Balutiana ,
ad hanc fynodum non pertinere.
Aha eft in eodem loco habita fjrnodos Helenenfi* ,
quam huc refervatam tanquam hac noftra pofleriorem,
ut titulus pneferebat . Verum cum eam propius , uti
mox edendam , infpexianimadverti faperioria effe tem­
poris , quippe cui prrfuerit Aufonenfi» epifeopus Oliva,
qui anno mxlv. obiit . Eam itaque refeci in appendicero.

CONSTANTI NOPOLITANUM CONCILIUM
Jitut Xipbtiiat Anno Mundtno 6574· Jxd. W· Chrifti 1066. bihitntn.

JOANNIS
Sejp* Manii
ΛρρΤο® 11.

X I P H ILI Ni.

ΙΏΑΝΝΟΤ TOT ΞΙΦΙΛΓΝΟΤ.

Dt [ptnfthbui.

Enfit Aprilis dic XXVI. feria quarta, in·

Πίς} μηΚΑΊΧί.

diâione quarta ,
VICl3l^) LXXVI.
M
pfriidenie Joanne, fanfiifiimo domino nolho M
anno

l»b 111 p.

C

Hh’ A’«vz»/p> X r.
ήμιρχ I. hntyui·
fft>K 3. Γτβί cq>oj. qppexadfl/^ui luemnt
τί αφΜίτύι* ναόν Sfrxôrn < nîut/jfyitxi ηαξιαιρ-

λ univerfali patriarcha, ad dexteram carethuce r»t~i ίιξ/βΓί μιρίΐπ ÎJJ
, o-omeniorum pariem; adfidentibus ei lancliiTimis ytitie^otruy (uinl tavtfpvnmv μ^οχνλ/Χ^ *
metropolitan's, Ccfarienfi, Ephefino , Heraclienfi, Ancyrano, Cyticeno , Cbakedoncnfi , Kxta-apeïai, n E’qjtcre, Ί» H'peaAfitK, τί A’ytÎs
XatAjOfJe*·*, ri ΣιβχSebafiienfi, Gangreno , Philippenfi, Hierapoli· D χυρχί
tsno, Cotyaii, Mitylenseo, Chooenfi , Nacoli- r*éaç, t· Γ«»/>βί , tJ Φιλί»rw, r? l'f/Mrr/nenfi; & Aichiepifcopis, Marone®, Proeconefi , λ/vc, ri Ker^tisv, ri ΜιτνλΙαϋς i τϊ Xatysîr ,
Garellx, Lemni, Bofpori, Gotti®, Herculano : t» NxxaAséac* (B ap^rfx/e-xoxwv, t? M®p«W*rc ,
quum ad extremum vemiTcnt etiam Amafe- tà Προ/χβΡίβ·», T8 Γφ'ΜιΚ, τβ Λ»μτ», τβΒοσnus, Melitenicus, Claudiopolitanus , Iconienxopu, τι* ΓοΟ/ac , τΐ Η'ραχλι^* * »λ·5βνπ*ν iÇ
fis, Hidtuntious.

ό ύτιρμ, τϋ Α'μαο’ίΐχί , τϋ MrArrtwii > τίΚλ«ο·
l/evoAroif. ri l’aoyie, £ η

V

Ύίρηης·

E/’
μι» ·ροίηλ·*
χ«ηί( As^/vjer nJ «χηQuamvis evidenter & expreflïs verbis in fy-E
nodali tomo promulgaro a clariflimo patriar­ Ocir/ rtuioâ/xfj ήμρ tag? ri χύΐΐίμ» τχξιάρ*
cha, domino Siiinnio, de prohibitis & inCeüis χβ, χι«μ Σ/σιη/ti, txt ηϊ χηχίλυι#·» xj βθ»nuptiis, nihil dc iponfalibu* quoque fit com- μι'αιν ^<αμ*»ν, ί/*<λ>ι·ΤΒ/, χ^
rif μγτίΓΗχς
D prehenfuin: tamen quum jus * civile patris
α>λ’ ι’χη >C Wui τβ vttrpii μηινία, * xj rlui τβ
atque filii fponfam , filio vel patri omnino con·
jungi propterea retet, quod illa novercar locum αΐιλφβ, xwXJm rarmnuw i * roAmxe'ç »·μ#^ .
*· jW ·
habeatf bate nurus, licet nupti® fequutc non nJ lit «S Λ · tJ «3ίλφ(5
fini : idemque valeat in fponfa filii adoptivi , (jS^ μχτρυϊΛί πίζιν
, rliù 3t νΐμφ»ζ,
ό
licet adoptio foluta fit, ut eam pater adopti­ ^•βίμφ* μη
ri suis» J*' G ini rnfpnt'
vus uxorem accipere nequeat; veluti nurum &
τβ
mi , mJ » * Od'AsWK λι>9η^ μ>| ·
filii fui conjugem ; quum obtinuerit denique in ris
διιυαμ^ιίβ τβ (ÿrre «rrpèç nürlui λκίϋν f
νύμhunc ufque diem, ut qui virginem fibi deiponderit, eamque vel morte amiferit, vel repu» φ(ιυ, xj τ» ij/x uti ^χμιτίυύ" txpxtyrt St >Ç μΐw μ«ίτ4·ΛίμΪ#·ν x»pàu , w i
dio , vel confenfu , pmnarumque legitimarum W τί«
pmftatiooc, ac deinde duxerit aliam , neque ^atveTy nullui βηηββλίνη, η
· ·ί*-

_

rg»«re

^Vn0”1
CONSTANTINOPOUT.
««««» m
IO4<
ÎO4J
‘teniret, £* ^perifiae mtn^abp,
, -r,__ «tjpmi
-.^_. /.Afocerdos, neque diaconus eut fitbdiacomtr ordi------------- ■ -itpie
........................
CHMWTI
» f*• fuietbet
t < InÎxow , i- nari poffit , quafi qui lecuodas contraxiffe ch rus π
vanl/exasev ^ctpamvtônt, itpttpm ΙχλβΙΗ Key oapuaa reputetur: viium ett nunc quoque me*
diocriuti ooftr* , totiqoe ianAi&mc fynodo
Çtfjfyetr »ί·ζ« iÇ vaï y ψΜ> ptrtmurr,
χέ- praienti, valero in omnibus iocefiis prohibit ii­
rji rf hixpire ttptmrp euaaAs, τί xperêtr thf' que nuptiis debere, ut 000 modo ü nupiic fax«vtuv ^ÇJ ebfpiwt
» μ4 pire» a* ensque preces intcrccflerint, ejuimodi contra»
ytp& iÇ itpeKeyh * φ^β<τ« yflitMtr , χ·λώ- âus prohibeatur, & illicitus adpelletur, fed A
àtu η x^ άΟίβ’μ·)' t» etutiK^typ» hepi(ttitu . fi (poufalta lecuodom legem peraâa fint, nuptiis
impletis, fed morte, vel alio modo fohii>Ki eh pntitie x«nt «i* tiper nnbjuet > yi- non
tis, nefas fit alterutri barum perforant m ,jun·
p9* li h attyTK-tu, Oœfrp U , ü tr>p« rp4- &a fibi per cognationem perlooe, cojus cauia
*μ * Ι^λίλΜτνι, μχ ϋξ·· Het* binpet
tap·' nuptiarum nalcitur impedimentum , vel alio
nivw rfi x«ni rlui eityypÎHKt Iwtqjty!* ailfS Ïuodam modo ioceflus admittitur, copularijno legibufque comprobato nuitrimonio , rie»e
•PtttiTv, cJ^ ik furies vih/pe yinnt Γβμ·9 ί
««r» /ÎM·» τσ« rpéaet ti ibiptta v«pe«e^tnu ,1B per facros canones concraâus hic vel conjugium
rw/itnbei n x«n> n» teptpee yipet
repas nuncupetur, aut ullo modo fubfidat, quum le­
gitima fponfalia matrimonii Jocum & conditio­
iymrpSfttr, x θ^·κ »<hji n rtwaM«T^« jrlw nem obtineant. Nem propterea nec abfqnc po­
nuteititnr mXxûstt n xJ ·λικ tutbieetbfU · Ί>Κ nis b*c diflblvere licet, quum de inceftis *re- * 1 » c. 0*
tepiut pmititts τί yip» ηξη n xJ xm>r«r«v l~ gula juris definita, ubi cootraâus legibus io- <p,,i
T^htn . 2i« tùw yif t, areriuat iri» Xàbet terdiâus fit, non licere neuam ex gere. Iniis
m!luv ex ΐξίτι», β>λ’ hi juÿi ?Çà ibtpiw »·- autem, que jure legibufque valent , quemad­
modum m nuptus, poena perfolvuntor : ot lu­
ptht itefj^tntt Mmir, «i C#9e η <ανβ>Α«^μ« crum
vir coofequatur, fi quidem per cau&nn
tepeti iaphifenr, tetrii» iteortitbet
xx
tfyitr
.
.
·
. · -’ mulieris repudium mittatur, fio culpa viri.Iu»
hi
it
ippttfHÎar
iÇ
tepîpta
,
imp
QJt
t»7c
tu if
«W*/4cw |Ç reptpta
amp Ce sare crem mu|,er luferat. Sic & m fponblibui, fiyipets, ei tenet imitiemtt a fjty»
turiet quidem cum poena confillat eorum difiblutio ,
ϊχλβΜτ/ txc ÿiUMtrxôf ni
tipmtvi , tw memfcitiibmum eft, eum, qoi fponlaliu conitipii xipj«/rarr®“
xtpieiterret· t!
*· ii
Ü vif
9ip ttirlee
^rht τν
rî crîpdf.
ètlph, _«·»·<, & fecundum leges ddblvit, alia deiti«vlpàc
txc yuteaèt
ywetxis eteptpeptyi*
hetoeuShc ii
à xipil·"
xiei^.. âru
era 1Ç
xl Ce
CaCceP* u«ore d«·*4 · digamum effe , atque ita
tüî
A in pottcrum nominatum iri, A tutu­
tb7î prnccmic, τί< λίτβοί
eperip» cavrfat- nunc,
rum . Idem vero A tn feminis omnino locum
μ^χί, αρ4χλον ii è premier rvrxeéjugvQ* $ habebit, quum eadem in utroque fexu tam in
xerü r^MV <^λον»μ^υ·“ , ύη tripte» èyeyipt· nirp iis. quam ceteris cootraâibus obtinere, le­
»♦* » llyepesn iii, <; îai nu
κ r ttys ges fanciant. Itaque diferte pronuntiamus, quai
οκμ«·3χττπ>ι'π ιζ tiet. tn ii tuhe vém* t£ i xi A qualefcumqoe perfonas per jura civilia, vel
ÎÇJ
. «’»« n twnt h’ henpet ahtttf a' facros canones, vel indicatum fyoodalem to­
vel aliam de tertiis nuptiis fynodaletu
rëpet xpanFr x«» n7« répett xjr rets ttipett «v- mum,
pariter A imperatoriam fanâionem, a con Ibittiïbiypeei 9(ηιζ·η . btappéiip tet'nut ére- lio matrimoniali arceantur : eafdem A io fponoenéprbe, ere G ettt «ponmt » hi Φ raAc» falibus prohibitionem maniMiffimam habere,
etxôr repete, x «’»·
5hw xararssv, if h· rù nec ullum efle nuptiarum A fponlaliuni d fieriΛλ»θΰ*τ®- eujueitxê w'mb, i «aô tripe ri vtf) tncn in hoc, ut licite juficque contrahantur .
rptyepieç ruveitxên êpe C βΜίληΰ btexhpe· —
r^*, f*i ytip» netrtHtet κηύλυηι , n» suint kJ
• ttwrin* ht φ pmàw τία' χκ'λυστν * ceepptiimv t^mv.
μ»ί<2* «*a< yip» η «i pmifies ittiçepu t fit ffhejrr tb Οψ/τί xJ ippvfj^x.

--

ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ
TOT’ ΒΟΤΑΝΕΓΑΤΟΤ.

■’

N I C E P H O R I
ΒΟΤΑΝΙ A T Æ.

XptxreCa»·», hnvpïr nt rtuia&xsk * «re<>a«NÇ, Aerte hdlt tvtfirreeu * iartla [rMit, it · a« <i«cs«ca
tncefln eMptm <*»·» (ρ·Λί·Μ·ι, feHefttk Jten- iu> <·,<···<·
ait Ttf} rùr «btpitw ypipuet «ς tîc prarelcc,
■r XipWmu, failijuut (T mtvtrfeli μ/η·(Τ· ^„7* **
yfimtfÿtet ,Τί Γ·*»· τί ttyttnre
et'w
«U, p»d csrjar flMTMnv «cctaG· faijt&rn bttt
ffytx» *ατ<μίρχχ τί Λφιλΐκί, S
béret··
fcnftem aanae hih fwt Mum.
ietCpefi^bx Tf tvi^Îf i ύβΛηηγι^φ· E
TtpvriCeVM* λ^·*.
O' nwç ptyittti nS» itetxhfa» θ«» «m w
,
_ >r in nuKîmù Wmlniftratioaibue Dcatn ib· ph »>
ip^et, λ»>·- ba*· G eeaii imeftiwimerrenire, dirino A ûpieoti verbo coofir.
tt.
en» infiytbttt -ri patret nie ^κτημ/· mat
œMletir;
,; atque
t
ite perfici rte maxi mar, on ge­
vm», eîie(Jlp hecmt9 Ç ώ »μφ»βύ^·μ^ι. ei ii runtur, oovimuaomoci, minimeqocdtmitan>«.
Jam ύ qxtdcm ex maximis Dei operibusetiani
ni» pepiitte Ifyen nie h Ofi t
f nS» ·»θμί«w iit M9
* h rén» muieyinrtt
etc visa botninum eft, & eorumdem tam procrea»
in hanc vitam merenteumm ab iptie fit'er tnufync axetepift yhmtt τί
«m · tio.mam
fins difpeniatiotie pcedet : multo magia ex ejuinXAjj pe)9M h rie lin hitperhc x, wacrf- dem tea cura, tum mandato conjugium egooξ*<
· yip^t ·
>·**«
icirnr, quod legibns licitam fit, noca Deore>Ç pi ix &tè χ·βΖ^/4χ·” tirxtp ipe^* β>λί· jeftnm ; quemadmodum & alienum , & pagsV»» a
num
Ceecii. Gnerel. Tom. XIX»

T

<©♦7

"-“Ai0'11

MBWîictW ,ν·

CONCiL CONSTANTIN.

<04·

·■“ “ " wnum eft, quod ab ipfiui mandato recedit atque A τ^/ες in xj όδνιχός ; · 1ήί «»τή «ροΓαζηκ ΛfcHe^STI ^'juog,tt,r· Si eoim ipfe tam diierte rem ex- AortiH^ôç
....'π ·υ«
- -ζιατρόρφ,ος. μ yap
CHMm
,h«. pofuit, ac pronuntiavit; a Deoconjunaor, per àwt irrrpxvwrr'rf
ί^φώνητι , τβς »’χ θΰ ro»
··*«homines foparari non debere, ficut evangehra
νηνωμο^ς χ«ρχ «νθρ«»«ν μή χαχμζίΦζζ , χ«θ«
divtnaque vox illa prodidit : quis neget lecundnm
ipiiuj voluntatem incertas nuptias prohiberi, de­ φν,πν ή Α’φ^λιχή χ} d’Hz φ»νή, Ίις β» «Mrçai»
que (ementia ejufdem illas habere locum, qux <ffWf, μή xzm βάλνριν αυτί χωλύτ&αι τύ ά&μιjuxta (aeros ΐχ. ecclefiafticos canones mutuo τα, «βροβα/νκ? St χζτβ rfuî * ν^ήφον x«ra τμ ’ _ψ«·4 .-.
confeniu comrahuniur, & non prohibentur? θ«4«ς r; ί'χχληηζΓζχής χανόνζς * β-αοην«μ^α χ, μη
aut fi quis contumaciter ea reijciat, quas de χωλυό^οα·, ή Η τις xxau^aStâxxtn <ν»ος π» û »*'
herarum & (ynodalium legum praeiiripto & jui- τής nJv δϊίων νομών < xiwoStxiiv ο/χοχομΑχς ιζ xr(u optimo geruntur, non >d palam luerit adίτιν «νveriau Deo, & ab eo deficere? Verum enim λί-β-fWi at'eirns ο/χοχομκ'μ^ζ , βχ ανΊίχρυς ίΐιν
vero ne quis na furiofus fit, adeoque de po- τίτχαις Θίβ X, αχός-αχις w ωρχτή^ον, <ή*ίλ« μή
, χ,
τύν·· οιχύων -fxr«/»
.■
"J -t
’----- - tpptvtS» , ak
tcftate exeat, ut in manus majoris dc omni ίτ« τζς μα.ύη
exceptione (uperioris judicis , ;adverfando
'
' ' ” et , Β /μχ{3·πν «ς χπρβς μπζβν®- < «τζρβίτήτχ χ?ιτ«,
quod bonum eft , & ad malum declinanda ,
,*
ώτιωμιας το x«Xcù, χ; «ρος ni χπρον μςincidere velit, Itaque fi cunftos divina lex & πίφοράς. ù yiv ατχντνς ô νίΦ* νόμος χ; rpv»,
fynodabr , etiam invitos ad meliora traducit ,
ne per (aeram iynodi fentemiam excludantur : 'ètxiç xaTttvayxx£n £ μή (ϊβλομζόκς μιπφίρι&αΐ
multo m.ig'S operat pretium eft una cum iui- 1<ρος π? ·χρ«-ίτ»»>α, ν; j μη τής ffpvdj» τής df-ixc
fragio iynodali, & pontificali principem iplum ^ήφ» c^xrpxx/ζοζντ», πο>λώ yt μάλλον αξιον tri
suoque decernere, qu.ilique le przberc lociun μ^' τής ψηφο^/ζς τής ruvoStxnç
άργαρατιχνς
& adlertorem in iis, quz przclare a fandiiii- '»Ç rw χρατίντι» ί τζψηφ*ζ»>?ζί, >Ç ιίίτχιρ ίή ιτυμrms, & divimilimis pontificibus, ipioque lanâii- αράττΗν <i σννίίι/χζαν ηϊς χζλίς wzpx nSv itfimo patriarcha decreta (unt, & rede conth- ρωτήτ^ν < dwontnav βργπρ««τ, χ. «tuJj τί vavif-

«

tuta. Quoniam ergo per fententiam fynodakm i
Οη<τι' ττ, >Ç οίχονομη Jùrt χ«·
Aprili menfe praeterit» indidione quarta pro- f*
i χατςιαρ^χ
mulgatam a felicis memoriz patrarcha, domi­ λας. χ, yxp î’xh * Stxxeyriuç σρνβδιχής τού μα- ·«<« κ*>«·
xxrtjxpyou xufjou Γωχννου τ»ρ Ξ/φιλόορΓίno Joanne Xtphtlino, & a fanditlimn nrutropo- xate)TB
;
litams & arcbiepilcopis, quotquot id temporis C.γζιημζύκ χχη τό Α’χοριϊλιον μΐίχχ τής ζζριλΘουad urbem imperatricem erant , majcltas tnea ;β-ης è. rWntr/Jvoç, Ιτιη χ} ιύ·· ήη α»ϊημβντων χβdidicit, in ea fynodo de incertis nuptus e(Te
τύ τία βχσιλ&,ουτχν ίιρωτύτων μητρβχολζηίχ
cognitum, quonam ûilicet paâo prohibiez nup·
iiz fecundum (aeros canones atque leges inhi­ «ρ^απητχοτά»?, βν/μα5θ* ή βασιλεία μοροτι ανberi debeant, & qui vcilfim ex locum habere, νοίιχκίς ίχ^θη τ» »fti nSv χαμιτών γάμων, χνς
quz fecundum leges fiunt , nec (ynodi judicio η οφείλουτιν οί χίχωλυμζόοι χατύ τούς ?m'opî χα·
vetantur: atque hoc nomine majeflan mer lug
νό’.χ; jÇ νόμους χνβχχΓτίζιδχι, χ^ ττω; <9poCxtv(4V
geftum eft , ut ab ea tale decretum confirme­ οί χχτΰ νομούς yivoyfyjot, χ^ Μ*! ο’ρνο^ζχάϊς χωλρβtur , ne ab aliquo torte vel metu , vel dolo μ3^οι,
ΰπ»μιή>θη ηύηυ ZvtxZ» i CxtîXhx μορ,
malo, vel alio quodam modo non laudabili wCf ίπιχυρω^Ιιύχι τχρ χύτης τΐω ηιχύτ»ν xfja-tv , u
reinodatur : quum cjiifmodt res divina fit &
^·
pia , preces oblatas exaudivit , & auftoritate «J;
1 «7 μή τχρχ τίνος x«ni φό^ον τρ^βν, ή ζάλον , ή
1
principali placentia Deo corroboravit, eaque τροτον άλλον ουχ tnxt»tnv χνχτρίτοιη , >Ç Lui ii
ίτηχουπ τής nSv àt- .
propter facrz fanâz fynodo quoqnecompr >*”- <9ρχγμχ θ«ον ν&ί
ta; ut ne reâe ohm fada, de novo male (ub D τουρλών αίτήηως , < txfxpxruvi βχατλιχάς TO
vertantur; neve loco moveantur immota, pro- T(J 0tJ * apiffavni, χ} xxm Ίούη )C τρ θ«α »ζ '«>’«.>·■
fanaque (ut ita dixerim-1 fiant. Sanet enim àyix συνόί» * συνοζοζχχχνπι , ΰς iv to χάλχν * '··"*·**majeftas mei per hoc aurez bull» kripttim,
ut faâum illud a patriarcha pariter & fynodo ■χιχτηχγμζόα χαλύ; , «χχ^νής χαχύς μη άνχμο-,
^λ<4.οινη, >Ç * ax/ixra μιπιχιονΐντ·, >£ «ς &Î9HV ’ »*
decretum, firmum ratumque fit, necqudquam
id vel nudo vetbo in dubium audeat revoc?re, avttpx * ^tvoryn . Δ/oe^fntt yàp r βατιλΰχ μου
ac refeindere. Nam qui huic lacrzlynodalique Six του τχρόνης ·χρυο·οβού*λου λόγου, τΐιΰ yzfolententiz advertatur, mox ipfo fa&o fidei no­ μζο'ην πχτίίαρχιχην χ! συνοζιχτν xt/xivt βιζχίαν ι-ι·
li iz gubernacula fubvertit, & anathematis faftus ν«, $ μή nxpx τίνος αχς;
·φιλοΰ του λόΓου τ»λeft reus, abdicatufquea magna ecclefia remove­ μ«ιθ«/ «vdrxtivfôe/ η
ctvoi^ixt^xt ■ «ΰτίγρνιμχ
tur , velut inhumanus & confceleratus, qui &.
canonibus adverfetur Λ eotdem refeindat atque γάρ, ο άνΊιχιχτων ηύτη τρ ^îot xxt rwoSixp xùconvellat. Quippe mqr.'.u mea przclare diju- ct4 , ττς ήμιτίρας τζΓίβς owxvxrptw ηύς οΐα·
cata geftaque per iptain iynodum oblignans , gxatç, iÇ «ν«θιμχτζ xa^proCt'CAxatc , i' αχοχήρρprxfentem hanc auteam bullam promulgavit, χης τχρχ της υιγάλνκ ΐχχλητίας άτοχα^ίτατνι, >ç
ad confirmandum & ftabiliendum ea.· cui bul
άντιτράττων ηίς χανόχι t >C àva^irow ηυ'ηυς νΰ Six*
)z rubris litteris tublcripfit, & per ess verita­
σχλ^ων, àvrà»üfw««T» <£ * ιτχρχνομώηρος . K«« *
tem clariorem di(l<ns, verum ei figillum ,quafi
quoddam aureum corollarium, adpendit. An. Γάρ ύχιχφραγίζουχχ ή βχσιλοίχ μου ηί^ χίχΐ;μαίχ "τ**
mundi VIC1313LXXXXV11I, hac tpfa tenia χαλως χ; οίχονομχ^Οχηι συνοζιχωί, >ζ η χαράν iJÇèindiâione , menfe Januario, quo <Sr piadivici- Stn χρρσο/3ορλλο>, r’ç ί’χιχΰρωαίνη ιφι ripicrnnt,
tufque contlituta majeftas noftra iubfcrtpficΰχοτημηναμο*η & αΰτ(5 St ίρυθρίν γρβμμχΊων t )Ç
Stà oouTuv Ίήν αλήθ«αν φανωτίρχν Î9aycpÂ.ovaa , χορανην wr-gtp ήή τινα φριχτήν, τήν αληθώς χφρχ* .

Γί3α τούτφ άχβιωρτ.τχτα 5 cLa tru τφ Γφχό . τής ταρούαης τς/της ίνζιχτιωνοςt του Γανουαρίου μ»ΐν·ί,

C> ÿ» $ τι νιμίηρον

<t £ιο<χροβλητνν ΰχίβημηναη χράης.

CON-

ιη.β
,O49

AUUCAHDiR
r. u.

ΡΠΝ VPMT WFCTM
LUNVISNI. WtJiM.

CONVENTUS

hhnrtcus iv. imp.
idwako conrn-ANG

iof<>

WESTMONASTER 1 E N S i S,

Sub rege Edv^a-do confeftbre habitus, in natali domini anno gratis mlxvi. Indiftione nt. regni
C/uldem regis xxv. atque ultimo, pre fem i bus Edwardo rege, Edgitha regma, Snga<>do archicpifcqpo Canmarts, Eld redo archiepifcopo Ebotaci, cxterifque Anglic epifeopis, abbatibus, capella*
ni» regi», comitibus, miniitri» , leu thaiois tegus, & militibus, qui inchartarum Icquentium hibicriptiombus nominantur.
/· quo aBum fuit de dotatione, privilegia , celebn effio &c. eccirfi* fenfîi Petri Weflmenajierii, ύιη
aA integro rcadificeta & dedicate , malttjqite diplomat ibuj ampupime munit*, prout liquet e tribui cbariit praLfli regii Edwerdl, tf epiftohs Leonti pap* IX. C Ai.oiai IL qu* Jequuntur.

CHARTA I. REGIS EDVP A‘R D I A duo ab utraque pa>te, * Eldredusfic * Hermanu»*vv:ter»e»confefforis, ecdelix fandi Pctn V/cftmoaaep
fcopi. & abbate» V^lfncu»
Wlfncua & Elfvvynu»
Elfvvvnus ,. qui
oui '‘,ρ·"hb0*
epfcopi,
fteucnfi confcda.
apoftolo meam voluntatem 6c votum, & illotum'
petitionem indicarent, & fecundum ejus (emen­
In qua, epiflola Leoni i pap* IX. ad eundem regem
tum, quam mihi mandaret , promi fi me omnia
recitatur: fed piater multa interme ha , ( dola­ fafturum . Fadum eft ergo quod voluimus . Et
tionem fine dubio continentia ) defideratrr chart*
veniente» Romam legati noilri ex voluntate Dei
exordium ( quod b.irwgiaen vocant ) tf conclufia.
invenerunt colicflam fynodum in eadtm urbe ,
cumque expolmllcnt meam voluntatem. St fuam
&c.
Edvvardut Dei gratia Angloru
petitionem ccAim ducentis & quii quaginta epiicopis , & alia multitudine fandorum patrum :
A«hi» <t*i» CCtre vo» volo, quoniam tempore avorum meo- tunc apoftolicus cx confilio land* lynodi hanc
ιο,φι.».
tum, patrifquc mei , multa & gravia bello­ epiftolam Icripiit.
rum pericula afdixerunt gentem Anglorum , & B
I.ro epif'ipxt fervu< fervorum Dei, diieflo filio fuo
ipfo» tam a iuis , quam ab extraneis concitata :
adeo ut pene periclitata fit hereditaria legum iucEdjver.io Anfiorum regi, faiutem tf
ceflio, tnagnumque mterftitium inter fiatrem meum
a·''.·;:·.', icam bentdiiJionem .
Edmundum , qui patre meo mortuo iuccePit ,
meque, habitum fit, invadentibus regnum Swe„ Q ioniam voluntatem laudabilem & Deo gra­
geno & Cnuiho filio eju» regibus Denorum, ac
tam jgnovimu». gratias agimus Deo, per quem
nliis ipfius Cnuthi, Haroldo Al Harde Cnuiho,
reges regnant , & principes |u(la decernunt.
a quibi» & alter meus frater Alficdns crudeliter
Sed quia ptope eft Dommut in omni loco in
eft occilus.* folufque, ficuiJoas occifioncm Athavacantibus eum in veritate , & laudi apofto'
lix , fic ego crudelitatem eorum evafi- Tandem
cum hio capite conjunfEi , lunt unus iptntus .
refpeftu mifeticordix Dei, poft pluie» annos, ego
At mas preces xquahrer audiunt ; 5 nma con­
Ed^atJus ad paternum folium reaccefii , & co q
dat periclitari tegtonem Anghvam rx tua diÊotius fine ullo belloium labore , fient amab i s
k'-tlio -e, qui iieno jnftir x leditioios eju» mo­
)eo Salomon, t^nta pace & terum opulroûa a
tus cohibes: cx aud i tate Der, Λ hnflotum
bundavi, ut nullus antecedentium regum fimil s
apoftoloium , t; land* ivnodi , aulolvimus te
mei fuerit in gi .na Sc dtvitii». Scd gratia Dei ,
a peccato silius voti, pro quo Det offenlamti­
non me , ut atloict , ex opulentia Ac iuperba
mes, & ab omnibus neghecntiis & iniquitati­
oontemptus mvafit , immo ccepi cog tare cujus
bus tui», ea nimirum pot· date ufi, quam Do­
dono & aux'ho ad regm culmen cvali; quoniam
minus in beato Petro conceUit nobis, dicens i
Dei eft legnum, Sc cui vult dare iliud ; & quia
Quacumque jaloentit juper terram, jointe erunt
mundus nantit, & concupitcentia ejus . qui au
tf m ca.:i. Deinde prxcipimu» tibi tub nomi C« ob
ne landx obedientix & ptrmtenr r, ut expen f'~“~ 1
tern totum fe fubdit Deo, feliciter regnat & per
Re* i-er Ro-petualiter dives eft. Itaque deliberavi me ire ad
las qua» ad illud iter paraveras, paupeubu» e~
*°’1'· lim.na lubltmmm apoftolorum Puri & Pauli, &
rog<», & coenobium monachicum in honorem
ibi gratias agere pro collatts beneficus , Sc exo D
fandi Petri apoftolorum prujetpis, aut novum
rare ut eam pacem firmarrtDeus perpetuam mi­
contlru.is, aut vetuftum emendes, & augeas ,
hi & polleris meis. Pizpaiavi ergo Ac denumera­
ά lufficienriam v dualium fratribus de tuis revi expenfas nec offa nas umeri, & honorabilia do
d tibus conflituas, quatenus dum ili» ailidue ina qux ferrem lan&s apoftohs. Sed grauu» lu­
mbi Deum laudaverint, & ianftis augeatur glo­
pe r re moeror habebat optimates meos , ut pote
ria , & tibi indulgentia . Cui loco quidquid
memores malorum qu* fub aliis regibus pertule­
contuleris, vel collatum eft , -clconferetur, ut
rant, ne tanto domino , & pro patnx rege ab
ratum fit, apoflolica audoritate praecipimus : &
fente, regnum novi ter fedatum aliqua turbaretur
ut femper habitatio monachorum (it, & nulli
h ifttlitate , & metuentes id quod ianâus Ezelaicae perfonae nifi regi iubdatur, & quaecumqne
chias, ne fi forte in via aut rgritudine, aut alio
privilegia ibi inftituere volucris , ad honorem
incommodo deficerem , hereditariis regibus care­
Dei pçrtinrntia, concedimus , & robuftiffima
rent;, maxime qma nullum habebam nhum. Ita­
audorit.ue confirmamus: & tnfradores eorum
que communi habito concilio , rogabant me ut
aeterna maledidione damnamus.
ab intentione defiderem , pollicentes fe fatislaâuHxc & aha aportolica mandata cum referrent
ros Eko pio voto meo, tam in miffarum & ora­ nobis legati, interea revelavit beatu» Petrus cui­
tionum oblatione, quam in largaeleemofynarum dam probabilis vitx monacho inclufo , nomme
diftriburione . Srd cum obnixe contradicerem , Wulfino , voluntatem fuam effe , ut refirucrera
*uetu<.
undem un ique placuit , υι mitterentur legati
locum qui dicitur V Vcftmonafterium : quod a
tern-

IOJI

un».

CONVENTUS

„WS8E&Sii&e.

>ot»

tempore S. Auguftini primi Anglorum epifeopi A eutnque de judiciaria poteftate, in ipfam fanâani-------------"■
bafilicam, vel in manentes in ipfa, vel in horni- ζΑΪΜί.
CHJUSTI
ntultaqt* veterum regum munificencia honoratum, propter vetnflatem flt frequentes nes qui cum fuit terris vel qualibufeumnue fub- ,<2”"
bellorum tumultus pene videbatur deftruâum . ftsntiis ad ipfam tradere vel devovere fe volue­
Cumque mihi hanc vifionem mcifque retuhflet , rint, nifi per voluntatem abbatis, dt filorum mo­
& apoftolie* fitter* «qualia praecepta detuliflent: nachorum , ullam unquam habeant poteftatem .
contuli voluntatem meam cum voluntate Det, Et fit h*c fanda mater ecclefia peculiaris patro­
dc cum totius regni elcâione, dc dedi me ad re- ni noftri domini dc magni apofloli ter beati Pe­
K»·?··*·, ftruâionem ejufdem loci. Itaque decimari pratee- tri , libera dc abfoluta ab omni invafionc vel in­
u“*‘ ’ *** pi omnem fnbftantiam meam , tam in auro dc quietudine omnium hominum, cujufcumque po·
argento quam in pecudibus, dc omni generepof- teftatis effe videantur. Preterca aliud conflltoo , Arr,Mnfeflionum : dc deftrueos veterem, novam a fun­ atque in perpetuum confirmo, ut quifque fugiti­
damento bafilicam conftruxi, de conftruâam de­ vorum de quocumque loco, pro quacumquecaudicari feci quinto Kalendaq Januarii : in qua col­ fu , cujufcumque conditionis fit, ipfum fanâum
locavi ipfi die reliquias, quas Martinus papa, dt locum, vel procinâum
.
.
„tjat, fugiens intraverit,
Leo qui eum confecravit, dederunt Alfredo regi,Bimmunis fit omnino, ac plenam libertatem con­
de qnas ipfe a Carlcmanno rege Francorum dari fequarar.
f—·
Si quis vero hanc noftram donationem augere
fibi impetravit; cujus filiam pater ejus Ethelvvlfus rex, poft mortem prime conjugis, duxerit in dc amplificare voluerit, sugeat Deus dies ejus
uxorem, queque ab ipfo ad fucceuorem ejus E- profperos hic dc in futurum . Si autem evenerit Α·«Μ«»·ι>>
t bel ft a num, deinde ad Edgarwm, ad «Itimum ad ut aliquis aut regum foccedentium , vel altcujos ,M<<*rw·
nos pervenerunt t fcilicet duas partes crucis do­ perfone homo, quod non optamus, diabolica te­
mini , dc partem unius clavi, partetnque tunic* meritate fuerit claras vei feduftus, quatenasboc
ejus incomutilis, dt de veftimentis ianâe Marite, noftrum ftatutam infringere vel minuere, aut in
& reliquias apoftolorum Petri dt Pauli, Andre·, aliud mutare velit: fciat fe perpetuo anathemate
damnatum, nifi tamen fatisfadionc emendaverit.
Bsrtbolomci, Barnabe, dc aliorum plurimorum
fandorum, dc quinque capfas aliis fandorum re­ Si autem emendatione fuerit indignus, ipfe qui­
liquiis plenas: dc flatui, ut quicumquereus msje- dem cum Joda proditore , gehenna ignibus cre­
flatis regi·, vel cujuslibet alterius offenf*, ad lo­ mabitur : fed haec charta nihilo minus in fua li­
cum , in qu· paufanc ift* reliqui*, confugerit , bertate permanebit, quamdiu Chriftiani nominis
ejus rei dt membrorum ac vite impunitatem con-C
1 timor dt amor in hac ooftra gente perfeverarint.
Ad ultimum, chartam iflam confcribi dc figilfcquatnr.
iari jufli, 8c ipfam mana mea figno fanda cru­
cis
imprefli, dc idoneos tqfles annotari precept ad
CHARTA II- REGIS EDWARDl
corroborandam . Itaque propriam donationis li­
confefforis, ecclefi* faoâi Petri VVcftmobertatem ego Edvvardus, Deo largiente; Anglonafterieofi confcâa.
rum rex, fignum venerande crocis imprefli.
Ego Editba regina huic donationi regi· conDtfitrehar Mrim.
fentiens fabfcripfi.
Ego Stigandus arcbiepifeopus confenfi dc fobSciant omnes future generationes, me pro ro­
ti mei abfolutiooe, pcccatorumque meorum om­ fer ipfi.
Ego Vlfinus epifeopus, confenfi dc fabfcripfi.
nium remiffione, pro animabus regum, tam fucEgo Leofricus epifeopus, confenfidcfubferipfi.
cefTorum quam prcdeceflbrum meorum , & om­
Ego Hermannua epiicopus confenfi dc fubferipfi.
nium parentum meorum, & pro pace & habili­
Ego Valterus epifeopus confenfi dcfabfcripfi.
tate regni mei, fit prolptritatc totius Anglontm
populi, loco ills, id eft VVeflmonaflerio, omni-D Ego Gnfo epifeopus confenfi dc fubferipfi.
Ego Walftanas epifeopus confenfi dc fabfcripfi.
modem libertatem, quantum ad poteftatem terr·Ego Sivvardaa epifeopus confenfi dt fabfcripfi.
mm cooceflifTe. Et quod illi de ecclefiaftica hoc
Ego Edvvynus abbas confenfi dc fabfcripfi.
regia libertate ftatuo. Ejus iginsr amoris ftitnulo
Ego Agdfius abbas confenfi dc fabfcripfi.
& fide pleniffifoa ac devoti Aim a fuflislius , cuius
Ego Aifvvinus abbas confenfi & fabfcripfi.
largiflua miieratioue in cathedra regali promotus
Ego Leofricus abbas confenfi dc fubferipfi.
fum, cum concilio dt decreto archiepifcoponim,
Ego Agelvvras abbas confenfi dc fabfcripfi.
epifcoporum, comitum, aliorumque meorum opti­
Ego Valdvvyaus abbas confenfi ftc fabfcripfi.
matum , profpiciens, hoc ipfi ecciefie & habitan­
Ego Wulvvaldus abbas confenfi dc fubferipfi <
tibus in ea, five pertinentibus ad eam, utile fo­
Ego Reynbaldus cancellarius.
re, non folum io prslenti, fed io futurum, ele­
Bgo Haroldus dux.
gi faneienduin, atque perpeti ftabilimentoab om­
Ego Edvvynus dox.
nibus confirmandum : ut pro Chrifti honore &
Ego
Leofdwinua dux.
amore, &pro reverentia fummi apoftolorumprin­
Ego
Guden dux.
cipis Petri , cujus patrocinio meipfam commifi,
Ego Ergarus minifler.
& pro devotione ac veneratione ianflarum reli* E
Ego Kcndua minifler.
qniarum, quas eidem loco contuli, beatorum vi­
Bgo Vygodus minifler.
delicet apoftolorum, martyrum, confeflorutn , dt
Bgo Radulphus minifler.
virginum, ut omnipotens Deus per illorum fnfBgo Robertos minifler.
fragia fandorum , depulfis cunâis adverfitatibus ,
Ego Edoothus minifler.
cum pacis dt honoris fui ftabilitate, ac perpetue
Ego Agei nodus , Wulfricus, Syvvanius, Gotranquillitatis fublimatione , locum illum cuftodiat, difponat, & protegat, flt pro magnifica di­ dricus.
Afta apud VZeftmonafterium quinto Kalendas
gnitate five regali excellentia ipfius ecclefia, &
pro quiete monachorum ibidem Deo famulan- Januarii, die Unâorum Innocentium, anoo do­
minie·
incarnationis millefimo fcxsgefimo fexto,
*·“·»''··· tium , tantus honor eidem ecclefiss habeatur in
perpetuum & ohtyvetur : ut neque nos , neque iodiftione tertia, anno regni fereuiffimtEdward!
fucccffores noftri, ncc quilibet epifeopus, necqui- tegis * vicefimo quinto· owycrgarias notarius ed

I

Μ1·»*'■*“-· à'» “i ■. >

,ΛΓ,
loyj

ALiXANOIR
p. U.

WFÇTMnMA<TPRlFM
Wtbl IVlUINAb 1 tK.ltN.

HBNRICUX IV. IMP.
BOVVAROCONFR ANG.

,Λ,_
lOi4

----------- »icem Reynbaldi regia dignitatis cancellarii hanc A
----------chiBTi c^Mr,*fn fcripfi de fubfcripfi. la Dei nomme fe*
Smihmm univerfaiis ecclefia faire Nicolao Eivvardet anno
,m<lie i 1er. Amen.
!”Λ,,Λ Dtt Anglorum rtx Mitant fnijethonem
CH,^»T*
& omnimodam lentitiam.

CHARTA III. REGIS EDWARD!
confefloris , ecclefia fanâi Petri Wefttnonafterxnfi confeâa.

Lorificamus Deum, qui curam habet fuse*
te- v«ii f»
Icétx ecclefia , quoniam in loco boni ptapri >»»<··“·
deceftorts , vos optimum fuccaflbrem conftituit. '
HakUur ia Aac «Aeria , afiflola régir Edovardi Quapropter juftum judicamus apud vos, velutad
confefforis ad fofam Nicolaum II. pro confirma·
toiidam petram, * accurrere, dc probare omnes '
time privilegiorum tctlefa f^VtUatanafierii, & ebonas intentiones nothas, fit veftram notitiam at·
fiflola Nicolai papa II. ai www Edwardum
que focietatem in bono habere: quatenus eas docon/efforent, qua ferita ornait, cX flaro tnjaftr nationes & privilegia qua obtinuimus apud pre*
privilegia.
decefTorem vefttum, renovetis dc augeatis nobis:
videlicet, ut quod ille injunxit nobis fubnomine
N nomine fenâas & individuas Trinitatis, pro· B obedientir ac pcenitentici , propter votum quod
ter eos qui juftitiam Dei contemnunt, dtfuam voveram ire Romam, &
dcin remiftîonem omnium
volunt conftituere. Qjioniam juftitiat Dei non funt peccatorum meoiutn, con ft rue re cmoobium mo­
fubjeâi, procurandum eft tis qui ecclefiarum Dei nachorum in honorem apoftoli Petri, ratum fa­
privilegia conftiruunt , ut multiplices chartas dc ciatis , dt privilegia pofleflionum flt dignitatum
multitudinem teftium atque malediâionum con­ ejufdem loci confirmetis, renovetis, atque augea­
gerant.* quibus, etfi non femper , tamen aliquo- nt , dt in perpetuum immutabilia ftare decerna­
tiens pcftimorum hominum impia protervia , dt tis. Ego quoque pro modulo meo augeo dc conperniciofa prefumptio , totius jroteratur , retun­ firmo donationes & confuetudmes pecuniarum ,
datur , ac reverberetur, necnon fortiftimo defen- quas habet fanâus Petrus in Anglia, & ipfas pe- Ce*er«»»r
fioois robore funditas eradicetur. Qpapropterego cunias colleâas, cum regalibus donis mitto vobis, *’·*' ““ s
Edvvardus, Dei gratia Anglorum tex, notum fa­ ut oretis pro me, dc pro pace regni met,dccon­
cio omnibus futuris poft me foculi generationi­ tinuam ac iolennem memoriam haberi inftituabus, quoniam pnecepto Leonis pape , pro pteni- ris , totius gentis Anglorum , coram corporibus
tcntla■ dc rcmifliooe
rcmifltooe peccatorum meorum , reno- fanàorum apoftolorum. Valete.
VMVt &
» raelioravi bafilicani eam Perri , qua fitaC lis igitur litteris a fummo pontifice fufeeptit ,
eft prope mcenia principalis Anglorum urbis Lon- cum feliciter ad votum fuum omnibus peraftis a
douiarum, deab occidentali ora ejufdem urbis di- Roma redirent, confulente fanâa fynodo, tranfcitur Wcftmonafterium , que cdificata quidem tniftam a domino papa mibi detulerunt epiftoa«ïkîû«*7' ^u<r*t antiquitus fub Mellito , London primo e- iam.
pH··· pifeopo, focio dc contemporaneo fanâi Auguftini
<··4>ι·.
primi Cantuarin archiepifeopi, dc per ipfum bea­ Nicolaus eptfcopui fervas fervorum Dei , gloripfilfi·
tum Petrum, angelico famulante fervitio, fanâe
mu ac puffimo, omniquo tonore digniffimo, fpiriCrucis impreftione dc facri chrifmatis permixtio­
trait quoque filio noflro, Edwardo Anglorum re·
ne dedicata : fed per frequentes incuruones bar­
ei, Vifitatiouem omuimodom, /oletem mellifluam,
barorum, dc maxime Danorum, qui, patre meo
ff iemdi&ontm apoflolicam.
Æthelredo vivente , irruptionem in Angliam fe­
cerant, dc eo mortuo, cum fratre meo Edmun- „ /'"XMnipotenti Deo referimus grates, qui vedo dimidium regni fub amicitiarum pacationem „ Vx ftram prudentiflimam excellentiam io omtenuerant, fratremque alium Alfredum miferabi- „ nibus oruavit dc decoravit erga beatum Petrum
litcr interemptum enecaverant, negleâa penitus^ „ apoftolorum principem, dc nobifeum habere didc deftrufta videbatur.
„ leftionem dc in omnibus apoftolicis confentire
Cum ergo renovaftem eam, dc multa privile­ „ cenfaris. Litteras igitur veftne nobilitati tranf- r«i«·'·<«*gia regias poteftatis de apoftolicc auâoriiaiis per „ mittimus, dc per eas focietatem fanàorum apobeatum Leonem papam in ea conftituiflem : de- „ ftolorum dc noftram vobis damus, orantes mi- Soiir.·/
faoâo ipfo Leone , dc confirmato in ejus loco „ fericurdiam illius qui eft dominas omnium, dc
f
Nicolao , placuit mihi renovare , meliorare, ftc „ rex fuper omnia lolus, ut ipfe vos participem
confirmare qoufuetudines dc donationes pecunia­ „ faciat ex omnibus, ft qua font coram Deo,borum , quas anteceftbres mei reges fanfto Petro „ nis operibus noftris: dc fratres nos , ac focios
inftituerant, ptopter devotionem fummam quam „ in fus dileâione conftituat io omni tempore
habuit femper Anglorum gens erga eum dc ejus „ amplius, ac non minorem partem noftri obfcvicarios . Itaque propter boc negotium dc alia „ quii vobis reconfigoet in fuo regno, quam noquamplura, legatos mi fi Romam , eptfcopum u- „ bifmetipfis provenire optamus . Erimus etiam
num Aldredum , de duos eleâos ad ordinandos „ deinceps pro vobis fine dubio orantes aflidue ,
epifcopos, Glilbnem fcilicet & Walterum , ut a „ ut ipfe Deus vobis fabjiciat boftes dtinimicos,
domino papa factarentur. Venientes autem Ro­ E „ qui contra vos voluerint infnrgere: dc con6rmam, ab apoftolico Nicolao honore quo decebat „ met vos io paterno folio dc propria hereditate.
fufccpti, invenerunt ibi ad fynodum congregatam ,. At beatus Petrus fit vobis cultos dc adjutor
multitudinem magnam epifcoporum , abbatum , „ femper io omni tribulatione. Claret enim An- tara» An.
monachorum , dc clericorum, ccterorutnque fide­ „ glorum reges , pro reverentia dc devotione , ««·<■·
lium.· cumque audiente fynodo fuc legationis can- „ quam exhibuerunt, beato Petro, gloria dt bofatn perorarent, hujus fummam epiftoie domino „ nore floruifte, ac ipfius patrocinio famofos triumpap« obtulerunt.
„ phos obtinuiffe: cujus beati apoftoli mentis ,
„ veftro defiderio dc voluntati omnipotens Deus
„ prseflet cficâum , dt confirmet vobis paierai re„ gni imperium, dc tribuat pacis incrementum .
„ dc poft praefentis vite decurfam, perducat ad teter-

G

I

„ num permanentis glome impertum.Renovamus
5» «»*

.

>011

■ ■·■.» WWW*·.· tf»®

CONVENT. WESTMON.

.οΐ11ϊο'α>'Λ«"

ho.

„ ergo , fic confirmamus, ac augemus vobis pri- A tum, profpiciens, hoc ipfi ecclefias
habitanti- —
ANNO „ vilegia vcflra, fcilicet, ut abioluti fitis ab illo bus io ea five pertinentibus ad eam, utile fore,
CHHien
voto quod timebatis, fi( ab omnibus aliis pec- non folum in przienti, led in futuro elegi fancatis fit iniquitatibus veftris, audoritate illius, ciendum, atque perpeti ftabilimento ab omnibus
pri»iItji» .
qui me, licet indignum i fu· fande przefle vo­ confirmandum: ut pro Chrifti honore dc amore,
luit ecclefix. Prxterea illi loco, quem (ub no­ fic pro reverentia fummi apoftolorum principis
mine fandx pcenitentie conftitueodum, ficnic
Peni6cujus patrocinio mcipium commifi, fic pro
liorandum Iufcepiftis: quoniam, ut iertur, pri­ devotione fic veneratione fandarum reliquiarum, .
mo antiquitus confecrationem a beato Petro -quas eidem loco contuli , beatorum videlicet apoaccepit, cujus, licet indigni, vicarii fumus, fic ftolorum, martyrum, confefforum, fic virginum,
quia regia antiquitus fedeseft:ex audoritate Dei ut omnipotens Deus per iftorum fuffragia fando­
& fandorum apoftolorum, atque hujus R.oma- rum , depulfis eundis adverti tat ibus, cum pacis fic
„ nz fedis, fic noftra, concedimus, permittimus, honoris fui Habilitate, ac perpetuas tranquillitatis
„ fic folidiflime confirmamus, ut amplius in per- lublimatioae , locum illum cuftodiat, difponat ,
„ petuum regix conftitutionls fic confecrationis Io- ac protegat, fic pro magnifica
α____ dignitate
- o____ five fe,, eus iit, atque repofiiorium regalium infignium, Bgali excellentia ipfius ecclefie» fit pro quietemo,, fic habitatio perpetua monachorum , qui nulli nacliorum ibidem Deo
~
famulantium , tantus ho­
„ omnino perfone nifi regi fubdantur, habeant- nor eidem ecclefie habeatur in perpetuum ficob,, que poteftatem, fecundum regulam fandi Be- fervetur, ut neque nos, neque fticcefl’ores noftri,
„ nedidi, per fucceiliones eligere ex fe idoneos néque quilibet epifcopus, nec quicumque de ju­
„ abbates; neque introducatur per violentiam ex- diciaria potertate, in iplam facram bafilicam, vel
„ tranea perfona, nili quam concors congregatio in manentes in ipfa, vel in homines, qui cum
,, effe pizelcgcrit. Abfolvimus etiam eum locum fuis terris, vel-qualibufeumque fubflantii.? ad ip„ ab omhi fervitio fic dominatione epiicopali , ut (am tradere, vel devovere fe voluerint, nifi per
,, nullus epiicopus illuc introeat ordinaturus, aut voluntatem abbatis & fuorum monachorum ullam
„ prxcrpinrus aliqind, nifi ex petitione fie confenfu unquam habeat poieftatem , fed fit hec fanâa ma*
„ abbatis fic monachorum. Et habeat idem locus ter ecclefia peculiaris patroni noftri domini & ma· £IIr|b()Uia,
„ liberum procindum, id eft ambitum , fic cce- gni apoftoli ter & Petri, libera fic abfoluta ab om­
„ meterium mortuorum circa fe , abfque epifeo- ni invafione vel inquietudine omnium hominum,
„ pali, vel cujuslibet refpcilu vel exadione , fit cujufcumque ordinis vel poteftatis effe videantur.
,, omnia qur ad libertatem fic exaltationem il-C Prxterea aliud conftiuio atque'in perpetuo con„ lius loci, ad honorem Dei pertinentia per no- firmo,
"
ut quifquis fugitivorum, de quocumque lo­
„ ftram audoritarem accedere poffunt, hilari at- co, pro quacumque caufa cujufcumque conditio­
„ que promptiflima soluntate concedimus. Poflef- nis iit, ipfum fandum locum vel procindumejus
„ hones autem, quas antiqui reges, feu qincum- fugiens intraverit, immunis omnino hanc plenam
„ que alii homines, vos quoque, fic vcflri baro- libertatem confequatur.
„ nes, ad eumdem locum contulifiis, fic chartas
Et i*fre. Hanc igitur chartam mes donationis
,, quz ex eis fadx funt, divina fic noftra audo- fic libertatis, in die dedicationis predidxecclefie
,, mate roboramus, fic raras ac ftabiles effe de- recitari jufli coram epifeopis, abbatibus, comiti­
„ cernimus; fic infradores earum, vel invafores, bus, desomnibus optimatibus Anglic , omnique
,, vel diminuto’es , aut di (per fores, venditores populo audiente fic vidente: fic fecundum apofto,, etiam , xterna maledidione cum Juda prodito- hci Leonis cjufque fuccefforis Nicolai conditu,, re damnamus, ut in beata partem non habeant tum, excommunicari feci eos qui decretum no„ r e fur red i one ; fed a beato Petro apu.lolo fe ju- ilium infringerent , vel infringi permitterent ,
„ dicandos fetant, quando fedebit cum fuis co- quantum in jpfis e flet. Quifquis
_ .
autem fucceffo„ apoflolis judicans duodecim tribus lirael. Vo-D rum meorum hanc donationis libertatem firmiter
„ bis vero, fic poliens veftris regibus committi- atque inviolabiliter cuftodierit, rterna coronetur
,, mus advocationem fic tuitionem ejufdem loci , claritate, carleftifque regni plena perfruatur feli­
„ fic omnium totius Angltx ecdefiarum , ut vi- citate.
„ ce noftra cum confflio epifeoporurn fic abbaSi quis vero, quod abfit , eam dcftruere vo­
,, tum conftituatis ubique qux jufla funt, fcien- luerit, vel hujus noftri decreti contradidor ,con„ tes pro * hoc vos recepturos mercedem ab eo vulior, fic temerator extiterit. cum Juda tradi­
„ cujus regnum fic imperium non detinet nec mi- tore, aeterno anathemati fubjaceat, nifi Deo fic
„ nuetur in fzculum. Valete.
beato fuo apoftolo Petro digna poenitentia fatisHanc igitur epiftolam apoftolici privilegii pla­ fecerit.
cuit inferere huic noftrc confirmationi, ut fecun­
Ut ergo hcc audoritas noftiis fic futuris tem­
dum quod fando Leoni prius placuerat, mihique poribus circa ipfum* fandum locum perenniter
prcceperatconcordanti, ad hoc fuccefforeejus Ni­ firma fic inviolata permaneat, vel per omnia tem­
colao, fic eadem aut majora mihi pnecipiente; fciant pora illafa cuftodiatur atque confervetur, fic «b
•nue" *o·- omnes futurs generationes, mepro voti predidi omnibus optimabus noftris, fic judicibus publicis
ήι·**·
ablolutione, peccatorumque meorum omnium re-E fic
'c privatis, melius ac certius credatur : manus
miflione, fic zternx vitz remujneratione , fic pro noftra fubfcriptione fubter eam decrevimus ro­
xnimabus regum, tam fucceflorumquamprxdecef- borare, dc idoneos teftes annotare, atque tigillo
forum meorum, fic omnium parentum meorum, dc noftro juffimus figillari.
Ego Edwardus Dei gratia Angloram rex hoc
pro pace fic ftabilitste regni mei, dc profperitate
totius Anglorum populi, loco illi omnimodam privilegium jufli componere, & compotitum am
,
libertatem, quantum ad poteftatem terrenam, con- figno dominica crucis confirmando imprefli..
ccfliffe; fic quod illide ecclefiaftica, hoc regia
Ego Edgida regina omni alacritate metuis hoc
«
lihcrtate ftatuo. Ejus igitur amoris ftimulo, fic corroboravi.
fide plein flima ac devotiifima iuffultus, cujus lar­
Ego Stigandus fande metropolis ecclefie Cartgiflua milfratmoc m cathedra regali promotus fum tuaric epifcopus confirmavi.
cum concilio fic' decreto arehiepifeoporum, epifEgo Eldredus archiepifcopus Eboracenfis eccle·
coporum , comitum, aliorumque omnium optima- fie contignavi.

Ego

10/7

ALTS°“

--------------------

CONVENT. COMPEND.

■ ■ .
Ego Wilielmus epifcopus Loodomeofia ecclefi·, A
anno gg omnia fuperfcriptb confenticns, fubfcripfi.
CHRISTI
Ego Hermannus epifcopus confenfi & fubfcripfi .
Ego Wulfuviuus CMfeopus confenfi Λfubfcripfi.
Ego Walferus epifeopo» confenfi & fubfcripfi.
Ego Leofricus epifcopus confenfi A fubfcripfi.
Ego Giro epifcopus confenfi ftc fubfcripfi.
Ego Wulftanus epifcopus confenfi & fubfcripfi.
Ego Siwardus epifcopus confenfi & fubfcripfi.
BgoGoduvicius epifcopus confenfi & fubfcripfi.
Ego AgdGus epifcopus confenfi & fubfcripfi .
Ego Eduvious abbas confenfi & fubfcripfi.
abbas confenG
EgOAgelwius
..................................
' ' fie fubfcripfi.
B
Ego Leofricus abbu coafeoû 6c lubfcnpG.
Ego Baldewinus abbas confenfi 6c fubfcripfi.
Ego Wnlfiivoldos abbas coofenû & fubfcripG.
Ego Bdmundos abbas confenfi 6c fubfcripfi.
Ego Reyuhaldus regis canceil. relegi 6c figillavi.
Ego Osberaus regts capellanus^
Ego Petrus regis capellanus.
Ego Rodbertus capellanus.
Ego Haroldus dux.'
Ego Eduvinus comes.
Ego Gud comes.

tr

CONCILIUM

IN

PHiuprcsi. a
FRANC

ioj8

Ego Leoflewinus comes.
AN WO
Ego Marieras comes.
CHRISTI
Ego Eigaras minifter.
EgoCondius minifter.
Ego Radhnipbua minifter.
Ego Rodbertus minifter.
Ego Agelnodus minifter.
Ego Wygodus minifter.
Ego Ad not bus minifter.
Ego, Vulfricus miles.
Ego Syvvardus miles.
Ego Godricus miles.
Ego Colo miles.
Ego VvuKuvardus miles.
Omnes confentientes fafcrioGmus ftabilita apud
Vveftmonafterium f quinto Kal.' Januarii , dio
fanâorum innocentium , anno dominice incar·
nationis millefimo fexagefimo fexto , indiftiooe
tertia, anno regni Eduvardi aobilrilimi ftc clemeotiffimi regis vigefimoquinto.
Ego Alfgeattss notarius,, ad vicem Reynbaldi
regie digmtatis cancellarii, hoc privilegium fcripfi
6c fubfcripfi. Iu Dei nomine feliciter. Arnen.

P R Ο V I N C/l A

GR A DENSI

A Dtutinie· fitritnh* aaae lo64. ctltbrtttuft.
ru 1 ”*■

^^Oncilii hujus mentio, A decretum in caufaCrftud infertum eft in afta concilii Veneti anno
V-i Jurium quorumdam, que in vicariumeccte» 115». celebrati, quod ex nqva Ugbelli editione
fia S. Stephani Muranenfis indicabat fibi pleha- ad eundem annum referimus. Quare huc leftorea
nus Ssnftx Marie, a Murants; decretum, inquam, t ran Cm it to.

CONVENTUS

COMPENDIENSIS

In quq iflum Placitum pro Monaftcrio S. .Medardi adverfiis Albericum Cociacenfêm.
n***iM*' TN nora,ne fanâm & indrriduse Trinitatis. EgoDdeuntes, ficut ille ufque ad Iftius diem proda£ ρ.ζΐΓ A Philippus gratia Dei Francorum Rex. Dum mationis injufte fecit, inquietam prcfumpfit :
fub tutore degerem Baiduinp jnarchione, meo quoniam eorum procuratio erat fub tutela dicupatre nuper defunAo , in diebus pueritie mec jus monachi ad boc & bis fimilia procuranda
Compendii eft habitum colloquium publicum, conftituti. Et quia nibil honsna quse fiSpra me­
moravimus fibi potuit adquiiem, nec doob, aec
cui interfuit prcdiâws Marchio Baidulnus meus
( ut praedixi ) patronus cum Gervafio Remenfi veftitura, nec teftimonio; omni fubmota ratione,
Archiepifcopo, 6c aliis pluribus Epifcopis, fcilicet communi cenfura totius conventus Epifeoporum
*Adeiardo SueftionenG, Vvidone Ambianenfi, alte­ atque laicorum, injuriam quamfnpe fupramemoro Vvidooe fimiliter Beluncenfi , Balduino No- rati Sanâi loco Injufte intulit, legaliter coaviviomenfi, ac Drogone Tarvanenfi, cujus convo­ âus emendavit, ea conditionis conventione, comcatio & confertus propter complures manifefte munique prefentiom aftipulatiooe, ut fi amplius
faftus eft proclamationes, quas adverfus Aibricum aliquid borum fecerit & inde prodamationem
Cociacenfêm Abbas fanâi Medardi Raynoldus Abbatis habuerit» nifi poftea infra quindecim dies
jufte habebat, qui advocatona & confuetodine quod commifit emendare, A proclamata reftitueiniqua terras S. Medardi, poffidore volebat, fci- E re procuraverit, Silvaneftis in captionem fe con»
licet in terris S. Medardi ubicunque vellet,prao»
ferat, donec capitale fegallter reddat, & decem
dium Gbi praeparari faceret, & a cmnobio S. Me- libras auri regio
‘ fifco pro iniata
*"’*** injuria
î-î *** , A te­
dardi & Vico caftro media via de fuo caftello meritate, antequam difcedat , perfoivat . Quam
etiam
conventionem
manu
fi^a
tunc
io manum Bal­
rufticos & incolas ad fuam juftitiam venire com­
duini marchionit met tutoris mifit; feque jura­
pelleret , & in hoftem profeâurus equos fecum de
mento firmaturum , quandocunqoe eum mono*
prndiâis villis, qüantofcumque vellet, duceret ;
& equites earum .fecum ire cogeret. Mercatores rem, fpopoodit: üt ergo hujus ratio conventio­
nis in perpetuum rata permaneret & inviolabilis,
denique A vini conduâores de Flandrenfi natio,
ne ad terras S. Medardi venientes juftificMrc vo­ ego Philippo» puer Rex Francorum auoo Incar­
lebat , quod retro inauditum , ac ei inlicitum nationis Domimcc millefimo fexagefimo fexto Inerat, nifi prius prodamationem .apud Abbatem diâione IV. regni vero mei an. * quinto, manu . 1
propria firmavi, & figllli regii impreflione firma­
aut procuratores villarum faceret. Denique mer­
re jufli, & fignatam manibus multorum pecten­
catores quatuor comitatuum, fcilicet Noviomenfis, VirotpaodenGs, Ambiancofts, Jaa/er/ nullus tium Regi Francorum fidelium corroborandam
tradi pnecepi.
anteceflbnim fuorum aliquo modo euntes aut reSiXxx
CnciiGrittrd. Tom. XIX,

tojj

AttFAn®KR

C O N C I L I U M

- Signum pitflTimi Regis Francomm Philippi. A
ANNO Signum Balduini Comitis- nobiiiifimi.
CHRISTI * Signum
Gervafii preclariflimi Remorum archie­
pifcopi.
S gnutn Alardi tunc temporis Sueflbrum difti
epifcopi.
Signum Vvidonis AmbianenGum epifcopi.
Signum alienus Vvidonia^Bclvaccnfium epi.
fcopi.
Signum Balduini Noviomenfium epifcopiStgnum Drogonis Tarvanenfis epifcopi.
Signum Rodulfi Comitic.
Signum Vvlllelmt Suefforum Comitis.
Signum Vvidonis Comitis Ponrivenfis.

io6o

PHf«aSc., R'

Signum Anielli Huffdeng.
Signum Vacrelai.
Signum Rodulfi.
De familia-Regis, Signum BaldriciSignum IngenulA.
*
Signum Frederici.
Signjttn Amalrici.
Signum Vvidonis.
Signum Rotberti advocati.
Signum Iohannis de Vico S. Medardi ■
Signum Drogouts.
Signum Adonis.
Signum Ledonis.
Signum Fuiberti.

ANNO
CM USTI

«<βΌ><β9»4>4>'β&><8> ·β>0<9”βχι·0·
O

CONSTANTINOFOLlTANUil CONCILIUM
Sxb JΜη ne Xtpbtlino Potriorcbo Anno Munimo 6J7J- Amo Chrifti 1067·

Anno 1047

ALTERA

SYNODAL1S

B

ETE' PA

ΣΤΝΟΔΙΚΗ

feotentia
S«PRl.M«nff

EnGs Martii die XIX. indiftionc IV. an-

p H·

ΓΙβρ) μηΚΜΚ.

De fponfalifa'.

TkÆ^M

Meprrp» <y. ίχηημϊπνς 3 . ètwç

no VICI^ICLXX. przüdente Joanne, jyjL Γφοί, «ρ®χ«θημ!{χ'» IVatvvu
ayttenm
Mfanarflimo
dommo noftro, & univerfali patnar.
ίιβΊΠ-„ £
ιπχτ^'ρχν, d» rfi μτ'
tb

cb.. m mioote fa.ero, «IGdeoi.ta, .p« "<·SwilJaÙM
,r,A w*giftratibus quibufdam ordinis fenatorn, pneterr ~
r· j
~ry
°
c
e 1 ri rr
,·
x» zr
(■
ri.-v
«r>A.>X»v>>.aw
itmàe
vsmir
Xi
·
«aVtMaMWUV
w
βν^χλητη
Jv
,
φίί
Tenn
St
*
wawvpenew
que nos fanâiiGmis metropolitams ,Qeunenii,
μη£ονολι?£5,
re
KatrarpSMS
,
rj
Ηρ««λ·ί«κ
, τ»
Heraclienfi, Nicsno, Cbalcedonenfi, Tyanen· £
fi, Neoccfanenfi Amoricnfi, Coryaii, Amaftri- Notat/ers, ri XaXwiidw» τί · Toww, TV N10-* ”*“
dls, Celefene , Colonienfi : & archiepiicopis , W<r«eiaf, τ» Α’μνρτάι nü ΚβτοίΛ T τ» Κ'μήvidelicet archiepifcopo Selybriat, Rufn,&Got, TVÙ KrAfviwn;, rï KoAuvéetf , 1Ç erp·
this .
χ/f T/J-«O»fc»y, TÔ Σηλυβ^αί, tb Pacis, qgf TOO
I οτ^/eç.
Eodem die, quum omnes ordinis fen » tor i i
Tn <u/rf »'μΖρ« nfr tvytAnhxie «vâvrw û*»·
proceres abfcefliflent, & advemilet mrrropolita
γνρηα-oirmr, rAÔvrm 3i ιζ,Ίί μήξητίλίπν Παnus PatrenGs, & Nicetas (ynceilus , de ipon- ^•Jr, < ffvyvtM» NaJjr», «pem^n ni rüf μηGdibus eft propofit· quae Ilio, num fcilicet in
ΓΡίας αμφ/0«Μ4μ$υον . fTyv
do t*f ytptcontriftibus nuptialibus, ubi cognationis lex im­
iri *3μ/Χ,
pedimentum adfert, fponialia pro nuptiis haben­ xo<{ <Γΐ/ΐ<χλλχ>μβτη', C/θ»
da Gnt : ut vel permittatur, quod fublcquutu Q,χώ'λυοη «Warv, «ni γόμ» nuirfeu Reorder*
rum eft, conjugium ; ve! prohibeatur, tamquam κ, η ixt^ixtiSat η μ$ ran μ<>Αον «opeSbuiat«νillicitum, & legibus contrarium , & m facros wxtvnVy i «ro^rwr^ei, wç «ΟνσμοΊτ* 9
ri~
canones impingens. Interrogati vero cunfti, qui μοκ dtearnifyiw y 1$ Ο*ί·ις xarirt dQporxarTOV .
coram aderant, fanâiftîmi pontifices, commu
x, ηροτηθηβΌ er ««pwra^crrrc irertK ocuntpcim fententia de qusftione controveifa refponderunt, ejuimodi contraâum prohibendum efle, ■rtint αρχμρ&ί, >Ç «τον xanr Λ«μι» xecrà td «quoties celebratis tponfalibus, nec fcquutisnu­ κμφίβολβτ, xuXurwf s«r«r ri «vûiïbayiao Ca<S«
ptus, cum perfona quapiam vel ob cognatio­ μ.η^ίχί «ρββαβυί , K9W ?*μ» μη ΐΓοανλιιθηο-ανnem, vel ob adGmtatem manifeftatn vetita, TOC, <wpd<?r eparowv i àxo ruyfaietiy n rf»d
rontraftus alius infticuitur: partira , quod nona
aygcw «ρβΜ»*« «Ρ^ΤΦ»0”» μ·**« rnpar Wgefimus oâavus canon i»o&oe univerfalis fextz Ài^iuctr <π»ηίλλβ>μβ · tîto μ$ rj cvewor J ·Τfynodi fic ad verbum flatuat ; Q{Jl ALII DES
Ε^οβ xaoivoi τη« «γί«ί οΐχχ(£μιχΐ\ί ιχτκ ruvelau ,
PONSATAM, viro adhuc fuperftite , duxerit
uxorem, adulterii crimine tenetor : (quippe nifi *:υ χατί ρημ* 3^λ«μβάϊ»ης. » llu trip? μηpatres ilU divini fponialia loco nuptiarum ha- f£3i<ew tu τί «νίρβς ζϋχης μ >«μ·ν * «γό~ '·*<*·"”
buiffent, (ed pro re quadam diveria ; quonam μΒμης, ιώ τηί μ·θ<Η«( ύαχχΜβΰ» ίγχλήμχτι, ( d
modo adulterii crimen impegiflent ei , qui cum Γ«ρ μ>| ίλν^ίζο™ «/ θί?·τ 9<xripn rbai μνη?Μν
defponfata cum altero matrimonium contrahit ? di ^αμΜ ηίζσ, <£>λ’ αίλβ τι , xtJ« «ν μοιχών
Nam haud dubie cum nuptacommittituradul! ίγχλνμκτι rô ewnndp^v τη” inpov μνηΓΧβ-χterium, nec citra diferimen eamdem pcenarum
rationem ac modum tam ih adulterio , quam! ρφΐρ ΰτίββληι «pnc ίηβνίρβν yip «ροίήλας ή
riiuÎçopov οί xej/ôitf ny
in fcortatione, canones fiatuunt ) parum, quod μο/χΜ τλημμίλ<<ΠΗ»
• tinxi 1·
jus civile titulo v. libri xxvin. Bafihco- φ ιΜΓπμ/ω» λό^ον $ rpdew tot π τήί μκ^ό«ί
','pL· ***"* ÎUlB » *° hjnc fententiam loquatur . Patris * *3 τη< πορ«ας β Ίιθύτηβ) nn 3i
τί ηβλιΤ/Χ»

Λ»**»'

P
i

AlFJtAND«

io€i

CONSTA NTINOIOL1T AN.

...... Il!l» Ti<~ yeue Qjf rA
:.τίτλν Tw axi. /Jr/iAi »
ΑΜΜΟ -v t v
.
F
CHMîti Atxw» tflU At^orToc * Tiw τ· τ«£·ίμχ, «

•

•

TskInq

hatnlve mei Iponfam , uxorem ducere non———
polJuni, duret eotum uxores non fucum . Nam
ilia \io»ercx , hac nurus locum habet . Item,
. ΪΑφ* μ» μ»ητί<Α » ίιαίημχι
, χ/ν >«·
poll capita qurdam * Quamvis multas pater ■ >
μ»rat «u?ÇS eu ytyiiaTti. ή μΒ£ yip μτίξυΰΐί , meus habuit , nullam earum duco * nec ma
D.
») if ηίμφπί τάξιν
Xj μίΤ» τηχ χιΦαΑ«/« * trem fponfc quondam mer, quippe mea lo 'a i
«fis ιολλαί tyojt ό χατήρ μ» t ουίιμιαν «fini» λαμ- crus fuit. Igitur & m hoc perlpicuum eft, le­
/Jaw . οώ< vwipx tfii xon μ* μνης^ς . yiyont gum conditores habuille fponfalia pro nupiiis,
& illicitum * exiftiinaile , quod coniequitur , * ·
yip μβ acaOtpat. Λ,ηλον ou» >ù ixi tout» , w;
ianxilTequc , non polle conjungi , atque hacc h““
e»w yiu» rtu» μη»Γί<«ν or' χομο^ιηη
>Ç
dc adfinitate, nam poft enumerata (anguinis
αθίομο». τ» vuuflxt vov wywram, tC μή orovn vuimpedimenta , lubjciunt . 5unt dc aliae nu­
v<xanx>«< νθισ-ΤΓτβν . xjq' tout» sxt iy^t’Hei ·
ptiae, qu* nun ,ob )us «ognationis, fed propter
yip τί ifjfywstSat ηίς
«ζματχς xwadi\mtatem noti procedunt . & in hujufmodi impedimentorum enumeratione , prndida quo­
ΑύοΉί, t«iy«rn. «ο-t /i
tnpott » Six ?-‘tμον <ruyyçjnitt(t ità J» iy^tSfixy μη βροβχιro»-B que capitta collocantur. Ac prrlcmes una lanCtiilirni
pontifices
m hanc canonicam legalemπ». i ca Ts5 ,χαπιλό?*» nSv moôruv χ^λυμχΛ1
~
que (ententiam conienletunt, ita fe fentire ac
ruv, rtuin.mvnt iQ -ni Upau^wt xttpxXetx. x. °'
dicere profetb, nec diverlum quid ie vel cogi­
συμτ«ρο»ης * xxotfptifvnt άργκρ^ίς τί ηιαυτρ tatione , vel f*do probare , velut una voce
xevovujin
χομιχί Γν«μ»ΐ ίμο^ν«μοruo-αν , w
pronuntiarunt : quandoquidem & in renuntia­
tionibus ad iacerdotium , ita Ie tum facere,
oena φρο»4ν n >Ç >iynr αν«μολο^ησαν, >Ç μηίε*
tum manus imçpnere dicerent ut quum quis
τί çAearitv epovtrv ί xparrnr, * όμο^οϋ UÇfii·
τον. ι’τη W CA ™7ί Ης (ίραχτοιην TtapayyfXiati aliqua fibi defponCata , nec matrimonio copula­
ta , quocumque modo eam deferens, aliud dein­
ojrta xotf7v >Ç ^HpoJtTHV Apao-Jtv, ώ( ori τις μνη- de legitimum matrimonium contraxerit -, nec
ΓΛοαμ^ος τ/να , >C μί χαητ yiμov σι*ναφ$«ί , lacerdos ordinetur, nec forte per ignorantiam
ατοΓαόι ηιι/ΐης οι*»>5»ίτοΓΤ τί·ίτο», sîro ίτϊρφ '’ομι- ordinatu», quid quam frudus inde referat; fed
facerdotio, veluti digamus, exedat. Nam &
μφ yaMP τίΛβφθν, οΰπ îtpitu ^nponvten $QfTur, οΰη *^ροηνχμ&*ο( Trass cJ^iyvoixç οίφίλΜΊ qui defpooiaum alii duxerit, ad lacerdotu gra­
rite
α»α τϋς ûptMVjuni, ws ί»>«μοί,αΛ- dum adicendere prohibetur. Sic Ie tum juditum dicete , pariter omnes ’ depofue- .
Ά*τι- A
/« «-

λοτ^μίπτι. fat xj τία iripv untri^direr « τι;
iyxynrai, ·«$ tipturium 3<χθμίν ίμτοϊιζιηι avaCatvwv. οΰη»
yttèextn >Ç Xt'^*rv ο’μοΰ τανTii χαπθΟτο, >C eôn» xpirnt^ef »x Tavtif
w», όζίφίη,ταν.

runt , S. fic ab omnibus faciendum pronuntiarunt.

Dt clericis ciuiîâj agentibus

xAnewJr ruvnTopoùvniv

To ffJtpHWMot τού Txtejipyt xt-tit Iwatir»
ιχΗ oôna.

Subeatatio petritrcba, dommi Joannu ,
fit btbit.

Enfc Februario, xvi. die, 111, indiâio- ’k"1 ·* ··»H»j Φί3ρχ«όν r'·
£ ίιιημίτΗ*
ne. Cum multos ecclefiallicas & mona­
η. Ιίολλοός πίν ιχχλΜίχτιχνν € μοναχήν
chos videremus alienas cautfas (ubeuntes, dc
xadofwm; àro^svHC α’Νιοτρι'ας ύτοδυομο*Μ b
L
pro ·'· decertantes, qui in civilibus & eccleùxtpayout ζιμΟΑ»; nJ» 5ιχαζομθόο» C* xoXrnxi
ιΰ ®-Dfiaf\lcig judicug htigant-, ab ecclefiaftico cons’xxAaria'rxJ Jrxxrntflv ’ αΑλότςμ» της »’χχλη<η?ι fuetudine, & legum gravitate quod fiebat, alie­
j-rtïi
της nia νομιμνν àx^Ciiat n num judicante» «latuimus ut nemo deinceps ,
VfKTiifjfyH KtMtvm, ϊι·υζ·μ&Λ S μηχίτι του Aor- nec monachus, nec ullus ecclefiafticus, alienas
' caulas iufcipiens in judicio defendat. Id enim* •nioic·
τοϋ μί'η μονάχον μππ nJv τσα ίχχλνίΛΤίχοιν
eft aperte mercenaria opera: dc nemo tale quid
fiïvycK ΰχΗβ-ίρχόμ^υον , Co itxccrv&y
agens, noftra: * moderationis fupplicium cffu- '· ·*4ΐ·αΐ.
βτ/m^apHV. ί’ρχολαΟα yip irrtxpv; %uto · £ oùx gtci: przterquam fi forte cum fit cauda ecck«rrif lotcbnvTi iιβτpartiffyoi, Hu) α’το τη; Λ- fiaftica, a nobis jubeatur alterutrius litigantium
μϋν μίτ^ιότητος /τιτιμησιν jrate££>intr * νλίχύ ti partis dcfenfionem fuicipere. Tunc eoim prae­
μήτΜ sxxArto-MKtxic LtodirtoK o-'moc, xtA^»«&«q terquam quod erit reprebenfionis expers, in poe­
nam quoque non cadet. Prcfens autem iuboo
κχρ χμίν ixtpeytiti^tdbtu θαττρχ μ*ρα η$» Χ«α£ομΰό«ν. TWxaÙTa yip
βύί τί βμόμτΊν xj tatio omnibus quoque civilibus judicibus legi
juffa eft: ut cum noftri decreti fcientiam ha­
xi απτιτ/μητον. η ϋ xaptr αημί^μα ùxxvxyrv- buerint,
_____ ,___
___ _ non admittant ad ulloeos___
omnino
«9luot ùplà* >ζ ·««■« το7ς τ»λπ·ίχο7ς iixxra'ç - Erum caufa* agendas.
7»β ώπ&θο» «Jrwtv λ« Corne τον ήμίτΐρ* Jroet<rμϊ , μι< Tpoo-ÎQwntt tom το<οντβ{Λ oëç W Tirir

M

«vnypôïf.

Cenes/. Gntrtl. Tom. XIX-

M

à

Xxx i

SY-

ιοβ5

ALfexANDfR

CONCILIUM AUSCENSE.

SYNODUS

prœjc'·

10^4

MHLPHIENSIS,

Et Salernitana ab Alexandro Π. celebrate.
υ,.ιι

Afore cum toto ipfo lacu, & res de Tufciano, &
de Lama, & dc Rivoalto', & de Afa, &, de Pe
Otum fit omnibus fanâz E defiz filiis, quo· centino, & Jufuni, & Salfanicum, & Forino,&
num in Synodo , quz trito Pontificatus Anguillario, & Prato & omnes alias res ipfima­
tri Ecclefic,j8c ceteris Ecclefiis Salernitanis per­
noftri anno apud Melphim in Ecclefia B· Petri
Apofiolorum Principis, quz eft ejufdem civitatis tinentes fub nomine fidei, quam Deo & S. Pe­
fedes Epifcopatus, ptzfidentibus nobis , & aliis tro debebant, in manp veftra refutaverunt , at­
que dimiferunt, ôc fe confirmaverunt elle fubana­
Coepifcopis, & Abbatibus die Calrndarum Augufbtum celebrata eft, conflarer nofter Alphon- themate, fi eas amplius przlumcrent invadere .
Inde
nos omnibus fupradiâis coram adftanr bir.
lus S. Salernitane Ecclefic Archiepifcopus de hzEpdcoporum judicio, & laudatione Longobardo­
reditatibits eidem Ecclefiz pertinentibus , quas
Guillelmus filius Tancrcdx, ôt milites fui invar­ rum , & Normannorum, qui intererant, S. Sa·
tibi ,confrater ΛΙiant , querimoniam fecit . Unde eum a nobis hac „ lernitanx Ecclefic, & per eam .......
de ratione vo.atum, ut quz violenter invaferat 14i'tne Salernitane Archicpifcope , fuccefforibufque
j.ifte eidem ecclefic redderet , paterna caritate tuis iupradiâss res, & hereditates ftabilivimu* ,
monuimus,■ ted quia in contumacia fua perdu- concedimus, & in perpetuum confirmamus, &
tans obedire nobis, & tanto Conventui noluit , deinceps (alvo tuo, fucceflorumque tuorum vigo­
judicio totius lacti Concilii eum, & fautoresfuos re earum invaiores , & depredatores, & per fee u^
a liminibus fanâe ecclefiz fequeftravimus, & ana­ tores perpetuo anathematis vinculo religamus.
thematis viriculo, quoufque refipifccict, innoda­ Si quis vero contra hujus noftrc prcceptionis
vimus.- led poftea infpirante fibi illo, qui nemi­ fcnptum temere agere prefumpterit, aut fautor
nem vult perire, ad permtentiam , & ad emen­ extiterit, kiat fe audoritate B. Petri Apoftolodationem , cum Salerni eflemus , ante noftram rum principis, & noftra, a regno Dei alienatum,
przfentiam cum militibus fuis humiliter venit . atque cum Jq|ia traditore Domini in aternum
Quapropter Epifeoporum, £ Abbatum . & alio­ damnatum. Qui autem hujus nofirc conceffionis,
rum fidelium congregato conventu, inter quos £ & confirmationis conft tutmnem obier va verit de­
fuerunt Joannes Tuli ulanenfis epifeopus Cardina­ votus, a tanâa & individua Trinitate benedica­
lis, & lldebtandus S. R. E- Archidiaconus , & tur, & zterni regni intervenientibus Dei genitri­
Ambrolius Ttrracinenfis epifeopus, & Balduinus ce Maria, & B. Matthco Apoftolo & Evangelifta, quorum caufam adjuverit, particeps effici
Melph s epifeopus, & Stephanus Trojanus epifcomereatur &c.
pus, & Ingilbertus Tufcenfis epifeopus, & G i (ul­
Ego Alexander folius Dei mifericordia licet
lus Salernitanus Princeps cum fratribus fuis Guiindignus S R. ÔC Apoftolicz Ecclefic Epifeopus
done, & Joanne, Robertus Dux , & Rogcnus
m hac conftitutionis pagina ad confirmandum vo­
Comes Pater ejus, & alii pluies Longobardi &
lens lublcrrpfi.
Normanni, idem Guillelmus . \ Girmondus filius
Ego Joannes Tufculanenfis Epifeopus me afGimundi, qui dicitur de Multi miles, ejus hire
f utile teftificaus fubfcnpfi.
ditarius S. Salernitane Ecclefiz nominarim cur
Ego Hugo Ydruntinus Archiepifcopus
me ai·
tem S. Petri Dataro, & curtem S. Viti de Siler,
.
que funt juxta eumdem fluvium , OC Ecclefiam D fuifle leftificans fubfcnpfi.
S. Michaelis Archangel· , quz fita eft m crypta
Ego Ambrofius Terracme Epifeopus fubfcripfi.
montis, qui dicitur Aurrus, cum omnibus ho·
Ego Hildebrandus S. R. E. Diaconus fubferipfi .
minibus, & pcitinentiis luis, & res dc lacu maAiemurr Lftjctpn Serom Sertornat Dei.

N

CONCILIUM

AUSCENSE,

Aiio i«ri pfCfidc Hugone Candido Card, legato apoft. in quo decretum ut omnes ecclefiz Vafconie , quar­
tam decimarum panem cathedrahbns ecclefiis perfolverent, exceptis ecclefiis fanâi Orientii' alia
quoque quz ad ciclefiafticam difciplinam pertinent, conftituta , Anno Chrifti mlxviII.
fe, T»· lih
MLXvm. incarnationis Domini noftriEdhrit fe minime confentire in hoc, ut ecclefic
A Nno mlxvji
Sp i'1'θ'Α
Chnfli , 'fidum eft concilium apud fanâi conieflbris, que per tot tempora ingenue
lD* A Jcfu Chull
<h"‘·"··
Aufciam civitatem mctropolitanam ■ Tenuitque permanferant, tali jugo fubanitterentur. Audiens
concilium dominus Hugo, qui vocabatur Albus, hoc cardinalis prefatus, quod in monafterio ejus
fanâz Romanz eccleliz cardinalis, cum bonz tumulatus effet tam * amiciflimua * coofeffor , . AI,
memoiiz Auftindo .archiepifcopo , & omnibus & tarn magne auâoritatis fuper omnes archiefiiffugancis fuis epifeopis, & abbatibus, & ma­ pi (copes , qui in fede Aufcia fuerant ; dccrevit cum domno Aufttndo , & omni ctttu epif- **
gnatibus umveiiz Guaiiomz.
In-er cztcra flabilimcnta quz ibi fanxerunt , toporum, $c abbatum, ut pro amore fanâi eondecievetunt ut omnes ecclefiz, quz infra termi- fefforis prrdiâi , ecclefic ejus ab hac conditione
liberrime permanerent , ficut antea facere folenos Guilconiz continentur, femper quartam partem decimz unaquzque ecclefia luis fcdibus red­ bant. Sanxitque, ac firmavit domnas cardinalis,
deret . Nam antea minime faciebant . Hoc au­ cum Auftindo archiepifcopo , abbati Raimundo
diens domnus abbas Raimundus fanâi Orientii , fanâi Orientii . at omnes confuetudiaes „ quas
an-

io6t
ai-bxander
CONCILIUM TOLOSAN.
TCanc'
<
»o^
anteaiin honore , & in etclefiis tencre foliti e-A
Ego Auflindus archiepHcopus ifliua Cedis. , fi.
anno
ANNO rant , abfque ulla infeflatione invidorum cpifcognav/.
CHRISTI
CHRISTI
porum, vel archidiaconorum, mconvulfz perma­
104».
toil.
Hz funt ecciefie, quas didus Romanae eccle­
nerent .
Laudaverunt etiam, ut gubernator, qui locum fiz cardinali», cum affcnfu & voluntate Auflindi
fandi Prientii rexerit, vices archidiaconi in ho­ archiepifcopi. At omnium fuflraganeorum cplfconore fuo fuper ecclefias & clericos teneat: Ac ip­ porum, Ac abbatum univerfc Guslconiz, voluit,
fe, fi lapfi fuerint , juflit iam faciat . Tamen fi decrevit , confirmavit, effe immunc», ficut fupepoenitere voluerint, ipfe ante przfcntiam domni rius didum elt: videlicet ecclefiam (andi Cincii,
archiepifcopi reprzfeotet, & ipfe silis poenitentiam ecclefiam fandi Lazari\ ecclefiam fandi Petrpdc
injungat , ut illi placuerit : excepto quod ullam Jolac, ecclefiam de Materes, ecclefiam de Lobejano, ecclefiam deDurano, ecclefiam de Tcahut,
legem ab illis non requirat.
Archidtacono autem interdicimus convivia mo- ecclefiam de Cella, nova, ecclefiam de Augeraco,
re fymbolarum in ejus eccletiis peragi, aut in ho­ ecclefiam de Martino vallo, ecclefiam deSeregunore ejus aliquid ufurpari contra coniuetudinem zano, ecclefiam de Begaut, ecclefiam dc Roma·
Bjacho, ecclefiam de Aqua clufa, ecclefiam de Blaiveterem.
Igitur fi quis perverfus «mulus temere contra lano, ecclefiam de Guoz , ecclefiam de Boxas ,
hoc moleflare Jocum fandum tentaverit : fecun­ ecclefiam de Mirapeis, ecclefiam de Martino Vindo, terriove commonitus, fin cum fatisfadtone go, ecclefiam de..... ecclefiam de Juffano, ec­
congrua emendaverit , iram Dei
& fandi con- clefiam de Cazano , ecclefiam d’Antras, ecclefiam
de Toltari , ecclefiam de Garaut , ecclefiam de
fefforis incurrat. Fiat, fiat. Arnen.

£go Hugo fande Romanae ccclcfix cardinalis,
fignavi.

Rcffelencs.

CONCILIUM

TOLOSANUM,

De reflaurando epifeopatu Ledorenfi habitum ab Hugone Candido cardinale, fedis apoflolicz legato, Anno mlxvjii.
Edidit Catellus ex tabulario S. Stepbani ToloCati»: nos emendatius ex ahis MSS. exemplaribus.

N nomine Patris, At Filii, flt Spiritus fandi ,Cmonaflerium; ita converfim, fapienter corrigenAinen. Anno incarnationis Dommi millefimo do, monaflerium converteretur in epifcopatum.
fexagefimo odavo, Indidione fexta, odavoanno Judicatum efl igitur a fratribus omnibus ilfms
domini pape Alexandri videlicet fecundi , fecun­ fandi conventus , dominum epifeopum nomine
do vero anno regni Philippi regis Francorum , Raymundum accipere, fit locum propris fue fe­
ac tuitione Balduim Flandrenfis comitis . Hugo dis io monaflerio ea ratione ponere , & mona­
candidus fandz Romane ecclefiz cardinalis prz- chos ibi morantes refigiofe, & fecundum regulam
fandi Benedidi vivere , ut dominus abbas conflrincipuus , in Tolofa urbe juffu prztcripti papz ,
confultu vero omnium confratrum fuorum, fan­ geret, & fi pro melioratione vitz ad alia vellent
dam fynodum, cum undecim epifeopi», & abba­ ire, nulli denegaret : evacuato autem de mona­
tibus pluribus , cum rcligiofis clericis vel laicis , chis templo, clericos religiofos, ac regulariter vi­
Chnflo vero difponente, m ipfius minifteni. qui vere volentes, probo», pudicos, fecundum Deum
vera lux conflat, opus, tenuit. Nam cum de om­ ibi poneret: quoniam nullus ulterius monachus,
nibus congruentiis ecdefiarum , epifcoporum fcili-^ quemadmodum a fandis patribus illis flatum efl,
cct, clericorum, monachorum, âtlaicomm, five ibi ordinaretur - fic ita monaflerium non amplius
pauperum , jufte & religiofe fecundum Deum & effet monachorum proprie locos , fed effet epif­
canones fandorum patrum, ibi, in quantum ip­ eopi , vere fedes & vidus . Hoc autem privile­
fe Chriflus fua pietate permifit , definitum efl : gium dominus Hugo cardinalis vir excellentiffitum Spiritu fando accenfi, accufando, defenden­ mus, cum archiepifeopo Guillelmo Auxienfi, Aydo, judicando , fimoniacz hzrefeos non tantum mone Bituricenfi, flt cum epifeopis Duranno Toflipites, verum etiam radices funditus extermina­ lofano, Geraldo Caturcenfi , Godcmaro XantOverunt. Contigit vero inter cztera de Ledorenfi nenfi , Gregorio Lafcurrenfi , Petro Adurtnfi ,
ecclefia , quz erat jam pene dcflruda , legitime Guillelmo Convenenfi , ipfo Raimuodo Ledo­
definiendo judicare. Erat enim in loco illo quod­ renfi, Bernardo Coferanenfi, Bernardo Aqucnfi :
dam monaflerium de epifeopatu omnino conftru- cum abbatibus Hugone Cluniacenfi, Ademarode
dum : ita videlicet , ut non folum ipfius plebis g fando Martiale, Beraldo dc fando Ægidio, Rayinfeientiz fufikerct bona fupranominatz ecciefie, mundo Condomenfi , Odone de fando Joanne
, epifeopatu» fcilicet , munaflerio illi tribuere ; ve­
Angeriaco, Bernardo Maffilicnfi , Conflantio de
rum etiam altaria, lapides , cztera additamenta Clayraco, Raymundo de faodo Papulo, Frotaribi velocius tranfmutare . Placuit autem Spiritui
do de fando Pontio: cum omnibus religiofi» vi­
fando illud monaflerium jam eo ufque quafi au­ ris clericis, vel laicis, qui in fanda fynodointer­
thenticum , quod Gregorius Lafcarenfia epifeopus fuerunt , laudavit, confirmavit, atque fubanatbejuri» fandi Severii eue iojufte dicebat, ad prifti- matis vinculo, omnes, qui contradicere ulterius
num revocare gradum .* quatenus , veluti epifeo- vellent , in perpetuum fine remedio aliquo juns
patus fluite agendo jamdudiun converfus eft in damnavit.

I

Cntil. Gtntrtl. Torn. ΧΙλ.

Xxx

3

IN

f

«O<f7

alsxander

CONCILIUM BURDEGAL

''°6*

ΐί<£τ IN CONCILIO BURDEGALENSI
»«cd»r. Το».

Siephsnus Cardinalis fcdis ipoflolic* legatus celiam Sanûi Clementis de Credonio mona­
chi» Vindocinenfibus jfleiit.
Ex cb^rttri» Vtniaaninfi.

icet monacKbrum S. Albini querela, quam A cinenfis coenobii procul dubio legaliter pertinere,
erga monachos Vindocini dc rcclcfia Cre- Tantis igitur, taraque manifeftis, dc intuper t,n·
donenfi jure fibi habere videbantur , fitpms ven­■ ta auAontate definitis judiciis f«pe conviât mnotilata , injulla femper dc de invidi® orta radice: centiz adhuc immemores, & tot injuriarum quas
legali judicio comprobata fit : femper tamen eost monachis Vindocini fui» in Chrifto, velint, noverbis laceffere , & placitis ïam definitis iterumI lint, fratribus fecerant, penitus non recordantes,
iuquietare lolita fua improbitate contendunt. Pri­ rurfutn placita iterare, judices alios in ahenis re­
ni· namque calumnia , quam eis de przdtffa ec- gionibus adhibere conati funt . Quafi vero in arlefia intulerunt , audiente domno (a) E. Ande­ b»m tranfeurrere patriam , examinatani reâitudicavorum pontifice, &. dormii (b/UV.tunc abba­ nis poilit extinguere veritatem. Poli longum ita­
te S. Sergit , poflea fado epifcopo Cenomanis , que tempus, cum quidam Stephauns B.Petri car­
domno quoque A.'abbate S. Vincentis ejufdem dinalis diffus Romani autiibtis Alexandri pape
civitatis, multifque aliis probabilibus virispizfeo- _ legatione in Galliis fungeretur; remorante illo in
tibus coram Goffrido comite fada eft , qui cum ® Andecaveofi patria apud callrum Salmurum, ecce
eos requififiet, ut litteras vel telles exhiberent de itetuni monachi S. Albini quafi noviter tunc in­
donatione illa, quam fibi a Suardo vetulofaffam ciperent, querimoniam de monachis Vindocini pro
fuiffe afferebant , & quod pater fuus Fulco co­ ecclefia Credonenfi ad aures illius pertulerunt .
mes & ipfe donum illud auâorizaffet, refponde- At ille eis non ftatim ibi, fed apud civitatem(c) Conc.i k„
r«nt fe inde litteras numquam habuiffe ; fed ta­ Burdigalam, ubi & concilium habiturus erat ,
·
men utrum telles habere poffent ex hominibus pnemonitis monachis Vindocini, dc illuc vocatis,
temporis illius, fi fpatium eis concederetur requi­ refponfurum caufam fe & diligenter Ipopondtt
rere . Comes vero Goffredus terminum illis an­ examinaturum. Cumque ad concilium die calen­
num integrum ponens y ut infra telles fuos , dc das Aprilis conveuiffent, dc monachi S. Albini
undecumque, etiam fi de hoflibus fuis efient, fi- clamorem fuum cunâis qui aderant audientibus
dueialiter tu abfque metu aliquo fibi adducerent fecifient, quidam de Fratribus Vindocini, qui idimperavit . Quod cum faeere naqmviffent, quia^tirco venerat, Vitalis nomine, refpondit caufam
quos numquam habuerant, reperire telles alicubi illam
"— jam pridem in "
--------- c.fynodo
l
-------------Romana
fub vene­
non valebant, calumniam interim omittentes, x. rabilis memoria: Nicolao papa publice determina­
anms dc amplius quibus comes Goffredus vixit tam fuiffe , audientibus quibufdam epifeopis de
poftea filuerunt .· ftatim vero poll mortem illius Gallia ad concilium profeâis , Hugone videlicet
Nivemenfi, Gualtcrio Meldenfi, itemque Hugo­
aprum fe icalumniandi repenffe rempus exillimantec, rurfus nova decreta cudere, novos fibi judi­ ne Trecenfi, atque Wigrino Cenomanenfi , quo­
ces adverius monachos Vindocini per manum Gof- rum tres H. fcilicet VV. dt alius H. cum adbtic
viverent, dc monachi S Albini hepediâim calum­
tredi comitis junioris, Goffredi alterius fuccefloris adfeire tentabanr, nonnullos etiam potentium niato iteraffent, litteras luas B. Turonenfi archipertonarum viros quos improvide contra jus dc epifcopo dc E. Andecavorum pontifici in teftimofas in hoc fibi maxmse profuturos credebant ober­ nium monachis Vindocini tranfmiferunt , procé­
illam vjufto
rantes , ut videlicet quod jufia ratione nequite- dantes vidiffe fe dc audiffe querelam
.
raut , vrl uieumqvr muneribus efficere prrvale- Dexamine libratam coram pnefato papa Nicolao
rent · Sed eorum fpe m hac etiam parte , Deo in communi concilio fuiffe
‘y*- definitam. Hoc ludi­
difoonenre. fruftrata , alia iterum adipifeendi quod to prxfatus cardinalis Stephanus , recitatis peius
cupiebant molui funt inferre machinamenta. Mi- epifeoporum epiftolis , reipondlt non efie conve­
ferunt namque legarum Romam G.unum de mo­ niens, nec omnino licere , quod Romanus pon­
tifex feme) jufte definierat, a quoquam alio rurnachis fuis, qui eorum fuper hac re Domino pafus aliter difculi. Hoc folum modo illis reliquum
pz infinuaret querelam ; fed longe aliter quam
fperabant evenit, quia quanto ibi dlUriffior tene­ efie , ut fi verbis monachi dc litteris epifeoporum,
tor ccnfura juftitiz , tanto minus invenit quod adftipulationem praeferentibus credere detreffa
corrumpat avaritia adinventrix juftitiz. Denique rent, ipfi przdiffus adirent epifeopos, & utrum
O. abbas qui eodem tempore proneceffttatibus mo- ita effet rei veritas eorum viva voce per femecnaflerii lui Romam perrexerat , cum in concilio ipfos ufque ad fequentem B. Petri feftivitarem
calendas jum
Julii nnumur,
celebratur, pc,
periciucupu,
femctipfos
tunc coram Nicolao pepa collefto , cum ceteris .que m.i«ivnu<>
adftaret, dc accufstori Illi ratione congrua dedo- Splenius addifcerent : dc fi ita effet ut eorum epiflolz proteftabantur agnofecrent , ulterius mona­
no ecclefiz & de dono ecclefix mhnafterio Vmdocinr faflo , dc de judieio Andecavis , poftea a chos Vindocini de hac re nullatenus pnefumerent
fxpediffo comite G. aliifque fupranominatis viris inquietare: fin autem Romam fequenti anno ad
publice determinato, refpondiffei , communi do­ traâandum in concilio querelz illius judicium
mini papzdcepilcoporum qui affuere decreto fan- utrique pergerent . Hanc feotentia rationabiliter
citum eft , pnefatara ecclefiam S. Clementis de julleque prolatam tam epifcopi quam abbates, aCredonenfi caflro ad jus faoff* Trinitatis Vindo- lijque ecclcfiaftici ordinis qui afluere vir! rrligio-

L

I

(a) Eafebio.
{b) Vlgrino
locus videtur intelli(*ndiM·

fl>

(r) Concilium Burdlfal· anno toal. celebravit Stephanus legatus, de qnotuc

ιοί,

albxkndeh

CONCIL. IN HISPANIA.

«bniiicw'V

.

,O7O

Tg------ —fi, quorum (ubfcripta funt nomina teftati funt . A beriut Piâavcnfis, Ragomundut Vafatenfis , Qui ----------A**® ' Goicelious Burdcgalenfis archiepifcopus/Goderah- riscus, Nannetenfit, Mengifaa Vencteiifu , Iteiius
*·<ι. nus Sanftonenfi;, Guillclmut Engohmenïis, I fem- Lemoviceuii», Guillelmus Agencniis. *
1>4I

'

CONCILIA CELEBRATA IN HISPANIA CITERIORI,
In quibus Gothici facrorum ritus abrogati anno, ut probabilius videtur,
Alexandro 11. pontifice.

mlxvjii.

Ugonem Caudidum presbyterum cardinalem B no mlxxi. non fuerit , propter populi antiquis
m Hifpaniam legavit Alexander 1L tum ob fuis ritibus addifli pertinaciam : quem ea in ro
aha, tum ut divinorum officiorum ritus Romana cogere invitum facri magiftratus noluerunt , fediet formula conilituerct ; quod difeimus tum ex lenfim perfuadere. Unde & tadurn , ut irritum
illius gentis hi (loricis, tum ex litteris Alexandri tamdtu fuerit eadem dq re decretum concilii Jacipfius ad Aquilinum S. Joannis Pinfstenfis abba­ cenfis, anni mlx.
Eadem caula fuit , cur (aeros ritus ut muta­
tem, quas m ccenobii illius hiftoria JoannesBri.
zius Martineaius edidit . Satis conflat, non firie rent Caftellani vix adduci, ac nifi vi quadam po­
conciliorum audoritate id efte&uin : & Barcino- tuerint. Sed hujus id loci non efi. Ad eosenisn
nenie , ubi boc agitatum, jam edidi ad annum Hugo non penetravit, five id mandatum illi non
fuerat, five tempeftivum nondum effe duxit, id
mlxiv. noh quod eo anno celebratum putarem,
ftd ne Bimum corruptiTe , in ne przfertim non deinde Gregorio VII. pontifice perfeftum, anno
MLXXX.
indubitata, viderer.
Aonum ego lxvi i i. adfcribo . Primum enim,
Gothicum Gothi»
officium» diAum eft. quod a finAo Ifidoro
Hugonem eumdem video, hoc anno Toiofanum jqilpalenfi
Gothi»
adhuc m Hilpania regnantibus , jufconcilium & Aukenie, que hnitima Hilpamz Io' G (u
(J Toletanae
Toletan» [ynodi
(ynodi , anno dcxxxiii. compofitum ‘digeca funt, celcbraile- Ejus igitur adventus male m flumque fit. DiAum deinde Toletanum , quod Mauris
annum mlxxi. a Maftinezio differtur . Deinde anno occxiv. Htfnaniarum potitis, cum pan indigena­
rum maxima profugiflet, eorum aliqui qui domi remanSandius Ranimtrus Aragonum rex, in privilegio ferunt, inter Mauros , facrorum ritus eoi dem Toleti
abbatiaLeirenGs , quod extat apud Sandovallium, cuflodierint . DiAom Sc Moaarabicum , quoniam ao ufi
Mosarabes five Mozarabes ; quod nomen Hifpanis qui
in epifeoporum Pampilonenlium notitia, aitHugonem cardinalem interfuiffe concilio Lcirenti , cum Mauris vixerant , inditum, non quod Mosarabes,.
corrupta voce , quafi Miftarabas didi tint ; ut volunt
anno regni lui (exto , qui annus efi Chrifti
plerique omnes ; led quod probabilius exiflimo , a Ma­
mlxvi ii. Huic ttaque anno indubitanter affignat
za Arabum duce , qui Hifpaniam domuit.
Toleti in antiquis ecclefii», qu* Moaarabum fuerunt,
divinorum officioium mutationem Hieronymus
flatis anni diebus res divina Gothiio ritu hodieque per­
Suuta , qui huions» fuas veterum monumento­ agitur . Ac preterea in templo maximo lacellum exrat,
rum fide confcripfit . At Carbonellus tn chroni­ ubi idem perpetuo fervatur quod iuflituit Francifcsa
cardinalis Ximemu» , qui dt Moaarabicos divinorum of­
co, & Mlftmezius in hiftoria fanâi Joannis , a
lnque anno id tribuunt mlxxi. nixi antiquis illo­ ficiorum fibro» typis edi juffit , ne tante rei memo,ia
periret .
rum temporum monumentis, quz eonfignata lunt,
RW„.1WU1 autem officium . a plerifque Hifpanlcarum
Romanum
Vel anno Ml> xxi. cum intrat»! lex Romano in fan D rerum
fcnptoribut,, etiam Gallicanum dicitur
dicitur,, quod io
___________
pnu» fuifftt. Atque id eorum nonnul­
flnm Joannem XI. Ka/ Apnlii, fecunda feptrmana Gallia
^ ·· 'fufeeptum
'

H

qttadrngefima , fria tertia : vel era MCI», qu1 an­
nus eft Chtifli mlxxi. anno nono regni Sanfhi
Remettrez , pnmo vero tn&reffionii Romani officit
sa /milo Joanne .

Quz ita concilianda mihi videntur .· ut inHilpaniam Hugo Candidus anno mlxvi11. venerit,
in Aragonia finiumifque regionibus de mutandis
facrorum ceremoniis habuerit concilia,' fed res,
quamvis eo anno decreta, perfeda tamen nifi an-

Ï* Hirduinl

«•’.XC ONCILIUM
Anno

li obferirant, Htfpamarum principes Romanos ritus Fran­
ca rum con jutum fu a fu admififle . Nam & apud Alfoofum VI. Caflell· regem , id eftecifle Conftantiam con­
jugem > certum eft .* & Raymundum Berengarium Barcinouenlem cbmirem in eo Almodi confugi oWecutum ef(e, multorum eft coojaAura. Addere potoiflent, Bt trmifendam Ramiri Aragonum regis uxorem , quo rege
decreta primum in J accenfi concilio anno mlx. caeremo­
niarum illa mutatio ftnt , Francam quoque fuille, flt
Francos , multos concilii iflius epifeopos .

_

GERUNDENSE

mlxvjii.

celebratum.

Dtfcriptiem illud eft ex Collt#iont mf. Conciliortn» Hffpama , Golite, Jfriteo, & Orientn , ysr< tft tn
Ecclefia CatSedralt Gerandenfi ■ frottjcxm ttixd prebamaniter communicant! ftoktliji. D. JOSEPHUS
TAfERNER & D ARDEHNE , Ecclefie CotMrolu Bcurctnonenfif Canonic·; , Illttftriffimi Epifeopi
Gertmdenfij fratre genilao, Ü tjnjdem EpiJcOpi Vicartxi General».

Ynodus hebita apud Gerundam, juffu domini E mni Raytmundi Barchtnonenfis Comicis, & dom-

Alexandri Pap«, ubi fua vice pnefuit Hugo ne Almodis Comitiffç.· quorum cura & inflantia
SCandidus
, S. R.. E. Cardinalis presbyter . reti- hcc fy nodus'congregata eft.

dente Domno Guifredo Narbooenfi arcbiepifcopo , cum ceteris epifeopis & abbatibus fubceriue
comprehenfis : a quibus conftituta funt hsec que
infra continentur : anno Dominice Incarnationis
millefimo ft x age fimo oftaeo ; iub prefentia do­

I.
lo primis condemnaverunt ibi dcteftabiletn Gtnoniacam herefim , non folum in graduum ordmibua, fed etiam io eccleGafticis honoribut ; vi­
delicet ut non adtribuantur muneris vcl obfequii

ic-

PHILIPPUS I.

oil

ΪΟ7Ι
albxandbm
CONCILIUM GERUNDENSE
i
a. FRANC.
——— fiecularis pretio, fed bonr vitx & fapienti® me· A
’
XII.
Ad finem hujus denunciamus capitisfe, ut illi ^rjstj
Chresti n,° ' ^•<*ue
,urP‘* grit'e lucfu® prohibe·
; in fiipradid/ excommunicatione, qui L,,u
■ •«a.
tur in capite (acerdotii, ita abdicetur a diftocle- pertiftaot
i
ricalis honoris corpore, ficque quod gratis accipi­ prardta canonicarum feu monadicarum diripiunt
tur , fecundum Domioicam fepieniiam gratis de·, congregationum.
XIII.
tur: ita ut nullus clericus vel laicus vendat vel
De terris vero feu poffeffionibus ecclefiaftici
emat ecclefiafticum honorem ,· & nullus teneat
,
ecclefiaftica ornamenta , qui fit laicus: neque “fit juris, qu® ab epifcopo feu a clero laicis hominibus dantur, fancientes (latuerunt, ut poftobitum
inde facnfta, aut bajulus.
epifeopi^ abbatis, aut clerici, qui illas dedifle diII.
Deinde conftituemnt , ut ecclefia , quz plus gnofeitur, libere fit fol ide revertantur ad ecclefiam,
non habet de decimis , quarta pars ei, reddatur <cujus dominii cafdem fuiffe confident : cum injuad opus prcsbytciorum & clericorum : & ut ex ftumcft eorum poft mortem quoquo pafio exfequi
omnibus rebus quz potfidentur, tam de operibus dationem, qui non valefit prclibatas resecclefi®
manuum, quam ex agricultura ; fed de molen­ dimittere per fuccertionem. Nec a laicorum filiis,
dinis, five de-hortis & de arboribus , & ex om-B heredibus, five fuccefforibus , poffefiionea cccletibus animalibus, primitiz & decim® reddantur. (i® , poft mortem parentum vel propinquorum,
quamvis ab cifdem parentibus longe poffcftas, il­
III.
Item excommunicando fanxerunt , ut incefli lorum * voce cenfuerunt jufte umquam potuiffe ’ f
omnibus modis teparentur : deinde habeant licen­ repeti, aut eas fequi ; quia res Deo dicat® non
debent a laicis hereditario jure pofl'idcri.
tiam ineundi melioris conjugii.

*··,™·

IV.

XIV.

De terris autem , quas a Chrifticoiis deteftanItqm conftituerunt, ut illi qui fuas uxoresdimiferunt, & alias acceperunt, fuas recuperent, fi da Judaeorum emit, aut emerit perfidia , (latue­
vivz fuerint , & alienas dimittant . Et nifi hoc runt , ut omnis decimatio earum ita illi daretur
fecerint , fint ita excommunicat) , tam incefti , ecclefi®, in cujus parochia ecdem terre fit®fint
quam ifti , ut nullus Chriflianus eis Ave dicat , vel fuerint, quemadmodum fi a Chriftianis cole­
nec cum eis manducet neque bibat ; in ecclefia rentur.- quoniam injuftum eft ecclefiam eas deci.
fimul non orent : C infirmati fuerint, non vifi- mas amittere feu amififfc , quas conflat , ante­
tentur , nifi pro fatisfaftione : & fi mortui fue­ quam Judzi huc advenirent, habuiffe . Quapro­
rint fine poenitentia & communione , non fepe- C pter unde amittit primitias fit oblationes, faltem
exinde habere deberet decimationes.
liantur.
Hugo Candidus, (anil® Roman® Ecclefi® Cardi­
V.
nalis presbyter & leptus, his fynodalibus geItem judicaverunt de clericis arma ferentibus,
ftis vice domini mei Pàp® fubfcripfi.
ut arma dimittant , & quzque illicita cum eis
commifcrint, digne defleant . Quod fi agere no­ Guifredus Narbonenfis archiepifcopus fubfcripfi.
luerint, de choro exeant, & canonicam perdant, Guillermus Auxenfis archiepifcopus fubfcripfi.
& omne beneficium Ecclefiz amittant . Si vero Berengarius Gerundenfis epifcopus fubfcripfi.
hzc relinquere noluerint , przdiflz lententi® de Guillermus Urgellenfis epifcopus fubfcripfi.
Guillermus Autbnenfis epifcopus fubfcripfi.
inceftis fubjaceant ■
V I.
Berengarius Agathenfis epifcopus fubfcripfi.
Clerici, fi lectores furunt & uxores duxerint, Salomon Rotenenlis epifcopus fubfcripfi,
in le doratu permaneant in choro ; fed non in Guillermus Convenientis epifcopus fubfcripfi.
Seguinus monachus & presbyter, agens vices Du­
congregatione canonica.
randi Tolofani epifeopi, fubfcripfi.
A presbytero nfque ad fubdiaconum fi uxoremD Qubertus clericus, agens vices Uzcticenfis epifeopi
duxeiint , aut concubinam retinuerint , de clero
-■ , fubfcripfi^
exeant , & omne beneficium ecdefialhcum per­ Frotardus Tomerienfis abbas.
dant , & cum laicis in ecclefia maneant. Quod
Dalmatius Craffenfis abbas.
fi inobedientes fuerint, ienientiam de inceftisin- Andreas S. Cucufati abbas.
* Renardus S. Martini Cuniogenîcnfis abbas.
·/·««,R·?
currant.

VIII.

Oliba S. P<ftri Galli cantus abbas.
aaM·».
Amatus S. Salvatoris Breclenfis abbas.
Tailio S. Laurentii abbas.
Item pralibatus Cardinalis cum przfatis epif­
eopis , feu abbatibus, five principibus, ac totius
terre magnatibus confirmavit , necnon & laudavit nacem fic treuguam Domini , .ficut erat aj>«
Clerici fic monachi alterius regionis non reci­ Epenia io epifeopatu Gerundenfi : fic addidit m
piantur fine commendatitiis litteris fui Pontificis. eadem treuga Domini, coufenfu omnium atque
juffu, ut pari, modo teneretur a. Dominica odaDe ufurariis clericis , aut de minirtris laico­ vis Pafchc, ufque ad 0Λ0 dies poft Pentecoften.
rum , id fuit llatutum: aut definant , aut depo­
Si quis vero inobediens fuerit his prediâis
nantur.
conftitutionibus, aut tranlgreffor earum, excom­
XI.
municationis anathemati fubjaceat , quoadufque
Clericus a ma pre ordine ufc
\iaorem ,
refipifeat, fie fatisfaâioncm inde canonice ‘ ve- - z.rM.radnon fit akator, neque venatur
niat.
<·»

Illi autem qui arma fic uxores dimiferint , fecun fic qtneti , fit lina ullo pavore permaneant.
Nullus res eorum diripiat, nec eis aliquam inju­
riam faciat ; fed ipfi fit res eorum fint in pace
& treuga Domini per omnes dies.

X.

CON-

107)

’

CONCIL: AUSONENSE.

TnSic'

>074
villvlù 1 l
I·»»

W*«RI«Tl
··♦»-

AUSONENSE

CONCILIUM
Celebratum circi annum domini
Bi Append.

mixviii.

Cnfl‘tuitonfi pocli & treuva edita in vice
Aujonenfi.

it^quo de Treuga fic. Pace aâurçi eft.

Λ Dt pignoratione rerum olteriui pro phvio vel alioi
non Jacienda.

Item conftitutum eft ut nullus homo pignore?
Æc eft pax confirmata ab Epifeopi» & Ab­ res alternis pro plivio vel pro alio quolibet ne­
batibus fic Comitibus necnon Vicecommbus gotio quod alicui vel cum aliquo fecerit, quam­
vis ille lolvent . Quicumque hanc pacem quam
in epifeopatu Aulone . Scilicet ut ab ifta dtc fic
deinceps nullus homo Ecclefiam neque fpatium praedixit infregerit, fit illi cui eam infregerit in­
neque manfionem que in circuitu Ecclefiz funt fra xv. dus (impium non emendaverit , fi dies
aut erunt ufque ad triginta ccclefiallieos paflus xv. tranficrint , in duplo componat. Quam du­
invadat . Ecclefiis autem illas in hac defenfione plationem habeat Epifeopus ipfe Gerondz, fic Co­
non ponimus in quibus caftella faâa funt vel e- mes qui eam redirigere fecerit .
Si filtm Jaciat malum , un pater teneatur.
runt . Eas vero Ecclefiis 10 quibus raptores vel
Item contlituLum cil quod fi aliquis filius mafures predam vel furta congregaverunt, vel ma
leficiendo inde exierunt, aut illic redierunt, tam- " gnatum tcrix tam majorum quam minorum fe^•<«tM«rn diu falvas efte jubemus donec querimonia ma- sent aliquod malum per pacem & treugam Do
lefaâi ad Eptfcopum Aufonz fic ad fedem & ad mini aliquibus hominibus ex caflro patris fui vel
conventum Canonicorum cjuldem fedis fe fatiga- ex honore ejus , aut cum hominibus luis , ipfe
.
t verint, * vel malefaâor ille juftitiam inde facere cogat filium fuum & homines luam tertam te­
‘
nolit, poftea ex mandato przdiâi Pontifia» vel nentes redirigere malum.quod fecrrint. Quod fi
noluermt facere ipfe filius vel przfati homines ,
• >«·
praefatorum Canonicorum ipfe malefaâor feu
reus ejus non falventur in eadem Ecclefia . ille idem pater redi rigat omne malum quod filius
autem homo qui Ecclefiam invaferit, aut altis , futis fic homines fui fecerint. Quod fi filius non
exceptis fupradiftis malefaâohbus, aliquid ei ma­ fecerit malum ex caftro vel honore patrjj fui, &
lum fecerit, aut ea quae in circuitu Ecclclin ip­ tamen fcccm cum hominibus tenentibus terram
fius funt ufque ad triginta ecclefiafticos paflus ir­ patris fui vel cum iis quos idem pater habuit in
ruperit , facrilegii compofitionetn emendet przfa Çlua familia, fimiliter ipfe pater cogat homines
redirigere przfatum malum. Qpod u facere non
tn fedi, & querelanti malefaâas in duplum re
potuerit, auferat ei beneficium fuum ex toto, dc
ihtuat.
projiciat illos cx familia fua fine engan . Quod
De clericii, monachii, monialtbui, & yiduii.
Item placnit ut clericos qui arma non porta­ fi ipic pater facere noluerit, tamdiu maneat fub
verint , aut monachos , feu fanâimoniales , vel excommunicatione cum omni honore fuo & przviduas , ullus non invadat , neque injuriam eis fatus filius five przfati homines cum eo donec
faciat vel aliqua malcfaâs. Communia vero Ca­ redirigant ex toto malum quod commiferunt.
nonicorum vel monachorum feu fanâimoma- Quod fi filius adhuc cX aliis locis , rron honore
lium vel ecclefiaftica alodia & pofleffiones quas paterno vel caftro, neque cum hominibus patris,
Ecclefi* noftri cpifco^slus, vel clçriçi arma non aliquod malum alicui fecerit , non redeat in pa­
ferentes, aut monachi feu fanâimoniales tenent, ternum caftrum vel honorem , neque pater aut
ullus homo non infringat, aut aliquid inde diri­ mater impendant ei aliquod beneficium, vel pro­
piat. Qttod fi fecerit, m duplo ei componat.
tegant eum in aliquo. Quod qui fecerit, aut eDe prado animalium.
D mendet malum quod finus perpetraverit ; aut
Similiter confirmaverunt ut nullus homo in tamdiu mancat in excommunicatione donec eifto epifeopatu Aufonz , fcilicet Bfluldunenfi , mender.
Petralatenfi , atque Impuritanenfi , predam non
St quit inculpatur, qualiter debet [e expiare.
faciat de equabus vel pulhs earum ufque ad me­
Item conftitutum eft quod fi aliquis fuerit in­
dium annum, neque de bobus, neque dc vaccis, culpatus ex aliquo modo quod ipfa prcccperit
ueque de afiois vel afinabus , ncque dc ovibus , aut ftabilierit aut confilium dederit quod agere­
vervecibus, vel agnis, ncque de Capris vel hircis, tur , & ille dixerit fe hoc non egiffc, de quo in
vel eorum fetibus.
veritate notum fuerit quod ipfe per fcmctipfum
De monfionibui pagenjfum & pluribui aliii rebut
przdiâo malo non interfuerit, propria manu ju­
fub pact Juni con/ùluta.
ret fuper altare confecrarum fc non precepifle
Manfioncs vero pagenfium vel clericorum ar­ neque ftabilifle neque confilium dedifle quod ma­
ma non ferentium, & columbaria , & palearia , lum illud perpetraretur , fic poftmodum non fit
ullus homo non incendat vel definiar . Villanum proteâor aut defenfor illius qui boc malum fcaut vdlanam, & cleucos aima non ferentes, & **cit ullo ingenio vel aliquo modo . Quod fi he­
monachos , feu fanâimoniales , & viduas, ullus mo fuus fuerit qui fuara teneat terram ant ha­
homo non fit aufus occidere, vulnerare , debili­ beat fuûm beneficium, unde poflit cum diftrin­
tare , neque comprehendere vel diftringere nifi gere , aut faciat boc fibi radirigeie , aut auferat
propter fuam culpam quam przdiâi habent fii- ei cx toto terram fic beneficium fuum, fit poftea
âam , & non difiringant eos nifi per direâum expellat eum a fe fine aliquo engan, fit non ex­
folum. Et tamen hoc non fiat nifi prius quere­ hibeat ei ullam fecictatetn ad fuum beneficium ,
lando fe fatigavetit ficut prçdiâtiam eft. Pagenti­ neque defendat eum tn aliquo.
bus autem vefiimenta non auferantur, neque vo­
De omnibus-illis conftitutum eft qui interfue­
meres, ncque ligones . Oliveta vero nemo inci- rint maiefaftis quod fi dixerint fe non mterfuifle
da| vel comburat, sel fruâus eorum diflipet.
vel malum unde culpantur fe non fecifle, quod
expient fe per judicium aquz frigidae in fede fan­
âi

H

.ο7;

CONCILIUM MOGUNT.

"'"JF,”'v

.07«

•ili Peiri. Quod fi facere noluerint, cxcommuni A municato cum honoribiu l uis .>
anno canum fubjaceant . Omnes vero probationes fic
Item Hugo Candidus Cardinalis Romanus in ANNO
CHklS ΓΙ
expiationes que judicabuntur querelatoiibus & Concilio Gerundenfi cum Epucopis Ac Abbatibus CHRISTI
<•«1
rediredoribus paci» & treuge Donum fiant per
five Principibus ac totius terre magnalibus Ac au­
judicium aque frigide tn lède-lanili Petri.
doritate Romani Pape , cujus legatione funge­
'Ultimo vero dc pace & treuga Dpmtm a ne­ batur confirmavit Ac laudavit pacem Ac treugam
mine bar in omni Aufonae epikopalu donec pri­ ficut erat apprehenfa in epifeopatu Gerundenfi mo querela ad Aufonenfem Epilcopum & ejus
Et addidit in eadem treuga contentu tftnnium
Canonicos perveniat , & expedetur terminus fa­ atque juffit audorijMte Domini Pape-ut pari mo­
tigationis triginta dierum antequam Epifcopus Ac
do teneretur a Dominica odavarum Patch* uiCanonici fedis faciant in malefadore : quia Ii (in B que ad odo dies poti Pcntecoften ficut quadrafra) triginta hos dies redired* non fuerint, vel
gctimali tempore. Et tranlgreflores pacis & treu
ita firmant in mimi Epiicopi Ac Canonicorum gx Domini excommunicationis anathemati fubjeeiu» per pignora quod ledirigatur fine engan ,
cit quoadufque refipiicant & ad iatisfadiones in
nuktador ille Ac proprix res iu* non fint in pa­ canonica veniant.
ce Ac treuga Domini illo Ac honore fuo excom-

---------CON CILIU
MOGUNTINUM —Τ'
anno------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ anno
CHRISTI

CHRISTI

Audoritate Sigefridi I. indidum in caufa Henrici IV. regis, volentis Bertam uxorem, quam ante
biennium duxerat, repudiare, celebratum Anno Domini mlxix.
Moguntie occurrere juffiffet, Franconefurt abiit,
ibique eos qui Mogunti* convenerant flaturo die
pentecotlcn Wormati* cum principibus regni
i
ÇadcfTe
juifit. Quo dum frequentes venilTent, Pe*
dem rex colloquium habuit . Ibi pnmum cum
trus Damianus, is legatus erat fedis apoftolice ,
epdeopo Mognnttno rem drereto agit, cjuique o. vir eiate Ac vita: innocentia admodum reveren­
pern ad perficiendum , quod mente machinctur , dus, mandata expofuit Romani pontificis, peffiobnixe implorat. Si impetret, (e deinceps ei tubmam rem, Ac a nomine Chnltiano , nedum ab
ditum , Ac dido obtemperantem fore ; ad hoc regto, multum abhorrentem elle , quam molia­
Thuringos armata manu, h aliter nequeat, cotur . Si minus humanis legibus vel canonum fanadurum, ut decimas fine olla in perpetuum con- diombus terreretur, paceret faltem fama & CXitradidione perfolvant Annuente epdcopo Ac paAimationi pioprie, ne fcilicet tam foedi exempli
dione ulrimque firmata, rex ad publicum refert, venenum, ab rege fumpto initio, commacularet
fibi cum uxore non convenire , diu oculos ho­ populum Chnflianum; Ac qui ultor effedebuiffet
minum fefeliiffe , ultra fallere nolle. Nullum ei criminum, ipfe audor At fignifer fieret ad fligicrimen , quo jufle repudium mercatur, vfferre; tium . Pollremo fi non flederetur confiliis , fc
fed fe ( incertum quo fato , quo Dei judicio ) neceflario vim ecclefiaflicam adhibiturum, At ca­
nullam cum ea maritalis opens copiam habere . nonum lege fcelus prohibiturum. Ad hec fuis ma­
Proinde per Deum orare , ut fe male ominata nibus numquain imperatorem confecraodum fore,
compede abfolvant. patianttrque xquo animo di- qui pefttlenn exemplo, quantum in fe edet , fi­
icidtum fieri, ut illa fibi, & ipfe ei, ie ita Deus dem Chriflianam prodidiffet.
velit, felicioris matrimonii viam patefaciat . Et
Tum vero in eum coorti omnes qui aderant
principes, ajebant equa ceniere Romanum pon­
ne quis violatum femcl pudorem cauleiur obfiare iterum ntipturx, fe iuh jurejurando confirma­ tificem , Ac per Deum rogabant , ne crimen in­
re , quod eam , ut acceperit, fic incontaminatam ferret gloria fua , & regii nominis majeftatem
tam turpis fadi colluvione macularet . Praterea
illibatoque virginitatis pudore conlervaverit. Fœne parentibus regina, caufam defedionis, Ac juda res Ac regia nujeftate nimium abhorrens vila
efl omnibus qui aderant . Negotio tamen , cui flam turbanda reipublicx occafionem daret: qui
rex tam lervidc animum adjeciffet , detredare fi viri effent, cum armis At opibus plurimum pot­
ient, tantam filiz lue contumeliam procul dubio
finguli religioium arbitrabantur . Epilcopus quo
infigni aliquo facinore expiaturi effent- Hac ra­
que tam pretiofa pollicitatione redemptus, quanturrq poterat, falva verecundia , haud argre cau­ tione fradus magis quam inflexus : Si id, inquit,
tam regis tuebatur. Itaque eundis id fieri decer­ fixum, obllinatumque eft vobis, imperabo egonentibus , fynodum conficiendo negotio indixit P met mihi, feramque ut potero onus quod depoMoguntix, proxima poli felium fandi Michaelis r' nere non valeo . Ita efferato magia per ftudtum
hebdomada . E/ pofl aha ab bu diverja hic pergit concordis odio, annuit quidem, ut in regni con­
sortium regina revocaretur; ipfe tamen, ut conejujdtm cauflt trail at loncm deferibere.
Imminente jam die, qui iemdendo regis con. greffum ejus confpedumque vitaret, adbibitis fi­
bi
vix quadraginta militibus, in SaXoniam con­
jugio dtdus luctat, rex Moguntiam concitus pro­
perabat . Ecie inter eumdum rompent legatum citus rediit . Regina cum cetera multitudine Ac
regni inlignibus paulatim fubfecuta eft. Cumque
fedis apollohcx tuum Moguntiae adventum prefiolan , qtu difcidutm fieri prohibeat, Λ cpjtcopo ad eum Goslarium veniffet, vix compnlfus ille a
Moguntino apofloliex auimadverfionis fententiam familiaribus fuis, ur ei obviam^procederet, fatis
minuetur . quod tatn nefarie fèparationis (è au· fuperque pro confuetudine eam benigne fufeepit.
do em proiniterit . Conileruatus illico quod rem Sed protinus refrigefeente amore , ad ingenium
diu cxopiatam perdidiffct c manibus, pariter quo fuum atque ad priftinum rigorem animi rediit .
venerat m SutMum redire volebat . Vix egre Et quia confilia fcindendi conjugii fepe jam tentamen amicoium confilus fupeiatut, ne principes tata non procefferant ; ftatuit dcincepa commu­
regni fruilratctur , quo* fumma frequentia fibi nicato cutn ea iolum regni nomine, fic eam ha­
bere
E rcbat in hac fynodo fpftii Lambtrhti , in
chronico , anno Ο)ιηι»ι totSç. ifta rejert: Poti

D

‘*e’

I

1077

CONCIL ANSANUM II.

.

HXNR1CVS IV. IMP
AÎÆS
tJ?,'
;.’F*
?,'·
PHILIPPUS
I. ’>.

107S

— - ■ "here quafi non haberet, Hae Lambertm. CenAat,Λexpeflam examen , folicitudtoi veflrc quiddam-?
-■
CHRISTI
** ,Λ*Ιι>*
conciliatam regi , cx a*
tale incubuit
incubuit,, quod & etclelisftici*
ctclclisflici* judiciis valde anno
*·«*.
dfr99
fillWl HtnrKttm , jlU igfi /itcttjlt r*
eft infrilitum . Ar nmni nvJrrm fpmoArit m>an CHlUSTl
eft infolitum , dt omni moderni temporis cisti ,JJ£T
& memoris pene inauditum. Filius enim vefler,
Hcmricu* nofter , ante pauco* dies conjugem
ADDITIO
fuam voluit dimittere : & eam quam legitimi* ·
fponlalibus, conjugali dote, regali confecrationc,
De Mofunnno epifeopo Sigxfrido rem aliter JLainbei& publicis nuptu* , regali,corona ft (aeramento
tu* narrat ; furm iple Je fe Sj*etridu* in epiRola ad Λfibi firmatam ibeiavit, nullam primo interponens
kxandrum II. Ait enim regi lé in lactem rcliitifle, ft
minitatum elle excommunicationem .· iodiflum tamen a diicidii culpam, vel caulam , omnino a fe fepacoepilcopir fui*, ad rem diiceprandam ac defioienaam , «rare voluit . Quo no*, veluti monftro attoniti ,
Mognotinum concilium . Ad extremum , pontificem ro­
gat , ut aliquo* de latere fuo mittat, qui huic confilio ft infoiita rei iacie permoti, confilio magnatum,
prclint. Pugnant i ft* ex diametro cum u* que nairat quotquot tunc aderant in palatio , in faciem ei
Lambert ut.- live i* erraverit, five Sigefridu* re ipfa
teftituimus: & nifi certam exponeret difciditcaucorrumpi fe ab Henrico reg* paflu*. Polluam compe­
fam , ime refpeflu regie poteftatis, fine metu glamdrum re
tow cngmca
tit Alexandrum
rv.tot*
cognita . letatum Moguntiam R . · ,,nc rcTc«u regi· puicua.i», imwiuji.-

G. C.

4

mittite ■ littera*
liivcra» fcripferit
icripivrii , quibus
quibi fucum footifici fa- " «“ unmineoni, eum, ft veftra pracederel auftoceret. Sic autem i 11« te habent.
rita*, a finu ft a communione ecclefia nos fe-

gregaturos prediXimu*.
Ilie vero retulit nobis , ea de caufa ab ea fe
velle leparan: quia non poffet ei, tam naturali,
quam maritali coitus foedere copulari. Qjjod mDemme bextiffime, & vere apefelici culmiaii befo­ quifitum, cum & ipla fateretur, ornatum aoftrore reverende Alexandre II. Sifrtdm Moganttna tutn animos nimio mtrrorc affecit , & ipla rei
fpecaiator ettlefia , debita fubjefltonu reverentiam, magnitudo nimia dubietate tuibavit . Super qua
omntmeda fervitntu ebfanrlam.
re fanâillimum apoliulatum vellium , ficut divi­
num contulimus oraculum , & velut membra ad
icet untverfalis ecclefue flatus generaliter in­ caput, tantum referimus negotium. Et quia hoc
nitatur fuper fundamentum apoftolorum & valde rarum, quzftiombus occuirit ecclefiafticis ,
prophetarum, & in ipfo fui verticis culmine an­ ft de regiis pene inauditum eft perfonis ; veflrc
gularem
_
geflet lapidem, Dommum fcilicet ,Jefum fanftitatis erit , quid luper tanta re faâo opu* fit
Chriftum: fpecialiter tamen magnus ille Petrus/
Chriftmn:
Petrus,Cdecernere, & ad conlufta notlra de lanâuanofa­
juxta folidiffimam fui nomini* firmitatem, & fir- ct! pedoris veftri relpoulalia remittere.* ut ft in­
miflimam fidei & confefliom» lue foliditatem , flans negotium, ad falutem moderne «tatis, eceju* totam fuftentat fabricam : ad hoc quidem defiaftica pace finiatur, & de tam inlolit* ft du­
( eleâus a Domino , ubi dicitur : Jxper Sene pe­ bia re, veftra auâoritate pofteritas inftruatur.
tram adlJScabe enlefiam meam. inde namque om­
Denique fratres noftri, qui tunc huic rei inte­
nis apoftolicorum patrum beata iucceflio, auâo- rerant, condixerunt, ut concilium . quod nego­
ntate ipfius Domini, fedi ejus, Romanefcilicet tio competeret, in urbe noftra congregaretur; ft
ecclefic, banc dedicavit excellentiam, & in eun­ utrique , regi fcilicet & rcginc , ad lynodalcm
di* femper hujus privilegii fervavit reverentiam: venire audientiam , ft luper hac re terminalem
ut majora ecclefic negotia, & difficiliore* caula­ fubire fententiam, indiceretur. Nos autem dubia
rum exitus, ad ipfam, velut ad caput , referan­ tanta rei confidcratione habita, nullomodo hoc
tur, cjufque judicio cuoâa falubriter examinata, fine veftra auâoritate fieri decrevimus, ft totius
in portum faluti* dirigantur . Quia vero divine negotii terminum ad veflrc expcâationem feub----- vos ...
........fedem
—... ........
tenti* fulpendimus-* poflulantes fanâitatem vemiferationis gratia
in hanc
inrhroni«vit ft vice ipfius Petri omnium ecclefiarum Dftram, ut fi id, quod inftar , ratum ducitis per
folicitudinem impofuit : nectflarium duximus ve- nos fynodaliter terminari, de latere veftro perfo­
flro refervari judicio, quas novimus nec pofle, nas cum (criptis veflrc aufloritati* ad examen ft
nec debere, fine veftrs auâoritate noftro termi­ judicium tante rei mittere dignemini ; quorum
ft audientia res ventiletur, ft convenientia , in
nari Audio.
Inter multimoda ecclefic negotia, que veftrum beneplacito Dei termineturSIGEFRIDI EPISCOPI MOGUNTINl
eptfiola ed Alexandreae II. .

L

ANNO

ANNO
christi

Mlfi.

CONCILIUM

ANSANUM

II.

In quo Achardu* Cabilonenfis epifeopus monaflerium fanâi Laurentii monaflerio fanâi Martini
Infula Barbarenfis donat, anno nlxx. vi i Kalcnd. Fcbr. Alexandro 11. pontifice:
rege Francorum Philippo I.
Oneilii bujat eenfervat merxeriave rnfirxmentxm E rendi abbate* , qui una mecum fynodo interfueipfxm denatlenii eenfefhem pefi fyeedxm. fixa re, habite apud Anfam caflrum : dominus fcilicet Humbertu* archiepifcopo* lanâc Lugdanenfis
profitetor Acbardat epifcoptti Cabilenenfii, fe , »anti
quam menefitrinm , »lim a beate Grtgerie Cabtlv· fedi» , Hum quoque archiepifcopus Chryfopolinenfi antjflite m benarem fantli Learentii martyru lane ecileba, Agano etiam Æduenfi* pr«iul,ft
tonftrttfhtm , & mteltu peffeffunubttt lecapietatam , reverendo* Drogo Matilceob* fedi* antifles; ve­
nerandus abbas quoque Saviniacenfisccenobii Daltant ad nibilant peM rrdaAaav, nt prifUnam infiatnve reftitnatar , ex caefllte tf effenfx cexenicerane mauus, Atbanacenfi* etiam Wicardu», Ambrofurente, faerxm^tie fidrltam , danarv menafleriv in- niacenfis quoque Raynaldus: eo videlicet tenore
fala fan£li Martini Barbarerfr. Addit: Porro huic huic noftrc donationi prabentes affenfum , ut ab­

C

noftra donationi laudem ft affenluon unanimi vo­
to prebuerunt venerandi pontifices, necnonreve-

bas inlulc Barbarenfis una cum fratribus fit i
commiifis, in perpetuum illud polfideant, ftfemper

IO?··

·"»·'■

ro79

ALttAND·»

*·«<*-«WW» WWMWt·

CCONCIL. WINTONIEN.

?ffigæFkft

><>*·

....... —P*r regulariter ab abbatibus & monachis jam di-A tenere mea, reddidi. tourner* deinde eetfmede
per maeum cancellarii , ni. Kal.
CHMoti ft' n,onxflcri'
Martini per fisccadeotia fas- net . Datum
“
cula ordinetur , & ab eorum dominatione vel Fcbnsar^Luna x. Indiâ. nn. regnante Philip. Cr*^,
ordinatione numquam feparetnr . Redituum au­ po rege.
tem ad prcdi&um monafterium fanfti
Laurentii,
Inftnmntitm ris/igraa·
integrem edidtt
elidit Pemnt
Ptrriat nejttr
mfter «
ed
It Laurentn,
Jnjtnmntitm
quidquid ad illud pertinet, quod in mça
i
videbar celcti* rrttéiiijù** Hfteri* fneCMlenenfii, pag.41.

CONCILIUM

W1NTON1ENSE

In quo per legatum fedts apoftolic· a latere miflum Stigandus Csntuarienfis eceîefic iavafor
depobitur anno Domini mlxx. tempore Alexandri pap* II.

Γ\£ rrbm in bec freodo Wintmienfi gtftit Re- Bfui epifcopatM, ab Aldredo archiepifcopo
.
. » > dum
­
rJ gtnt ia fait eenelibat bec eit : Eodem an- aVVigoroienfi ecclefia ad Eboraceufem transfer
ti
no, ntdltfittee fcilicet ef^mfeptuegtfime, concilium retur,
i
fua potentia retentas, qua tunc eodefanmagnum in oâavis pafch· VVintoni* celebra­ &o in poteflatem regiam devenerant, confiantes
tum eft , jubente & ptefente rege VVilicImo , proclamabat, cxpeâabatque juftitiam fieri tam ab
Alexandro papa confentientc , fit per fuos lega­ ipfis qui concilio preerant, quam a rage flagita­
tos Hermenfredum Seduoenfem epifeopum , fle bat . At Eboraceufis ecclefia non habena pallo­
presbyteros Joanuem fle Petrum cardinales fedis rem, qui pro ea loqueretur, muta erat. Judica­
apoftolicc, fuam auftoritatera exhibente. In quo tum eft igitur ut ipfa querela fic remaneret ,
concilio Stigandus Dotobernic archiepifeopus de­ quoufque archiepifcopo ibi conftituto , qui ecclegradator tribus de cauGs, fcilicet quod epifeopa- q fiam defenderett dum eflet qui ejus querela reftum VVintonienfem cum archiepifeopatu injufte ponderet , ex objeâis fle refponfis potiet tvideopoflidebat: fle quod virente Roberto archiepifeo- tius ac juftius judicium fieri. Sicque tunceaqueRegent. Adpo, non folum archiepifeopatum fumpfit, fed et- rela ad tempus remanfit. He&emir
“
iam ejus pallio, quod Cantuarix remanfit. dum dit btc Biniur, f>e nemt Mettbent tdeee de fy*o- 1
vi & injufte ab Anglia pulfus eft , in mtfiarum do Wmdletbemfi . Sed cvm fit ei te emnme fjno
celebratione aliquamdiu ufus eft: flta Benediâo, det, placet tene preprie fit nie /abjicere.
quem fanâa Romana ecclefia excommunicarit,
G. C. Stigandum in concilio Wiodleshoreofi de^ftuaa
eo quod pecunia fedem apoftolicam invafit, pal­
sit Ordencu» Vitalis bbro IV. qui quamquam in deftlium accepit. Frater quoque ejus Agelmarus E- |tU
ndofÿi
Inando
fvnodi loco errant, juvat tamen hic defcribere
fi anglorum epifcopus, eft degradatus . Abbates-,llJt d. îyood*li» Stigindi dspoiitioo· narrat.
etiam nonnulli ibi degradati funt, operam dan­
te rege, ut quamplorts ex Anglis, ibis honori­
Rex « inanit , & cardinale» concilio prefede
bus privarentur, in quorum loco fu· gentu per- runt: & illic Stigandum pridem reprobatum ana
fonas fubrogaret, ob confirmationem icilicet fui, themate depofuerunt. Perjuriis enim & homici­
quod no vitet acquifierat , regni . Hinc fle non­ diis inquinatu» erat , nec per oftium io arthi·
nullos tam epifeopos quam abbates , quos nulla praefulatum introierat Nam a duobus epifeopii»
evidenti caufa nec concilia nec leges fcculi dam­ Norfulcano , & Guentano , oefaoda gradatione
nabant , fuis honoribus privavit , fle ufque ad fi­ ambitionis & fupplantationis aiceoderat. Sutfra*·
nem vitae cuftodie mancipatos detinuit : fufpicio- ganei quoque aliquot dejeâi funt, indigni ponti­
ne, ut diximus, tantum induâus novi regni. In ficatu propter criminofam vitam, & cure pafiohoc itaque concilio dum caetera trepidi , utpote ralis infeitiam. Conftituti funt autem nominan­
regis agnofeentes animum , ne fuis dignitatibus di prcfules , Norm anni duo regii Capdlaoi-,
privarentur, timerent, venerandus vir VVlflanus Gnafchelinus Gueutaoorum,
, & ______
Thomas_____
EboraVVigornienfis epifcopus, poflcflionci quamplures eorum: unus in loco depofiti, alter deiun&i.

FINIS

TOMI

XIX.

Prnfcnt Velamen prédit t cerrigentifai Antonio de Cilis, dr Dom. Fraocifcum Toni ni.

’