'·- .

Τ 11 Ο Μ

AQUINATIS

■
• ώ·1.
A*

SUMMA
THEOLOGICA
DE RUBEIS, BILLUART ET ALIORUM
NOTIS SELECTIS ORNATA

INDICES ET LEXICON

TOMUS SEXTUS

Editio XXIII diligenter emendata

Î
l

DOMUS EDITORIAL IS MARIETTI
Sanctæ Sedis Apostolieæ et Saeræ ER. Congregationis Typogranhi

INDEX PRIMUS
AUCTORITATES SACRÆ SCRIPTURÆ
•

I

'

IN

SUMMA THEOLOGICA S. TH0MÆ OSTENDENS
NUNC PRIMUM JUXTA ORDINEM LIBRORUM,

V. Nihil obstat.

QUI IN BIBLIIS SIXT1 V ET CLEMENTIS VIII CERNITUR, EMENDATUS

Taurini, die 15 Septembris 1937.

Sae. Aloisiljs Caknino, Rev. Del.
N0TÆ,
QUÆ BREVITATIS CAUSA IN OMNIBUS INDICIBUS ADHIBERI SOLENT,

ET EARUM DECLARATIO

Imprimatur.
Can. JO. DALPOZZO, Ρτου. Gen.

= pars prima
= prima secundæ, hoc est, prima pars secundæ partis: nam secunda pars
Summæ in duas partes ab Auctore dividitur.
2 2. — secunda secundæ, hoc est, secunda pars secundæ partis.
= tertia pars.
111.
Suppl = supplementum tertiæ partis.
= quæstio.
-- articulum: frequentius tamen a omittitur, solo numero articulum desi­
a.
gnante.
= totus articulus.
0.
in corpore articuli, hoc est in responsione ad quæstionem.
c.
— responsio ad primum argumentum.
—- responsio ad secundum argumentum.
= responsio ad tertium argumentum, etc.

i.
12.

s. cum unico tantum numero sequenti denotat (supra), cum vero post adduntur
ç. et plures numeri (supplementum) significat.
Primus igitur numerus in quolibet subjecto indice notatus denotat partem Sum­
mæ, secundus quæstionem, tertius articulum, quartus notat vel totum articulum, vel
partem ejus. Exempli gratia:

In initio 1. Indicis.

Printed in Italy.

In principio creavit Deus cælum et terram, i. q. 46. 2. c. item 3. o. item q. 61. 3.
ad 3. etc., hoc est, explicatur hæc scriptura in prima parte Summæ, quæstione qua­
dragesima sexta, articulo secundo in corpore. Et articulo tertio ejusdem quaestionis
per totum. Et in eadem parte, quæstione sexagesima prima, articulo tertio, in re­
sponsione ad tertium argumentum, etc.

(27-m-lO).
1 — Summa Theologica. - VI.

Ex libro Geneseo*

INDEX I

AUCTORITATES

EX LIBRO GENESEOS
CAPUT 1. — In principio creavit Deus caelum et
terram, i. q. 46. 2. c. et 3. o. et q. 61. 3 ad 3. et
q. 65. 1. 3. o. et q. 66. I ad 1. et ad 3. et q. 68. 1.
ad 1. et q. 69. 1. c. ad 5. et q. 74. 1. ad L et 2. c.
et 3 ad L et ad 2 et ad 3.1 2. q. 100. 7. ad 2 et 2 2.
q. I. L ad 1. et q. 171. 3. c. — Terra autem erat
inanis et vacua, i. o. 66. I c. ad 1 et q. 67. 4. c.
et q. 69. 1. c. et ad 2. — Et tenebræ erant super
faciem abyssi. 1. q. 66. L c. ad 5. et q. 68. 3. c. et
q. 69. 1. c. et q. 74. 3. ad 4. — Spiritus Domini fe­
rebatur super aquas, i. q. 64. 3. ad 3 et 4. et q. 66.
L ad 5. et q. 74. 3. ad 3 et 4. — Dixitque Deus,
i. q. 32. L ad 3. et qu. 47. L c. fi. et q. 67. 4. c.
ad 2. et q. 65.4. c. fi. et 74. 3. ad 1 et ad 3. et ad 5.
— Fiat lux, et facta est lux. i. q. 67. 4, o. et q. 70.
1 ad 2. et q. 74. L c. et 3. ad 5. — Et vidit Deus,
i. q. 64. 3. ad 3. et q. 73. 3. ad 3. et q. 32. L ad 3.
— Et divisit lucem a tenebris, i. q. 63. 5. ad 2.
et q. 67. 4. c. ad 2. et ad 4. — Appellavitque lu­
cem diem, et tenebras noctem, i. q. 64. L ad 3.
et q. 67. 4. ad 2. et q. 68. L ad 1. et q. 69. 1. ad 5.
— Factum est vespere et mane dies unus. i. q. 69.
1. ad 5. et q. 74. 2. c. et 3. ad 6. et ad 7. — Fiat
firmamentum. I. q. 68. L 2. 3. o. et q. 71 ad 3. —
Divisitque aquas quæ erant super firmamentum,
i. q. 68. 2. 3. o. — Congregentur aquæ in unum
locum, i. q. 69. 4. o. — Appareat arida, i. q. 69.
I. c. ad 1. — Vocavitque Deus firmamentum cae­
lum. i. q. 68. 1. o. et q. 69. 1. ad 5. et q. 74. 3.
ad 3. — Vocavitque Deus aridam terram, congre­
gationesque aquarum appellavit maria, i. q. 69.
1. ad 5. — Germinet terra herbam virfentem, etc.
i. q. 69. 2. o. et q. 72. ad 1. — Flant luminaria, etc.
usque ad noctem, i. q. 70. 1. et 3. o. — Et sint in
signa, etc. usque terram, i. q. 70. 2. o. — Fecitque
Deus duo magna luminaria, etc. usque nocti, i.
q. 70. 1. ad 5. et q. 68. 1. c. fi. — Producant aquæ
reptile, etc. usque cælL 1. q. 71. o. et q. 72. ad 1.
— Creavitque Deus cete grandia, etc. usque genus
suum. i. q. 71. ad 4. — Producat terra animam
viventem, etc. usque species suas. i. q. 72. o. —
Faciamus hominem ad imaginem et similitudi­
nem nostram, i. q. 3. L ad 2. et q. 4. 3. o. et i.
q. 91. 4. ad L et ad 2. et q. 93. o. 2 2. q. 163, 2.
ad I. — Et præsit piscibus maris, etc. usque ter­
ræ. 1. q. 96. o. — Et universæ terræ. i. q. 96. 2. o.
— Masculum et fœminam creavit eos. i. q. 93. 4.
ad 1. et 6. ad 2. — Benedixitque illis Deus. i.
q. 72. ad 4. et q. 73. 3. o. — Crescite et multipli­
camini et replete terram, i. q. 72. 4. et i. q. 98. L
o. 2 2. q. 152. 2. ad 1. sup. q. 41. 2. o. — Ecce
dedi vobis omnem herbam, etc. usque ad vescen­
dum. !. q. 96. 1. ad 2. — Vidit Deus cuncta quæ
fecerat, et erant valde bona. L q. 22. 4. c. et q. 25.
6. ad 3. et q. 47. 2. c. ad L et q. 49. 2. c.
CAPUT II.— Igitur perfecti sunt cæli et terra,
et omnis ornatus eorum, i. q. 70. 1. c. — Complevitque Deus die septimo opus suum quod fece­
rat. I. q. 73. l.o. — Et requievit die septimo ab
omni opere quod patrarat. r. q. 73. 2. o. et ad 3.
et 3. c. et q. 74, L ad 5. et 2. ad 3. q. 118. 1. ad 1.
— Et benedixit diei septimo, et sanctiflcavit cum.
1. q. 73. 3. o. — Istæ sunt generationes cæli ct
terræ, etc. usque in terram, i. q. 69. 2. c. et q. 74.
2. ad 1. — Non enim pluerat Dominus Deus su­
per terram, i. q. 33. 3. c. et in. q. 23. 3. ad 1. —
Sed fons ascendebat e terra, irrigans universam
superficiem terræ. i. q. 102. 1. ad 2. — Nomen uni

Ex Hbro Gen es cos

Phison. i. q. 102. I. ad 2. — Formavit igitur Do­
minus Deus hominem de limo terræ. i. q. 91. 4. ο.
— Et Inspiravit in faciem eJus spiraculum vitæ,
i. q. 90. 1. ad 1. et 3. c. et q. 91.4. ad 3. et ad 4.
— Et factus est homo in animam viventem, i. q.
91.4. ad 3. q. 94. 2. c. et q. 95. 1. ad 1. et q. 97. 2. c.
— Plantaverat autem Dominus Deus paradisum
voluptatis a principio, i. q. 102. o. — In quo po­
suit nominem quem formaverat, i. q. 102. 4. o. —
Produxitque Dominus Deus de humo omne lignum
pulchrum viso, et ad vescendum suave, i. q. 102.
ad 5. — Lignum etiam vitæ in medio paradisi, i.
q. 102. 1. ad 4. — Lignurn scientiæ boni et mali. 1.
q. 102. 1. ad 4. — Et fluvius egrediebatur de loco
voluptatis, i. q. 102. 1. ad 2. — Tulit ergo Domi­
nus Deus hominem et posuit eum in paradiso vo­
lupiatis, i.
luptatis.
l. q. 102. 4. o. — Ut operaretur et custo­
diret Illum, i. q. 102. 3. o. — De ligno autem scien­
tiæ boni et mali ne comedas. I. q. 102. 1. ad 2. —
In quacumque enim die comederis ex eo, morte
morieris. 1 2. q. 85.5.6. et q. 94. 5. ad 22.2. q. 164.
I. o. — Non est bonum esse hominem solum. 2 2.
q. 188. 8. o. in. q. 41.2. ad 3. — Faciamus ei adju­
torium simile sibi. I. q. 92. L o. et q. 98. 2. o. ad 2.
sup. q. 64. 3. ad 3. — Adduxit ea ad Adarn, ut vi­
deret quid vocaret ea. i. q. 96. 1. ad 3. — Immisit
ergo Dominus Deus soporem in Adam. 2 2. q. 175.
3 ad 1. — Cumque obdormisset, tulit unam de co­
stis ejus, et replevit carnem pro ea. i. q. 92. 3. ad 2.
et q. 97.2. ad 3. in. q. 31. 5. ad 2. — Et ædificayit
Dominus Deus costam quam tulerat de Adam in
mulierem, i. q. 92. 2. et 3. o. — Quoniam de viro
sumpta est. r. q. 92.2. o. — Quam ob rem relinquet
homo patrem suum et matrem, et adhærebit uxori
suæ. 2 2. q. 2. 7. c. et q. 26. 1. ad 1. sup. q. 54. 3. c.
— Et erunt duo in came una. i. q. 92. 1. c. sup. q.
44.1. c. — Erat autem uterque nudus, Adam scili­
cet et uxor ejus, et non erubescebant, i. q. 96.1. ad
3. — Hoc nunc os ex ossibus meis. sup. q. 54. 3. 1.

CAPL’T IIL — Serpens erat callidior cunctis ani­
mantibus terræ. 2 2. q. 165. 2. ad 3. et 4. — Qui
dixit ad mulierem. 2 2. q. 165. 2. ibid. — Cur præcepit vobis Deus, ut non comederetis de omni li­
gno paradisi? m. q. 41. 4. c. — Aperientur oculi
vestri, m. q. 4L 4. c. — Eritis sicut dii, scientes
bonum et malum, i. q. 61. 4. ad 3. et q. 63. 3. o.
2 2. q.
a. 163. 2. o. et in.
m. q. 4L 4. cc. — Deaitque viro
suo. 2- 2. q. 165. 2. o. — Et apert
aperti sunt' oculi ambo­
rum. 2 2. q. 1 64. 2. c. et ad 9. — Cumque cognovis­
sent se esse nudos, i. q. 95. L c. 1 2. q. 41. 4. c.
2 2. q. 75. L ad 1. q. Io7. 2. c. — Et fecerunt sibi
perizomata. 2 2. q. 164. 2. c. ad 8. et q. 187. 6. o.
— Abscondit se Adam. Hi. q. 84. 6. ad 1. — Cum
audissent vocem Dei deambulantis. I. q. 9. 1.2. o.
et q. 10. 1.2. c. et q. 14. o. et q. 19. 7. 8. o. et q. 30.
1. ad 3. et q. 63. 6. ad L et q. 65. 1. ad 1. in. q. 2.
1. c. et q. 57. 1. ad 1. et ad 2. — A facie Domini
Dei. i. q. 1. 10. ad 3. et q. 3. 1. ad 3. — Serpens de­
cepit me, et comedi, i. q. 94. 4. ad 1. et ad 2. 1 2.
q. 89. 3. ad 2.2 2. q. 163, L ad 3. et 4. ad L — Et
ait Dominus Deus ad serpentem: Quia fecisti hoc,
maledictus eris, etc. usque calcaneo ejus. 2 2. q.
165.2. ad 4. — * Superpectus tuum gradieris, r. q.
63. 6. ad 2. 2 2. q. 165. 2. ad 4. — Mulieri quoque
dixit: Multiplicabo ærumnas tuas, et conceptus
tuos. In dolore paries. 2 2. q. 164. 2. o. — Eris sub
viri potestate, et ipse dominabitur tui. i. q. 92. L
ad 2. 2 2. o. 164. z. c. ad L — Maledicta terra in
opere tuo. 2 2. q. 25. 6. ad 1. et ad 3. et q. 76. 1.2.
o. et 4. ad l.etq.83. 8.ad L et ad 2. q. 164. L2.o.
— In laboribus comedes ex ea, cunctis diebus vitæ
tuæ. 2 2. q. 16-1. 2. c. — Spinas et tribulos germi­
nabit tibi. i. q. 69. 2. ad 2. 2 2. q. 164. 2. c. ad L
— In sudore vultus tui. vesceris pane tuo. 2 2.

ê

Ex llbro Geneseos

INDEX J

q. 164. 2. c. ad 3. — Donec revertaris in terram,
de qua sumptus es. 2 2. q. 164. 2. u. — Pulvis es,
et In pulverem reverteris. 2 2. q. 164. 2. c. — Featque Deus Adæ et uxori ejus tunicas pelliceas,
et Induit eos. 2 2. q. 164. 2. c. et ad 8. — Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis. 2 2. q. 164. 2.
c.etad 6. — Ne forte mittat manum suam, ct su­
mat de ligno vitæ, et vivat in æternum. 1. q. 97
4.0.2 2. q. 164. 2. c. et ad 6. — Et emisit eum Do­
minus Deus de paradiso voluptatis 2 2. q. 164.2. c
— Et collocavit ante paradisum voluptatis cheru­
bim et flammeum gladium atque versatilem, ad cu
stodiendam viam ligni vitæ. 2 Γ2. q. 164. 2. c. ad 5.

J

Ex Hbro Geneseos

CAPUT XVI. — Ingredere ad ancillam meam,
etc. usque ad eam. 2 2. q. 154. 2. ad 3. — Profecto
hic vidi posteriora videntis me. i. q. 12. 2. c.
ad 1. et 5. o.
CAPUT XVH.-r
'
Ego Drtus
Deus omnipotens.
i. q. 25. 3. o. et m. q. 13. 1l.
c. — Ambula coram
me. 1 2. q. 91. 5. c. et q. 99. 6. ad 1. et q. 110. 3. c.
— Et esto perfectus. 222.
2. q. 184.2ad3
184. 2 ad 3. — Circum­
cidetur in vobis omne masculinum, in. q. 70. 2 ad
4. — Et circumcidetis carnem præputii vestri. 1 2.
q. 105. 5. ad 1. nf. q. 62. 6. ad 3. q. 66. 7. ad 3. et■
q. 70. 3. ad 1. — Ut
r sit signum foederis inter me
et vos. 1 2. q. 102. 5. ad 1. m. q. 70. 1. oi.— Infans
Adam cognovit Evam uxorem octo dierum circumcidetur. 1 2. q. 102. 5. ad 1. in.
CAPUT IV
Respexit q. 70. 3. ad 3. — Eritque pactum meum in carne
suam. i. q. 51.3. ad 6. i. q. 98. 2. ad 2
Dominus ad Abel, et ad munera ejus. 1 2. q. 1Ù3. 1. vestra, in fœdus æternum. 1 2. q. 102. 5. ad 1. et
ad I. Sub te erit appetitus tuus, et tu dominaberis q. 103. 3. ad: 1.
ffllus. 1 2. q. 10. 3. o. 1. 1 2. q. 77. 78. c. et q. 80.
Apparuerunt ei tres viri. 2 2
CAPUT XVIII
3.0.2 2. q. 155. 3. ad 3. et q. 156. l.c. et q. 175.2.
ad 2. — V<ox sanguinis
_.....................................................
fratris tuj clamat ad me de q. 84. 1. ad l. et ad 3 — Quos adoravit in terra
terra. 2 2. q. 83. i. ad 1. et 8. ad 23. — Occidi virum l. q. 51. 3. ad 5. 2 2. c 84. 1. ad 1. q. 94. 1. ad 2
"
Domine,
_ si inveniv___
gratiam
__ in ocu
in vulnus meum et adolescentulum in livorem m. q. 25.6.0
meum. 2 2. q. 64. 8. c. ad 1
Major est iniquitas lis tuis, etc. usque transibitis. I. q. 51. 3. ad 5. —
mea, quam ut veniam merear. 2 2’ q. 20. o. — O· Cumque comedissent, i. q. 51. 3. ad 5. et q. 55. 6
celare potero
Abraham,
quæ gestuΓ’
'
“ '
mnis qui occiderit Cain, septuplum punietur. 1 2 [ ad 1. —Num
rus sum. m. q. 43. 2. âd 11.— Descendam,et videbo
q. 105. 2. ad 9.
utrum clamorem opere compleverint, ni. q. 46. 1
CAPUT VI.
Videntes filii Dei filias hominum. ad 3.
iq.5L3.ad 6 - Gigantes autem erant super terCAPUTXIX.- Compulit illos oppido, ut diver
ram in diebus illis. 1. q. 51. 3. ad 6
Pœnituit
eum, quod hominem fecisset in terra. i;q. 19. 7 terent ad eum. i. . 21. 4. c. 2 2. q. 30. 1. c. — U·
Nec stes in o
ad 1.1. q. 102. 2. ad 3. in. q. 49. 5. ad 2
------Delebo perdamus illos. 1 . q. 87. 2. o
ab homine, etc. 1 2. q. 105. 2. ad 11.2 2. q. 108. 4. mni circa regione, ni. q. 41. 2. 4. ad 2
ad 3.—Omnis quippe caro corruperat viam suam.
Venit autem Deus ad Abime
CAPUT XX
I 2. q. 71.2. ad 3. et q. 72. 2. ad 4. 2 2. q. 154. 12. o. ! lech, per somnium nocte. 2 2. q. 80. 2. c. o. q. 95. 6
Abraham
CAPUT VIII. — Noe dimisit corvum, qui egre­ 2 2. et q. 154. 3. c. et q. 172. 1. ad 2
diebatur et non revertebatur. 1 2. q. 102.6. ad 1.— propheta est, et orabit pro te. 2 2. q. 174. 6. c. m
Donec siccarentur aquæ super terram, ni. q. 28. 3. q. 31. 2.\c. et 8. ad 3.
ad 3. — Odoratus est Dominus odorem suavitatis.
CAPUT XXII
Tentavit Deus Abraham. T. q
1 2. q. 103. 1. ad 1.2 2. q. 186. 3. ad 6. et 5. ad 1. I 114. 2.0.2 2. q. 97. 2. c
Tolle filium tuum, etc
et 6. c. ad 3. et 7. 8. c. — Sensus enim et cogitatio usque monstravero tibi. 1 2.
94. 5. ad 2. et q
humani cordis in malum prona sunt ab adole­ 100. 8. ad 3. 2 2. q. 104. 4. ad
et q. 154. 2. ad 2
scentia sua. ί1 2. q. 92. 6. o. et 3. q. 27. 3. c.
— Postquam adoraverimus revertemur ad vos. 2
CAPUT IX
Terror vester ac tremor sit super I 2. q. 111.1. ad 1. — Extenditque manum ut immo­
cuncta animalia terræ. i. q. 96. 1. 2. c
Omne laret filium suum. 1 2. q. 94. 5. ad 2. et q. 100. 8. ad
quod movetur, et vivit, erit vobis in cibum, etc 3. 2 2. q. 64. 6. o. 2 2. q. 104. 4. ad 2. et q. 154. 2.
usque omnia. 1 2. q. 102. 6. ad 2. — Apparebit ar- ad 2. et q. 171. 5. c. m. q. 47. 6. ad 3. — Nunc coeus meus in nubibus. 2 2. q. 95. 5. c — Noe bibens |.gnovi quod timeas Deum. 1 2. q. 112. 5. ad 5. et
.vinum, inebriatus est, et nudatus in tabernaculo in. q. 10.2. ad 1. — Appellavitque nomen loci
suo 2 2. q. 150. 1.4. c
Sit Chanaan servus ejus illius, Dominus videt. 1 2. q. 102. 4. ad 2. —
22. q. 57. 3. ad 2. 2 2. q. 104. 5. c. ad 2. et 6. ad 1. Per memetipsum juravi. 2 2. q. 89. 1. o.
et q. 108. 4. ad 1. et q. 122. 4. ad 3.
CAPUT XXIII. — Dabo pecuniam pro agro» et
CAPUT X. — Ab iis divisæ sunt gentes in sic sepeliam mortuum meum. 2 2. q. 100. 4. ad 3.
terra post diluvium. 2 2. q. 176. 1. o.
CAPUT XXIV — Ut adjurem te. 2 2. q. 83. 17.
CAPUT XII. — Dixit Abraham uxori suæ : Dic, ad 1. et q. 90. o. - Filium meum ne reducas illuc.
Obsecro, quod soror mea sis. 2 2. q. 110. 3. ad 3. 2 2. q. 104. 5. c.- Posuit ergo servus manum Asub
femore Abraham domini sui, et juravit illi. 2 2
et q. 111. 1. ad 1.
hydriam
CAPUTXI1L —’Facta est rixa inter pastores. 2 q. 89. 7. c. — Puella cui dixero inclina hydriam,
q.37. 2. ad 5. et q. 41. 1 2. c. et q. 42. 1l.c.— Ne, usque cum domino meo. 2 2. q. 95, 7. ad 3. — E
2.
Vocemus
---------- puellam
quæso, sit jurgium inter me et te.'2 2. q. 41. 1. o. dixit mihi. 2 2. q. 95. 7. ad 3. — V
— Fratres enim sumus, m. q. 28. 3. ad 5
5. — * Ædi- et quæramus ejus voluntatem. 2 2. q. 104. 5. c
L. et 3. c.
ficavitque ibi altare Domino. 1 2. q. 103. 1. ad 2. sup. q. 47. 1. o.
CAPUT XXV - Deprecatus est Isaac pomiCAPUT XIV
At vero Melchisedech rex Sa
etc. usque conceptum Rebec
lem, offerens panem et vinum. 1 2. q. 103. 1. ad 3. num pro uxore sua,Dixlt
Jacob fratri': Vende mihi
i. q. 23. 8. ο. — Γ '
111. q. 22. 6. ad 3. in. q. 73. 6. c. et ad 1. — Et dedit cæ.
primogenita tua. 2 2. q 108. 4. ad 3.
ei decimas ex omnibus. 2 2. q. 87. 1. ad 3.
Caput XXVI1. — ΓDixit Jacob: Ego sum priCredidit Abraham Deo, et repuCAPUT XV
litiam. 1 2. q. 113. 4. o. — Dixit mogenitus tuus Esau. 22. q. 110. 3. ad 3
Abraham Deo: Domine Deus, unde scire possum
CAPUTXXVIII
quod possessurus sim eam. 2 2. q. 97. 2. ad 3. — cob: noli accipere conjugem, etc. usque avunculi
Necdum enim compietæ sunt iniquitates Amor- tui. 2 2. q. 104. 3. c. —-Γ
-------‘-----------_
Deus
autem
omnipotens,
s
rhæorum. 1 2. q. 87. 8. ad 1.
17. c. — Benedicat tibi. s.. 1.
1 — Jacob vidit in so

Ex libro Geneseos

INDEX I

mnis scalam, etc. usque per eam. 2 2. q. 181.4. ad
7. — Et ero custos tuus. i. q. 113. 1. ad 2. — Vere
Dominus est in loco isto. i. q. 8. 2. c. et q. 52. 2. c.
et q. 52. 3, ad 3. — Votum vovit Deo dicens» si
Deus fuerit mecum. etc. usque Domus Dei. 2 2.
q. 88. 2. ad 1. — Cunctorumque quæ dedens mihi
decimas offeram tibi. 2 2. q. 87. 1. ad 3.
CAPUT XXIX. — Indicavit ei quod frater pa­
tris sui esset, s. 13. — Sed Lia lippis erat oculis:
Rachel decora fade, et venusto aspectu. 2 2. q. 179.
2. — Os meum et caro mea es. sup. q. 54. 1. 4.
Timensque Jacob. 2 2. g.
CAPUT XXXI
158. 7. c. ad 3. —- ·Cum jurgio
_ ait. 2 2. q. 41.2. ad 2.
— Pone hic coram fratribus meis et fratr. tuis. s. 13
Vidi Deum facie ad faciem.
CAPUT XXXII
i. q. 12. 11. ad 1.2 2. q. 180. 5. ad 1.— ΓIpse vero
claudicabat pede. 2 2._q. 108. 7. ad 4.
CAPUT XXXIII.— Jacob adoravit pronus in
terram, similiter ancillæ et uxores et filii ejus. s.
18. — Quasi viderim vultum Dei. s. 3. et 32. — Ob
stuprum sororis. 2 2. q
c. et 6. o.
CAPUT XXXV. — /Apparuit Deus Jacob, s. 32.
— Benedixitque ei. s. 1. — Ego sum Deus omnipotens, s. 17
Crescite et multiplicate, s. 1.
CAPUT XXXVIL —Accusavitque Josep h fratres suos crimine pessimo. 2 2. q. 33. 7. ad 2.• et q·
154. 12. ad 4. — Non interficiamus animam
ejus, infr. 46.
CAPUT XXXVIII
Nunciatum est Thamar
quod Judas socer ejus, etc. usque fi. 2 2. q. 154
CAPUT XXXIX.— Benedixitque Dominus do­
mui Ægyptii propter Joseph, s. 1. — Et ille, sci­
licet Joseph, recusabat stuprum. 2 2. q. 154. 6.
ad 2.
CAPUT XLI
Post duos annos vidit Pharao
somnium. 2 2. q. 173. 2. c. — ΓUterque
’
vidimus somnium præsagium futurorum. 2 2.’ q. 95. 6. c
Erat ibi puer Hebræus, usque eventus. 2 2. q. 1173
7. c.
CAPUT XLII
Cumque adorassent eum scllicet Joseph fratres sui. s
L — Per salutem Pharaonis. 2 2. q. 89. 6. b.
Deducetis canos meos
cum dolore ad inferos, sup. q. 69. 4. c
CAPUT XLII1
Deus autem meus omnipotens. s. 17
Et adoraverunt proni in terra, s. 18.
CAPUT XL IV. — Sciphus quem furati estis, etc.
usque in quo augurari solet. 2? 2. q. 94. 7. ad. 1.
1.—
An ignoratis quôd non sit similis mei in augurandi
scientia? Ibidem.
CAPUT XLV. — Nec poterant respondere fra­
tres, nimio timore perterriti. 1 2. q. 44. 1. ad 2.

CAPUT XLVI
Ego descendam tecum, s. 3
— Cunctæ anima? quæ egressæ sunt de femore Ja
cob. 1. q. 3.2. ad 1. i. q. 118.2. ad 1 — Detestantur
Ægyptii omnes pastores ovium. 1 2. q. 102. 3.

CAPUT XLV 11. — Adoravit vestigium virgae ejus. s. 18. — Pone manum sub femore meo. s. 24

Εκ libro Exodi

quibus filios instruebat, 1 2. q. 100. 5. ad 4. 2 2
q. 101. I. c. et q. 106. 1. c. et 6. ad 1.

CAPUT L
Pracepitque servis suis medicis
ut aromatibus condirent patrem, ni. q. 51 2. ad 2
— Pater meus adjuraverit me. s. 24. — Sepelic·
runt eum in spelunca duplici, quam emerât A
braham, etc. usque Mambre. s. 23. — Vene
runtque ad eum scilicet Joseph fratres sui, ei
proni in terram adoraverunt, s. 18 . — Num Del
possumus resistere voluntati? i. q. 19. 6. o. et q.
22. 2. ad 1. L q. 103. 7. 8. o. — <Quam juravit
Deus Abraham, s. 22.

LIBRO EXODI
CAPUT I. — 1Et quia timuerunt obstetrices
Deum, ædificavit illis domos. 1 2. q. 114. 10. ad
2. 2 2. q. 110. 3. ad 2. et 4. ad 4.
Movses percussum Ægyptium
CAPUT II
6. ad 2. — Accepitabscondit sabulo. 2 2
que Sephoram filiam ejus, quæ peperit ei filium.
Infra 34.
CAPUT III. — Terram quæ fluit lacte et meile.
1 2. q. 102. 3. ad 2. m. q. 73. 6. o.etq. 74. 6.
ad 1. — iQuis ego sum, ut vadam ad Pnaraonem,
- Ego sum qu^ sum et
etc. 2 2. q. 185. 2. ad 2
ll.o.
___ 1___
qui est. I. q. 2. 3. o. et q. 13. 11.
o. — iDominus
Deus vocavit nos. 1 2. q. 113. 1. ad 3. — Ibimus
viam trium dierum in solitudine. 2 2. q. 88. 8. o.
— Postulabit mulier a vicina, etc. usque fi. 1 2.
q. 94. 5. ad 2. et q. 100. 8. ad 3. 2 2. q. 66. 5. ad 1.
2 2. q. 104. 4. ad 2.
CAPUT IV. — Iratus est Dominus in Moysem.
1. q. 3. 2. ad 2. et q. 19. 11. c. et q. 20. 1. ad
2. et q. 59. 4. ad 1. et 2 2. q. 162. 3. c. — Et
indurabo cor ejus. i. q. 23. 3. ad 2. et q. 48. 6.
c. et q. 49. 2. o. et q. 63. 5. c. 1 2. q. 79. 1. ad
ad 2. 2 2. q. 15. 1. o. et
o. et q. 87
illico Se­
q. 19. 1. ad 3. et q. 24. 10. c.:. — Tulit
T
ptiora acutissimam petram, et circumcidit præputium filii sui. m. q. 70. 3. ad 2
CAPUT V. — Vocavit nos. s. 3. — Eamus viam
trium dierum, s. 3.
Dixit Dominus ad Moysem, I. q.
CAPUT VI
43. 7. ad 5. 1 2. q. 98. 3. ad 1. — Et nomen meum
Adonai, non indicavi eis. 2 2. q . 17. 4. 6. b. —
Cum incircumclsus sim labiis,
ad 3.
CAPUT VII. — Ecce constitui te Deum Pharao­
nis. i. q. 13. 9. 10. — Sed ego indurabo eum.
s. 4. — Feceruntque similiter malefici, per incan­
tationes. î. q. 100. 4. ad 2. et q. 114. 4. o. 2 2. q.
178. 2. c. ad 3.
CAPUT VIII. — Dixitque Dominus ad Moysem,
s. 6. — Fecerunt autem et malefici per ihcantationes suas similiter, s. 7.
Malefici non potuerunt educere cinifes: Γideo dixerunt: Digitus
Dei est hic. i. q. 32. 1. ad 1. et q. 36. 1. ad 1
— Viam trium dierum ibimus in solitudine, s. 3
IX. —r
'
Dixit Dominus
ad Moysem, s. 6
— Induravitque Dominus cor Pharaonis. s. 4.
caput

CAPUT X
Ego enim induravi cor PharaoCAPUT XLVI 11. — Deus omnipotens, s. 17. —
Dixit Dominus ad
Apparuit mihi. s. 32. — Adoravit pronus in ter­ nis, et servorum ejus. s. 4
Moysem, s. 6
Pergemus cum filiis et filiabus.
ram. s. 18.
CAPUT XLIX. — Ascendisti cubile patris tui
CAPUT XI. —ΓDices ergo omni plebi ut postu·
2 2. q. 154. 8. ad 1. — Benedicet tibi. s. 1. —
Quam, scilicet speluncam, emit Abraham, etc let, usque Ægyptiis. s. 3"L — Et induravit Domi
usque sepulchri. s. 23. — Finitisque mandatis nus cor Pharaonis. s. 4.

Ex libro Exodi

INDEX I

Ex libro Exodi

CAPUT XII. — Dixit Dominus ad Moysem, s. 6. I 2. q. 100. 5- c. 2 2. q. 89. 1. 14. o. q. M. 2,
— Decima die mensis huius tollat unusquisque c. — Neque enim habebit insontem Dominus
agnum, usque il. 1 2. q. Iü2. 5. ad 2. —· In cunctis eum, etc. usque frustra. 1 2. q. 100. 7. ad 2.
diisÆgypti. s. 7. — Habebitis hanc diem in mo­ Memento ut diem sabbati sanctifices. 1 2. q.
numentum, et celebrabitis eam solemnem Do­ 100. 5. ad 2. ct 7. ad 2. et ad 5. et 11. c. et q.
mino. I 2. q. 100. 5. ad 2. et q. 102. 4. ad 10. 102. 2. c. et 4. ad 10. et 105. 4. c. 2 2. q. 35.
et 5. ad 2. — Azyma comedetis septem diebus, m. 3. ad 1.2 2. q. 122. 4. o. — Sex diebus opera­
q. 74. 4. c. ad 3. — Septem diebus fermentatum beris et facies omnia opera tua, etc. usque por­
non invenietur in domibus, vestris. 1 2. q. 102. tas tuas. I 2. q.
i. 8. ad 4. et q. 107. 2. ad
3. ad 14. ui. q. 74. 4. c. et ad 3. — Et petierunt 3. 2 2. q. 40. 4. o
. 122. 4. ad 3. ih. q. 40. 4.
ab Ægyptiis vasa, usque profecti, s. 3. — Omnis ad I. et ad 3. ex enim diebus fecit Deus
alienigena non cornedet ex eo, scilicet phase. 1 2. cælum et terram, etc. usque in eis sunt. i. q.
q. 102.5. c. m. q. 37. 1. et q. 40. 4. c. ct q. 70. 4. — 68. 1. ad 1. et q. seq. 1 2. q. 100. Ί. ad 2. —
SI quis circumcisus non fuerit, non vescetur ex Honora patrem tuum, et matrem tuam, l 2. q
eo,scilicet Phase, s. 10i.— Eadem lex erit indigenæ 100. 5. c. ad 4. et 11. c. 2 2. q. 33. 2. ad 2. 2 2
et colono qui peregrinantur apud vos. 1 2. q. 105. q. 101. 2. o. et q. 104. 5. ad 1. et q. 106. 3. c
ad 3. et q. 122. 5. o. et q. 189. 6. c. ad 1. —
Ut sis longævus super terram. 1 2. q. 100. 7.
CAPUT XIII. — Locutus est Dominus ad Moy
ad 3. et ad 4.. 2“ 2.
Λ q. 122. 5. ad 4. — Non oc­
sem dicens, s. 6. — Sanctifica mihi omne pri
cides. 1 2. q. 100. 4. c. et 8. ad 3. et II
11. c. 2 2.
mogenitum. m. q. 28. 2. ad 1·. et q..37. 3. ad 1
— Ut non comedatis fermentatum, s. 12. — Ter q. 64. 3. o. et 5. ad 2. et ad 3. et 7. c. et 8. o.
et q. 65. 1. o. ad 4. 2 2. q. 122. 6. ad 2
2. — Non
ram fluentem lacte et meile, s. 3. — Septem die
moechaberis. 1 2. q. 100. 11 . c. 2 2. q. 170. 1. o.
bus vesceris azymis.·' s. 12.
— Non furtum facies. 1 2 q. 100. 11. c. 2 2.
Locutus est Dominus ad Moy- q. 122. 6. ad 2. - Non falsum testimonium diCAPUT XIV.
Indurabo cor Pharaonis, etc ces. 1 2. q. 100. 11 c. 2 2. q. 70. 4. o. et q. 110.
sein dicens, s. 6
s. 4.
4. ad 2. et q. 122. 6. ad 2?. — Non concupisces.
100. 5. c. ad 5. et ad 6. et 4. ad 3. et 11
CAPUT XV.
Iste Deus meus. i. q. 39. 8. ad
q. 122. 6. ad 3. et ad 4. et q. 170. 1. c.
3. — Omnipotens nomen ejus
Non facietis deos ar— Venit Deus, s
Misisti iram tuam. s. 4. — 1
piritu furoris genteos,
et deos aureos non facietis vobis, s. 7.
tui. Ibidem
Dominus regnabit in aeternum
et ultra. I. < 10. 2. ad
— 2.
“. -— Magnificus in san- — Altare de terra facietis mihi, etc. usque pol­
luetur. 1 2. q. 102. 4. ad 7. et m. q. 83. 3. ad 5.
ctitate 22.
134. 2. ad 3
— Non ascendes per gradus ad altare meum, ne
CAPUT XVI
Dixit Dominus ad Moysem. reveletur turpitudo tua: 1 2. q. 102. 4. ad 4.
Requies sabbati sanctificata est DomiCAPUT XXI
Si emeris servum Hebræum,
no, inf. 20 — Filii autem vestri comederunt
annis serviet tibi in septimo egredietur limanna luadraginta annis, donec, usque Cha- sex
ber gratis. 1 2. q. 105. 4.
" ..7ad Γ1
/®fferat eum
naan. 1
q. 102. 3. ad 2. ui. q. 73. 6. o. et q.
Si dixerit servus, diligo,
Dominus diis. s. 7
74. 6. ad 1
etc. erit ei servus in sæculum * “
105. 2
vendiderit.....
filiam suam... non
CAPUT XVII. — Et bellum Dei erit contra ad 10. — Si
Γ quis
......................
Amalech, a generatione in generationem. 1 2. q. egredietur siciit ancillæ, etc. 1 2. 105. 4. ad 4
— Qui percusserit hominem volens occidere e
105. 5. c. ad 1.
morte moriatur, s. 20
Qui furatus fu
- Super omnes deos.^s. 7 um,
CAPUT XVIII
erit hominem et vendiderit, etc. moriatur. 1 2
q. 105. 2. ad; 10
Vocavitque Moysem Domi
' J. — Et percusserit alter proxi
CAPUT XIX.
usque restituat. 1 2. 105. 4. ad 3
rnum
nus. s. 3
Portaverim vos super alas aquila
rum. 2 2.
Eritis mihi — Qui percusserit servum suum, etc. usque il­
123. 6. ad 1. et ad
Si percusserit
in peculium de cunctis populis. 1 2. q. 105. 1. lius est. 1 2. 105. 4. ad 3
usque livore.
ad
-2 1. —
— Veniam ad te. i. q. 3. 1. ad 5. q. 9. quis mulierem prægnantem
àd 2. — Si bos cornu petierit,
1. ad 3
Audiat me populus loquentem ad 2_’ 2. q. 64. 8. ad
te. s. 6. — Omnis qui tetigerit môntem, etc etc. usque opprimetur. 1 2. q, 105. 2. ad 11.
— Si quis aperuit cisternam, etc. usque erit. 2
usque non vivet. 2 2
33. 4 ad 1.
2. q. 43. 1. c. 2 2 q. 189.
“ 1. ad 3.
CAPUT XX. — Locutus est Dominus cunctos
CAPUT XXII. - Si quis furatus fuerit ovem
sermones hos. s. 6 — Non habebis deos alienos.
s.7.— Non facies tibi sculptile, neque omnem si­ aut bovem, etc. usque pro una ove. 1 2. q. 105
~ 3.
‘ ad 1. et‘ q. 66.
~ 6. ad‘ ~2.
62.
militudinem. 1 2. q. 100. 7. ad 2. et ad 3. et ad 4. 2. ad 9. 2 2
— Applicabitur ad deos. s. 7.
2 2. q. 122. 2. ad 2. et 3. q. 25. 3. ad 1. et ad 2. m. q. 49. 6
et ad 3. — Non adorabis ea neque coles. 2 2.
2 — Si quis amico commendaverit ecuniam, etc.
q 122. 2. usque non restituet. I 2. q. 105. . ad 4. et ad
q. 84. 1. ad 1. et 2 2. q. 94. 2. 3. o. q.
Qui a proximo suo quid­
o. et. q. 161. 3. ad 1. m. q. 25. 3. ad 11. 2 et 3. 3. 2 2. q. 62. 6. c
— Deus zelotes. 1 2. q. 28. 4. o. —
— Visitans ini­ quam horum mutuo postulaverit, etc. usque oumento,
sui Ibidem. — Qui coierit ‘cum jumento,
qultatem patrum in filios. 1 2. q. it. I. ad 1. peris sui.
ct 2. ad 1. et q. 87. 7. 8. o. 2 2. q. 108. 4. o. et morte moriatur. 1 2 q. 105, 2. ad 11.2 • q- 154.
q. 164. I. ad 4. ni. q. 14. 1. ad 1 — In ter- 12. ad 4. — Qui immolat diis occidetur præter
tiam et quartam generationem. 1 2 q. 87. 8. ad Domino soli 1 2 q. 102. 3. c. 2 2. q. 84. I. ad
1. 2 2
108. 4. ad I. — Qui oderunt me. I. 1. et q. 85. 2. o. 2 2. q. 94. 2. c. 3. q.’48. 3. c. —
13. 4. o. ct 3. ad 2. et q. Indignabitur furor meus. s. 4. — Non negabis
q. 60. 5. ‘ad 5. 2 2
Et faciens misericordiam in mii- unum quasi exactor, nec usuris opprimes. 2 2.
34. 1. o. 2. o
lia. etc. usque præcepta mea. 1 2. < 100. 7. ad q. 78. 4. o. — Si pignus a proximo tuo acceperis
2. et ad 3. et ad 4. m. q. 84. 10. c - Non as- vestimentum, etc. usque dormiat. 1 2. q. 99.
------- nomen
-------- 1 Domini Dei tui in vanum. 1 2. 5. et q. 105. 2. ad 4. 2 2. q. 62. 8. c. — Quia mi­
sumes
q. 1ÔÔ. 7. ad 4. ct 5. c. et II. c. ad 2. 2 2. q. sericors sum. i. q. 21. 3. o. 2 2. q. 30. 2. ad 1.
122. 3. o. — Qui assumpserit nomen Dei sui. — Decimas tuas non tardabis offerre. 2. 2. q. 87.

Ex libro Exodi

INDEX I

1. o. in. q. 31. 8. c. — Et primitias. 2 2. q. 85.
q. 86. 4. o. — Primogenitum
filiprum
3. ad 3. et a.
Prin
obus quoque et ovibus
tuorum dabis mihi, de bobus
Septem diebus sit
similiter fades, s. 13. — septem
sir ccum
matre sua, die octava reddes illum mlhL lI 2.
q. 102. 3. ad 7. et 5. ad l. ili. q. 70. 3. ad 3. —
Pupillo et viduæ non nocebitis. 2 2. q. 65. 4
ad 2.
CAPUT XXHI. — Non suscipies vocem men­
dacii. 2 2. q. 69. I. 2. o. et q. 70. 4. c. 2 2. q.
110. 3. 4. o. et q. 111. 1. c. et q. 124. 5. ad 2. —
Nec junges manum tuam, ut pro impio falsum
dicas testimonium, s. 20. — Pauperis quoque
non misereberis in judicio. 2 2. q. 63. 4. ad 3. —
Et Insontem et justum non occides, s. 20. — Sex
diebus operaberis, septima die cessabis, s. 20. —
Per nomen externorum deorum non jurabis, s.
20. 2 2. q. 89. 6. o. — Solemnitatem azymorum
custodies, s. 12. — Azyma comedetis septem die
die-­
bus. Ibid. — Non immolabis super fermentum.
‘ i
Ibid. — Primitias frugum terra tuæ deferes in
domum Domini Dei tui. 2 2. q. 85. 3. ad 3. et
Iq. 86. 4. o. — Non coques hœdum in lacte matris
- 102. 6. ad 4. et ad b.
8. — Et est nomen
suæ. 1 2. q.
meum in illo, scilicet angelo, s. 6. — Non adorabis
deos eorum, neque coles, s. 20. et 7.
CAPUT XXIV. — Moy*si quoque dixit Deus.
s. 6. — Et vocavit eum, scilicet Moysem, Domi­
nus. s. 3. — Daboque tibi duas tabulas lapideas, |
infr. 31. — Moyses fuit ibi, scilicet in monte,
quadraginta diebus, et quadraginta noctibus. 2 2.
q. 147. 5. c. et xn. q. 40. 2. ad 3. —Si quid natum
fuerit quaestionis inter vos. sup. q. 20. 2. ad 3.
CAPUT XXV. — Locutus est Dominus ad May- |
sem. s. 6. — Tollant mihi primitias ab omni ho- i
mine. s. 22. — Arcam de lignis Sethim compingite,
cujus longitudo, etc. usque fin. 1 2. q. 102. 4. ad
6. — Qui, scilicet vectes, semper erunt In cir- I
culls. 1 2. q. 65. 2. 3. 5. o. 2 2. q. 23. 7. o. 2 2. i
q. 108. 2. ad 2. — Duos quoque cherubim aureos I
et productiles facies, etc. usque inde. 1 2. q. |
102.4. ad 6. — Facies alteram coronam aureolam. I
sup. q. 96. L c. — Facies et candelabrum ductile ;
de auro mundissimo. 1 2 q. 102. 4. ad 6. — !
Facies et lucernas septem. Ibid.
CAPUT XXVI. — Tabernaculum ita fiet, etc.
usque fin. 1 2. q. 102. 4. ad 2. — Facies et velum
de hyacintho, etc. usque finem. 1 2. q. 102. 4.
ad 4.
CAPUT XXVII. — Facies et altare de lignis
Sethim, etc. usque fin. s. 20. — Facies et atrium
tabernaculi, etc. usque fin. 1 2. q. 102. 4. c.
— Cuncta vasa tabernaculi in omnes usus, etc.
ex^ære facies. 1 2. q. 102. 4. ad 7.
CAPUT XXVIII. — Loqueris cunctis sapien­
tibus corde, quos replevi spiritu prudentiæ, etc.
infr· 31. — Hæc autem erunt vestimenta, quæ
facient, etc. usque fin. 1 2. q. 192. 5. ad 10.
— Sacrificium est Domino. 2 2. q. 81. 4. ad 1.
11. q. 22. 2. c. et q. 48. 3. c.
CAPUT XXIX. — Sed et hoc facies, ut mihi
in sacerdotio consecrentur, etc. usque fin. 1 2. q.
102. 5. ad 8. et q. 103. 2. ad 1. ni. q. 62. 6. ad 2.
— Agnos anniculos duos per singulos dies jugiter.
1 2. q. 102. 4. ad 10, et m. q. 22. 3. ad 3. —
Ut sacerdotio fungantur mihi. ni. q. 22. 6. ad 2.
* CAPUT XXX. — Faciesque altare ad adolendum thymiama, etc. usque tegitur, s. 20. —
Locutus est Dominus ad Moysem, s. 6. — Sanctlficablsque omnia. 2 2, q. 81. 8. c. Hi. q. 62.
6. ad 2. et q. 63. 6. ad 2.

CAPUT XXXI. — Locutus est Dominus ad
Moysem, s. 6. — Ecce vocavi ex nomine Beseleel.
I 2. q. 113. 1. ad 3. — Videte ut sabbatum meum
custodiatis, s. 20. — Qui fecerit opus in eo. Ibi­
dem. — Sex enim diebus fecit Dominus cœlutn
et terram. S. 20. — Dedit Dominus Moysi duas
tabulas lapideas. 1 2. q. 98. 2. 3. o. et q. 107.
1. c. Hi. q. 42. 4. ad 2.
CAPUT XXXII, ·— Fac nobis deos. s. 7. ~
Sedit populus manducare et bibere, et surtaxeront
ludere. 2 2. q. 168. 2. ad 2. et 3. ad 2. — Ut
irascatur furor meus. s. 4. — Portans duas tabulas,
s. 31. — Inducens super eum peccatum maxi­
mum. 1 2. q. 102. 3. 11. 2 2. q. 10. 3. o. et q. 13. 3.
c. et q. 39. 2. o. 2 2. q. 94. 3. o. m. q. 80. 5. c.
— Consecrastis manus vestras hodie Domino, etc.
usque benedictio. 1 2. q. 102. 5. ad 8. et 9. —
De libro tuo quem scripsisti, i. q. 24. o. et q. 39.
8. fin. — Qui peccaverit mihi, delebo eum de libro
meo. I. q. 24. 3.Ό. — Angelus meus præcedet
te. i. q. 113. 1. o.
CAPUT XXXIII. — Terram fluentem lacte
et meile, s. 3. — Et mittam præcursorem tui ange­
lum. t. q. 113. o. — Loquebatur autem Dominus
ad Moysem, facie ad faciem. 1 2. q. 98. 3. ad 2.
2 2. q. 174. 4. c. ad 1. — Novi te ex nomine. 1
2. q. 112. 5. ad 5. 2 2. q. 172. 4. — Præcipis ut
educam populum istum. 1 2. q. 90. 2. ad 1.2 2.
q. 174. 4. c. et ad 1. — Ostende mihi viam tuam,
et gloriam tuam. 1. q. 12. 11. ad 2. 2 2. q. 174. 4.
c. et 5. ad 1. et q. 175. 3. ad 2. et q. 180. 5. c. —
Et requiem meam dabo tibi. 1. q. /3. 3. c. 1 2 q.
3. 4. ad 1. et 8. c. 2 2. q. 18. 3. c. —· Non videbit
me homo, et vivet· i.q, 12. 11. o. et q. 13. 1. c.
et 2. ad 3. 1 2. q. 5. c. et 3. c. i. q. 93. o. 2 2. q.
180. 5. o. et q. 175. 4. o. et 5. c. — Non poteris
videre faciem meam. 1. q. 12. 4. o. et q. 23. 1.
c. et q. 56. 3. c. ad 2. et q. 62. 1. c. et q. 64.
1. ad z. i. q. 94. 2. c. et q. 108. 4. c. et 1 2 q.
5. 3. c. m. q. 10. 4. ad
a 2. — Stabis supra petram. i. q. 1θ5. 1. ad 4. — Cumque transibit gloria mea. z 2. q. 171.2. c. - - Et videbis posteriora
mea. i. q. 12. 2. c. ad 1.
CAPUT XXXIV. — Præcide mihi duas tabulas
lapideas, s. 31.
Deus misericors, et multæ mi- Et clemens. 2 2. q. 157. 1. 2.
serationis. s. 22
o. et 3. c. et 4. ad 3. et q. 169. 1. c. et 4. _c.
ad 3. — Patiens. 2 2, q. 123. o. ad l.et ad 2. — Et
verax, i. q. 16. 5. o. 1 2. q. 3. 7. c. 1 2. q. 93. l.ad
3. 2 2. q. 27. 4. o. —- Qui custodis misericordiam
in millia, s. 20. — Qui
' _ reddes iniquitates patrum
in filiis ac nepotibus, in tertiam et quartam pro·
geniem. s. 20'. — Noli adorare Deum alienum, s.
20. — Dominus zelotes. Ibid. — Deus æmulator.
Ibid. — Cum fornicati fuerint cum diis suis. 2 2.
q. 151.2. c. ad 3. — Nec uxorem de filiabus eorum
accipies filiis tuis. 1 2. q. 105. 4. ad 6. sup. q. 59.
1. — Deos conflatiles non facies tibi. s. 20. —
Solemnitatem azymorum custodies, s. 12. —
Septem diebus vesceris azymis. Ibid. — Ne ineas
pactum cum hominibus illarum regionum. 1 2.
q. 105. 3. ad 1. 2 2. q. 10. 9. o. q. 46. 2. ad 3. et fin.
— Sex diebus operaberis, in die septimo cessabis
arare et metere, s. 20. — Non immolabis super
fermento, s. 12. — Primitias frugum terræ tuæ
offeres, s. 22. — Non coques hœdum jn
in lacte mama­
tris suæ. 3. 23. — Fuit ergo ibi cum Deo quadraginta dies et quadraginta noctes, etc. s. *24.
CAPUT XXXV. — Sex diebus facietis opus: se­
ptimus dies erit vobis sanctus, s. 20. — Sepa­
rate apud vos primitias Domino, s. 22. — Faciat
tabernaculum suum. s. 26. — Ecce vocavit Do­
minus ex nomine, s. 3. — Omnes viri ac mulieres

— 6

I’

Ex libro Exodi

Ex libro Levitlcl

INDEX I

mente promptissima atque devota’obtulftre dona·
ria. 2 2. q. 85,3. ad 3. et q. 88. 4. c. — Ecce voca­
vit Dominus ex nomine Beselccl. I 2. q, 113. I. ad
3. — Et Implevit eum spiritu Del, sapientia, intriligcntia, scientia et omni doctrina, ad excogi­
tandum et faciendum opus. 1 2. q. 57, 2. 6, o. q.
8. 3. o. et q. 9. I. c. et 2. et 3. o.

Ex libro Levitieî

sanctuarii. 1 2. q. 102. 5. ad 5. — Ponetque
de «anguine ejus super cornua altaris thymia­
matis. s. 1 et 4. — Ponetque manum super caput
hostiæ pro peccato suo. i 2. q. 102. 5. ad 6.

CAPUT V. — Qui audierit vocem jurantis, us­
que anima. 2 2. q. 98. 4. ad 3. — Anima quæ teti­
gerit aliquid immundum, usque deliquit. 1 2. q.
CAPUT XXXVI. — Omnis sapiens quibus Do­ 102. 5. ad 4. m. q. 40. 4. ad 2. — Offerat agnam de
minus dedit sapientiam et intellectum, ibidem. gregibus sive capram, s, 3. — Orabit pro eo sa­
cerdos, et pro peccato ejus. s. 4. — Offerat duos
CAPUT XXXVII, — Fecit autem Bescleel et turtures, aut duo» pullos columbarum, s. 1. —
arcam, s. 25. — Fecit et propitlatorlum. Ibidem. Retorquebit caput ejus ad pennulas. Ibid. —
— Duos etiam cherubim. Ibidem. — Fecit et men­ Quicquid autem reliquum fuerit ejus, faciet disam de lignis Sethim. s. 6. — Fecit et altare thy­ stiilare ad fundamentum ejus. s. 1. — Non
miamatis de lignis, s. 20.
mittet in eam oleum, nec thuris aliquid im­
ponet, quia pro peccato est. 1 2. q. 102. 3. c. et
CAPUT XXXVIII. — Fecit et altare holo- ad 14.
causti. 1 2. q. 102. ad 7. o.
CAPUT VI. — Offeret arietem immaculatum,
CAPUT XXXIX. — De hyacintho et purpura s. 3. — Reddet omnia quæ per fraudem voluit
vermiculo ac bysso fecit vestes, usque fi. s. 28. obtinere integra. 2 2. q. 6ÎL 2. o. et q. 79. 3. ad 2.
— Altare aureum, et altare æneum. s. 20. ·— Et — Et· quintam insuper partem domino, cui da­
obtulerunt opertorium de pellibus arietum rubri­ mnum intulit. 1 2. q. 105. 2. ad 9. 2 2.-a. 62, 3. o.
catis, operimentum de hyacintinis pellibus. 1 2. et 4. c. — Si rem perditam invenerit. 2. 2. q. 66. 5.
q. 102. 4. ad 8. o.
ad 2. — Qui rogabit pro eo, et dimittetur ei. s. 4.
CAPUT XL. — Locutus est ad Moysem, s. 6. — Omne sacrificium sacerdotum igne cremabitur,
— Mense primo, prima die mensis eriges taber­ nec quisquam comedet ex eo. 1 2. q. 102. 3. ad 8.
naculum, usque fi. s. 26. — Et assumpto un­
CAPUT VII. — Sanguis ejus per gyrum fun­
ctionis oleo, unges tabernaculum cum vasis suis. detur altaris, s. I. — Sicut pro peccato offertur
1 2. q. 102. 4. ad 9. — Ut sanctificentur, s. 30. hostia, ita et pro delicto. 1 2. q. 102. 3. ad 8. —
— Applicabisque Aaron, et filios ejus, usque fi. Offerent ex ea caudam, s. 3. — Cujus carnes ea­
et fecit, s. 29. — Altare aureum, et altare holocau­ dem comedentur die, usque rea erit. 1 2. q. 102. 3.
storum s. 20. — Posuit in tabernaculo. 1 2. q. 102. ad 10. — Adipem non comedetis nec sanguinem,
4. ad 6.
s. 3. — Pectusculum et armus dexter erit sacer­
dotis offerentis hostiam pacificorum. 1 2. q. 102.
3. ad 8. 2 2. q. 85. o.
ο. — Quæ tetigerit immundum,
immundum
EX LIBRO LEVITICI
s. 5. — Fudit reliquum sanguinem ad funda­
menta ejus. s. 1. — Posuerunt super caput ho­
CAPUT L — Si holocaustum fuerit ejus obla­ stiæ Aaron et filii ejus. s. 4. — Et caudam, s. 3.
tio ac de armento, masculum immaculatum
CAPUT IX. — Utrumque immaculatum, s. 3offeret. I 2. q. 102. 3. ad 8. et ad 9. — Sanguinem
ejus fundentes per altaris circuitum. 1 2. q. 102. I— Reliquum fudit ad basim ejus. s. 1. — Et
3. ad 8. — De turturibus et pullis columbæ offeret. caudam, s. 3. — Pectora et armos dextros sepa­
1 2. q. 102. 3. ad 2. et ad 4. et ad 6. et ad 9. m. ravit Aaron, s. 7. — Laudaverunt Dominum,
q. 37. 3. ad 4. — Retorto ad collum capite ac ruentes in facies suas. 2 2. q. 81. 5. ad 1. et
q. 82. 2. ad 1. et q. 85. 3. o. et q. 88. 4. ad 1.
rupto vulneris loco. 1 2. q. 102. 3. ad 6.
CAPUT X. — Pectusculum quod oblatum est
CAPUT II. — Simila erit ejus oblatio, fundetque super eam oleum et thus, usque fi. 1 2. q. 102. et armum, s. 7.
3. ad 12. et ad 13. et ad 14. — Nec quicquam mel­
CAPUT XI. — Hæc sunt animalia quæ come­
lis adolebitur in sacrificio Domini. 1 2. a. 102. 3 dere debetis, usque fi. 1 2. q. 102. q. 6. ad 1.
ad 14. — In omni oblatione offeres sal. 1 2. q. 102. et ad 2. — Qui tetigerit morticina eorum, Im­
3. ad 13. et ad 14.
mundus erit. s. 5. — Usque ad vesperam.· 1
CAPUT III. — Si hostia pacificorum fuerit 2. q. 102. 5. ad 5. — Sancti estote, quoniam ego
ejus oblatio, usque fi. 1 2. q. 102. 3. ad 8. et ad 9. sanctus sum. 1 2. q. 98. 4. 6. et 5. c. et q. 99.
— Sive marem sive feminam. 1 2. q. 102. 3. ad 2. c.
9. — Immaculata offeret. 1 2. q. 102. 3. ad 7.
CAPUT XII. — Mulier si suscepto semine pe2 2. q. 86. ad 3. — Fundent sanguinem p er ατ­ pererit masculum, immunda erit septem die­
cuitum altaris, s. 1. — Omnis adeps erit Dό mini. bus, usque fi. 1 2. q. 102. 5. ad 4. et m. q. 37.
1 2, q. 102. 3. ad 8. et 6. ad 1. — Nec adipem, 3. c. ad 1. et 4. ad 2. — Pullum columbæ sive
nec sanguinem omnino comedetis. Ibid. — Of­ turturem, s. 1. — Orabitque pro ea sacerdos,
ferunt Domino caudam totam. 2 2. q. 138. 1. et sic mundabitur, s. 4.
ad 3.
CAPUT XIII. — Homo in cujus carne et cute
CAPUT IV. — Qui peccaverit per ignorantiam, ortus fuerit diversus color, usque fi. 1 2. q.
et de universis mandatis Domini, usque fi. 1 2. 102. 5. ad 4. et q. 107. 2. ad 4. — Vestis la­
q. 102. 3. ad 8. et q. 105. 2. ad 9. — Immacula­ nea sive linea quæ lepram habuerit, usque fi.
tum offeret Domino, s. 3. — Sanguinem fundet, 1 2. q. 102. 5. 4.
s. 1. — Omnem adipem offeret Domino, s. 3. —
CAPUT XIV. — Hic est ritus leprosi, quando
•Rogabitque pro eo sacerdos et pro peccato ejus,
et dimittetur ei. 1 2. q. 103. 2. c. — Hauriet mundandus est, etc. usque fi. 1. 2. q. 102. 5.
quoque de sanguine vituli inferens illum in ta­ I ad 7. et q. 103. 2. ad 3. — Et duos pullos cobernaculum testimonii. 1 2. q. 102, 5. ad 6. — lumbæ. s. 1. — Rogabit pro eo coram Domino,
Cumque intinxerit digitum in sanguine, asper- I s. 4. — Offeret agnum immaculatum, s. 3. —
get eum septies coram Domino contra velum 1 Sicut enim pro peccato, ita et pro delicto ad

Ex libro Lexitici

-r
‘r

3

. .

-J

.■ -«s·.·

INDEX I

Ex libro Lcvitici

sacerdotem pertinet hostia, s. 7. — Si fuerit mini, l 2. q. 100. 1 L c. 2 2. q. 95. 3. c. et 7. o. —
plaga lepræ in ædibus, etc. usque fi. I 2. q. Non observabitis somnia. I 2. q. 100. 11, c. 2 2.
q. 95. 6. o. — Super mortuo non incidetis carnes
102. 5. ad 4.
2 2. q. 92. 1 2. o. — Neque figuras ali­
CAPUT XV. — Vir qui patitur fluxum semi­ vestras.
aut stigmata facietis vobis. 2 2. q. 94. 2
nis, immundus erit, usque 5. ! 2. q. 102. 5. quas»
ad 1. — Non declinetis ad magos, nec ab ariolis ali­
ad 4. — Qui tetigerit, etc. immundus erit. s. quid sciscitemini. 1 2,. q. 100. 11.
11. c. 2 2. q. 95. 2.
5. — Usque ad vesperam. $. II. — Sumet duos — Coram cano capite consurge, et honora
»nora jjersopersoturtures, aut duos pullos columbarum, s. 1. — nam senis. I 2. q.
< 100.
' Λ IL c. fi. 2 2 . q. 63. 3 ad 2.
Mailer quæ redeunte mense patitur fluxum san­ — Si habitaverit advena in terra vestra,
etc. usguinis, etc. usque fi. 1 2. q. 102. 5. ad 3. — que Ægypti. 1 2. q. 104. 4. o. et q. 105. 3. o. —
Rogabitque pro eo coram Domino, s. 4.
Custodite omnia præcepta mea et universa juCAPUT XVI. — Duos hircos stare faciet co­ dlcia, et facite ea. s. 18.
ram Domino in ostio tabernaculi testimonii» us­
CAPUT XX. — Anima quæ declinaverit ad
que fi. 1 2. q. 102. ad 6. — Orabit pro se et
pro domo sua. s. 4. — Mense septimo decima magos et ariolos. s. 19. — Sanctificamini et estote
mensis, etc. erit expiatio vestri, atque mun­ sancti, quia et ego sanctus sum. s. 11. — Custo­
datio ab omnibus peccatis vestris. I 2. q. 102. dite præcepta mea, etc. s. 18. — Qui coierit cum
4. ad 10. et 5. ad 6. q. 103. 2. ad L et 3. ad 4. muliere in fluxu menstruo, etc. s. 15. — Qui sepa­
ravi vos a cæteris populis. I 2. q. 36. 3. ad 2,
111. q. 73. 6. c.
et ad 3.
CAPUT XVII. — Fundetque sacerdos sangui­
CAPUT XXI. — Ne contaminetur sacerdos in
nem super altare Domini, s. 1. — Si comede­
rit sanguinem, s. 3. — Anima omnis camis in mortibus, etc. usque fi. 1 2. q. 102. 6. ad 11. —
sanguine est. 1 2. q. 102. 3. ad 8. — Contami­ Sancti erunt Deo suo, s. 11. — Filia sacerdotis,
natus erit usque ad vesperamr 1 2. q. 102. 5. si deprehensa fuerit in stupro, etc. ill. q. 29. 1. ad
4. — Pontifex, id est, sacerdos maximus, etc. us­
ad 4.
que» qui sanctifico eum. 1 2. q. 102. 6. ad 11. —
CAPUT XVIIE — Facietis præcepta mea. at­ Homo de semine tuo per familias, qui habuerit
que judicia mea servabitis, et ambulabitis in maculam, etc. usque fi. 1 2. q. 102.5. ad 9. sup.
eis. 1 2. q. 99. 4. ad 2. — Quæ faciens homo, q. 36. 1. c.
vivet in eis. 1 2. q. 100. 12. ad 2, — Talis coitus
CAPUT XX II. — Homo de semine Aaron qui
incestus est. 2 2. q. 154. 1. c. et 9. o. — Sororem
uxoris tuæ in pellicatum non accipies. 1 2. q. fuerit leprosus, aut patiens fluxum seminis, etc. us101. 3. ad 2. — Ad mulierem quæ patitur men­ ! que cibus illius est. Ibidem. — Qui tetigerit imstruum non accedes. 1 2. q. 102. 5. ad 4. — i mundum» etc. s. 5. usque ad vesperam, s. 11. —
De semine tuo non dabis, ut consecretur idolo Morticinum et captum a bestia non comedent. 1 2.
Moloch. 2 2. q. 81. 5. ad 1. — Cum masculo q. 102. 6. ad 1. et ad 2. — Addet quintam partem
non commisceberis, etc. 2 2. q. 142. 4. ad 3. et q. cum eo quod comedit, et dabit sacerdoti, s. 6. —
154. 11. 12. o. in. q. 70. 2. ad 4. — Cum omni Quicumque obtulerit in holocaustum, illud erit
pecore non coibis, etc. usque scelus est. 2 2. q. masculum, s. 1. — Sine macula cuncta offerent,
154. 11. ad 2. et 12. ad 4. — Turpitudinem uxo­ s. 3. — Non immolabuntur una die mater cum
ris fratris tui non revelabis, sup. q. 55. 6. c. fœtibus suis. 1 2. q. 102. 6. ad 1. et ad 2. — Si
immolaveritis hostiam pro gratiarum actione, etc.
CAPUT XIX. — Sancti estote, quia ego sanctus usque alterius diei. s. 7. — Custodite mandata, etc.
sum s. 11. — Si immolaveritis hostiam pacifico­ s. 18.
rum Domino, ut sit placabilis. $. 3. — Eo die quo
CAPUT XXIII. — Hæ sunt feriæ Domini quas
fuerit immolata, comedetis eam, et die altero, etc.
usque polluit, s. 7. — Cum messueris segetes ter- vocabitis sanctas, etc. usque fi. 1 2. q. 102. 4. ad
ræ tuæ, non tondebis usque ad solum, etc. usque 10. et q. 103. 3. ad 4. — Cædetur agnus immacula­
dimittes. 2 2. q. 101.1. ad 2. — Nec decipiet unus­ tus. s. 3. — Non secabitis eam usque ad solum, etc.
quisque proximum suum. 2 2. q. 35. 5. o. et q. 56. s. 19. — Die decimo mensis septimi dies expiatio­
2. 2 2. q. 118. 8. o. — Non facies calumniam. 2 2. num erit celeberrimus, etc. s. 16. — A quintodeq. 68. 3. c. ad 1. et q. 69. c. — Nec vi opprimes cimo die mensis hujus septimi feriæ tabernacu­
eum. 2 2. q. 68. 8. c. q. 118. 8. o. — Non morabitur lorum, septem diebus Domino, etc. 1 2. q. 102. 4.
merces mercenarii tui apud te usque mane. 1 2. ad 10. et q. 103. 3. ad 4.— Dies primus vocabitur
q. 105. 2. ad 6. — Non maledices surdo. 2 2. □
. 75. celeberrimus, atque sanctissimus, s. L — Dies
3. o. — Timebis Dominum Deum tuum. 1 5 Q’ I octavus erit celeberrimus atque sanctissimus,
* ­ ’ I 2. q. 102. 5. ad L et ui. q. 70. 3. ad 3. —Sume­
67. 4. ad 2. 2 2. q. 7.1. c. et q. 19.2. o. — Non -inju
ste judicabis. 2 2. q. 60. 2. 3. 6. o. et q. 67. 1. tis die primo fructus arboris pulcherrimæ spatu­
o. ni. q. 59. 1. c. — Non eris criminator. 2 2. q. lasque palmarum, et ramos ligni densarum fron­
62. 2. ad 2. et q. 73. 1. ad 2. et q. 74. 1. ad 3. et I dium, etc. 1 2. q. 102. 4. ad 10. fi.
2. o. — Nec susurro in populis, i 2. q. 74. o. et I
CAPUT XXIV. — Qui blasphemaverit nomen
q. 75. L c. — Non oderis fratrem tuum. 2 2. Domini, morte morietur. 1 2. q. 110. 11. c. 2 2. q.
q. 25. 6. o. et q. 34. 4. o. — Sed publice argue 13. 2. m. q. 80. 3. c. — Qui irrogaverit maculam
eum. 2 2. q. 33. 7. o. m. q. 35. I. ad 1. — Jumenta sicut fecit fiet ei, fracturam pro fractura, etc. us­
tua non facies coire cum alterius generis ani­ que cogetur, i 2. q. 105. 2. ad 10. — Æquum
mantibus. 1 2. q. 102. 6. ad 8. — Agrum tuum judicium sit inter vos, etc. s. 19.
non seres diverso semine. 1 2. q. 102. 6. ad 9. —
Veste quæ ex duobus texta est, non indueris.
CAPUT XXV. — Anno jubilæi redient omnes
1 2. q. 102. 6 ad 6. — Orabitque pro eo sa­ ad possessiones suas, etc. usque
fi.
.
n. 1i 22. q. 105. 1.
cerdos, etc. usque et dimittetur peccatum, s. 4. — ad 3. — Facite præcepta mea et
< * judicia custoCum ingressi fueritis terram et plantaveritis li­ dite, s. 18.. ■— Terra non vendetur in perpetuum,
gna pomifera, auferetis præputia eorum, etc. us­ etc. usque vendetur
t 105. 2 c.
_________
vendetur I 2. q.
ad 3. 2 2._ q._
que proferunt. I 2. q. 102. 6. ad 5 - Non comede- 66. 2. c. —w Pecuniam tuam non
___dabis
____ ei
J 'ad
s -i' i : n
cum sanguine, s. 3. - Non augurabiusuram. 1 2. q. 105. 3. ad 3. 2. 2. q. 78. 1. o. __

— 8 —

Ex libro Numerorum

INDEX I

Ex libro Deuteronomii

CAPU'1 XX. — Si in seditionem, $. 16, — Lo­
eu tempore quo
Computabuntur fructus
vendidit, et quod reliquum <Bt reddet emptori, quimini ad petram coram eis, et Illa dabit aquas,
îicque recipiet possessionem suam. 2 2. q. 78. 2. i. q, 102. I. ad 4. — Egressus est obvius cum
id 6. — SI paupertate compulsus vendiderit se infinita multitudine, s. 7.
tibi frater tuus, non eum opprimes servitute fa­
CAPUT XXf L — Dixit Deus ad Balaam. 2. 2.
mulorum» etc, 1 2. q. 105. 4. ad 1. ad 4, sup. q. 172. 6. ad 2. — Aperiiltque Dominus os aslnæ,
q. 14. 3. I.
et locuta est, etc. 2 2. q. 165. 2 ad 4.
CAPUT XXVI. — Si in præccptls meis ambula­
CAPUT XXHI. — Nec ut filius hominis, ut
veritis, etc. usque fi. I 2. q. 91.5. c. et q. 99, 6. o. mutetur, i. q. 19. 7. ad 2.
et q. 104.1, ad I. et q. 107. 1. ad 2. — Non abji­
ciet vos anima mea. i. q. 3. 2. ad 1. et q. 19, 11. c.
CAPUT XXIV. — Quam pulchra tabernacula
CAPUT XXVII, — Animal quod immolari po­ tua Jacob, et tentoria Israel. 1 2. q. 105. I.
CAPUT XXV. — Phinees perfodit ambos, scili­
test Domino, si quis voverit, mutari non potest.
cet virum et mulierem, in locis genitalibus. 2 2.
2 2. q. 88. 10. ad 1.
q. 60. 6. ad 2,
CAPUT XXVI. — Numerate omnem summam
EX LIBRO NUMERORUM
filiorum Israel, etc. usque fi. s. 1.— In seditione
Chore, s. 16.
CAPUT I. — Tollite summam universæ con­
CAPUT XXVII.— Homo cum mortuus fuerit
gregationis filiorum Israel, etc. usque fi. 2 2. q.
absque filio, ad filiam ejus transibit hæreditas, etc.
Ito. 4. ad I.
usque sicut. 1 2. q. 105. 2. ad 2.
CAPUT II. — Ad orientem Judas. 2 2. q. 84. 3.
CAPUT XXVIII. — Agnos duos quotidie in
ad 3.
holocaustum sempiternum, unum offeretis mane,
CAPUT V. — Si autem non fuerit qui recipiat, et alterum ad vesperam, etc. usque die. 1 2. q.
dabunt Domino, et erit sacerdotis. 2 2. q. 62. 5. ad 102. 4. ad 10.
1 — Vir cujus uxor erraverit, maritumque con­
CAPUT XXX. — Si quis virorum votum Do­
temnens, dormierit cum altero viro, etc. usque fi.
12. q. 105. 4. ad 9. 2 2. q. 154. 6. ad 2. — Non fun- mino voverit, etc. usque implebit. 2 2. q. 88. 3.
I det super eam oleum, nec imponet thus, quia sa- o. q. 88. 3. c. — Mulier si quippiam voverit, etc.
[ crifidum zelotypiæ est, et oblatio investigans a- usque fi. 2 2. q. 88. 8. o. et 9. c. ad 2. 2 2. q. 189.
dulterium. 1 2. q. 102. 3. ad 14. et q. 105. 4. ad 9.
CAPUT XXXI. — Ulciscere primus filios Israel
— Putrescat femur tuum, et tumens uterus tuus de Madianitis, 2 2. q. 108. 1. o. et 3 c. q. 158. 1. c.
dirumpatur. 1 2. q. 103. 2. ad 3. — Vir sive mu­ ad 3. et 2. c. et 3. m. q. 15. 9. c.
lier cum fecerit votum ut sanctificetur et voluerit
CAPUT XXXII.— Erat illis in jumentis infi­
se Domino consecrare, etc. usque fi. 2 2. q. 186. 6.
nita substantia, s. 20. — Ipsi impleverunt volunCAPUT VII. — Capita familiarum. 1 2. q. 84. 3. I tatem meam. in. q. 18. 5. c. ad 2.
4. o. m. q. 8. 1. 8. c.
CAPUT XXXV. — Cognatus occisi statim ut
CAPUT X. — Capita multitudinis, s. 7.
invenerit homicidam, interficiet, s. 31. — Ho­
CAPUT XI. — Auferam de spiritu tuo, et tra­ micida a casu maneat in civitate confugii, usquedam eis. i. q. 36. 1. ad 3. sup. q. 37. 1.2. — Qui I quo sacerdos magnus qui oleo sancto unctus est,
moriatur. 1 2. q. 105. 2. ad 10. HI. q. 49. 5. c. fi.
in medio vestri est. 2 2. q. 188. 8. ad 2.
CAPUT XXXVI. — Ut filiabus Salphaad dares
CAPUT XII. — Si quis fuerit inter vos propheta
Domini, in visione apparebo ei, vel per somnium possessionem debitam patri, i. q. 21. 1. ad 3. —
loquar ad eum.i. q.12.11. ad 1.2 2. q. 173. 3. ad 1. i Omnes viri ducent uxores de tribu et cognatione
et q. 174. I. ad 3. et 3. o. — At non talis servus sua, et cunctæ fœminæ, etc. usque separatæ
meus Moyses. 2 2. q. 174. 4. o. m. q. 7. 8. ad 1. — sunt. 1 2. q. 105. 2. ad 2. m. q. 31. 2. ad 2.
Erat enim Moyses vir mitissimus, super omnes ho­
mines qui morabantur in terra. 2 2. q. 157. 4 ad 1.
EX LIBRO DEUTERONOMII
CAPUT XV. — Colligentem ligna sabbato ob­
ruerunt lapidibus, ex præcepto Dei. 1 2. q. 105.
CAPUT 1. — Deus addat ad hunc numerum
2. ad 9. — Faciant sibi fimbrias per angulos qua­ multa millia, i. q. 23. 7. ad 1. — Nec accipietis
tuor palliorum, etc. fi. 1 2. q. 102. 6. ad 7.
cujusquam personam. 1. q. 23. 5. ad 3. 1 2. q.
CAPUT XVI. — Dirupta est terra sub pedibus 97. 4. ad 2. et q. 106. 3. ad 1.2 2. q. 63. o.
eorum, etc. 2 2. q. 39. 2. o.
CAPUT III. — Neque est alius Deus in cælo vel
CAPUT XVII. — Cumque oriretur seditio. in terra, infr. 6.
q.
2.2.
42. o.— Invenit germinasse virgam Aaron,
CAPUT ’IV. — Non addetis ad verbum quod
i. q. 69. 2. o.
loquor vobis, nec auferetis ex eo. m. q. 60. 8. ad
CAPUT XVIII. —Tu et filii tui et domus patris 1. et 1. — Hæc est enim vestra sapientia et intel­
tui tecum, portabitis iniquitatem sanctuarii, etc. lectus, etc. I. q. 1. 6. o. 1 2. q. 100. 7. c. — Quæ
I 2. q. 81. 1. ad 1. — Cum acceperitis a filiis Israel est alia gens sic inclyta quæ habeat cæremonias
decimas quas dedi vobis, primitias eorum offerte atque judicia et universam legem. 1 2. q. 98.
Domino, id est decimam partem decimæ. 2 2. q. 87. 4. o. et 5. c. — Deus in virtute sua magna 2'2.
q. 21. 1. ad 1. 1 2. q. 65. 5. o.
1. ad 4.

CAPUT XIX. — Præcipe filiis Israel ut addu­
cant ad tc vaccam rufam, etc. usque fi. 1 2. q. 102.
5. ad 5. — Vas quod non habuerit operculum, nec
hgaturam desuper, immundum erit. 1 2. q. 102. 5.
ad 4.

CAPUT V. — Audi Israel cæremonias atque
judicia, s. 4. — Ego sequester et medius fui inter
Deum et vos. m. q. 22. L c. ad 1. et 4. — Non
declinabitis ad dexteram neque ad sinistram: sed
perviam quam præcepit Dominus. 1 2. q. 102. 4.

— 9 —

«

Ex libro Deuteronomii

INDEX I

Ex libro Deuteronomii

CAPUT XVII, — Si difficile et ambiguum apud
CAPUT VI. — Hæc sunt praecepta et cæremoniæ atque Judicia, quæ mandavit Dominus, sup. 4. te judicium esse perspexeris, etc. venlensque ad
— Deus unus est. i. q. 11. 3. 4. o. 1. q. 103. 3. o. sacerdotes, etc. 1 2. q. 105. 2. ad 7. et 2 2. q. 67.
et I 2. q. 28. 3. c. et q. 30. 1. ad 3. et q. 39. 3. c. 2. ad 1. — Non declinabis ad dexteram, neque ad
— Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde sinistram, s. 5. — Constitues regem quem Domi­
tuo, et ex tota anima tua, et ex tota fortitudine nus elegerit de numero fratrum tuorum. 1 2. q.
tua. 2 2. q. 44. 4. 5. o. — Erunt verba hæc, etc. 105. q. o. — Rex non multiplicabit sibi equos, etc.
in corde tuo, etc. sedens, etc. ambulans, etc. 1 2. q. 105. l.o. — Non habebit uxores plurimas,
dormiens, atque consurgens, ligabis ea, etc. 1 2. quæ alliciant animum ejus. 1 2. q. 105. 1. ad 2.
q. 102. 6. ad 7. 2 2. q. 16. 2. c. ad 4. — Ac per — Non argenti et auri immensa pondera. 1 2.
nomen illius jurabis. 1 2. q. 107. 2. c. ad 2. et q. q. 105. 1. ad 2.
5. o. — Non tentabis
108. 3. ad L
. q,,
CAPUT XV111. — Nec inveniatur in te qui lu­
Dominum Deum tuum. 1 2. q. 112. 2. c. 2 2. stret filium suum, aut filiam ducens per ignem.
q. 53. 4. ad 1. et 3. ad 3. et 2
2^2.
2. q. 97. I. 2. o.
iin. q. 41.
- 4.
- ad- 1. et ad- 2. — Te elegit Dominus 1 2. q. 100. 1. c.
CAPUT XIX. — Qui non est reus mortis 2 2.
Deus tuus. ili.
ni. q. 18. 4. ad J.
1. et ad 2. — Dile«xit vos Dominus. 1. q. 20. 2. q. 23. 4. o. et q. q. 64. 8. o. — Diligas Dominum Deum tuum, s. 6.
24. L
I. c. — Custodite ergo præcepta et cære- — In ore duorum vel trium testium stabit omne
monias atque judicia, etc. ss. 4. — Non enneupi- verbum. 1 2. q. 105. 2. ad 8. 2 2. q. 70. 2. ο. —
montas
sees argentum et aurum, de quibus facta sunt, etc. | Si steterit testis mendax contra hominem, etc.
reddent ei sicut fratri suo facere cogitavit, etc.
usque tuam. 1 2. q. 102. 6. ad 10.
2 2. q. 64. 2. o.
CAPUT VIII. — Ne negligas mandata ejus at­ usque fin.
que judicia et caeremonias, etc. s. 4.
! CAPUT XX. — Qui aedificat domum, vadat et
CAPUT X. — Et diligas eum, etc. s. 6. — Cu­ revertatur, etc. 1 2. q. 105. 3. ad 5. et ad 6. —
stodias mandata Domini, etc. s. 4. — Patribus Si quando accesseris ad expugnandam civitatem,
tuis conglutinatus est Dominus, i. q. 20. 1. ad 3. offeres ei primum pacem, etc. 1 2. q. 105. 3.
et q. 60. 3. ad 2. 1 2. q. 25. 2. ad 2. et q. 27. 2. c. ad 4. — Non succides arbores, de quibus vesci
ad i. et q. 28. 1 2. o. et 1 2. q. 66. 6. c. — Et ama­ potest, etc. usque fin. 1 2. q. 105. 3. ad 4. —
vit eos. s. 7. — Elegitque semen eorum, etc. s. 7. I Instrue machinas. 2 2. q. 40, 1. o. et q. 41. 1. ad
— Et Dominus dominantium. i. q. 13. 7. ad 5. ni. II 3. et q. 42. 2. ad 1. et q. 66. 8. ad 1.
q. 35. 5. c. — Qui personam non accipit, i. q. 23. I
CAPUT XXI. — Quando inventum fuerit cada­
5. ad 3. et q. 65. 2. ad 3. 1 2. q. 98. 4. ad 2. et q. I ver occisi, et ignorabitur cædîs reus, egredientur
106. 3. ad 1.2 2. q. 63. 1. ad 3. — Ipsi adhærebis. II majores, etc. usque Dominus, 1 2. q. 105. 2. ad 12.
1.2. q. 98. 5. ad 2. 2 2. q. 27. 6. ad 3. et q. 30. 4. I — Si videris in medio captivorum mulierem pul­
o. q. 186. 1. c. — Jurabis in nomine ipsius, s. 6. chram, etc. radet cæsariem, etc. usque humilia­
CAPUT XI. — Ama Dominum Deum tuum. s. sti eam. 1 2. q. 105. 4. ad 6. et sup. q. 59. 1. 2.
6. — Et observa præcepta ejus et caeremonias, — Dabit primogenito de his quæ habuerit cuncta
judicia atque mandata, omni tempore, s. 4. — duplicia. 1 2. q. 103. 1. ad 3. 2 2. q. 87. 1. ad 3. —
Si genuerit homo filium protervum contuma­
Adhérentes ei. s. 10.
cem, etc. usque pertimescat. 1 2. q. 105. 2. ad 9.
CAPUT XII. — Ut esset nomen meum ibi. I et 4. ad 5. — .Maledictus a Deo est qui pendet in
1 2. q. 102. 4. ad 1. — Non poteris comedere in ligno. 3. q. 40. 4. ad 3.
oppidis tuis decimas, etc. primogenita, etc. et
CAPUT XXII. — Non induetur mulier veste
omnia quæ voveris, et sponte offerre volueris, et !
primitias, etc. 2 2. q. 87. 1. ad 4. — Cave ne dere­ I virili, nec e converso. 1 2. q. 102. 6. ad 6. 2 2.
linquas Levitam in omni tempore. 2 2. q. 31. I q. 169. 2. ad 3. — Si nidum avis inveneris, et
3. ad 4. — Non facies similiter Domino Deo ΐ matrem, pullis vel ovis desuper incubantem, etc.
tuo. 2 2. q. 84. 3. o. — Nec addas quicquam, nec I 2. q. 102. 6. ad 8. — Non arabis in bove simul
minuas, s. 4.
I et asino. 1 2. q. 102. 6. ad 9. — Si non est inventa
CAPUT XIII. — Si surrexerit in medio tui in puella virginitas, etc. lapidibus obruent, etc.
prophetes, etc. usque fi. 1 2. q. 100. 5. ad 3. et 1L ni. q. 29. 1. ad 4. — Diffamavit nomen pessimum
1 super virginem. 2 2. q. 151. 4. ad 3. — Si in agro
c. — Diligatis eum in toto, etc. s. 6.
repererit vir puellam, etc. et nullus affuit qui libe­
CAPUT XIV. — Te elegit, s. 7. — Et comedes raret eam. 1 2. q. 105. 2. ad 9. — Si invenerit vir
eam in conspectu Domini Dei tui, etc. s. 12. — puellam virginem quæ non habet sponsum, etc.
Ut in eo nomen Domini invocetur, s. 12. — Ne dabit patri quinquaginta siclos, etc. 2 2. q. 154.
derelinquas Levitam. s. 12. — Anno tertio se­ 6. ad 3. — Si dimiserit vir uxorem suam, etc. sup.
parabis aliam decimam, etc. usque fin. 2 2. q. 87. I q. 67. 6. c.'
I. ad 4.
CAPUT XXIII. — Non intrabit eunuchus, at­
CAPUT XV. — Septimo anno facies remissio­
nem. et c. usque potestatem. 1 2. q. 105. 2. ad 4. tritis vel amputatis testiculis, et abscisso veretro,
— Et omnino indigens et mendicus non erit inter ecclesiam Domini. 1 2. q. 105. 3. ad 2. —Non
vos. 2 2. q. 187. 5. ad 3. — Fœnerabis gentibus ingredietur manzer, hoc est de scorto natus in
multis.
2 2. q. 78. 1. ad 2. — Si unus de fratribus ecclesiam Domini, usque ad decimam generatio­
1
tuis, etc. ad’paupertatem devenit, etc. Ί1 2. q. nem, ibid, et sup. q. 39. 5. c. — Ammonitæ et
105, 2. ad 4. — Cum tibi venditus fuerit frater .Moabites etiam post decimam generationem, non
tuus, etc. Ibid
In conspectu Domini comedes intrabunt Ecclesiam Domini in ætemum. 1 2. q.
105. 3. ad 1. et c. — Eo quod diligeret te. s. 7. —
ea, etc. s. 12.
Non facias cum eis pacem, nec quaeras eis bona
CAPUT XVI. — Ut inhabitet nomen ejus ibi. in sempiternum. 2 2. q. 40. 1. o. — Non abomi­
s. 12. — Non accipias personam 2 2. q. 63. o. naberis Idumæum, etc. nec Ægyptium, etc. qui
— Juste quod justum est exequeris. 1 2. q. 100. nati fuerint ex eis. In tertia generatione Intra­
9. ad 1. — Non plantabis lucum et omnem arbo­ bunt in ecclesiam Domini. 1 2. q. 105. 3. c. ad I.
rem juxta altare. 1 2. q. 102. 4. ad 7.
— Non trades servum domino suo, qui ad te

— 10 —

Ex libro Josuc

INDEX I

confugerit. I 2. q. 105. 4. ad 2. — Non offeres I
merccdern prostibuli. I 2, q. 102. 3. 7. et 2 2,
q.32.7. ad 2. et III. q. 86. 3. ad 1. — Nec pretium
canis. I1 22. q. 102. 3. 7. 2 2. q. 86. 3. ad 2. —
ranis.
Ingressu^ vineam proximi tui, comede uvas
quantum tibi placuerit, foras autem non efferas
lectim. 1 2. q. 105. 2. c. ad 1. — Si intraveris
segetem amici tui, franges spicas, et manu
conteres, falce autem non metes. 2 2. q. 62.
2. ad 4. et 4. o.
CAPUT XXIV. — SI acceperit horno uxorem,
etc. scribet libellum repudii, etc. I 2. q. 105.4.8.
et 107. 2. ad 2. — Non accipies loco pignoris I
Inferiorem et superiorem molam. 1 2. q. 105.
2. ad 4.
CAPUT XXV. — Non ligabis os bovis terentis
in area fruges tuas. 1 2. q. 102. 6. 8. — Non ha- |
bebis in sacculo diversa pondera, majus et minus i
1 2. q. 100. 11. c. — Pro mensura delicti erit et
plagarum modus. Sup. q. 3. 3. c. et q. 25. 1. ad 1
CAPUT XXVI. — Infinitæ multitudinis, s. 1.
— Cum compleveris decimam cunctarum frugum
tuarum, anno decimarum tertio, s. 14. — Custo­
dias cæremonias Illius, et mandata atque judicia.
$. 4. — Te elegit Deus. s. 7.
CAPUT XXVIII. — Fœnerabis cunctis genti­
bus. s. 15. — Non declinaveris ab eis ad dexteram
nec ad sinistram, s. 5. — Facias omnia mandata
ejus et cæremonias. s. 4.

CAPUT XXX. — Custodi præcepta et cæremo­
nias, s. 4. — Et illi adhæreas. s. 10. — Ipse enim
est vita tua. 1 2. q. 110. 1. ad 2. 2 2. q. 22. 2. ad 2.
CAPUT XXXII. — Audite cæli quæ loquor, i.
q. 68. 4. c. et q. 94. 1. c. fi. — Dei perfecta sunt
opera. 1 2. q. 98. 2. ad 1.2 2. q. 171. 4. ad 3. —
— Et absque ulla iniquitate, i. q. 25. 3. ad 2. et
a. 63.1. c. 2 2. q. 6. 2. c. ad 2. — Justus, i. q. 21.
f. o. — Numquid non ipse est pater tuus. i. q. 36.
3. t. — Ut sugeret mei de petra, i. q. 102. 1. ad 4.
— Dereliquit Deum. i. q. 3. 1. ad 5. — Videte
quod ego sim solus, i. q. 31. 30. — Et non sit
alius Deus præter me. s. 6. — Ego occidam, i.
q. 49. 2. c. — Vivo ego in æternum. i. q. 18. 3. o.
CAPUT XXXIII. — In dextera ejus lex. 1 2.
q. 102. 4. ad 6. — Dilexit populum, s. 7. —
Qui dixerit patri suo et matri suæ, nescio vos.
2 2. q. 101. 4. ad 1. — De pomis collium æternorum. 1. q. 10. 3. c. — Non est alius ut Deus*,
s. 6. — Ascensor cæli auxiliator tuus. m. q. 57.
2. ad 1.

EX LIBRO JOSUE

Ex libro Judicum

CAPUT X. — Dixltque Josue: Sol contra Gahaon non movearis et luna. 2 2. q. 174. 4. ad 2.

CAPUT XL — Omnemque prædam. s. 8.
CAPUT XVIIL — Coram Domino Deo vestro
mittam hic vobis fortem. 2 2. q, 95. 3. 8. c.
CAPUT XIX. — Egressa est sors secunda, s. 18.
CAPUT XXL
Egressa est sors. s. 18.
Dividite prædam hostium
CAPUT XXIL
cum fratribus vestris, s. 8. — Cur reliquistis
Dominum, i. q. 3. 1. ad 5. — Extruamus nobis
altare. 1 2. q. 102. 4. ad 7. ni. q. 83. 3. ad 5.

CAPUT XXIV. — Absit a nobis ut relin­
quamus Dominum, s. 22. — Custodivit nos
E)eus in omni via. i. q. 113. 1. ad 2.

EX LIBRO JUDICUM
CAPUT II — Cumque Dominus judices susci­
taret. 1 2. q 105. 1. ad 1. — In diebus eorum
flectebatur misericordia. 1 2. q. 89. 6. ad 3.
CAPUT III. — Hæ sunt gentes quas Dominus
dereliquit ut erudiret in eis Israelem. 2 2. q. II.
3. ad 2. m. q, 68. 3. c. — Qui suscitavit eis
salvatorem, s. 2. — Utraque manu pro dextera
utebatur. 1 2. q. 102. ad 6.
CAPUT VI. — Venit angelus Domini, i. q. 9.
2. c. et q. 10. 5. c. et q. 53. l.o. — Et sedit sub
quercu, i. q. 3. 1. ad 4. et ni. q. 58. o. — Angelus
autem Domini evanuit ex oculis ejus. m. q. 54.
1. ad 2.
CAPUT VIL — Cumque audisset Gedeon som­
nium, et interpretationem ejus. 2 2. q. 95. 7.
ad 3.

CAPUT VIII. — Et factum est Gedeoni, et
omni domui ejus in ruinam. Ibid.
CAPUT XI. — Non ego pecco in te. 2 2.
1. o. et q. 41. 1. ad 3. et q. 42.2. ad 1. et q
ad 1. et q. 83. 8. ad 3. — Jephte votum vovit Do­
mino, et fecit filiæ sicut voverat, 2 2. q. 88. J.
ad 2.
CAPUT XIII. — Erit Nazareus Dei ab infan­
tia sua, usque fm. 2 2. q. 186. 6.
CAPUT XVI. — Vidit ibi mulierem meretri­
cem. 1 2. q. 103. 4. ad 3. — Nazareus, id est
consecratus Domino sum, ex utero matris meæ.
s^ 13. — Moriatur anima mea cum Philisthiim.
2 2. q. 59. 3. ad 2. et q. 64. 5. o. 2 2. q. 124.
1. ad 2. m. q. 47. 6. ad 3. —Multoque plures
interfecit moriens, quam ante vivus occiderat.
2 2. q. 25. 6. ad 2.
CAPUT XIX, — Cessate ab hac stultitia. 2 2.
I q. 46. 3. o.
CAPUT XX. — Ita sinistra ut dextera præliantes. s. 3.

CAPUT I. — Confortare et esto robustus. 1 2. q.
100. 11. 3. 2 2. q. 140. 1. o. — Non dimittam nec
derelinquam te. i. q. 9. 1. ad 3. i. q. 113. 6. o. —
Non declines ab ea. 1 2. q. 102. 4. ad 6.
CAPUT II. — Innoxii erimus a juramento quo
adjurasti nos. 2 2. q. 40. 3. o et q. 71. 3. ad 3.
CAPUT XXL — Grandi juramento se con­
CAPUT V. — Populus qui natus est in deserto strinxerunt. 2 2. q. 88. 1. ad 2. ct q. 89. 7.,o.
per 40 anno incircumcisus fuit. hi. q. 70. 4. ad 3. B
9
·
— Sum princeps exercitus Domini, i. q. 113. 3. c.

EX LIBRO RUTH
CAPUT VI. — Rahab vero meretricem. 1 2.
q. 105. 3. ad 1.
CAPUT III. — Scit omnis populus mulierem
CAPUT VIII. — Pone insidias urbi. 2 2. q. 40.
Xo. et q. 71. 3. ad 3. — Prædam vero et omnia te esse virtutis, i. q. 39. 2. c. ad 4.
animantia diripietis vobis. 2 2. q. 66. 8. ad I. —
CAPUT VI. — Testes vos quod Ruth moabiJosue et omnis Israel simulantes metum, et fu­ tidcm in conjugium sumpserim. 1 2. q. 150. 3.
ad I.
rentes 2 2. q. 111. l.o.

Ex primo libro Regum

: ;

•Î

V'·.

INDEX l

Ex secundo libro Regum

EX PRIMO LIBRO REGUM

EX SECUNDO LIBRO REGUM

CAPUT II. — Ipsi præparantur cogitationes.
1. q. 14. 13. o. 1. q. 86. 3. 4. o.
CAPUT III. — Sermo Domini erat pretiosus.
2 2. q. 174. 6. ad 2.
CAPUT IV. — Domini sedentis super cheru­
bim. 1 2. q. 102. 4. ad 5.
*
CAPUT VU. — Præparate corda vestra Do­
mino. i. q. 62. 2. ad 3. 1 2. q. 109. 6. o. et q.
112. 2. o. et 3. c. ad 2. et 4. c. et q. 113. 3. 7.
c. 2 2. q. 24. 10. ad 3.
CAPUT VIII. — Contestare eos, et dic eis
jus regis, usque fi. 1 2. q. 105. 1. ad 5.
CAPUT IX. — Qui enim propheta dicitur ho­
die, vocabatur olim Videns. 2 2. q. 171. 1. c.
CAPUT X. — Et mutaberis in virum alium.
Qui solus salvavit vos. ili.
I. q. 79. 4. c.
q. 37. 2. ad 2
CAPUT XV. — Melior est obedientia quam
vlctimæ. 2 2. q. 104. 3. o. et ad 1. — Quasi
fieccatum ariolandi est repugnare, et quasi sceiis idololatriae nolle acquiescere. 2 2. q. 105. 2.
ad 1. — Porro triumphator non parcet et pœnitudine non flectetur, neque est ut homo, ut agat
poenitentiam, i. q. 19. 7. o. et q. 23. 8. c.
CAPUT XVL — Homo videt ea quæ parent.
Dominus autem intuetur cor.
cor i. q. 57. 4. o.
et sup. q. 87. I. c.. — Non elegit Dominus ex
his. Ibid.’ ni. q. 18. 4. ad 1. et 2. — Et exa­
gitabat eum spiritus nequam a Domino, in.
q. 44. 1. ad 4.
CAPUT XVII. — Eligite ex vobis virum, et
descendat ad singulare certamen. 2 2. q. 95. 8.
ad 3. — Non possum sic incedere: quia usum
non habeo. 2 2. q. 189. 10. ad 3.
CAPUT XX. — Calendæ sunt crastino. 1 2. q.
102. ad 10.
CAPUT XXL — Dedit ei sacerdos sanctiftcatos panes, m. q. 40. 4. ad 3. — David mutavit
os suum coram Achis, et coilabebatur inter
manus, et impingebat in ostia portæ. 2 2. q. 111.
1. ad 2.
CAPUT XXVI. — Qui ejecerunt me hodie, ut
non habitem in hæreditate Domini. 1 2. q. 105.
2. ad 10.
CAPUT XXV! 11. — Saul consuluit Dominum,
et non respondit ei, neque per somnia, neque
per sacerdotes, neque per prophetas. 2 2. q. 174.
1. ad 3. et 3. o. — Quærite mihi mulierem ha­
bentem pythonem. 2 2. q. 95. 3. c. — Suscita
mlhl Samuelem. i. q. 89. 8. ad 2. 2 2. q. 95. 4.
ad 2. et q. 174. 5. ad 4.
CAPUT XXIX. — Rectus es. 1 2. q. 55. 4. ad
4. — Et bonus. 1. q. 5. 4. ad 2. et q. 48. 6. c.
1 2. q. 56. 3. c. et q. 66. 3. ad 2. et qz 92. 1.
ad 3.
CAPUT XXX. — Applica ad me Ephod. 1 2 q.
102. 5. ad 2.
CAPUT XXXI. — Evagina gladium tuum, et
percute me. 2 2. q. 6*1. 5. o. — Et noluit armi­
ger ejus. ni. q. 47. 6. ad 3.

CAPUT I. — Sta super me et interfice nie.
>.31. — S tansque super eum, occidit cum. Ibidem. — Vocans David unum de pueris suis ait ;
Accedens irrue in eum. 2 2. q. 64. 3. o. et 5. ad
2. et ad 3. et 7. c. et q. 65. 1. c. ad 2. — Montes
üelboe, nec ros, nec pluvia veniant super vos.
2 2. q. 76. 2. o. et 4. ad 1.
CAPUT II. — An ignoras, quod periculosa sit
desperatio. 1 2. q. 40.
CAPUT V. — Cæcus et claudus non intrabunt
in templum. 1 2. q. 102. 5. 9. fi.
CAPUT VI. — Extendit Oza manum ad ar­
cam Dei, et mortuus est. 1 2. q. 33. 4. ad U
— Super temeritate. 2 2. q. 8. 6. ad 1. et q.
21. 3. c. et q. 53. 3. ad 2. — Eroque humilis
in oculis meis. 2 2. q. 160. 2. c. et q. 161. 1. o.
et 2. c. ad 4. et 3. ad 3.
CAPUT VII. — Dixitque Nathan propheta ad
regem: Omne quod est in corde tuo, vade et
fac. 2 2. q. 171. 4. 5. o. — Numquid tu ædificabis mihi domum ad habitandum 1 2. q. 102.
4. ad 1. — Stabiliam thronum regni ejus, usque
in sempiternum. 2 2. q. 137. 2. ad 2.
CAPUT VIII. — Humiliavit eos. 2 2. q. 161.
1. ad 1.
CAPUT X. — Dixit David: Faciam misericor­
diam, consolans eum. 2 2. q. 32. 2. c.
CAPUT XII. — Eo quod despexeris me. iik
q. 88. 4. fi. — Peccavi Domino. 1 2. q. 87. 6.
et ad 3. — Blasphemare fecistis inimicos no­
men Domini, propter verbum hoc. 1 2. q. 87.
6. et ad 3.
CAPUT XXIII. — Spiritus Domini locutus est
per me, et sermo ejus per linguam meahT. 1.
q. L 10. c. V. 2 2. q. 174. 2. c. — Sicut lux
auroræ oriente sole, mane absque nubibus ru­
tilat. 2 2. q. 174. 2. c.
CAPUT XXIV. — Et mortui sunt ex populo
septingenta millia. 2 2. q. 108. 4. ad 1. etc.

EX TERTIO LIBRO REGUM
CAPUT HI. — Apparuit autem Dominus Sa­
lomoni per somnium nocte. 1 2. q. 113. 3. ad
2. et 2 2. q. 154. 4. ad 1.
CAPUT IV. — Dedit Deus sapientiam Salo­
moni et prudentiam multam nimis, usque fin.
2 2. q. 173. 2. o. et q. 174. 3. c.
CAPUT V. — Dedit Deus sapientiam Salo­
moni. s. 4. — Lapides grandes pretiosos in fun­
damentis templi dolaverunt caementarii Sa­
lomonis, et caementarii Hyran. 1 2. q. 102. 4.
ad 2.
CAPUT VI. — Malleus, et securis, et omne
ferramentum, non sunt audita in domo, cum
ædificaretur. I 2. q. 102. 4. ad 2.
CAPUT VII. — Hyram plenum sapientia et
intelligentia et doctrina, ad faciendum omne
opus ex ære, $. 4. — Omnia vasa erant aurea,
s. 6.
<
J
CAPUT VIII. — In arca non erat aliud nisi
duæ tabula; lapideæ. I 2. q. 102. 4. ad 6. — Si
enim cælum et cæli cælorum te capere non

— 12 —

Ex quarto libro Regum

INDEX I

Ex primo libro Paralipomenon

CAPUT X. — Quia studiose egisti quod re­
rtttunt. Ibidem. — Quanto magis domus h*tc
4uam ædificavi tibi. 1 2. q. 102. 4. a<l I. — ctum est, etc. filii tui, usque ad quartam genera­
Ut exaudias deprecationem servi tui, et po­ tionem, etc. 2 2. q. 111. I. ad 3. m. q. 89. o. ad 3.
puli. 1 2. q. 102. 4. ad I. m. q. 83. 3. o, —CAPUT XII. — Servi ejus percusserunt eum,
h loco habitaculi in cælo. I 2. q. 4. 7. ad 3. scilicet Joas regem, et mortuus est. 2 2. q. 42. 2.
m. q. 57. 4. ad I. — Tu solus nosti corda ho­
minum. I. q. 14. 12. o. et q. 57. 4. o. et 5. c. ad 3.
d q. 114. 2. ad 2. q. 117. 2. c. et 1 2. q. HI.
CAPUT XV. — Verurntamcn excelsa non est
4. c. 2 2. q. 106. 5. ad 3. — Non est horno qui demolitus, nec abstulit. 2 2. q. 94. I. o. — Qui
non peccet, i. q. 63. I. c. — Sed Inclinet corda peccare fecit Israel, 2 2. q. 94. 1. o.
nostra ad se. i. q. 105. 4. c. — Apparuit el
CAPUT XVL — Filium consecravit, transfe­
Dominus secundo, sicut apparuerat ei in Gabaon. rens per ignem. 2 2. q. 94. 5. ad 2.
CAPUT XVI11. — Speravit in Domino Deo suo
CAPUT IX. — Et æquitate. 2 2. q. 80. ad 3.
Israel. 2 2. q. 17. 4. o. et 5. c. et q. 25. 1. ad 2.
CAPUT X. — Videns regina Saba omnem sa­ m. q. 7. 4. c. — In Domino Deo nostro habemus
pientiam, etc. 2 2. q. 183. 2. c. — In sempi­ fiduciam. 1 2. q. 40. 2. ad 2. 2 2. q. 128, ad 6.
ternum. i. q. 20. 2. ad 2.
et q. 129. 6. o.
CAPUT XI. — Aversa est mens ejus a Do­
CAPUT XIX. — In quo habet fiduciam, s. 18.
mino. 1 2. q. 75. 5. c. et q. 87. 4. o. m. q. 86. 4. — Mittet radicem deorsum, et faciet fructum
c. et q. 88. 1. c. — Qui apparuerat ei. s. 3. sursum, in. q. 42. 1. c. et q. 46. 2. ad 1. — Præ— Dirumpens scindam regnum tuum. 1 2. q. 105. cipe domui tuæ, moneris enim tu, et non vives.
I. ad 3.
2 2. q. 171. 6. ad 2.
CAPUT XIV. — Scidi regnum domus David,
CAPUT XX. — In veritate, i. q. 16. 4. ad 3.
λ 11.
et q. 21. 2. ad 2. 2 2. q. 109. o.
CAPUT XVII. — Corvisque praecepi ut pa­
CAPUT XXL — Interfecerunt regem, s. 12.
scant te. 2 2. q. 83. 10. ad 3.
CAPUT XXII. — Colligeris ad sepulchrum
CAPUT XVIII. — Non est gens aut regnum, tuum in pace, ut non videant oculi tui mala,
in quo non miserit Dominus meus te requirens. h q. 89. 8. o. et ad 2. 2 2. q, 83; 4. ad 2. sup.
iu. q. 44. 2. ad 2. — Incidebant se juxta ritum q. 72. 1. 2.
Rium cultris et lanceolis, donec perfunderentur,
sanguine. 1 2. q. 102. 5. ad 1.
EX PRIMO LIBRO PARALIPOMENON
CAPUT XIX. — Angelus Domini tetigit eum.
i. q. 75. 1. ad 3. q. 105. 2. ad 1. — Ambulavit in
fortitudine illius cibi, quadraginta diebus, et qua­
CAPUT XI. — Proficiebatque David vadens
draginta noctibus 1 2. q. 100. 8. ad 4. 2 2. q. et crescens. 2 2. q. 186. 2. ad 2. et q. 189. 1.
40. 4. c. q. 122. 4. ad 3. m. q. 40. 4. ad 3. — ad 4.
Et ecce Dominus transit. 2 2. q. 1. 71. 2. c.
CAPUT XII. — Te adjuvet Deus tuus. i. q. 23.
CAPUT XXII. — Et omnem exercitum cæli 8. ad 2.
assistentem ei. i. q. 113. 3. o. — Egrediar, et ero
CAPUT XV. — Pro octava canebant. 1 2. q.
spiritus mendax in ore omnium prophetarum
102. 5. ad 6. m. q. 70. 3. ad 3. — Adjuvisset Doejus. i. q. 114. I. ad 1. 2 2. q. 172. 6. ad 2.
mftius Levitas, s. 12.
CAPUT XVI. — Nolite tangere christos meos.
EX QUARTO LIBRO REGUM
2 2. q. 33. 4. ad 1. — Confitemini Domino. 2 2. q.
3. 1. o. et q. 12. 1. ad 2. — Quoniam bonus. 1. i.
CAPUT I. — Dixit Helias quinquagenario: Si q. 6. 1. o.
homo Dei sum, descendat ignis de cælo, et de­
CAPUT XVIII. — Adjuvit eum Deus. s. 12.
voret te, et quinquaginta tuos. 2 2. q. 108. 1.
ad 4.
CAPUT II. — Obsecro, ut fiat in me duplex
EX SECUNDO LIBRO PARALIPOMENON]
spiritus tuus. i. q. 36. I. ad 2. — Ascendit Helias
per turbinem in cælum. i. q. 102. 2. ad 3. m. q.
CAPUT III. — Et coepit Salomon ædificare do­
49. 5. ad 2. — Requievit spiritus Heliæ super mum *Dei in Jerusalem, in monte Moria, qui de­
Eliseum. i. q. 36. 1. ad 3. — Eliseus maledixit monstratus fuerat David, in area Omani Jebusei.
pueris, et duo ursi occiderunt quadraginta duos 1 2. q. 102. 4. ad 2.
ex is. s. 1.
CAPUT X. — Erat enim voluntas Dei, ut com­
CAPUT III. — Dixit Eliseus: Adducite mihi pleretur sermo ejus. i. q. 19. 1. et 12. o.
psalten. Cumque caneret psaltes. 2 2. q. 171.2. b.
CAPUT XVI. — Qui credunt in eum. 2 2. q. 2.
— Rex Moab primogenitum suum obtulit holo­
caustum super murum, et facta est indignatio 2. o.
magna in Israel, statimque recesserunt àb eo.
CAPUT XVII. —r Consecratus Domino. 12. q.
1 2. q. 94. 5. ad 2. — Filii prophetarum habita­ 102. 5. ad 8.
bunt coram eo 2 2. q. 172. 4. c. fin.
CAPUT XIX. — Impio præbes auxilium. Sed
CAPUT V. — Nonne cor meurn in præsenti bona
opera inventa sunt In te. 2 2. q. 186. 10.
erat, etc. 2 2. q. 171. 3. o.
ad 2. — Amicitia jungeris malis 2. 2. q. 23. I. ad
CAPUT VI. — Plures sunt nobiscum quam 3. — Non hominis exercetis judicium, sed Do­
mini. 2 2. q. 10. 11. c. 2 2. q. 108. 4. ad 2. —
cum illis, i. q. 63. 9. o.
CAPUT VII. —Ambulavit in viis regum Israel. Cum diligentia cuncta facite, z 2. q. 54. 1. ad 1.
CAPUT XX. — Credite in Domino, s. 16.
2 2. et q. 94. I. o.

— 13 —

Ex oratione Mariasses

INDEX I

CAPI T XXII. — Voluntas Dei fuit adversus
Ochoziam, ut veniret Joram. s, 10.
CAPUT XXIV. — Incurvato genu, adorave­
runt. 2 2. q. 84. 2. ad 2. — Levitæ quippe faci­
liori ritu sanctificantur quam sacerdotes. 1 2
q. 102. 5. ad 8.
CAPUT XXX. — Illis irridentibus et subsan­
nantibus eos. 2 2. q. 85, I. ad 1. — Propitiabitur
cunctis qui in toto corde, i 2. q. 73. o. ad 1.2 2.
q. 186. 10. ad 1.
CAPUT XXXIII. — Magicis artibus inservtebat. I 2. q. 57. 3. ad 1. 2 2. q. 95. I ad 2. e!
q. 169. 2. ad 4.
CAPUT XXXIV.—Custodiens præcepta. 1 2.
q. 99. 5. c.

EX ORATIONE MANASSES
Immensa vero et investigabilis misericordia
promissionis tuæ. in. q. 84. 10. c. — Et tibi est
gloria in sæcula sæculorum. i. q. 31. 3. ad 2.

EX PRIMO LIBRO ESDRÆ
CAPUT L — Suscitavit Dominus soiritum Cyri,
i. q. 41. 3. ad 4.
CAPUT HI. — Post hæc holocausta juge ita.
1 2. q. 102. 4. ad 10.
CAPUT X. — Vos transgressi estis et duxistis
uxores alienigenas, sup. q. 59. 1. o. ad 1.

EX SECUNDO LIBRO ESDRÆ
CAPUT IX. — Induraverunt cervices suas. 1 2.
. 79. 3. 4. o. — Longanimis. 1 2. q. 70. 3. c. et 2
. q. 136. 5. o.
CAPUT XII. — Omnis Israel sanctificabat Le­
vitas, et Levitæ sanctificabant filios Aaron.
1 2. q. 102. 5. ad 8.

EX TERTIO LIBRO ESDRÆ
CAPUT I. — Propter irreligiositatem suam. 2
2. q. 92. et 97. 99. prine, et q. 122. 3. 4. c. et q.
|54. 10. ad I.
CAPUT III. — Omnem mentem convertit 11
securitatem et jucunditatem. 2 2. q. 147. 8. ad ».
ni. q. 74. 5. c. — Vinum omnia præcordia facit
honesta. 2 2«, q. 145. 4. ad 2.
CAPUT IV.— Diligit homo uxorem suam ma­
gis quam patrem aut matrem 2 2. a. 26. 11. o.
— Omnis terra veritatem invocat. 2 2. q. 34. 1.2.
Majestas omnium ævorum.
et q. 83. 10. ad 3.
I. q. 10. 6. ad 1. · Omnes benignantur in operibus ejus. 2 2. q. 34. i. ad 2.

EX QUARTO LIBRO ESDRÆ
CAPUT VIII. — Tu ei imago nominatus es. i. q.
35. I. et f. q. 93. 5. ad 4.
CAPUT XIII. — Revelabitur filius meus. 2 2.
q. 2. 7. ad 2.
CAPUT XIV. — Justorum nomina patebunt,
et impiorum facta ostendentur, i. q. 20. o.

EX LIBRO TOBIÆ
CAPUT I. — Hic solus fugiebat consortia om­
nium. I. q. 51. 1. c. 2 2. q. 118. 8. o. — Ministra­
ret omnem decimationem 2 2. q. 87. 1. ad 4._
Monita salutis dabat eis. 2 2. q. 32. 2. c. — Ex his
quibus honoratus fuerat a Rege, habuisset decem
talenta argenti. 2 2. q. 103. 3. 2. ad 4. — Divldebatque unicuique prout poterat. 2 2. q. 32. 2. ad
2. q. 117. I. ad 2. — De facultatibus suis. 2 2.
q. 31. 3. ad 3. et q. 32. 7. o. et 8. ad 2. vt q. 62.
5. ad 2. et q. 87. 2. ad 2. q. 110. 3. ad 4. — Esu­
rientes alebat, nudisque vestimenta præbebat.
2 2. q. 32. 2. o. — Mortuis atque occisis sepul­
turam sollicitus exhibebat. 2 2. q. 32. 3. c. ad 1.
CAPUT 11. — Vade, et addhuc aliquos de tribu
nostra timentes Deum, ut epulentur nobiscum. 2
2. q. 32. 3. ad 1. et 9. o. et q. 71. I. c. — Sepeliunt
eum. s. 1. Hanc autem tentationem ideo permisit
Dominus evenire illi, ut posteris daretur exem­
plum patientiæ ejus, sicut et sancti Job. 2 2. q.
108. 4. c. fin. -r- Sed immobilis in Dei timore per­
mansit. 1 2. q. 100. 9. c. 2 2. q. 58. 1. c. — Agens
gratias Deo omnibus diebus vitæ suæ. 1 2. q.
60. 3. c. 2 2. q. 106. c.
CAPUT III. — Virum cum timore tuo, non
cum libidine mea consensi scuscipere, sup. q. 48.
1. o. — Omnes viæ tuæ misericordia et veritas
et judicium, i. q. 21.4. o. — Expedit mihi mori,
magis quam vivere. 1 2. q. 53. c. hi. q. 96. 6. c.
ad 4. — In tempore tribulationis peccata dimit­
tis. i. q. 21. 4. ad 3. 1 2. q. 87. 6. c. fin. — Nun­
quam cum ludentibus miscui me. 2 2. q. 168.
4 ad 2. — Hoc autem pro certo habet omnis qui
colit te. 1. q. I. 5. ad 1.2 2. q. 4. 8. o.
CAPUT IV. — Sepeli corpus meum. s. 1. —
Ex substantia tua fac eleemosynam, s. 1. —
Si multum tibi fuerit, abundanter tribue. 2 2. q.
32. 10. o. — Eleemosyna ab omni peccato libe­
rat. 2 2. q. 154. 2. ad 5. — Et non patietur ani­
mam ire in tenebras. 2 2. q. 154. 2. ad 5. —
Et præter uxorem tuam nunquam patiaris
crimen scire. 2 2. q. 35. c. et q. 36. 5. c. q. 153.
3. o. et q. 154. 2. o. — Attende tibi ab omni
fornicatione. 2 2. q. 154. 2. sup. q. 65. 4. c.
— Superbiam nunquam in tuo sensu, aut in
tuo verbo dominari permittas. 2 2. q. 162. 1. o.
— In ipsa enim sumpsit initium omnis perditio.
I 2. q. 84. 2. o. et 3. ad I. et 4. ad 4. 2 2. q. 162.
2. o. et 5. ad 1. et 7. ad 1. — Panem tuum cum
esurientibus et egentibus comede, et de vestimen­
tis tuis nudos tege. s. 1. — Et noli ex eo comedere
et bibere cum peccatoribus. 2 2. q. 25. 6. c. ad 2. et
q. 31. 2, ad 2. et q. 32. 9. ad 1. 2 2. q. 168. 3.
ad 3.
CAPUT V. — Omnia quæ præcepisti mihi fa­
ciam. 2 2. q. 104. 5. ad 3. — Angelus Dei bonus
comitetur ei. i. q. 113. 1. 2. o.
CAPUT VIII. — Sed sola posteritatis dile­
ctione. 2 2. q. 154. 2. c. III. 29. 2. c.
CAPUT IX. — Flevit Gabelus. 2 2. q. 82.
4. ad 3.
CAPUT XL — Gratias agens Deo. s. 2, —
Et cœperunt flere præ gaudio, s. 9.
CAPUT XII. — Etenim sacramentum regis
abscondere bonum est. ni. q. 60. 1. ad 2. —
Bona est oratio cum jejunio et eleemosyna. 1 2.
q. 108. 3. ad 4. et 4. c. — Qui autem faciunt
peccatum et iniquitatem. 2 2.. q. 33. I. ad 1.

— 14 —

Λ ~ ‘

Ex Hbro Tobiæ

Ex Ubro Judith

INDEX 1

2 2. q. 110. 4. ad 4.
Et sepeliebam mortuos.
i. I. — Et quia acceptus eras Deo. I 2. q. 102.
3. o. — Necesse fuit ut tentatlo probaret te.
2 2. q. 97. I. o. — Unus ex septem. I 2. q. 102.
3. ad 2.

EX LIBRO JUDITH
CAPUT I. — Et gloriabatur quasi potens in
potentia exercitus sui, ct In gloria quadrigarum
suarum. 2 2. q. 133. o. — Tunc indignatus est, 2 2.
q. 158. 7. c.
CAPUT II:— Habuit cum eis mysterium con­
silii sui. 2 2. q. 14. o.

Ex libro Job

EX LIBRO JOB
CAPUT I.
Simplex. 2 2. q, 109. 2. ad 4. et q.
111. 3. ad 2.
Et rectus I 2. q. 55. 4. ad 4. 2 2.
q. 183. I. ad
— Affuit inter eos etiam Satan, i.
q. 112. 3. c. ad 3. — Circuivi terram, r. q. 53. 1. c.
— Numquid considerasti servum meum Job? 2 2.
q. 53. 4, c. — Cui respondens Satan ait. 1. q. 107.
3. o. — Ecce universa quæ habet, in manu tua
sunt, tantum in eum ne extendas manum tua.
Hi. q. 29. 1. ad 3. — Boves arabant, et asinæ pa­
scebantur juxta eos. 2 2. q. 6. a. 4.

CAPUT II. — Et staret in conspectu ejus. s. 1,
CAPUT III. — Desinat Indignatio tua contra — Ut diceret Dominus ad Satan. Ibidem. — Cir­
nos. $. I. — Ferocitatem pectoris ejus mitigare cuivi terram, s. — Cui respondens Satan ait. s. 1.
non potuerunt. 2 2. q. 157. 1. ad 3. et q. 159. 2. c. — Numquid considerasti servum meum Job?
CAPUT V. — Usque dum non peccarent in Ibid. — Vir simplex. Ibid. — Et rectus. Ibidem.
conspectu Dei sui, erant cum illis bona. 1 2. q. 99. — Et adhuc retinens innocentiam. 2 2. q. 80.
ad 2. — Adhuc tu permanes in simplicitate tua?
6. ad 3.
s. 1.
CAPUT VI. — Præsumentes de te. 2 2. q. 21. 2.
CAPUT III. — Exspectet lucem et non videat,
ad I. — Præsumentes de se humilias. 2 2. q. 21. 1,
4.0.0.130.2. o. et q. 135. 1. c. — Ut sicut tibi pla­ nec ortum surgentis auroræ. ni. q. 27. 2 ad 2.
cuit, ita cum tuis omnibus converseris nobiscum. — Sicut abortivum absconditum non sustine­
rem, vel qui concepti non viderunt lucem. 2 2.
I 2. q. 105. 3. ad 1.
q.-64. 8. ad 1.
CAPUT VII. — Contestamur hodie cæium et
CAPUT IV. — In angelis suis reperit pravi­
terram. 2 2. q. 89. 1. ad 3.
tatem. i. q. 63. o. 1 2. q. 29. 4. o.
CAPUT VIII. — Judith jejunabat cunctis die­
CAPUT V. — Virum stultum interficit ira­
bus vitæ suæ. 2 2. q. 147. 5. ad 3. — Et per multas
tribulationes probatus, amicus Dei effectus est. cundia. 2 2. q. 158. 3. ad 1. — Voca, si est qui
tibi respondeat, et ad aliquem sanctorum con­
1 2. q. 87. 6. c. fi. 2 2. q. 108. 4. c. fi.
vertere. sup. q. 72. 2. c.
v CAPUT IX. — Et in curribus suis, etc. glo­
CAPUT VI. — Iram meruit, m. a. 49. 6. c.
riantur. s. 1. — De tua misericordia præsumentem. s. 6.
CAPUT VII. — Qui descendet ad inferos, non
CAPUT X. — Lavit corpus suum et unxit, etc. ascendet, sup. q. 69. 3. 2.
omnibus ornamentis ornavit se. 2 2. q. 169. 2. o.
CAPUT VIII. — Si mundus et rectus inces­
et q. 187. 6. c. — Fugi a facie eorum, etc. usque seris, s. I. — Spes hypocritae peribit. 2 2. q. 111.
de exercitu ejus. 2 2. q. 110. 3. ad 3.
4. o. — Deus non projiciet simplicem, s. 1. —
CAPUT XII. — Baptizabat se. ni. q. 38. 1. ad 3. Induetur confusione, sup. q. 87. 3. c.
CAPUT XIII. — Speraverunt eam jam non
CAPUT IX. — Γ
Sapiens
‘
est corde,
‘
i. q.
_ 37. 2.
esse venturam. 2 2. q. 21. 3. ad 2.
; ad 1. et q. 39. 7. ad 2. — Non videbo eiim. 1 2.
i q. 112. 5. c. — Si abierit. 1 2. q. 112. 5. c. —
I Etiamsi simplex fuero. Ibid.
EX LIBRO ESTHER
CAPUT X. — Nonne sicut lac mulsisti me?
etc. usque tribuisti mihi. i. q. 105. 5. c. fi. —
CAPUT II. — Mardocheus adoptavit sibi
Pelle et carnibus vestisti me, ossibus et nervis
Esther in filiam, m. q. 3. 5. ad 2. et q. 23. et compegisti
me. 1 q. 105. 5. c. fi.
1. c. sup. q. 56. 1. o.
CAPUT XI. — Ut ostenderet secreta sapienCAPUT VI. — Sic honorabitur quemcumque
tiæ suæ. s. 9. — Multiplex esset lex ejus. 1 2.
voluerit rex honorari. 2 2. q. 103. 2. ad 4.
q. 91. o. — Multo minora exigaris ab eo, quam
CAPUT VIII. — Plures alterius gentis et meretur iniquitas tua. i. q. 21. 4. ad 1. — For­
sectæ. 2 2. q. II. 1. ad 3. — Eojrum religioni sitan vestigia Dei comprehendes, i. q. 5 5. o.
jungerentur. 1 2. q. 60. 3. c. 2 2. q. 80. c. et q. 81. et q. 45. 7. o. q. 93. 6. c. — Et usque ad per­
o. $t q. 82. 2. c. et q. 83. 3. c. q. 94. 1. ad 1. et fectum omnipotentem reperies. 1. q. 17. 1. ad
q. 97. 3. c. et q. 186. 1. c.
1. ad 3. et 7. o. et 56. 3. ad I. et ad 2. et q. 57.
CAPUT IX. — Qui religioni eorum voluerunt 5. ad 2. et q. 62. 9. c. q. 86. 2. ad 1. et q. 107.
3. c.
1 2. q. 43. ad I. et q. 93. 2. ad 2. 2 2. q.
copulari, s. 8.
y c. -1 2.- q.- 43. ad ~I.~ ct- q
CAPUT XIII. — Optata cunctis mortalibus 182. 4. ad 6. m. q. 10. 1. o. et 3. ad 1. — Expace fruerentur. 2 2. q. 29. 2. o. — Cuncta nosti celsior cælo est, etc. usque mari. m. q. 3. 1. ad 1.
et scis. 1. q. 14. 5. o. et 7. 11. 12. c. q. 79. 2. c. et q. 8. 1. ad 1.
et q. 87. 1. 7.
CAPUT XII. — In antiquis est sapientia. 2 2. q.
CAPUT XIV. — Qui habes omnium scientiam. 47. 15. ad 2. — Et in multo tempore prudentia. 2
2. q. 47. 14. o. et q. 49. 3. c. et q. 51. I. ad 3. —
8. 13.
Apud ipsum est sapientia, s. 9. — Ipse habet
CAPUT XV. — In pallorem colore mutato 1 2. consilium, i. q. 22. 1. ad 1. 1 2. q. 14. 1. ad 1.
q.44.1. ad 3. — Convertitque Deus spiritum regis 2 2. q. 52. 3. ad 3. q. 189. 10. ad 1. — Et intelIn mansuetudinem. I. q. 105. 4. o.
ligentiam. 1. q. 14. I. o. et q. 26. 1. c. — Qui
CAPUT XVI. — Dei cuncta cernentis, s. 13. revelat profunda de tenebris. 2 2. q. 171. 1. ad 4.

— 15 —

Ex libro Job

INDEX I

CAPUT XIU. — Disputare cum Deo cupio.
2 2. q. 128. ad 4. — Numquid Deus indiget
mendacio nostro? sup. q. 25. 2 c.
CAPUT XIV. — Sive nobiles fuerint filii ejus,
sive ignobiles. sup. q. 72. 1. c.
CAPUT XV — Numquid concilium Dei audistl? s. 12. - - Ejus sapientia, s. 9. — Quid
est homo ut immaculatus sit, et ut justus appa­
reat, natus de muliere, m. q. 31. 4. ad 3. —
Ecce inter sanctos ejus nemo immutabilis, i.
q. 9. 2. o. et q. 10. 3. c. et q. 16. 8. o. et q. 61.
I. ad 1. I 2. q. 109. 2. ad 2. ad 3. m. q. 10. 4. c.
et q. 13. 2. c. et q. 57. 4. ad l. — Et cæli non
sunt mundi in conspectu ejus. s. 4. — Congre­
gatio hypocritæ, sterilis, s. 8.
CAPUT XVL — Collegit furorem suum in me.
i. q. 54, 5. ad 3. et q. 58. fi. et q. 59. 4. ad 1.

Ex libro Psalmorum

I bi constitutu est domus
omni viventi, sup. q. 69. 4. c.
CAPI T XXXI. — Pepigi fœdus cum oculis
mete, ut ne cogitarem quidem de virgine. 2 2.
q. 167. 2. c. ad 2. — Sciat Deus simplicitatem
meam. s. 1. — Numquid non in utero fecit
me. s. 10. — Ab infantia crevit mecum miseratio,
etc. 1 2. q. 51. 1. o. et q. 63. I. o. et 2. ad 3. et
3. c. et q. 71. 2. ad 1. et q. 85. 1. c. et q. 95. 1. c.
2 2. q. 47. 13. o. q. 108. 2. c. et q. 123. 1. ad
2. et q. 141. I. ad 2. m. q. 27. 6. ad 3. — Si
abscondi ut homo peccatum meum. sup. q. 6. 2. 3.

CAPUT XXXIII. — Semel loquitur Deus, et
secundo idipsum non repetit, i. q. 27. 5. ad 3.
et q. 43. 5. ad 2. m. q. 45. 4. ad 1. — Si fuerit
pro eo angelus loquens, unus de millibus, s. 25.
— Ut annunciet hominis æquitatem. s. 23.

CAPUT XXIV. — Conteret multos et innu­
merabiles, et stare faciet alios pro eis. i. q. 23.
6. ad 1.
CAPUT XXXV. — Si peccaveris, quid ei no­
cebis, etc. 1 2. q. 21. 4. ad I. et q. 47. ad 1. et
q. 73. S. ad 2. 2 2. q. 88. 2. c. — Si juste egeris,
quid donabis ei, etc. s. 22. — Et filium hominis
adjuvabit justitia tua. 2 2. q. 57. 1. c. — Nunc
ulciscitur scelus valde, u q. 21. 4. ad 1.
CAPUT XX. — Gaudium hypocritæ, ad instar
CAPUT XXXVI. — Causa tua quasi impii
puncti, s. 8. — Omnes tenebræ absconditæ sunt judicata est, causam judiciumque recipies, in.
m occultis ejus. hi. q. 84. o. ad 1.
Î. 49. 6. c. fi. — Ecce Deus excelsus, s. 11. —
uis poterit scrutari vias ejus s. 11. — Omnes
CAPUT XXL — Qui dixerunt Deo, recede a
homines vident eum, unusquisque intuetur eum
nobis, i. q. 9. 1. ad 3.
procul, i. q. 12. o. 1 2. q. 93. 2. o. — Ecce Deus
CAPUT XXIL — Quid prodest Deo si justus magnus. 1 2. q. 112. 5. c. — Vincens scientiam
fueris, aut quid confers ei, si immaculata fuit vita nostram, s.
tua? 2 2. q. 81. 6. ad 2. et 7. c. — Deus excelsior :
CAPUT XXXVII. — Digne eum invenire non
cæîo. q. 11. — Qui dicebant Deo. recede a nobis,
s. 21. — Salvabitur innocens, s. 2. — Si reversus | possumus, s. 11.
fueris ad omnipotentem, aedificaberis: et longe ·
CAPUT XXXVIII. — Quis conclusit ostiis
facies iniquitatem a tabernaculo tuo. I 2. q. 113. mare. i. q. 69. 1. ad 2. — Quis est pluviæ pater,
o. et 3. q. 86. 2. o. et 6. ad 1. et q. 88. 2. c.
i i. q. 33. 3. c. m. q. 23. 3. ad I.
CAPUT XXI11. — Proponat æquitatem
uaiciii contra
tumid j CAPUT XXXIX. — Penna struthionis similis
me. 2 2. q. SO. ad 3. q. 120. 1. c. — Ipse vero est pennæ herodii et accipitris. I 2. q. 102. 6.
scit vias meas. i. q. 14. 11. o. — Vestigia ejus ad 1. — Procul odoratur bellum, exhortationem
secutus est pes meus. s. 11. - Et ntmn potest ducum, ululatum exercitus, m. q. 41. 4. c. —
avertere cogitationes ejus. i. q 34. 1. ad 2. 2 2. Numquid per sapientiam tuam plumescit acci­
q. 21. c. q. 188. 3. ad I. — Timore sollicitor. piter. 1 2. q. 102. 6. ad 1. — Numquid qui
1 2. q. 44. 2. o. 2 2. q. 47. 3. ad 3. 2 2. q. 129. contendit cum Deo, tam facile conquiescit. 2 2.
7. c.
q. 38. 1. ad 4. — Qui leviter locutus sum, respon­
CAPUT XXIV. — Ad nimium calorem transiet dere quid possum? !. q. 107. 3.
ab aquis nivium. i. q. 10. 3. ad 2. 1 2. q. 67. 4.
CAPUT XL. — Et condemnabis me, ut justi­
ad 2. — Oculus adulteri observat caliginem, sup. ficeris. 2 2. q. 33. 5. c. — Ecce spes ejus frustra­
q. 62. 3, 2.
bitur. 2 2. q. 18. 3. ad 1. — Cor ejus indurabitur
CAPUT XXV. — Qui facit concordiam in sub­ quasi lapis. 1. q. 23. 3. ad 2. 2 2. q. 79. 3. o. et
limibus suis. I. q. 108. 6. c. et q. 113. 8. o. — 2 2. 151. 2. o.
Numquid est numerus militum ejus. i. q. 50.
CAPUT XLL — Factih est ut nulium time­
3. o. q. 112. 4. ad 2. — Et super quem non ret. i. q. 64. 3. ad 2. — Ipse est rex super univer­
fulgeat lumen illius, i. q. 107. 2. c. et q. 109. sos filios superbiæ. in. q. 8. 7. o. — Æstimavit
c. — Aut apparere mundus, natus de muliere, abyssum tanquam senescentem iniqui, sup. q.
s. 15.
99. 1. c.
CAPUT XXVI. — Cujus adjutor es. i. q. 23. 8. I
CAPUT XLIL — Auditu auris audivi te,
ad 2. — Cui dedisti consilium, s. 12. — Forsitan nunc autem oculus meus videt te. i. q. 12. 3. ad 1.
illi qui non habet sapientiam, s. 9. — Et pruden- ! — Interrogabo te. s. 1.
tia ejus, scilicet Dei. i. q. 22. 1. c. ad 1. — Co- j
lumnæ cæli contremiscunt, sup. q. 73. 3. c.
EX LIBRO PSALMORUM
CAPUT XXVII. — Non recedam ab inno­
centia mea. s. 2. — Quæ est spes hypocritæ. $. 8.
PSALMUS 1. — Beatus vir qui non abiit in
CAPUT XXVIII. — Ecce timor Domini, ipsa consilio impiorum, f. q. 62. 1. c. 1 2. q. 3. 2. ad
est sapientia, et recedere a malo, intelligentia. 4. et 3. 5. 6. c. q. 44. 5. 6. 7. 8. c. et q. 53. o et
. 2 2. q. 19. 7. ad 2. et q. 45. 1. ad 3.
q. 62. i. c. et q. 69. 1. 3. c. et 2. o. 2 2. q. 8. 7.
CAPUT XVII. — In profundissimum infer­
num descendent omnia mea. ni. q. 52. 2. ad 3.
CAPUT XIX. — Scio enim quod redemptor
meus vivit, m. q. 53. 1. c. sup. q. 75. I. c. —
In came mea videbo Deum. i. q. 12. 3. ad I.
sup. q. 79. I. c. — Et oculi mei conspecturi sunt.
1. q. 12. 3. o. et 4. ad 3. 2 2. q. 175. 4. c. —
Verebar omnia opera mea. sup. q. 6. 4. c.

— 16 —

9
it

Ex libro Psalmorum

INDEX I

а. 2 2. q. IBô. I. ad 4. - - Et in via peccatorum
Mn stetit. 2 2. q. 183. 1.0. — In lege ejus me­
ditabitur die ac nocte. 2 2. q. 18«, 6. o.
PSALMUS III. — Exurrexi, quia Dominus suKcpit me. m. q. 53. 4. o. — Domini est salus.
IU. q. 37. 2. ad 2. et q. 61. 3. 1. ad 2. et 4. c. et
q. 6a. I. o. et 2. c. 3. q. 73. 6. c. et q. 84. 5. c.
PSALMUS IV. — Ut quid diligitis vanitatem,
et quæritis mendacium, i. q. 17, 1. c. — Irasci­
mini et nolite peccare. 2 2. q. 158. I. 2. o. m.
q. 15. 9. c. — Sacrificate sacrificium justltiæ. 2 2.
q. 81. 4. ad 1. et q. 85. I. 2. 4. o. ct 3. ad 2. m.
q. 22. 2. c. et q. 48. 3. c. 3. q. 82. 4. c. — Et spe□te in Domino. 2 2. q. 17. 1. ad 2. — Signatum
est stipet nos lumen vultus tui, Domine, i 2.
q. 19. 4. c. q. 91. 2. ad 1.
PSALMUS V. — Quoniam non Deus volens
iniquitatem tu es. i. q. 19. 9. o. et 10. ad 1. et
ad 2. et q. 22. 3. ad 3. et q. 48. 6. o. et 1 2.
q. 39. 2. ad 3. — Odisti omnes qui operantur
iniquitatem, i. q. 20. 2. ad 4. et q. 23. 3. ad 1.
et i 2. q. 83. 16. c. m. q. 49. 4. ad 1. — Perdes
omnes qui loquuntur mendacium. 2 2. q. 69.
I. 2. o. et q. 70. 4. c. q. 100. 4. ad 1.
PSALMUS VI. — Turbatus est a furore oculus
meus. 2 2. q. 108. 4. ad 5. — Erubescant et
conturbentur vehementer omnes inimici mei,
convertantur et erubescant valde velociter. 1 2.
q. 4L 4. c. 2 2. q. 75. J. ad 2. q. 144. 2. c.
PSALMUS VII. — Domine, si feci istud, etc.
decidam merito, etc. in pulverem reducat. 2 2.
q. 89. 1. ad 3. et 6. c.
PSALMUS IX. — Ipse judicabit orbem terræ.
in. q. 58. c. et q. 59. S. o. — Convertantur pec­
catores in infernum. 2 2. q. 25. 6. ad 1. et ad 3. et
q. 83. 8. ad 1. — Præparationem cordis eorum
audivit auris tua. 2 2. q. 83. 1. ad 1.
PSALMUS X. — Dominus in templo. 2 2. q.
86.2. ad 3. — Qui autem diligit iniquitatem, 1 2.
q. 27. 1. ad 1. — Odit animam suam. 1 2. q. 29.
4.0. 2 2. q. 25. 7. o. et 4. ad 3. 2 2. q. 117. L ad
1. — Pluet super peccatores laqueos, ignis, sul­
phur, et spiritus procellarum, pars calicis eorum.
1. q. 10. 3. ad 2. 1 2. q. 67. 4. ad 2.
PSALMUS XI. —■ Nunc exurgam, dicit Domi­
nus. m. q. 57. 2. ad 1. — In circuitu impii am­
bulant. 2 2. q. 35. 4. ad 3.

Ex libro Psalmorum

I 2 q: 67. 4. ad 2. 2 2. a. 19. 11. o. — Et dulciora
super mcl et favum. 2 i. q. 188. 6. c. — Delicta
quis inteliigit, ab occultis meis munda me. 1 2.
q. 112. 5. c. fi. — Præceptum Domini lucidum.
1 2. q. 102. l.o. — Emundabor a delicto maximo.
2 2. q. 33. 7. ad 2, 2 2. q. 154. 12. ad 4. et q. 126.
7. ad 4. — Ab alienis parce servo tuo. sup. q.
2. 5. ad 1.

PSALMUS XX. — Quoniam prævenisti eum
in benedictionibus dulcedinis 1 i. q. 111. 3. o.
2 2. q. 45. 2. c. et q. 83. 13. c. I 2 q. 154. 5. c,
et q. 162. 3. ad 1. — Cantabimus et psallemus.
2 2. q. 13. 4. c. et q. 91. o.
PSALMUS XXL — Quare me dereliquisti, i.
q. 113. 6. o. m. q. 47. 3. c. fi. et q. 50. 2. ad 1.
— Verba delictorum meorum, m. q. 15. 1, ad 1.
— Et non exaudies, m. q. 21. 4. ad 4.
PSALMUS XXII. — Calix meus inebrians
quam præclarus est. 2 2. q. 144. 1. ad 1. m. q.
PSALMUS XXIII. — Et mundo corde. 2 2.
q. 8. 7. o. — Attolite, portas, principes, vestras,
etc. rex gloriæ. ni. q. 39. 5. ad 3. et q. 52. I. c. fi.
— Quis est iste rex gloriæ? i. q. 57. 5. o. i. q.
106. 4. ad 2.
PSALMUS XXIV. — Propter bonitatem tuam,
Domine, i. q. 44. 4. c. ad 3. — Diriget mansuetos
in judicio, docebit mites vias suas. 2 2. q. 157.
4. c. ad 1.
PSALMUS XXIX. — Quæ utilitas.in san­
guine meo, dum descendo in corruptionem, in.
q. 51. 3. ad 1. et q. 53. 1. c.
PSALMUS XXX. — In te, Domine, speravi.
1 2. q. 65. 5. ad 3. 2 2. q. 18. 2. ad 1. in. q. 7. 4.
o. et 6. ad 1. et 8. ad 2. et 9. ad 1.

PSALMUS XXXI. — Quoniam tacui. 1 2. q.
27. 2. c.
PSALMUS XXXII. — Cantate ei canticum
novum. 2 2. q. 91. o. — Qui inteliigit omnia opera
i eorum, i. q. 22. 2. 3. o. q. 103. 5. o. et q. 113«
2. 6. c. et q. 116. 1. c. et 1 2. q. 91. 2. c. 2 2. q.
93. 2. c. — Qui finxit sigillatim corda eorum, i.
q. 14. 5. 6. 11. 12. o. et q. 15. 3. ad 4. et q. 22.
2. 3. o. et q. 55. 1. ad 5. et q. 57. 2. c. fi. I. q. 89.
4. c.
PSALMUS XXXIII. — Semper laus ejus in
PSALMUS XIII. — Dixit insipiens in corde ore meo. 2 2. q. 91. 1. et 2. o. — Accedite ad eum.
suo, Non est Deus. i. q. 2. o.
©minus in ge- 1. q. 3. 1. ad 5. et sup. q. 10. 4. c. — Gustate et
neratione justa est. i. q. 8. 3. ad 4. et q. 43. videte, quoniam suavis est Dominus. 2 2. q. 97.
3. o. q. 112. 1. c. m. q. 2. 10. ad 2.
2. ad 2. — Oculi Domini super justos, i. q. 8.
PSALMUS XV.
Bonorum meorum non 3. q. 3. 1. ad 3. et q. 22. 2. ad 4. et q. 23. 7. c.
eges. i. q. 4. 2. c. et 3. o. — Non dabis sanctum — Et aures ejus in preces eorum. Ibid. 2 2. q.
tuum videre corruptionem, m. q. 50. 5. c. — 83. 16. o. in. q. 43. 2. ad 1. m. q. 82. 6. c. et
Adimplebis me lætitia. i. q. 12. 8. ad 4. 1 2. q. 7. ad 3. — Potentia, q. 6. 9. ad 5.
1. 5. c. et q. 3, 4. ad 1. et 8. c. et q. 4. 5. ad 5. et
PSALMUS XXXIV. — Cogitantes mihi mala.
g. 5. 3. 4. c. et 8. c. ad 3. 1 2. q. 67. 4. ad 3. 1 2. q. 47. 2. c. m. q. 88. 2. o. — Humiliabam
2 2. q. 18. 3. c. ad 2. et q. 28. 3. c. 2 2. q. 118. i in jejunio animam meam. 2 2. q. 147. 1. 2. 5.
7. c. et q. 173. I. c. — Delectationes in dextera
tua usque in finem. 2 2. q. 28. 3. o. et m. q. 46. 7. c.
б. ad â. — Cum vultu tuo. 2 2. q. 173. 1. c.
PSALMUS XXXV. — Noluit intelligere, ut
ageret. 1 2. q. 8. o. et q. 19. 6. c. 1 2. q.
PSALMUS XVII. — Quoniam tu populum hu­ bene
76. 3. 4. c. m. q. 47. 5. ad 3. — Homines et ju­
milem salvum facies et oculos superborum hu­
menta salvabis, Domine. 1. q. 64. 2. c. — Inemiliabis. 2 2. q. 162. 1. o. — Cum perverso per­ I briabuntur
ab ubertate domus tuæ. i. q. 51. 1.
verteris. sup. q. 2. 5. 17.
ad 3. 1 2. q. 110. 1. ad 2. 2 2. q. 23. 2. ad 2. m.
PSALMUS XVIII. — Cæli enarrant gloriam q. 2. 5. ad 3. et q. 5. 3. ad 2. et q. 50. 2. ad 3.
i. q. 68. 2. c. — Lex Domini immaculata — Et in lumine tuo videbimus lumen, i. q. 12.
Dei. I.
convertens animas. 1 2. q. 91. 4. c. — Timor 2. c. et 5. o. 2 2. q. 171. 2. c. et q. 174. 5. ad 1.
Domini sanctus permanet in sæculum sæculi. I et q. 175. 3. ad 2. m. q. 10. 4. c. et q. 45. 2. c·

— 17 —
2 — Summa Theologica. - VI.

Ex libro Psalmorum

INDEX I

Ex libro Psalmorum

PSALMUS LXIV. — Beatus quem elegisti,
PSALMUS XXXVi. — Noli æmulari in ma·
q.. 28. 4. Ο. 2 2. q. 36.JL c; et et assumpsisti, ill. q. 4. 3. ad 1.
lignantibus. 1 2. l
q. 30. 3. ad 2. et ad 4. — Delectare in Domino.
PSALMUS LXVIL — Qui ascendit super oc­
48. 3.
3*
1 2. q. 34. ko. — Desine ab ira. 1 2. q. 48.
casum. 1 2. q. 102. 4. ad 5. — Et justi epulen­
o. et 4. c. 2 2. q. 41. 2. ad 3. 2 2. q. 158. 4. c. tur, et exultent in conspectu Del. 1 2. q. 4, 7.
PSALMUS XXXVII. — Et dolos tota die ad 1.
meditabantur. 2 2. q. 55. 4. ad 2. et 5. o. et q.
PSALMUS LXVIll. — Qua? non rapui, tunc
63. 2. c.
exolvebam. ili. q. 47. 2. ad l. — Quoniam zelus
PSALMUS XXXVIIL — In meditatione mea domus tuæ comedit me. m. q. 15. 9. c.
exardescet ignis, i. q. 21. 4. ad 1. fi. et q. 43. 5.
PSALMUS LXX. — Quoniam non cognovi
2 2. q. 180. 4. ad 3. et 4.
litteraturam, introibo in potentias Domini. 2 2.
PSALMUS XXXIX. — Expectans expectavi q. 188. 5. ad l. — Potentiam tuam. i. q. 25.
Dominum. 1 2. q. 40. 2. ad 1. — Sacrificium et 1. o. et q. 41. 4. ad 2.
oblationem noluisti, etc. usque venio. 1 2. q. 102.
PSALMUS LXXI; — Et humiliabit calumnia­
3. o. et 4. ad 3. et 5. ad 4. et prine. — Cor meum torem. 1 2. q. 68. 3. c. et q. 69. 2. 3. c. — Qui fa­
dereliquit me. 2 2. q. 83. 13. o. 3. q. 64. 8. ad 3. cit mirabilia solus. 1. q. 110. 4. o. et q. 114.
— Etenim homo pacis meæ in quo speravi. 2 2. 4. c. 1 2. q. 111. 4. c. et q. 113. 10. c. 2 2. q. 178.
q. 17. 4. o. et 5. c. et q. 25. L ad 3.
1 ad 1. et ad 2. et 4. o. m. q. 43. 2. c. ad 3. m.
PSALMUS XLHI. — In nomine tuo confite­ q. 78. 4. ad 2.
bimur. 2 2, q. 3. 1. o. et q. 12. 1. ad 2.
;
PSALMUS LXXII. — Mei autem pene moti
PSALMUS XLIV. — Unxit te Deus, Deus tuus j sunt pedes. 2 2. q. 43. 5. ad 2. — In labore
oleo lætitiæ, præ consortibus tuis. 1 2. q. 102. 5. hominum non sunt, etc. usque operti. 1 2. q.
ad 9. in. q. 72. 2. c. — Circumdata varietate. 78. 7. ad 2. — Quid enim mihi est in cælo, et
2 2. q. 103. 2. o. et q. 189. 1. o, — Omnis gloria a te quid volui super terram. I 2. q. 47. o. et
2 2. q. 186. 3. ad 4.
ejus filiæ regis ab intus. 2 2. q. 168. 1. ad 1.
PSALMUS LXXIII. — Operatus est salutem
PSALMUS XLV. — Terribilis. 1 2. q. 42. I. o.
et q. 43. 1. ad 1. 2 2. q. 19. 1. o. ill. q. 7. 6. o. in medio terra. m. q. 46. 10. ad 1. — Superbia
PSALMUS XLVII. — Magnus Dominus, i. q. | eorum qui te oderunt ascendit semper, i. q. 64.
2. o. 2 2. q. 34. 1. o.
28. 4. c. et q. 42. 1. ad 1. et 4. ad 2. m. q. 58. j
PSALMUS LXXV. — Vovete et reddite. 2 2. q.
3. o. — Deus in domibus ejus cognoscetur.
2 2. q. 83. 2; c.
1 88. 3. 4. 6. o. 2 2. q. 189. 2. 3. c. III. q. 28. 4. c.
PSALMUS XLVIII. — Qui confidunt in vir- j — Domino Deo vestro. 2 2. q. 88. 5. ad 3.
PSALMUS LXXVL — Et non sum locutus.
tute sua. 2 2. q. 188. 7. c. — Simul insipiens et
stultus peribunt. 2 2. q. 46. 1. ad L — Homo j l 2. q. 46. 8. ad 3. 2 2. q. 158. 5. ad 3. et 7. c.
cum in honore esset, non intellexit, comparatus | — Et annos ætemos in mente habui, i. q. 10.
est jumentis, etc. 2 2. q. 64. 2. ad 3.
| 4. ad 1. — Hæc mutatio dexteræ excelsi
q. 57. 4. c. fi. I 2. q. 6. 4. ad 1.
PSALMUS XLIX. — Deus manifeste veniet. :
PSALMUS LXXVII. — Immissiones per ange­
m. q. 36. 1. ad 1. et ad 3.
los malos, i. q. 111. 2. ad 2. 2 2. q. 154. 5. ad 3.
PSALMUS L. — Tibi soli peccavi, etc. usque — Non custodierunt testamentum Dei, m. q.
. judicaris. 1 2. q. 96. 5. ad 3. * 2..q. 67. 4. o. m. 78. 3. ad 3.
q. 46. 2. ad 3. — Ecce enim in iniquitatibus con­
PSALMUS LXXX. — Et dimisi eos, secundum
ceptus sum. 1 2. q. 82. 2. ad 1.2 2.a. 103. o. —
Incerta et occulta sapientiae tuæ. 2 2. q. 17. 1. desideria cordis eorum, i. q. 22. 2. ad 4. — Erit
ad 3. — Auditui meo. 2 2. q. 28. 1. o. et q. 35. 2. tempus eorum in sæculo. i. q. 10. 3. ad 2.
2. c. — Cor mundum crea in me Deus. i. q. 64.
PSALMUS LXXXI. — Deus stetit. I. q. 3. 1.
1. ad 2. I 2. q. 109. 1. o. — Sacrificium Deo spi­ ad 4. m. q. 58. o.
ritus contribulatus. 2 2. q. 85. ad 2.
PSALMUS LXXXII. — Deus quis similis erit
PSALMUS LI. — Videbant justi et timebunt, tibi. I. q. 4. 3. o. et q. 44. 3. ad 1. q. 93. 2. ad 4. 2
et super eum ridebunt. 2 2. q. 83. 8. ad 2.
2. q. 163. 2. o.
PSALMUS LII. — Deus dissipavit ossa eorum,
PSALMUS LXXXIII. — Cor meum et caro
qui hominibus placent. 2 2. q. 115. 1. ad i.
mea exultaverunt in Deum vivum. 1 2. q. 24. 3.
PSALMUS LVI. — Exaltare super caelos Deus, c. fi. et q. 30. 1. ad 1. et m. q. 21. 2. ad 1. —
m. q. 57. o. et q. 58. 3. c. — Exurgam diluculo, Et turtur nidum, etc. 1 2. q. 102. 3. ad 2. m.
m. q. 51. 4. ad 3. et q. 53. 2. ad 3. m. q. 83. q. 37. 3. c. ad 4. — In sæcula sæculorum lauda­
bunt te. 2 2. q. 91. 1.2. o. — Gratiam et gloriam
2. ad 4.
PSALMUS LVII. — Supercecidit ignis, et dabit Dominus. 1 2. q. 112. 1. o.
non viderunt solem. 2 2, q. 15. 1. c.
PSALMUS LXXXIV. — Audiam quid loqua­
PSALMUS LIX. — Dedisti metuentibus te tur in me Dominus Deus. i. q. 94. 1. c. — Et in
; eos qui convertuntur ad cor. 2 2. q. 44. 1. c. —
significationem. 1 2. q. 87. 3. ad 2.
. Misericordia et veritas obviaverunt sibi. i. q. 21.
PSALMUS LXI. — Semel locutus est Deus. i. i 2. c. — Justitia et pax osculatæ sunt. 2 2. q. 29.
q. 27. 5. ad 3. et q. 34. 3. o. et q. 41. 6. o. — 3. ad 3. 2 2. q. 180. 2. ad 2. — Veritas de terra
Reddes unicuique juxta opera, ni. q. 56. 2. orta es. 2 2. q. 109. 1. c. ad 3. — Et justitia de
ad 3. — Sitivit in te anima mea. 1 2. q. 67. 4. cælo prospexit, i. q. 21 1. c.
3. — Labia mea laudabunt te. 2 2. q. 91. o.
PSALMUS LXXXV. - Fac mecum signum in
— Sicut adipe et pinguedine, repleatur anima bonum.
2 2. q. 97. 2. ad 3.
mea. 1 2. q. 102. 3. ad 1. et 6. ad 1. 2 2. q. 82.
I
PSALMUS LXXXVI. — Scientibus me. i. q.
2. ad 2. et 3. c.

— 18 —

Ex libro Psalmorum

INDEX I

45. λ
2.. an
ad 2. et 4. an
ad
43 5. ad 2. et ad 3. 2 2. q 40.
I. 2 2. q. 162. 3. ad i. et 173. 2. o. m. q. 45. 4
,ul 3.
PSALMUS LXXXVII. — Factus sum sicut
homo sine adjutorio, m. q. 51. 1. ad 1.
PSALMUS LXXXVIII. — Et ego primogenltum ponam illum, i. q. 33. 2. c. ad 2. et q. 41. 3.
C. — Quis est homo qui vivet, et non videbit
mortem? I 2. q. 81. 3. ad 1. m. q. 46. 11. ad 1.
— Eruet animam suam de manu inferi, m.
q. 49. 2. ad 2. et q. 52. 5. ad 2. et 16. ad 2.
PSALMUS LXXXIX. — Domine, refugium fa­
ctus es nobis, i. q. 13. 7. ad 2. — Nos humiliasti.
I 2. q. 79. 4. c. 2 2. q. 162. 6. ad 3.
PSALMUS XC. — Angelis suis mandavit de
te, ut custodiant te in omnibus viis tuis. i. q.
113. o.
PSALMUS XC1. — Senectus mea in misericor­
dia uberi, m. q. 1. 6. ad 1.
PSALMUS XCIII. — Qui fingis laborem in
præcepto. 1 2. q. 107. 4. o.

PSALMUS XCIV. — Et altitudines montium
ipse conspicit, i. q. 61. 4. ad 3. 2 2. q. 162.
1. o.
PSALMUS CI. — In matutino interficiebam
omnes peccatores terræ. 2 2. q. 25. 6. ad 2.
PSALMUS CII. — Renovabitur ut aquilâe ju­
ventus tua. in. 46. 9. ad 4. — Non secundum pec­
cata nostra fecit nobis, etc. i. q. 21. 4. ad 1.
PSALMUS CHI. — Draco iste, quem formasti,
ad illudendum ei. i. q. 63. 8. ad 3.
PSALMUS CIV. — In prophetis-meis nolite
malignari. 2 2. q. 174. 6. c. — Ut custodiam ju­
stificationes ejus. 1 2. q. 99. 5. c.
PSALMUS CV. — Et reputatum est ei ad ju­
stitiam. 2 2. q. 60. 6. ad 2. — Et iratus est furore
Dominus, i. q. 3. 2. ad 2. — Et immolaverunt
filios suos, et filias suas dæmoniis. IU. q. 74.
PSALMUS CVI. — Contrivit portas æreas, et
vectes ferreos confregit, m. q. 52. 4. ad 2. —
Omnis sapientia eorum devorata est. 2 2. q. 150.
4. ad 3. et q. 157. 3. ad 3.
PSALMUS CVI II. — Et diabolus stet a dex­
tris ejus. i. q. 55. 1. c. — Et oratio ejus fiet in
peccatum, usque pro eo quod. 2 2. q. 83. 16. o.
2 2, 178. 2. ad 1.

PSALMUS CIX. — Tu es sacerdos, m. q. 22.
o. et q. 50. 4. ad 3. et q. 52. 2. c. et q. 59. 4. ad 1.
et q. 63. 6. c. m. q. 84. 7. ad 4. — In ætemum.
in. q. 22. 5. o. et 6. c. q. 83. 5. c. — Secundum
ordinem Melchisedech. m. q. 22. 6. o. et q. 61.
3. ad 3.

PSALMUS CX. — Exquisita in omnes volun­
tates ejus. i. q. 19. 2. ad 4. et 5. c. et 11. 12. o.
et q. 23. 5. c. et q. 27. 5. ad 3. et q. 41. 6. c.
— Initium sapientiæ, timor Domini. 2 2. q. 19.
7. o. et q. 45. 1. ad 3. et 6. ad 3.
PSALMUS CXH. — Et humilia respicit in
cælo et in terra, i. q. 22. 3 ad 3.
PSALMUS CXIII. — Omnia quæcumque vo­
luit fecit, i. q. 19. 6. ο. I. q. 104. 3. c.

PSALMUS CXV. — Pretiosa in conspectu
Domini, mors sanctorum ejus. 2 2. q. 25. 6. ad
2. 1 2. q. 124. 2. ad 2. et q. 164. 1. ad 6.

Ex libro Psalmorum

PSALMUS CXVI1L — aleph. L — Qui scru­
tantur testimonia ejus. I 2. q. 99. 5. c.
iv. — Justificationes tuas. 1 2. q. 99. 5. c. —
Adhæsi testimoniis tuis. Domine. 1 2. q. 99.
5. c.
vi. — Mandata tua. s. — Ambulabam in latitudine. 1 2. q. 107. 4. o. — Quia mandata tua exqulslvl. s. 2. — Et meditabar, etc, 2 2. q. 188,
5. o. — Exercebar in justificationibus tuis. s. 2.
— Memor esto, Gen. 8. 1. — Judiciorum tuorum,
s. 5.
vu. — Cantabiles mihi erant justificationes
tuæ. Ibid
— In loco peregrinationis meæ.
Heb. 11. lect. 4. c. fin, — Memor fui nocte
nominis tui Domine. Exod. 4. 1.3. et s. 2. et
Luc. 18. I.
vin. — Deprecatus sum faciem tuam. Gen. 3.
14. — In toto corde meo. Deut. 6. 4. — Miserere
mei. Exod. 22. 11. — In testimonia tua. s. 1.
— Ut custodiam mandata tua. s. 2. — Justifi­
cationes tuas. Ibid. — Doce me. Matth, 23. 2.
— Ad confitendum tibi. 1. Parai. 16. 6. — Par­
ticeps ego sum omnium, etc. 4 d.20. ar. 3. q. 2.
ad 5. et q. 45. q. 2. ar. 1. et q. 1. c. — Timen­
tium te. Levit. 19. 14. — Super judicia justifi­
cationis tuæ. s. 5.
ix. — Bonus es tu, in bonitate tua. 1. Parai. 16.
7. — Doce me. Matth. 23. 2. — Justificationes
tuas. s. 2. — Mandatis tuis. Ibidem. — In toto
corde meo. Deuter. 6. 4. — Humiliasti me. 2.
Reg. 8. 1. — Lex oris tui. Gen. 3. 14. — Coagu­
latum est sicut lac cor eorum. Exod. 4. 9.
x. — Manus tuæ, Domine. Genes. 3. 14. —
Fecerunt me. Gen. 30. c.2. 11.— Et plasmaverunt
me. Ibid. 9. 10. — Da mihi intellectum. Matth.
23. 2. — Ut discam mandata tua. s. 2. — Qui
timent te. Levit. 19. 14. — Æquitas judicia tua.
s. 5. et Job 23. 4. — In veritate tua. Exod. 34.
5. — Humiliasti me. 2 Reg. 8. 1. — Fiat mise­
ricordia tua. Psal. 80. 1. et Exod. 22. 11. —
Veniant mihi miserationes tuæ. Ibid, et Gen.
3. 13. Exod. 49. 6. — Confundantur. Psal. 30. 2.
— Testimonia sua. s. 1. — In justificationibus
tuis. Ibid. 2.
XI — Defecit in salutare tuum anima mea.
Gen. 46. 2. et Job 12. 2. — Justificationes tuas,
s. 2. — Omnia mandata tua veritas. Ibid. —
Adjuva me. 1. Parai. 12. 5. — Secundum miseri­
cordiam tuam. Exod. 22. 11. — Testimonia oris
tui. s. 1. et Gen. 3. 14. — Factus sum sicut uter
.in pruina. Psal. 32. o. 5.
xn. — In ætemum, Domine, verbum tuum
permanet in cælo. 3. Reg. 8. 10. — Veritas tua.
Exod. 34. 5. — In humilitate mea. 2. Reg. 8. 1.
— Justificationes tuas. s. 2. — Testimonia tua.
Ibid. 1. — Latum mandatum tuum nimis. Ibid.
2. 1 2. q. 107. 4. o. et Psal. 93. 12.
Xlii.
xm. — buper
Super senes intellexi, i. q. 57. 5. ad 3.
fi. 2 2. q. 174. 4. ad 1. — Mandata tua quæsivi;
quæsivi?
s. 2. — Testimonia tua. Ibid. 1. — A judiciis tuis
non declinavi. Ibid. 5.
xiv. — Lucerna pedibus meis verbum tuum,
etc. Ps. 17. co. 24. — Doce me. Matth. 23. 2. —
Judicia justltiæ tuæ, s. 5. et Deut. 32. 6. —
Humiliatus sum. 2. Reg. 8. 1. — De mandatis
tuis. s. 2. — Testimonia tua. Ibid. 1. — Anima
mea in manibus meis semper. Prov. 21. 1. et
1 2. q. 80. 5. ad 3. et 4. c. fi. et Judicum 12. I.
et Eccl. 15. 3. et Tob. 15. 5. et 1. Tim. 5. 6.
— Inclinavi cor meum ad faciendas justificatio­
nes tuas in ætemum, propter retributionem, s. 2.
et r. q. 111. 2. c. et 2 2. q. 32. 3. ad 2.
xv. — iniquos odio habui. Psal. 138. 12. —
Adjutor meus. 1. Parai. 12. 5. — Mandata Dei
mei. s. ii. et Genes. 17. 5. — Suscipe me se-

19 —

.1 i

Ex libro Psalmorum

.·’* · L.

INDEX I

eundum eloquium tuum, et vivam. 2 2. o. 188.
ik ad 1. et q. 189. 1. c. ad 3. — Non confundas
me. Psal. 30. 2. — Meditabor in justificationibus
tuis semper. $. 2. et Luc. 8. 1. — A justitiis tuis.
Deuk 32. 6. et Psal. 18. 7. — Testimonia tua.
s. 2. — Confige timore tuo carnes meas. 2 2.
q. 44. k ad 3. et Psal. 43. c. 7. — A judiciis tuis
timui, s. 5.
xvi. — Non tradas- me calumnlantibus me.
PsaL 71. 2. — Justitiæ tuæ. Deut. 32. 6. —
Secundum misericordiam tuam. Exod. 22. 11.
— Et justificationes tuas. s. 2. — Et mandata
tua. Ibid. — Ut sciam testimonia tua. Ibid. 2.
— Doce me. Matth. 23. 2. — Da mihi intelle­
ctum. Ibid.
xvil — Mirabilia testimonia tua. s. 1. —
Ideo scrutate est ea anima mea. Gen. 46. 2. —
Mandata tua. Ibid. 2. — Justificationes meas.
Ibid. — Aspice in me. Exod. 2. 6. — Et mise­
Gressus meos, etc.
rere mei. Exod. 22. 11
Isa. 10. 6. et Prov. 16. 6. — Faciem tuam illu- !
mina super servum tuum. Gen. 3. 14. et Ps. 35.
10. — Et doce me. Matth. 23. 2.
I
XVIII. — Justus es, Domine, Deut. 32. 6. — ,
Testimonia tua. s. 1. — Et veritatem tuam. Exod.
34. 5. — Justificationes tuas. s. 2. — Tabescere
me fecit zelus meus. Exod. 20. 6. et Psal. 38. co.
10. — Ignitum eloquium tuum vehementer. Heb.
4. 3. 4. — Mandata sua. s. 2. — Æquitas. Job
23. 4. — Intellectum da mihi. Matth. 23. 2.
xix. — Clamavi. Gen. 4 4. — In toto corde.
Deut. 6. 4. — Justificationes tuas requiram, s. 2.
— Ut custodiam mandata tua. Ibid. — Secundum
misericordiam tuam. Exod. 22. II. — Omnes viæ
tuæ veritas. Job 23. 6. et Exod. 34. 5. — De
testimoniis tuis. s. 1. — Prope es tu, Domine, i.
q. 3. 1. ad 5. et q. 9. 1. ad 3. 2 2. q. 22. 2. ad 1.
et Job 4. c. 5 prin. et Psal. 45. c. □. et Isa. pro.
2. et c. 7. Π. et c. 12. fi. et c. 34. c. k fi. et Phil.
4. c. 3. et Heb. 2. lect. 3. c. 4. et c. 3. 8. et infra.
7. ad 2.
xx. — In æternum fundasti ea. Gen. 17. II.
— Vide humilitatem meam. Exod. 2. 6. et 2.
Reg. 8. L — Longe a peccatoribus salus. 1 2. |
q. 98. 2. ad 4 et Psal, 19. co. 4. — Quia justifi- j
cationes tuas non exquisierunt, s. 2. — Miseri­
cordiae tuæ multæ, Domine. Exod. 22. 11. —
A testimoniis tuis non declinavi, s. L — Vidi
praevaricantes et tabescebam, s. 56. et Ps. 36.
k — Mandata tua dilexi, Domine, s. 2. — Prin­
cipium verborum tuorum veritas. Exod. 34. 5.
— In æternum omnia judicia justitiæ tuæ. Gen.
17. 11. et s. 5. et Deut. 32. 6.
XXL — Septies in die laudem dixi tibi. Ps. 33.
2. — Super judicia justitiæ tuæ. s. 5. Deut. 32. 6.
— Pax multa diligentibus legem tuam. I 2. q. 70.
3. c. 2 2. q. 29. — Et non est illis scandalum. 2 2.
q. 43. o, et 4. et Matth. 15. c. 5. 6. et Rom. 7. 2.
— Servavi mandata tua. s. 2. — Et testimonia
tua. Ibid. I. — Omnes viæ meæ in conspectu
tuo. Ps. 32. 8. 9. — Appropinquet deprecatio
mea in conspectu tuo Domine. 2 2. q. 83. I. ad 2.
— Intret postulatio mea in conspectu tuo. 2 2.
q. 83. k o. et 9. c. ad 2. m. q. 21. 1. 2. o. —
Vivet anima mea. 1 2. q. 110. 1 ad 2. 2 2. q. 23.
2. ad 2. — Quære servum tuum, Domine. 2 2.

Ex libro Psalmorum

PSALMUS CXXVL — Frustra vigilat, L q.25.
2. ad 2. q. 88. I. ad 4. III. q. II. 5. ad 1.
PSALMUS CXXX. — Domine, non est exal­
tatum cor meum, neque elati sunt oculi mei.
2 2. q. 161. 2. ad I. et q. 189. 1. ad 4. — SI non
humiliter sentiebam, etc. 2 2. q. 161. 2. ad I.
et q. 189. k ad 4. — Sicut ablactatus est super
matre sua. 2 2. q. 149. 1. ad 4.
PSALMUS CXXXL — Propter David servum
tuum non avertas faciem Christi tui. m. q. 2. 1 k o.
PSALMUS CXXXII. — Ecce quam bonum et
quam jucundum, habitare fratres in unum.
2 2. q. 37. 1. c.
PSALMUS CXXXIV. — Omnia quæcumque
voluit Deus. i. q. 19. 6. o.
PSALMUS CXXXV. — Qui percussit, etc.
2 2. q. 148. 3. ad 2.
PSALMUS CXXXVL — Super flumina Baby­
lonis, etc. usque in salicibus. 1 2. q. 89. 1. ad 2.
— Exinanite, exinanite usque ad fundamentum
in ea. 2 2. q. 162. 7. ad 3.
PSALMUS CXXXVIII. — Tu cognovisti ses­
sionem meam, et resurrectionem meam. m. q.
49. 6. c. et q. 53. L c. — Si ascendero in cælum,
tu illic es, etc. usque, et dixi. i. q. 8. 2. 4. o. et
q. 16. 7. ad 2. q. 112. L c. — Exurrexi et adhuc
tecum sum. 111. q. 53. 1. ko. — Perfecto odio
oderam illos. 1 2. q. 29. o. 2 2. q. 25. 6. o. et q.
26. 2. c. et 7. ad 1. et q. 34. 3. ad L V. 2 2. q.
101. 4. ad 1.
PSALMUS CXXXIX. — Cum vultu tuo. 2 2.
q. 173. 1. c.
PSALMUS CXL. — Dirigatur oratio mea sicut
incensum in conspectu tuo. 1 2. q. 102. 3. ad
14. m. q. 83. 5. ad 2. — Ad excusandas excusa­
tiones in peccatis. 1 2. q. 102. 3. ad 2. 2 2. q. 162.
4. ad 3. — Oleum autem peccatoris non impin­
guet caput meum. 2 2. q. 115. o.
PSALMUS CXLII. — Anima mea sicut terra
sine aqua tibi. 1 2. q. 112. 1. 2. o. — Spiritus
tuus bonus deducet me in terram rectam. 1 2.
q. 113. 7. b.
PSALMUS CXLIII. — Beatum dixerunt popu­
lum, cui hæc sunt. 1 2. q. 5. 3. ad 3. — Memoriam
abundantiae suavitatis tuae eructabunt. 2 2. q.
188. 6. c. — Miserationes ejus super omnia opera
ejus. L q. 21.3. ad 2. et 4. c. et q. 25. 3. ad 3. —
Et magnitudinis ejus non est finis, i. q. 7. 1. o.
et q. 12. 1. ad 2. et 7. c. ad 3. et q. 25. 2. o. et
3. c. et q. 52. 2 c. et q. 54. 2. c. et q. 55. 1. c. fi.
1 2. q. 75. 5. ad 4. et q. 86. 2. ad 1. m. q. 10.
3. ad 1. et 2.
PSALMUS CXLVI. — Pullis corvorum invo­
cantibus eum. 2 2. q. 83. 10. ad 3.
PSALMUS CXLVII. — Qui posuit fines tuos
pacem. 1 2. q. 3. 4. ad 1.2 2. q. 183. 2. ad 3.
PSALMUS CXLVIII. — Praeceptum posuit et
non praeteribit. 1 2. q. 19. 6. c. — Laudate Domi||| etc. ignis^ grando, etc. BH
___
! num de terra,
i. q. 68.
2._c.
I et q. 74. 3. àd 2. — Quæ faciunt verbum ejus.
I I. q. 34. L c. ad 4.
PSALMUS CXIX. — A lingua dolosa. 2 2. q.
PSALMUS CL. — In virtutibus ejus. i. q.
M
25. 4. ad 2. et 5. c. q. 111. 3. ad 2. et q. 118. 8. c. 108. 5. ad 1.
ad 2. — Cum his qui oderunt pacem. 2 2. q. 29.
2, ad 2.
PSALMUS CXXL — In domum Domini ibi­
mus. 2 2. q. 84. 3. o.

— 20

Ei Ubro Proverbiorum

INDEX I

112. 1. ad 2. — Domini est dirigere gressus ejus,
scilicet hominis, i. 23. 2. ad 2. 1 2. q. 112. 2. c. fi.
— Melior est patiens viro forti, etc. 1 2. q. 66. 4.
ad 2. et 2 2. q. 136. 2. o.

EX LIBRO PROVERBIORUM
CAPUT I. — Ut detur parvulis astutia.
4. 55. 3. ad 1. ct 4. ad 1. 2 2. q. 92. 1. ad
Et moliuntur fraudes contra animas suas.
55. 5. ad 3. — Timore malorum sublato.
q. 19. IL ad 1.

Ex Ubro Ecclesiastes

2
I.
2
2

2.
—
2.
2.

CAPUT XVIII. — Qui meditatur discordias,
diligit rixas,
rixas. z
2 2.
2, q. 41. 2. ad 5. — Spiritus tristis
exsiccat ossa. 1 2 . 37. 4. ο. 1 2. q. 41. 1, c. sup.
q. 5. 2. ad 2. — C
In ruina lætatur alterius, non
erit impunitus 2 2. q. 36. 2. o. 2 2. 158. 1. ad 3.

CAPUT II. — Dominus dat sapientiam, i. q.
17. 1, o. 2 2. q. 45. 1. o. et 4. aci 1. et ad 2.

CAPUT XVIII. — Impius cum In profundum
venerit peccatorum contemnit. 2 2. q. 186. 9. 3.
CAPUT III,
Describe ea in tabulis cordis — Labia stulti miscent se rixis. 2 2. q. 41.2. ad 3.
tui. 1. q. 24. 1. c. — Ne Innitaris prudentiæ — Animæ effœminatorum esurient. 2 2.q. 154. 11.
tuæ. 2 2. q. 55. 1. 2» o. — Ne sis sapiens apud ad 2. — Vir amicabitis ad societatem, magis ami­
cus erit quam frater. 2 2. q, 26. 8. ad 1.
te. 2 2. q. 149. 1. ad 1.
CAPUT XX. — Luxuriosa res vinum. 2 2
CAPUT IV. — Et unigenitus coram matre
178. ad I. — Fidelem quis inveniet? j. q.
mea. m. q. 37. 2. ad 3.
I. c. 1 2. q. 97. 4. c.
CAPUT V. — Bibe aquam de cisterna tua, et
CAPUT XXL — Quocumque voluerit vertet
fluenta putei tui. 2 2. q. 95. 7. ad 3.
illud, i. q. 83. 1. ad 3. 1 2. q. 6. I. ad 3. et q. 9. 4.
CAPUT VI. — Homo apostata, vir inutilis, ad 1. et 6. c. 1 2. q. 55. 4. ad 6. et q. 80. 1. ad
graditur ore perverso, etc. usque seminat. 2 2. 3. et q. 109. 1. 9. q. c. 2 2. q. 104. 4. hi. q. 86.
q. 12. 1. ad 2. — Non grandis est culpa, cum 1. — Anima impii desiderat malum, u q. 19. 9.
quis furatus fuerit. 2 2. q. 66. ad 1.
c. q. 82. 2. ad 1. et q. 103. 8. c. et 1 2. q. 8. 1. o. et
CAPUT VII. — Ad decipiendas animas. 2 2. q. 6. 4. ad 3. et q. 18. 4. ad 1. et q. 19. 1. ad 1. et
9. c. et q. 23. 2. c. et q. 27. 1. ad 1. et q. 28. 4.
q. 169. 2. c.
c. et q. 29. 4. c. 1 2. q. 74. 1. ad 1. ad 1. et q.
CAPUT VIII. — Audite, quoniam de rebus 77. 2. c. et q. 80. 1. c.
magnis locutura sum. 2 2. q. 168. 2. ad 1. —
CAPUT XXIII. — Prudentiæ tuæ pone mo­
Justi sunt omnes sermones mei, et non est in
eis pravum quid, neque perversum. 2 2. q. 34. dum. 2 2. q. 47. 4. ad 3.
3. ad 1. — Nondum erant abyssi, et ego jam
CAPUT XXIV. — Erue eos qui ducuntur ad
concepta eram. i. q. 27. 2. ad 2.
mortem, etc. 2 2. q. 10. 12. ad 2. et q. 69. 4. ad 3.
gCAPUT IX
Sagientia aedificavit sibi do- ii. q. 68., 10. ad 1. — Ne quæras impietatem in
mum. ni. q. 31
id 3. — Misit ancillas suas, ut domo justi. 2 2. q. 33. 2. ad 3. et ad 4. et g. 40. 3.
vocarent ad arcem, et ad moenia civitatis. u q. c. — Non habent futurorum spem mali. 2 2.
q. 18. 3. o.
1. 5. b. ad 2. et 8. ad 2.
.
CAPUT XXV. — Causam tuam tracta cum
CAPUT X. — Odium suscitat rixas. 2 2. q. 41.
2. ad J.
4. —
—_Qui
Qui profert contumeliam, insipiens amico tuo. 2 2. 189. 10. ad 2.
CAPUT XXVI. — Sicut qui mittit lapidem
est. 2 2. q. 72. 4. o. et q. 73. 3. ad 3. 2 2. q. 138.
7. c. — In multiloquio non deerit peccatum. in acervum mercurii, ita qui tribuit insipienti
22. q. 72. 1. ad 1. et q. 89. 2. c. fi. 2 2. q. 148. 6. c. honorem. 22. q. 63. 3. c.— Ira non habet mise­
— Sapientia est viro prudentia, i. q.
q 1 6. c. 2 2. ricordiam, nec erumpens furor. 1 2. q. 46. 6. ad 1.
g. 47. 2. ad 1. — Spes impiorum peribit. 2 2. q.
CAPUT XXVIL — Non auferetur ab eo stulti­
21. 3. ad 1. — Universa delicta operit charitas.
sup. q. 14. 2. c. — Desiderium suum justis dabi­ tia ejus. 2 2. q. 114. 2. ad 3.
tur sup. q. 92. 3. 7.
CAPUT XXVIII. — Justus quasi leo confidens,
absque timore erit. m. q. 15. 7. ad 1. — Qui decli­
CAPUT XI. — Ubi fuerit superbia, ibi erit et nat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit
contumelia, s. 10. — Qui-crudelis est, propinquos execrabilis. 2 2. q. 83. 10. ad 1.2 2. q. 178.2. ad 1.
abjicit. 2 2. q. 159. 1. ad 3.
— Qui abscondit scelera sua, non dirigetur, ni.
CAPUT XII. — Non contristabit justum quicuic- 84. 6. ad 1. — Qui autem mentis est duræ,
corruet in malum. 1 2. q. 101. 3. c. — Qui dat
quid
uid et
ei accident,
acciderit, ni.
m. q. 10.
15. o.
6. ad 1. et ad Z.
2. —
·
lui negligit damnum propter amicum, justus pauperi, non indigebit. 2 2. q. 117. 4. ad 3.
est. 2 2’ q. 26. 4. ad 2.
’
CAPUT XXX. — Stultissimus sum virorum,
CAPUT XIII. — Inter superbos semper jurgia etc. usque quis. 2 2. q. 103. 1. ad 3. — Quod
sunt. 1 2. q. 27. 7. ad 1. et 2 2. 188. 5. ad 2. — nomen est ejus, aut quod nomen filii ejus, si
Spes quæ differtur, affligit animam. 1 2. q. 32. nosti, i. q. 13. 1. ad 1. — Mendicitatem et divitias
ne dederis mihi. 2 2. q. 187. 5. o. et m. q. 40. 3.
3. ad 2. et 1 2. q. 40. 8. ad 2.
ad 1. — Egestate compulsus furer, et perjurem,
CAPUT XIV. — Errant qui operantur malum. etc. 2 2. q. 187. 5. c. et in. q. 40. 3. ad 1.
I. q. 63. 1.4. 1 2. q. 6. 8. o. et q. 58. 2. c. I 2. q.
CAPUT XXXI. — NoH regibus dare vinum,
77. 2. c. 2 2. q. 20. 2. o. et q. 51. 3. ad 2. et q.
etc. 2 2. q. 149. 4. o. — Vir ejus, et laudavit eam.
53. 2. c.
2 2. q. 115. 1. ad 1.
CAPUT XV. — In abundanti justitia virtus
est plurima. 1 2. q. 66. 1. c. et 4. o. et 68. 7. 6. —
Per timorem Domini declinat omnis a malo. 2 2.
EX LIBRO ECCLESIASTES
q. 54. 2. ad 4.
CAPUT XVI. — Universa propter semetipsum
CAPUT I. — Vanitas vanitatum, et omnia va­
operatus est Dominus. I. q. 44. 4. c. et q. 65. 2. o. nitas. 2 2. q. 5. I. ad 2. — Terra in æternum stat,
— Abominatio Domini est omnis arrogans. 2 2. q. i. q. 10. 3. c. — Quid habet amplius homo de uni-

Î

— 21 —

• r—·

Ex libro Canticorum

INDEX I

verso labore? etc. i. q. 75. 6. ad. 1. — Omnia
flumina intrant mare, etc. I. q. 102. 1. ad 2. —
Nihil sub sole novum, i. q. 73. 1. ad 3. — Per­
versi difficile corriguntur. 2 2. q. 186. 10. ad 3,
— Eo quod in multa sapientia multa sit indi­
gnatio. I 2. q. 47. 1. — Et afflictio spiritus. 1 2.
q. 38. ad 1. — Qui addit scientiam, addit et
laborem vel dolorem. 1 2. q. 38. 4. ad 1. —
Quid est quod fuit? Ipsum quod futurum est.
sup. q. 19. 1.1.
CAPUT II. — Cogitavi in corde meo, abstra­
here a vino carnem meam, ut animum meum
transferrem ad sapientiam. 2 2. q. 149. 4. o. et
q. 185. 5. c. — Unus utriusque, scilicet sapientis
et stulti, est interitus, i. q. 75. 6. ad 1.
CAPUT III. — Didici quod omnia opera quæ
fecit Deus, perseverent in ætemum. i. q. 65. 1.
ad I. q. 103. 1. ad 2. et J(M. 4. o. 1 2. q. 98. 2.
ad 2. — Unus est interitus hominis, et jumento­
rum. et æqua utriusque conditio, i. q. 75. 6.
ad 1. 2 2. q. 104. 1. ad I.
CAPUT IV. — Melius est duos esse simul
uam unum, etc. usque funiculus. 2 2. q. 188.
CAPUT V. — Displicet et infidelis et stulta
promissio. 2 2. q. 88. 2. ad 3. — Ne dicas coram
angelo, non est providentia, i. q. 57. 2. c. —
Avarus non implebitur pecunia. 1 2. q. 2.1. ad 3.
CAPUT VII. — Quod nemo possit corrigere,
quem ille despexerit, r. q. 23. 3. ad 3.— Noli esse
justus multum, i. q. 108. 5. ad 2. — Qui Deum
timet, nihil negligit. 2 2. q. 54. 2. ad 4. —
Solummodo hoc reperi, quod fecerit Deus ho­
minem rectum, i. q. 95. o. 2 2. q. 5. 1. c.
CAPUT VIII. — Ego os regis observo. 2 2.
q. 152. 2. ad 1. — Non est in hominis potestate
prohibere spiritum. 2 2. q. 189. 1. ad 4.
CAPUT IX. — Nescit homo utrum amore, an
odio dignuç sit. 1 2. q. 112. 5. o. ni. q. 80. 4. ad 5.
sup. q. 14.’ 2. ad 2. — Universa æque veniunt
justo et impio, etc. usque unde. 1 2. q. 114.
10. ad
ad 4.
4. —
— Mortui
Mortui vero
vero nihil
nihil noverunt
noverunt amp
amplius.
’lius. 1.1.
q. 75. 6. ad 1. — Amor quoque, et odium et in
in-­
vidia, simul pereunt, i. q. 103. 5. ad I. — Vidique
sub solet nêc velocium esse cursumi, nec for·
tium bellum, etc. 1. q. 103. 5. ad 1. — ΓSed tempus
casumque in omnibus. Ibidem. — Et qui* in
uno peccaverit, multa bona perdet.
perdet. 1 2.
2 q. 63.
2. ad 2. et q. 65. 3. c. et q. I. 4. o. et c
ad 2. et 2 2. q. 132. 3. ad 2. iil q. 89. 4. o.
CAPUT X. — Pecuniae obediunt omnia. 1 2.
q. 2. 1. ad 1. et 4. ad 1. et 2 2. q. 78. 2. c.
CAPUT XI. — Lignum in quocumque loco ce­
ciderit, Ibi erit. 2 2. q. 13. 4. ad 3. sup. q. 69. 2. c.

EX LIBRO CANTICI CANTICORUM

i bit­

CAPUT II. — Ordinavit in me charitatem.
2 2. q. 26. 1. o. et q. 44. 8. o. — Amore langueo.
1 2. q. 28. 5. ad 1. — Læva ejus sub capite meo,
et dextera illius amplexabitur me. nr. q. 58.
4.
2.
CAPUT IV. — Tota pulchra es, amica mea,
et macula non est in te. iil q. 27. 4. o. et 6. ad 1.
CAPUT V. — /Xnima mea liquefacta est, ut di­
lectus locutus est mihi. 1 2. q. 26. ad 1.
CAPUT VIII. — Lampades ejus, ut lampades
gnis atque flammarum. I 2. q. 28. 5.

Ex libro Sapientiae

EX LIBRO SAPIENTIÆ
CAPUT I. — Perversae cogitationes separant
a Deo. 2 2. q. 154. 5. c. et q. 163. 3. ad 1. —
In malevolam animam non introibit sapientia. 2 2.
q. 45. 4. o. — Nec habitabit in corpore subdito
peccatis. Ibidem. — Deus mortem non fecit.
l. q. 49.2. c. 2 2. q. 19. 1. ad 3. 2 2. q. 164. I.ad5.
— Nec delectatur in perditione impiorum, i.
q. 19. 9. o. et 10. ad 1. et 2. et q. 22. 3. ad 3.
et q. 48. 6. c. 1 2. q. 39. 2. ad 3. et q. 79. 4. ad 2.
— Creavit, ut essent omnia, i. q. 65. 2. ad 1.
— Justitia perpetua est, et immortalis. 1 2. q.
67. 1. ad 3. 2 2. q. 58. ad 3. et ad 4.

CAPUT 11. — Excæcavit illos malitia eorum.
1 2. q. 79. 3. o. et 2 2. q. 15. I. c. ad 2. — Deus
creavit hominem inexterminabilem, i. q. 76. 5.
ad 1. et q. 97. 1. o. et 3. ad 1. et q. 102. 2. c.
— Invidia autem diaboli, mors introivit in orbem
terrarum. 2 2. q. 36. 4. ad 2. — Bonorum laborum
gloriosus est fructus, sup. q. 96. 3. et 4.
CAPUT V. — Pœnitentiam agentes. 2 2. q. 13.
4. c. m. q. 86. 1. o. sup. q. 16. 3. c. et 98. 2. c. —
Et vir prudens quam tortis. 1 2. q. 61. 2. ad 1. et
q. 66. 1. c. et 2. o 2 2. q. 23. 6. c. et q. 47. 6. ad 3.
et q. 56. 1. ad 1. 2 2. q. 123. 12. o. et q. 141. 8. o.
m. q. 85. 3. ad 4. — Pugnabit orbis terræ contra
insensatos, sup. q. 97. 5. c.
CAPUT VI. — Æqualiter est illi cura de omni­
bus. I. q. 20. 3. ad 1. et 1 2. q. 112.-4. ad 1. —
Concupiscentia sapientiae, i. q. 20. I. ad 1. et q.
59. 4. ad 2. et q. 64. 3. c. q. 82. 5. ad 1. et 1 2.
q. 22. 3. ad 3. et q. 30. 1. ad 1. 2 2. q. 18. 1. c. —
Non abscondam a vobis sacramenta Dei. in. q. 60.
CAPUT VII. — Sum quidem et ego mortalis
homo, similis omnibus, iil q. 29. 1. ad 3. — Ex
genere terreno illius, qui prior factus est. iil
q. 4. 6. o. et q. 31. 1. c.
c — Divitias nihil esse
duxi, in comparatione Illius. 2 2. q. 188. 5. c. —
Dominus dedit mihi horum quæ sunt scientiam
veram. 1 2. q. 112. 5. ad 2. — Omnibus mobili­
bus mobilior est sapientia, i. q. 9. 1. ad 2. et
q. 73. 3. c. — Per nationes in animas sanctas se
transfert, amicos Dei et prophetas constituit. 2 2.
q. 45. 6. ad 2. et 2 2. 172. 2. ad 1. et 4. ad 1.
— Attingit a fine usque ad finem fortiter, et
disponit omnia suaviter. 1 2. q. 110. 2. c. 2 2.
q. 23. 2. c. et q. 165. I. c.
CAPUT VIII. — Hanc amavi et exquisivi a
Juventute mea. 1. 2. q. 26. 1. ad 1. — Sobrieta­
tem docet, et sapientiam, justitiam, et virtutem.
1 2. q. 51. 4. o. q. 63. 3. o. et 2 2. q. 143. c. —
Non habet amaritudinem conversatio illius,
nec tædium, etc. 1 2. ο. 31. 5. c. fl. et q. 32. 7.
ad 2. et q. 35. 5. o. 2 2. q. 9. 1. ad 2. et q. 80.
8. c. 3. q. 46. 7. ad 4. — Puer autem eram inge­
niosus, utpote qui sortitus sum animam bonam,
i. q. 85. 7. c. m. q. 55. 1. ad 1.— Et cum essem
magis bonus, veni ad corpus coinquinatum,
i. q. 90. 1. o. et q. 91. 4. ad 3. et q. 118. 3. o.
2 2. q. 164. 1. ad 4. iil q. 6. 3. 4. o. et 9. c. ad 2.
— Non possum esse continens, nisi Deus det.
2 2. q. 156. 3. ad 1.
CAPUT IX. — Mitte illam de caelis, i. q. 43. 5.
o. — Corpus quod corrumpitur, aggravat ani­
mam. 2 2. q. 180. 7. ad 2.
CAPUT X. — Dedit illi scientiam sanctorum.
I i. q. I. 3. o. 1 2. q. 112. 5. ad 2.

Ex libro Ecclesiastici

INDEX I

CAPUT XI. — Omnia in mensura, et numero,
et pondere disposuisti. i. q. 5. 5. o. et q. 45. 7. o.
— Diligis omnia quæ sunt. I. q. 20. 2. c. et q. 23.
lad 1. I 2. q. 110. I. c. — Per quæ peccat quis
ptr h«c torquetur, sup. q. 97. 6. c. — Misereris
amnium, Domine, sup. q. 99. 2. I.
CAPUT XII. — Et naturalis malitia eorum.
1. q. 63. 4. ad 2. 3. q. 2. 12. c. 2 — Cui cura est
de omnibus, i. q. 8. 3. c. et q. 22. 2. 3. o. et g.
’3. I. c. q. 103. 5. o. et q. 113. 6. c. I 2. q. 91.
2, c. et q. 93. I. c. et 4. 5. 6. o. — Virtutem enim
ostendis, qui non crederis in virtute esse con­
summatus. I. q. 21. I. ad 1, 1 2. q. 61. 5. c. ad 1.

CAPUT XIII. — A magnitudine enim speciei
etereaturæ cognoscibiliter poterat creator horum
videri. I. q. 12. o. 1 2. q. 93. 2. o.
CAPUT XIV. — Creaturæ factæ sunt in odium
et in tentationem anlmæ hominum, et In musci­
pulam pedibus insipientium. i. q. 65. 1. ad 3. 1 2.
q. 79. 1. ad 2.

CAPUT XV. — Supervacuitas enim hominum
tec adinvenit, etc. usque imposuerunt. 2 2.
q. 94. 4. o. — Incommunicabile nomen lapidibus
et lignis imposuerunt, i. q. 3. 4. ad I. et q. 13. 9.
o. — Infandorum enim idolorum cultura, omnis
mali causa est, initium et finis. 2 2. q. 94. 4. 1.
— Sed et affirmaverunt ludum esse vitam no­
stram. 2 2. q. 168. 2. ad 2.
CAPUT XVI. — Ingrati enim spes, tanquam
hybemalis glacies tabescet. 2 2. q. 107. 4. o. et
q. 122. 5. ad 4.
CAPUT XVII. — Semper præsumit sæva, tur­
bata conscientia. 2 2. q. 21. 3. ad 1. — Nihil
enim est timor, nisi praesumptionis adjutorium.
Ibid.
CAPUT XVIII. — In veste enim poderis quam
habebat, totus erat orbis terrarum. 1 2. q. 102.
5. ad 9.

EX LIBRO ECCLESIASTICI
CAPUT I. — Omnis sapientia a Domino Deo
est, et cum illo fuit semper, et est ante ævum. i.
q. 10. 5. ad 2. — Prior omnium creata est sa­
pientia. i. q. 41. 3. ad 4. — Effudit illam super
omnia opera sua, etc. Ibid.
CAPUT II. — Qui timetis Deum, credite illi. 2
2. q. 7. 1. ad 1. — Quoniam pius et misericors
est Deum. i. q. 21. 3. o. 2 2. q. 30. 2. ad 1. —
Et remittit in die tribulationis peccata. 2 2.
o. 87. 6. c. fin. — Væ duplici corde. 2 2. q. 109.
2. ad 4. et q. 111. 3. ad 2. ·
CAPUT III. — Altiora te ne quæsieris. i. q. 1.1.
ad I. 2 2. q. 161.2. ad 2. — Tristitiam longe ex­
pelle a te. sup. q. 4. 2 ad 2. — Eleemosyna re­
sistit peccatis. 2 2. q. 154. 2. ad 5.
CAPUT V. — De propitiato peccato noli esse
sine metu. sup. q. 4. 1. c.
CAPUT VI. — Sapientia doctrinæ secundum
nomen ejus i. q. 1. 6. o. 2 2. q. 43. 5. ad 2. fin.

CAPUT VII. — Noli velle mentiri omne men­
dacium. 2 2. q. 110. 3. o. et 4. c. et a. 111. 1. c.
et q. 69. 1.2. o. et q. 70. 4. c. et q. 124. 5. ad 2.
— Vindicta carnis impii ignis ct vermis, sup.
q. 97. 2. c.
CAPUT VIII. — Cum audace ne eas in via, ne
forte gravet sua mala in te. 2 2. q. 170. 1. ad 1. fi.

Ex libro Ecclesiastici

CAPUT X. — Odibilis coram Deo est et ho­
minibus superbia. 2 2. q. 162. 2. o. et 5. o. —
Avaro nihil est scelestius. 2 2. q. 118. 5. o. —
Nihil est iniquius, quam amare pecuniam. 2 2.
q. 118. 5. ad 1. — Initium siiperbiæ hominis,
apostatare a Deo., 1 2. q. 84. 2. ad 2. 2 2. q.
158. 7. ad 1. et q. i62. 5. c. et 7. ad 2. — Initium
omnis peccati superbia. I. 2. q. 84. 2. o. et 3.
ad I. et 4. ad 4. 2 2. q. 12. ad 4. 1.2 2. q. 162.
2. o. et 5. ad 1. et 7. ad 1. et q. 170. 2. ad 1.

CAPUT XI. — Non laudes virum in specie
sua. 2 2. q. 115. I. ad 1. — Bona et mala, vita
et mors, paupertas et honestas, a Deo sunt. 2 2.
q. 145. 3. a. 2. — Facile est in oculis Dei subito
honestare pauperem. 1 2. q. 112. 2. ad 2. —
Malitia hone unius oblivionem facit luxuriæ
magnæ. I 2. q. 37. 1. ad 2.

CAPUT XII. — Da bono, et non receperis pec­
catorem. 2 2. q. 31. 2. ad 2. et q. 32. 9. ad 1.
CAPUT XIII. — Pondus’super se tollit, qui
honestiori se communicat. 2 2. q. 145. 3. ad 2.
— Omne animal diligit simile sibi, 1 2. q. 27. 5.
o. 2 2. q. 193. 2. ad 3.
CAPUT XIV. — Beatus vir qui non est
lapsus verbo ex ore suo, et non est stimulatus in
tristita delicti. 2 2, q. 72. 1. ad 1. et q. 89. 2. c.
fin. — Felix qui non habuit animi sui tristitiam,
et non excidit a spe sua. 2 2. q. 20. 1. ad 2. et
q. 34. 4. o. — Qui sibi nequam est, cui alii
bonus erit? 1 2. q. 33. 1. ad 1.
CAPUT XV. — Deus ab initio constituit ho­
minem, et reliquit illum in manu consilii sui. i.
q. 22. 2. ad 4. q. 83. 1. c. et 2 2. q. 104. 1. ad 1.
— Ante hominem vita et mors, bonum et ma­
lum; quod placuerit ei, dabo illi. 1 2. q. 109.
8. ad 3.
CAPUT XVII. — A mortuo quasi nihil perit
confessio sup. q. 1. ad 1.
CAPUT XVIII. — Qui vivit in æternum, crea­
vit omnia simul. 1. q. 10. 3. o. et g. 74. 2. ad 2.
— Non impediaris orare semper. 2 2. q. 83. 14. o.
— Ante orationem præpara animam tuam. 2 2.
q. 97. 3. ad 2.
CAPUT XIX. — Qui cito credit, levis est corde.
2 2. q. 2. 9. ad 3. — Ex visu cognoscitur vir, et
ab occursu faciei cognoscitur sensatus. 2 2. q. 68.
1. ad 3. — Amictus corporis, et risus dentium, et
ingressus hominis enunciant de ilio. 2 2. q. 120.
2. ad 3. et q. 168. 1. ad 3.
·
CAPUT XX. — Concupiscentia spadonis de­
virginavit Juvenculam. 2 2. q. 154. 7. o.
CAPUT XXI. — Quasi a facie colubri, fuge
peccatum. 2 2. q. 35. 1. ad 4. — Dum maledicit
diabolum impius, maledicit ipse animam suam.
2 2. q. 76. 1. ad 4.
CAPUT XXIII. — Jurationi non assuescat os
tuum, multi enim casus in illa. 1 2. q. 108. 3. ad
l. et q. 107. 2. c. ad 2. 2 2. q. 89. 2. o. et 3. c.
et 5. o. — Et si frustraverit fratrem, delictum
illius supra ipsum erit. 2 2. q. 89. 5. ad 3.
CAPUT XXIV. — Sapientia laudabit animam
suam. i. q. 3. 2. ad 1. — Ego ex ore Altissimi
prodii, primogenita ante omnem creaturam, i.
q. 41. 3. ad 4. — Ab initio et ante sæcula creata
sum. 1. q. 41.3. ad 4.— Flores mei fructus honoris
et honestatis. 1 2. q. 70. 1. c. — Qui edunt me,
adhuc esurient, et qui bibunt me, adhuc sitient.
1 2. q. 2. 1. ad 3. et q. 33.2.0. 1 2. q. 67. 4. ad 3.
— Qui elucidant me, vitam ætemam habebunt, i.

0Ί.

Ex Ubro Prophetæ Isatæ

1

•

X* r k '·

INDEX I

Ex llbro Prophetæ Isatæ

q. 1. 9. ad 2. — Hæc omnia liber vitæ. I. q. i prædicaverunt. m. q. 84. 6. nd I. — Dominus
24. 1. ad 1. — Penetrabo omnes Inferiores partes | ad
nd judicium veniet cum senioribus, sup. q. 89.
terræ. m. q. 52. 2. ad 1.
1. c.
CAPUT IV. — Omnis qui scriptus est in vita,
CAPUT XXV. — Timor Dei initium dilectio­
nis ejus. 2 2. q. 19. 8. ad 1. — Omnis plaga tri­ In Jerusalem, L q. 24. o. et q. 39. 8. fi.
stitia cordis est. 1 2. q. 35. 7.
CAPUT V. — Auferam spem ejus. 1. q. 113. 6.
CAPUT XXVL — Omnis autem ponderatio c. — Propterea captivus ductus est populus meus,
2. φ
q. 76.
tt scientiam.
scientiam, iI a.
. . 2. o.
__ 2 2.
non est digna continentis animæ. 2 2. q. 88. II. I quia non1 habuit
q. 53.
ad 5. 2 2. q. 155. 4. ad I. et q. 186. 8. ad 2.
<_
~ /2 ad 2. — Væ qui dicitis nonum malum,
•
I et _____
____ i._ qe’ 5. 3. ad 2. et q.r 48. 3.
malum ___
bonum,
CAPUT XXVII. — $1 non in timore Domini arf 4,t. — Væ quj
viqui potentes estis ad bibendum
bib
tenueris te, cito subvertetur domus tua. 2 2. q. 54. I num. *1 2.
~ q. -- 2- -2. q. 149,
55. -3. ad- 2.
2. ad 4. — Vasa figuli probat fornax, et homines
CAPUT VI. — Vidi Dominum. 2 2. q. 171. 3.
justas tentatio tribulationis. 2 2. q. 108. c. —
Ante sermonem non laudes virum. 2 2. q. 115. c. — Tota ista visio dupliciter exponitur. 1. q. 3.
1. ad I. — In mensura contra mensuram cum 1. ad 4. 1 2. q. 1Û2. 4. ad 6. — Et clamabat alter
abjecta fuerit Judicabo eam. sup. q. 8. 8. c. ad alteram, sanctus, etc. 1. q. 107. 4. ad 1. et
ad 2. 2 2. q. 178. 3. ad 2. — Et volavit ad me
CAPUT XXVIII. — Susurro et bilinguis ma­ unus de Seraphim. 1. q. 112. 2. ad 2. — Et in
ledictus, multos enim turbavit pacem habentes. ! manu ejus calculus quem forcipe tulerat de
2 2. q. 74. I. ad 3.
altari, in. q. 79. 1. ad 2 — Ecce ego, mitte me,
CAPUT XXIX. — Multi non causa nequitiae 2’2. q. 133. 1. ad 4. — Si non credideritis, non
fœnerati sunt, sed fraudari gratis timuerunt. 2 2. permanebitis. 2 2. q. 2. 10. o.
q. 78. 1. ad 2.
CAPUT VII. — Pete tibi signum a Domino
CAPUT XXX. — Non est census super censum Deo tuo, étc. Non petam. 2 2. q. 97. 2. ad 3. —
salutis corporis. 1 2. q. 6. 5. ad I. — Miserere Ecce virgo concipiet. 1 2. q. 103. 4. c. 2 2. q. 171,
animæ tuæ, placens Deo. 2 2. q. 30. 1. ad 2. et 3. — Et vocabitur nomen ejus Emmanuel. 11L
q. 32. 9. ad 3. 2 2. q. 106. 3. ad 1. — Multos enim q. 37. 2. ad 1. — Voca nomen ejus, accelera,
spolia detrahe, festina, m. q. 37. 2. ad 1.
occidit tristitia. 1 i. q. 39. 3. ad 1.
CAPUT VIII. — Prædare. nr. q. 37. 2. ad 1.
CAPUT XXXL — Vigilia honestatis tabe­
faciet carnes. 2 2. q. 188. 5. — Sanitas est animæ — Antequam sciat puer vocare patrem, m. q. 15.
3. ad 3. — In lapidem autem offensionis, et petram
et corporis sobrius potus. 2 2. q. 149. 4. c.
scandali, duabus domibus Israel, m. q. 42. 2. o.
CAPUT XXXIII. — Quare dies diem superat,
CAPUT IX. — Et vocabitur nomen ejus admi­
ct iterum lux lucem, et annus annum. 1. q. 47.
2, — Contra bonum malum, etc. et sic intuere rabilis, consiliarius, Deus fortis, pater futuri
in omnia opera altisslmi, duo contra duo, et sæculi, princeps pacis, m. q. 37. 2. ad 1.
unum contra unum. 1. q. 48. 1. ad 3. et 2. ad 1.
CAPUT XI. — Et erit sepulcrum ejus glorio­
— Multam enim malitiam docuit otiositas. 1 2. sum. m. q. 51. 2. ad 1. — Et requiescet super
q. 77. 2. c.
eum spiritus Domini, spiritus sapientiæ et
CAPUT XXXVI. — Innova signa. 1. a. 73. 1. intellectus, etc. 1. q. 1. 6. ad 3.
ad 3. — Cum viro irreligioso tracta de sancti­
CAPUT XIV. — Quomodo cecidisti de cælo
tate. 2 2. q. 189. 10. c. — Qui sophistice loqui­ Lucifer, qui mane oriebaris. 1. q. 63. 5. c. —
tur, odibilis est 2 2. q. 55. 4. ad 2. — Propter Ascendam in cælum. L q. 61. 4. ad 3. et q. 68.
crapulam multi obierunt. 2 2. q. 148. 3. ad 3. 4. c. fi. — Similis ero Altissimo. 1. g. 61. 4. ad
et q. 63. 3. o. et q. 68. 4. c. fin. 2 2. q. 162. 1.
CAPUT XXXIX. — Sapientiam omnium an­ 3.
tiquorum exquirit sapiens et in prophetis vaca­ ad 2. — Infernus subtus conturbatus est. sup.
bit. 2 2. q. 188. 5. 0. — Hæc omnia sanctis in q. 97. 7. c.
bona, sic impiis et peccatoribus in mala conver­
CAPUT XV. — Ligna Libani non sufficient ad
tentur. I 2. q. 87. 7. ad 2. q. 114. 10. c. ad 4. holocaustum, sup. q. 13. 1. 3.
ct 2 2. q. 36. 2. c.
CAPUT XVI. — Emitte agnum, Domine, do­
CAPUT XLI. — Curam habe de bono nomine, minatorem terræ, etc. ni. q. I. 1. ο. — Absconde
ctc. 2 2. q. 72. 3. c.
fugientes, et vagos ne prodas, in. q. 84. 6. ad 1.
CAPUT XLI1L — Major est omni laude. 2 2. q.
CAPUT XIX. — Ecce Dominus ascendet, etc.
91. 1. ad 1.
ni. q. 57. 1. o.
CAPUT XL1V. — Non est inventus similis illi
CAPUT XXII. — Et vocabit Dominus Deus
in gloria. 1 2. q. 66. 2. ad 2.
exercituum in die illa ad fletum, et ad planctum,
CAPUT XLV1I1. — Et mortuum prophetavit i. q. 113. 7. ad 1.
corpus, scilicet Elisei. 2 2.'q. 171. 1. ad 1.
CAPUT XXIII. — Negotiatio Sidonis. 2 2. q.
40. 2. c. et q. 77. 4. ad 3. 2 2. q. 187. 2. o.
CAPUT XXIV. — Visitabit Dominus per
EX LIBRO PROPHETÆ ISAIÆ
militiam cæli, etc. usque visitabuntur, in. q. 52.
CAPUT I. — Odivit anima mea. l q. 3. 2. ad 6. ad 1. — Congregabuntur congregatione unius
. — Quiescite agere perverse, discite benefa­ fascis in lacum, et claudentur ibi in carcere. in.
cere. 2 2. q. 79. I. ο. .— Pupillo non judicant, q. 52. 6. ad 1.
ct causa viduæ non ingreditur ad cos. 2 2. q.
CAPUT XXV. — Civitatem sublimem humilia­
65. 4. ad 2. — Plaga tumens non est curata medi­ bis, etc. et conculcabit eam pes pauperis, gressus
egenorum. Hi. q. **
25. ”
7. ad 3.
camine, sup. q. 29. 4. c.
CAPUT XXVL — Cum feceris judicia tua in
CAPUT 111. — Peccatum suum quasi Sodoma

— 24

Λ

Ex libro Prophetæ Isaiæ

INDEX I

utra, justitiam discent omnes habitatores orbis.
|2. q. 37. I. ad 1. — In tribulatione murmuris
i>ctrina tua eis. I 2. q. 37. I. ad 1. — Λ facie
•j, Domine, concepimus, et quasi parturivimus,
f. peperimus spiritum. I 2. q. II. I. o. ad 3.
CAPUT XXVII. — Et Iste omnis fructus, ut
uferatur peccatum ejus. 1 2. q. 70. 3. ad i. sup.
V29. I. c.
CAPUT XXVIII. — Quem docebit scientiam.
·: quem intelilgere faciet auditum avulsos ab
uberibus, ablactatos a lacte. 1 2. q. 37. 1. ad 2.
-Coangustatum est stratum, ita ut alter déci­
dât; et pallium breve utrumque operire non
potest· 2 2. q. 122. 3. c.
CAPUT XXX. — Erit lux lunæ sicut lux solis,
j-p.q. 73.2. c. — Præparata est ab heri Tophet.
<jp. q. 79. 9. 3,
CAPUT XXXII. — Sedebit populus meus in
pulchritudine pacis, i. q. 113. 7. ad 1.
CAPUT XXXIII. — Angeli pacis amare fle­
ant. 1. q. 51. 3. o. j. q. 113. 7. ad 1.
CAPUT XXXV. — Fugiet dolor et gemitus.
I 2. q. 59. 3. ad 1.
CAPUT XXXVIII. — Dispone domui tuæ,
quia morieris tu, et non vives, i. q. 49. 7. ad
2.2 2. q. 171. 6. ad 2. et q. 173. 1. ad 1.
CAPUT XXXIX. — Lætatus est autem super
eis Ezechias. 2 2. q. 132. 1. c.
CAPUT XL. — Quis est qui pugillo aquas, et
cælos palmo, ponderabit? 2 2. q. 171. 3. c. —
Cui ergo similem fecistis Deum, aut quam ima­
ginem ponetis ei? i. q. 4. 3.' ad 4. et q. 42. 1. ad
3. et q. 57. 2. ad 2. q. 93. 1. ad 1. — Assument
peinas, ut aquilæ, etc. de agilitate. 2 2. q. 189.
10. c. — Current et non laborabunt, sup. q. 84.
CAPUT XLI. — O mlrs, quam bonum est judi­
cium tuum, etc. sup. q. 98. 3. c.

CAPUT XLII. — Dedi te in fœdus populi, in
lucem gentium, m. q. 42. 1. ad 1. — Complacuit
libi in illo anima mea. i. q. 3. 2. ad 1. et q. 19.
II. c. — Non erit tristis, m. q. 1. 5. 6. ad 1.
CAPUT XLIII. — Ego sum qui deleo iniqui­
tates tuas propter me. in. q. 84. 3. ad 3. — Et
contaminavi principes. 1 2. q. 105. 1. ad 3. —
Nana si quid habes ut justificeris, sup. q. 6. 2. c.
CAPUT XLV. — Deus absconditus, Deus
Israel salvator, m. q. 36. 1. o. — Creans malum,
i. 49. 2. ad 1.
CAPUT XLVII. — Sapientia tua et scientia
taa, hæc te decepit. 2 2. q. 46. 1. ad 3.
CAPUT XLVIII. — Non est pax impiis, dicit
Dominus. 2 2. q. 29. 2. ad 3. et 3. ad 1. — Et
nunc Dominus Deus misit me, et spiritus ejus,
i. q. 43. 8.
CAPUT L, — Mane erigit mihi aurem, ut au­
diam quasi magistrum, i. q. 105. 3. o. ct q. 117.
1. o.
CAPUT LL — Gratiarum actio et vox laudis.
2 2. q. 13. 4. c. — Consurge, consurge, induere
fortitudinem, ni. q. 14. 1. ad 4.
CAPUT LII. — Recedite, recedite, exite inde,
pollutum nolite tangere. 2 2. q. 25. 6. ad 5. —
Sicut obstupuerunt super te multi, sic inglorius
erit inter4viros aspectus ejus, et forma ejus inter
filios hominum. HI. q. 46. 5. ad 2. et q. 49. 6. c.

*‘ ****.+ > ?*-ι

Ex lihro Prophetæ Isaiæ

CAPUT LIIL — Quasi absconditus vultus ejus,
ct despectus, in. q. 36, I. o, — Dominus posuit
in eo iniquitatem omnium nostrum, m. q. 2 2.
ad I. et 6. ad 4. et q. 15, I. ad 4. — Vere languo­
res nostros ipse tulit, in. u. 12. 4. ad 3. et q. 14.
4. o. et q. 15. I. c. et q. 46. 4. ad 3. — Oblatus
est, quia ipse voluit, in. q. 14. 2. ad I. ct q. 15. 6.
ad 4. — Generationem ejus quis enarrabit? hi.
q. 31. 3. ad 1. — Et dabit impios pro sepultura.
hi. q. 51. 1. ad 2. — Tradidit m mortem animam
suam. m. q. 47. 3. ad 2. — Pro eo quod iniqui­
tatem non fecerit, et dolus non est inventus in
ore ejus. m. q. 14. 3. o. et q. 15. 8. et 5. ad 1. et
ad 2. et q. 22. 4. ad 1. et q. 27. 3. c. et q. 28. I. c.
et q. 31. 7. o. et q. 34. 1, ad 2. et q. 39. 1. c. et 2.
ad 2. et q. 40. 3. ad 1. et q. 50. 2. c. — Et dolore*
5 o. et q. 46. 6.
nostros ipse portavit, hi. q. 15. 5.
8. o. — Ipse autem vulneratus est propter iniqui­
tates nostras, attritus est propter scelera nostra.
IH.
Hi. q. 49. o. et q. 52. 5. c. et q. 56. 2. ad 4. et q. 62.
5. o. et q. 69. 1. ad 2. q.
j. 79. 3. c. — Et livore ejus
sanati sumus, m. q. 46. 3. c. et q. 48. 1. o. et 6. ad
3. et qL 49. 1. c. et’q. 50. 6. c. et q. 61. 1. ad 2. et
I 62/5. o. — Et cum sceleratis reputatus est. ni.
q.
q. 46. ll.o. — Et pro transgressoribus rogavit.
2 2. q. 31. 2. ad 1. et q. 83. 7. ad 3.
CAPUT LVI. — Non dicat filius advenae,
quia adhæret Domino, dicens: Separatione dividet
me Dominus a populo suo, etc. 1 2. q. 105. 3. c.
ad 1. — Et non dicat eunuchus, ecce ego lignum
aridum: quia hæc dicit Dominus eunuchis, etc.
1 2. q. 105. 3. ad 2. — Dabo eis nomen melius a
filiis et filiabus, sup. q. 96. 5. c. — Domus mea
domus orationis vocabitur, cunctis gentibus. J 2.
q. 102. 4. ad J. et 2.
CAPUT LVIII. — Nonne hoc est magis jeju­
nium, quod elegi, dissolve colligationes impie­
tatis, etc. 2 2. q. 147. 1. ad I. et q. 171. 3. c.
et q. 188. 6. ad 3.
CAPUT LIX. — Iniquitates vestræ diviserunt
inter vos et Deum vestrum, et peccata vestra
absconderunt faciem ejus a vobis, i. q. 48. 4. c.
fi. 1 2. q. 79. 3. o. et 4. o.
CAPUT LX. — Ponam te in superbiam popu­
lorum. 2 2. q. 161. 1. ad 1.
CAPUT LXI. — Spiritus Domini super me,
eo quod unxerit me. i. q. 36. 1. ad 1. — Induit
me vestimentis salutis, sup. q. 95. 1. c.
CAPUT LXII. — Et vocabitur tibi nomen
novum, m. q. 37. 2. ad 2.
CAPUT LXIII. — Quis est iste qui venit de
Edom, tinctis vestibus de Bosra? i. q. 57. 5. et
2 2. q. 2. 7. ad 1. — Ego qui loquor justitiam, i.
q. 51. 5. — Spiritus Domini ductor ejus fuit. 1 2.
q. 113. 7. 2 2. q. 173. 2. c. fi. et q. 189. 10. ad 1.
— Abraham nescivit nos, et Israel ignoravit
nos. I. q. 89. 8. c.
CAPUT LXIV. — Oculus non vidit, Deus,
absque te, quæ præparasti expectantibus te. i.
a. 1. 1. c. 2 2. q. 17. 2. ad 1. in. q. 57. 2. ad 2. —
Quasi pannus menstruatæ, universae justitiæ
nostræ. m. q. 89. 6. c.
CAPUT LXV. — Et servos suos vocabit no­
mine alio. m. q. 37. 2. o. — Antequam clament,
ego exaudiam, adhuc loquentibus illis, ego exau­
diam. 2 2. q. 83. 1. ad 1. — Non nocebunt, neque
occident, in monte sancto meo. 2 2. q. 64. 4. o. .
CAPUT LXVI.
Numquid qui alios parere
facio, ego non pariam? si ego qui aliis generatinnem tribuo, sterilis ero? i. q. 27. 2. et q. 28.

Ex Jeremia Propheta

✓ V'

f

INDEX I

Ex libro Lamentationum

4. c. — Vermis eorum non morietur, i. q. 64. 3.
CAPUT XX. — Seduxisti me, Domine, et sedu­
a. 4. ad 4. — Et ignis eorum non extinguetun ι. ctus sum. 2 2. q. 55. 4. ad 1.
q. 10. 3. e. ad 2. — Egredietur, et videbunt cada­
CAPUT XXII. — Scribe virum istum sterilem.
vera vivorum. sup. q. 04. 1. c.
ii. q. 31. 2. ad 3.
CAPUT XXIII. — Et regnabit rex, et sapiens
EX JEREMIA PROPHETA
erit. 2 2. q. 50. I. ad l. — Numquid non cælum et
terram ego impleo? dicit Dominus, i. q. 8. 2. c.
CAPUT L — Priusquam te formarem in utero,
CAPUT XXIX. — Ego sum judex et testis,
novi te. rn. q. 27. 2. ad I. — Et prophetam in dicit Dominus. 2 2. q. 67. I. ad 1.3. et q. 89.
gentibus dedi te. 2 2. q. 171. 2. ad 2. — Et misit 1. ad 3.
manum suam. 2 Parai. 6. fi.
CAPUT XXXI. — Quiescat vox tua a ploratu,
CAPUT II. — Elongaverunt a me. i. q.
et oculi tui a lacrymls, quia est merces operi
1. ad 5.
tuo, ait Dominus, m. q. 84. 9. ad 1. — Postquam
CAPUT IV. — Et jurabis, vivit Dominus in convertisti me, egi poenitentiam, m. q. 85. 5. ad
veritate, et judicio, et justitia. 2 2. q. 89. 3. o. et 3. — Non docebit ultra vir proximum suum, et
7. c. 2 2. q. 98. 1. ad 1. — Circumcidimini Domino, vir fratrem suum, etc. usque maximum, i. q.
et auferte praeputia cordis vestri. 1 2. q. 102. 5. 106. 1. ad 1.
ad 1.
CAPUT XXXIU — Et incomprehensibilis. i.
CAPUT VI. — A minore quippe usque ad ma­ q. 12. I. ad 1. et ad 3. et 7. o. et 8. o. et q. 56. 3.
jorem, omnes avaritiae student. 2 2. cj. 166. I. ad 1. et ad 2. et q. 57. 5. ad 2. et q. 62. 9. c. et
ad 3. — Crudelis est, et non miserebitur. 2 2. 1. q. 86. 2. ad 1. et q. 107. 3. c. 1 2. q. 93. 2. ad
2. et q. 102. 4. ad 6. m. q. 10. 1. o. et 3. ad I.
q. 159. 1. ad 2.
CAPUT XXXIX. — Ecce ego inducam ser­
CAPUT VI1. — Et mulieres conspergunt adi­
pem, ut faciant placentas reginæ cæli. 1 2. mones meos super civitatem hanc, in malum, et
q. 102. 4. ad 6. et 3. — Et misi ad vos omnes ser­ non in bonum, i. q. 48. 6. 5.
vos meos prophetas, per diem consurgens dilu­
CAPUT XL. —Si placet tibi, ut venias mecum
culo et mittens. 2 2. q. 171. 1. ad 3. et 5. c.
in Babylonem, veni et ponam oculos meos super
CAPUT VIII. — Apprehenderunt mendacium. te. 2 2. q. 22. I. o.
1. q. 17. 4. ad 3. — Milvus in cælo cognovit tem
tem-­
CAPUT XLL — Noli occidere nos, quia habe­
pus suum, turtur, et hirundo, et ciconia, etc. mus thesaurum in agro. 2 2. q. 66. 5. ad 2.
2 2. q. 95. 7. ad 2.
CAPUT XL HI. — Mendacium tu loqueris. 2 2.
CAPUT IX. — Non glorietur sapiens in sa­ q. 110. I. o.
pientia sua, nec fortis in fortitudine sua, etc.
CAPUT XLIV. — Et non poterat ultra portare
sed scire et nosse me. 2 2. q. 45. 4. ad 1.
Dominus, propter malitiam studiorum vestro­
CAPUT X. — A signis cæli nolite metuere, rum. 2 2. q. 127. 5. ad 4.
quæ gentes timent, i. q. 115. 4. ad 3. — Stultus
CAPUT XLIX. — Dispergam in omnem ven­
factus est omnis homo, a scientia sua. 2 2. q. 46. tum eos. sup. q. 40. 1. ad 1.
1. ad 3. — Non est hominis via ejus, neque viri
CAPUT LI. — Derelinquamus eam. I. q. 113.
est ut ambulet et dirigat gressus suos. i. q. 83.
L ad 4. — Ne forte ad nihilum redigas me. i. 6. c.
q. 104. 3. o. 1 2. q. 87. 3. ad 1.

EX LIBRO LAMENTATIONUM
CAPUT XI. — Quid est quod dilectus meus in
domo mea fecit scelera multa? 2 2. q. 184. 8. c.
et q. 186. 10. o. — Numquid carnes sanctæ aufe­
CAPUT I. — O vos omnes, qui transitis per
rent a te malitias tuas? ni. q. 79. 2. ad 2. — viam, attendite, et videte si dolor est, sicut dolor
Olivam uberem, pulchram, fructiferam, specio·: meus. m. q. 40. 6. o.
sam. vocavit Dominus nomen tuum. in. q. 37.
2. o. — Et ego quasi agnus mansuetus,'qui por­
tatur ad victimam. 1 2. q. 102. 3. ad 2. m. q. 73.
EX LIBRO BARUCH
5. c.
CAPUT III. — Post hæc in terris visus est, et
CAPUT XIII. — Confisa es in mendacio. 2 2.
q. 128. ad 2. — Quare quasi colonus futurus es cum hominibus conversatus est. m. q. 40. ad 1.
in terra, et quasi viator declinans ad manendum,
CAPUT IV. — Hic liber mandatorum Dei, et
m. q. 15. 10. c.
lex quæ est in æteriium. 1 2. q. 103. 3. ad 1.
CAPUT XV. — Si steterint Moyses et Samuel
coram me, non est anima mea ad populum istum.
EX EZECHIELE
1. q. 3. 2. ad I. I 2. q. 114. 6. c. sup. q. 72.3. 2.
— Non sedi in concilio ludentium. 2 2. q. 168.
4. ad 2. — Si converteris, convertam te. i. q. 62.
CAPUT I. — Animalia ibant et revertebantur,
2. ad 3<
in similitudinem fulguris coruscantis. 2 2. q.
CAPUT XVH. — Maledictus homo, qui confi­ 188. 6. c. — Quasi sit rota in medio rotæ. 1 2.
q. 107. 3. c.
dit in homine. 2 2. q. 25. 1. ad 3.
CAPUT 11. — Fili hominis, sta super pedes
CAPUT XVIIL — Sicut lutum in manus figuli,
sic et vos. I 2. q. 112. 3. — Repente loquar ad­ tuos. 2 2. q. 171. 1. ad 4. et q. 183. I. ad 1.
versus gentem, et adversus regnum, ut eradi­
CAPUT III. — Si dicente me ad impium:
cem, etc. usque: Nunc ergo. i. q. 19. 7. ad 2· morte morieris, non annuntiaveris ei, neque
2 2. q. 171. b. ad 2. et q. 174. 1. c. et 2. o.
1 locutus fueris, ut avertatur a via sua impia, et

— 26 —

tx libro Ezechielis

Ex libro Daniells

INDEX I

vivat Ipse Impius, in Iniquitate sua morietur,
anguinem autem eius de manu tua requiram.
12. q. 10. 12. ad 6.
CAPUT IX. — Dereliquit Dominus terram,
κ Dominus non videt, i. q. 103. 5. c. fi. ad 2.
CAPUT XIII. — V<e oui consuunt pulvillos
omni cubito manus. 2 2. q. 115. I.
CAPUT XIV. — Ego Dominus decepi prophe•n illum. 2 2. q. 55. 4. ad 1.
CAPUT XVI.— In pulchritudine tua, fornicata
es, in nomine tuo. 2 2. q. 145. 2. ad 3.
CAPUT XVIII. — Omnes animæ me® sunt;
at anima patris, ita et anima filii mea est. 12.
q. 87. 8. c. fin.— Filius non portabit iniquitatem
patris, et pater non portabit iniquitatem filii.
12, q. 81. 1. ad 1. et 2. ad 2. sup. q. 68. 2. 1.
- Omnes justitlæ ejus quas fecerat, non recor­
dabuntur. m. q. 88. 1. ad 3.
CAPUT XX. — Dedi eis præcepta mea, et Ju­
dicia mea, quæ faciens homo, vivet in eis. 1 2.
$.98. I. ad 1. — Dedi eis præcepta non bona,
et judicia* in quibus non vivent. Ibid. — Et
pollui eos in muneribus suis, cum offerent omne
qsod aperit vulvam, propter delicta sua. Ibid.
CAPUT XXI. — Stetit rex Babylonis in bivio,
a capite duarum viarum, divinationem quærens,
cc-flimiscens sagittas. 2 2. q. 95. 8. o.
CAPUT XXV. — Tu signaculum similitudisis. i. q. 93. 3. o.
CAPUT XXVII. — Pupillum et viduam con­
tristaverunt apud te. 2 2. q. 116. 1. c.
CAPUT XXVIII. — Plenus sapientia, per­
fectus decore, i. q. 55. 2. o. i. q. 85. 5. c. q. 91. 1.
c. et q. 109. 3. ad 3. — In deliciis paradisi fuisti.
L q. 63. 5. c. — Omnis lapis pretiosus, operiEentum tuum. i. q. 63. 7. o. et 9. ad 3. 2 2. q.
183. 1. c. et 2. ad 2. — Tu cherubim extentus et
protegens, i. q. 63. 7. ad 1. — Ambulasti per­
fectus in viis tuis, a die conditionis tuæ. i. q.
Ô3. 6. ad 1. — Et elevatum est cor tuum in
decore tuo, perdidisti sapientiam tuam in decore
tuo. i. q. 63. 2. 3. o. et 7. c. fi. 2 2. q. 145. 2. ad 3.
CAPUT XXIX. — Nabuchodonosor, rex Baby­
lonis, servire fecit exercitum suum servitute ma­
gna adversus Tyrum, etc. usque laboraverit
mihi. 1 2. q. 114. 10. ad 2.
CAPUT XXXIII. — Sanguinem ejus de manu
speculatoris requiram. 2 2. q. 10. 12. ad 5. —
Justitia justi non liberabit eum, in quacumque
die peccaverit, m. q. 89. 4. 5. 6. o. — Impietas
impii non nocebit ei, in quacumque die con­
versus fuerit ab impietate sua. m. q. 89. 2. ad
2. et 3. o.
CAPUT XLI. — Duas facies habebat cheru­
bim. i. q. 63. 7. ad 1. et i. q. 108. 5. ad 3.
CAPUT XL III. — Ecce gloria Dei Israel Ingre­
diebatur per viam orientalem, et terra splende­
bat a majestate ejus. ni. q. 27. 3. c. fi.
CAPUT XLIV. — Porta hæc clausa erit, et
non aperietur, et vir non transiet per eam, quo­
niam Dominus Deus Israel ingressus est per
eam. ΪΠ. q. 28.5. c. — Et vinum non bibet omnis
sacerdos, quando ingressurus est atrium interius.
22. q. 149. 3. o. — Et ad mortuum hominem non
ingredientur, ne polluantur, nisi ad patrem. 1 2.
103. 4. ad 3.

EX DANIELE
CAPUT L — Decorus forma. 2 2, q. 167. 2. c.
iî. — Si viderit vultus vestros macilentiores præ
cæteris adolescentibus coævls vestris, condemnatibls caput meum regi. 2 2. q. 88. 2. ad 3. 2 2.
q. 147/ 1. ad 2. et q. 188. 6. ad 3.
L — Tenta nos,
obsecro, servos tuos, diebus decem. iit. α.
- 41. 2.
ad 2. — Pueris autem iis dedit Deus scientiam,
et disciplinam in omni libro et sapientia. 2 2.
q. 15. 3. c. fl. 2 2. q. 96. 1. ad z. et q. 1891. ad 4.
CAPUT II. — Exceptis diis, quorum conver­
satio non est cum hominibus. 2 2. q. 23. 1. ad I.
CAPUT III. — Sumusque humiles. 2 2. q. 161.
1. ad I. — Omnis populus, tribus, et lingua quæcumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum.
2 2. q. 13. 2. o.
CAPUT IV. — Consilium meum placeat tibi,
et peccata tua eleemosynis redime. 2 2. q. 32. 5.
ad 1. sup. q. 14. 2. 1.
CAPUT VII. — Millia millium ministrabant
ei, et decies millies centena millia assistebant .
ei. i. q. 112. 4. ad 2. — Antiquus dierum sedit, in.
q. 59. 1. ad 2. sup. q. 90. 1. 4.-— Fluvius igneus
rapidusque egrediebatur, sup. q. 74. 9. c.
CAPUT X. — Intelligentia enim opus est in
visione. 2 2. q. 8. 5. ad 2. 2 2. q. 173. 2. ad 2. —
Princeps regni Persarum restitit mihi viginti
et uno diebus, i. q. 108. 6. c. et q. 113. 8. o. —
Michael princeps vester, i. q. 113. 3. c.
CAPUT XII. — Qui docti fuerint fulgebunt
quasi splendor firmamenti, et qui justitiam eru­
diunt multos, quasi stellae in perpetuas aeterni­
tates. i. q. 10. 3. ad 1. i. q. 117. 1. 2. o. 2 2. q.
189. 9. c.
CAPUT XIII. — Melius est mihi absque opere
Incidere in manus hominum, quam peccare in
conspectu Domini. 2 2. q. 110. 3. ad 4. — Susci­
tavit Deus spiritum pueri junioris, cui nomen
Daniel. 2 2. q. 189. 1. ad 4. — Convicerat enim
eos Daniel ex ore suo, falsum dixisse testimo­
nium. 2 2. q. 67. I. ad 1. et 3. ad 3.

EX

OSEA

CAPUT I. — Vade et accipe uxorem fornica­
riam, et fac filios fornicationum. 1 2. q. 94. 5. ad
2. et q. 100. 8. 3. ad 3. et 2 2. q. 10. 4. ad 2. 2 2.
q. 154. 2. ad 2.
CAPUT II. — Ducam eam in solitudinem, et
loquar ad cor ejus. 1 2. q. 51. 1. c. fi. 2 2. q. 188.
5. 8. c.
CAPUT IV. — Peccata populi mei comedent,
m. q. 15. 1. ad 4.
CAPUT VI. — In tribulatione sua, mane con­
surgent ad me. m. q. 21. 4. ad 3. — Vivificabit
nos post duos dies, in die tertia suscitabit nos.
ni. q. 51. 4. o. et q. 53. 2. o. — Misericordiam
volui, et non sacrificium. 2 2. q. 30. 4. ad 1.
CAPUT VIII.
Scribam eis multiplices
leges meas. 1 2. q. 91. 5. ad 1.
CAPUT IX. — Scito te Israel stultum, pro­
phetam insanum, virum spiritalem. 2 2. q. 171.
I. ad 3. — Facti sunt abominabiles, sicut ea quæ
dllexcrunt. 2 2. q. 7. 2. c. et q. 8.L 8. c.

— 27 —

»■

*· .·rot 1

Ex libro J oel is

INDEX I

Ex libro Nahum

CAPUT XIL — Ego visionem multiplicavi, i.
q. 1.9. 0. et q. 3. 1. o. i. q. 111.1. o. 2 2. q. 172. 1.
EX NAHUM
2. o. et q. 173. 2. — Et in manu prophetarum
atsimllatus sum. 2 2. q. 173. 2 c.
CAPUT l. — Non consurget duplex tribulatio,
CAPUT XiII. — Perditio tua ex te, Israel, vel: Non judicabit Deus bis in idlpsum. IH. q.
tantum ex me auxilium tuum. 1. q. 23. 3. ad 2. 59. 5. ad 2.
et I 2. q. 112. 3. ad 2. — Ero mors tua, o mors,
morsus tuus ero, inferne, m. q. 52. 6. c»
EX ZACHARIA
CAPUT XIV. — Ex me fructus tuus inventus
est. I. q. 23. 3. ad 2. I 2. q. 76. 2. ad 2. et q. 1Û9. 7.
CAPUT I. — Convertimini ad me, ait Domi­
nus, et convertar ad vos. I 2. q. 109. 6. ad 1.
EX JOELE
CAPUT II. — Qui consurrexit de habitaculo
CAPUT 1. — Sanctificate jejunium. 2 2. q, 147. sancto suo. m, q. 57. 2. ad 1.
CAPUT VI. — Ecce vir, oriens nomen illi. hi.
1. 3. 5.
CAPUT H. — Sot et luna obtenebrati sunt. m. q. 36. 3. ad 3. et q. 37. 2. ad 1.
CAPUT VII. — Verba quæ misit Dominus exer­
q. 44. 2. ad 2. — Congregate parvulos, et sugen­
tes ubera. 2 2. q. 147. 4. ad 2. — Effundam de cituum in spiritu sancto suo, per manum pro­
spiritu meo super omnem carnem, i. q. 36. 1. ad 1. phetarum priorum, i. q. 1. 10. c.
— Omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus
CAPUT IX. — Tu quoque in sanguine testa­
erit, 2 2. q. 93. 1. ad 3. — .Magnus dies Domini, menti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo
et terribilis valde, et horribilis. IH. q. 36. 1. ad 3. non erat aqua. m. q. 52. 4. ad 1. et 5. 6. 7. 8. o.
— Educam eas in valle Josaphat. sup. q. 88. 4. 3.
CAPUT XIII. — In die illa, erit fons patens
domui David, et habitatoribus Jerusalem in ablu­
EX AMOS
tionem peccatoris, et menstruatae, m. q. 68. 4. ad
1. — Adam exemplum meum, ab adolescentia
CAPUT 1. — Dominus de Sion rugiet. 2 2. q. mea. 1 2. q. 82. 2. ad 1.
172. 3. ad 1. q. 173. 2. ad i.
CAPUT III. — Si erit malum in civitate, quod
EX MALACHI A
Deus non fecerit, i. q. 49. 2. ad 1. — Non faciet
Dominus Deus verbum, nisi revelaverit secretum
CAPUT I. — Dilexi vos. i. q. 20. 1. 2. o. et q.
ad servos suos prophetas. I. q. 57. 5. ad 3. 2 2.
33. 3. ad 1. 1 2. q. 110. 1. o. — Jacob dilexi, Esau
’ q. 171. 4. ad 1. et 172. 4. ad 2.
autem odio habui, i. q. 23. 3. c. — Si ergo pater
CAPUT IV. — Formans montes, et creans spi­ ego sum, ubi est honor meus? 2 2. q. 65. 3. o.
ritum. I. q. 41. 3. ad 4.
— Si offeratis cæcum, claudum et languidum,
CAPUT VII. — Non sum
non nonne malum est? 2 2. q. 86. 3. ad 3. — Et in
sum filius prophetæ. 2 2. q. 1
omni loco sacrificabitur, et offeretur nomini meo
oblatio munda. 1 2. q. 102. 4. ad 5. 2 2. q. 84. 3. o.
CAPUT II. — .Maledicam benedictionibus ve­
EX J ONA
stris. in. q. 82. 5. ad 3. — Angelus Domini exer­
CAPUT 11. — Et erat Jonas in ventre piscis, cituum est. m. q. 22. 1. c. ad 1. et 4. c. et q. 26.
tribus diebus et tribus noctibus, hi. q. 5L 4. 2. I. o. et 3. q. 8i. 3. c. — Contaminavit Judas
sanctificationem, sup. q. 59. L c. — Si odio
CAPUT HI. — Homines et jumenta, boves et habueris illam, dimitte eam. sup. q. 67. 6. o.
pecora, non gustent quicquam, nec pascantur.
CAPUT HI. — Et praeparabit viam. m. q. 38.
2 2. q. 147. 4. ad 2.
1. o. et 2. ad 2. et J. o. et q. 70. 1. ad à. —
Inferte omnem decimationem in horreum meum,
et sit cibus in domo mea: et probate me super
EX M1CHÆA
hoc dicit Dominus. 2 2. q. 97. 2. ad 1. — Dixistis,
CAPUT 11. — Et mandacium
tins loquerer. vasus est qui servit Deo. 2 2. q. 83. 2. c. —
Et scriptus est liber monimenti, coram Deo, ti­
2 2. q. 110. 3. ad 4. et q. 113. I. a
enim, pandens iter ante eos. in. q. 49. 5. ad 4. mentibus Deum. i. q. 24. o. et q. 39. 8. fi.
CAPUT IV. — Ecce ego mittam vobis Heliam
CAPUT HI. — Qui odio habetis bonum, et di­
ligitis malum, i. q. 12. 9. c. i. q. 82. 2. ad 1. 1I 2. prophetam. 2 2. q. 174. 4. ad 3. — Et convertet
q. 6. 4. ad 3. et q. 8. I. o. et q. 1Ô. 4. ad 1. et q. 19. cor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres.
1. ad 1. et q. 27. I. ad l. et q. 29. 4. c. et 1 2. q. 2 2. q. 26. 10. o.
74. 1. ad 1. et q. 77. 2. c. et q. 80. 1. c.
EX MACHABÆIS, LIB. I
Γ V.
v. — Egressus ejus a principio, i. q. 42.
CAPUT
5. ad 2. — A diebus ætemis. 1. q. 10. 1. ad’4.
CAPUT I. — Et destinaverunt aliqui de po­
CAPUT VI. — Indicabo tibi, o homo, quid sit
bonum, et quid Dominus r< uirat a te. 1 2. q. pulo. i. q. 23. 1. c. et 2. ad 2.
19. 10. ad 1. — Utique faceri judicium et diligere
CAPUT II. — Et cogitaverunt dicentes, omnis
justitiam. 2 2. q. 60. 1. ad L — Et sollicitum homo quicumque venerit ad nos in bello in die
ambulare cum Deo suo. 2 2. q. 47. 9. ad 3. et sabbatorum, pugnemus adversus eum, et non
q. 55. 6. c.
moriemur omnes. 1 2. q. 100. 8. ad 4. 2 2. q. 40. 4.
CAPUT VII.
Inimici hominis domestici o. 2 2. q. 122. 4. ad 3. m. q. 40. 4. ad 3.
ejus. 2 2. q. 70. 3. o. 2 2. q. 189. 10. ad 2.
CAPUT VI. — Vidit Eleazarus filius Saura

— 28 —

______

Ex Machabæis lib. II

INDEX I

jum de bestiis loricatam loricis regia, etc. et
sortuus est. 2 2. q. 64. S. ad 5.
CAPUT VIII.— Et committunt uni magistratum, per singulos annos dominari universæ terne
et omnes obedlunt uni. i. q. 103. 3. c, I 2.
a. 95. 4. c. et q. 105. 1. o. 2 2. q. 50. I. ad 2. —
Et non est invidia, neque zelus Inter eos. 2 2.
ψ 36. 2. ad I.
CAPUT XII. — Non enim cum nullo horum
indigeremus, habentes solatio sanctos libros. 2 2.
q. 188. 5. c.

LIB. II
CAPUT I. — Domine Deus omnium creator, i.
q.44. o. et q. 45. 2. o. et q. 65. o. 1 2. q. 79. 2, c.
-Qui solus es bonus rex, solus præstans. i. q. 3.
2.Ct et q. 6. o. et q. 20. I. ad 3. et q. 49. 3. c. ad
etq. 62. 8. c. ad z. q. 100. 2. c. et q. 103. 2. c. et
2.
12. q. 4. 4. c. 2 2. q. 19. 1. c. et q. 23. 2. ad 1. et
q. 24. 11. c. fi. et q. 27. 3. 4. c. et q. 34. 1. c. ad
1. m. q. 1. 1. c. et q. 20. 1. c. — Et æternus. r.
q. 10. 2. 3. o. et q. 16. 7. o. et q. 46. o. et q. 61.
2. o.
CAPUT III. — Invocabant de cælo eum, qui
depositis legem posuit. 1 2. q. 105. 2. ad 4. et
id 5. 2 2. q. 6z. 6. c. — Visitator et adjutor
i-xi illius est. i. q. 23. 8. ad 2.
CAPUT V. — Non propter locum gentem, sed
propter gentem locum Deus elegit. 1 2. q. 104.
4. ad 1.
CAPUT VI. — Respondit cito dicens, praemitti
se velle in infernum, m. q. 52. 2. ad 4. — Non
enim ætati nostræ dignum inquit est fingere, m.
q. 69. 9. ad 3. — Et ipsi propter meam simula­
tionem decipiantur, et per hæc maculam et execrationem meæ senectuti conquiram. 2 2. q. 111.
I. c. — Fortiter vita excedendo, etc. Adolescen­
tibus forte exemplum relinquam, si prompto
mimo ac fortiter, etc. honesta morte perfungar.
2 2. q. 123. 5. ad 1. et q. 124. 2. c.
CAPUT VII. — Parati sumus mori, magis
quam patrias Dei leges praevaricari. 2 2. q. 100.
3. ad 4. et q. 119. 3. ad 3. et q. 125. 4. — Neque
ego spiritum et animam donavi vobis et vitam,
etc. sed mundi creator, etc. i. q. 75. 6. ad 1. q. 90.
2.0. et q. 98. 2. c. fi. et q. 100. 1. ad 2. et q. 118.
2.0. et 1 2. q. 3. 7. ad 2. et q. 9. 6. c. et 1 2. q. 81.
1. c. ad 2. 2 2. q. 85. 2. c.
CAPUT IX. — Orabat hic scelestus Dominum,
a quo non erat misericordiam consecuturus, m.
q.83. 1. ad 1.
CAPUT XII. — Sancta ergo et salubris est co­
gitatio pro defunctis exorare, ut a peccatis sol­
vantur. in. q. 82. 6. c. sup. q. 71. 2. c.
CAPUT XV. — Onlam, qui fuerat summus sa­
cerdos, virum bonum et benignum, etc. manus
protendentem orare pro omni populo Judæorum
i 2. q. 83. ll.o. — Tu Domine qui misisti ange­
lum tuum sub Ezechia rege Juda, i, q. 112. o. —
Judas per omnia corde et animo mori pro civi­
bus paratus erat. I. q. 60. c. 2 2. q. 26. 3. c. et
q. 31. 3. ad 2. — Magnifice gloriatus est. 2 2.
q. 132. 1. ad 1. et ad 3. — Hic est qui multum
orat pro populo, sup. q. 72. 3. c.

Ex Evangelio secundum Matthæum

EX EVANGELIO
SECUNDUM SANCTUM MATTHÆUM
CAPUT I. — Liber generationis Jesu Christi,
m. q. 31. 3. ad I. et ad 3. 4. ad 5. — Filii David
filii Abraham, hi. q. 31.2. c. —r- Abraham genuit
Isaac, Isaac autem genuit Jacob. I 2. q. 65. 4, ad
6. — Jacob autem genuit Judam, et fratres ejus,
in. q. 31. 3. ad 5. — Judas autem genuit Phares
et Zaram, de Thamar. in. q. 31. 3. ad 5. — Boor,
autem genuit Obed ex Ruth. 1 2. q. 105. 3, ad 1.
— David autem rex genuit Salomonem, ex ea
quæ fuit Urlæ. ill. q. 31.3. ad 5. — Joram autem
genuit Oziam. m. q. 31. 3. ad 4. — Josias autem
genuit Jechoniam et fratres ejus. m. q. 31. 3. ad
5. — Et post transmigrationem Babylonis, Jechonlas genuit Salathiel. m. q. 31. 3. ad 3. —
Jacob autem genuit Joseph, in. q. 31. 3. ad 2.
et 4. ad 5. — Virum Mariæ. Hi. q. 29. 2. o. et
q. 28. 3. ad 2. — De qua natus est Jesus, in.
q. 35. 2. o. et 5. c. — Qui vocatur Christus,
m. q. 16. 5. c. et q. 17. 1. c. et q. 37. 2. o. —
Cum esset desponsata, m. 9. 2. 9. I. o. —
Mater Jesu Maria, m. q, 25. 5. c. et q. 35. 3.
ad 4. — Antequam convenirent, m. q. 28.
3. ad 1. — Inventa est in utero habens de Spiritu
sancto m. q. 28. 3. ad 1. et q. 32. I. 2. o. et q. 39.
8. ad 2. et q. 46. 6. c. et q. 52. 1. ad 3. — Joseph
autem vir ejus. hi. q. 29. z. o. et q. 28. 2. ad 2. —
Cum esset justus m. q. 28. 3. ad 5. et 4. c. ad 3.
— Et nollet eam traducere, m. q. 29. 2. ad 3.
— Voluit occulte dimittere eam. m. q. 28. 3.
ad 2. et q. 29. 2. ad 3. sup. q. 62. 3. 2. — Ecce
angelus Domini apparuit in somnis Joseph, ih.
q. 30. 2. ad 2. et 3. ad 2. et q. 36. 2. ad 2. —
Noli timere accipere .Mariam conjugem tuam. m.
q. 28. 3. ad 2. et q. 29. 2. o. — Quod enim in
ea natum est. m. q. 35. 2. o. et 5. c. — De Spi­
ritu sancto est. s. 20. — Vocabis nomen ejus
Jesum. m. q. 57. 2. o. — Hoc autem totum fa­
ctum est, ut adimpleretur quod dictum est per
prophetam. 1 2. q. 98. 1. ad 2. — Et accepit
conjugem suam. m. q. 29. 2. ad 3. — Et non
cognoscebat eam. m. q. 28. 3. ad 3. et ad 4.
— Donec peperit. m. q. 28. 3. ad 3. — Primo­
genitum. m. q. 28. 3. ad 4.

CAPUT II. — In Bethlehem Judæ. m. q. 35. 7.
o. et q. 46. 10. ad 1. — Ecce magi. m. q. 35. 3. c.
ad 2. et 5. c. — Ab oriente, m. q. 36. 3. ad 3. et
5. ad 4. 6. c. ad 3. — Venerunt Jerosolymam.
hi. q. 36. 8. ad 3. — Ubi est qui natus est, rex
Judæorum. m. q. 36. 8. ad 3. — Vidimus enim
stellam ejus in oriente, ni. q. 36. 5. o. et 6. ad
3. et 7. o. — Et venimus adorare eum. lii. q. 36.
8. o. — Audiens autem Herodes rex, turbatus est,
et omnis Jerosolyma cum illo. hi. q. 36. 2. ad 3.
— Et ecce stella quam viderant in oriente, ante­
cedebat eos, usque dum veniens staret supra, ubi
erat puer. ih. q. 36. 6. ad 3. et 7. c. ad 3. — Ob­
tulerunt ei munera, aurum, thus, et myrrham.
m. q. 36. 8. ad 4. et ad 5. — Herodes occidit
omnes pueros, qui erant in Bethlehem, et in om­
nibus finibus ejus, a bimatu et infra, m. q. 36. 2.
ad 3. et 6. ad 3. — Defuncti sunt enim qui quærebant animam pueri. 1 2. q. 82. 2. ad 1. in.
q. 46. 11. ad 3. — Et habitavit in civitate quæ
vocatur Nazareth, ili. q. 35. 7. ad 2.
CAPUT III. — Et baptizabantur ab eo
Jordane, m. q. 38. 4. o. ct q. 39. 3. ad 1.
Confitentes peccata sua. m. q. 38. 3. ad 2.
Ego vos baptizo in aqua, in poenitentiam,

— 29 —

in
—
—
ni.

Ex Evangelio secundum Matthæum

INDEX I

Ex Evangelio secundum Matthæum

q. 38. 3. ad 3. — Ipse vos baptizabit in Spiritu 2 2. q. 89. L ad 3. — Non jurare omnino,
omnino. 2 2, q.
sancto, et igne. ni. q. 66. 3. ad 1. — Venit Jesus 89. 2. ad L et 6. ad’L — Sit sermo vester, est est;
a Galilæa in Jordanem ad Joannem, ut baptiza­ npn non; quod autem his abundantius est,, a-i
retur ab eo. in. q. 38. 1. c. et q. 39. L 2. 4. o. et malo est. 2 2. iq. 89. L ad 2. et 2. ad L et ad 2. —
5. c. et q. 66. 5. ad 4. et q. 67. 7. ad 1. m. q. 81. Non resistere malo. 2 2. q. 2. 3. o. 2 2. q. 108. L
1. c. et q. 84. 7. ad 4. — Ego a te debeo bapti­ ad 2. et ad 4. et q. 188. 3. ad L — Si quis perçus·
Illi
zari. ιχί. q. 38. 6. ad 3. — Sine modo, sic enim serit te in dexteram maxillam tuam,’ præbe illi
decet nos implere omnem justitiam, in. q. 38. 6. et alteram, etc. usque fi. 1 2. q. 108. 3. ad 2. et 4.
ad 3. — Et ecce aperti sunt cæli. in. q. 39. 5. ad 4. 2 2, q. 40. L ad 2. et q. 43. 8. ad 4. et q. 72.
o. et q. 49. 5. ad 3. — Et vidit spiritum Dei de­ 3. c. q. 124. l.ad 3. et 3. ad L et q. 128. L ad 4. et
scendentem sicut columbam, III. q. 39. 6. 7. o. S. 140. 2. ad 2. et q. 152. 3. ad 2. et q. 186. 2. c. —
ui vult tecurn in judicio contendere, et tuni­
et q. 46. 4. ad 2. — Et ecce vox de cælis dicens.
cam luam tollere, dimitte ei et pallium. 2 2. q.
I1L q. 39. 8. o. et q. 45. 4. o. et q. 66. 6. c.
CAPUT IV. — Tunc ductus est Jesus in deser­ 43. 8. ad 4. et q. 72. 3. o. 2 2. q. 108. L ad 2. et ad
et q. 188. 3. ad 1. — Diligite inimicos vestros.
tum. ΪΠ. q. 4L 1. ad 2. et 2. o. — Ut tentaretur a 24. 2.
q. 25. 8. 9. o. et q. 34. 3. ad 3. et q. 83. 8.
diabolo, in. q. 41. l.o. — Et cum jejunasset qua­
2 2. q. 108. L c. — Benefacite iis qui oderunt
draginta diebus, et quadraginta noctibus, in. q. c.
2 2. q. 25. 6. c. ad 2. et 9. o. et q. 31.2, o. et q.
4L 3. o. — Postea esuriit. Et accedens tentator vos.
32. 9. ad 1.2 2. q. 168. 3. ad 3. — Orate pro per­
dixit, m. q. 4L 1. ad L et 3. o. — Si filius Dei es. sequentibus et calumniantibus vos. 2 2. q. 83.
m. q. 4L 4. c. et L ad L — Dic ut lapides isti pa­ 8. o. — Si enim diligitis eos qui vos diligunt,
nes fiant, m. q. 4L 4. ad L — Qui respondens,
mercedem habebitis? 2 2. q. 27. 7. ad L
dixit ei. Scriptum est. m. q. 4L 4. o. — Non in quam
Estote ergo perfecti, sicut et Pater vester cae­
solo pane vivit homo. Deuter. 8. n. et 30. ad vn. —
2 2. q. 188. 8. ad 4. — Tunc assumpsit eum dia­ lestis perfectus est. 2 2. q. 189. 2. ad 2. — Re­
bolus in sanctam civitatem, m. q. 4L L ad 2. et ceperunt mercedem suam. sup. q. 14. 4. 2.
2. ad 3. et 4. ad 7. — Mitte te deorsum, ni. q. 4L 4.
CAPUT VI. — Alioquin mercedem non habe­
ad 2. — Assumpsit eum diabolus in montem ex­ bitis apud Patrem vestrum. 2 2. q. 132. 3. ad L
celsum valde, m. q. 4L i. ad 2. — Et ostendit — Cum ergo facis eleemosynam, noli tuba ca­
ei omnia regna mundi, et gloriam eorum, m. q. 41. nere ante te. 2 2. q. 132. 5. ad 3. — Sicut hypo­
4. ad 7. — Hæc omnia tibi dabo, si cadens adora­ critae faciunt. 2 2. q. 11 L o. — Tu autem cum
veris me. ni. q. 4L 4. ad 3. — Vade, Satana, m. oraveris, intra in cubiculum tuum, et clauso
q. 4L 4. ad 6. — Tunc reliquit eum diabolus, i. ostio, etc. 2 2. q. 83. 12. ad 3. — Orantes nolite
q. 114. 5. o. ili. q. 4L 3. ad 2. et ad 3. — Et ecce multum loqui, sicut ethnici faciunt. 2 2. q. 83.
angeli accesserunt, et ministrabant ei. ni. q. 4L 14. ad 1. — Sic ergo vos orabitis. 2 2.q. 83. 14 ad 3.
3. ad 2. — Exinde cœpit Jesus prædicare. in. q. — Pater noster, etc. usque fin. 2 2. q. 83. 9. o. —
42. ο. — At illi statim, relictis retibus et patre, Fiat voluntas tua. i. q. 19. 11. 12. c. — Panem
secuti sunt eum. 2 2. q. 101. 2. ad 1. et 4. ad L nostrum supersubstantialem da nobis hodie. 2 2.
— Et vocavit eos. 2 2. q. 189. 6. o. et 10. o. — q. 83. 7. ad L — Et dimitte nobis debita nostra,
Et obtulerunt omnes male habentes, etc. et lu­ sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. 2 2.
naticos, et paralyticos, et curavit eos. 2 2. q. q. 83. 16. ad 3. ΙΠ. q. 84. 10. b. sup. q. 99. 5. 3. —
115. 5. ad L
Thesaurizate vobis thesauros in cælo, ubi neque
CAPUT V. — Beati pauperes spiritu, etc. us­ ærugo, etc. 1 2. q. 4. 7. ad 1. — Si oculus tuus
que gaudete, etc. 1 2. q. 69. o. — Beati mites. 1 2. fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit.
q. 69. 3. 4. o. — Beati qui lugent. 1 2. q. 35. 3. ad I 2. q. 12. 1. ad 1. — Si ergo lumen quod in te est,
L et q. 69. 3. 4. o. et 2 2. q. 28. L ad 2. sup. q. 4. tenebræ sunt. 1 2. q. 12. L ad 2. — Nemo potest
2. c. — Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, duobus dominis servire. 1 2. q. 1. 5. c. — Ne sol­
quoniam ipsi saturabuntur. 1 2. q. 69. 3. 4. o. 2. liciti sitis animæ vestræ, etc. 1 2. q. 108. 5. ad 3.
2. q. 139.2. ad L — Beati mundo corde, quoniam 2 2. q. 47. 9. c. ad 3. et q. 49. 4. c. et q. 55. 6. 4. et
ipsi Deum videbunt. 1 2. q. 69. 3. 4. o. 2 2. q. 8. 7. q. 83. 6. ad 2. 2 2. q. 188. 7. c. — Quærite ergo
o. et q. 83. 9. ad 3. —· Beati pacifici, quoniam filii primum regnum Dei et justitiam ejus, et hæc
Dei vocabuntur. 1 2. q. 69. 3. 4. o. 22. q. 45. 6. o. omnia adjicientur vobis. 2 2. q. 87. 6. ad 1. —
et q. 83. 9. ad 3. — Beati qui persecutionem pa­ Scit enim Pater vester, quia his omnibus indige­
tiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est tis. 2 2. q. 83. 2. ad 1. — Nolite ergo solliciti esse
in crastinum. 2 2. q. 55. 7. o. 2 2. q. 188. 7.
regnum cælorum. 1 2. q. 69. 3. ad 5. et 4. ad 2. — ad
2.
V
3
Merces vestra copiosa est in cælis. i. q. 68. 4. c.
fin. 1 2. q. 4. 7. ad 3. — Sic luceat lux vestra co­
CAPUT VII. — Nolite Judicare, et non judi­
ram hominibus, ut videant opera vestra bona, et cabimini. 1 2. q. 108. 3. ad 6. 2 2. q. 60. 2. 3. 6. o.
glorificent Patrem vestrum. 2 2. q. 189. 9. ad 2. — et q. 67. L o. et q. 80. 2. ad 1. ni. q. 59. 1. c. —
Nolite putare, quoniam veni solvere legem aut In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini,
prophetas. Non veni solvere. 1 2. q. 107/2. ad 4. et in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis.
m. q. 37. o. et q. 40. 4. o. et q. 47.2. ad 1. — Sed 2 2. q. 61. 4. ad L — Quomodo dicis fratri tuo,
adimplere. 1 2. q. 107. 2. o. et 4. ad 3. 2 2. q. 104. Frater, sine, ejiciam festucam de oculo tuo;
6. ad 2. — Dico autem vobis, m. q. 42. L 2. c. ad trabem autem, quæ est in oculo tuo, non vides?
2. — Audistis quia dictum est antiquis. 2 2. q. 5. 2 2. q. 33. 5. c. — Nolite sanctum dare canibus,
L ad 3. — Omnis qui irascitur fratri suo, reus neque mittatis margaritas vestras ante porcos, etc.
etc
erit judicio. 2 2. q. Io8. 3. ad 2. et 5. ad 3. — Qui ri. q.
et dabitur vobis.
. βL 9.
Λ ad 2.
Λ — Petite,
. ......................
' ‘ 2 ‘2.
autem dixerit Racha, reus erit concilio. 2 2. q. q. 83. 3. ad 2. — Omnia ergo quæ vultis ut
158. 5. ad 3. et q. 15. 5. c. fi. — Qui autem dixerit faciant vobis homines, et vos facite illis. 1 2. q.
Fatue, reus erit gehennæ ignis. 1 2. q. 46. 8. ad 99. L ad 3. — Attendite a falsis prophetis, etc.
3. 2 2. q. 158. 5. ad 3. et q. 72. 2. o. — Omnis qui 2 2. q. 172. 4. ad 3. — Non potest arbor bona fru­
dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis ctus malos facere; neque e converso, i. q. 49. L
causa, facit eam mœchari. 1 2. q. 107.2. ad 3. sup. ad 1. 1 2. q. 20. 2. ad 1. — Erat enim docens eos,
q. 59. 6. c. — Qui dimissam duxerit moechatur, sicut potestatem habens, et non sicut Scribæ eosup. q. 67. 4. c. — Reddes Domino juramenta tua. rum, et Pharisæi. in. q. 42. L ad 2.

— 30 —

Ex Evangelio secundum Matthæum

INDEX I

CAPUT VIII. — Et extendens Jcmis manuin,
tetigit eum. ili. q. 44. 3. ad 2. — vide nemini di­
xeris. 2 2. q. 104. 4. ad l. in. q. 13. 4. ad 2. et q.
44. 3. ad 4. — Vade, ostende te sacerdoti, et offer
munus, etc. 1 2. q. 103. 2. ad 2. — Domine, non
sum dignus ut Intres sub tectum meum. ni. q. 80.
10. ad 3. — Audiens autem Jesus miratus est. hi.
q. 15. 8. o. — Non inveni tantam fidem in Israel.
2 2. q. 5. 4. o. — Surrexit, et ministrabat eis. m.
q. 44. 3. ad 2. — Omnes male habentes curavit,
ili, q. 43. 4. c. — Domine, permitte me primum
ire. et sepelire patrem meum. 2 2. q. 101. 4. ad 2.
et q. 189. 6. c. fi. — Dæmones rogabant eum, di­
centes: Si ejicis nos hinc, mitte nos In gregem
porcorum, in. q. 44. 1. ad 4.
Et ait illis: Ite.
At Illi exeuntes, abierunt in porcos. Ibid. —
Et ecce magno impetu abiit totus grex per prae­
ceps in mare, et mortui sunt in aquis. Ibid.
CAPUT IX. — Videns Jesu fidem illorum,
dixit paralytico : Confide, fili. 1 2. q. 114. 6. ad 1.
— Dixit Jesus paralytico: Remittuntur tibi pec­
cata tua. HI. q. 44. 3. ad 3 — Et cum vidisset
Jesus cogitationes eorum, m. q. 10. 2. o. et q. 59.
2, ad 3. — Quid est facilius dicere, dimittuntur
tibi peccata tua, an dicere, Surge et ambula? m.
q. 44. 3. ad 3. — Ut autem sciatis, quia filius ho­
minis habet potestatem in terra dimittendi pec­
cata. m. q. 16. 11. ad 2. — Et præteriens inde
Jesus, vidit hominem sedentem in telonio, Mat­
thæum nomine, et ait illi: Sequere me. Et secutus
est eum. ili. q. 44. 3. ad I. — Multi publicani et
peccatores discumbebant cum Jesu, et discipulis
ejus. 2 2. q. 25. 6. ad 5. m. q. 40. 1. o. et 2. c. ad
3. — Non enim veni vocare justos, sed pecca­
tores. m. q. 1. 3. 4. o. et 5. c. et q. 40.1. c. et q. 43.
3. ad 2. et q. 44. 3. c. — Numquid possunt filii
sponsi lugere, quamdium cum illis est sponsus, etc,
et tunc jejunabunt. 2 2. q. 147. 4. ad 5. — Nemo
mittit commissuram panni rudis, in vestimentum
vetus. 2 2. q. 147. 4. ad 5. — Sed vinum novum
in utres novos mittunt, et ambo conservantur.
12. q. 96. 2. c. ad 2. — Et tenuit manum ejus, et
dixit, ni. q. 44. 3. ad 2. — Tunc tetigit oculos
eorum, dicens. Ibid. — Credidtis, quia hoc pos­
sum facere vobis, etc. secundum fidem vestram
fiat vobis. 2 2. q. 178. 1. o. et ad 5. — Illi autem
exeuntes, diffamaverunt eum in tota terra illa.
III. q. 13. 4. ad 2. — In principe daemoniorum
ejicit dæmones. m. q. 43. 2. ad 3. — Et circuibat
Jesus omnes civitates, et castella, docens in syna­
gogis. m. q. 7. 3. ad 2. *

CAPUT X. — Dedit illis potestatem spirituum
immundorum, ut ejicerent eos. m. q. 43. 2. ad 3.
— In viam gentium ne abieritis, etc. Non sum
missus nisi ad oves quæ perierunt domus Israel,
m.q.42. l.o. — Nolite possidere, etc. non peram
in via, neque duas tunicas, neque calceamenta,
i neque virgam. 1 2. q. 108. 2. ad 3. et 4. ad 2. et
ad 4. — Nolite possidere aurum, neque argentum,
ceque pecuniam, etc. 1. 2. q. 108. 2. ad"3. et 4.
ad 4. 2 2. q. 185. 6. ad 2. et q. 188. 7. ad 5. —
Estote, ergo prudentes, sicut serpentes. 2 2. q. 55.
3.ad I. et 4. ad 1.2 2. q. 92. 1. ad 1. — Cum autem
tradent vos, nolite cogitare, quomodo aut quid
loquamini. 2 2. q. 53. 4. ad 1. — Nolite timere
eos qui occidunt corpus, sup. q. 71. 11. — Et
quod in aure auditis, predicate super tecta, m.
q. 42. 3. ad 1. — Non veni pacem mittere, sed
gladium. 2 2. q. 37. 1. ad 2. fi. — Inimici horni-.
sis, domestici ejus. 2 2. q. 70. 3. o.’

CAPUT XI. — Tu es qui venturus es, an alium
expectamus? 2 2. q. 2. 7. ad 2. — Etiam dico vo­
bis plusqtiam prophetam. 2 2. q. 174/4. 3. — Qui

Ex Evangelio secundum Matthæum

autem minor est in regno cælorum, major est
Illo. i. q. 108. 2. ad 3. et q. 117. 2. c. ad 3. sup. q.
22. 4. I. — Omnes enhn prophetæ et lex, usque
ad Joannern prophetaverunt. 2 2. q. 174. 6. ad 3,
— Venit Joannes, neque manducans, neque bi­
bens. m. q. 40. 2. c. aa 1. — Venit filius hominis
manducans et bibens, m. q. 40. 2. o. et q. 41. 3.
ad 1. — Et justificata est sapientia a filiis suis. m.
q. 40. 2. ad 1. — Abscondisti hæc a sapientibus
et prudentibus, et revelasti ea parvulis. 2 2. q.
162. 3. 1. — Nemo novit filium, nisi pater, ne­
que patrem quis novit, nisi filius, et cui voluerit
filius revelare, i. q. 31. 4. ad 2. — Jugum enim
meum suave est, et onus meum leve. 1 2. q. 107.
4. o,
CAPUT XII.—* Discipuli autem ejus esurientes,
coeperunt evellere spicas sabbato et manducare.
1 2. q. 100. 8. ad 4. 2 2. q. 40. 4. o. 2 2. q. 122. 4.
ad 3. m. q. 40. 4. ad 3. — Sabbatis sacerdotes in
templo sabbatum violant, et sine crimine sunt.
2 2. q. 122. 4. ad 3. — Licet sabbatis benefacere.
I 2. g. 100. 8. ad 4. et q. 107. 2. ad 4. 2 2. q. 40. 4.
o. 2 2. q. 122. 4. ad 3. m. q. 40. 4. ad 1. et ad 3.
— Omne regnum divisum contra se, desolabitur,
et omnis civitas vel domus divisa contra se, non
stabit. 2 2. q. 37. 2. ad 3. — Si Satanas Satanam
ejicit, adversus se divisus est. i. q. 109. 2. ad
2. ni. q. 43. 2. ad 3. — Filii vestri in auo eji­
ciunt? m. q. 43.2. ad 3. — Si autem ego in spiritu
Dei ejicio dæmonia. i. q. 36. I. ad 1. et q. 32. 1. ad
1. — Quomodo potest quisquam intrare in do­
mum fortis, etc. diripiet, in. q. 43. 2. ad 3. — Qui
non est mecum, contra me est; et qui non con­
gregat mecum, spargit. Ibid. — Spiritus autem
blasphemiæ non remittetur. 2 2. q. 14. 3. o. et q.
34.2. ad 1.2 2. q. 118.5. ad 3. m. q. 86. 1. ad 2. et
ad 3. — Et .quicumque dixerit verbum contra Fi­
lium hominis, remittetur ei; qui autem dixerit
contra Spiritum sanctum, non remittetur ei, ne­
que in hoc saeculo, neque in futuro. 2 2. q. 14. 1.
o. — Et signum non dabitur ei, nisi signum Jonæ
prophetæ. m. q. 43. 1. ad 1. — Revertar in domum
meam, unde exivi, m. q. 88. 1. ad 2. — Et ecce·
fratres tui. in. q. 28. 3. ad 5. — Viri Ninivitæ re­
surgent in judicio, sup. q. 88. 1. c.
CAPUT XIII. — Qui autem seminatus est in
spinis. 2 2. q. 188. 7. c. — Alia ceciderunt in ter­
ram bonam, et dabant fructum aliud centesi­
mum, aliud sexagesimum, aliud trigesimum. 1 2.
qK 70. 3. ad 2. 2 2. q. 125. 5. ad 2. — Vis imus, et
colligimus ea? 2 2. q. 10. 8. ad 1. et q. 11.3. ad 3.
et q. 64. 2. ad 1.2 2. q. 108. 1. ad 3. et 3. ad 1. —
Sine parabolis non loquebatur eis. m. q. 42. 3.
ad 3. — Messis est consummatio sæculi. i. q. 73.
1. ad 1. — Tunc fulgebunt justi sicut sol in regnoI
Patris eorum, m. q. 45. 2. cc.’ et q. 54. 2. ad 1. et ad
2. sup. q. 85. 1. c. — Simile est regnum cælorumi
thesauro abscondito in agro, etc. et emit agrum
thesauro*
illum. 2 2. q. 66. 5. ad 2.
CAPUT XIV. — Propter jusjurandum, etc. jus­
sit dari. 2 2. q. 89. 7. ad 2. — Misitque et decol­
lavit Joannern in carcere. 2 2. q. 124. 5. c. — Ac­
ceptis quinque panibus et duobus piscibus, i. q.
92. 3. ad 1. m. q. 44. 4. ad 4. — Aspiciens in cælurn, benedixit. 2 2. q. 83. 10. ad 1. m. q. 13. 4.
ad 3. et q. 21. 1. o. et 2. c. et q. 43. 2. ad 2. et q. 53.
4, ad 2. — Ascendit in montem solus orare. Ve­
spere autem facto, solus erat ibi. m. q. 13. 4. ad
3. et q. 40. 1. ad 3.
CAPUT XV, — Non quod intrat in os, coinqui­
nat hominem. 2 2. q. 148. 1. ad 1. iiu q. 40. 4. ad 2.
et 1 2. q. 103. 4. ad 3. — Scis quia Pharisæi, au­
dito hoc verbo, scandalizati sunt. m. q. 42. 2. o.

— 31 —

Ex Evangelic secundum Matthæum

INDEX I

Ex'Evangelio secundum Matthæum

— Sinite illos: Cæci sunt el duces cæcorum. 2 2, 2 2. q. 188. 7. ad 1. et q. 189. 1. c. ad 1. — Faci­
q. 43. 7. o. et 8. o. in. q. 42. 2. o. — Onine quod lius est camelum per foramen acus transire
in os intrat, in vent re ni vadit, et in secessum emit­ quam divitem intrare in regnum cariorum. 2 2.
titur. i. q. 119. 1. ad 1. — Non sum missus, nisi q. 186. 3. ad 4. et q. 188. 7. c. — Ecce nos reliqui­
ad oves, quae perierunt, domus Israel, in. q. 42. mus omnia, et secuti sumus te; quid ergo erit
nobis? 2 2. q. 188. 7. c. — Vos qui secuti estis
1. o.
CAPUT XVI. — Cavete a fermento Pharisæo- me, etc. sedebitis et vos super sede duodecim,
judicantes duodecim tribus Israel, m. q. 56. 4. ad
ruin et Sadditcæonnn. in. q. 74. 4. c. fi. ad 3. — 3.
q. 89. I. c. — Omnis qui reliquerit domum
Oportet enim ire Jenosolymam, et multa pati, velsup.
etc. centuplum accipiet. 2 2. q. 122.
etc. ni. q. 46. o. et q. 56. I. ad 2. — Et occidi, ιιι. 5. adfratres,
4. et 182. 2. ad 1. — Erunt novissimi primi,
q. 14. 2. o. — Scandalum es mihi. 2 2. q. 43. 2.
ad 2. et 5. ad 1. — Tibi dabo claves regni cælo- et e converso, i. q. 65. 2. 3.
rum. sup. q. 17. 1. c. — Quodcumque ligaveris
CAPUT XX. — Acceperunt singulos denarios.
1 2. q. 5. 2. ad 1. — Portavimus pondus diei et
super terram, sup. q. 18. 3. 5.
i. q. 65. 21 ad 3. — Et tradent eum genti­
CAPUT XVII. — Assumpsit Jesus Petrum, et æstus.
bus. m. q. 47. 4. o. — Et tertia die resurget, in.
Jacobum et Joannem. in. q. 45. 3. ad 4. —: Et q.
o. et q. 53. 2. o. — Dic ut sedeant hi duo
transfiguratus est ante eos. ni. q. 45. 1.2. o. —· Et filii51.4.
mei, unus ad dexteram tuam, et unus ad
resplenduit facies ejus sicut sol. ni. q. 45. 1. 2. o. sinistram,
in regno tuo. ni. q. 58. 4. ad 4. — Ca­
— Et vestimenta ejus facta sunt alba sicut nix. licem quidem
meum bibetis, m. q. 76. 2. ad 1. —
ΠΙ. q. 45. 1. ad 1. et 2. ad 3. — Et ecce apparue­ Sedere autem ad dexteram meam, vel ad sini­
runt illis .Moyses et Elias, cum eo loquentes. ni. stram, non est meum dare vobis, sed quibus pa­
q. 45. 3. o. — Ecce nubes lucida obumbravit eos. ratum est a Patre meo. m. q. 58. 4. ad 4.
in. q. 45. 4. ad 3. — Et ecce vox de nube dicens:
CAPUT XXI. — Turbæ autem quæ præcedeHic est filius meus, etc. ni. q. 39. 8. ad 2. et q. 45.
4. o. — Ipsum audite, m. q. 45. 4. ad X — Et au­ bant, et quæ sequebantur, clamabant dicentes:
dientes discipuli, ceciderunt in faciem suam, et Hosanna filio David, m. q. 45. 3. c. — Et ejicie­
timuerunt valde, ni. q. 45. 4. ad 4. — Et accessit bat omnes vendentes et ementes in templo, m.
Jesus, et tetigit eos, dixitque eis: Surgite, et q. 44. 3. ad 1.— Et arefacta est continuo ficulnea,
nolite timere. Ibid. — Et descendentibus illis de m. q. 44. 4. ad 2. — Publicani et meretrices pre­
monte, præcepit Jesus, dicens: Nemini dixeritis cedent vos in regno Del. 2 2. q. 189. 1. ad 1.
visionem, donec filius hominis a mortuis resur­
CAPUT XXII. — Accesserunt ad Jesum Sadgat. m. q. 45. 3. ad 4. — Domine, miserere filio ducæi, qui negant resurrectionem, i. q. 50. 1. c.
meo, quia lunaticus est. t. q. 115. 5. ad 1. — Fi­ — In resurrectione non nubent, neque nubentur,
lius hominis tradendus est in manus hominum. sed erunt sicut angeli Dei in cælo. i. q. 97. 3. c.
IIL q. 47. 4. o.
sup. q. 49. 3. ad 3. et q. 81. 4. c. — Hoc est maxi­
CAPUT XVIII. — Qui autem scandalizaverit mum et primum mandatum. 2 2. q. 44. 1. o. —
unum. etc. expedit ei ut suspendatur, etc. 2 2. q. In his duobus mandatis universa lex pendet, et
43. 8. o. — Væ mundo a scandalis. 2 2. q. 42. I. o. prophetæ. 1 2. q. 99. 1. ad 2. et q. 105. 2. ad 1.
et 4. c. — Necesse est enim ut veniant scandala.
CAPUT XXHI. — Nolite vocari Rabbi, nec vo­
2 2. q. 11. 3. ad 2. et q. 43. 2. ad 1. — Væ autem cemini magistri, i. q. 117. 1. ad 1. — Unus est
homini illi per quem scandalum venit. 2 2. q. 43. enim magister vester, i. q. 105. 3. o. et q. 117. 1.
4. o. — Semper vident faciem Patris mei. I. q. 64. o. 2 2. q. 173. 2. c. 111. q. 1. 1. c. et q. 69. 5. ad 2.
4. ad 3. I. q. 112. l.ad 3. 2 2. q. 181.4. ad 2. sup. — Et patrem nolite vocare vobis super terram.
q. 72. 1.4. — Si peccaverit in te frater tuus, vade Unus est enim pater vester, i. q. 33. 2. ad 4. —
et corripe eum inter te et ipsum solum. 2 2. q. Væ vobis, Scribæ et Pharisæi hypocritæ, qui cir11. 4. ad 2. et q. 33. o. et q. 43. 7. ad 3. — Si te cuitis mare et aridam, ut faciatis vobis unum pro­
non audierit, adhibe tecum unum, vel duos. 2 2. selytum. 2 2. q. 189. 9. ad 2. — Væ vobis, qui
q. 33. 8. o. — Si non audierit eos, dic Ecclesiæ. decimatis mentam, et anetum, et ciminum. in,
2 2. q. 33. 7. o. — Sit tibi sicut ethnicus et publi­ q. 38. l.ad 3. — Et vos implete mensuram patrum
canus. sup. q. 21. 2. c. — Ubi enim duo vel tres vestrorum. 1 2. q. 87. 8. ad 1. — Ut veniat super
congregati fuerint, etc. 2 2. q. 188. 8. ad 2. — vos omnis sanguis justus, qui effusus est super
Usque septuagies septies. 2 2. q. 11. 4. ad 2. — j terram. 1 2. q. 87. 8. ad 1. et ad 3. — Et dabunt
Quoadusque redderet universum debitum. 2 2. signa magna et prodigia, ita ut, etc. i. q. 114. 4.
q. 183. 6. ad 3. m. q. 88. 1. ad 1. et 3. ad 3.
ad 1. 2 2. q. 178. 1. ad 2. — Et multi pseudopro­
CAPUT XIX. — Quod ergo Deus conjunxit, pheta surgent, et seducent multos. 2 2. q. 178.
homo non separet. 1 2. q. 102. 5. ad 3. 2 2. q. 154. 1. ad 2. et 2 2. q. 189. 9. c. fin.
2. c. sup. q. 41. 2. 1. et q. 48. 2. 2. et q. 54. 3. c.
CAPUT XXIV. — Et prædicabitur hoc Evan­
— Non legistis quod ab initio qui fecit homines, gelium regni in universo orbe. 1 2. q. 106. 4. ad
sup. q. 42. 2. c. — Moyses mandavit dari libellum 4. —Tunc refrigescet charitas multorum, sup. q.
repudii, et dimittere uxores. I 2. q. 107. 2. ad 3. 74. 2. ad 2. — Fidelis servus et prudens, i. q. 22.
— Moyses, ad duritiam cordis vestri, permisit I. c. 2 2. q. 97. 4. c. — Et congregabunt electos
vobis dimittere uxores vestras. 1 2. q. 107. 2. ad ejus a quatuor ventis, i. q. 91. 2. ad 1. et q. 110.
3, — Non expedit nubere. I 2. q. 108. 4. ad 1. — 4. ad 1. — Stellæ de cælo cadent, sup. q. 77. 3. c.
Oblati sunt ei parvuli, ut manus imponeret, m. — De die illa et hora nemo scit. sup. q. 77. c.
q. 72. 1. ad 1. — Unus est bonus Deus. i. q. 6. 2.
CAPUT XXV. — Uni dedit quinque talenta,
ad 2. — SI vis ad vitam ingredi, serva mandata.
1 2. q. 100. 10. ad 1. — Diliges proximum tuum alii duo, alii vero unum. 2 2. q. 24. 3. ad 1. —
sicut teipsum. 1 2. q. 73. 5. c. et 2 2. q. 1. I. ad 3. Unicuique secundum propriam virtutem. 2 2.
et q. 25. 12. o. et q. 26. 4. 5. et q. 44. 3. ad 1. et q. 24. 3. ad 1. sup. q. 93. 3. 1. — Intra in gaudium
7. o. et 8. ad 2. — Hæc omnia custodivi a juven­ Domini tui. 2 2. q. 28. 3. c. fi. — Meto ubi non
tute mea. 2 2. q. 189. 1. ad l. — Si vis perfectus seminavi. 2 2. q. 62. 4. ad 3. — Et veniens ego,
esse, vade et vende omnia quæ habes, et da pau­ utique recepissem quod meum est, cum usura. 2 2.
peribus, et veni, sequere me. 2 2. q. 84. 3. ad 1. q. i3. 1. ad 1. — Venite, benedicti Patris mei,

Evangdlo^secundum Matthæum______ INDEX 1
ridete regnum. 1 2. q. 4. 7. ad I. — Ite, male-1
Aii, in ignem æternum. sup. q. 74. 9. 3, et q.
Λ 1. 1. — Esurivi enim, etc. 2 2. q. 32. 2. o,
-Et Ibunt hi In supplicium æternum. i. q. 64.
lc. sup. q. 99. 1. c. — Justi autem in vitam
ttemam. 1. q. 10. 3. c. et q. 18. 2. ad 1. et q. 64.
U 1 2. q. 3. 2. ad 1.2 2. q. 18. 2. ad 2,

:2. o.— Illæ autem accesserunt, et tenuerunt pe­
des ejus. HL q. 55. 6. ad 3. et q. 8. 4. ad 1. — Data
est mihi omnis potestas In cælo et in terra, iil q.
13. 2. ad 1. — Baptizantes eos in nomine Patris, et
Filii, et Spiritus sancti, hi. q. 60. 8. c. et q. 66.
5. o. et q. 67. 6. c, et q. 84. 3. c. — Qui crediderit
et baptizatus fuerit, salvus erit. sup. q. 99. 4, 1.

CAPUT XXVI. — Post biduum Pascha fiet. hi.
q.46.9. ad l. ni. q. 74. 4. ad 1. — Me autem non
semper habebitis, m. q. 75. 1. ad 2. — Prima |
cutem die azymorum accesserunt discipuli ad I
lesum, dicentes; Ubi vis paremus? m. q. 46.
§,c. ad 1. m. q. 74. 4. c. ad 1. — Bonum erat ei,
sinatur non fuisset homo ille. i. q. 1.2. ad 3. 1.2.
q.8.1. ad 3. et q. 29. 4. ad 2. I 2. q. 73. 8. ad 2. —
tonantibus autem eis, accepit Jesus panem, m.
q.81. 1. ad l. — Accipite et comedite. 111. q. 78.
Lc ad 4. — Hoc est corpus meum. m. q, 60. 8. c.
et 3. q. 78. 1. o. et 5. c. et q. 83. 4. ad 1. et q. 84
Ic. — Hic est sanguis meus novi testamenti, qui
cultis effundetur, in remissionem peccatorum, ni.
q.78. 3. 5. o. — Non bibam amodo de hoc genidine vitis, usque in diem illum, cum illud bibam
ibiscum novum In regno Patris mei. m. q. 81.2.
«11.— Postquam autem resurrexero, præcedam
Win Galilæam. m. q. 55. 3. ad 4.---- Judas
Judas qui
qui
tradidit eum. in. q. 47. 3. o. et 6. ad 2. — Coepit
contristari et mcestus esse. m. q. 15. 6. ad 1. — :
Tristis est anima mea usque ad mortem, iri. q. 15.
io. — Et progressus pusillum, procidit in faciem i
suam,orans, et dicens: Pater mi. 2 2. q. 83. 10. ad
1. m. q. 13. 4. ad 3. et q. 21. o. et q. 43. 2. ad 2. et
q. 53. 4. ad 2. — Si possibile est, transeat a me
calix iste, in. q. 15. 6. ad 4. et q. 18. o. et q. 21.
2. c. ad 2. et 3. c. 4. ad 1. — Pater mi, si non
potest hic calix transire, nisi ibbam illum, flat
voluntas tua. m. q. 46. 2. ad 1. — Converte gla­
dium tuum in locum suum. 2 2. q. 40. 2. o. —
Omnes enim qui acceperint gladium, gladio per­
ibunt. 2 2. q. 40. 1. ad 1. — Et princeps sacer­
dotum ait illi: Adjuro te per Deum vivum. 2 2.
q. 90. 1. ad 1. — At ille, scilicet Petrus, negavit
coram omnibus. 2 2. q. 24. 12. ad 2.
CAPUT XXVII. -*■ Ut crucifigeretur, m. q. 46.·
4. o. — Et venerunt in locum, qui dicitur Gol­
gotha, quod est Calvariæ locus, ni. q. 46. 10. ad
3. — Tunc crucifixi sunt cum eo duo latrones,
unus a dextris, et unus a sinistris, in. q. 46.
I. o. — Idipsum autem et latrones, qui crucifixi
erant cum eo, improperabant ei. m. q. 46. II. ad
3. —Tenebræ factæ sunt super universam terram
usque ad horam nonam, m. q. 44. 2. ad 2. —
Clamans voce magna, emisit spiritum, m. q. 47.
1. ad 2. — Emisit spiritum, in. q. 50. 4. 5. c. ad
3. — Velum templi scissum est in duas partes,
a summo usque deorsum. 1 2. q. 103. 3. ad 3. m.
q. 44. 4. ad 3. — Et terra mota est, et petræ
scissæ sunt. m. q. 44. 4. ad 3. — Monumenta
aperta sunt. Ibid. — Multa corpora sanctorum
quldormierant, surrexerunt. m. q. 53. 3. ad 2. —
Inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi,
et Joseph mater, et mater filiorum Zebedæi. m. q.
28. 3, ad 6. — Joseph involvit illud, scii, corpus
Jesus, in sindone munda, m. q. 51.2. ad 2. et ad
3. et ad 4. — Et posuit illud in monumento suo
novo, quod exciderat in petra, in. q. 51. 1. o. et
4. c. et q. 52. 4. c. et q. 66. 8. ad L — Advolvit sa­
xum magnum ad ostium monumenti, hi. q. 51.
2. ad 4.
CAPUT XXVIII. — Angelus enim Domini de­
scendit de cælo, et revolvit lapidem, et sedebat
super eum. ni. q. 55. 6. ad 5. — Respondens au­
tem angelus, dixit mulieribus, iir. q. 55. 1. ad 3. et

Ex Evangello secundum Marcum

EX EVANGELIO
SECUNDUM SANCTUM MARCUM
CAPUT I. — Fuit Joannes in deserto baptizans,
et prædicans baptismum pœnitentiæ, in remissio­
nem peccatorum, ni. q. 38. 3. ad 1. — Et erat in
deserto quadraginta diebus, et quadraginta nocti­
bus. Hl. q. 41.2. ad 3. et 3. ad 2. — Eratque cum
bestiis, hi. q. 41.3. ad 2. — Scio quod sis Sanctus
Dei. i. q. 12. 13. ad 6. et q. 32. 1. ad 1. et q. 64. 1.
□d 4. et 2. ad 5. hi. q. 29. 1. ad 3. et q. 44. 1. ad 1.
et q. 47. 5. c. — Obmutesce, et exi ab eo. in. q. 44.
1. ad 3. — Et discerpens eum spiritus immundus,
et exclamans voce magna, exiit ab eo. m. q. 44.
1. ad 4. — Quoniam sciebant eum. i. q. 64. 1. ad
4. et q. 41. 1. ad 1. et q. 44. 1. et q. 47. 5. c.
CAPUT II. — Quis potest dimittere peccata,
nisi solus Deus? Ht. q. 16. 11. ad 2. m. q. 84. 3.
ad 3.
CAPUT III. — Et circumspiciens eos cum
ira. ni. q. 15. 9. o. — Dæmones clamabant, di­
centes: Tu es filius Dei. s. 1.
CAPUT V. — Vade in domum tuam ad tuos,
et annuncia illis, quanta tibi Deus fecerit, m. q.
44. 3. ad 4.
CAPUT VI. — Et non poterat ibi ullam virtu­
tem facere, m. q. 43. 2. ad 1.
CAPUT VII. — Tenetis traditiones hominum,
baptismata urceorum, et calicum, ni. q. 38. 1. ad
3. — Et ingressus domum, neminem voluit scire.
Et non potuit latere, m. q. 13. 4. ad 1. et q. 44. 3.
ad 4.
CAPUT VIII. — Et interrogavit eum, si quid
videret, et aspiciens ait: Video homines vehit ar­
bores ambulantes, etc. m. q. 44. 3, ad 2.
CAPUT IX. — Et exclamans, et multum discer­
pens, exiit ab eo. s. 1.
CAPUT X. — Et offerebant ei parvulos, ut
tangeret eos, etc. in. q. 72. 1. ad 1.
CAPUT XIII. — Neque filius hominis, nisi
patêr. i. q. 31. 4. ad 2. m. q. 10. 2. ad 1.
CAPUT XV. — Erat autem hora tertia, et
crucifixerunt eum. m. q. 46. 9. ad 2. et hi. q. 82.
2. ad 3. — Pilatus autem mirabatur, si jam obiisset. m. q. 47. 1.· ad 2.
CAPUT XVI. — Ostensus est in alia effigie, eun­
tibus in villam, m. q. 54. 1. ad 3. et q. 55. 4. o.
— Euntes in mundum universum, prædicate
Evangelium omni creaturæ. i. q. 91. 1. c. et q. 96.
2. c. et 1 2. q. 17. 8. ad 2. — Qui vero non credi­
derit, condemnabitur. 2 2. q. 1.6. ad 3. et q. 2. 3.
o. et q. 16. 1. ad 1. — Signa autem eos qui cre­
diderint, hæc sequentur. 2 2. q. 178. 1. ad 3. —
Linguis loquentur novis. 2 2. q. 176. 1. o. —
Super ægros manus imponent, et bene habebunt,
m, q. 84. 4. ad 1. — Assumptus est in cælum. in.
q. 57. o. et q. 58. 1. 3. c. — Et sedet a dextris
Dei. m. q. 57. 2. ad 3. et q. 58. o.

— 33 —
3 — Summa Theologica. - VI.

• · ·t· »

Ex Evangelio secundum Lucam

INDEX I

Ex Evangelio secundum Lucam

tenths, sup. q. 13. 1. c
Cujus ventilabrum in
manu ejus. sup. q. 74. 9. c.
EX EVANGELIO
CAPUT IV. — Et consummata omni tentaSECUNDUM SANCTUM LUCAM
tione. ni. q. 41.3. ad 3. et 4. ad 4. — ipse autem
transiens, per medium illorum ibat. m. q. 44. 3.
CAPUT 1. — Sacerdos quidam nomine Zacha­ ad 2. — Scio te, quia sis Sanctus Dei. m. q. 29,
rias, de vice Abia, in ordine vicis suæ. 2 2. q. 97. l. ad 3. et q. 44. I ad 1.
2. ad 3. III. q. 37. 2. c. — Sorte exiit, ut poneret
CAPUT VI — Relictis omnibus, secuti sunt
incensum. 2 2. q. 95. 8. o. — Apparuit autem eum. 2 2. q. 189. 1. b.
illi angelus Domini. Et Zacharias turbatus est vi­
CAPUT VI. — Vae vobis qui ridetis nunc, quia
dens, et timor irruit super eum. ni. q. 30. 3. ad
3. — Et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero lugebitis et flebitis. 2 2. q. 16a. 2. ad 1. — Mutuum
matris suæ. nr. q. 27. 2. ad l. et 6. ad 1. — Et date, nihil inde sperantes. 2 2. q. 78. 1. ad 3. —
dixit Zacharias ad angelum: Unde.hoc sciam, etc. Et eritis filii Altissimi. i. q. 33. 3. c. 1 2. q. 114.
2 2. q. 97. 2. ad 3. — Eris tacens, et non poteris 3. c. fin. in. q. 3. 4. ad 3. et 5. ad 2. et q. 2. 3. o.
loqui»
97. — Estote ergo misericordes. 2 2. q. 30. 4. o.
Γ . etc. pro eo quod‘ non credidisti.
......... 2 2. q.—
2. ad 3.— Missus est angelus Gabriel a Deo. iti.
CAPUT VII. — Remittuntur ei peccata multa,
Et ingressus angelus ad eam. hi. quoniam dilexit multum, i. q. 21. 4. ad 1. m.
q. 30. 4. o
o. 30. 3. o. — Ave gratia plena, Dominus tecum. q. 49. 1. c.
Benedicta tu in mulieribus, in. q. 7. 10. ad 1.
CAPUT VIII. — Quod tibi nomen est? At ille:
et q. 30. 4. o. — Quæ cum audisset, turbata est,
et cogitabat qualis esset ista salutatio, in. Legio. 2 2. q. 95. 4. ad 1.
q. 30. 3. ad 3. — Et ait angelus ei: Ne timeas,
CAPUT IX. — Et dicebant excessum, quem
Maria: invenisti enim gratiam apud Deum. ibid. completurus erat in Jerusalem, in. q. 45. 3. ad 3.
— Ecce concipies in utero, et paries filium, m. — Nemo mittens manum ad aratrum, etc. 2 2i
q. 30. 4. c. — Et vocabis nomen ejus Jesum. in. q. 88. 1. açl 3. — Permitte mihi primum renunq. 37. 2. o. — Quomodo fiet istud, in. q. 30. 4. ciare iis, qui domi sunt. 2 2. q. 189. 6. c. fi et
ad 2. — Virtus Altissimi obumbrabit tibi. m. 10. ad 2. — Nemo mittens manum suam ad
q. 32. 1. ad 1. — Et ecce Elisabeth cognata tua, aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei.
et ipsa concepit filium in senectute sua. hi. 2 2. q. 189. 10. ad 2.
q. 29. 1. ad 4. et q. 30. 4. ad 1. — Non erit im­
CAPUT X. — Neminem per viam salutaveritis,
possibile apud Deum omne verbum, i. q. 25. 3. ni. q. 64. 1. o. et 2. c. — Intravit Jesus in quod­
o. — Exultavit in gaudio infans in utero meo. 2 2. dam castellum, et mulier quaedam, xMartha no­
q. 124. I. ad 1. et ni. q. 27.6. c. — Respexit humi­ mine, excepit illum in domum suam. Et huic
litatem ancillæ suæ. 2 2. q. 161. I.ad 1.— Et vo­ erat soror nomine Maria, etc. 2 2. q. 171. prin­
cabant eum nomine patris sui. in. q. 37. 2. ad 3. cipio. — Maria optimam partem elegit. 1 2. q.
et q. 70. 3. ad 3. — Sicut locutus est per os San­ 57. 1. c. 2 2. q. 182. 2. o.
ctorum, qui a sæculo sunt, prophetarum ejus. i. q.
CAPUT XI. — Et fiunt novissima hominis illius
1. 10. c. 2 2. q. 172. 1. c. — Puer autem crescebat,
et confortabatur spiritu, m. q. 9. 4. o. et q. 12. pejora prioribus. 2 2. q. 189. 9. c. fin. et ad 2. fin.
— Nemo accendit lucernam, et in abscondito
o. et q. 15. 8. o.
ponit. 2 2. q. 188. 8. ad 4. — Quod superest date
CAPUT 11. — Exiit edictum a Cæsare Augusto, eleemosynam. 2 2. q. 32. 5. ad 6. et q. 66. 7 c.
ub describeretur universus orbis, m. q. 35. 8. ad et q. 71. 3. c. et q. 87. 1. ad 4. 2 2. q. 118. 4.
1. — Pastores erant in regione eadem vigilantes, ad 2. et q. 185. 7. ad 1.
et custodientes, etc. m. q. 36. o. — Et ecce ange­
CAPUT XII. — Et post hæc non habent am­
lus Domini stetit juxta illos, m. q. 36. 3. o?et plius quid faciant. 2 2. q. 32. 2. ad 1. — Quis me
5. c. et ad 1. — Et claritas Dei circumfulsit illos. constituit judicem, aut divisorem supra vos? m.
Ft
"i rnagnp; I <1· 5°· 4- ad’1 · - Cavete ab omni avaritia, i. q. 63.
Et dixit Ilis angelus. Nolite timere, s. 1. — Et i 2 ad 2. 1 2. q. 77. 5. ad 1. et q. 82 4. ad 3. et q. 84.
postquam consummati sunt dies octo, ut circum- 1 ·1. o. 2—
.............
- ad· -2.
2. q. 24.
10. ad- 2. q. —
118. -2. o. et 5.
cideretur puer. m. q. 57. 1. o. et q. 40. o. — et q. 119. 2. ad 1.
Postquam impleti sunt dies purgationis ejus,
CAPUT XIII. — Non capit prophetam perire
secundum legem Moysi, m. q. 37. 4. o.
Ut
sisterent eum Domino, m. q. 37. 3. o.
Et extra Jerusalem, m. q. 46. 10. ad 1.
ut darent pro eo hostiam, ni. q. 37. 3. ad 3. —
CAPUT XIV. — Omnis qui se exaltat, humi­
Et homo iste justus, et timoratus, in. q. 36. 6. liabitur, et e converso. 2 2. q. 161. 5. ad 3. —
ad 1. — Cum inducerent puerum Jesum parente- Cum facis prandium aut cœnam, noli vocare
ejus. m. q. 28. 1. ad 1. — Et tuam ipsius ani­ amicos, etc. sed pauperes, etc. 2 2. q. 31. 3. ad 1.
mam pertransibit gladius, ni. q. 27. 4. ad 2. — — Si quis venit ad me, et non odit patrem, etc. et
Et Anna prophetissa, filia Phanuel, etc. ih. animam suam, non potest meus esse discipulus.
q. 36. 3. c. ad 5. et 6. c. ad 1. — Puer autem 2 2. q. 25. 6. c. et q. 26. 2. c. et 7. ad 1. et q. 34.
crescebat, et •confortabatur, s. 1 — Plenus 3. ad 1. 2 2. q. 101. 4. ad 1. — Quis enim volens
sapientia, i. q. 9. 10. 11. 12. o. ex q. 15. 2. 3. c. turrim aedificare, non prius sedens computat sum­
ad 1. — Et gratia Dei erat in illo. m. q. 7. o. ptus, etc. et non potuit consummare. 2 2. q. 189.
— Et ibant parentes ejus. s. 2. — Invenerunt 10. ad 3. — Qui non renunciat omnibus quæ
eum in templo sedentem in medio doctorum, possidet, non potest meus esse discipulus. 2 2.
audientem illos, et interrogantem, m. q. 12. 3. q. 184. 7. ad 1. et q. 189. 10. ad 3.
ad 1. — Ecce pater tuus et ego. s. 2. — Et Jesus
CAPUT XV. — Erant autem appropinquantes
proficiebat sapientia, m. q/7. 12. ad 3. et q. 12.
2. o. et 3. ad 3. et q. 15. 8. ad 3. — Et gratia, m. ei publicani et peccatores. 2 2. q. 25. 0. ad 5. in.
q. 40. 1. o. et ad 3. — Ita gaudium erit in cælo
q.-7. 12. o.
super uno peccatore poenitentiam agente, quam
CAPUT III. — Et videbit omnis caro salutare I supra nonaginta justis qui non indigent pceniDei. i. q. 12. 2. o. — Facite fructus dignos pceni- ’ tentia. i. q. 20. 4. ad 4. sup. q. 71. 8. 3.

•t vt v < «-i

:

Ex Evangelio secundum Lucam

INDEX I

CAPUT XVI. — Filii hujus bæculi prudentiores Ollis lucis in generatione sua sunt. 2 2. q. 47.
13. ad 1. — Facite vobis amicos de mammona
Iniquitatis, 2 2. q. 32. 7. ad I. 2 2. q. 114. 6. ad
3. — Recordare quia recepisti bona in vita tua.
sup. q. 70. 2. 4. et 98, 7. c. — hi sinurn Abrahæ.
ill. q. 52. 2. ad 4. sup. q. 69. 4. o. et ad 3.
CAPUT XVII.,— Ubicumque fuerit corpus,
ibi congregabuntur et aquliæ. I 2. q. 102. 6. ad L
CAPUT XVIII. — Oportet semper orare, et
non deficere. 2 2. q. 83. 14. ο. — Judex quidam
erat in quadam civitate, qui nec Deum timebat,
et homines non reverebatur. 2 2. q. 19. 3. ad 1,
— Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et e con­
verso. s'. 14.
CAPUT XIX.— Et si quid aliquem defraudavi,
reddo quadruplum. 2 2. q. 62. 3. ad 2. — Dimi­
dium bonoruni meorum do pauperibus, m. q. 7.
2. ad 3.
•
CAPUT XX. — Neque ultra mori poterunt, i.
q. 97. 3. c. — Æquales enim angelis sunt. i. q. 63.
9. ad 3. q. 108. 8. o. 2 2. q. 4. 5. ad 6. — Et filii
sunt Del. s. 6. — Omnia enim vivunt ei. 1 2. q.
110.1. ad 2. 2 2. q. 23. 2. ad 2. — Erunt signa in
sole. sup. q. 73. 1. c. — Capillus de capite vestro
non peribit, sup. q. 80. 2. c,
CAPUT XXI. — Vidua hæc pauper plus quam
omnes misit. 2 2. q. 32. 4. ad 3. — In patientia ve­
stra possidebitis animas vestras. 2 z. q. 136. 2.
ad 2.
CAPUT XXII. — Desiderio desideravi hqc pa­
scha manducare vobiscum, antequam patiar, m.
q. 81. 1. ad 3. — Similiter et calicem postquam
cœnavit, dicens, m. q. 74. 2. ad 3. — Facta est
contentio inter eos, quis eorum videretur esse
major. 2 2. q. 38. I. ad 1. — Ego dispono vobis,
sicut disposuit mihi Pater meus regnum. 1 2. q.
4. 7. ad 1. — Ut edatis et bibatis super mensam
meam in regno meo. Ib. — Apparuit autem illi
angelus de cælo, confortans eum. ni. q. 12. 4. ad
1. — Et factus in agonia, ili. q. 18. 6. ad 3.
CAPUT XXIII. — Et facti sunt amici Herodes
et Pilatus in ipsa die; nam ante inimici erant ad
invicem. 2 2. q. 23. 1. ad 2. et ad 3. et q. 25. 8. ad
3. — Jesus autem dicebat: Pater, dimitte illis:
non enim sciunt quid faciunt, m. q. 21. 4. ad 2. et
q. 47. 5. o. et 6. c. — Domine, memento mei cum
veneris in regnum tuum. m. q. 46. 11. ad 3.—
Hodie mecum eris in paradiso, m. q. 52. 4. ad 3.
— In quo nondum quisquam positus fuerat, in.
q. 51. 2. c. ad 4.
CAPUT XXIV. — Non est hic, sed surrexit. in.
q.53. I. o. et 2. c. et 3. ad 1. — Procumbens vidit
linteamina posita, m. q. 18. 4. ad 1. et ad 2. —
Oculi autem eorum tenebantur, ne eum agnosce­
rent, m. q. 55. 4. ad 3. — Et ita intrare in gloriam
suam. m. q. 45. 1. c. — Et ipse se finxit longius
ire. 2 2. q. 111. 1. ad 1. — Et coegerunt illum. 2
2. q. 188. 6. c. m. q. 40. 1. ad 2. — Et aperti
sunt oculi eorum, m. q. 55. 4. ad 3. — Et ipse
evanuit ex oculis eorum, m. q. 54. 1. ad 2. —
Et aperiret nobis Scripturas. 2 2. q. 173. 3. c.
— Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa
non habet, etc. in. q. 54. 2. ad 2. sup. q. 83. 6. c.
— Et cum manducasset coram eis. i. q. 51. 3. ad
5. ni. q. 54. 3. ad 3. et q. 55. 3. c. et 6. c. ad
I. — Hæc sunt verba quæ locutus sum vobis,
cum adhuc essem vobiscum. m. q. 55. 3. c. —
Vos autem sedete in civitate, quoadusque indua­
mini virtute ex alto. 1 2. q. 103. 4. ad 1.

Ex Evangelio secundum Joannem

EX EVANGELIO
SECUNDUM SANCTUM JOANNEM
CAPUT I. — Et Verbum erat apud Deum. i, q.
33. 3. ad 3, et q. 34. 1. o. 1 2. q. 93. 1. ad 2. 2
2. q. 189. I. ad 4. — Et Deus erat verbum, i,
q. 27. L c. et q. 33. 1. ad 2. et q. 4L 3. o. m.
q. 43. 4. o. — Hoc erat in principio apud Deum,
s. 1. — Omnia per ipsum facta sunt. i. q. 39. 8.
c. — Et sine ipso factum est nihil. 1 2. q. 72. 1.
ad 2. — Quod factum est, in ipso vita erat. 1 q.
18, 4. o. — Erat lux vera, quæ illuminat omnem
hominem, venientem in hunc mundum, i. q. 79,
4. ad 1.2 2. q. 171. 2. c. — Et mundus per ipsum
factus est, s. 1. — Quotquot autem receperunt
eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri. 1 2. q.
109. 7. o. — Et Verbum caro factum est. 2 2. q.
189. 1. ad 4. m. q. 5. 3. ad 1. — Et vidimus glo­
riam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, i. q.
33. 3. c. ad 2. — Plenum gratiæ et veritatis, m.
q. 2. 10. ad 2. et q. 7. 7. ad 1. et 9. o. et 10. 12. c.
et q. 14. 4. ad 2. et q. 15.2. 3. c. et q. 22. 1. c. ad
1. et ad 3. et q. 27, 5. ad 1. et q. 28. 4. ad 2, et q.
34. 1. c. et q. 08. 2. ad 2. — Qui post me venturus
est, ante me factus est. m. q. 16. 6. ad 2. — Et de
plenitudine ejus nos omnes accepimus, in. q. 7.
10. o. — Lex per Moysem facta est, gratia autem
et veritas per Jesum Christum facta est. 1 2. q.
112. 1. ad L’— Deum nemo vidit unquam, i. q. 12.
1. ad 1. 1 2. q. 112.5. ad 3. — Unigenitus filius, qui
est in siriu Patris, ipse enarravit, i. q. 33. 3. ad 2.
— Ecce agnus Dei. 1 2. q. 102. 3. ad i. m. q. 75. 5.
c. — Ecce qui tollit peccatum mundi, in. q. 22. 2.
ad 2. et 3. c. et q. 46. 5. ad 3. et 6. ad 6. et q. 48.
2. ad 2. et q. 49. L o. et 2. 3. 4. 5. c. et 5. ad 3. et
ad 4. q. 52. 5. c. et q. 56. 2. ad 4. et q. 62. 5.
o. et q. 69. 1. ad 2. et ad 3. ni. q. 73. 5. c. et
q. 79. 3. c. — Ut manifestetur in Israel, propterea veni ego. m. q. 36. 4. ad 3. et q. 43. 3. ad 1.
— Deum nemo vidit unquam, sup. q. 92. 1. ad 2.
CAPUT II. — Nondum venit hora mea. lii.’q.
46. 9. o. et 10. c. — Omnis homo primum bonum
vinum ponit, m. q. 44. 3. ad 2. — Hoc fecit ini­
tium signorum Jesus, in. q. 36. 4. ad 3. et q. 43.
3. o. — Et crediderunt in eum discipuli ejus,
m. q. 43. 3. ad 3. — Post hæc descendit Jesus
in Capharnaum, ipse et mater ejus, et fratres
ejus. m. q. 28. 3. ad 5. — Quadraginta et sex
annis ædificatum est templum hoc. m. q. 33.
1. ad 1. — ipse enim sciebat quid esset in ho­
mine. iiL q. 10. 2. c.
CAPUT III. — Nisi quis renatus fuerit ex
aqua et Spiritu sancto, non potest introire in
regnum Dei. 1 2. q. 112. 1. ad 2. et q. 113. 3. ad
L m. q. 66. 2. o. et q. 68. L 2. o. et q. 70. 2.
ad 3. et ad 4. et q. 72. 6. ad 1. et q. 84. 5. c. —
Nemo'ascendit in cæiurn, nisi qui descendit de
cælo, filius hominis, qui est in cælo. Ill. q. 5. 2.
ad 1. et q. 57. 2. ad 2. — Ita exaltari oportet fi­
lium hominis, m. q. 46. 2. c. — Sic Deus dilexit
mundum, m. q. 1. 1. c. — Non enim misit Deus
filium‘suum in mundum, ut judicet mundum,
sed ut salvetur mundus per ipsum, m. q. 68. 1.
c. et 2. o. — Qui autem facit veritatem, venit ad
lucem, i. q. 17. 1. c. — Qui habet sponsam spon­
sus est. sup. q. 95. 3. c. — Non enim ad men­
suram dat Deus spiritum, in. q. 7. 11. ad 1. —
Pater diligit filium, et omnia dedit in manu ejus,
i. q. 42. 6, ad 2. — Qui credit in eum non judica­
bitur. sup. q. 89. 6. 1.

CAPUT IV. — Discipuli ejus abierant in ci-

Ex Evangelio secundum Joannem

INDEX I

Ex Evangelio secundum Joaimem

festus Judæorum scenopegia. I 2. q. 102. 4. ad 10.
et q. 103. 3. ad 4. — Mea doctrina non est mea.
m. q. 9, 1. o. — Qui misit me. s. 5. — Non ex
Moyse est circumcisio, sed ex patribus. 1 2. q.
103. 1. ad 3. — Circumcisionem accipit homo in
sabbato, ut non solvatur lex Moysis. 2 2. q. 122.
L ad 3. — Mihi indignamini, quia totum homi­
nem sanum feci in sabbato? m. q. 44, 3. ad 3.
q. 88. 5. ad 1. — Qui credit in me sicut dicit Scri­
ptura, flumina de ventre ejus fluent aquæ viva*.
1 2. q. 2. 1. ad 3. — Quia nondum venerat hora
ejus. s. 2. — Nondum enim erat spiritus datus,
quia Jesus nondum fuerat glorificatus. m. q. 43.
CAPUT V. — Pater meus usque modo ope
ope-­ 6. ad‘l. — Hic est vere propheta, s. 6.
69.2.
ratur, et ego operor, i. q.. 69.
2. c. et q. 73. 2. ad 1.
CAPUT VUL — In lege autem Moyses man­
qualem se faciens Deo. >.
i.
i. q. 118. 3. ad 1. — Æquatem
davit nobis hujusmodi lapidare, m. q. 29. 1. ad 4.
o. m. q. 43. 4. c. et q.
Q
. 58. 3. o. — Non ,po- . —
Ego sum lux mundi, s. 1. — Ego non judico
test Filius a se facere quidquam, nisi quod vi- j
derit Patrem facientem, i. q. 42. 6. ad 1. — quemquam. s. 5. — Misit me Pater, s. 5. — Nec­
Quæcumque enim ille fecerit, hæc et Filius simi-| dum venerat hora ejus. s. 2. — Si me sciretis,
liter facit, m. q. 43. 4. b. — Pater enim diligit ! forsitan et Patrem meum sciretis. 2 2. q. 2. 8. ad
Filium, et demonstrat ei omnia quæ ipse facit, i. ! 3. — Ego non sum de hoc mundo. 2 2. q. 168. 2.
q. 42. 6. ad 2. — Sicut enim Pater suscitat I ad 3. — Et ego quæ audivi a Patre meo, hæc
mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivi- ' loquor in mundo, s. '5. — Principium qui et lo­
ficat. ni. q. 43. 4. c. ad 2. — Ut omnes honorifi- quor vobis, i. q. 1. 3. ad 1. et 7. c. — Cum exal­
cent Filium, sicut honorificant Patrem. 2 2. q. taveritis filium hominis, s. 2. — Sicut docuit me
81. 3. ad 1. et q. 84. 1. ad 3. m. q. 25. 1. ad 1. Pater, hæc loquor, s. 5. — Et a me ipso facio
— Qui misit illum. I. q. 43. o. et i. q. 112. l.c. nihil, s. 5. — Pater mecum, est, et non reliquit
ad 3. et m. q. 28. 1. ad 3. et q. 39. 8. ad 1. — | me solum, i. q. 31. o. — Si vos filius liberavit,
Et in judicium non venit, sed transiet a morte ! vere liberi eritis, m. q. 27. 3. c. fi. et q. 49. 2. ad
in vitam, sup. 3. — Et potestatem dedit ei ’ 2. et q. 34. 7. ad 2. — Ego quod audivi apud Pa­
iudicium facere, quia filius hominis est. ui. i trem, loquor, s. 5. — Veritatem loquor quam
q. 59. 2. c. sup. q. 89. 3. c. — Et procedent qui i audivi a Deo. Ibid. — Si filii Abrahæ estis, opera
bona fecerunt, in resurrectionem vitæ; qui vero I Abrahæ facite. 2 2. q. 89. 1. ad 1. — Ego enim ex
Vos ex patre
mala egerunt, in resurrectionem judicii, i. q. Deo processi et veni. i. q. 27. o
Ille homicida
64. 2. c. — Non.possum ego a meipso facere : diabolo estis, i. q. 114. 3. ad 2.
quicquam. s. 5. — Sicut audio, judico, i. q. 42. erat ab initio, i. q. 63. 5. ad 1. — Et in veritate
6. ad 2. — Et judicium meum verum est. r. q. non stetit, quia non est veritas in eo. i. q. 63. 6.
16. 5. o. 1 2. q. 3. 7. c. — Opera quæ dedit mihi ‘ o. et q. 64. 2. ad 5. 2 2. q. 96. l.c. — Cum lo­
Pater, ut perficiam ea, ipsa opera quæ ego facio, quitur mendacium, ex propriis loquitur. Quia
testimonium perhibent de me. m. q. 43. 1. 4. ο. I mendax est et pater ejus. 2 2. q. 172. 6. ad 3. —
— Neque vocem ejus unquam audistis, m. | Abraham, pater vester exultavit ut videret diem,
q. 39. 8. ad 2. — Neque speciem ejus vidistis, i meum, vidit et gavisus est. 1 2. q. 98. 4. c. in.
^bid.^—^Est qui accusat vos Moyses, sup. q. 89. | q. 31. l.o. — Jesus autem abscondit se, et exivit
de templo. III. q. 44. 3. ad 1.
CAPUT IX. — Neque hic peccavit, neque
CAPUT VI. — Hic est vere propheta, qui ven­
turus est in mundum. 2 2. q. 174. 5. ad 3. et m, parentes ejus. I 2. q. 87. 7. ad 1. — Qui misit me.
q. 7. 8. o. et q. 31. 2. c. — Ego sum panis vitæ. s. 5. — Lux sum mundi, s. 1. — Lutum fecit ex
in. q. 89. c. — Quem misit ille. s. 5. — Qui ve­ sputo, et linivit sputum super oculos ejus, et
nit ad me, non esuriet; et qui credit in me, dixit, m. q. 44. 3. ad 2. et ad 3. — Non est hic
non sitiet in æternum. 1 2. q. 2. 1. ad 3. — Et homo a Deo, qui sabbatum non custodit, ni.
ego resuscitabo eum. m. q. 54. 2. c. et q. 56. 1.2. q. 40. 4. ad 1. — Propheta est. s. 6. — Scimus
o. et q. 59. 2. c. fin. et q. 62. 5. ad 1. et ad 3. — quia Deus peccatores non exaudit. 2 2. q. 83.
Omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Inf. 16. o. 2 2. q. 178. 2. ad 1. sup. q. 71. 3. 1. —
10. — Omnis qui audivit a Patre, et didicit, ve­ Si cæci essetis, non haberetis peccatum. 2 2.
nit ad me. i. q. 43. 5. ad 2. 1 2. q. 122.2. ad 2. et q. 15. l. ad 1.
10. 13. — Non quia Patrem vidit quisquam, nisi
CAPUT X. — Ego sum ostium, in. q. 8.0. ad 3.
is qui est a Deo, hic vidit Patrem, s. 1. — Panis — Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a
quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita. meipso. ni. q. 47. 1. ad 1. et q. 50. 3. ad 1. —
III. q. 79. 1. o. et 8. c. et q. 81. 1. ad 5. — Nisi ! Hoc mandatum accepi a Patre meo. in. q. 47.2. ad
manducaveritis camem filii hominis, et biberitis 1. — Numquid dæmonium potest cæcorum ocu­
ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis, los aperire? i. q. 91. 2. ad 1. et ad 3. et q. 114.
m. q. 65. 4. ad 2. et q. 73. 3. ad l.et q. 87. 4. ad 1. • 4. c. ad 2. et q. 115. 5. ad 1. et q. 117. 3. c. et hl.
— Qui manducat meam carnem, et bibit meum ■ q. 29. 1. ad 3. — Ego et Pater unum sumus, inf.
sanguinem, habet vitam ætemam. ni. q. 79. 2. o. I 12. — Quem Pater sanctificavit. m. q. 34. 1. ad
<et q. 80. 2. ad 1. sup. q. 99. 1. 2. — Caro mea vere I 2. — Et misit in mundum, s. 5. — Opera quæ
est
san
st cibus, et sanguis
meus vere est potus, in. ego facio in nomine Patris mei, hæc testimo­
q . 76. !. ad 2. — Qui manducat meam camem, et nium perhibent de m. s. L — Pater in me est,
bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in et ego in Patre, i. q. 42. 5. o. m. q. 2. 9. et ad 4.
eo. Inf. 10. — Spiritus est qui vivificat, caro non — Joannes quidem fecit signum nullum, in.
prodest quidquam. 2 2. q. 183. 2. ad 3. et in. q. 38. 2. et q. 40. 2. ad 1.
q. 75. 1. ad 1. — Verba quæ ego locutus sum
CAPUT XI. — In novissimo die. s. 6. — Tu
vobis, spiritus et vita sunt. m. q. 57. 1. ad !..
I me misisti, s. 3. — Solvite eum, et sinite abire.
CAPUT VII. — Erat autem in proximo dies I sup. q. 8. I. c.
vitatem, ut cibos emerent. 2 2. q. 188. 7. c. —
Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum.
1 2. q. 2. 1. c. ad 3. — Fons aquæ salientis. 1 2.
q. 2. 1. ad 3. et 1 2. q. 114. 3. c. ad 3. — Video,
quia propheta es tu. Infr. 6. — Venit hora, quan­
do neque in monte hoc, neque in Jerosolymis
adorabitis Patrem. 2 2. q. 84. 3. ad I. — Spiritus
est Deus. i. q. 1.3. o. et q. 3. 1. o. — In spiritu
et veritate oportet adorare. 2 2. q. 81. 7. ad 1.
et q. 83. 13. ad 1. — Jam non propter loquelam
suam credimus. 2 2. q. 2. 10. c. fm. — Perfecta
charitas foras mittit timorem, sup. q. 4. 1. ad 2.

— 36

•i

Ex --Evangelio
- — — - ---- — -- — — -secundum
- --- — - —— . Joannem

k

INDEX I

Ex Evangelio secundum Joannem

non veniet ad vos. in. q. 57. 6. o. — Si autem
abiero, mittam eum ad vos, i. q. 43. 8. o. —
Ille arguet mundum de peccato, hi, q. 59. 1. ad
3. — Cum autem venerit spiritus Ille veritatis,
docebit vos omnem veritatem. 1 2. q. 106. 4, ad
2. et 2 2. q. 176. 1. ad 1. — Sed quæcumque audiet
loquetur. s. 5. — SI quid petieritis Patrem in
nomine meo, dabit vobis, s. 4. — A Deo exivi:
exivi a Patre, et veni in mundum, s. 13. —
Iterum relinquo rrlundum, et vado ad Patrem.
HL q. 57. 1.6. o. — Nunc scimus quia scis omnia,
m. q. 10. 2. o. et q. 13. 1. ad 2. et ad 3. et q. 59.
2. ad 3, — Quia a Deo existi, s. 13. — Et non
sum solus, quia Pater mecum est. s. 8.
CAPUT XVII. — Hæc est autem vita ætema,
ut cognoscant te solum verum Deum, et quem
misisti Jesum Christum, i. q. 10. 3. c. fi. et q. 31.
4. ad 1. — Manifestavi nomen tuum hominibus,
quos dedisti mihi de mundo. 2 2. q. 2. 8. ad 2.
— Tui erant, et mihi eos dedisti. Ibid. — Et cogno­
verunt vere, quia a te exivi, s. 13.— Et credide­
runt, quia tu me misisti, s. 5.— Et mundus eos
odio habuit, quia non sunt de mundo, sicut et
ego non sum de mundo, s. 8. jii. q. 31.2. ad 3. fi.
— Ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et
ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint. s. 10. —
Ut sint unum, sicut et nos unum sumus, s. 10. 2
2. q. 183. 2. ad 1. — Et dilexisti eos, sicut me dilexisti. i. q. 37. 2. o.
CAPUT XVIΠ. — Ut ergo dixit, ego sum, abie­
runt retrorsum, et ceciderunt in terram, m. q.
43. 3. ad 1. et q. 44. 3. ad 1. — Dicit ille, scii. Pe­
trus. Non sum. 2 2. q. 24. 12. ad 2. — Ego palam
locutus sum mundo. Ego serhper docui in syna­
goga, et in templo, quo omnes conveniunt, m.
q. 42. 3. ad 2. — Et in occulto locutus sum nihil,
m. q. 42, 3. c. — Respondit ei Jesus: Si male lo­
cutus sum, testimonium perhibe de malo: si
autem bene, cur me cædis? 2 2. q. 65. 2. o. et m.
q. 46. 9. ad 2. et ni. q. 83. 2. ad 3. — Judæi non in­
troierunt in prætorium, ut non contaminarentur,
sed manducarent pascha, m. q. 46. 9. ad 2. —
Nobis non licet interficere quemquam. nr. q. 47.
4. ad 3. — Regnum jmeum non est de hoc mundo,
m. q. 7. 2. ad 3. et q. 59. 4. ad 1. — Omnis qui est
ex veritate, audit vocem meam. 2 2. q. 180. 3. ad 4.
CAPUT XIX. — Majus peccatum habet. 1 2.
vidisq. 72. 3. o. ni. q. 47. 6. o. et 4. ad 2. - Cum
~
set ergo Jesus matrem. Matth. 1.18 — Et disciCAPUT XV. — Sine me nihil potestis facere» pulum stantem, quem diligebat, s. 13. — Postea
1 2. q. 6. 1. ad 1. 1 2. q. 114. 6. o. — Si manseritis sciens Jesus, quia omnia consummata sunt. 1 2.
in me, et verba mea in vobis manserint, quod­ q. 103. 3. ad 2. ni. q. 47. 2. ad 1. — Judæi ergo
cumque volueritis petetis, et fiet vobis, s. 14. — quoniam parasceve erat, ut non remanerent in
Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. i. q. 37. cruce corpora sabbato, ni. q. 46. 4. ad 3. et q. 48.
2. ad 3. — Vos autem dixi amicos. 2 2. q. 172. 4. 4. c. — Erat enim magnus dies ille sabbati, ni.
ad 2. — Omnia quæcumque audivi a Patre meo. q. 46. 9. ad 1. — Et continuo exivit sanguis et
s. 5. — Ut quodcumque petieritis Patrem in no­ aqua. ni. q. 66. 4. ad 3. et q. 74. 7. ad 3. — Venit
mine meo, det vobis, s. 14. — Scitote, quia me Nicodemus, ferens mixturam myrrhæ, et aloes,
priorem vobis odio habuerit. 2 2. q. 13. 4. o. et 6. quasi libras centum, m. q. 51.2. ad 2. et ad 3. —
ad 2. et q. 34. 1. I. o. — Si non venissem, et Cum aromatibus, sicut mos est Judæis sepelire,
locutus eis non fuissem, peccatum non haberent. m. q. 51. 2. ad 2. et ad 3. — Erat autem in loco,
2 2. q. 10. 1. 3. c. — Si opera non fecissem in eis, ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumen­
quæ nemo alius fecit, peccatum non haberent, tum novum, in. q. 51. 2. ad 4. — Et advolvit sa­
in. q. 43. 4. c. ad 1. — Nunc autem et viderunt xum magnum ad ostium monumenti, m. q. 51.2.
et oderunt et me et Patrem meum. 2 2. q. 34. 1. ad 3.
b. et in. q. 47. 5. c. ad 2. — Cum autem venerit
CAPUT XX. — Maria Magdalene venit mane,
paracletus quem ego mittam vobis a Patre spi­ cum adhuc tenebræ essent, ad monumentum, m.
ritum veritatis, qui a Patre procedit, i. q. 36. 2. q. 53. 2. ad 3. — Et vidit linteamina posita, in.
ad I. et 4. ad 1. 1 2. q. 106. 4. ad 2.
q. 51.2. ad 3. — Et sudarium, m. q. 51.2. ad 3. —
CAPUT XVI. — Omnis qui interficit vos, ar­ Tunc ergo introivit, et Ille discipulus, qui ve­
bitretur obsequium
præstare Deo. 1 2. q. 94. nerat primus, m. q. 8. 3. ad 3. — Noli mc tan­
equium se præstai
5. ad 2. et q.. 100. 8. ad 3. 2 2. q. 64. 6. o. — Qui gere. m. q. 80. 4. ad 1. — Nondum enim ascendi
misit me. s. 5. — Si enim non abiero, paracletus ad Patrem meum. ni. q. 55. 6. ad 3. et q. 80. 4.

CAPUT XI I. — Loculos habens, ca quæ mit­
tebantur, portabat. 2 2, q. 188. 7. c. — Nisi gra­
num frumenti cadens in terra mortuum fuerit,
ipsum solum manet, hi. q. 42. I. o. fl. et q. 46.
2. ad ί. — Ego autem si exaltatus fuero a terra,
s. 3. — Qui misit me. s. 5. — Ego lux In mundum
veni. s. I. — Ego non Judico eum. s. 3. — Non
enim vcnl ut Judicem mundum, s. 3.
CAPUT*Xlll. — A Deo exivit, et ad Deum va­
dit. i. q. 42. 5. ad 2. — Quem diligebat Jesus. L
q, 20. 4. ad 3. et m. q. 45. 3. ad 4. — Ille est, cui
intinctum panem porrexero: ct cum intinxisset
panem dedit Judæ, HI. q. 81. 2. ad 1. et q. 83. 5,
ad 9. — Aut ut egenis aliquid daret. 2 2. q. 188.
7. c. — Mandatum novum do vobis, ut diligatis
invicem, sicut dilexi vos. I 2. q. 108. 3. o
q<
44. 7. o. — In hoc ergo cognoscent omnes, quia
discipuli mei estis, si dilectionem habueritis
ad invicem. 2 2. q. 81.1. ad 5. et 2 2. q. 101.1. ad 3.
CAPUT XIV. — Creditis in Deum et in me
credite. 2 2, q. 2. 7. c. — In domo Patris mei
mansiones multæ sunt. 1 2. q. 3. 2. ad 4. et q.
5. 2. o. et q. 112. 4. 2. ad 2. — Domine, nesci­
mus quo vadis: et quomodo possumus viam
scire? i. q. 1. 101. ad 2. et I 2. q. 76. 2. c. —
Ego sum via, veritas et vita. i. q. 2. 1. ad 3. et
q. 3. 3. o. et q. 4. 2. ad 2. et ad 3. 2 2. q. 34. 1.
ad 2. — Si cognovissetis me, et Patrem meum
utique cognovissetis, s. 8. — Qui videt me,
videt et Patrem meum. Ibid. — Ego in Patre,
et Pater in me est. s. 10. — Alioquin propter
ipsa opera credite, s. 5. — Amen amen dico
vobis, s. 1. — Qui credit in me, opera quæ
• ego facio, et ipse faciet, et majora horum fa­
ciet. m q. 43. 4. ad 2. — Quodcumque petieritis
Patrem in nomine meo, hoc faciam. 2 2. q. 83. 7.
ad 2. et 15. ad 2. et 16. c. — Si diligitis me, man­
data mea servate. 2 2. q. 44. 1. o. — Rogabo
Patrem, et alium paracletum dabit vobis. 2 2.
q. 83. 10. ad 1. — In illo die cognoscetis, quia
ego sum in Patre meô, et vos in me, et ego in
vobis, i. q. 31. 1. ad 4. — Et sermonem quem
audistis non est meus, sed ejus qui misit me
Patris, s. 7. — Pater major me est. i. q. 33. 1.
ad 2. et q. 42. 4. ad 1. et q. 43. 7. ad 1. m. q.
20. 1. o. — Sicut mandatum dedit mihi Pater,
sic facio, i. q. 40. 6. ad 2. et q. 47. 2. ad 1. —
In domo Patris mei mansiones multæ sunt. sup.
q. 93. 2. c.

— 37 —

Lk

»

i

;

Ex Actibus Apostolorum

INDEX I

Ex Actibus Apostolorum

inorum erant, vendentes, afferabant pretia eo­
rum, etc. s. 2. — Christus judex vivorum et mor­
tuorum. sup. q. 89. 5. c.
ÇAPUT V.— Dixit autem Petrus ad Ananiam:
Anania, cur tentavlt Satanas cor tuum, etc. 2 2.
q. 33. 7. ad 2. et q. 64. 4. ad 1. — Per manus au­
tem apostolorum fiebant et prodigia multa In
plebe, s. 2. — Obedire oportet Deo magis quam
hominibus, s. 4. — SI est ex hominibus consilium
hoc aut opus, destruetur; si vero ex Deo est. non
poteritis dissolvere. 2 2. q. 189. 10. ad 1.
CAPUT VI. — Elegerunt Steplianum, virum
plenum fide, et Spiritu sancto. 2 2. q. 53. 4. ad I.
m. q. 7. 10.
IO. o.
o. — faciebat prodigia et signa magna
in populo, s. 2. — Non poterant resistere sapienloquebatur. 2 2. q. 53. 4. ad I.
tiæ et spiritui, qui loq
— Viderunt faciem ejjus, tanquam faciem angeli,
im. q. 12. 4. ad 1. — Et cum vidisset quemdam
.......
m, etc. 2 2. q.
injuriam patientem, vindicavit
illum,
igna, etc. s. 2.
60. 6. ad 2. — Faciens prodigia et signa,
— Vos semper Spiritui sancto resistitis. 2 2. q.
189. 1. àd 4. — Cum autem esset plenus Spiritu
sancto, s. 6. — Et Jesum stantem a dextris Dei.
ni. q. 58. 1. ad 3.
CAPUT VIII. — In nomine Jesu Christi bapti­
zabantur viri ac mulieres, ili. 6. 66. 6. o. — Cum
vidisset Simon, quia per impositionem manus
apostolorum daretur Spiritus sanctus, obtulit pe­
cuniam, etc. 2 2. q. 10. 1. ad 1. et ad 4.
EX ACTIBUS APOSTOLORUM
CAPUT IX.— Et subito circumfulsit illum lux
CAPUT I. — Quibus et præbuit seipsum vivum, de cælo. 1 2. q. 112.2. ad 2. — Ego sum Jesus Na­
post passionem suam, in multis argumentis, m. zarenus, quem tu persequeris, in. q. 57. 6. ad 3.
q. 55. 5. 6. o. — Per dies quadraginta apparens — Durum est tibi contra stimulum calcitrare.
eis, et loquens de regno Dei-in. q. 55. 3. o. — Et I 2. q. 112. 2. ad 2. èt q. 113. 10. c.
nubes suscepit eum ab oculis eorum, m. q. 57.
CAPUT X. — Cornelius centurio, vir religio­
4. ad 3. — Et hicoossedit agrum, de mercede sus et timens Deum cum omni domo sua, faciens
iniquitatis. 2 2. q. 32. 7. ad 4. — Et dederunt eis eleemosynas multas. 2 2. q. 10. 4. ad 3. et m. q.
sortes, et cecidit sors super Mathiam. 2 2. q. 95. 69. 4. ad 2. — Cecidit super Petrum mentis ex­
8. ad 2.
cessus, et vidit. 2 2. q. 175. 3. ad 1. — Quod Deus
CAPUT II. — Et cum complerentur dies Pen­ purificavit, tu ne commune dixeris. 1 2. q. 101.
tecostes. 1 2. q. 102. 4. ad 10. et q. 103. 3. ad 4. — 5. ad 4. et ad 5. et ad 6. et 6. ad 1. et q. 10o. 2. c.
Apparuerunt illis dispertitae linguæ, tanquam sup. q. 74. 1. ad 1. — Et dedit eum manifestum
prajordinatis
Ignis. I. q. 43. 7. ad 5. et hi. q. 30. 6. ad 4. e! q. ] fieri,
“en, non
nun omni populo,
popuio, sed
sru testibus
ic
72. 2 ad I. — Coeperunt loqui variis linguis. 2 2. I a« Deo, nobls, vkv
etc.. ....
m. M
q.. 36. 2.
2. c. et q. 55. 1. o. —
q. 176. l.o. — Quem Deus suscitavit, m.
1. q.
q. 53.4.
53. 4. i Et jussit illos baptizari in nomine Jesu. s. 8.
ad 1. — Solutis inferni doloribus, ni. q.
5^.2. ad
j. 52.2.
CAPUT XII. — Angelus ejus est. m. q. 113. 2.
2. — Juxta quod impossibile erat, illum detineri o. 2 2. q. 10. 2. ad 3.
*
ab eo.. m. q. 53.2. ad 2. — Pœnitentiam igitur agiCAPUT XIII. — Videte, contemptores, et ad­
gite, et baptizetur unusquisque vestrum in no­
mine Jesu Christi, m. q. 49. 3. ad 2. et q. 68. 5. 6. miramini. 2 2. q. 186. 9. ad 3.
o. et 7. ad 2. et q. 86.2. ad 1. — Erant autem per­
CAPUT XIV. — Per multas tribulationes opor­
severantes in doctrina apostolorum. 2 2. q. 176. tet nos intrare in regnum Dei. m. q. 45. 1. c.
I. ad 1. — Et in communicatione fractionis panis,
CAPUT XV. — Surrexerunt quidam de hæresi
in. q. 80. 10. ad 4. — Multa quoque prodigia et
signa per apostolos fiebant. 2 2. q. 178. 1. ad 3. — pharisæorum, qui crediderunt dicentes, quia
Omnes etiam qui credebant, erant pariter, et ha­ oportet circumcidi eos, præcipere quoque servare
bebant omnia communia. 2 2. q. 66. 2. o. — Pos­ legem Moysi, ni. q. 74. 4. c. fin. — Fide purificans
sessiones et substantias vendebant, et divide­ corda eorum. 2 2. q. 7. 2. o. — Imponere jugum
bant illa omnibus, prout cuique opus erat. 2 2. super cervices discipulorum, quod neque nos,
q. 188. 7. c. fi. — Frangentes circa domos panem, neque patres nostri, portare potuimus. 1 2. q. 98.
1. ad 3.2 2. q. 154.2.ad 1. — Sed per gratiam Do­
s. 2.
CAPUT IV. — Et non est in alio aliquo salus. mini nostri Jesu Christi credimus salvari. 1 2.
HI, q. 61.3. c. ad 2. et 4. ad 3. et q. 68. 1. o. et 2. c. q. 110. 2. ad 1. — Visum est Spiritui sancto et
q. 73. 5. c. et q. 84. 5. c. — Si justum est in conspe­ nobis, nihil ultra imponere vobis oneris, quam
ctu Dei vos potius audire, quam Deum, judicate. hæc necessaria. 2 2. q. 174. 6. c. fin. et ad 3. 1 2.
2 2. q. 69. 3. ad 1. q. 105. 2. c. et q. 144. 5. c. — q. 103. 4. ad 3. — Ut abstineatis ab immolatis
Multitudinis autem credentium erat cor unum, simulacrorum, et sanguine, et suffocato, et for­
et anima una. i. q. 76. 5. ad 3. — Neque enim nicatione. 1 2. q. 103. 4. ad 3. et 2 2. q. 154. 2. ad
quisquam eorum quæ possidebat, aliquid suum 1. — Facta est dissensio, ita ut discederent ab
esse dicebat, sed erant illis omnia communia, invicem, scilicet Barnabas et Paulus. 2 2. q 37.
s. 2. — Neque quisquam egens erat inter illos.
$. 2. — Quotquot possessores agrorum aut doCAPUT XVI. — Hunc, scilicet Timotheum,
ad 1. — Cum ergo sero esset die illo una sabba­
torum et fores essent clausæ, etc, venit Jesus,
ut. q. 54. 1. ad I. — Et ait: Pax vobis. 111. q.33.
8. ad 1. — Ostendit eis mânus et latus, m. q. 54.
4. o. — Hæc cum dixisset, insufflavit. I. q. 43.
7. ad 6. — Quorum remiseritis peccata, remittun­
tur eis. m, q. 84. 3. ad 3. sup. q. 18. 1. I. — Infer
digitum tuum huc, et affer manum tuam, et initte
in loca clavorum, m. q. 54. 4. ad 2. et q. 55. 6. ad
3. — Quia vidisti me, Thoma, credidisti. 2 2. q.
1. 4. ad 1. m. q. 55. 5. ad 3. — Beati qui non vi­
derunt et crediderunt. Ibid. — Multa quidem et
alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum
suorum, quæ non sunt scripta in lituro· hoc. m.
q. 42. 4. c. et q. 68. 1. ad 1. — Hæc autem scripta
sunt, ut credatis, etc. i. q. 8. ad 1.
CAPUT XXI. — Vado piscari. I. q. 96. 1, c. et
2 2. q. 64. l.o. — Dicit ergo discipulus ille quem
diligebat Jesus, s. 13. — Dominus est. i. q. 13. 7.
ad 1. et ad 6. — Simon Joannis, diligis me plus
his? 2 2. q. 185. 3. ad 1. — Pasce oves* meas, vel
agnos meos. Ibid. — Domine, tu scis quia amo te.
1. q. 20. 4. ad 3. — Domine, tu omnia nosti, s. 16.
— Quem diligebat Jesus, s. 13. — Sunt autem
et alia multa quæ fecit Jesus, quæ si scribantur
per singula, nec ipsum arbitror mundum capere
posse eos qui scribendi sunt libros, iir. q. 6. 3. ad

Ex Epistola ad Romanos

INDEX I

Ex Epistola ad Romanos

voluit Paulus secum proficisci, et assumens cir­ vissent, non intellexerunt, s. — Quoniam qui
cumcidit eum, propter Judaeos. I 2. q. 103. 4. ad 1. talla agunt, digni sunt morte. 1 2. q. 85. 5. o. .
CAPUT XVII. — In Ipso enim vivimus, mo­
CAPUT 1L — Propter quod inexcusabilis es,
vemur. et sumus, i. q. 18. 4. ad 1.— Ipsius enim 0 homo omnis qui judicas. 2 2. q. 33. 5. o. et q.
et genus surnus. Oenus ergo cum simus Del. L 60. 2. ad 2. — An divitias bonitatis ejus, patienq. 1. 8. ad 2. et 2. o. et 1 2. q. 1. I. 'ad 2.
tiæ et longanimitatis contemnis? 2 2. q. 186.
CAPUT XIX. — Baptizat! sunt in nomine Do­ 9. ad 3. — Quicumque enim sine lege peccave­
runt, sine lege peribunt. 1 2. q. 90. 3. ad 1. — Et
mini Jesu, s. 8.
qui in lege peccaverunt, per legem judicabun­
CAPUT XX. — Beatius est dare quam accipere. tur. 1 2. q. 103. 3. 4. o. et q. 104. 3. c. et 2 2. q. 86.
2. 2. q. 117. 4. ad 3.
4. ad 1. — Non enim auditores legis justi sunt
CAPUT XXL — Tunc Paulus de consilio\Ja- apud Deum, sed factores legis justificabuntur.
cobi assumptis viris, postera die purificatus, cum 1 2. q. 100. 12. ad 1. — Cum enim gentes, quæ
Illis intravit in templum, etc. donec offerretur, legem non habent, naturaliter ea quæ legis sunt,
faciunt. 1 2. q. 109. 4. ad 1. — Legem non ha­
etc. 1 2. q. 103. 4. ad 1.
bentes, Ipsi sibi sunt lex. 1 2. q. 90. 3. ad 1. —
CAPUT XX11. — Subito de cælo circumfulsit Qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis.
me lux copiosa, s. 9. — Ego sum Christus Naza­ Ibid. — Testimonium reddente illis conscientia
renus, quem tu persequeris. Ibid.
ipsorum, i. q. 79. 13. c. — Et inter se invicem
CAPUT XXIII. — Principem populi tui non cogitationum accusantium, aut defendentium.
maledices. 2 2. q. 76. 3. o. — Sciens autem Pau­ Ibld. — Circumcisio quidem prodest, si legem
las, quia una pars esset Sadducæorum, et altera observes. 1 2. q. 103. 3. 4. o. et q. 104. 3. c. 2 2. q.
Pharisæorum, exclamavit in concilio. 2 2. q. 37. 1. 86. 4. ad 1. et q. 87. 1. c. et q. 9j. 1. o. et q. 94. 3.
2.a. 2. ad 2. — Et cum hoc dixisset, facta est dis­ ad 5. — Si autem prævaricator legis sis, circum­
sensio Inter Pharisæos et Sadducæos/et divisa cisio tua præputium facta est. s. 2.
est multitudo. 2 2. q. 37. 1. ad 2. — Quidam ex
CAPUT III. — Ex operibus legis non justifi­
Judæls devoverunt se non manducaturos neque cabitur omnis caro coram illo. 1 2. q. 98. 1. o. et
bibituros, donec occiderent Paulum. 2 2. q. 88. 4. c. fi. et ad 2. et q. 100. 12. o. et q. 103. 2. o. —
2. o. et 10. c.
Arbitramur justificari hominem per fidem, sine
CAPUT XXV. — Cæsarem appello. 2 2. q. 69. operibus legis. 1 2. q. 100. 12. o. — Faciamus
mala, ut veniant bona. 1 2. q. 79. 4. ad 4. — Si
3. o.
Abraham ex operibus legis justificatus est, ha­
CAPUT XXVI. — Die media in via vidi, o Rex, bet gloriam, sed non apud Deum. 1 2. q. 100. 12.
de cælo supra splendorem solis lumen, s. 9. — c. — David dicit, beatitudinem hominis, cui
Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris. Deus accepto fert justitiam sine operibus. 1 2. q.
Ibid. — Durum est tibi contra stimulum calci­ 5. 7. ad 3.
trare. Ibid. — Ad hoc enim apparui tibi. m. q.
CAPUT IV. — Et signum accepit circumci­
57. 6. ad 3. — Si passibilis Christus, m. q. 46. 5.
12.0. — Coactus sum appellare Cæsarem. s. 25. sionis signaculum justitîæ fidei, quæ est in præputio. 1 2. q. 102. 5. ad 1. — Et vocat ea quæ non
sunt, tanquam ea quæ sunt. 1 2. q. 91. 1. ad
1. — Qui contra spem in spe credidit. 1 2. q. 41.
EX EPISTOLA AD ROMANOS
3. ad 3. et q. 102. 5. ad 1. — Ei autem qui opera­
CAPUT 1. — Qui factus est ei ex semine Da­ tur, merces non imputatur secundum gratiam,
vid secundum carnem, ni. q. 16. 7. ad 1. et sed secundum debitum. 1 2. q. 112. 2. ad 1. —
q. 31· 6. ad 2. — Qui prædestinatus est Filius Dei Lex iram operatur. 1 2. q. 47. l.o. — Jesus tra­
in virtute, ni. q. 24. o. — Ad obediendum fidei. ditus est propter delicta nostra, ni. q. 49. o.
1 2. q. 47. ad 3. 2*2. q. 104. 3. ad 2. nr. q. 7. 3.
CAPUT V. — Justificati ergo ex fide. 1 2. q.
ad 2. — Græcis ac barbaris, sapientibus et insi­ 112.3. ad l.etq. 113. 6. o. et iu.q.86. 6. c. — Et
pientibus, debitor sum. I. q. 21. 1. ad 3. — Judæo gloriamur in spe gloriæ filiorum Dei. i. q. 33. 3.
primum et Græco. in. q. 31. 2. ad 2. — Qui veri­ c. — Spes autem non confundit. 2 2. q. 19. 4. o. —
tatem Dei in injustitia detinent. 2 2. q. 40. 3. o. Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris, per
et q. 59. 3. 4. o. et q. 71. 3. ad 3. — Quod notum Spiritum sanctum, qui datus est nobis. 2 2. q. 24.
est Dei manifestum est illis, i. q. i. 6. c. fi. et q. 2. o. et 3. 10. c. 2 2. q. 172. 2. ad 1. — Cum ini­
12.12. b. et c. — Invisibilia enim ipsius a creatura mici essemus, reconciliati sumus per mortem Filii
mundi per ea quæ facta sunt, intellecta conspi­ ejus. ni. q. 48. 4. c. et q. 49. 2. c. et 4. o. — Pec­
ciuntur. i. q. 2. 2. o. et 2 2. q. 27. 3. ad 2. et q. catum non imputabatur, cum lex non esset. I 2.
34. 2. c. et 2 2. q. 171. 3. ad 3. — Ita ut sint q. 98. 5. 6. o. ni. q. 70. 1. ad 2. — Nam judicium
inexcusabiles. Infr. 2. — Cum cognovissent Deum, quidem ex uno in condemnationem, gratia au­
non ut Deum glorificaverunt aut gratias egerunt. tem ex multis delictis in justificationem. 1 2. q.
1 2. q. 6. 8. o. et q. 19. 6. c. et q. 76. 3. 4. c. m. 113. 1. 6. o. — Si enim unius delicto, mors regna­
q. 47. 5. ad 3. — Dicentes enim se esse sapientes, vit per unum, multo, magis abundantiam gratiæ
stulti facti sunt. 1 2. q. 46. 1. ad I. et 2. c. — Et et donationis et justitiæ accipientes in vita, regna­
mutaverunt gloriam incorruptibilis Del in simili­ bunt per unum Jesum Christum, m. q. 52. 7. ad 2.
tudinem Imaginis corruptibilis hominis, ct volu­ — Sicut enim per inobedientiam unius hominis
cram, et quadrupedum, et serpentum. 2 2. q. 94. peccatores constituti sunt multi, ita et per
1, c. ei q. 122. 2. ad 2. — Propter quod tradidit unius obedientiam justi constituentur multi. 2 2.
illos Deus in desideria cordis eorum in immun­ q. 105. 2. ad 3. — Lex autem subintravit ut abun­
ditiam. 1 2. q. 87. 2. c. — Qui commutaverunt daret delictum. 1 2. q. 98. 1. ad 2. — Ubi autem
veritatem Dei in mendacium, s. 1. — Tradidit abundavit delictum, superabundavit et gratia, m.
illos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quæ q. 89. 2. ad 3. — Ut sicut regnavit peccatum in
non conveniunt, repletos omni iniquitate, etc. mortem, ita et gratia regnet per justitiam in vi­
I 2. q. 79. 1, ad 1. — Parentibus non obedientes. tam æternam, per Jesum Christum Dominum
2. q. 105. 1. c. — Qui cum justitiam Dei cogno­ nostrum. Infr. 6. — Tribulatio patientiam ope

— 39 -

Ex Epistola ad Romanos

INDEX I

Ex Epistola ad Romanos

ratur, sup. q, 15. 2. c. — Resurrexit propter ju­ enim spiritus vitæ in Christo Jesu liberavit me
stificationem nostram, sup. q. 56. S. c.
a lege peccati et mortis, s. 7. — Sapientia carnis
CAPUT VL — Quicumque baptizati sumus in inimica est Deo. 1 2. q. 93. 6, ad 2. 2 2. q. 55. 2.
Christo Jesu, in mortem ipsius baptizati sumus. ad 1. et ad 2. — Legi enim Dei sublecta non est,
2 2. q. 147. 5. c. IH. q. 49. 3. ad 2. et q. 51. 1. c. nec enim potest. 2 2. q. 55. 2. ad 1. et ad 2. —
et q. 61, 1. ad 2. et q. 66. 2. 9. c. ad 5. et q. 68. 5. Sed in spiritu, si tamen spiritus Del habitat in
7. c. et in. q. 80. 10. ad 1. et q. 86. 4. ad 3. — Ut vobis. Infr. 8. — Habitat in vobis, i. q. 43. 2. 3.0.
quomodo Christus surrexit a mortuis per gloriam et 4. ad 2. 5. c. et 1 2. q. 114. 3, ad 3. — Propter
Patris, ita et nos in novitate ambulemus. 1 2. q. inhabitantem spiritum ejus in vobis, s. 8. — Debi­
112. 2. ad 3. — Si enim complantati facti sumus tores sumus non cami, ut secundum carnem viva- j
similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis müs. 1 2. q. ill. 1. ad 2. — Si enim secundum
erimus, m. q. 54. 2. c. et q. 56. L 2. o. — Hoc carnem vixeritis, moriemini. 1 2. q. 72. 2. ad 1. et
scientes quia vetus homo noster simul crucifixus ad 2. — Si autem spiritu facta carnis mortificaveest, ut destruatur corpus peccati, ut ultra non ritls, vivetis, m. q. 89. 3. o. — Quicumque enim j
serviamus peccato, ul q. 79. L ad 3. — Qui enim spiritu Dei aguntur, hi sunt filii Dei. 1 2. q. 114. ;
mortuus est, justificatus est a peccato. 1 2. q. 3. c. fi. 2 2. q. 51. 1. ad 3. et q. 88. 8. ad 2. — Non
113. 1. 6. o. — Si enim mortui sumus cum Chri­ enim accepistis spiritum servitutis iterum in ti­
sto, credimus quia etiam simul vivemus cum more. 2 2. q. 19. 6. o. et 8. ad 2. et 10. c. — Si
illo.-in. q. 54. 2. c. — Ita et vos existimate qui­ autem filii, et hæredes. î. q. 95. 1. ad 2. I 2. q. 1II,
dem vos mortuos esse peccato, viventes autem 3. c. fi. — Si tamen compatimur, ut conglorifice­
Deo, in Christo Jesu. in. q. 54. 2. c. — Non ergo mur. 1 2. q. 85. 5. ad 2. m. q. 49. 1. ad 4. et 3. ad
regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut 2. et ad 3. et 5. c. et q. 52. I. ad 2. et 7. 8. c. m.!
obediatis concupiscentiis ejus. 2 2. q. 74. 3. ad 1. q. 79. 2. ad 1. et 7. ad 2. — Existimo enim quod
— Sed neque exhibeatis membra vestra arma non sunt condignæ passiones hujus temporis ad
iniquitatis peccato, sed exhibete vos Deo, tam­ futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis. 1 2. q.
quam ex mortuis vivente-s et membra vestra arma 114. 3. o. et 5. c. et 3. q. 48. 1. c. — Expectatio
îustitiæ Deo. in. q. 79. 1. ad 3. — Non enim sub creaturæ revelationem filiorum Dei expectat. i.
lege estis, sed sub gratia. 1 2. q. 108. 1. 2. o. — q. 98. 3. c. — Spe enim salvi facti sumus. 2 2, <
Sicut enim exhibuistis membra vestra servire q. 17. 6. o. — Spes autem quæ videtur, non est
iniquitati, m. q. 48. 4. c. ad 3. — Cum enim servi spes. 1 2. q. 40. I. o. et 2. 5. 6. 7. 8. c. et q. 41.2.
essetis peccati, liberi fuistis Justitiæ. 2 2. q. 183. c. et q. 42. 3. c. ad 3. et q. 67. 4. 5. o. et 2 2. q. IS
3. c. — Quem ergo fructum habuistis tunc in illis 2. o. et 3. c. et q. 19. 11. ad 3. — Si autem quod)
in quibus nunc erubescitis. I 2. q. 70. 4. ad 1. non videmus, speramus, per patientiam expecta:
2 2. q. 8. 8. — Nam finis iliorum mors est. 1 2. q. mus. 1 2. q. 40. 2. ad 1. — Ipse spiritus postulat
85. 5. o. et q. 87. 7. c. ad 1. — Nunc autem li­ in nobis, gemitibus inenarrabilibus. 2 2. q. 83. 10.1
berati a peccato, servi autem facti Deo, habetis ad 1. m. q. 26. 1. ad 3. — Scit quid desideret spi­
fructum vestrum in sanctificationem; finem vero ritus, auia secundum Deum pro peccatis postulat,
vita ætemam. 1. q. 23. L c. 1 2. q. 3. 1. ad 3. — ni. q. il. 4. c. — Scimus autem quoniam diligen­
Stipendia peccati mors. s. 6. — Gratia autem Dei, tibus Deum omnia cooperantur in bonum, m. q.|
vita ætema. i. q. 24. 3. c. 1 2. q. 113. 2. ad 2. 9. 89. 2. ad 1. sup. q. 4. 1. ad 4. — Nam quos præscivit et prædestinavit. i. q. 23. 1. ad 2.— Conformes
c. et q. 114. 3. ad 2.
fieri imaginis filii suis. i. q. 33. 3. ad 1. q. 93.4. ad 2. !
CAPUT VIL — Lex in homine dominatur, 2 2. q. 45. 6. c. ad 1. m.
ni. q. 3. 5. ad 2. et 8. c. et q.
quanto tempore vivit, m. q. 15.
4.
ad
3.
—
Soluta
'o ‘ T
39 g ad 3 et _~ 45
45. 4
4. cc. — Ut sit ipse primogeILst.?:leR.i_v_ln·
Curn_essel I nitus in multis
fratribus,
....T.is fratribus, i.
i. q.
q. 33.
33. 3.
3. c\
c. ad
ad 2.
2. q.
q. 11.
4L
mus in carne, passiones peccatorum, quæ per 3. c. — Quos
uos autem prædestinavit, hos et voçavit. j
legem erant, operabantur in membris nostris. i. q. 23. 2. c. et 5. ad 1. — Et quos vocavit, hos et
1 2. q. 77. 8. o. 1IL q. 15. 4. ad 3. — Serviamus in justificavit. 1 2. q. 113. 1. ad 3. — Qui etiam inter­
novitate spiritus, et non in vetustate litteræ. pellat pro nobis, ili. q. 21.3. o. et q. 22. 4. ad 1.
2. q. 98. I.
1. ad 2. et q. 99.2. ad 3. et q. 105.2.
106.2. c.
c. — — Quis nos separabit a charitate Christi? etc.
1 2.q.
Peccatum non cognovi nisi per legem. 1 2. q. 90. ni. q. 62. ad 3. et q. 70. 4. c. — Creatura libe­
1. c. et q. 10. 4. ad 3.
3.·— Nam concupiscentiam rabitur a servitute corruptionis, sup. q. 74. 7. o.
nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces.
CAPUT IX. — Optabam ego ipse anathema
1 2. q. 100. 4. ad 3. — Sine lege enim peccatum
jmortiium erat, ego autem vivebam sine lege ali- j esse a Christo pro fratribus meis, etc. 2 2. q. 27.
quando. 1 2. q. 98. 1. ad 2. — Itaque lex quidem I| 8.
o. ad
au 1.2 2.j. 182. 2. c. fi. — Quorum patres, ex
uibus est Christus, secundum carnem. 1 2. q.
sancta, et mandatum justum et bonum. 1 2. q. quibu
98. I. o. sup. q. 67. 3. 2. — Quod enim operor, | 98. 4.. c. ad L et 5. c. m. q. 4. 6. ad 3. — Non est
non intelligo. 1 2. q.
i 56. 4. c. et q. 74. 3. c. — Non I volentis neque currentis, ’sed miserentis est Dei.
i. rq. 83.1. ad 2. 1 2. q. 98. 1. ad 3. — Quia si Deus
enim quod volo bonum, hoc ago.
ago', i. q. 83. 1. ad 1. L
etc. quæ prævu .I L.
.. vu
;,. .. «v.
et
2. q. .C.
10. 3. «vad 1.
et qL 17.7.
ad 1.1L 2. M
q.. 74. 3. volens ostendere iram, et notam, cuw.
c. et q. 77. 7. ad 1. — Sed quod odi malum, il- j paravit, in gloriam, i. q. 23. 5. ad 3.
lud facio. 1 2. q. 77. 7. ad 1.
Γ. — Consentio legi,
CAPUT X. — Corde enim creditur ad justi­
quoniam bona est. 1 2. q. 98. 1I c. — Condelector tiam, ore autem confessio fit ad salutem. 2 2. q.j
enim legi Dei, secundum interiorem hominem, i. 3.2. o. — Dives in omnes qui invocant illum. 2 2.
q. 78. 4.
4 ad 1. 1 2. q. 98. l.c.2
1. c. 2 2. q. 25. 7. c. — ViVi­ q. 117. 1. ad 1. — Ergo fides ex auditu, auditus)
deo autem alteram legem in membris meis,
‘ re­ autem per verbum Christi, i. q. 111. 1. ad 1. 2 2.
pugnantem legi mentis meæ, et captivantem me q. 6. 1. o.
in lelje peccati, quæ est in membris meis. 1 2. q.
CAPUT XI. — Ex ipso, et per ipsum, et in
83. 1.
L ad 1. et q.
q.'9O.
90. 1. ad 1.
l. et
ef q. 91.6.0.— in
In­
felix ego homo, quis me liberabit de corpore mor- ipso sunt omnia, i. q. 39. 8. c. — Conclusit Deus
omnia sub peccato, sup. q. 99. 2. 2.
tis hujus? 2 2. q/25. 5. ad 1.
' CAPUT VIII. — Nihil ergo nunc damnationis
CAPUT XII. — Exhibeatis corpora vestra
est lis, qui sunt in Christo Je*»u, qui non secun­ Pn°’ h0olia^ vi\entemt sanctam, Deo placentem.
dum carnem ambulant. 1 2. q. 89. 5. ad 1. — Lex 2 2. q. 85. 3. ad 2,— Rationabile obsequium ve-l

*i

Ex I Epistola ad Corinthios

INDEX I

strum, sup. q. 3. 2. c. — Ut probetis, quæ sit vo­
luntas Dei boon, beneplacens, et perrecta. 2 2.
q. 97.2. ad 2. — Nph plus saperc, quam oportet
sapere, sed sapore ad sobrietatem. 2 2. q. 149. 1.
ad L—Et unicuique sicut Deus divisit mensuram
114, 5. ad 1. 2 2. q. G. L c. — Sicut
fidei. 1 2. q.. 114.
enim in uno corpore multa membra habemus, i.
q. 75. 5. ad 3. 2 2. q. 183. 2. c. — Habentes dona­
tiones. i. q. 21. 3. c. I 2. q. 112. 5. ad 4. — Sive
prophetiam, secundum rationem fidei. 2 2. q. 172.
1. o. et 3. c. — Qui præest in sollicitudine. 2 2.
q. 47. 9. ad 3. c. et q. 53. 6. c. — Dilectio sine
simulatione. 2 2. q. 111. 1. o. — Honore invicem
prævenientes. 2 2. q. 103. 2. ad 3. — Nolite male­
dicere. 2 2. q. 76. 1. ad 2. — Spe gaudentes. 2 2.
q. 28. 1. ad 3. — Si fieri potest, quod ex vobis
est, cum omnibus hominibus pacem habentes.
2 2. q. 29. 1. c. et 2. ad 3. — Non vosmetipsos
defendentes, charissimi, 2 2. q. 40. I. ad 2. et
q. 64. 7. 5.

CAPUT XIII. — Potestatibus sublimioribus
subdita sit. 2 2. q. 69. 1. c. et
88. 10 ad 2. 2 2. q.
104. 1. c. et 5. c. prin. et ad
et 6. o. — Quæ a
Deo sunt, ordinata sunt. 1 2.
102. 1. c. et 2 2. q.
102. 2. c. principio, sup. q. 34. 1. c. — Qui pote­
stati resistit, Dei ordinationi resistit. 2 2.. q. 158.
1. ad 3. — Cui tributum, tributum. 2 2. q,. 102.2.
ad 3. — Qui diligit proximum, leg;em Implevit. 1 2.
q. 99. 1. ad
2. et q. 105.2.
ao z.
luo. z. ad 1.2
1.22. q. 44. 2. ad 4.
— Et si .quod.................................
est aliud mandatum, in hoc verbo
instauratur. 1 2. q. 99. 1. ad 2,— induimini Do­
minum Jesum Christum, ‘m. q. 69. 9. ad 1,
CAPUT XIV. — Qui infirmus est, olus mandu­
cet. 1 2. q. 77. 3. o. — Sive vivimus, sive mori­
mur, Domini sumus, i. q. 1.8. ad 2· — Nihil com­
mune per ipsum. 1 2. q. 102. 6. ad 1. et 2 2. q. 149.
3. o. et m. q. 40. 4. ad 2. — Si propter verbum
frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas. 2 2. q. 45. 3. ad 3. — Noli cibo tuo
illum perdere, pro quo Christus mortuus est.
2 2. q. 45. m. ad 2. — Non est enim regnum Dei
esca et potus, m. q. 40. 2. ad 1. — Bonus est non
manducare carnem, et non bibere vinum. 1 2. q.
103.4. ad 3. et 2 2. q. 43. 1. ad 5. et 2 2. q. 149. 3.
ad 2. — Omne quod non est ex fide, peccatum est.
i 2. q. 19. 5. c.’ 1 2. q. 103. 4. ad 3. 2 2. q. 10. 4.
ad 1.
CAPUT XV. — Unusquisque vestrum proximo
suo placeat in bonum ad aedificationem. 2 2. q.
115. 1. ad 1. — Dico enim Christum’Jesum mini­
strum fuisse circumcisionis propter veritatem
Dei ad confirmandas promissiones patrum, m. q.
42. I. c. — Gentes autem super misericordia ho­
norare Deum. i. q. 21. 4. ad x. — Si spiritualium
eorum participes facti sunt gentiles, debet et in
carnalibus ministrare eis. 2 2. q. 187. 4. ad 2.
CAPUT XVI. — Si vobis primum ex parte fruitus fuero. 1 2. q. 11.3. ad 1. — Secundum revela­
tionem mysterii, temporibus aeternis taciti, i. q.
10. 1. ad 4. — Ut adjuvetis me in orationibus ve­
stris. sup. q. 72. 2. c.

EX PRIMA EPISTOLA AD CORINTHIOS
CAPUT I. — In omnibus divites facti estis in
illo, scilicet Christo, in omni verbo, et in omni
scientia. 2 2. q. 50. 3. ad 1. et 2 2. q. 188. 5. ad 2.
— Ut non sint in vobis schismata. 2 2. q. 39. 1.
o. et 4. c. 2 2. q. 188. 5. ad 2. — Numquid Paulus
crucifixus est pro vobis? m. q. 48. 5. ad 3. — Aut
in nomine Pauli baptizati estis? m. q. 64. 3. c.
— Non enim misit me Deus baptizare, sed evan-

Ex I Epistola ad Corinthios

gclizare. in. q. 67. 2. ad 1. — Nonne stultam fecit
Deus sapientiam hujus mundi? 2 2. q. 46. 3.
ad 2. — Et Dei sapientiam, i. q. 39. 7. ad 2. —
Quod stultum est Del, sapientius est hominibus, s.
— Et quod Infirmum est Dei, fortius est homini­
bus. i. q. 48. 6. ad 1. — Quæ stulta sunt mundi,
elegit Deus, ut confundat sapientes, s. — Ut ea
quæ sunt destrueret, s. — Ut non glorietur omnis
caro in conspectu ejus, 2 2. q, 45. 4. ad I. — Chri­
stus factus est nobis sapientia, et justitia, et san­
ctificatio, ct redemptio, in. q. 48. 6. ad c, — Qui
gloriatur, in Domino glorietur. s.
CAPUT II. Sapientiam loquimur inter per­
fectos, 2 2. q. 45. 5. ad 1. — Sed loquimur Dei sa­
pientiam in mysterio, quæ abscondita est. i. q. 57*
5. ad 3. — Si enim cognovissent, nunquam Domi­
num gloriæ crucifixissent, in, q. 46. 12. ad 1, et q.
47. 5. o. et 6. c. — Nos autem non spiritum hujus
mundi accepimus, sed sp’ritum qui ex Deo est.
1 2. q. 112. 5. ad 4. — Ut sciamus quæ a Deo do­
nata sunt nobis. 1 2. q. 112. 5. ad 4. — Spiritualis
autem judicat omnia, et ipse a nemine judicatur,
i. q. 1. 6. ad 3. et 2 2. q. 60. 1. ad 2,
CAPUT III. — Tamquam parvulis in Christo,
lac vobis potum dedi, non escam. 2 2. q. 189. 1.
ad 4. — Cum enim sit inter vos zelus et contentio,
nonne carnales estis? 1 2. q. 28. 4. ad 1. — Cum
enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius
autem, Cephæ; ego autem Apollo, nonne homines
estis? 2 2. q. 188. 5. ad 2. — Ut sapiens archite­
ctus fundamentum posui, i. q. 1. 6, c. — Funda­
mentum aliud nemo potest ponere, præter id quod
positum est, quod est Christus Jesus. 2 2. q. 4. 7.
o. 2 2. q. 161.5. ad 2. — Si quis superædificat su­
pra fundamentum hoc aurum, argentum, lapides
pretiosos. 1 2. q. 89. 2. o. — Ipse autem salvus erit
sic quasi per ignem, sup. q. 99. 4. 3. — Si quis vi­
detur inter vos sapiens esse in hoc sæculo, stultus
fiat, ut sit sapiens. 2 2. q. 46. 1. ad 2.

CAPUT IV. — Dominus illuminabit abscondita
tenebrarum, et manifestabit consilia cordium.
1. q. 24. 1. ad 2. sup. q. 87. 2. c. — Sed neque meipsum judico. 1 2. q. 112. 5. c. — In Christo Jesu
per evangelium ego vos genui, sup. q. 56. 2. c.
— Non enim in sermone est regnum Dei, sed in
virtute. 2 2. q. 177. J. ad 2. — Nihil mihi con­
scius sum, sed non in hoc justificatus sum. sup.
q. 10. 4. ad 2.
CAPUT V. — Quid enim mihi de his qui foris
sunt judicare, sup. q. 22. 5. 1. — Cum ejusmodi
nec cibum sumere, sup. q. 23. 1. c.
CAPUT VI. — Jam quidem omnimo delictum
est in vobis, quod judicia habetis inter vos. 2 2.
q. 43. 8. ad 1. — Quare non magis injuriam acci­
pitis? 2 2. q. 108. 1. ad 2. et ad 4. — Quare non
magis fraudem patimini? 2 2. q. 55. 5. ad 1. —
Iniqui regnum Dei non possidebunt, ui. q. 68. 4.
c. — Esca ventri, et venter escis, i. q. 65. 1. c. 1 2.
q. 1. 5. b. — Corpus autem non fornicationi. 1 2.
q. 103; 4. ad 3. et 2 2. q. 35. 1. ad 4. et 2 2. q. 154.
2. ad 2. — Nescitis, quoniam corpora vestra
membra sunt Christi? m. q. 8. 3. o. — Qui autem
adhæret Domirjo, unus spiritus est. 2 2. q. 45. 2.
c. — Qui adhæret meretrici, unum corpus effi­
citur. sup. q. 55. 3. c. — Fugite fornicationem.
2 2. q. 35. 1. ad 4. — Omne enim peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est. 1 2. q. 74.
4. o. — Neque fornicarii, neque adulteri, sup.
q. 99. 5. 4. — Qui autem fornicatur, in corpus
suum peccat. 1 2. q. 72. 2. ad 4. — Melius est
nubere quam uri. sup. q. 42. 4. ad 4.
CAPUT VII. — Bonum est homini mulierem

— 41

1

J

•♦’ è»t

Ex I Epistola ad Corinthios

INDEX 1

Ex I Epistola ad Corinthios

i Ei I Epistola ad Corinthios

INDEX I

dl, —Nunc autem manent fides, spes, charitas;
ad 2. et q, 79. I. c. et 7. ad 2. et q. 80. 10. ad 2.
ni hæc. I 2. q. 62. 3. o. 2. prine, et q. 17. 6. o.
et q. 83. 1. c. et 2. c. ad l. et ad 2. et 3, c. q. 84. 7.
ad 3. — Probet autem seipsum homo, et sic de ; -Major autem horum est charitas. 1 2. q. 66. o.
q. 23. 6. o. et q. 30. 4. o. et q. 34. 5. ad 1.2 2.
pane illo edat, et de calice bibat, ni. q. 80. 4. ad 5. I 12.
; 117. 6. ad 3. et q. 157. 4. c. ad 2. — Charitas
— Qui enim manducat et bibit indigne, judicium
sibi manducat et bibit, m. q. 80. 5. ad 2. — Non . ’«quam excidit, sup. q, 4. 5. ad 1. et q. 71.
dijudicans corpus Domini. 111. q. 80. 5. ad 2. —
Cætera aim venero, disponam, ni. q. 25. 3. ad 4.
CAPUT XIV. Qui loquitur lingua, non homiet q. 64. 2. ad I. in. q. 72. 4. ad I. et q. 78. 3, a 9.
loquitur, sed Deo. 2 2. q. 176. 2. ad 2. —
et q. 83. 4. ad 2.
I Qui prophetat, hominibus loquitur, ad ædificaCAPUT XII. — Nemo in spiritu Dei loquens, I tioflem, et exhortationem, et consolationem. 2 2.
4.171. L ad 2. et q. 176. 2. ad 2. — Qui loquitur
dicit anathema Jesu. 1 2. q. 109. 1. b. et c. ad 1.
«gua. seipsum ædifleat. 2 2. q. 176. 1. o. — Ma2 2. q. 171. L ad 1. et q. 176. 2. ad 2. — Et nemo
potest dicere, Dominus Jesus, nisi in spiritu san­ I arest qui prophetat, quam qui loquitur linguis.
22,q. 176.2. 0. — Sensibus autem perfecti estote.
cto. 2 2. q. 15. 3. c. ad 1. — Divisiones vero gra­
2 2. q. 184. 1. ad 1. — Apocalypsim habet. 2 2.
tiarum sunt, idem autem spiritus. 2 2. q. 175.
·’. ad 1. — Si autem omnes prophetant. 2 2.
prine, sup. q. 35. 1.2. — Et divisiones ministra171. 3. b. — Occulta enim cordis ejus manifetionum sunt. Ibid. — Et divisiones operationum 1 q.
su fiunt. 2 2. q. 171. 3. c. — Spiritus propheta­
sunt. Ibid. — Qui operatur omnia in omnibus. 1.
ram prophetis subjectus est. 2 2. q. 171.3. c. et q.
q. 105. 5. 0. — Unicuique autem datur manifesta­
ad 4. — Mulieres
in Ecclesia taceant. 2 2.
I1713.
-------------------...
tio spiritus, ad utilitatem. 1. q. 104. 4. c, 1 2. q.
ç 177. 2. o. — Turpe est enim mulieri in Ecclesia
111. 1. 4. c. 2 2. q. 172. 2. o. et q. 176. 1. ad 1.
loqui, m. q. 87. 4. ad L — Si quis ignorat, igno­
et q. 177. 1. c. ad 3. et ad 4. in. q. 7. 7. c. ad 1. —
rabitur. 1 2. q. 6. 8. c. ad L — Omnia autem
Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiæ.
bsneste et secundum ordinem fiant in vobis.
1 2. q. 66.2. ad l.etq. 68. 5. ad 1. et q. 111.4.0.
12. q. 87. L c. 2 2. q. 145. L ad 2. et 2. o. —
2
2.
q.
176.
177.
178.
0.
—
Alii
autem
sermo
scienCAPUT IX. — Nonne Christum Jesum Domi- i
.
. ..
.
— Si orem lingua, mens mea sine fructu est. 2 2.
.
105.
7.
ad
num nostrum vidi? tn. q. 57. 6. ad 3. — Numquid
T αΪ π ι Γί
q. 83. 13. c.
q.’J111.
de bobus cura est Deo? i. q. 22. 2. ad 5. i. q. 103.
‘A cin
p’ ndi 7i. etV
]
- n
CAPUT XV. — Resurrexit tertia die. m. q. 53.
5. ad 2. 1 2. q. 102. 5. ad 8. — Omnia sustinemus, 4· c- ?d 4 -et Ç·.113· !0· ad ?·.“ 2-.l· 171 -. 3: ad 2
2.0. — Si autem resurrectio mortuorum non est,
ne quod offendiculum demus Evangelio. 2 2. q. 43. 1 — Alteri fides in eodem spiritu. 1 2. q. 111.4. c.
neque Christus resurrexit, m. q. 53. 1.
HMue
L o. et 2. c.
c,
8. ad 5. — Bonum est mihi magis mori, quam ut | ad 2. 2 2. q, 4. 5. ad 4. — Alii gratia sanitatum in
ei
etIo.
3.0. et q. 56. 1.
L c. — Si omnino mortui non re­
floriam meam quis evacuet. I 2. q. 2. 3. c. et uno spiritu. 1 2. q. 111.4. c. ad 3. — Alii operatio
surgunt, ut quid etiam baptizantur? sup. q. 71. 9.
2, q. 132. L ad 3. — Nam si evangelizavero, non virtutum. 1 2. q. 111.4* c. ad 3. et 2 2. q. 178. 1.
4. —Christus resurrexit a mortuis, primitiæ dor4,
dor­
est mihi gloria, necessitas enim mihi incumbit, 1j ad 1. — Alii prophetia. 1 2. q. 68. 3. ad 3. et 2 2. q.
mientium. L q; 95. L ad L m. q. 27. 3. c. et q. 53.
2 2. q. 81. 6. ad 3. — Nam cum liber essem ex 171.2.0. et q. 174. 3. ad 2. et q. 176.2. ad 3. — Alit
I3.0. et q. 56. 1. c. ad 3. — Si Christus resurrexit,
omnibus, omnium me servum feci. i. q. 83. 3. 4. o. ; discretio spirituum. 1 2. q. 111. 4. c. 2 2. q. 171.
qi 75. 2. 3*.
3‘. — Inanis est
et nos resurgemus, sup. q*
— Nescitis quod il qui in stadio currunt, omnes prine. — Alii genera linguarum. 1 2. q. Ill. 4. c.
pradicatio nostra, sup. q. 25. 2. c. — Deinde finis
quidem currunt, sed unus accipit bravium? 1 2. ad 3. et 2 2. q, 176. 1. 0. et q. 179. 1. o. — Alii
cum tradiderit regnum Deo et Patri, i. q. 108.
q. 4, 3. ad L — Sic currite, ut comprehendatis, interpretatio sermonum. 1 2. q. 111. 4. c. ad 3. —
Hæc autem omnia operatur, etc. 1. q. 38. 2. 0. et
7. ad 1. — Cum evacuerit omnem principatum,
i. q. 12. 7. ad 1. 1 2. q. 4. 3. ad L
q. 43. 5. ad k — Dividens singulis prout vult. 1.
et potestatem, et virtutem, i. q. 108. 7. o. sup, q.
CAPUT X. — Patres nostri omnes sub nube q. 19. 10. c. et 1 2. a. 66. 2. ad 1. et q. 68. 5. ad 1.
39.4.1.—
— Cum
Cum autem
autem subjecta
subjecta fuerint
fuerint ei
ei omnia,
omnia,
fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes et q. 112. 4. 0. et 2 2. q. 172. 3. o. — Sicut unum
tunc et ipse filius subjectus erit illis, qui subjecit
in Moyse baptizati sunt in nube, et in mari. m. corpus est, et membra habet multa, etc. ita et
sibi omnia, i. q. 42. 4. ad 1. m. q. 20. 1. ad 3. —
q. 70. ad L — Petra autem erat Christus, i. q. Christus. 1. q. 76. 5. ad 3. et 2 2. q. 183. 2. 3. 0, et
Ut sit Deus omnia in omnibus, i. q. 8. 1. 3. o. i.
1.
102. L ad 4. — Hæc autem omnia in figuram m. q. 8. L 3. c. et q. 48. L c. et g. 49. c. 1. -rq. 112. I. c. — Quod seminas non vivificatur nisi
contingebant illis. 1 2. q. tf)7. 2. o. — Qui se exi­ Et adhuc excellentiorem viam vobis demonstro.
prius moriatur, in. q. 43. 2. c. fi. et q. 46. 2. c. —
stimat stare, videat ne cadat, i. q . 95. 3. o. — 2 2. q. 24. 4. c.
Seminatur in corruptione, surget in incorruTentatio vos non apprehendat, nisi humana, in.
pttone. m. q. 82. 1. b. et c. — Non corpus quod
CAPUT
XIII.
—
Et
angelorum.
1.
q.
107.
L
ad
q. 4L 2. ad 2. — Dico
ico quod immol
immolatum est alifaturum est seminas, sup. q. 79. 1. ad 1. — Semi­
2.
—
Factus
sum
vehit
æs
sonans,
aut
cymbalum
quid idolis, aut quod idolum sit aliquid? s. 8. —
natur in infirmitate, surget in virtute, in. q. 82. b.
tinniens.
2
2.
q.
Ill,
2.
o.
—
Charitatem
autem
Si quis vocat vos infidelium ad cœnam, et vultis
etc. sup. q. 82. 1. c.— Seminatur corpus animale,
non
habuero,
t.
q.
43.
5.
ad
2.
1
2.
q.
65.
2.
o.
2
2.
ire. 2 2. q. 10. 9. c. — Nemo quod suum est»
est,
surget corpus spirituale, ni. q. 54. 1. ad 1. —
g.
23.
7.
0.
2
2.
q;
108.
2;
ad
2.
—
Nihil
mihi
pro
­
quærat, sed quod aT
alterius. 2 2. q. 58. 11. c. —
Mortui resurgent incorrupti, sup. q. 86. 1. c. —
dest.
m.
q.
89.
6.
ad
3.
—
Si
habuero
prophetiam,
Domini est terra et plenitudo ejus. i. q. 13. 7.
Novissimus Adam in spiritum vivificantem. 1. q.
etc.
i.
q.
43.
5.
ad
3.
2
2.
q.
6.
2.
ad
3.
2
2.
q.
ad L et ad 6. — Omnia in gloriam Dei facite. 1 2.
95.1. ad 1. et nr. q. 31. 1. ad 1. et q. 34. 1. ad 1.
i
172.
72.
4.
c.
—
Et
si
habuero
omnem
fidem.
2
2.
q.
q. 88. L ad 2. et q. 100. 10. ad 2. — Sine offensa
— Sed non prius quod spirituale est, sed quod
estote Judæis et Gentibus, et Ecclesiæ Dei. 2 2. | 4. 0. et 7. ad 4. et q. 19. 5. ad 1. — Et si distri­
animale, deinde quod spirituale, i. q. 95. 1. ad 1.
buero
in
cibos
pauperum
omnes
facultates
q. 7. 2. 3. et m. q. 42. 2. ad L — Nos scimus in
m. q. 34. L ad 1. — Primus homo de terra, ter­
meas,
etc.
2
2.
q.
117.
0.
2.
et
sup.
q.
14.
2.
c.
—
quos fines sæculorum devenerunt, sup. q. 88/
renus; secundus homo de cælo, cælestis. ni. q.
Et si tradidero corpi
corpus meum, ita ut ardeam, etc
3. ad 3.
5.2. ad 1. et q. 31. 1. ad 1. et q. 54. 3. ad L —
2 2. q. 124. 2. ad i. - Charitas patiens est, etc.
Qualis terrenus, tales et terreni; et qualis cæ­
CAPUT XI. — Omnis viri caput Christus est. 2 2. q. 23. 4. ad 2.
Non quærit quæ sua sunt.
lestis, tales et cælestes. in. q. 19. 3/ο. — Caro
IU. q. 8. o. et q. 48. L c. et q. 49. L c. — Caput I 2 2. q. 26. 4.ad 3. ’ ?Lve prophetiæ evacuaet sanguis regnum Dei possidere non possunt,
autem mulieris, vir. i. q. 93. 4. ad L sup. q. 62. buntur. 2 2. q. 171. 4. ad 2. et q. 5*73. L c et o
ni. q. 5. 2. ad 2. et q. 54. 3. ad 1. — Canet enim
4. ad 4. — Caput autem Christi, Deus. ni. q/8. L I 174/5. o. nr. q, 7. 8. c. — Tunc autem facie ad fatuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos im­
au
tio.au u —
vir
ciem.· su
sup<
~ V
/r imago ei
e3 giona uei
Dei esi,
e5t* | ciem
2‘ qq.· 92'
6.· — Sive Hnguæ cessabunt.
mutabimur. in. q. 82. I. ο. — Omnes quidem
mulier
autern
viri —
est.
3.e ι. j I 22 2.
2. q.
q. 176,
176. LI o. — Sive scientia destruetur, l q.
—.
—
.4,^ gloria
ï ..r
x i. q. 35.
r 2. ad 3
resurgemus, sup. q. 75. 2. c. — Resurgemus in
q. 93. 4. ad L et 6. ad 2. — Nam oportet hæreses | 89. 5. ad L J 2. q. 63.2. ad L — Cum venerit auod
momento, in ictu oculi, sup. q. 77. 4. c. — Opor- I
esse, ut qui probati sunt manifesti fiant in nobis, perfectum est, evacuabitur quod ex parte est I
tet enim corruptibile hoc induere incorruptio2 2. q. I L 3. ad 2. — Ego enim accepi a Domino, q. 58. 7. ad 3. et q. 62. 7. ad L l 2. q 67 3 o 2 2
nem, et mortale hoc induere Immortalitatem,
sup. q. 29. 7. ad L — Quotiescumque manducabi- r
·· ad ’1.2
002. q.
- ·-·
* ad 2. — Videmus nunc
q. 44.
171. 4.
ibid. — Virtus vero peccati lex. 1 2. q. 55. 3.
tis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Do- ner
-er speculum in
m ænigi
ænigmate. i. q, 56. 4. c,2 2.q. I.
ad 1.— Itaque, fratres mel dilecti, stabiles estote,
mini annunciabitis, donec veniat, in. q. 66. 4. 2. 3. et 4. ad 2. et 2 2.. q.______
184. 2.__
ad 1. ·— Tunc auet immobiles. 2 2. q. 183. 1. c. ad 2. et ad 3. I
ad 5. in. q. 73. 4. 5. o. et q. 74. L c. et q. 76. 2. tem facie ad faciem, i. q. 12. 14, ad i. 2 2. q. 23*“\

non tangere. I 2. q. 14. L ad 3. —Ne fraudetis vos
invicem nisi ex communi consensu, sup. q. 64, 4.
c. — Præterit figura hujus mundi, sup. q. 74. 1.
c. — Similiter et uxor viro. 2 2. q. 32.
ad 2.
— Uxori vir debitum reddat, sup. q. 4L 4. c. —
Unusquisque proprium donum habet ex Deo. 1 2.
q. 66. 2. ad I. — Virgo si nubat non peccat, sup. q.
41. 3. c. — Dico autem non nuptis et viduis, bo­
num est illis, si sic permanserint 2 2, q. 140. 1.
ad 3. — Consilium autem do. 1 2. q. 14. L ad 3.
et 2 2. q. 152. 2. o. — Si quis frater uxorem habet
infidelem, sup. q. 59. 2. c. — Qui sine uxore est,
sollicitus est quæ Domini sunt. 2 2. q. 152. 2. 0.
et 4. c. et 5. c. — Qui matrimonio jungit virgi­
nem suam, bene facit; et qui non Jungit, melius
facit. 2 2. q. 152. 3. ad 5. et 4. 5. 0. sup. q. 4L 2. c.
— Qui nubunt tamquam non nubentes, sup. q.
41.3. L — Beatior autem erit, si sic permanserit.
1 2. q. 70. 3, ad 2. ”
CAPUT VI11. — Scientia inflat. 2 2. q. 167.1. c.
et q. 188. 6. ad 2. — Scimus quia nihil est idolum
in mundo. 2 2. q. 94. 1. ad 3. — Nam et si sint
qui dicantur dii, sive in cælo, sive in terra, si­
quidem sunt dii multi, et domini multi. 1. q. 11.
3. ad L

— 42 —

Ex II Epistola ad Corinthios

CAPUT XVI. — Veniam autem ad vos, cum
Macedoniam pertranslero. 2 2. q. 110. X ad 5. —
Omnia vestra in charitate fiant. 2 2. q. 23. 4. ad 2.

EX SECUNDA
EPISTOLA AD CORINTHIOS
CAPUT I. — Pater misericordiarum, et Deus
totius consolationis. 2 2. g. 83. 13. c. — Sicut
abundant passiones Christi In nobis, ita et per
Christum abundat consolatio nostra. Ibid, — Sive
autem tribulamur, 1 2. q. 87. 6. c. fi. — Sicut so­
cii passionum fuistis, sic et consolationis, in. q.
49. 6. o. — Gloria nostra hæc est, testimonium
I conscientiæ nostræ. 2 2. q. 45. 4. ad 1. — Volui
prius venire ad vos. 2 2. q. 110. 3. ad 5. — Sermo
noster, qui fuit apud vos, non est in illo, est et
non, sed est in illo, est, 2 2, q. 109. 4. o. et q.
129. 3. ad 5. — Qui unxit nos Deus, et qui si­
gnavit nos, et dedit pignus spiritus in cordibus
nostris. 1 2. q. 114. 3. ad 3. et fi.
CAPUT II. — Ne forte abundantiori tristitia
1 absorbeatur, qui ejusmodi est. 1 2. q. 37. 2. ad 3.
— Si quis autem contristavit me. 2 2. q. 116. 1.
— Christi bonus odor sumus Deo, in iis qui
salvi fiunt, et in iis qui pereunt, m. q. 71. 2, 3.
! c. — Aliis quidem odor mortis in mortem, aliis
autem odor vîtæ in vitam. 2 2. q. 78, 4. o. 2 2. q.
124. 1. ad 1. — Nam et ego quod donavi, sup. q.
25. 1. c.
CAPUT III. — Qui et idoneos nos fecit mini­
stros novi testamenti, m. q. 17. 4. c. — Littera
enim occidit, spiritus autem vivificat. 1 2. q. 98.
1. ad 2, et q. 99. 2. ad 3. et q. 106. 2. c. 2 2. q. 188.
5. ad 1. — Quod si ministratio mortis, litteris
deformata in lapidibus fuit in gloria, etc. quod
manet, in gloria est. 2 2. q. 87. 1. c. fi. 2 2. q. 172.
4. ad 3.

CAPUT IV. — Neque adulterantes verbum Dei.
sup. 2. 5. — Deus hujus sæculi. i. q. 65. 1. c. i.
q. 114. 3. ad 2. — Charitas Christi urget nos.· in.
q. 79. 1. ad 2. — Habemus autem thesaurum
istum in vasis fictilibus. 2 2. q. 28. I. ad 1. —
Quæ enim videntur, temporalia sunt; quæ au­
tem non videntur, ætema sunt. i. q. 65. 1.
ad 1.
CAPUT V. — Dum sumus in corpore, pere­
grinamur a Deo. 2 2. q. 28. 1. ad 1. — Sive enim
mente excedimus, Deo, sive sobrii sumus, vobis.
2 2. q. 81. 6. ad 2. et 7. c. — Pro nobis fecit pec­
catum. m. q, 15. 1. ad 4. et 3. ad 2. et q. 46. 4. ad
3. — Si terrena nostra habitatio dissolvatur, sup.
q. 69. 2. c.
CAPUT VI. — Quæ autem conventio Christi
ad Belial, etc. i. q. 64. 1. ad 5. 2 2. q. 172. 6. ad
1. et ad 3. — Quæ societas luci ad tenebras? sup.
q. 59. 1. c. — Exite de medio eorum, et separa­
mini ab eis. 2 2. q, 25. 6. ad 5. — Et immundum
me tetigeritis. Ibid. — Omnes nos manifestari
oportet ante tribunal Christi, sup. q. 71.2. ad 1.
CAPUT VII. — Mundemus nos ab omni inqui­
namento camis et spiritus. 1 2. q. 72. 2. c. — Quæ
est secundum Deum tristitia, poenitentiam in sa­
lutem stabilem operatur. 2 2, q. 35. 3. b. — Sæcuii autem tristitia mortem operatur 1 2. q. 37.
4. o. et q. 41..1. c. — Ecce enim noc ipsum secun­
dum Deum contristari vos, quantam in vobis
operatur sollicitudinem, etc. 1 2. q. 37. 2. ad 1.
CAPUT VIII. — Si enim voluntas prompta est
secundum id quod habet, accepta est. 1 2. q. 20.

— 43 —

Ex Epistola ad Galatas

INDEX I

Ex Epistola ad Ephesiojj

enim circumcidenti jJb Epistola ad Ephesioe
INDEX I
4. c. in. q. 68. 2. ad 2. fi. — Non autem aliis sit
Ex Epistola ad Philippenses
CAPUT V. — Testificor
_____ ___________________
remissio, vobl· autem tribulatio. 2 2. q. 32. 19. ad quoniam debitor est universæ legis faclendæ. in)
3. — Qui multum, non abundavit, et qui modi­ q. 37. principio*, et q. 40. 4. c. — Sed fides, quajjiSI q. 183. 2, ad 3. — Unum corpus, iil q. 8.
cum, non minoravit. 2 2. q. 32. 5. 6. o. et q. 66. 7. per dilectionem operatur. 2 2. q. 4. 2. ad 3. etq lid 3. — Et unus spiritus, i. q. 30. 2. o. et q.
EX EPISTOLA AD PHILIPPENSES
H. 1- °o. et q.
c. et q. 71. 1. c. et q. 8/. 1. ad 4.
23. 6. ad 2. — Quis vos fascinavit? s. m.
iil — Cara S·
q< 41.
4 6. o. — Unus Deus. i. q. 103. i.
‘, — Una fides. 2 2. q. 4. G.
-· <b 91·
6. o. et q.
CAPUT IX. — Qui parce seminat, parce et me­ enim concupiscit adversus spiritum, et spiritu^
iKjji.c.et q. 10. 5. ad I. et ad 3. et q. 23. 5. b. m.
CAPUT 1. — Charitas vestra magis ac magis
tet. 2 2. q. 63. I. ad 3. — Non ex tristitia aut ne­ adversus carnem, 1 2. q. 70. 4. o. et q. 71. 2. aiOi73.1, c.— Unum baptisma, m. q, 49. 3. ad 2.
cessitate. 1 2. q. 39. 2» ad 2. — Ad destructionem 3. 2 2. q. 189. 10. ad 2. — Hæc enim sibi invlcernt da. 66.9. o. et q. 67. 3. ad 1. et 4. ad 3. 5. 6. o. et abundet. I 2. q. 52. o. et q. 66. 1. o. 2 2. q. 24. 4. o.
1 2. q. 70. 4. c. — Manifesta sun
— Quidam ex contentione annuntiant Christum,
munitionum, consilia destruentes, et omnem al­ 1 adversantur.
opera camis, quæ sunt, etc. 1 2. q. 70. 4. ο.
o — ς. m. 2. ad 3. m. q. 80. 10. ad 1. ct q. 82, 8. c. et non sincere; æstimantes se pressuram excitare
titudinem extollentem se adversus scientiam Dei. Fructus autem spiritus est charitas, etc. 1 2. q.
11,;^· 3. ad 3. et q. 84. 10. ad 1. et ad 5. — Qui su- vinculis meis. 2 2. q. 38. 1. ad 2. et q, 88. 2. ad 1.
i. q. 1. 6. ad 2. — Et in captivitatem redigentes
ad 2. 1I 2.
2 q. 70. o. 2 2. q. 4. 5. ad 4. — Qui au- omnes, et per omnia, et in omnibus vobis, i. — Coarctor autem a duobus, desiderium habens
omnem intellectum, in obsequium Christi, i. q. j 3.
tem sunt Chnsti, carnem suam crucifixerunt cum <■*· *· 3. o. et q. 43. 3. c. — Unicuique nostrum dissolvi et esse cum Christo, multo magis me­
1. 8. ad 2. i. q. 111. 1. ad 1. 1 2. q. 56. 2. c. 2 2.
vitiis et concupiscentiis iil q. 84. 4. c. et 5. ad 3,a<» est Rratia> secundum mensuram donationis lius est. 1 2. q. 5. 3. c. et 2 2. q. 24. 8. c. m. q. 46.
q. 1.4. c. et q. 4. 1. c.
n\oi’T
xi
_ .·_______ <Cwiiti. 1 2. q. 112. 4. o.—-Quod autem ascendit
6. c. ad 4.
m
V°
n
cin
p
am,
.
n
.
1
‘
na
J
1ls
8
lor,ï
;:d
est
nisi
quia
et
descendit
primum
in
infeCAPUT XI. — Satanas transfigurat se in an­
CAPUT II. — In humilitate superiores sibi in­
gelum lucis. 2 2. q. 10. 2. ad 3. et 2 2. q. 174. 5. cupidi. 2 2. q. 132. 1. c.—- Considerans teipsum, r;reî nartes terræ? m. q. 49. 6. c. et q. 57. 2. ad
Alter altenuji _Quj descendit, ipse est et qui ascendit su- vicem arbitrantes. 2 2. q. 161.3. o. et 6. ad 1. sup.
ad 4. — Non est ergo magnum, si ministri ejus ne et tu tentens. i. q. 95. 3. o.
qK 57> 4> 5
et q. 58. 3. c. q. 34. I. ad 2. — Qui cum in forma Dei esset, i.
transfigurentur, velut ministri justitiae. in. q. 8. : onera portate, et sic adimplebitis legem Christi,^.0ιηηί5 cœ|03.
“
■ 3χ·“· ettad 4;.et ?■’ 4 188’ ?■ ad 11,.SUPI’-Ut adimpleret omnia, m. q. 7. 10. o. — Et ipse q, 31.2. ad 2. — Formam servi accipiens. 2 2. q.
7. 8. o.
q. 13. 2.c.
Nam sl quis existimat se aliquicf .^jit quosdam, etc. ad consummationem corporis 161. 1. ad 4. et ni, q. I. 1. c. — In similitudinem
CAPUT XII. — Scio hominem in Christo ante esse, cum nihil sit, ipse se seducit, i. q. 45. l.o!Csri5ti. 1 2. q. 112. 4. c. fi. 2 2. q. 177. principio, hominum factus, m. q. 5. 1. ad 1. — Et habitu
annos quatuordecim, sive in corpore, sive extra et 2. ad 1.
Opus suum probet unusquisque, ei _
qu0 totum corpus compactum et conne- inventus ut homo. m. q. 2. 6. ad 1. — Humilia­
corpus, nescio, Deus scit. 2 2. q. 175. 5. 6. o. — I sic in semetlpso tantum gloriam habebit, et noa l3aper omnem juncturam, etc. 2 2. q. 183. 2. ad vit semetipsum. 2 2. q. 161. 1. ad 4. m. q. 49. 6. c.
Raptum hujusmodi usque ad tertium cælum. i. q. m altero, ni. q. SO. 4. ad 5.
Qui seminat b , _ Deponite vos, s. pristinam conversationem, et q. 53. 1. c. et q. 54. 2. c. et q. 59. 3. o. et 6. c.
68. 4. c. — Et audivit arcana verba, quæ non Ii- I came sua, de came sua et metet corruptionem, i rtiirem hominem. 2 2. q. 19. 2. ad 2. — Sol non — Factus obediens usque ad mortem, in. q. 47.
cet homini loqui, i. q. 12. 9. ad 2. et 2 2. q. 75. 4. i 9\-—
2· .*.-· q,Q2, 2’ c‘ ad 3,.et
8,c occidat super iracundiam vestram. I 2. q. 47. 4. 2. o. et q. 48. 2. 3. c. et q. 49. 1. c. et 4. ad 3. et q.
ad 3. — Et ne magnitudo revelationum extollat 2 2.φ6ο.1 ad 1.— Bonum autem fac entes, non . _ Ut dFet gratiam audlentibus; n!. q.M8. 6. ad 51. 4. et q. 53. 1. c. — Propter quod et Deus
me, datus est mihi stimulus camis. 1 2. q. 79. 4.
Quæ en m semina· j _ Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei. exaltavit illum, m. q. 49. 6. c. et q. 53. I. c. et q.
c. et q. 87. 2. ad 1.. — Sufficit tibi gratia mea. 1I vent homo, hæc et metet, sup. q. 71. I. ad 1. -h U|,q#63. 3, ad ]. — Donec occurramus omnes in 54. 2. c. et q. 59. 3. o. et 6. c. — Deus est enim
2. q. 112. 5. c. — Nam virtus in infirmitate per- | Tempore enim suo metemus, non deficientes. 2
qui operatur in vobis et velle et perficere pro
perfecturn. sup. „ 8L L c
ficitur. 1 2. q. 55. 3. ad 3. — Nec enim debent filii I 2. q. 106. 3. o. — Dum tempus habemus operem
? .
bona voluntate. j. q. 83. 1. àd 3. et q. 105. 4. o.
parentibus thesaurizare, sed parentes filiis. 2 2. i mur bonum ad omnes, maxime autem ad dome] CAPUT V. — Estote imitatores Dei. 1 2. q. 19.
CAPUT III. — Propter quem omnia detrimen­
q. 101. 2. ad 2. — Sed cum essem astutus, dolo i sticos fidei. 2 2. q. 31. 2. o. — Mihi autem absii 9. ad 1. — Christus dilexit nos, et tradidit seivos cepi. 2 2. q'. 55. 4. ad 1. et 5. o. et q. 69. 2. ο. I gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christ* pfampro nobis, m. q. 47. 2. o. et q. 48. 2. c. et q. tum feci, et arbitror ut stercora, ut Christum
lucrifaciam. 2 2. q. 184. 7. ad 1. — Non quod
2
2.
q.
132.
1.
ad
1.
—
Ego
enim
stigmata
Domfc
c.
et
q.
51.
4.
c.
et
q.
53.
1.
c.
principio.
—
CAPUT XIII. — An experimentum quæritis
jam acceperim, aut perfectus sim. 2 2. q. 24. 8.
Jesu
in
corpore
meo
porto.
2
2.
q.
124.
I.
ad
1|
Fornicatio
autem
et
omnis
immunditia,
aut
avaejus, qui in me loquitur Christus? 2 2. q. 172. 1. !
ad 1. ·— Sequor autem si quo modo compreheniii.
q.
49.
1.
ad
3.
et
2.
c.
et
4.
o.
et
q.
66.
2.
3.9
ritia,
nec
nominetur
in
vobis.
1
2.
q.
72.
2.
ad
4.
b. et ad 4. et 6. b. et ad 1. — Pacem habete. 2 2. !
dam. i.
i q. li. 7. ad 1. — Quæ retro sunt oblivi»
etq.
73.5.
ad
1.
—
Aut
turpitudo.
2
2.
q.
144.
2
c.
c.
et
q.
68.
2.
ad
2.
m.
q.
87.
ad
2.
q. 29. 1. c. et q. 183. 2. ad 3. — Parentes debent i
scens 1 2. q. 13. 5. ad 2. — Quorum Deus venter
etq.
187.
5.
ad
4.
—
Aut
stultiloquium.
2
2.
q.
filiis thesaurizare, sup. q. 57. 1. 2.
148.6. c. et q. 153. 5. ad 4. — Omnis autem forni­ est. i. q. 65.' 1. c. 1 2. q. 1. 5. b.. — Nostra autem
cator, aut immundus, etc. non habet hæredita- conversatio in cælis est. 2 2. q. 23. 1. ad 7. —
EX EPISTOLA AD EPHESIOS
Qui reformabit corpus humilitatis nostræ configu­
ttUjetc.
2
2.
q.
25.
5.
ad
7.
et
q.
35.
3.
c.
et
q.
36.
EX EPISTOLA AD GALATAS
ratum corpori claritatis suæ. m. q. 45. 2. ad 3.
CAPUT I. — Qui pradestinavit nos in ade­ 3.C.2 2. q. 153. 3. o. — Aut avarus quod est idolo­
sup. q. 85. 2. c.
rum
servitus.
2
2.
q.
118.
5.
ad
4.
—
Omnia
autem
ptionem
filiorum,
i.
q.
23.
o.
m.
q.
24.
o.
—
1
CAPUT I. — Paternarum mearum traditionum
CAPUT IV. — Modestia vestra nota sit omni­
æmulator exfstens. 1 2. q. 87. 8. ad 1. et ad 3. staurare omnia in Christo, quæ in cælis, et qu^ quæ arguuntur, a lumine manifestantur, i. q. 117.
in terra sunt in ipso. m. q. 48. 6. ad 3. — Opt· 1.2. 0.2 2. q. 171. 2. c. — Omne quod manife- bus hominibus. 2 2. q. 160. 2. ad 1. — Sed in omni
CAPUT II. — In faciem ei restiti, quia repre­ I ratur omnia secundum consilium voluntatis sua) statur, lumen est. i. q. 64. 2. ad 3. et ad 5. 1 2. q. oratione et obsecratione cum gratiarum actione,
hensibilis erat. 1 2. q. 103. 4. ad 2. et 2 2. q. 33. 4. I. q. 22. f. ad 1. 1 2. q. 14. 1. ad 2. — Illuminata H2>5. ad 3. 2 2. q. 171.2. c. — Surge qui dormis, petitiones vestræ innotescant apud Deum. 2 2.
ad 2. et q. 43. 6. ad 2. — Ego enim per legem legi oculos cordis vestri, i. q. 12. 3. ad 1. — Supri et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus, q. 83. 17. o. — Pax Dei quæ exuperat omnem
mortuus sum. 2 2. q. 88. 11. ad 1. — Christo con­ omnem principatum et potestatem, et virtuteir, 12. q. 109. 7. ad 1. — Nolite inebriari vino, in sensum, custodiat corda vestra, et intelligentias
& JW est luxuria. 1 2. q. 76. 4. ad 2. et ad 4. 2 2. q. vestras. 1 2. q. 70. 3. c. 2 2. q. 29. o. — Ubique
fixus sum cruci, iil q. 49. I. ad 3. — Vivo autem et dominationem, i. q. 108. 2. ad 2. et 6, o. — B
jam non ego, vivit vero in me Christus. 2 2. q. Ipsum dedit caput supra omnem j^wavoiain.
Ecclesiam, ni
iil 130.4.
4. o. et q. 147. 8. ad 1. — Subjecti invicem, et in omnibus institutus sum, et satiari, et esu­
175. 2. ad 2. — Qui dilexit me, et tradidit sei- q. 8. 1. o. — Ut sciatis quæ sit supereminens, sûr
sup in
tatimore
timore Christi. 2 2. q. 19. 2. ad 3. 2 2. q. 104. 1.
I. rire, et abundare, et penuriam pati. 1 2. q. 24.
O.et5.c.c.principio,
principio,et
etad
ad 1.1.6.6. ad
ad2.
2. m.
in.q.
q.20.
20. 1.1.o.o. 1. ad 3. — Omnia possum in eo qui me confor­
j ; o.eto.
psum pro me. ih. q. 1.4. ad 3. — Si enim per le­ q. 96. 6. c.
gem justificatio, ergo gratis Christus mortuus coSuuS™· 2~2 F»“i£.,e55
cr s 3
'ciiigKS iis. n ?·. ik tat. itl q. 43. 4. ad 3. — Gaudet in Domino sem­
est. I 2. q. 109. 7. b.
-&“"a.ura
·φ2ς\1δ?:
'■·.«! 2-· ad 4. - Ut exhiberet sibi gloriosam per. sup. q. 4. 2. ad 1.
CAPUT IIL — O insensati Oalatæ. 2 2. q. 72.
ecclesiam, non habentem maculam, aut rugam,
2. o. 2 2. q. 158. 5. ad 3. — Quis vos fascinavit? i. vivificavit nos, et conresuscitavit, et consedert ni. q. 8. 3. ad 2. — Hoc sacramentum magnum
EX EPISTOLA AD COLOSSENSES
fecit
in
cælestibus.
in.
q.
58.
4.
ad
1.
—
Ut
ostec^
q. 117. ad 3. — Christus redemit nos de maledi­
est, ego autem dico in Christo et ecclgsia. m. q.
cto legis, factus pro nobis maledictum, iil q. 46. deret in sæculis supervenientibus abundante; 36. 3. ad 4. et q. 67. 2. ad 3. sup. q. 42. 1. c.
CAPUT I. — Et transtulit in regnum filii dile­
4. ad 3. et q. 48. 4. c. — Lex propter transgres­ divitias gloriæ suæ, in bonitate super nos
CAPUT VI. — Et vos patres, nolite ad iracun­ ctionis suæ. i. q. 41.2: ad 2. — Qui est imago Dei
sionem posita, etc. 1 2. q. 92. 4. ad 4. sup. q. 65. Christo Jesu. 1 2. q. 114. 10. ad 1. — Legem ma:
invisibilis. I. q. 35. 2. o. et q. 47. 1. ad 2. i. q. 88. 3.
2. c. — Ordinata per angelos. I 2. a. 98. 3. o. et datorum decretis evacuans. 1 2. q. 99. 1. t. diam provocare filios vestros, etc. 2 2. q. 55. ad 3. et q. 93. 1. ad 3. — Primogenitus omnis crea­
2. ad 1. — Servi, obedite dominis carnalibus, cum
6. b. — In manu mediatoris, m. q. 26. o. — Lex
Quoniam in ipso sunt
CAPUT III. — Ut innotescat principibus ei timore et tremore, in simplicitate cordis vestri, tura. i. q. 33. 3. ad 2.
pædagogus noster fuit in Christo. I 2. q. 98. 2. c. potestatibus in cælestibus per ecclesiam mult^
universa, in. q. 7. 10. o.
Pacificans per sangui— In Christo Jesus non est servus neque liber. formis gratia Dei. i. q. 117. 2. ad 1. — Ex qc< sicut Christo, etc. 2 2. q. 104. 5. ad 1. — Et vos nem crucis ejus, sive quæ in terris. Tn. q. 35.
domini, eadem facite illis, remittentes minas. 2
omnis paternitas in cælis et in terra nominatur. ’ 2. q. 65. 2. ad 1. — Non est nobis colluctatio ad­ 8. ad 1.
CAPUT IV. — Cum essemus parvuli, sub ele­ q. 31. 3. ad 3. et q. 33. 2. ad 4. et q. 45. 5. ad I' versus carnem et sanguinem. 1 2. q. 55. 3. ad 3.
CAPUT II. — In ipso inhabitat omnis pleni­
—
In
charitate
radicati,
et
fundati.
2
2.
q.
23.
&
mentis mundi eramus servientes. 2 2. q. 88. 9. o.
22. q. 123. 1. ad 1. — In omnibus sumentes scu­ tudo divinitatis corporaliter, iil q. 2. 10. ad 2.
— At ubi venit plenitudo temporis. I. q. 73. 1. ad ad 2. — Ut impleamini in omnem plenitudinert tum fidei. 2 2. q. 7. 1. ad 2.
— Qui est caput omnis principatus et potestatis,
Dei.
m.
q.
7.
10.
ad
2.
1. — Factum ex muliere, iii. q. 4L 4. c. — Quo­
m. q. 8. 4. o. — In quo et resurrexistis per fidem,
modo convertimini ad infirma et egena elementa.
CAPUT IV. — Solliciti servare unitatem se­
m. q. 66. 2. 3. 9. c. — Donans vobis omnia de­
I 2. q. 103. 2. c. et m. q. 61. ad 4. et q. 62. 7. b. ntus in vinculo pacis. 2 2. q. 29. 2. o. et 3. ad I'
licta. m. q. 84. 3. ad 3. — Et Ipsum tulit de me­
dio, affigens Illud cnici, m. q. 48. 6. ad 3. et q. 49.
3. o. et q. 52. 5. c. — Expolians principatus et
m.w

— 45 —

1

5

Ex I Epistola ad Thessalonicense*

INDEX I

potestates, traduxit confidenter, palam trium­
phans illos in semetipso. m. q. 52. 5. o. — Qu.e
sunt umbra futurorum, corpus autem Christi.
1 2. q. 107. 2. c. IU, q. 2. 10. ad 2. et q. 47. 2. ad 1.
CAPUT III. — Quod est vinculum perfectio­
nis. 2 2. q. 81. 7. c. 2 2. q. 184. 1. o. et 2. 3. c. et q.
186. 7. ad l. et q. 189.1. ad 1. m. q. 46. 3. c. — Fi­
lii, obedite parentibus per omnia. 2 2. q. 104. 5.
ad 1. — Servi, obedite per omnia dominis car­
nalibus, etc. 2 2. q. 104. 5. ad L
CAPUT IV. — Sermo vester semper in gratia
sale sit conditus, m. q. 71. 2. c.

4

EX PRIMA EP. AD THESSAL0N1CENSES
1^7

4.

Ex II Epistola ad Timotheum

M·
*· —
orare in omni Ineo.
1 2. q, Ui2. 4. ad 5. 2 2. q. 84. 3. o. — Similiter mu­
lieres In habitu ornato, cum verecundia, i. q. 95.
3. c. fi. 2 2. q. 144. 4. o. — Cum sobrietate. 2 2 q.
143. c. prine, et q. 149. o. — Ornantes se non tor­
tis crinibus, dut auru, aut margaritis vel veste
pretiosa. 2 2. q. 169. o. et q. 187. 6. c. — Docere,
mulieri non permitto. 2 2. q, 177. 2. o. ili. q. 75.1.
ad 3. et q. 7b. 4. ad 2. sup. q. 39. 1. c. — Adam non
est seductus, i. q. 94. 4. o. — Mulier autem se­
ducta in praevaricatione fuit, i, q. 94. 4. ad 1. et
ad 2. et 1 2. q. 89. 3. ad 2. et 2 2. q. 163. 1. ad 4. et
4. ad 1. — Salvabitur autem per filiorum genera­
tionem, si permanserit in fide et dilectione, m.
q. 68. l.o. — Cum sobrietate, s. 2.
CAPUT Ill. — Si quis episcopatum desiderat,
bonum opus desiderat. 2 2. q. 185. l.o. — Unius
uxoris virum. 2 2. q. 108. 4. ad 2. — Aperuit an­
gelis. 1. q. 57. 5. ad 1.
V. — Prohibentium nubere. 1 2. q.
CAPUT IV.
105. 4. ad 6. — Exerce teipsum ad pietatem. 2 2.
q. 80. c. et 2 2. q. 101. o. et q. 102.1.3. c. et q. 121.
1. ad 2. et q. 122. 5. ad 1. — corporalis
Corporalis exercita­
tio ad modicum utilis est. 1
1,2.
,2. q. 68. 7. ad 2. 2
2. q. 30. 4. ad 2. et q. 32.
32, 5. ad 4. — Pietas ad
omnia utilis est. 1 2. q. 68. 7. ad 2. et 2 2. q. 4. 4.
ad 2. et q. 32. 5. ad 4. sup. q. 99. 5. ad 4. — Qui
est salvator omnium hominum, s. 2. — Promis­
sionem habens vitæ quæ nunc est, et futura.

CAPUT IV. — Et ne quis supergrediatur, ne­
que circumveniat in negotio fratrem suum. 2 2.
q. 55. 4. ad 2. et 5. c. — Operamini manibus ve­
stris, sicut præcepimus vobis. 2 2. q. 187. 3. o. —
Nos qui vivimus, qui relinquimur. I 2. q. 81. 3.
ad 1. — Et sic semper cum Domino erimus. I 2.
q.93.5. ad 2. — Rapiemur obviam Christo in aera,
sup. q. 84. 1. ad 1. — Nos qui vivimus, qui resi­
dui sumus, sup. q. 74. 7. ad 3. — Dominus in voce
archangeli descendet, sup. q. 76. 3. c.
CAPUT V - Sine intermissione orate. 2 2. q.
83. 14. ad 4.
Spiritum nolite extinguere. 2 2. q.
189. 1. ad 4.- Omnia probate. 2 2. q. 189. 9. a. 1.
ad 1. et 10. ad 1. fin. — Ab omni specie mala abs­
tinete vos. 2 2. q. 43. 1. o. et 4. c. — Repentinus
CAPUT V. — Seniorem ne increpaveris, sed
eis superveniet interitus, sup. q. 73. 1. ad 1. — obsecra
ut patrem, m. q. 42. 2. ad 3. — Si quis
Dies Domini sicut fur. sup. q. 73. 1. ad 2.
suorum, et maxime domesticorum curam non
habet, fidem negavit, ei est infideli deterior. 2 2.
q. 32. 3. ad 1. et 9. o. 2 2. q. 189. 6. ad 1. — Qui
EX SECUNDA EPISTOLA AD
bene præsunt presbyteri, duplici honore digni
THESSALONTCENSES
habeantur, maxime qui laborant in verbo et do­
ctrina. 2 2. q. 102. 2. o. — Dignus est operarius
CAPUT I. — Supercrescit fides vestra. 2 2. q. mercede sua. 1 2. q. 114. 5. c. m. q. 49. 6. c. —
5. 4. o. — In omnibus persecutionibus vestris, et Peccantes coram omnibus argue, m. q. 55. 1. ad
tribulationibus, quas sustinetis in exemplum ju­ 1. — Hæc custodias sine præjudicio, nihil fa­
sti judicii Dei. 2 2. q. 108. 4. c. fi. — Ut digni ha­ ciens, in alteram partem declinando. 2 2. q. 89.
beamini in regno Dei. 1. q. 24. 1. c.
3. ad 3. — Quorumdam hominum peccata mani­
CAPUT II. — Cujus adventus est secundum festa sunt, præcedentia ad judicium, quorumdarn
operationem Satana. m. q. 8. 8. c. ad 1. — In autem subsequuntur. 2 2. q. 67. 2. ad 3. — Nemini
omni virtute, et signis, et prodigiis mendacibus, cito manum imposueris, sup. q. 36. 4. ad 3. —
et in omni seductione iniquitatis, J. q. 114. 4. ad Volo juvenculas nubere et procreare filios, sup.
1. 2 2. q. 178. 1. ad 2.
q. 41. 3. c.
CAPUT HI. — Non enim omnium est fides. i.
CAPUT VI. — Radix omnium malorum est cu­
q. 1.2. ad 1. — Non inquieti fuimus inter vos. 2 piditas. 1 2. q. 77. 5. ad 1. et q. 82. 4. ad 3. et q.
2. q. 35. 4. ad 3. — Neque gratis panem mandu- 84. 1. o. et 2. c. fi. et 3. ad 1. et 4. ad 4. 2 2. q. 24.
. cavimus ab aliquo. 2 2. q. 187. 3. c. et ad 5.
10. ad 2.2 2. q. 119.2. ad 1. — Usque in adventum
Domini. ni. q. 36. 1. ad 3. — Et lucem habitat
EX PRIMA EPISTOLA AD TIMOTHEUM inaccessibilem; quem nullus hominum videt, nec
videre potest. 1 2. q. 112. 5. ad 3.
CAPUT I. — Finis præcepti est charitas. 1 2. q
99. 1. ad 2. 2 2. o. 24. 2. ad 3; et q. 43. 4. ad 3. et EX SECUNDA EPISTOLA AD TIMOTHEUM
q. 44. 1. c. et 2 i. q. 170. 1. c. — Lex justo non
est posita. 1 2. q. 93. 6. ad I. et q. 96. 5. o.— Pla­
CAPUT II. — Nemo militans Deo, implicat se
giariis. 1 2. q. 105. 2. ad 10. 2 2. q. 66. 6. ad 2. — negotiis
2 2. q. 18. 3. ad 2. et 2 2. q.
Misericordiam consecutus sum, quia ignorans 182. 2. o.sæcularibus.
et q. 188. 2. ad 2. — Si negaverimus, et
feci in incredulitate. Infr. — Si ideo misericor­ ipse negabit nos. i. q. 32. 4. c. et 2 2. q. 1.6. ad 1.
diam consecutus sum, ut in me primum osten­ et 7. c. et q. 2. 5. et q. 8. 2. o. et 3. 6. c. et q. 11.
deret Christus Jesus omnem patientiam, ad in­ 2. c. — Nolite contendere verbis. 2 2. q. 10. 7. ad
formationem eorum qui credituri sunt illi, in
— Firmum fundamentum Dei stat, habens si­
vitam ætemam. 1 2. q. 87.2. ad 1. et ad 2. — Regi 1.
hoc; novit Dominus, qui sunt ejus. i.
sæculorum immortali, invisibili, soli Deo. i. q. 31. gnaculum
q. 24. I. c. fi. 2 2. q. 172. 4. b. — In magna autem
3, ad 2.
domo non solum sunt vasa aurea, etc. 2 2. q. 183.
CAPUT II. — Omnes homines vult salvos fieri. 2. c. fi. — Servum Domini non oportet litigare,
1. q. 19. 6. ad 1. et q. 23. 4. ad 3. — Pro omnibus, sed mansuetum esse ad omnes. 2 2. q. 116. l.o.
ill. q. 46. 1. ad 3. et 6. c. ad 4. et ad 6. et q. 48. 2. — Cum modestia corripientem eos, qui resisfunt
o. et q. 49. 1.3. c. et q. 68. 1. c. et q
H c. in. veritati. 2 2. q. 160. 1. ad 3.

J
ί

Ex Epistula ad Tltum

INDEX I

Ex Epistola ad Hebræos

CAPUT III. Erunt homines seipbos amante*. i
CAPUT V. - Omnis pontifex ex hominibus
I 2. q. 77. 4. o. et 2 2. q. 19. 6. o. et q. 25. 4. ad 2. assumptus est. in. q. 22. 1. o. et 3. ad I. et q.50.
el ad 3. et 7. o. et 2 2. q. 117. 1. ad let q. 153. 5. 4. ad 3. — Pro hominibus constituitur in iis quæ
jd 3. — Omnis sapientia divinitus inspirata, sunt ad Deum. in. q. 22. L c. ad 1. et 4. c. et q,
utilis est ad docendum, ad arguendum, etc. i. q. I. 26. 1. o. et q. 82. 3. c. — Propterea debet quem­
1. b.
admodum pro populo, ita etiam
m et pro semetJ. —
CAPUT IV. — in reliquo reposita est mihi ipso offerre pro peccatis, hi. q.. 22. 4. ad !..
Exauditus est pro sua reverentia,
a. in.
JU. q. 21. 3. 4.
corona Justitiæ. 1 2. q. 114. 3. b. et c.
o. — Ut offerat dona et sacrificia pro peccatis,
sup. q. 61. 9., o

EX EPISTOLA AD TITUM

CAPUT VI. — Non rursum jacientes funda­
mentum poenitentia ab operibus mortuis, m. q.
CAPUT I. — Secundum agnitionem veritatis, 84. 6. ad 2. et q. 89. 6. c. — Impossibile est eos
quæ secundum pietatem est. 2 2. q. 188. 5. ad 3. qui semel illuminati sunt, etc. et prolapsi sunt,
— Qui non mentitur Deus. 2 2. q. 110. 1. o. et 2. rursum revocari ad pœnitentiam, etc. in. q. 84.
c. — Et eos qui contradicunt, arguere, i. q. ί. I. 10. ad I. — Rursum crucifigentes sibimetipsis
b. et 8. o. et 2 2. q. 188. 5, c. — Sed Inquinata filium Dei. m. q. 84. 10. c. ad 1. fi. — Terra enim
sunt eorum mens, et conscientia, i. q. 79. 13. ad sape venientem super se bibens imbrem et ger­
2. — Confitentur quidem se nosse Deum, factis minans herbam opportunam, etc. 1 2. q. 70. 1. ad
autem negant. 2 2. q. 2. 9. o. et 2 2. q. 124. 5. o. 1. — Proferens autem spinas ac tribulos, reproba
et m. q. 7. 3. ad 2.
est, et maledicto proxima, i. q. 23. 1. ad 3. —
Caput. II. — Senes ut sobrii sint, pudici, pru­ Homines per majorem sui jurant. 2 2. q. 89. 1. o.
dentes, sani in fide, in dilectione et patientia. 2 et 4. c. 2 2. q. 98. 2. c. — Omnis controversiæ fi­
nis est juramentum, sup. q. 46. 1. ad 4. — Et in­
2. q. 60. 3. c.
cedentem usque ad interiora velaminis. 2 2. q.
CAPUT III. — Dicto obedire. 2 2. q. 104. 6. o. 17. 2. ad 4. et ad 5. — Hic enim Melchisedech, etc.
— Cum apparuerit benignitas, et humanitas sal­ cui et decimas omnium divisit Abraham. 2 2. q.
vatoris nostri Dei, non ex operibus justitæ quæ 87. 1. ad 3.
fecimus nos. 1 2. q. 98. 4. c. ni. q. 2. 11. o. et q.
CAPUT VII. — Sine patre, sine matre, sine
24. 3. fi. — Per lavacrum regenerationis, m. q.
62. 2. c. et q. 65. 1.2. c. et q. 66. 1. ad 1. et 3. 9. genealogia, neque initium dierum, neque finem
c. ad 5. et q. 67. 3. c. in. q. 84. 10. ad 1. — Et re­ vitæ habens, ni. q. 22. 6. ad 3. — Translato enim
novationis Spiritus sancti, m. q. 84. 10. ad I. — sacerdotio, necesse est ut et legis translatio fiat.
Quem effudit in nos abunde, i. q. 36. i. ad 1. — I 2. q. 107. 2. o. et 1. 4. 10. c. — Reprobatio
Haereticum hominem, post unam et secundam quidem fit præcedentis mandati propter infirmi­
correctionem, devita. 2 2. q. 11. 3. 4. c. ad 1. tatem et inutilitatem. 1 2. q. 98. 2. ad 2. — Nihil
enim ad perfectum adduxit lex. 1 2. q. 98. 2. o.
I et i. q. 1. 10. c. — Talis enim decebat, ut nobis
esset pontifex, sanctus, impollutus, segregatus
EX EPISTOLA AD HEBRÆOS
I a peccatoribus, ni. q_. 4. 6. ad 1. — Qui non habet
CAPUT I. — Tanto melior angelis effectus, etc. necessitatem quotidie, quemadmodum sacer­
m. q. 22. I. ad 1. — Qui cum sit splendor gloriæ, dotes prius pro suis delictis hostias offerre, m.
et figura substantiæ ejus. i. q. 3. 1. ad 2. — Por- q. 22. 6. ad 2. — Quod minus est a meliore bene­
tansque omnia verbo virtutis suæ. i. q. 34. 2. ad dicetur. sup. q. 19. 4. 2.
5. i. q. 114. 1. b. et 4. ad 1. — Et omnes ut vesti­
CAPUT VIII. — Talem habemus pontificem,
mentum veterascent. Et velut amictum mutabis s. 3. — Sacramentorum minister et tabernaculi
eos, et mutabuntur, i. q. 9. 1.2. o. — Omnes sunt Dei quod fixit Deus, et non homo. 1 2. q. 102. 4.
administratorii spiritus, in ministerium nostrum o. — Omnis pontifex ad offerendum munera et
missi, i. q. 112. 2. ad 1.
hostias constituitur, m. q. 22. 1. c. ad 1. — Cum
CAPUT II. — Nunc autem necdum videmus essent qui offerrent secundum legem munera
omnia subjecta ei. m. q. 20. 1. ad 3. et q. 59. 4. quæ exemplari et umbrœ deserviunt cælestium.
ad 2. — Decebat eum, etc. per passionem con­ Ibid. — Nunc autem melius sonitus est fninisummari. ni. q. 50. 1. o. et q. 52. I. c. — Propter sterium, quanto et melioris testamenti mediator
quod non confunditur, fratres eos vocare, i. q. 33. est. Gal. 3. et 1 2. q. 91. 5. c. ad 1. et q. 98. 1. o.
3. o. ni. q. 28. 3. ad 5. — Ego ero fidens in eum. et 2. ad I. et ad 2. et q. 99. 6. c. et q. 106. 3. c. et
2 2. q. 129. 6. o. — Quia ergo pueri communica- x 107. 1. c. ad 2. et 2. 3. 4. c. 2 2. q. 1. 7. ad2.—
verant carni et sanguini, m. q. 80. 1. 2. 3. o. — « **juod in melioribus repromissionibus sancitum
Et ipse participavit eisdem, ni. q. 81. 1. o. et est. 1 2. q. 91. 5. o. et q. 99. 6. o. et q. 107. 1. ad
q. 84. 7. ad 4. — Ut per mortem destrueret eum, 2. et q. 108. 1. o. 2 2. q. 95. 2. ad 3. et q. 140. 1. ad
qui mortis habebat imperium, m. q. 48. 4. 1. — Quod autem antiquatur et veterascit, prope
o. et 6. ad 3. et q. 52. 1. c. — Et liberaret eos interitum est. i. q. 10. 4. ad 3.
qui timore mortis per totam vitam obnoxii te­
CAPUT IX. — In priori tabernaculo semper
nebantur servituti/ ni. q. 48. 4. c. et q. 49. 2. o. introibant sacerdotes sacrificiorum, officia con­
— Sed semen Abrahæ apprehendit, in. q. 31. 2. summantes. in secundo autem semel in anno
o. — Unde debuit per omnia fratribus asslmilari. solus pontifex, non sine sanguine. 1 2. q. 102. 4.
HL q. 29. 3. ad 1. — Ut repropitiaret delicta po­ ad 4. et ad 5. et ad 6. — Hostiæ offeruntur, quæ
puli. in. q. 2. 4. ad 2.
non possunt juxta conscientiam perfectum fa­
CAPUT III. — Considerate apostolum, et pon­ cere servientem. 1 2. q. 98. 2. o.— Justitiis car­
tificem confessionis nostræ Jesum. m. q. 22. o. nis, usaue ad tempus correctionis impositis. 1 2.
et q. 31. 2. ad 2. et q. 59. 4. ad 1. q. 84. 7. ad 4. q. 56. 4. c. — Si enim sanguis hircorum, et tau­
rorum, et cinis vitulæ aspersus, inquinatos san­
CAPUT IV. — Non profuit illis sermo audi­ ctificat, ad emundationem carnis. 1 2. q. 102. 5.
tus, non admixtus fidei. 2 2. q. 5. 2. ad 2. — Ha­ ad 4. et 5. ad 6. et q. 103. 2. o. ni. q. 37. 4. ad
bentes ergo pontificem magnum, m. q. 22. 1. c. 3. q. 87. 4. ad 1. — Sanguis Christi emundabit

— 47 —

Î

■t

Ex Epistola S. Jacobi

INDEX I

conscientiam nostram ab operibus mortuis, ni.
q. 48. ad 3. et q. 49. 5. ad l. et iil q. 89. 6, c.

dia illi qui non fecerit misericordiam. 1. q. 21. 4.
ad 1.2 2. q. 67. 4. ad I. sup. q. 99. 5. I. — Super·
extaltat autem misericordia judicium, i. q. 21. 3,
ad 2. — Ego ostendam tibi ex operibus fidem
meam. 2 2. q. 124. 5. o. — Dæmones credunt, et
contremiscunt, i. q. 64. 2. ad 5. et 3. ad 2. 2 2. q.
5. 2. o. et q. 18. 3. ad 2. ni. q. 76. 7. c. — Fides
sine operibs mortua est, vel otiosa. 2 2. q. 2, 9.
o. 2 2. q. 124. 5. o. iu. q. 7. 3. ad 2. ·

CAPUT X. — Umbram enim habens lex futu­
rorum bonorum, non Ipsam imaginem rerum. 1 2.
q. 101. 2. c. — Nunquam potest accedentes per­
fectos facere, i. q. 1. 10. c. 1 2. q. 98. 2. o, — Ini­
tiavit vobis viam novam et invicem per velamen,
id est carnem suam. m. q. 62. 5. c. et q. 63. 3. c.
— Et sacerdotem magnum, super domum Dei.
s. 3. — Non deserentes collectionem nostram,
sicut est consuetudinis quibusdam. 2 2. q, 109. 8.
ad 1. — Voluntarie enim peccantibus nobis, post
acceptam notitiam veritatis, jam non relinquitur
pro peccatis hostia, s. 6. — Quanto magis puta­
tis deteriora mereri supplicia qui Filium Dei con­
culcaverit, etc. 1 2. q. 106. 2. ad 2. 2 2. q. 103, ad
3. et q. 189. 4. ad 1. sup. q. 8. 7. ad 2. — Quod sl
subtraxerit se, non placebit animæ meæ. i. q. 3.
2. ad 1.
CAPUT XI. — Est autem fide4 sperandarum
substantia rerum,
rerum» argumentum non apparen­
tium, i. q. 2 2. ad l.et2 2. q. 4. l.o. et22.q. 171.
3. ad
ad^2.
pla-­
2. — JSine
Sine Jide
fide autem impossibile est pla
cere Deo. 2 2. q. 2. 3. o. — Credere oportet acce(dentem
4
ad Deûm, quia est, et inquirentibus se
2,'q.
I. — A longe eas
remunerator sit. 2 2.
q. 2. 8. ad 1.
aspicientes et salutaptes, etc. i. q. 10. I. ad 4. et
q. 42. 5. ad 2. et 2 2. q. 173. I. c. — Circuierunt
ih
in melotis, fct
et in pellibus caprinis. 2 2. q. 169. 1.
ad 2. — Quibus dignus non erat mundus. 2 2,
2. q.
188. 2. ad 3. — Hi omnes testimonio fidei pro­
bati non acceperunt repromissionem. 1 2. q. 98.
2. c. sup. q. 77. 1. c.

Ex I Epistola S. Petri

'

CAPUT XII. — Nondum enim usque ad san­
guinem restitistis. 2 2. q. 188. 6. ad 3. — Non
multo magis obtemperabimus Patri spirituum
et vivemus? 2 2. q. 189. 6. c. fin. — Et sanctimo­
niam, sine qua nemo videbit Deum. 2 2. q. 81. 8.
o. — Postea cupiens hæreditare benedictionem,
reprobatus est. i. q. 23. 3. o. — Non invenit pœnitentiæ locum, quamquam cum lacrymis inquisisset eam. ni. q. 86. 1. ad 1. — Sed accessistis ad
Sion montem, et civitatem Dei viventis Jerusa­
lem cælestem. i. q. 3. 1. ad 5. — Et multorum
millium angelorum frequentiam, i. q. 50. 3. o. i.
q. 112. 4. ad 2. — Habemus altare, de quo edere
non habent potestatem, qui tentant Deum. i. q.
112. 2. c. 2 2. q. 97. 2. o. — Propter hôc et Jesus,
ut sanctificaret per suum sanguinem popu­
lum, etc. m. q. 49. l.o. — Exeamus igitur ad eum
extra ‘castra improperium ejus portantes, m. q.
46. 3. o. — Beneficientlæ autem et communionis
nolite oblivisci. 2 2. q. 31. l.o. — Talibus enim
hostiis promeretur Deus. 2 2. q. 86. 2. ad 1.

EX EPIST. APOST. S. JACOBI
CAPUT I. — Patientia autem opus perfectum
habet. 1 2. q. 66. 4. ad 2. 2 2. q. 136. 2. ad 1. et q.
184. 1. ad 3. — Vir duplex animo, inconstans est
in omnibus viis suis. 2 2. q. 53. 6. ad 2. — Ira viri
Justitiam Dei non operatur, ni. q. 15. 9. ad 1. —
Estote factore^ verbi, et non auditores tantum,
fallentes vosmetlpsos. i. q. 1. 4. c. fi. — Religio
munda et immaculata apud Deum et Patrem, hæc
est, visitare pupillos et viduas, etc. 2 2. q. 81. 1.
ad 1. — Dæmones credunt et contremiscunt, sup.
q. 16. 3. ad 1.
CAPUT II. — Qutcumque totam legem seda­
verit, offendat autem in uno, factus est omnium
reus. 1 2. q. 73. 1. ad 1.2 2. q. 5. 3. ad 3. HL q. 88.
1. c. sup. q. 99. 5. — Judicium sine misericor-

CAPUT 111. — In multis enim offendimus
omnes. 2 2. q. 184. 2. ad 2. — Si quis In verbo
non offendit, hic perfectus est vir. 2 2, q. 72.
1. ad I. —
- Lingua ignis est, universitas iniqulta— Lingua constituitur in membris nostris, quæ maculat totum corpus, ct inflammat.
Ibid. 2 2. q. S3. 12. ad 2. — Linguam nullus ho­
minum domare potest. 2 2. q. 73. 1. b. c. — Non
est ista sapientia de sursum descendens a patre
luminum» sed terrena, animalis, diabolica. 2 2.
q. 45. 1. ad 1. — Ubi zelus et contentio, ibi incon­
stantia et omne opus pravum. 2 2. q. 38. 1 o.
— Quæ autem desursum est, primum quidem
publica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis,
bonis consentiens, etc. 2 2. q. 45. 6. ad 3. — Fru­
ctus autem justltiæ in pace seminatur facientibus
pacem. 2 2. q. 29. l.o.

CAPUT IV. — Unde bella et lites in vobis
nonne ex concupiscentiis vestris? 2 2. q. 41. 2.
ad
ac­
- -1.- et 2 2. q. - 116.- 1. ad 3.
. . — Petitis,
- _ et. _non accipitis, eo quod male petatis. 2 2. q. 83. 15. ad 2.
et’ 16. c. — Amicitia hujus sæculi inimica est
Dei. 2 2. q. 144. 1.0
l.o. — Quicumoue voluerit amieus esse ίhujus sæculi, inimicus Dei constituitur.
Ibid. — Ad invidiam concupiscit spiritus. 2 2. q.
34. 6. ad 2. — Deus superbis resistit, humilibus
autem dat gratiam. 2 2. q. 162. 1. o. — Subditi
estote Deo. 2 2. q.
i. 19. 11. c. et q. 81.7. c. etzz.
et 2 2. q.
104. 4. ad 2. — Nolite detrahere alterutrum. 2 2.
q. 73. 2. o. — Qui detrahit fratri, aut qui judicat
fratrem suum, detrahit legi et judicat legem. 2 2.
q. 7,4« 2. ad 3.
CAPUT V. — Scienti bonum facere, et non
Ifacienti, peccatum est illi. 1 2. q. 71. 7. ad 3. 2 2.
q. 2. 5. ad 3. — Patientes estote.
estoté. 1 2. q. 66. 4. ad
«2. et 2 2. q. 128. c. et q. 136. 1. o. et 5. c. — Oleo,
in nomine Domini, m.
ni. q. 72. 3. c. — Inducat
presbyteros Ecclesiæ. sup. q. 31. 2. c. — Et oratio fidei salvabit infirmum. 1’ 2. q. 102. 5. ad 3. m.·
q. 65. 1. ad 4. et q. 48. 1. ad 1. — Et si in peccatis
sit, dimittentur ei. m. q. 65. 1. c. su q.
- 25. 1. C.
— Qui converti
li tecerit,
fecerit, etc. i.
i q.
~ 117.
” 1. 2. o.2 2.
q. 189. 9. c. ·— Confitemini alterutrum peccata
vestra, sup. q. 8. 1. 1.

EX PRIMA

EPIST.

APOST.

S.

Ex II Epbtola S. Petri

INDEX I

hoOisest fide et sne. 2 2. q. 2. 10. o. sup. q. 36. 2.
ad 2. — Ut nos offerret Deo, mortificato» quidem
cime, vivificatos autem spiritu. 2 2. q. 88. 11. ad
Ί. — In quo et iis qui in carccre erant, spiritu
'veniens pnedicavlt, qui Increduli fuerant ali­
tando, quando expectabant Del patientiam in
diebus Noe, cum facta esset arca, iil q. 52. 2. ad
L — Quod et vos nunc similis forrnæ, salvos fa·
: det baptisma, iil q. 66. 11. ad 3. — Conscientia;
interrogatio in Deum. i. q. 79. 13. c. — Per
resurrectionem Jesu Christi a mortuis. ,Hi. q. 56,
11. ad 4. et q. 62. 5. ad 1. et ad 3.
j CAPUT IV. — Propter hoc enim evangelizaI tum est et mortuis, iil q. 52. 2. ad 3. — Si autem
ut Christianus, non erubescat. 2 2. q. 124. 5. ad 1.
t CAPUT V. — Cum apparuerit princeps pasto­
rum. iu. q. 8. 6. ad 3. — Dominus superbis resiIstit, humilibus autem dat gratiam. 2 2. q. 162. 1.
Io.— Ipsi cura est de vobis, i. q, 22. 2. ad 2. i. q.
1103.5. c. — Salutat vos Ecclesia, quæ est in BaI bylone. m. q. 8. 4. c. ad 2.

CAPUT III. — Scirnus quoniam cum apparue­
rit, similes ei erimus, i. q. 4. 3. o. et q, 12. 1. o. et
2. ad I. et 5. c. et 6. ad 1. et 2 2. q. 1.2. ad 3. —
Videbimus eum sicutl est. 2 2. q. 1.2. ad 3. sup.
q. 92. I. c. — Omne peccatum est iniquitas. 2 2.
q. 110. 4, ad 3. et q. 159. 1. ad I. — In hoc appa­
ruit Filius Dei, ut dissolvat opera diaboli, m. q.
15. 2. ad 3. — Omnis qui natus est ex Deo, pec­
catum pon facit, quia semen ipsius manet in
eo: et non potest peccare, quia ex Deo natus
est. 1. q. 62. 3. c. et 2 2. q. 24. 11, ad 1, —
Omnis qui non est justus, non est ex Deo; et
qui non diligit fratrem suum. 2 2. q. 44. 7. c. —
Nos scimus, quoniam translati sumus de morte
ad vitam, quoniam diligimus fratres. Ibid. —
Omnis qui odit fratrem suum, homicida est. 2 2.
q. 34. 3. o. — Omnis homicida non habet vitam
æternam in se manentem. 1 2. q. 88. 6, ad 3. et q.
100. 8. ad 3. 2 2. q. 13. 3. ad 1. et q. 73. 3. 2 2. q.
154. 3. o. — Et nos debemus pro fratribus ani­
mas ponere. 2 2. q. 26. 5. ad 3. — Non diligamus
verbo neque lingua, sed opere et veritate. 2 2.

EX SECUNDA EPIST. APOST. S. PETRI

CAPUT IV. — Nolite credere omni spiritui,
sed probate spiritus, si ex Deo sunt. 2 2. q, 189.
9. a. 1. et ad 1. 10. ad 1. — Deus charitas est,
2 2. q. 23. 20. — Ipse prior dilexit nos. m. q. 1. 1.
c. — Qui manet In charitate, in Deo manet, et
Deus in eo. 1 2. q. 28. 2. o. 1 2. q. 66. 6. c. — Ti­
mor non est in charitate, sed perfecta charitas
foras mittit timorem. 2 2. q. 19. 6. o. et 8. ad 2.
10. c. et m. q. 7. 6. ad 3. — Timor pœnam habet.
2 2. q. 19. 2. ad 4. — Qui timet, non est perfectus
in charitate. 2 2. q. 19. 10. o. — Si quis dixerit
quoniam diligo Deum, et fratrem suum odit
mendax est. 2 2. q. 110. 1. ad 2. — Qui non dili­
git fratrem suum quem videt, Deum quem non
videt, quomodo potest diligere? 2 2. q. 26. 2. ad
1. — Et hoc mandatum habemus a Deo, ut qui
diligit Deum, diligat et fratrem suum. 2 2. q. z5.
l. o. et q. 44. 7. o.
CAPUT V. — Et omnis qui diligit eum qui
genuit, diligit et eum qui natus est ex eo. 2 2.
q. 2. 8. ad 3. — In hoc cognoscimus quoniam
diligimus natos Dei, cum Deum diligamus et
mandata ejus faciamus. 2 2. q. 25. 1. o. et q.
44. 2. o. — Hæc est charitas Dei, ut mandata
ejus custodiamus. 2 2: q. 25. l.o. — Et man­
data ejus gravia non sunt. 1 2. q. 107. 4. o. —
Omne quod natum est ex Deo, vincit mundum.
m. q. 15. 3. ad 2. — Tres sunt qui testimonium
dant in cælo, Pater, Verbum, et Spiritus sanctus,
i, q. 30. 3. o. et q. 31. 1. o. et q. 41. 6. o. — Et hi
tres unum sunt. i. q. 31. 2. ad 4. et q. 39. 2. 3. 6.
o. — Omnis qui natus est ex Deo, non peccat, sed
gratia Dei conservat eum. s. 3. — Et malignus
non tanget eum. m. q. 29. 1. ad 3. — Et mundus
totus in maligno positus est. s. 2.

CAPUT 1. — Per quem maxima et pretiosa
nobis promissa donavit, i. q. 13. 9. ad 1. — Et
! ptfhoc efficiamini divlnæ consortes naturæ. i. q.
13.9. ad 1. 1 2. q. 110. 3. 4. c. et q. 112. 1. c. et q.
113.9. c. et q. 114.3. c. fi. 2 2. q. 19. 7. c. m.q. 2.
j 10. ad 1. et q. 3. 4. ad 3. et q. 62. 1. 2. o. — In'
scientia autem abstinéntia. 2 2. q. 146. 1. c. —
J Satagite, ut per bona opera vestra, certam voca'tionem et electionem faciatis.’ i. q. 23. 8. c. —
I Omnis scriptura prophetiæ propria interpreta­
tione non fit. 2 2. q. 171. 3. ad 1. et*6. b. '
CAPUT II. — Deus angelis peccantibus non
pepercit, i. q. 64.2. o. 1 2. q. 80. 4. ad 2. et m. q. 4.
l. c.ad3. etq.6. 2. ad 2. et q. 46. I.ad4. q. 86. 1.
c. — In judicium reservari, sup. q. 89. 8. 3. —
Angeli cum sint fortitudine et virtute majores.
i.q.93.3. o. et q. 96. 1. ad 1. et q. 108.2. ad 3. et
q. 112.1. ad 4. et 1 2. q. 5. l.ad 3. 2 2. q. 172.2. c.
— Non portant adversum se exeerabile judicium.
m. q. 36.2. ad 3. — Oculos habentes plenos adul­
terii, et incessabilis delicti. 2 2. q. 154. 1. ad 3. —
A quo quis superatus est, hujus et servus est.
i. q. 63. 8. c. 2 2, q. 64. 2. ad 3. m. q. 48. 4. c. ad
3. —Canis reversus ad vomitum, etc. 2 2. q. 189.
9. ad 2.
M

CAPUT III. — Novos vero cælos, et novam
terram, et promissa ejus expectamus. 2 2. q. 17.
5. ad L —Crescite in gratia. 1 2. q. 66. 2. ad 1. et
q. 112. 4. o. et 2 2. q. 5. 4. ad 3. — Cæli ardentes
solventur, sup. q. 74. 2. c.

PETRI

CAPUT I. — Prophetæ non sibimetipsis, vobis
autem ministrabant. 2 2. q. 174. 2. c. ad 1. et 6. c.
— In quem desiderant angeli prospicere, i. q. 58.
I. ad 2. 1 2. q. 97. 4. ad 3. — Non corruptibilibus
auro et argento redempti estis, sed pretioso san­
guine, quasi agni immaculati Christi, in. q. 48. 4.
ad 3. et 5. c. et q. 49. 5. ad 1.
CAPUT II. —- Omnes honorate. 2 2. q. 103. 1.
ad 3. — Servi, subditi estote In omni timore do­
minis, non tantum bonis et modestis, sed etiam
discolis. 2 2. q. 69. 1. c. et q. 88. 10. ad 2. — Chri___
stus passus est pro nobis, iil q. 48. 6. o. — Ut
peccatis mortui, justitiæ vivamus. 2 2. q. 88. 11.
ad_________________________________________
CAPUT III. — Parati semper ad satisfaciendum omni poscenti vos rationem de ea quæ in

Ex II Epistola S. Joannis

EX PRIMA EPIST. APOST. S. JOANNIS

CAPUT I. — Quod audivimus, quod vidimus EX SECUNDA EPIST. APOST. S. JOANNIS
oculis nostris, quod perspeximus, i. q. 12. 12. o.
CAPUT II. — Qui dicit se nosse Deum, et man­
CAPUT I. — Et hæc charitas, ut ambulemus
data ejus non custodit, mendax est. 2 2. q. 111. 1. secundum mandata ejus. 1 2. q. 99. 1. ad 2. — Qui
c. ad 4. — Qui dicit se in Christo manere, debet, non confitentur Jesum Christum venisse in car­
sicut ille ambulavit, et ipse ambulare, ni. q. 14. nem. in. q. 16. 3. 4. 7. c. — Videte vosmetipsos,
l.o.— Si quis diligit mundum, non est charitas ne perdatis quæ operati estis, m. q. 89. 4. 5. 6. o.
Patris in eo. 2 2. q. 188. 2. ad 3. — Omne quod
in mundo est, concupiscentia carnis est, et conEX TERTIA EPIST. APOST. S. JOANNIS
cupiscentia oculorum, et superbia vitæ. 1 2. q. 77.
b, o. et q. 108. 3. ad 4. — Qui negat Filium, nec
Patrem habet; qui autem confitetur Filium, et
CAPUT
Qui bene facit, ex Deo est. 2 2. q.
Patrem habet. 2 2. q. 3. 1. ad 2. et ad 3, et 2. o. — 31. 2. ad
docebit vos de omnibus. 2 2. q. 8. 4. ad 1.

— 49 —
4 — Summa Theologica. - VL

I

«g ;
•s

/L

INDEX I

EX EPISTOLA .APOST. S. JUDÆ
CAPUT I. — Angelos qui non servaverunt
suum principatum, sed dereliquerunt suum do­
micilium, in judicium magni diei, vinculis aeter­
nis sub caligine reservavit, sup. q. 89. 8. c. —
Cum Michael archangelus cum diabolo disputan*
altercaretur de Moysi corpore, non est ausu*
judicium inferre blasphemiæ, sed dixit: Imperet
tibi Deus, 2 2. q. 76. 4. ad 1.

EX APOCALYPSI SANCTI JO ANNI S
CAPUT I. — Qui est, et qui erat, et qui ventu­
rus est. i. q. 13. 11. o. et q. 39. 8. fi. — Et prin­
ceps regum terræ. I. q. 13. 7. ad L et ad 6. — Et
qui eum pupugerunt. 1». q. 46. 4.6. c. — Ego sum
alpha et omega, principium et finis, i. q. 1. 3. ad
1. et 7. c.
CAPUT II. — Quod charitatem tuam primam
dereliquisti. 1 2. q. 71. 4. c. et m. q. 79. 6. ad 2.
et q. 84. 10. c. — Vincenti dabo edere de ligno
vitæ, quod est in paradiso Dei mei. i. q. 102. 1. ad
4. — Vincenti dabo manna absconditum. 1 2. q.
112. 5. c. — Et dabo illi calculum candidum, et
in calculo nomen novum scriptum, i. q. 13. 3. o.
— Quod nemo scit, nisi qui accipit. 1 2. q. 112.
5. c.

■ Λ ‘ ■

Ex Apocalypsi S. Joannk

CAPUT XIL — Et signum magnum apparuit
in cælo, mulier amicta sole. 1 2. q. 103. 3. ad 4.
— Et cauda ejus trahebat tertiam partem stel­
larum cæli. et misit eas in terram, i. q, 63. 8, o.
— Et projectus est draco ille magnus, serpens
antiquus. 2 2. q. 165. 2. ad 3. et ad 4.
CAPUT XIII. — Agni qui occisus est ab origine
mundi, m. q. 83. l.c. — Et faciet omnes, etc.
habere characterem in dextera manu, aut In
frontibus suis. m. q. 63. 3. ad 3.
CAPUT XIV. — Et cantabant quasi canticum?
novum. 2 2. q. 152. 5. ad 3. — Aut acceperit cha­
racterem in fronte sua, aut in manu sua. s. I3.f
— Beati mortui qui in Domino moriuntur. 2 2.:
q. 124. 5. o.
'
'■
Quia solus pius es. 2 2, q. 101
CAPUT XV.
1. ad 2.
Qui habebant characterem be
CAPUT XVI
stiæ. s. 13. — Qui
». es, et qui eras sanctus, s. I. Quantum glorificavit se et in deliciis fuit, tantum
date illi tormentorum, sup. q. 8. 7. L et 99. 1. c.
CAPUT XIX. — Et cecidi ad pedes ut adorarem
eum, et dixit mihi: Vide ne feceris. 2 2. q. 94.
Qui acceperunt cha2. ad 1. et q. 103. 2. ad 1
racterem bestlæ. s. 13.
Nec acceperunt characterem
CAPUT XX
ejus in frontibus, aut in manibus suis. s. 13
Et libri aperti sunt. i. q. 24. 1. ad.l.
• Ecce tabernaculum Dei cum
CAPUT XXI
102. 4. ad 2. — Et absterget
hominibus 1 2.

CAPUT 111. — Tene quod habes, ut nemo ac­
cipiat coronam tuam. i. q. 23. 6. ad 1.
L— Qui vi
vi ­
cerit, dabo el sedere me cum in throno meo. ni.
q. 58. 4. ad 3. — Hæc dicit qui habet elavem Da­ neque dolor erit ultra. 2 2. q. 82. 4. ad 3.
— Ecce nova facio omnia, i. q. 73. 1. ad 3. —
vid. sup. q. 19. 2. c.
Primum cælum et prima terra, sup. q. 74. 5. 2.—
CAPUT IV. — Qui est, et qui erat, et qui ven­ Vidi
.............
cælum novum et terram
‘
novam, sup.
. q. Ί.
91
turus est. s. 1. — Et propter voluntatem tuam l.c. — Γ
Ego sum alpha et omega,
’
'initium
' ‘
et fink
erant, et creata sunt. i. q. 19. 4. o. et q. 20. 5. c. S- 1
Et habebat murum magnum et altum, haet q. 25. 5. c. et q. 45. 6. c. et q. 46. 1. c. et 1 2. q. bentem duodecim portas, et in portis angelo*
110. 1. c. et m. q. 86. 2. c. — Vidi et ecce in cælo duodecim, r'
----et ---------nomina ’inscripta
duodecim tri­
ostium apertum, sup. q. 17. 1. ad 1.
buum. in.
m. q. 31.2. ad 22. — Mensura hominis, qua
est angeli. 1 2. q. 90.
Ί. 1. c. — Et civitas non
CAPUT VI. — Usquequo, Domine, sanctus, »eget sole et luna, ut luceant
in ea. 2 2. q. 47. 5.
et verus, non judicas et vindicas sanguinem no­ ad 2
2. — Nam charitas Dei illuminabit eam, et lustrum? 2 2. q. 83. 8. ad 2. — Et vidi sub altare cema
ejus est agnus, i. q. 12. 5. c
Et port?
animas interfectorum, sup. q. 93. 1. c.
ejus non claudentur per diem. 1. q. 73. 1/2. c
•
CAPUT VII. — Et absterget Deus omnem laCAPUT XXII. — Et ostendit mihi fluvium
aquæ vivæ, tanquam crystallum, procedentem
3. — In medi:
CAPUT VIII
Λ
» Dei et. agni. I1 2.< - q. 2. 1.- ad 3
Factum est silentium in cælo deβ sede
quasi media hora. m. q. 60. 8. o». — Et alius an­ piateæ et ex utraque parte fluminis lignum vita
3. o
o. — Per
gelus venit et stetit ante altare, habens thuri- afferens fructus duodecim. 1 2. q. 70. 3Ϊ
bulum aureum, et data sunt el incensa multa, etcI singulos menses reddens fructum suum. 1 2. q
102. 2. o. et 4. c. — Γ
Et folia ligni ad sanitatem
m. q. 37. 3. ad 4. 1IL q. 83. 5. ad 2.
gentium. 1 2. q. 70. 3. oo. — Et omne maledictuit
CAPUT IX.—ΓIn diebus illis quærent homine* non erit amplius. 1 2. q. 59. 3. ad 1.
Et vide-’
mortem, et non invenient, sup/q. 76. 2. c.
bunt faciem ejus. 2 2. q. 23. 1. ad 1
• Et nor.
CAPUT X. — Levavit manum suam ad cælum egebunt lumine lucemæ, neque It
et juravit per viventem in sæcula sæculorum quoniam Dominus Deus illuminabit illos.
— Ego sum alpha et omega, primus et novissi
2 2. q. 89. 10. ad 4.
mus, principium et finis, s. 1. ’— rVeni,
’
Dornin:
CAPUT XI. — Qui es, et qui eras, et qui ven Jesu. m. q. 44. 3. ad 3. — C
.............
...............
Gratia
Domini
nostr
turus es. s. 1.
Jesu Christi, cum omnibus vobis, m. q. 7.7. ad 2

INDEX SECUNDUS
UNIVERSÆ SUMMÆ THEOLOGIGÆ DOCTRINAM
AD LOCOS COMMUNES, SEU DOCTRINÆ CHRISTIANÆ CAPITA

ALPHABETI ORDINE REVOCATA CONTINENS

Ex supplemento
Absolutio,
Animæ exeuntis e corpore qualitas et pœna
Annexa matrimonii et redditio debiti,
— sacramenti ordinis,
Aureolæ,

Abstinentia,
Acceptio personarum,
Ad accusationem justam pertinen

Acedia,
Actio - angelorum in homine,
— corporalis creaturae,
Ad actionem hominis pertinentia,
Actus - humani sequentes rationem
bonitatis,
— imperati a voluntate,
Adjuratio,
Adoptio Christi,
Adoratio - Christi,
Adulatio,
2
Adulterium,
2
Æqualitas divinarum personarum ad
invicem,
Ætemitas Dei,
Affabilitas,
2
Ambitio,
2
Amicitia,
2
Amor - Dei,
— ut est nomen Spiritus sancti,
— seu dilectio angeli,
Amor,
1
Amoris - causa,
1
— effectus,
1
Angelus, i. a q.50 usque 64. et a_106 • usque
Anima, in genere.
ii. q. 87 usque q.
Quomodo anima conjucta intèlligat
corporalia,
------ intellectiva cognoscat seipsam,
------ humana cognoscat quæ supra
se sunt,
Annunciatio B. Virginis
Apostasia,
Ascensio Christi,
Astutia,
Avariatia,
Audacia,
i.

115
117 I

D

Baptismus Joannis,
Baptismi - effectus,
— minister,
— sacramentum.
Baptismum suscipientes,
Ad baptismum concurrentia præpa
ratoria,
Baptizatio Christi,
Beatitudo Dei,
Beatitudo hominis in quo consistat
— quid sit, et quid requirat
Beatitudinis adeptio,
Beatitudines ipsæ,
Ad beatitudinem requisita,
Bellum,
Beneficentia,
Blasphemia - in generali,
— in speciali,
Bonitas - Dei,
— humanorum actuum in generali,
— humanorum actuum exteriorum,
— humanorum actuum inferiorum
voluntas,
Bonum - in communi,
— circa passiones animæ,
— facere, et declinare a malo

Ex supplemento·
OU I

12
57
55
113
127 I

Beatitudo sanctorum et eorum mansiones
Beatorum dotes,
Beatorum resurgentium conditiones,
Bigamia,
Irregularitas inde contracta,

‘1 '.

index II
Confessionis - minister,
— qualitas,
— quidditas,
— sigillum,
Consensus - coactus,
— objectum,
Contritio,
Contritionis * effectus,
— quantitas,
— objectum,
— tempus,.
Corporum resurgentium integritas,
— beatorum agilitas,
— beatorum claritas,
— beatorum subtilitas,
— damnatorum resurgentium conditiones.

D
8
9
7

47
2 2. q. 15
Caecitas mentis.
48
2 2. q. 115
Castitas.
m. q. 71
Catechismus,
5
i. q· 49
Causa mali,
3
1. q«
Causa prima omnium entium,
o
2 2. q. 23
Charitas - secundum se,
o 2. q. 24
4
— comparatione subjecti,
80
2. q. 25
— quantum ad objectum,
84
— quantum ad ordinem diligendo­
85
3. q. 26 I
rum,
83
2. q. 27
— quantum ad dilectionem,
’86
Charitatis effectus exteriores,
2. q. 27
o 2. q. 30
— effectus interiores,
— effectus quantum ad miseriD
2 2. q. 30
cordiam,
2 2. q. 29
— effectus quantum ad pacem,
1 2. q. 100
Decalogus,
Christo convenientia ut est subjectus
2 2. q. 87
HI. q· 20 Decimæ,
Patri.
m. q. 14
III. q, 70 Defectus a Christo assumpti,
Circumcisio,
hi. q.
15
III. q. 37 — animæ a Christo assumpti
Circumcisio Christi,
1 2. . 31.32. 33. et 34
7 Delectatio,
Circumstantiae humanorum actuum, 1 2. q·
hi. q. 52
Clementia,
2 2. q· 157 Descensus Christi ad inferos,
ni. q. 29
Desponsatio matris Dei,
Cognitio - angeli,
2 2. q·
2 2. q. 75
Densio,
— angelorum ex parte immaterialium, i. q·
2 2. q. 20
Desperatio,
— angelorum quantum ad res ma2 2. q. 73
te riales,
i. q· 57 Detractio,
2 2. q. 82
— animæ separatæ,
I. q· 89 Devotio,
.usque 5
i.
— divinarum personarum,
i. q- 89 Deus,
2. q. 27
Dilectio,
Comparatio angelorum ad corpora,
i. q·
2 2. q. 37
52 Discordia,
1 q·
— angelorum ad locum.
L q. 47
Distinctio rerum in communi,
Conceptio Christi secundum princi­
— rerum in speciali,
HI. q·
q- 48
pium activum,
Divina beatitudo,
q. 26
— Salvatoris secundum materiam
30 — nomina,
q- 23
corporis.
q
30 — potentia Dei,
q· 25
Concupiscentia,
I 2 q
q· 28
Conditio corporis just it iæ
q 99 Divinæ relationes.
2 2 q. 95
Divinationes,
— corporis prolis generandæ in statu
ni q. 42
innocentia,
I. q. 100 Doctrina Christi,
— sacra,
— primi hominis secundum intelle­
q.
1 2 q· 35
Dolor secundum se,
ctum,
q·
96
— scientia prolis generandæ,
q« 101 Dominium hominis in statu innocentias, i, q
2 2. q- 68
IH. q· 72 Dona,
Confirmationis sacramentum,
Consensus comparatione finis,
1 2. q· 15 Donum quod est nomen Spiritus sancH,
q. 38
q..!39
Consilium quod præcedit electionem, I 2. q·· 14 — respondens fortitudini,
2.’ q· 103
Ad conservationem speciei per ge­
Dulia,
nerationem pertinentia,
q· 98
Conversatio Christi,
in. q- 40
E
Conversio panis et vini in sanguinem
et corpus Christi,
HI. q· 75
2 2. q· 150
2 2. q· 38 Ebrietas,
Contentio,
2. q. 13
2 2. q· 33 Electio,
Correctio fraterna,
2 2. q· 32
Consilii donum quod respondet
Eleemosyna,
2 2. q· 120
2 2. q· 54 Epiichia, seu Epicheia,
prudentiae,
2 2. q- 155 Ad statum episcoporum pertinentia ,2 2. q· 185
Continentia,
Contumelia,
2 2. q· 72 Eucharistiæ - effectus,
in. q· 79
Creatio,
I. q· 45 — forma,
Hl. q. 78
Creatura una quomodo movet aliam
III. q. 74
q- 109 — materia,
Crudelitas,
2
HI. q·
q· 159 — minister,
Curiositas,
2 2. q- 167 — sacramentum,
Hl. q. 73
Custodia bonorum angelorum,
i. q. 113 — ritus,
IH. q. 83
— usus,
III. q· 80
In Eucharistia remanentia accidentia, III. q· 77
Ex supplemento.
Existentiæ modus in hoc sacramento, HI. q. 67
18 Existentia Dei in rebus,
Clavium - effectus,
8
q.
17 Exorcismus,
— minister
nr q- 71
17
— potestas,
De nls in quos clavium usus exerceri potest, 20
Ex supplemento.
57
Cognatio legalis,
87 Excommunicatio,
Conditio quam habent resurgentes,
21
6 De his qui possunt excommunicare,
Confessio et ejus necessitas.
22
Confessionis - effectus.
10 De participatione cum excommunicatis,
23

— 52 —

;·:λ »

- ·~

INDEX II
Extreniæ unctionis sacramentum,
Effectus hujus sacramenti,
Minister hujus sacramenti,
Quibus hoc sacramentum conferri
debeat, et qua parte,
De iteratione hujus sacramenti,

29
30
31
33

F

Quomodo homo factus sit ad imagi­
nem et similitudinem Dei,
Homo quantum ad essentiam,
Homicidium,
Honestas,
Humanorum actuum principium ex­
terius,
Humilitas,
Hypocrisis,

I

Facere bonum, et declinare a malo, 2
Falsitas,
Fatuin,
Fides quantum ad ejus actum inte­
2
riorem, scilicet credere,
— quantum ad ejus actum exterio­
2
rem, scilicet confiteri,
— quantum ad ejus habitum et
2
ipsam fidem,
2
— quantum ad ejus objectum,
Fidei habitus quantum ad habentes
ipsam,
2
— habitus quantum ad ejus causam, 2
— effectus,
2
Finis ultimus in communi,
— productionis hominis,
2
Fortitudo,
2
Fortitudinis partes in communi,
Fraus quæ committitur in emptio­
2
nibus et venditionibus,
Fructus,
Fruitio quæ est actus voluntatis,
Furtum et rapina,
2

2
i
i

q. 79
q. 17
q. 116

2. q.

2

2. q·

3

2. q2. q.
2. q.
2. q*
2.
2. q

5
6

2. q.
2. q.
2. q.
2.

77
70

5
93
2. q. 123
2. q. 128

66

Ex supplemento,
Filii illegitime nati,

68

G
Gaudium,
2 2.
Gloria inanis,
2 2.
Gratia Christi in incarnat. assumpta,
in.
Gratis - causa,
1 2.
— Dei essentia,
1 2.
— divisio,
1 2.
— effectus,
1 2.
— gratis datæ quantum ad genera
linguarum,
2 2.
— necessitas,
1 2.
2 2.
Gratia miraculorum,
— primi hominis,
I.
—- quantum ad ejus causam,
1 2.
— quantum ad ejus effectus,
1 2.
— sermonis sapientia sive scientiæ, 2 2.
Gratitudo,
2 2.
Gubernationis divinæ effectus in spe­
ciali,
Gubernatio rerum in communi,
2 2
Gula,

-, 28
qq. 132
q.
q.
q.
q.
q.

Z
112
110
111
113

q.
q.
q.
q.
q·
q·
q.
q·

176
109
178
95
108
113

177
106

q· 104
q· 103
q· 148

H
Habitus in generali quantum ad sub­
2 2. q·
stantiam eorum,
2. q·
Habitus subjectum,
Habituum - causa quantum ad aug­
2. q·
mentum,
2. q·
— causa quantum ad generationem,
2. q·
— corruptio et diminutlo,
1 2.
— distinctio,
2 2. q
Hæresis,

49
50

52
51
53
54
111

L q- 93
1. q- 75
2 2. q- 64
2 2. q· 145

2. q· 109
1 2. q· 162
2 2. q·

Jactantia,
2 2. q·
Ideæ,
1. q·
Idololatria,
2 2. q.
Jejunium,
2 2. q·
Ignorantia causa peccati ex parte
rationis,
J 2. qImago,
2. q<
Immutabilitas Dei,
I. q·
Impositio nominis Jesu,
III. q·
Imprudentia,
2 2. q.
Impugnatio malorum angelorum,
I. q·
Incontinentia,
2 2. q·
2 2. qInfidelitas,
Infinitas Dei,
I. q·
Ingratitudo,
2 2. q·
Ingressus religionis,
2 2. q·
Injuriæ in personam proximi com2 2.
missae,
Injustitia,
2 2. q·
Injustitia advocatorum,
2 2. q·
2 2. q<
— judicis,
2 2.
— rei in sua defensione,
2 2. q
— testis in testificando,
2 2. q.
Inobedientia,
2 2. q·
Intellectus donum,
Intellectus noster quid cognoscat in
corporalibus,
I. q·
1 2. q·
Intentio quæ est actus voluntatis,
2 2. q·
Intimiditatis vitium,
2 2. q.
Invidia,
Involuntarium,
1 2. q·
1 2. q·
Ira secundum se,
2.
Iracundia,
Iræ - causa effectiva et remedia,
i 2. q— effectus,
i 2. q·
1 2. q·
Irascibilis passiones,.
2 2. q·
Ironia,
2 2. q·
Irreverentia Dei,
2 2. q·
— rerum sacrarum,
2 2.
„ udiclum,
2 2.
Juramentum,
2 2.
Jus,
1 2. q. 113. et
% ustificatio,
2 2. q.
Justitia,
ustitia commutativa et distributiva, 2 2. q.
— et gratia primi hominis,
i. q.
— et misericordia Dei,
i. q·

112
15
94
147

76
35
9
37
53
113
156
10
7
107
189
59
71
67
69
70
105
8
89
12
26
36
6
46
158
47
48
40
113
99
97
60
89
57
114
58
61
95
21

Ex supplemento. *
Indulgentia,
De his qui possunt facere indulgentias.
Quibus valent indulgentiae,
Ignis ultimæ conflagrationis,
Impedimenta matrimonii,
Impedimentum affinitatis,
— cognationis spiritualis,
— conditionis servitutis,
— consanguinitatis,
— disparitatis cultus,
— frigiditatis, maleficii, furiæ, et amentiae,
— voti solemnis,
— voti et ordinis,

— 53 —

25
26
27
74
50
55
56
52

59
58
61
53

'i.

INDEX Π
Modus unionis ex parte humanitatis.
— unionis ex parte partium humanæ
nature.
Mors Christi.
Motivum voluntatis,
Motus localis angelorum,
Mulierum ornatus,
Mutatio creaturarum a Deo,

Impedimentum superveniens matrimonio
consummato, quod est fornicatio,
Judicium generale quo tempore et loco fiet,
Forma judicis venientis ad judicium,

Laus Dei.
22
Legalia circa puerum Jesum observata, m
In nova lege contenta.
I2
Legis - humanæ mutatio,
12
— humanæ potestas.
12
— novæ ad veteremcomparatio, 1 2
— veteris præcepta,
12
Legum - differentia,
12
— effectus,
12
Lex in communi.
12
— in speciali.
12
Lex humana secundum se,
12
— naturalis,
12
— nova.
12
— vetus secundum se,
12
Liberal itas,
22
Liber vitæ,
i
Liberum arbitrium,
i
Litigium,
22
Loctutiones angelorum,
i
Luxuria.
22
Luxuriæ partes,
22

ill. q
Hl. q

Ex supplemento.
Matrimonium,
Matrimonii error,
Matrimonium inquantum sacramentum est,
Matrimonii definitio,
Misericordia Dei respectu damnatorum,
Mundi qualitas, et resurgentium post judicium

Nativitas Salvatoris,
Natura prima omnium entium,
N egligentia,
Negotiatio,
Nomen Dei,
— Spiritus S. quod est amor.
— Spiritus S. quod est donum

Ex supplemento
” à’
Nuptiæ secundæ,

Ex supplemento
Libellus repudii,

Magnanimitas,
2
Magnificentia,
2
Maledictio,
2
Malitia - actuum interioris voluntatis, 1
— actuum humanorum in generali, 1
— actuum humanorum exteriorum, 1
— culpæ angelorum,
Malum,
Malum circa passiones animæ,
Manifestatio Christi nati,
Mansuetudo,
2 2
Martyrium,
2 2
Mediator Dei et hominum Christus
Memoria,
Mendacium,
Meritum quod est effectus gratiæ co­
opérants,
Miracula Christi in generali,
— speciali,
Misericordia Del,
Missio angelorum,
— divinarum personarum,
Modestia in communi,
— in exteriori apparatu,
— exterioribus motibus corporis,
Modus assumptionis humanæ quan­
tum ad ordinem,
— cognitionis angelicæ,
— cognitionis propheticæ,
— conceptionis,
— emanationis rerum a principio
— et ordo intelligendi,
— quo Christus usus est in sacra
mento Eucharlstiæ,
— quo voluntas movetur,
— unionis Verbi incarnati,
— unionis personæ divinæ,

Obedientia,
Oblatio,
Oblatio Christi in templum
Observantia,
item 2
Odium,
1. 2. q.
Officia hominis in generali.
Opus creationis creaturæ corporalis
— distinctionis secundum se, et
primæ diei,
— secundæ diei,
— tertiæ diei,
— ornatus quantum ad quartam diem,
— quintæ diei,
— sextæ diei,
Omnes septem dies in communi.
Oratio,
2
Ordinatio angelorum secundum hierarchias,
— angelorum malorum,
Ordo conceptionis,
— creationis ad distinctionem.
Origo divinarum personarum,
q. 160

Ex supplemento.

Ordinis sacramentum,
Effectus hujus sacramenti,
Qualitas suscipientium hoc sacramentum
Ordinum distinctio,
Conferentes hoc sacramentum,
173 Impedimentum hujus sacramenti,

Paradisus,
Parvificentia,
Passiones animæ in generali
— animæ in speciali,

109

INDEX II
PlMlonüm Inter «c different Ia,
1 2. q. 23 i
— ordo.
1 2. q. 24
Pwslo Christi,
m. q. 46
Passionis Christi causa efficiens,
m. q. 47
Pusio Christi quid effecerit,
m. q. 48 ct 49
Pitientia,
2 2. q. 136
:
Peccata quæ distinguuntur secundum reatum pœnæ,
2. q. 88
i 2, q
Peccata secundum se,
71
Peccati - causæ ex parte diaboli,
1 2. q
80
1 2. q
— causæ ex parte hominis,
81
— causæ ex parte voluntatis,
2
78
— causæ exter, ex parte Del,
2 q
79
— effectus In corruptione naturæ, 1 2
85
— effectus In macula animæ,
2 q
86
— effectus in reatu pœnæ,
i 2 q
87
— originalis - essentia,
1 2
82
— originalis - subjectum,
1 2
83
— originalis - traductio,
2 q
81
Peccatorum ad invicem comparatio, i 2
73
— causæ in generali,
2
75
— causæ ex parte appetitus sensitivi, 1 2 q
77
— distinctio,
1 2 q
72
— permissorum reditus,
III. q
88
— subjectum,
1 2. q
74
Peccatum primi hominis quod fuit
superbia,
2 2. q. 163
— secundum se quod est causa altenus,
1 2.
84
— veniale secundum se,
2. q
89
Perfectio Christi concepti,
in. q
34
— Dei,
i. q
4
— In esse gratiæ et gloriæ,
q - 62.
Perfectionis status in communi,
2 2. q. 184
Perjurium,
2 2. q. 98
Perseverantia,
2 2. q. 137
Perseverantiae vitia opposita,
2 2. q. 138
Personæ divinae in generali,
q. 29
Pertinentia ad personam Patris,
q. 33
— ad personam Filii,
I. q. 34. et 35
Spir. sancti,
i q
36
Persona in comparatione ad essentiam, i. q
39
— in comparatione ad proprietatem, i.
40
Personarum actus notionales,
i.
41
Pietas,
2 2. q. 101 et 121
Pluralitas divinarum personarum,
q· 30
Ad pluralitatem vel unitatem perti­
nentia in divinis,
i
31
Pœnæ dæmonum,
q. 64
Pœnitentiæ - effectus,
II!
— partes,
II! q
90
— sacramentum,
III q
74
— virtus,
III
85
Potentia Dei,
25
q
Potentiæ animæ Christi,
III
13
— animæ in generali,
q· 77
— animæ in speciali,
! q.
78
— appetitivæ,
q. 80
— intellectivæ,
q. 79
Præcepta cæremonialia veteris legis
2. q· 101
secundum se,
— cæremonialia veteris legis secun1 2.
102
dum suas causas,
— judicialia in communi,
1 2.
104
2.
— moralia veteris legis,
100
2 2. q
24
— charitatis.
2 2.
— fortitudinis,
140
— justitiæ,
2 2.
122
2 2. q. 56
— prudentiae,
— pertinentia ad fidem, scientiam
2 2. q· 16
et intellectum,
— pertinentia ad spem et donum
2 2 q· 22
timoris,
Præceptorumcæremonialiumduratio, 1 2 q· 103
2 q· 105
— judicialium ratio,

R.

Prædestlnatio,
Prædestlnatlo
Præsidentla angelorum super creaturam corporalem,
L
Præsumptlo,
2 2.
Primatus Petri.
2. 2. q. 1.
Principium duratlonls rerum creatarum.
Processio divinarum personarum,
— creaturarum a Deo,
Prodigalitas,
2 2
Productio angelorum in esse naturæ,
— angelorum In esse gratiæ et gloriæ,
— primi hominis quantum ad animam,
— corporis primi hominis,
— mulieris,
Propagatio hominis secundum corpus, I
Prohetiæ - causa,
2 2
— divisio,
2 2
— essentia,
2 2
Providentia Dei,
Prudentia secundum se,
2 2
— quantum ad virtutes conjunctas, 2 2
Prudentis - partes in generali,
2 2
— partes singulæ,
2 2
— species,
2 2
— vitia opposita, cum ea similitu­
2 2
dinem habentia,
Pugna dæmonum,
Purgatio Marlæ Virginis,
ni
2 2
Pusillanimitas,

q.

23

q. 101
q. 130
art. 10
q.
q.
qqqq.
q·
q.
q.

q·
q·
q.
q.
q<
q·

46
27
44
119
61
62
90
91
92
119
172
174
171
22
47
51

49
50

q· 55
q· 114
q. 37
q· 133

Ex supplemento.
97
16
28

Poena damnatorum,
Pœnitentiæ sacramentum suscipientes,
I — solemnis ritus,

R
Raptus,
Recuperatio virtutum per pœniten
tiam,
Religio secundum se,
Religionis ingressus,
Religionis status in quo consistat,
Religionum differentia,
De religiosis competentibus,
Remissio venialium peccatorum,
Restitutio,
Resurrectio Christi,
Resurgentis Christi qualitas,
Resurrectionis Christi manifestatio,
Resurrectionis causalltas,
Rixa,

2 2. q. 175
1Π.
2 2.
2 2.
2 2.
2 2.
2 2.
III.
2 2.
III.
III.
III.
III.
2 2.

q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.

89
81
189
186
188
187
87
62
53
54
55
56
41

Ex supplemento.
69
75
76
77
78
79
81

Receptacula animarum,
Resurrectio,
Resurrectionis causa,
— tempus et modus,
— terminus,
— conditio,
Resurgentium qualitas,

S
Sacerdotium Christi,
Sacramenta,
Sacramentorum causa,
— character,
— effectus principalis,
— necessitas,
— numerus,

— 55 —

III.
III.
III.
111.
ΙΠ.
III.
1.

qq.
q.
q.
q.
q·
q·

22
60
61
64
62
64
65

INDEX 11
Sacrificia
.
2 2.
Sacrilegium,
2 2.
Sanctificatio B. Virginis,
2 2.
Saplentiæ donum,
2. 2.
Scandalum.
1.
Scientia Dei,
— Dei pertinens ad animam Christi, 111.
— Dei infusa vel acquisita,
III.
— Dei indita et experiment.,
III.
1 2.
Sclentiæ Domini,
2 2.
Schisma,
2 2.
Seditio,
Sensualitas,
1.
O
Sensus hebetudo,
2.
Septimus dies, et ad illum pertinentia. 1.
Hi.
Sepultura Christi,
Sessio Christi ad dexteram Patris,
ni.
Similitudo divinarum personarum,
1.
9
2.
Simonia,
Simplicitas Dei,
1.
2 2.
Simulatio,
2 2.
Sobrietas.
Spes et desperatio,
1 9*· ·
Spes secundum se,
2.
Spei subjectum,
2 2.
Status primi hominis secundum intellectum,
î.
— hominis in generali
2 2.
Ad statum primi hominis ad conser­
vationem individui pertinentia
I.
Substantia angelorum absoluta,
1.
Studiositas,
2 2.
Stultitia.
2 2.
Superbia in communi.
2 2.
Superstitio,
2.
Superstitionis species quantum ad
cultum Dei veri,
2
Superstit. nonnullarum observa­
tionum.
2 2.
Susurratio,
2 2.

$3?

q·
q.
q.
q.
q.
q.
q.
L
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q.
q
q.
q
q
q

U.

Transfiguratio Christi,
Tristitia secundum se,
Tristltiæ- bonitas vel malitia,
— causae,
— effectus,
14 — remedia.
10

85
99
37
46

ii r.
2.
2.
2.
2.
2.

q. 4o
q. 35
q· 39
q* 36
q· 37
q· 38

U
9
39
42
81
15
73
5Û
58

Ultimus finis hominis,
1 2.
Unio anlmæ ad corpus,
1.
Unionem Christi consequentia,
III.
Unitas Dei,
1.
Unitati conjuncta quantum ad voluntatem,
HI.
— Christi incipientia quantum ad esse!, III.
— conjuncta quantum ad operatioHI.
10Û . nem»
2 2.
3 Usura,
1 2.
111 Usus qui est actus voluntatis,
149
Ex supplemento
40
17
18 Uxoricidium

q.
q·
q·
q·

1
76
16
H

q·
q·

18
17

q·
q.
q«

19
78
16

6

q. 94
q. 181

Venditio,
q. 97 Verecundia,
q. 50 Veritas,
i. q. 16. et
q. 166 Virtutis subjectum,
q. 46 Virtutes - cardinales,
q. 162 — theologicæ.
q·
Virtutum - «qualitas,
— causa,
q. 93 — connexio,
— duratio post hanc vitam,
q. 96 — essentia,
q. 74 — intellectualium distinctio
— medium,
Ex supplemento
— moralium ab intellectualibus distinctlo,
De modo quo sancti se habent ad damnatos,
Satisfactio et ejus quidditas,
12 — moralium secundum comparationem ad passiones distinctio,
Satisfactionis - possibilitas,
13
— qualitas,
14 — moralium ab invicem distinctio,
De his per quæ fit satisfactio.
15 Vindicatio,
Signa quæ judicium precedent,
73 Virginitas,
Virginitas Mariæ Virginis,
Sponsalia,
Suffragia mortuorum.
71 Visio Dei,
Vita Dei,
Vitæ divisio in activam et contem­
plativam,
Vita contemplativa,
Temperantia.
2 2. q. 141 — activa,
Temperantiae vitia opposita,
2 2. q. 142 Vitarum inter se comparatio,
2 2. q· 142
— partes in generali,
Vitia secundum se,
— partes singulæ in speciali,
2 2. q. 143 Voluntarium,
— praecepta,
2 2. q· 70 Voluntas,
Tentatlo Christi,
Hl. q. 41 Voluntas Dei,
— primorum parentum.
2 2. q. 165 — quorum sit ut volitorum.
— qua Deus tentatur,
2 2. q. 97 Pertinentia ad voluntatem primi
Timor,
1 2. q. 41 .et 2 2. q. 125
hominis,
Timoris - objectum,
1 2. q. 42 Votum,
— causa,
1 2. q· 43
— effectus.
2. q· 44
Ex supplemento.
— donum spei respondens.
2 2. q· 19
— vitium,
2 2. q· 125 Visio divinæ essentiæ per comparaTraductio hominis ex homine se­
tionem ad beatos,
cundum animam,
I. q. 118 Voluntas et intellectus damnatorum,

— 56

2:
2!
2
1
1

1
1
1

1
1

2.
2.
2.
2.
2.
2.
2.
2.
2.
2.
2.
2.
2.

q. • 77
q- 144
q· 109
q· 56
q· 61
q. 62
q· 60
q. 63
q. 65
q· 67
q- 55
q· 57
q· 64

1 2. q.

58

1 2. q·

2.
2 2.
2 2.
HI.
I.
I.

q·
q.
qq.
q·
q.

59
60
108
152
23
12
18

2
2
2
2
1
1

q·
q·
q·
q.
q.
q·
qq.
q·

179
180
181
132
74
6
82
19
8

I. q2 2. q.

95
88

2.
2.
2.
2.
2.
2.
I.
I.
1 2.

92
98

I

INDEX TERTIUS
RES

OMNES

AC

DOCTRINAS

MEMORABILES

QUÆ IN TRIBUS EJUSDEM SUMMÆ PARTIBUS
AC SUPPLEMENTO TRACTATÆ SUNT, SUMMATIM COMPREHENDENS

ET LOCA UBI LATIUS EXPLICANTUR, DEMONSTRANS

ABDICATIO rerum temporalium secundum
præparationem animi, ut scii, homo sit paratus,
si opus fuerit, omnia dimittere vel distribuere,
pertinet directe ad perfectionem: non autem
abdicatio rerum actualis: quia sic in ea non con­
sistit essentialiter perfectio, sed est quoddam per­
fectionis instrumentum. 1 2. q. 108. 4 ad 4. et
2 2. q. 184. 7 ad 1.
ABLATIVUS constituitur in vi causæ efficien­
tis vel finalis vel formalis, vel in vi effectus for­
malis. L q. 37. 2. c.
ABLUTIO manuum in missa fit ad decentiam,
et significat emundationem etiam a minimis
peccatis, m. q. 83. 5 ad 1.
ABRAHAM - 1. fuit perfectus. 2 2. q. 186. 4
ad 2.
2. Abraham æqualiter meruit in matrimonio,
sicut Joannes in virginitate. 2 2. q. 152. 4 ad 1.
et q. 186. 4 ad 2.
3. Abraham est primum exemplum fidei tri­
pliciter, s. primo recedendo ab infidelibus, primo
credendo aliquid supra naturam, et primo acci­
piendo circumcisionem, i. q. 1. 2 ad 2. et 7 ad 2.
et I 2. q. 102. 5 ad 1. et m. q. 70. 2. c.
4. Peccatum idololatriæ incepit tempore Abra­
hæ. 2 2. q. 94. 4 ad 2. et q. 174. 6. e. et m. q. 70.
2 ad 1.
5. Abraham petens signum promissæ posses­
sionis, non tentavit Deum, nec peccavit. 2 2. q.
97. 2 ad 3.
6. Abraham non fuit mendax, dicendo Saram
sororem suam. 2 2. q. 110. 3 ad 3. et 4 ad 5. et
q. 111. 1 ad 1.
7. Abraham accedens ad ancillam suam non I
peccavit. 2 2. q. 154. 2 ad 3.
8. Abraham volens occidere Isaac non pec­
cavit, quia debuit obedire praecepto Dei. 1 2. q. 94.
5ad 2. et 2 2. q. 64. 6 ad 1. et q. 104. 4 ad 2.
et q. 154. 2 ad 2.
I

9. Abraham emendo speluncam in sepulturam
non peccavit. 2 2. q. 100. 4 ad 3.
10. Christus specialiter dicitur filius Abrahæ
et David, triplici ratione, s. quia ad hos specia­
liter de Christo repromissio facta est: et quia
Christus futurus erat rex, propheta et sacerdos:
et quia in Abraham primo incepit circumcisio, et
in David electio, ni. q. 31. 2. o.
11. Abraham fuit primus inter antiquos patres,
quia accepit promissionem de Christo nascituro.
in. q. 70. 2. c.
12. Promissio de Christo facta fuit Abrahæ
non quidem propter meritum ejus,' sed ex gratia
Dei. 1 2. q. 98. 4. c.
13. Omnes descendentes ab Abraham decimati
sunt in eo, præter Christum, m. q. 31. 8. o.
14. In communi. Abraham dedit decimas Mel1 chisedech summo sacerdoti. 2 2. q. 87. 1 ad 3.
15. Abraham adoravit angelos, inquantum ap­
parentes in corporibus, quasi imaginibus, reprae­
sentabant Trinitatem, i. q. 51. 3 ad 5.
16. Abraham juste obtulit angelis cibos, quia
credidit eos homines esse, in quibus tamen Deum
venerabatur, sicut solet Deus esse in prophetis,
ut Augustinus dicit, i. q. 51.3 ad 5.
ABRENUNTIATIO divitiarum comparatur
eleemosynis, sicut universale particulari, et holo­
caustum sacrificio. I 2. q. 102. 3 ad 8. et 2 2.
q. 186. 3 ad 6. et 5.
ABSCONDERE peccatum contingit dupliciter,
sc. dum fit, et per negligentiam confessionis. Pri­
mum est remedium contra peccatum, quia pejus
est peccatum publicum quam occultum, propter
majorem contemptum et propter scandalum. Sed
secundum contradatur poenitentiae. m. q. 84. 6.
ad 1.
ABSOLUTIO - 1. facta a sacerdote peccatore
valet sicut et a justo, nisi sit haereticus. 2 2. q.
39. 3. 0.
2. Absolvit Deus auctoritative, homo vero ut
minister et instrurnentaliter. Et inter mini­
stros Dei papa dicitur absolvere aliquem, etiamsi

— 57 -

f

Absolutum

INDEX III

Acceptio

11. Abstractîo a sensibus dupliciter contingit,
per alium officium absolutionis impendat, i.
s. ex causa animali, id est, attentione ad Intelliq* 112. 2 ad 2. fi. 1.
3. Forma absolutionis sacramentalis est hæc: gibilia, vel imaginabilia; vel ex causa naturali,
Ego te absolvo. Reliqua quæ adjunguntur, sunt id est ex infirmitate, vel somno. 2 2. q. 173. 3. c.
12. Abstractîo a sensibus ex triplici causa con­
in arbitrio sacerdotis, ni. q. 84. 3. c.
4. Forma absolutionis sacramentalis differt a tingit, scilicet corporali, ut infirmitate, vel dia­
forma baptismi et confirmationis, m. q. 84. 3. c. bolica, vel divina. 2 2. q. 173. 3. c. et q. 175. 1.
5. Forma absolutionis sacramentalis debet c. fi.
13. In abstractione speciei intelligibilis est
fieri per verbum indicativum, ni. q. 84. 3. o.
6. Absolutio in publico facta, ut in missa, et ordo; quia primo oportet quod species reprae­
prima, et completorio, non est sacramentalis. sentetur sensui; secundo imaginationi, et tertio
intellectui possibili, qui immutatur speciebus
ni. q. 84. 3 ad 1.
7. Effectus. Culpa remittitur per absolutio­ phantasmatum, secundum illustrationem intel­
lectus agentis. 2 2. q. 172. 2. c.
nem sacerdotis, m. q. 84. 3 ad 3.
14. Abstractîo a sensibus quandoque fit per­
8. Quædam reliquis peccati remanent post
absolutionem, s. dispositio ad peccatum, et rea­ fecte, scilicet ut nihil sensibus percipiatur; quan­
tus, licet diminuta, m. q. 86. 5. o. et q. 89. 1 ad 3. doque imperfecte, scilicet ut discernatur, sed
ABSOLUTUM est prius relativo secundum esse, non plene inter visa imaginarie, et visa per sen­
et est posterius relativo secundum dici. 1 2. q. sum. 2 2. q. 173. 3. c.
15. Visio Dei. Videns Deum per essentiam,
16. 4 ad 2.
ABSTINENTIA - 1. importat subtractionem non potest aliquid abstrahere ab illo. m. q.3,3. c.
16. Homo in hac vita non potest videre essen­
ciborum. Ideo est virtus si ratione reguletur. 2 2.
tiam Dei, nisi abstrahatur a sensibus, i. q. 12.
q. 143. c. et q. 146. 1. o.
2. Abstinentia est specialis virtus. 2 2. q. 146. 11 ad 2. et 1 2. q. 98. 3 ad 2. et 2 2. q. 175. 4.
2. o.
o. item 5. c. et q. 180. 5. c.
17. Christus mortalis videbat Dei essentiam,
3. Effectus. Abstinentia a cibo necessario ad
valetudinem, quoad optimam dispositionem cor­ sicut etiam beati sine abstractione a sensibus.
poris, laudatur; non autem quoad ea quæ in­ 2 2. q. 175. 4 ad 1.
18. Ad videndum essentiam Dei non oportet
cumbunt ex officio, seu societate. 2 2. q. 141. 6.
o. et q. 142. 1. c. et q. 147. 1. 2. o. et q. 150. abstrahi ab operibus vegetativis. 2 2. q. 175.
1 ad 1.
5 ad 3..
19. In visione prophetica aliquando fit ab­
4. Abstinentia consistit in medio, licet deno­
minetur a defectu. 2 2. q. 146. 1 ad 3.
stracts a sensibus, aliquando vero non. 2 2. q.
5. Usus ciborum et eorum abstinentia non per­ 173. 3. o.
tinent ad regnum Dei, nisi sint cum ratione,
ABSTRACTUM - 1. in Deo. Abstractum et
fide et dilectione Dei. 2 2. q. 146. 1 ad 1.
concretum in divinis sunt idem realiter, et
6. In scientia abstinentia est ministranda, ut differunt ratione, i. q. 1. 2. 3. c. et q. 3. 3. c. et
scilicet homo a cibis abstineat prout oportet, ad 1. et q. 40. 1 ad 1. et c. 2. et 3. q. 17. 1. c.
pro congruentia hominum cum quibus vivit et
2. In creaturis. In omni creatura differunt
personæ suæ, et pro valetudinis suæ necessitate. concretum, et abstractum. 1. q. 40. 1 ad 1.
2 2. q. 146. 1. c. fi.
3. Omne abstractum, etiam non subsistens, est
"ABSTRACTIO - 1. triplex, s. a materia, et ab tantum unum numero, i. q. 54. 1. c.
inferiori, et a sensu, i. q. 40. 3. c.
4. Abstractum significat incompletum non sub­
2. Materia duplex, sell, secundum duplicem sistens, concretum vero compositum, i. q. 3. 3
operationem intellectus, id est, per modum com­ ad 1. et q. 13. 1 ad 2. et q. 32. 2. c.
positionis et divisionis, sicut cum intelligimus
5. Nomina concreta significant ens completum
aliquid non esse in alio, vel esse separatum ab I subsistens, sed abstracta quo aliquid est. i. q.
eo; vel per modum simplicis et absolutæ consi­ 3. 3 ad 1. et q. 13. 1 ad 2. et q. 32. 2. c.
derationis, sicut cum Intelligimus unum, nihil !
6. Nomina concreta, et abstracta possunt præconsiderando de alio. i. q. 85. 1 ad 1.
dicari de Deo. i. q. 3. 3 ad 1. et q. 13. 1 ad 2. et
3. Abstractîo fit a materia quadruplici, scili­ q. 32. 2. c.
cet, sensibili, intelligibili, communi et indiviABUTI potest aliquis prophetia ut objecto,
duali. 1. q. 85. 1 ad 2. et hi. q. 77. 2 ad 4.
non autem ut principio. 2 2. q. 55. 4 ad 1.
4. Mathematici abstrahunt a materia sensibili,
ACCEDERE - 1. ad Deum, vel recedere, non
non autem a materia intelligibili, sed per eam est passibus corporis, sed affectibus mentis, i.
demonstrant, i. q. 85. 1 ad 2. et hi. q. 77. 2. ad 4. q. 3. 1 ad 5.
5. Intellectus agens abstrahit species intelli2. Deus dicitur accedere ad nos, vel recedere,
gibiles a phantasmatibus, inquantum virtutes I inquantum participamus influentiam bonitatis
ejus possumus intelligere naturas specierum,, I ejus, vel deficimus ab ea. i. q. 9. 1 ad 3.
sine conditionibus individualibus. 1. q. 12. 13
ACCEPTIO - 1. personarum est attendere ad
c. et q. 85. 1 ad 1. ad 3. et 4.
conditionem personæ, nihil facientem ad illud
6. Necesse est quod intellectus noster abstra­ negotium, i. q. 23. 5 ad 3. et I 2. q. 97. 4 ad 2.
hat a phantasmatibus, i. q. 85. 1. o. et q. 86. 2. et q. 98. 4 ad 2. et q. 106. 3 ad 1. et 2 2. q. 63.
ad 2. et q. 101. 1. o.
1. o. et 2. 4. c.
7. Imo in statu innocentiæ homo non acquisi2. Acceptio personarum est tantum de re de­
visset scientiam ex sensibus, m. q. 61. 2. o. bita. Ideo non convenit Deo. i. q. 23. 6 ad 3. et
8. Omnis intellectus abstrahit ab hic et nunc: q. 65. 2 ad 3. et 1 2. q. 98. 4 ad 2. et q. 106. 3
aliter tamen angelicus quam humanus, i. q. 50. ad 1. et 2 2. q. 63. 1 ad 3.
2. c. et q. 107. 4. c.
3. In honorando contingit acceptio persona­
9. Perfectio prudentiæ et cujuslibet intelle­ rum. 2 2. q. 63. 3. o.
ctualis virtutis consistit in abstractione a sensi­
4. In Judiciis contingit acceptio personarum.
2 2. q. 63. 4. o.
bilibus. 2 2. q. 53. 6. c.
10. Quanto plus intellectus abstrahit a sensi­
5. Acceptio personarum est peccatum opposi­
bilibus, tanto melius intelligit. 2 2. q. 15. 3. c. tum justitiæ distributivæ. 2 2. q. 63. princip et
1. o. et 2. c.
r
et q. 53. 6. c.

— 58

Accessus

INDEX III

6. Acceptio personarum eat gravius peccatum
ii re spirituali quam temporali. 2 2. q. 63. 2. o.
ACCESSUS - 1. est prior In intentione, et
^terlor In executione quam recessus. 1 2. q.
' B. 2 ad 3. et q. 36. i. c. et m. q. 85. 5 ad 2.
2. Accessus est prior recessu ex parte moven­
di, sed est posterior ex parte mobilis. 1 2. q.
113, 8 ad 1. et m. q. 85. 5 ad 2.
ACCIDENS - L non est ens, sed. entis, i. q.
5. δ ad 2. et q. 90. 2. c. et 1 2. q. 55. 4 ad 1. et
q. 110. 2 ad 3. et m. q. 11. 5 ad 3. et q. 77.
; I ad 4.
2. Propria diffinitio accidentis, non est esse
Ü sublecto, sed est esse rem cui debetur esse
ia subjecto, m. q. 77. 1 ad 2.
3. Accidens in concreto diffinitur per subje­
ctum loco generis, sed in abstracto loco diffe­
rentis 1 2. q. 53. 2 ad 3.
4. Non omne adveniens rei post esse comple­
tum est accidens, m. q. 2. 6 ad 2.
5. Omne accidens et omnis forma non subsi­
liens est ens, verum, et bonum ut quo; non au­
tem ut quod. 1 2. q. 55. 4 ad 1.
6. Omne accidens dependet a subjecto, et per
illud diffinitur. 1 2. q. 53. 3 ad 3.
7. Imo mensura debet esse homogenea, id est,
ejusdem generis cum mensurato, i. q. 3. 5 ad 2.
et 1 2. q. 19. 4 ad 2.
8. Omne accidens est per se respectu alicujus
subjecti, cum omne per accidens reducatur ad
per se. I, q. 22. 4. o. et q. 103. 7. c. et ad 3.
9. Omne accidens est nobilius suo subjecto se­
cundum quid, sed simpliciter est e converso, i.
q. 16. 6 ad 1. et 1 2. q. 66. 4. c. et q. 110. 2 ad 2.
et 2 2. q. 23. 3 ad 3 et m, q. 11. 5 ad 3.
10. Nullum accidens excedit suum subjectum
secundum esse, sed secundum operationem, i. q.
115. 1 ad 5.
11. Quod convenit accidenti ex parte subjecti,
et non ex ratione accidentis, non attribuitur ac­
cidenti in abstracto, sed in concreto. 1 2. q.
53. 2 ad 3.
12. Accidens potest esse sine subjecto, virtute
Dei. m. q^ 77. 1. o.
13. Accidens non potest transire de subjecto
ad subjectum idem numero, sed bene idem spe­
cie. ill. q. 62. 3 ad 2. et q. 77. 1. c.
14. Accidens individuatur, numeratur, et di­
stinguitur secundum süum subjectum, i. q. 29. 1.
c. et q. 39. 3. c.
15. Accidentia numerantur secundum suppo­
sita. i. q. 36. 4 ad 5. et q. 39. 3. c.
16. Duo accidentia numero ejusdem rationis
non possunt esse simul in eodem subjecto, i. q.
94. 3 ad 1. et 1 2. q. 63. 4 ad 3.
17. Accidens potest esse subjectum accidentis,
sed per substantiam, i. q. 77. 7 ad 2. et q. 78. 4
ad 3. et 1 2. q. 7. 1 ad
et q. 50. 2 ad z. et q.
55. 1 ad 3. et in. q. 77. 2 ad 1.
18. Subjectum est causa proprii accidentis in
triplici genere causæ, scilicet ut causa materia­
lis, efficiens, et finalis. Aliorum autem acciden­
tium est tantum causa materialis, i. q. 77. 6. o.
19. Subjectum est causa propria accidentis,
non per transmutationem, sed per quamdam
naturalem consequentiam et resultationem, i.
q. 77. 6 ad 3. et 7 ad 1.
20. Accidentia non habent materiam ex qua,
sed In qua, scilicet subjectum, et çirca quam,
scilicet objectum. 1 2. q. 55. 4 c.
21. Accidens comparatur ad subjectum, ut
actus ad potentiam, i. q. 3. 6. c. et q. 54. 3 ad 2.
22. Accidentium innaturalium subjectum est
tantum causa materialis, i. q. 77, 6. o.
23. Accidens in concreto habet genus insub­

Accidens

jecto loco materiæ, sed in abstracto a modo es*
sendi. 1 2. q. 35. 4 ad 2.
24. Accidens potest agere in suum subjectum
tantum formaliter, non autem effective. 1 2. q.
85. 1 ad 4. et q. 110. 2 ad 1. et q. 111. 1 ad 1. et 2
ad 1.
25. Substantia spiritualis non est subjectum
accidentis, nisi pertinentis ad intellectum vel
voluntatem. 1 2. q. 50. 5. o.
26. Sacramentum. Deus instituit quod acci­
dentia panis et vini sint in sacramento altaris,
et ibi maneant sine subjecto, quadruplici ratione,
scilicet quantum ad usum; quantum ad mandu­
cationem spiritualem, quæ est per fidem; quan­
tum ad vitationem horroris et irrisionis, et
quantum ad spiritualia, quæ per corporalia con­
sueverunt ostendi, ni, q. 75. 2 ad 3. et 3. o. et
q. 76. 1 ad 3.
27. Accidens est ibi sine subjecto, ni. q. 75. 5.
o. et q. 77. 1. o.
28. Quantitas est ibi subjectum aliorum acci­
dentium. in. q. 77. 2. o.
29. Accidentia hæc non sunt subjective in aere,
ni. q. 77. 1. c.
30. Accidentia hæc habent modum essendi,
agendi, et patiendi substântiæ. Ideo possunt
agere et pati quicquid poterat substantia præexistens. III. q. 77. 3. 4. 5. 6. 7. 8. o.
31. Accidentia hic agunt virtute substantial,
m. q. 75. 6 ad 3. et q. 77. 3. o.
32. Accidentia hæc possunt immutare ad for
mam substantialem, m. q. 77. 3 ad 3.
33. Accidentia hæc immutant corpora vicina,
m. q. 77. 3. o.
34. Accidentia hæc nutriunt, m. q. 77. 6. o.
35. Accidentium istorum operationes quædam
sunt naturales, et quædam miraculosæ. m. q. 74.
6 ad 3.
36. Ex eis potest aliquid generari, m. q. 77.
5. o. et 8 ad 3.
37. Hæc accidentia possunt misceri cum aliis
liquoribus, m. q. 77. 8. o.
38. Accidentia hæc possunt frangi, nec tamen
Christus frangitur, m. q. 77. 7. o.
39. Hæc fractio tria significat, s. divisionem
corporis Christi in passione, distributionem vir­
tutis ejus, et triplicem statum animarum, s.
quia quidam sunt adhuc vivi, quidam in plena
participatione beatitudinis, et quidam in expectatione plenæ beatitudinis. m. q. 83. 5 ad 7.
et ad 8.
40. Accidentia hæc corrumpi possunt sicut
et ante consecrationem dupliciter, s. per se, idest
per alteratlonem contrariarum qualitatum, per
augmentum et diminutionem, idest per additio­
nem vel divisionem quantitatum, et per accidens,
idest per corruptionem subjecti, m. q. 77. 4.
o. et 5. c.
41. Ista corruptio non est miraculosa, sed
miraculum præsupponit. m. q. 77. 4 ad 3. et 5,
c. fi.
42. Nulla immutatio horum accidentium facit
ibi desinere corpus Christi, nisi qua corrumpe­
retur substantia panis et vini, si adesset, m. q.
76. 6. o. et 8. c. fi. et q. 77. 4. o. et 5. 8. et q. 80.
3. c. et ad 3. et q. 83. 6 ad 7.
43. Accidentalia hæc sunt composita ex quo
est, et quid est. ill. q. 77. 1 ad 4.
44. Medium. Nihil potest esse medium inter
substantiam et accidens, i. q. 77. 1 ad 5.
45. Accidens speciei consequitur formam, acci­
dens autem individui consequitur materiam, i. q.
54. 3 ad 2.
46. Accidens dicitur dupliciter, scilicet natura
accidentis condivisa substântiæ, et quod nominat

— 59 —

f

Accidere

nV?: ;·-. Τ

INDEX 111

aliquid per aliud, i. q. 77. I ad 5. et I 2. q. 7.
1 ad 2. et in. q. 2. 6 ad 2.
47. Accidens per se consideratur ab arte, non
autem accidens omnino per accidens. 1 2. q. 7.
2 ad 2. et q. 18. 3 ad 2.
48. Accidens aliquod miraculose productum
in aliquo subjecto, efficitur ei naturale, sicut
caecus miraculose illuminatus naturaliter videt,
l. q. 77. 4 ad 3.
49. Accidens et omne prater rationem rei est
duplex, s. determinativum alicujus essentialium
principiorum, et non determinativum. Secundum
tantum est in angelis, sed utrumque est in com­
positis. 1. q. 54. 3 ad 2.
50. IN Deo. Nullum accidens est in Deo. t. q. 3.
6. o. et q. 6. 3. c. et q. 28. 2. c. et q. 29. 3 ad 3.
et q. 40. 1 ad I. et q. 54. 3 ad 2.
51 Ista est per se, et nullo modo per accidens:
Pater est Deus, et e converso, i. q. 39. 6. ad 2.
52. Accidens in abstracto non prædicatur se­
cundum magis et minus. 1 2. q. 52. I. 2. 3. o.
et q. 53. 2 ad 3.
53. Accidens non generatur nec corrumpitur,
et quæ corrumpuntur, non omnino in nihilum
rediguntur; non quidem quia aliqua pars eomm
remaneat, sed quia remanent in potentia mate­
riae vel subjecti, i. q. 104. 4 ad 3. et 1 2. q. 110.
2 ad 3.
54. Accidens non variatur subjective, sed sub­
jectum secundum Ipsum, i. q. 9. 2 ad 3. et q. 16.
8. c. fi.
ACCIDERE - 1. Quod autem accidit in homi­
nibus, quod bonum sit ut in paucioribus, et ma­
lum ut in pluribus, ex hoc contingit, quia pluribus
modis contingit deviare a medio, quam medium
tenere: et etiam quia sensibilia sunt magis nota
apud multos, quam bona rationis. 1 2. q. 71. 2
ad 3.
2. Omne quod advenit alicui post ejus esse
completum, convenit ei acddentaliter, nisi tra­
hatur in communione Illius esse completi, m.
q. 2. 6 ad 2.
3. Quod accidit alicui natura, non est univer­
saliter in illa natura, i. q. 51. 1. c.
4. Nulla forma de genere substantiæ convenit
alicui acddentaliter. Ideo omnis forma adveniens
acddentaliter est aeddens. 1. q. 67. 3. c.
ACCIDIA - I. vel acedia est tædium bene
operandi, et tristitia de re spirituali. i. q. 63. 2
ad 2. et 2 2. q. 65. 1. 2. c. et 3. c. et ad 2. et 4.
c. et ad 2. et q. 54. 2. ad I.
2. Accidia non est recessus mentis a quocum­
que bono spirituali, sed a divino, cui oportet
mentem ex necessitate inhærere. 2 2. q. 35.3 ad 2.
3. Accidia est peccatum 2 2. q. 35. 1. o.
4. Accidia de se est peccatum mortale. 2 2. q.
35. 3. o.
5. Tristitia de bono spirituali divino est spe­
ciale peccatum, scilicet accidia: sed in communi
convenit omni vitio. Similiter gaudium de bono
spirituali divino convenit speciali virtuti, scilicet
charitati; sed in communi convenit omni virtuti.
2 2. q. 35. 2. o. et 3 ad 2. et 4 ad 3.
6. Accidia est species tristitiæ. 1 2. q. 35. 8. o.
7. Accidia est vitium capitale. 2 2, q. 35. 4. o.
et q. 36. 4. c.
8. Divisio. Filiæ accidiæ sunt sex, s. malitia,
rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor, et
evagatio mentis. 2 2. q. 35. 4 ad 2. et ad 3.
9. Accidia est contraria charitati. 2 2. q. 35.
10. Accidia et invidia opponuntur gaudio charitatls, s. prima, ut est de bono divino; secunda
ut est de bono proximi. 2 2. q. 34. prine, et q. 35
prine, et 3. c. et q. 36. 3. et ad 3.

Actio Dei

11. Accidia eat contra tertium præcepturn De­
calogi. 2 2. q. 35. 3 ad 1.
12. Effectus. Jejunantes maxime impugnantur
circa horam sextam, id est in meridie ab accidia,
propter famem, et aestus solis. 2 2. q. 35. 1 ad 2.
ACCIPERE - l. aliquid in bono vel In malo,
dicitur dupliciter, s. accipere proprie, et accipere
abusive. 2 2. q. 55. 4 ad 1.
2. Non omne acceptum, est receptum In ali­
quo. i. q. 17. 2 ad 3.
3. Accipere ab alio est commune Christo et
creatura analogice, non autem univoce, i. q. 33.
3 ad 2.
ACCIPITER significat ministros potentum ad
prædam. 1 2. q. 102. 6 ad i. c. 3.
ACCUSATIO - 1. debet fieri in scriptis. 2 2.
q. 68. 2. o,
2. Accusatio est de præcepto valenti probare
peccatum contra communitatem. 2 2. q. 68. 2. o.
3. Accusatio est injusta per calumniam, pravaricationem, et tergiversationem. 2 2. q. 68. 3. o.
4. In denuntiatione enim attenditur emendatio
fratris, sed in accusatione punitio criminis. 2 2. q.
67. 3 ad 2. et q. 68. 1. c.
5. Accusatus tenetur dicere veritatem judici
interroganti juridice, s. si pracessit infamia, vel
indicia expressa, vel probatio semiplena. 2 2. q.
69. 1. o. et 2. c.
6. Accusatus potest defendere se per pruden­
tiam. non autem per calumniam, vel collusionem.
2 2. q. 69. 2. o. et 3. c.
7. Et ei licet appellare. 2 2. q. 69. 3. c.
8. Accusatus falso ex levitate et non ex ma­
litia, potest remittere poenam talionis, non autem
si desistat per collusionem, sed tantum princeps.
2 2. q. 68. 4 ad 2.
9. Accusans in probatione deficiens meretur
pœnam talionis. 2 2. q. 64. 4. o.
10. Accusans falso, meretur duplicem œnam
scilicet talionis pro nocumento accusat et in
famiæ pro calumnia. Sed quandoque princeps
liberat ab utraque, et quandoque tantum a
prima. 2 2. q. 68. 4 ad 3.
11. Desistere ab accusatione ordinate et sine
vitio, contingit dupliciter, scilicet si in processu
perpendat se false accusasse, vel si princeps eam
aboleat. 2 2. q. 68. 3 ad 3.
12. In notoriis non requiritur accusator, quia
infamia tenet locum accusatoris. 2 2. q. 67. 2
ad 3. et 3 ad 2.
13. Subditi possunt suos superiores accusare.
2 2. q. 68. 1 ad 2.
14. Nullus debet accusare religiosum in capi­
tulo de crimine occulto. 2 2. q. 33. 7 ad 4.
15. Excommunicati, infames, et de majori cri­
mine accusati, non possunt accusare. 2 2. q. 69.
I ad 1.
ACETUM - 1. et vinum differunt specie illi
q. 74. 5 ad 2.
2. Acetum non potest naturaliter mutari in
vinum, nisi resolvatur in materiam primam, m.
q. 74. 5 ad 2.
ACHAZ rex non petens signum a Deo pecca­
vit, et non peccasset si signum petiisset. 2 2.
q. 97. 2 ad 3.
ACQUIRERE illicite, contingit tripliciter, sciet q. 87. 2 ad 2.
ACTIO DEI - 1. est sua essentia et sua po­
tentia. i. q. 14. 4. o. et q. 19. 1. o. et 4. ad 2. et
q. 25. 1 ad 2. et q. 30. 2 ad 3. et q. 41. 4 ad
3. et q. 45. 3 ad 1. et q
~ ‘
1. c. et 2. c. et q. 79. 1
q. 49. 4. c. et q

J

Dei
[' Actio
-------

III

INDEX

2. Actio Del est unii secundum reni, et multæ
! eundum rationem, i. q. 30. 2 ad 3.
I Deus agit in omni operante, i. q. 105. 5. o.
r* ! 2. q. 55. 4 ad 6.
I Actio Dei quæ operatur in omni operatione
auturæ, non est creatio, i. q. 45. 8. o.
5. Actio Del non subtrahit actiones agentium
Jtrioniin. I. q. 105. 5. o.
6. Omnis actio creaturæ est a Deo. i, q. 105.
1 U. et 1 2. q. 6. I ad 3. et q. 79. 2. <>. et q.
q i. c.
7. Omnis actio formæ substantialis vel acciI kntalls dependet a Deo. m. q. 77. 3 ad 2.
8. Actio intellectus et cujuslibet creaturæ du;idter dependet a Deo, scilicet formaliter et efIhtive. i. q. 105. 5. c. et 1 2. q. 109. 1. c.
9. Actio proprie est operatio voluntatis impe­
rata, manens in onerante. Sed facere est ope­
ratio transiens. 1 2. q. 57, 4. c. et 5 ad 1.
10. Actio recta differt ab actione reflexa, i.
q. 28. 4 ad 2. et q. 87. 3 ad 2.
11. Duplex est actionis genus: una, scilicet
Ktio, quæ transit in aliquid exterius, inferens ei
passionem, sicut urere, et secare. Alia vero quæ
s» transit in rem exteriorem, sed magis manet
ipso agente. Et hæc est duplex, scilicet quædam corporalis, sicut sentire, et alia spiritualis
sicut intelligere et velle, i. q. 18. 3 ad I. et q.
41. 1. c.
12. Actio duplex, scilicet immanens et tran­
siens. I. q. 14. 2. c. et q. 18. 3 ad 1. et q. 23. 2
il I. et q. 27. 1. 3. 5. et q. 28. 4. c. et q. 41.
2. c. et q. 54. 1 ad 3. et 2. c. et q. 56. 1. c. et q.
74. 1. c.
13. Objectum actionis transeuntis sive materia
est separata ab agente: objectum autem imma­
nentis unitur ei. i. q. 56. 1. c.
14. Actio transiens infert ex se passionem, non
aatem immanens, i. q. 23. 2 ad 1. et 2 2. q. 59.
3 ad 3.
15. Actio immanens est actus et perfectio agen­
tis, non autem transiens, sed tantum patientis.
1 2. q. 3. 2 ad 3. et q. 31. 5. c.
16. Actio duplex, scilicet, una cum transmuta­
tione materiæ, sicut actio physica; alia sine trans­
mutatione materiæ, quæ scilicet materiam non
præsupponit: sicut patet in creatione. Se actio
corporis est, qua agit secundum quod est actu,
in aliud corpus secundum quod est in potentia,
i. q. 91. 2. c. et q. 115. 1. c.
17. Omnis actio creaturæ differt realiter ab ea.
: q. 54. 1. 2. c.
18. Actio instrumenti duplex, scilicet secundum
propriam formam, et ut movetur a principali a$ente. Prima est alia ab actione principalis agen­
tis,secunda vero est eadem, in. q. 19. 1. c. et
ad 2. et 2. c. et q. 62. 1 ad 2.
19. Actio humana speciem sortitur a fine pro­
ximo: quia ad bonitatem, vel malitiam rei non
solum exigitur bonitas, vel malitia finis ultimi,
quem respicit voluntas intendens; sed etiam bo­
nitas vel malitia finis proximi, quem respicit vo­
luntas eligens. Et ideo non sequitur, quod boni­
tas voluntatis intendentis ad bonitatem actus suf­
ficiat. 1 2. q. 1.3. c. et ad 3. et 2 2. q. 11. 1 ad 2.
20. Actio dicitur voluntaria dupliciter, scilicet
imperative et elicitive. 1 2. q. 1. 1 ad 2. et q. 6.
princip.
21. Actio voluntaria fundatur super actionem
naturæ. 1 2. q. 10. 1 ad 1.
22. Eadem actio secundum speciem naturæ
potest differre secundum speciem moris, et e
converso. 1 2. q. 1. 3 ad 3. et in. q. 47. 2 ad 3.
23. Actionum quæ ab homine aguntur, illæ
sois dicuntur humanæ proprie quæ sunt a vo-

Actio Del

luntate deliberata. Si quæ autem aliæ actiones
homini conveniant, possent dici quidem hominis
actiones, sed non proprie huinanæ, cum non sint
hominis, Inquantum est homo, sicut cum aliquis
movet pedem vel manum aliis intentus, vel
fricat barbam. 1 2. q. 1. 1. a. 3. et c. et ad 3.
24. Actio natu ne terminatur ad unum, non
autem voluntaria, i. q. 41. 2. c. et 1 2. q. 10.
4 ad 1.
25. Actio primi principii proprie dicitur opera­
tio, non autem actiones secundorum, sed dicun­
tur operata, in. q. 9. 1. c.
26. Actio et passio conveniunt in una substan­
tia motus, et sunt unus motus numero, et diffe­
runt tantum secundum diversas habitudines, i.
q. 28. 3 ad 1. et q. 41. 1 ad 2. et q. 45.2 ad 2. et 3.
c. et 2 2. q. 90. 3. c.
27. Actio speciem habet a forma agentis. 1. q.
14. 5 ad 3. et 1 2. q. 1. 3. c. et m. q. 19. 1 ad 3.
28. Principium actionis primo est finis, secun­
do agens, tertio forma, non autem materia, i. q.
105. 5. c.
29. Actio quælibet commensuratur virtuti agen­
tis. Nec aliquod agens naturale nititur ad agendum
quod exce
suam facultatem. 2 2. q
1. c.
30. Omnis forma dependens ab agente secun­
dum fieri tantum, remanet cessante actione
ejus. i. q. 104. 1. c.
31. Impossibile est actionem unius agentis ter­
minari ad formam tantum, et alterius ad subje­
ctum formæ, nisi in agentibus subordinatis. i. q.
118. 2 ad 3.
32. Una et eadem actio procedit a primo et se­
cundo agente, non autem a duobus agentibus
unius ordinis, i. q. 105. 5 ad 2.
33. Quanto agens est potentius, tanto magis po­
test actionem suam diffundere ad magis distans,
i. q. 118. c. et 2 2. q. 141. 7 ad 1.
34. Actionum quarum una est regula et ratio
alterius, una non impedit, sed juvat aliam, i. q.
112. I ad 3.
35. Actio non attribuitur instrumento proprie,
sed principali agenti. 1 2. q. 16. l.c. fi. et 2
q.
172. 1 ad 3. et m. q. 13. 3. c. et q. 15. 9 ad 1.
36. Actio attribuitur instrumento sicut imme­
diate agenti, sed principali agenti, sicut in cujus
virtute agit instrumentum, m. q. 66. 5 ad 1.
37. Actio instrumenti duplex, scilicet secundum
propriam formam, et ut movetur a principali
agente. Prima est alia ab actione principalis agen­
tis, secunda vero eadem, in. q. 19. l.c. et ad 2.
et 2. c. et q. 62. 1 ad 2.
38. Si sit unum agens principale et duo instru­
menta, dicetur unum agens simpliciter et duæ
actiones; si autem e converso, dicetur e converso,
i. q. 76. 2. c.
39. Instrumentum duas habet actiones, scili­
cet unam instrumentalem, secundum quam ope­
ratur, non in virtute propria, sed in virtute prin­
cipalis agentis; aliam propriam quæ competit sibi
secundum propriam formam; sicut securi com>etit scindere ratione suæ acuitatis, facere autem
ectum, inquantum est instrumentum artis; non
autem perficit actionem instrumentalem, nisi ex­
ercendo actionem propriam, scindendo enim facit
lectum, m. q. 62. 1 ad 2.
40. Impossibile est quod eadem numero essen­
tialiter sit actio principalis agentis, et instrumenti,
m. q. 19. 1. c.
41. Malum in actione semper causatur ex de­
fectu agentis, principalis vel instrumentalis.
Similiter in effectu proprio, vel
vei in dispositione materlæ. Sed in patiente, ex fimperfectione vel defectu agentis vel materiæ. τL q. 49. 1. c. et ad 3.
et ! 2. q. 18. 2. c.

f

— 61 —

Actus

.

INDEX IU

Actui:

42. Omnis actio est per aliquam formam, i. q. i mitur secundum ordinem potentia· vel habitus ad
48. 1 ad 4. et q. 76. 1. c. et ηι. a. 19. 1 ad 3.
objectum. 2 2. q. 2. 2. 5. c.
43. Forma est principium actionis. 2 2. q. 179.
II. Nihil subest potentia·, habitui, vel actui,nisi
1 ad 1.
mediante ratione formali objecti. 1 2. q. 1. 1. c.
44. Forma non nominat principium actionis ut et 2 2. q. 1. 3. c.
est in agente, sed ut respicit effectum, 1. q. 14. 8. c.
12. Sicut se habet actus ad actum, sic et po45. Actiones sunt suppositorum, i 2. q. 77. 2 tentia ad potentiam respectu objecti adæquatl, !
ad 1.
non autem respectu objecti particularis. 2 2.
46. Forma substantialis non est principium q. 2. 2. 5. c.
actionis, nisi mediante qualitate, i. q. 77. L c.
13, Objectum comparatur ad actum potentia»
et ad 4. et in. q. 77. 3 ao 3.
passivæ, ut principium et causa movens: ad
47. Qualitatis actio non producit formam sub- actum vero potentiæ activæ, ut terminus et finis
stantialem, nisi in virtute formæ substantialis, ejus. i. q. 77. 3. c. et 1 2. q. 1. 3. c.
i. q. 45. 8 ad 2. et q. 67. 3 ad 3. et q. 115. 1. ad 5.
14. Actus jn rationem objecti, et actus in obet hi. q. 77. 3 ad 3.
I jectum sub tali ratione, sunt ejusdem speciei, ut
48. Forma perfecta secundum esse reale, po- visio luminis, et visio coloris. 2 2. q. 25. 1. c..
test esse principium actionis transeuntis, non
15. Omnis virtus et potentia eodem actu fertur |
autem Imperfecta. 1 2. q. 5. 6 ad 2.
in objectum, et in rationem formalem objecti. 2 2.
49. Forma determinata ad unam operationem. | q. 25. 1. c.
non requirit dispositionem. 1 2. q. 49.4. c. et ad 1.
16. Nihil potest esse objectum habitus vel actus,
50. in eodem instanti acquiritur forma, et in- nisi objectum potentiæ subjectae utrique. 2 2. q.
cipit actio. I 2. o. 113. 7 ad 4.
162. 3. c.
51. In communi. Actio secundum primam im17. Prima bonitas vel malitia actus moralis est
positionem nominis importat originem motus: ex objecto convenienti, sicut in naturalibus ex
quo remoto nihil aliud quam ordinem originis forma. Et dicitur bonum vel malum ex genere, id
imponat, i. q. 41. 1 ad 2. et q. 45. 3. c.
est, secundum speciem. 1 2. q. 18. 2. c,
52. Actio proprie est actualis virtutis, i. q. 54.
18. Species bonitatis vel malitiæ actuum ex
1. c.
objecto per se ordinato ad finem, continetur sub
53. Actio quædam est finis, non autem quæli- specie ex fine. Si autem per accidens, sunt species
bet. 1 2. q. 1. 1 ad 2. et q. 19. 1 ad 2.
disparatæ. 1 2. q. 18. 7. o. et 2 2. q. 21. 1. ad 2.
54. Quælibet actio eo modo est bona quo habet
19. Actus moralis habet speciem ex objecto,
esse, sed non est bona simpliciter, nisi habeat | et fine. i. q. 48. 1.ad 2 et 1 2. q. 1. 3. o. et q. 7.
plenitudinem sui esse. 1 2. q. IS. 1. o.
3 ad 3. et 4. o. et q. 18. 2. 3. o. et q. 5. 6. 8. c,,
55. Actio humana est bona vel mala quadrupli- et q. 19. 1. c. et q. 58. 1. c. et q. 60. 1 ad 3. et q.
citer, s. ex genere, ex objecto, fine, circumstantiis, 72. 1. o. et 3. o. et2 2. q. 4. 3. c. et q. 19. 3. 4,
et hujusmodi. 1 2. q. 18. o. et q. 20. 1. 2. c. et q. c. et q. 23. 4. c. et q. 25. 1. c. et q. 47. 5. c. et q.
73. 7 ad 1.
64. 7. c. et q. 92. 2. c. et q. 110. 1. c. et q. 154. ;
56. Eadem actio, inquantum multa, potest L c. et q. 181. 2 ad 1.
esse bona et mala, non autem inquantum una. in.
20. Actus moralis est bonus vel malus, princiq. 82. 5 ad 3.
paliter ex objecto et fine, secundario autem ex
57. Omnis processio est secundum aliquam | circumstantiis. 1 2. q. 18. 2. 3. 4. o. et q. 21. 1.
actionem, et e converso, i. q. 27. 1. c.
j o. et q. 42. 6. c. et q. 72. 1 ad 1.
58. Actio sine motu non infert ex se passionem,
21. Objectum comparatur ad actum interiorem
nisi grammatice, ut in divinis, i. q. 41. 1 ad 3. ut finis, ad exteriorem vero, ut materia circa
59. Actio cum motu est semper cum innova- quam. 1 2. q. 18. 6. c. et q. 54. 2 ad3. et q. 72.
tione fieri, et corruptione; non autem actio sine 3 ad 2.
motu. I. q. 41. 1 ad 3.
22. Actus non denominatur a potentia, nisi sit
ACTUS. - 1. Differentia. Actus duplex, s. | ab ea sine respectu ad aliam. 1 2. q. 8. 2. c.
primus et secundus, i. q. 48. 5. c. et 1 2. q. 32. c. | 23. Non omnis diversitas actuum, sed tantum
et q. 111. 2. c. fi.
formalis facit diversitatem potentiarum, i. q.
2. Actus primus est esse, secundus autem ope- 77. 3. c. et q. 79. 7. 9. c. et 10 ad 3. et 1. 2. q.
ratio. 1 2. q. 111. 2. c. fi.,
54. 1 ad 1.
3. Actus dupliciter est alicujus potentiæ, s. eli- | 24. Actus diversarum potentiarum differunt
cltive et imperative. 1 2. q. I. 1 ad 2. et q. 6. genere. I 2. q. 23 1. c. et q. 54. 1 ad 1.
princip. et 4. c. et q. 8. princip. et m. q; 8o. 2
25. idem actus potest pertinere ad diversas po4d 1.
tentias. 1 2. q. 56. 2 ad 1.
4. Actus dupliciter dicitur esse moralis, s. es26. Idem actus potest pertinere ad diversas posentialiter, id est, elicitus a voluntate, et quoad tentias secundum diversas rationes et diverso
usum, id est, imperatus. I 2. q. 1. 1. c. et ad 2.
ordine, non autem æqualiter eteodemordine.
5. Aliquis actus est unus numero secundum 1 2. q. 56. 2 ad 1.
esse naturale, et duo in genere moris. 1 2. q. 20. I 27. Unius potentiæ non possunt esse simul plu6. 0.
j res actus, i. q. 58. 7 ad 2. et q. 62. 7 ad 3. et 1 2.
6. Actus dupliciter non est ordinatus in Deum. q. 54. 1 ad 3. et 2 2. q. 18. 1 ad 3.
s. ex parte actus non ordinabilis, ut omne pecca28. Unius potentiæ non possuntesse simul plutum, vel ex parte agentis, l 2. q. 21. 4. c.
res actus, nisi sint subordinati. i. q. 58. 7 ad 2.
7. Potentia dupliciter est actus corporis, s. in- I et q. 62. 7 ad 3. et 1 2. q. 54. 1 ad 3 et 2 2. q. 18. ·
formando organum, et in essentia animæ. i. q. 1 ad 3.
76. 8 ad 4.
; 29. Proximum principium actus est vis appe8. Actum oportet proportionari objecto et titiva. 2 2. q. 59. 4. c.
agenti, sed ab objecto speciem habet, a virtute i
30. Actus respectu unius potentiæ differunt
vero vel a potentia agentis habet modum inten- | specie, qui respectu alterius potentiæ sunt ejus·
sionis. 1. q. 89. 6. c. et 2 2. q. 26. 7. c.
dem speciei. 1 2. q. 18. 5. c.
9/ Potentiæ distinguuntur per actus, et actus
31. Quælibet potentia immaterialis, et nulla
per objecta, i. q. 77. 3. o.
materialis reflectitur super actum suum. t. q. 87. i
10. Actus cujuslibet potentiæ vel habitus su- I 3 ad 3. et 2 2. 25. 2. c.

— 62 —

• *

Actus

INDEX III

33. Actus Mt prior potentia, i. q« 82. 3 ad 2.
♦ Imi actus est posterior potentia, i. q. 77.
3 ad L
33. Actus in diversis est prior potentia, sed in
eodem est posterior secundum tempus, i. q. 3. I.
C. et 8. c. fi. et q. 77. 3 ad 1. et q. 82. 3 ad 2.
et q. 85. 3 ad 1. et q. 94. 3. c. et 1 2. q. 50.
2 ad 3.
34. Actus semper superat potentiam in bono et
malo. I 2. q. 71. 3. c.
35. In potentiis ordinatis actus potentiæ supe­
rioris est sicut forma actus potentiæ inferioris.
1 2. q. 13. 1. c. et q. 17. 4. c. fi.
36. Actus potentiæ inferioris se habet ut mate­
riale respectu actus potentiæ superioris, et ille
ut formale respectu ejus. 1 2. q. 17. 1.4. c.
37. Potentia activa non distinguitur contra
actum, sed in eo fundatur, i. q. 25. 1 ad 1.
38. Nullus actus producitur perfecte ab aliqua
potentia activa, nisi sit ei consimilis per aliquam
formam, quæ sit principium ejus. 1 2. q. 23. 2. c.
39. Habitus est actus primus, non autem se­
cundus. 1 2. q. 49. 3 ad 1.
4). Habitus dupliciter potest habere ordinem
ad actum, scilicet secundum rationem habitus,
et secundum rationem subjecti, id est, potentiæ.
I 2. q. 49. 3. o.
41. Species habitus .distinguuntur secundum
species actuum, in. q. 83. 2. c.
42. Idem actus potest a diversis habitibus in­
formari, et sic ad diversas species reduci. 2 2. q.
4.3 ad 1.
43. idem habitus potest habere diversos actus
ejusdem rationis ordinatos, quorum unus sequi­
tur ex alio, et fit mediante priori. Sed habitus non
diffinitur, nec denominatur nisi a primo. 2 2. q.
28. 4. c. et q. 29. 4. c. et q. 51. 2. 3. c. et q. 161.
2. ad 3.
44. Actus unius virtutis vel vitii ordinatps ad
finem alterius, efficitur species ejus. 2 2. q. 154.
10. c. ad 1. et q. 181. I ad 3. et 2. c.
45. Quilibet actus proportionaliter habitui in­
tensus auget eum vel ad hoc disponit, non autem
remissus. I 2. q. 52. 3. o.
46. Diversi actus quorum unus est ratio alte­
rius, non diversificant habitum. 2 2. q. 28. 4. c. et
ui. q. 8. 5 ad 2.
47. Habitus acquisitus semper reddit actum si­
milem actui, a quo generatus est secundum spe­
ciem, non autem secundum •modum, i. q. 89. 6
ad 3. et 1 2. q. 78. 2 ad 2.
48. Idem actus specie naturæ potest esse in di­
versis generibus moris, scilicet virtutis et vitii.
1 2. q. 1. 3 ad 3. et q. 18. 5. c. et ad 3. et 6 ad 3.
et 7. c. ad 1. et 10 ad 3. et q. 20. 6. o. et q. 72.
6. c. et 2 2. q. 99. 2 ad 2. et 3 ad 2.
49. Habitus respectu aliquorum actuum sunt
necessarii. 1 2. q. 49. 4. o. et q. 50. o.
50. Actus est causa finalis habitus qui est causa
efficiens sui actus. I 2. q. 51. 4 ad 3. et q. 71. 3
ad 3.
51. Habitus ex quibusdam actibus generatur
in agente habente in se etiam principium passi­
vum, non autem in aliis. 1 2. q. 51. 2. o. et q.
63. 2. o.
52. Ex multis actibus rationis oportet cau­
sari habitum opinativum etiam ex parte intel­
lectus possibilis. 1 2. q. 51. 3. c.
53. Quantum ad inferiores vires apprehensivas,
necessarium est eosdem actus pluries reiterari,
ut aliquid firmiter memoriæ imprimatur. 1 2. q.
□1.3. c.
54. Habitus corporales quandoque generantur
ex uno actu forti. Et etiam in intellectu possi­
bili scientia, non autem opinio, nec in intellectu

Actus

passivo, nec in appetitu, sed tantum ex multis.
1 2. q. 51. 3. o. et q. 71, 4. c.
55. Habitus ut habitus non potest corrumpi
per unum actum solum, nisi removendo causam
habitus. 1 2. q. 71. 4. c.
56. Actus simpliciter excedit habitum in bono
et in malo. 1 2. q. 71. 3. o.
57. Actus dicitur moralis et humanus a volun­
tate. i. q. 48. 1 ad 2. et 1 2. q. 1. 1. o. et 3. c. et
q. 6. princip. et q. 7. 4. c. et q. 10, 1. c. et q. 18.
5.
___c.__etq.q.71.
71.b.6.c.c.etetq.q.74,
74.I.1.c.c.etet2 22.2.q.q.23.
23.8.8.
c. et q. 106. 5 ad 1. et q,
“ 110t 1
1., c. et in. q,
q. 19. 2. o
58. Actus__dicuntur
humani vel morales,
secun­
______________________
secundum quod sunt a ratione deliberata, vel secundum quod obediunt rationi. 1 2. q. 1. L c. et q.
18. 5. 9. c. et q. 19. 1 ad 3. et q. 58. 2. c. et q. 63.
2. c. et q. 100. 1. c. et q. 104. 1. c. ad 3. et 2 2.
q. 152. 1. c. et Hi. q. 19. 2. c.
59. Actus moralis non specificatur ex fine ul­
timo, sed ex fine proximo.
cimo. 1 2. q. 1. 3 ad 3. et q.
60. 1 ad 3. et 2 2. q.. 11. 1 ad 2.
2, et q. 19. 3. c.
et q. 66. 4 ad 2.
60. In actibus moralibus voluntas est primum
movens. 1 2. q. 1. 1. c. et 2 2. q. 110. 1. c.
61. Omnis actus moralis est immanens, et in
voluntate subjective et effective. 1 2. q. 74. 1. o.
62. Corpus per accidens se habet ad actum
moralem qui non consideratur per se, nisi secun­
dum ea quæ sunt anlmæ, ad quam passiones
animæ se habent materialiter, ratio vero formaliter et completive. 2 2. q. 152. 1. c.
63. Idem actus numero moralis sive humanus
est actio et passio. 1 2. q. 1. 3. c.
64. Actus moralis, inquantum est bonus vel
malus, habet rationem rectitudinis vel peccati.
I 2. q. 21. 1. o.
65. Aliqui actus sunt indifferentes secundum
speciem, non autem omnes. 1 2. q. 18. 8. 9. o.
66. Aliquis actus est ita secundum se malus,
quod non potest bene fieri. 2 2. q. 110. 3. c.
67. Actus moralis, inquantum est bonus vel
malus, habet rationem laudabilis vel vitupera­
bilis. 1 2. q. 21. 2. o.
68. Et rationem meriti vel demeriti. 1 2. q. 21.
3. o.
69. Actus est bonus dupliciter, scilicet vel ut
in genere moris, vel ut meritorius. 1 2. q. 109. 2.
c. et 5. o.
70. Bonitas actus duplex, scilicet ex objecto,
et ex fine. Prima est materialis respectu secundæ.
Ideo secundam voluntas attendit, et penes eam
meritum potius consistit. 1 2. q. 18. 6. c.
71. Bonitas actus humani quadruplex, scilicet
secundum genus, speciem, circumstantias, et
finem. 1 2. q. 18. 4. c. et q. 73. 7 ad 1.
72. Ad perfectionem actus causati ex duplici
principio requiritur perfectio utriusque principii.
1 2. q. 56. 4. c. et q. 58. 3 ad 2. et 65. 3 ad 1.
et 2 2. q. 4. 2. 5. c.
73. Bonum et malum sunt dlfferentiæ essentia­
les actuum humanorum, i. q. 48. 1 ad 2. et 1 2.
q. 18. 5. 6. o. et q. 54. 3. c. ad 2.
74. Bonum et malum sunt differentiæ essentia­
les actuum elicitorum a voluntate, sed per acci­
dens actuum aliarum potentiarum, ut sunt impe­
rati a voluntate. 1 2. q. 18. 6. o. et q. 19. 1. o.
75. Omnis actus deliberatus est bonus vel ma­
lus moraliter. 1 2. q. 18. 9. o.
76. Bonum vel malum in actibus humanis di­
citur per comparationem ad rationem. 1 2. q^ 18.
5. c. ad 1. et 8..c. ad 2. et 10. c. et q. 19. 1 ad 3.
et q. 21. 1. c. et q. 24. 2. 3. o. et q. 34. 1. c. et q.
66. 1. c.
77. Bonitas vel malitia moralis principaliter
In voluntate consistit. 1 2. q. 34. 4. c.

— 63 —

Adæquari

-

INDEX III

78. Mem numero actus in genere nature po*
rest esse bonus et malus moraliter: non autem
unus numero in genere moris. I 2. q. 20. η. ο. et
q. 88. 4. c. et 2 2. q. 55. 4 ad L
79. Actus et motus exteriores sunt signa di­
spositionis interioris. 2 2. q. 168. I ad l. et
ad 3.
80. Actus exteriores sunt ad finem inte­
riorum qui se habent ut finis» scilicet credere,
diligere, et sperare. Ideo secundi quæri de­
bent in infinitum, primi autem cum mensura
discretionis. 111. q. .84. 8. o.
81. Actus exteriores diversimode ad diversas
virtutes pertinent. 2 2. q. 32. 1. c. et q. 168. L o.
82. Exteriores actus ad illam virtutem referun­
tur, ad quam pertinet illud quod est motivum
ad agendum. 2 2. q. 32. 1. c.
83. In actu exteriori invenitur peccatum, sic­
ut in interiori. 1 2, q. 81. 1.3. 4. c.
84. Actus voluntatis eliciti per se sunt in ge­
nere moris, non autem actus altarum potentia­
rum, sed tantum per accidens ut imperati a vo­
luntate. 1 2. q. 18. 6. c.
85. In actibus exterioribus membrorum non
est principaliter peccatum, sed instrumentaliter
tantum. I 2. q. 74. 2 ad 3. q. 83. 1. c.
86. Actus sunt suppositorum, i. q. 22. 3 ad 1.
et 1 2. q. 77. 2 ad 1.
87. Dei actus notionales sunt qui designant
processum divinæ personæ. essentiales vero pro­
cessum creaturamm a Deo. i. q. 41. 1 ad 1.3. c.
88. Actus notionales attribuuntur divinis per­
sonis ad significandum in eis ordinem originis,
i. q. 41. I. o.
89. In divinis est potentia respectu actuum
notionalium. i. q. 41. 4. o.
90. Actus notionales non sunt de nihilo, sed
de substantia patris, i. q. 41. 3. o.
91. Actus notionales et relationes personales
sunt idem re, sed differunt secundum modum
significandi, i. q. 40. 2. c. et q. 41. 1 ad 2.
92. Actus notionales qui significant compara­
tionem generantis vel geniti ad essentiam, pos­
sunt terminari ad essentiam, ut dare et accipere;
non autem qui significant comparationem geniti
ad generantem; vel e converso, ut generari, ge­
nerare, et nasci, i. q. 39. 5. c.
93. Actus notionales terminantur tantum ad
unam personam, i. q. 41. 6. o.
94. Actus notionales præintelliguntur proprie­
tatibus personarum: nisi sumatur proprietas
constitutiva personæ, et actus ut actio, i. q. 40.
4. o.
95. Actus notionales sunt aliquo modo neces­
sarii. voluntarii et naturales, i. q. 41. 2. o. et q.
42. 2. c.
96. Ea quæ in divinis habent ordinem ad actus
personales vel essentiales, non praedicantur de
notionibus, alia vero sic. i. q. 3z. 2 ad 2. et q.
40. 1 ad 3.
97. Omnis actus qui prædicatur de supposito
non secundum modum quo differt ab essentia,
prædicatur etiam de essentia in divinis, i. q. 29.
5. c.
AD denotat accessum cum distantia, r. q. 35.
2 ad 3. et q. 45. 7. c. et q. 93. I. c. ad 3.
ADÆQUARI et assimilari important motum
ad squalitatem et similitudinem, non autem
æquale, et simile. Ideo Filus Dei est similis et
æqualis Patri, et e converso, et adæquatur et
assimilatur ei, sed non e converso, i. q. 42. 1
ad 3.
ADAM - i. cognitio. Adam non videbat Deum
per essentiam secundum communem statum, i.
q. 94. 1. o. et q. 95. 3. c. et 2 2. q. 5. 1. 2. c.

i

Adam

2. Non est inconveniens Adam vidisse divinam
essentiam supematuraliter. i. q. 94. i. 2, c.
3. Adam videbat Deum per gratiam, sicut an­
gelus per naturam. 1. q. 94. I. c,
4. Adam habuit duplicem cognitionem de Deo,
scilicet naturalem, et supematuralein. i. q. 94.
3, o.
5. Adam habuit omnem cognitionem possi­
bilem naturaliter homini, i. q. 94. 3. c. et q. 101.
I ad l.
6. Adam praescivit incarnationem Dei, non au­
tem suum peccatum. 2 2. q. 2. 7. c. et in, q. 1, 3
ad 5.
7. Adam ante peccatum, et angeli ante confir­
mationem aliqua de mysteriis Dei cognoverunt
manifeste» quæ nunc non possumus cognoscere
nisi credendo. 2 2. q. 5. 1. c. fi. ad I.
8. Adam habebat excellentiorem cognitionem
de angelis quam nos, quia erat magis certa et fixa
circa inferiora intelliglbilia. i. q. 94. 2. c.
9. Adam non videbat essentiam angelorum. I.
q. 94. 2. c.
10. Cognitio Adæ erat media inter cognitionem
nostram et beatorum. i. q. 94. 1. c.
11. Scientia Adæ erat ejusdem rationis cum
scientia nostra, licet esset per species. infusas
i. q. 94. 3 ad 1.
12. Adam indigebat phantasmate in conside­
rando, non autem in acquirendo scientiam, i. q.
94. 2. c.
13. Adam in primo statu non acquirebat co­
gnitionem ex sensibilibus per medium argumen­
tationis. 1. q. 94. 1 ad 3.
14. Adam non poterat decipi. 1. q. 94. 4. o.
15. Nihil poterat impedire contrarie cognitio­
nem Adæ, sed negative tantum, i. q. 94. 1. 2. o.
16. Adam proficiebat in scientia naturali quoad
modum, scilicet per experientiam, non autem
quoad numerum scitorum, sed in supematurali,
utroque modo. i. q. 94. 3 ad 3.
17. Adam non cognoscebat naturaliter futura
contingentia. 1. q. 94. 3. c.
18. Adam non cognovit cogitationes cordium,
nec quælibet singularia, i. q. 94. 3. c.
19. Adam fuit creatus in gratia, I. q. 95. 1. o.
et q. 100. 1 ad 3. et 1 2. q. 5. 1. c.
20. Adam habuit omnes virtutes, i. q. 95.
3. o.
21. Adam habuit fidem, i. q. 95. 3. c. et 2 2.
q. 5. 1. c.
22. Adam in primo statu poterat mereri, non
tamen sine gratia, i. q. 94. 3 ad 3. et q. 95. 4 ad 1.
et 1 2. q. 109. 2. 5. o. et q. 114. 2. o. et m. q.
61. 2 ad 1.
,23. Adam in primo statu genuisset filios cum
originali justitia, et gratuita, et cum gratia, i.
q. 100. 1. o. et 1 2. q. 81. 2. c. fi.
24. Adam non fuit perfecte beatus, i. q. 94. 1.
c. ad 1. et q. 95. 3. c.
25. Passio. Adam erat immortalis et impas­
sibilis secundum corpus passione proprie dicta, 1.
q. 76. 5 ad 1. et q. 97. 1. o.
26. Differentia immortalitatis et impassibilitatis Adæ, et resurgentium, i. q. 97. 1. o. et 3 ad I.
et q. 102. 2. c.
27. Corpus Adæ erat impassibile passione cor­
ruptiva, sed passibile passione pcnectiva. i. q.
95. 2 ad 2. et q. 97. 2. o.
28. Immortalitas et impassibilitas Adæ non erat
ex principiis naturæ, sed ex beneficio Dei. i. q.
76. 5 ad 1. et q. 97. I. o. et 2 ad 3. et 3 ad 1. et q.
102. 2. c. ad 2. et 4. c.
29. Si Adam comedisset de ligno vit®, non fuis­
set immortalitatem consecutus, nisi frequenter
sumendo, i. q. 97. 4. c. fi.

Adam

INDEX 111

k). Atiam inortiiiK fuhset, *i non comedisset.
1. q. 97. 3 ad 3.
31. Adam indigebat cibo ad restaurationem deperditi. i, q. 97. 3. o.
32. Adam dormlsset. i. q. 94. 4 ad 4. et q. 97.
2 ad 2.
33. Adam somnlasset, nec habuisset liberum
dum rationis in somno, i. q. 94. 4 ad 4.
34. In anima Adæ fuissent passiones animales,
:«1 mn ajfiictivæ. i. q. 95. 2. o. et 3 ad 2.
35. Adam non potuit primo peccare veniallter.
I 2. q. 89. 3 ad 3.
36. Imo in hominibus contingit esse peccatum
veniale sine mortali. I 2. q. 72. 5. c.
37. Adam per liberum arbitrium sine gratia
poterat vitare peccatum. 1 2. q. 109. 8. c.
38. Peccatum Adæ fuit superbia. I 2. q. 89. 3 ad
2. et 2 2. q. 105. 2 ad 3. et q. 163. 1. o. et 3. 4. c.
et ut. q. 1. 5. c.
39. In peccato Adæ fuit multiplex deformitas,
scilicet superbiæ, inobedlentiæ, gulæ, et alia hu­
jusmodi. 1 2. q. 82. 2 ad 1. et 2 2. q. 63. 1. o.
40. Adam peccavit principaliter, appetendo si­
militudinem Dei, quantum ad scientiam boni et
mali, sicut serpens ei suggessit, ut scilicet per
virtutem propriæ naturæ determinaret sibi quid
esset bonum, et quid malum ad agendum, vei
etiam ut per seipsum præcognosceret quid sibi
boni vel mali esset futunim. Et secundario pec­
cavit appetendo similitudinem Dei, quantum ad
propriam potestatem operandi, ut scilicet vir­
tute propriæ naturæ operaretur ad beatitudinem
consequendam. 2 2. q. 163. 2. o.
41. Peccatum Adæ fuit gravius nostris secun­
dum circumstantiam personæ, non autem secun­
dum speciem. 1 2. q. 89. 3. c. princip. et 2 2. q.
163. 3. o.
42. Eva gravius peccavit quam Adam. 2 2. q.
163. 4. o.
43. Si Adam non comedisset, peccasset contra
praeceptum Dei et legis naturalis. I. q. 97. 3. ad 3.
44. Si Adam primo non peccasset, etiam non
statim confirmatus fuisset in gratia sive'in ori­
ginali justitia, i. q. 100. 1. o. q. 5. 1. c.
45. Si Adam fuisset confirmatus, non tamen
genuisset filios confirmatos, sed potuissent pec­
care, et filii eorum habuissent peccatum origi­
nale. I. q. 100. 2. o.
46. Si Eva peccasset et non Adam, filii eorum
non habuissent peccatum originale. 1 2. q. 81.
5. o.
47. Si Eva peccasset et non Adam, filii eorum
non habuissent defectus secutos peccatum, sci­
licet passibilitatem et mortalitatem, i. q. 99. 1. o.
et I 2. q. 81. 5. ad 2.
48. Infectio. Tantum primum peccatum Adæ
traducitur ad posteros. I 2. q. 81. 1.2. o. et m.
q. 19. 4 ad J.
49. Peccatum originale in Adam derivatum est
ad nos a peccato actuali ejus. ni. q. 8. 5 ad 1.
50. Peccati originalis infectio fuit in Adam du­
pliciter; scilicet per modum actualis peccati, inquantum contraxit esse per propriam voluntatem
ejus, et per modum peccati quasi naturalis, Inquantum tota natura in eo infecta est. In aliis
autem tantum secundo modo. in. q. 8. 5. ad 1.
51. In communi. Adam fuit principium naturæ
humanæ, et principium peccati ejus per tradu­
ctionem. I. q. 92. 2. c. et q. 94. 3. c. et q. 101.5 ad
1. et 2 2. q. 164. 1 ad 3.
52. Adam efficacius meruisset quam nos modo.
I. q. 95. 4. o.
53. Adam obtulit sacrificium Deo, sicut alii
justi. Sed non est scriptum, ne origo peccati vi­
deatur esse origo gratiæ. 2 2. q. 85. 1 ad 2.

54. Adam non poterat se transferre in aliam
formarn. llf. q. 13. 3 ad 2.
55. Adam habuit angelum custodem, i. q. 113.
4 ad 2.
56. Productio. Anima hujus hominis non fuit
in Adam sicut In principio effectivo, sed sicut
in principio dlsposltivo secundum rationem semi­
nalem. 1 2. q. 83. I ad 3.
57. Anima Adæ fuit producta in actu sexta die
simul cum angelis. Non autem corpus ejus, sed
tantum secundum causales rationes secundum
Augustinum. Secundum alios autem utraque si­
mul in actu producta sunt. i. q. 90. 4. c. et q. 91.
4 ad 5.
58. Corpora Adæ et Evæ fuerunt immediate
producta a Deo. i. q. 91. 2. o. et q. 92. 4. o.
59. Formatio corporis Adæ ex terra fuit supernaturalis et miraculosa. i. q. 91.2 ad 1. et ad 3.
60. Materia totius naturæ humanæ non potuit
esse in Adam, i. q. 119. 2. o,
ADDERE - 1. aliquid super alterum potest
tripliciter, scilicet naturam extraneam, determi­
nans reale, et aliquid rationis, i. q, 5. 3 ad 1.
2. Non addere aliquid dupliciter dicitur, scili­
cet quia de ratione ejus est, nihil sibi posse addi,
ut Deus, vel quia non est de ratione ejus additio
ut ens. L q. 3. 4 ad 1.
3. Quæ absolute dicuntur, quolibet addito re­
manent talia, non autem relativa, i. q. 6. 6 ad 2.
4. Ens. Aliqua addunt differentiam supra ens,
et aliqua rationem, diversimode, i. ,q. 5. 3 ad 1.
et q. 13. 11. c.
5. Bonum addit supra ens respectum rationis
ad appetitum, i.q.5. 1 ad 1. et 3 ad l.etq. 16.3.c.
6. Verum addit supra ens respectum rationis
ad intellectum tantum, i, q. 16. 3. c.
7. Unum transcendens addit supra ens indivisionem tantum, i. q. 6. 3 ad 1. et q. 11. 1. o. et
2. c. et q. 30. 3. o.
8. Unum quod est principium numeri, addit
supra ens et supra unum transcendens rationem
rnensuræ. i. q. 11. 1. o. et 3. c. et q. 3. 3. o.
9. Multitudo transcendens, supra ens addit
tantum rationem divisionis, i. q^ 30. 3. o.
ADDISCENDI - 1. actum dolor, tristitia, et
delectatio intense impediunt, sed moderate ad­
juvant. 1 2. q. 37. 1. o.
2. Apertio aditus regni cælorum est remotio
impedimenti gloriæ. m. q. 39. 5. o. et q. 49. 5. o.
et q. 69. 7. o.
ADEPS - 1. in veteri lege prohibetur comedi.
Primo quia non generat bonum nutrimentum,
sicut nec sanguis. Secundo propter idololatriam.
Tertio quia erat pro sacrificio. Quarto propter
sensualitatem. 1 2. q. 102. 3 ad 8. et 6 ad 1.
2. Adeps comburebatur Deo, a quo est omnium
bonorum sufficientia, et pro charitate Christi in
passione. 1 2. q. 102. 3 ad 8. et 6 ad 1.
ADJECTIVA - 1. significant per modum acci­
dentis, substantiva vero per modum substantia»,
i. q. 39. 3. c.
2. Nomina collectiva substantiva prædicantur
de multis suppositis in singulari, non autem
adjectiva, sed tantum in plurali, i. q. 39. 3. c.
3. Adjectiva non secum ferunt suppositum sic­
ut substantiva, sed significatum suum ponunt
circa subjectum, i. q. 39. 5 ad 5.
4. Adjectiva numerantur secundum supposita,
substantiva vero secundum formam sui signifi­
cati. i. q. 36. 4 ad 7. et q. 39. 3. c.
5. Adjectiva non supponunt, i. q. 39. 5 ad 5.
6. Adjectiva copulant, i. q. 39. 5 ad 5.
7. Adjectiva essentialia prædicantur de perso­
nis divinis pluraliter, substantiva vero tantum
singulariter. 1. q. 39. 3. o.

— 65 —
5 — Summa Theologica. - VI.

Adjectiva

Adjurare

INDEX III

8. Substantiva notionaiia prædicantur de essen­
tia, non autem adjectiva, nisi mediante substan­
tivo notionali. !. q. 39. 5 ad 5. et 6. c.
ADJURARE - 1. est ordinare aliquid ad ali­
quid per divina. 2 2. q. 90. L c.
2. .Modus adjurationis duplex, scilicet coactivuSj et deprecativus. 2 2. q. 90. L 2. c.
3. Adjurare subditos licet utroque modo, sed
pares vel superiores tantum secundo modo. 2 2.
q. 83. 17 ad 1. et q. 99. 1. o.
4. Non licet adjurare dæmones deprecando, sed
compellendo ne noceant, non ut prosint. 2 2. q.
90. 2. o.
5. Adjurare licet creaturas irrationales, ne per
eas nobis dæmon noceat. 2 2. q. 90. 3. o.
6. Summus pontifex Judæorum adjurando
Christum coactive, peccavit. 2 2. q. 90. 1 ad 1.
7. Simon et Judas leguntur adjurasse draco­
nes, et eis praecepisse, ut in desertum locum di­
scederent. 2 2. q. 90. 3. b.
ADJUVARI dicitur aliquis dupliciter, scilicet
per ministerium, et per virtutem. Primum con­
venit Deo, non autem secundum. i. q. 23. 8 ad 2.
ADMIRATIO - 1. est species timoris, et prin­
cipium phiiosophiæ. 1 2. q. 4L 4. o. et 2 2. q.
13. 3 ad 3.
2. Admiratio est causa delectationis ratione
spei, et actus connaturalis, scilicet collationis.
1 2. q. 32. 8. o.
3. Admiratio consequitur apprehensionem alicujus excedentis nostram facultatem, i. q. 105.
7. c. et 1 2. q. 4L 4. c. et 2 2. q. 180. 3 ad 3. et
m. q. 15. 8. c.
4. Admiratio fuit in Christo, m. q. 15. 8. o.
ADMONITIO - 1. pertinet ad correctionem fra­
ternam. 2 2. q. 33. -7. o.
2. Admonitio prævia secreta est de præcepto
ante publicam denunciationem in judicio. 2 2. q.
33. 7. o.
3. Admonitio coram testibus debet praecedere
accusationem. 2 2. q. 33. 8. o.
4. Admonitio prævia fratris de re quæ dicitur
prælato, extra judicium existent!, tanquam personæ quæ potest prodesse et non obesse, non est
de præcepto. 2 2. q. 33. 8. c. ad 4.
In communi est extraneæ persoADOPTIO
næ in filium vel nepotem et deinceps legitima asI. q. 3. 5 ad 2.
2/ Adoptare est admittere gratis ad partici­
pandum hæreditatem. in. q. 23. 1. c.
3. Deus. Adoptare homines convenit Deo.
m. q. 23. L o.
4. Adoptare convenit toti Trinitati, licet possit
appropriari Patri, m. q. 3. 4 ad 3. et 5 ad 2. et
q. 23. 2. o.
5. Adoptare appropriatur Patri, ut auctori. Fi­
lio ut exemplari, et Spiritui sancto, ut Impri­
menti. m. q. 3. 5 ad 2. et q. 23. 2 ad 3.
6. Adoptatio Dei facit adoptatum esse idoneum,
sed adoptatio hominis præsupponit idoneum, in.
q. 23. I. c.
7. Sola creatura rationalis adoptatur a Deo,
non ex creatione, sed ex dono Spiritus sancti, m.
q. 23. 3. o.
8. Adoptari convenit etiam angelis, in. q. 23.
3 ad 2.
9. Adoptio filiorum Dei est per conformitatem
imaginis ad filium naturalem, imperfecte quidem
per gratiam viæ, sed perfecte per gloriam, i. q.
93. 4 ad 2. et 2 2. q. 45. 6. c. ad L et m. q. 3. 5
ad 2. et 8. c. et q. 39. 8 ad 3. et q. 45. 4. c.
10. Christus non est filius Dei adoptivus, ih.
q. 23. 4. o. et q. 32. 3. c. et q. 43. L c.
11. Christus fuit filius adoptivus Joseph, m.
q. 28. 1 ad L

Adoratio

12. Adopliu est extraneae person» in filium
seu filiam vel neptem legitima assumptio, i*, q.
13. Humanis legibus jure decretum est, et ab
Ecclesia approbatum, ut legalis cognatio matri­
monium impediat. Suppi, q. 57. 2. c.
14. Legalis cognatio omnium descendentium et
per modum cujusdam affinitas contracta, per­
petuo matrimonium Impedit; ea autem quæ est
Inter filium adoptivum et naturalem filium, tamdiu impedit, quamdiu manserit in adoptantis
potestate. Suppi, q. 57. 5. o.
ADORATIO - 1. Dei est actus L.triæ. 2 2. o.

2. Adoratio Dei est duplex, scilicet interior de­
votio mentis, et exterior humiliatio corporis. Pri­
ma est principalior, ad quam et propter quam
secunda fit. 2 2. q. 84. 2. 3. o.
3. Adoratio exhibita Deo et creaturæ non dici­
tur univoce, sed analogice. 2 2. q. 84. 1 ad 1. et
q. 94. 1 ad 2.
4. Adoratio requirit actum corporalem. 2 2. q.
81. 7. o. et q. 84. 2. o.
5. In adoratione genuflectimus, nostram in­
firmitatem designantes respectu Dei, sed proster­
nimur quasi profitentes nos nihil esse ex nobis.
2 2. q. 84. 2 ad 2.
6. Adoratio requirit locum determinatum, non
de necessitate, sed ad decentiam ex parte ado­
rantium, triplici ratione, scilicet propter loci
consecrationem, propter sacra mysteria, et alia
sanctitatis signa quæ ibi continentur, et propter
concursum multorum adorantium. 2 2. q. 34.
3. o.
7. Judæi adorant ad occidentem, ut vitent ido­
lolatriam, et significent mortem Christi. 1 2. q.
102. 4 ad 5.
8. Christiani adorant ad orientem, propter lu­
men mentis, et quia ibi est nobilior pars, et no­
biliora opera. 2 2. q. 84. 3 ad 3.
9. Adoratio latriæ fit ratione principii, creatio­
nis, et gubernationis. 2 2. q. 81. i ad 3. et ad 4.
et 3. o. et q. 84. 1 ad 3.
10. Deo debetur latria propter deitatem, et dulia propter dominium, m. q. 25. 2. c.
11. Tota Trinitas est adoranda una tantum
latria. 2 2. q. 81. 3 ad 1. et q. 84. 1 ad 3. et m.
q. 25. 1 ad 1.
12. Relationes divinæ debent adorari latria. 1.
q. 28. 2. b.
13. Christus. Deitas et humanitas Christi
sunt adorandæ una adoratione latriæ. m. q. 25.
1. o. et q. 58. 3. c. fi. et ad 1.
14. Persona Christi adorari debet latria ratione
deitatis, et dulia ratione humanitatis, perfectio­
num munere gratiarum, m. q. 25. 2. c.
15. Humanitas Christi, ut unita Verbo, debet
adorari latria, non autem secundum se, sed hyperdulia. m. q. 25. 2. o.
16. Caro Christi adoranda est latria. in. q. 25.
3. o. et q. 54. 3 ad 1.
17. Hostia debet adorari latria sub conditione
in habitu, hi. q. 80. 6 ad 2.
18. Imago Christi adorari debet latria. 2 2. q.
3 ad 3. et q. 94. 2 ad 1. et ui. q. 25. 3. o. et 4. c.
et 5 ad 2.
19. Adoratio imaginis Christi tradita est ab
apostolis. Et Lucas depinxit imaginem Christi,
quæ est Romæ. ni. q. 25. 3 ad 4.
20. Ponere imagines Christi, et sanctorum, et
adorare eas licet nunc, non autem in veteri te­
stamento. ni. q. 26. 3 ad 1.
21. Crux propria Christi ut repræsentans Chri­
stum, et ut tetigit Christum, et perfusa Christi
sanguine, debet eadem adoratione latriæ cum

Adulatio

INDEX III

Æqulvalens

ΰ. Advocatus suscipiens causam injustam,
Christo adorari. Sed imago cruci» ejus in alia i
materia debet adorari latria, ut imago Christi quamvis laudabilis videatur quantum ad peri­
tantum. 2 2. q. 103. 4 ad 3. et m. q. 25. 4. o. tiam artis, tamen peccat, quantum ad Injusti­
j
22. Oinnia alia Christi, ut clavi, lancea, corona, tiam voluntatis qua abutitur arte ad malum. 2 2.
vestes, et hujusmodi, adorantur ratione conta­ q. 71. 3 ad I,
6. SI in processu perpendit advocatus causam
ctus tantum, II. q. 25. 4 ad 3.
23. Mater Christi adorari debet hyperdulia, non esse injustam, non prodat, sed cesset inducens
autem latria. 2 2. q. 103. 4 ad 2. et m. q. 25.5. o. ad concordiam sine damno alterius. 2 2. q. 71
24. Viri sancti debent adorari dulia tantum. 3 ad 2.
7. Licita. Advocato defendenti causam justam
2 2. q. 84. 1 ad 1.
25. Reliquiæ sanctorum sunt adorandæ dulia licet prudenter occultare ea quibus impediri
possit processus ejus, non autem aliqua falsitate
tantum, IU. q. 25. 6. o.
26. Creatura non potest adorari latria sine pec­ uti. 2 2. q. 71. 3 ad 2.
cato. 2 2. q. 84. 1 ad 1. et q. 94. 2. 3. o. et q. 161.
8. Advocato licet accipere præmium modera­
3 ad 1. et m. q. 25. 5. 6. 7. o.
tum, secundum laborem, personas, negotia et
ADULATIO - 1. Excedens in delectando alios consuetudines. 2 2. q. 71. 4. o.
verbis et laudibus propter delectationem solam,
9. Prohibitio. Advocare prohibentur furiosi,
vocatur placidus; sl vero causa lucri, vocatur adu­ amentes impuberes, surdi, muti, in qualibet
lator, quod tamen communiter dicitur etiam causa. Clerici in causa sæculari, sacerdos, mona­
primo modo. 2 2. q. 115. 1. c.
chus, cæcus, infamis nisi in necessitate pro se, vel
2. Adulatio est excessus delectandi alios ver­ sibi conjunctis. 2 2. q. 71.2. o. et q. 188. 3 ad 2.
bis laudis causa lucri, ideo est peccatum. 2 2. q.
ÆGRITUDO - 1. non est pura privatio. Sed
; 115. 1. o.
dicit humores inordinate dispositos. 1 2. q. 82.
3. Adulatio est peccatum mortale tantum, 1 ad 1.
quando est contra charitatem, scilicet de peccato,
2. Ægritudo non est æqualiter in omnibus sicut
intentione nocendi, vel cum scandalo. 2 2. q. nec causa ejus. 1 2. q. 84. 4 ad 2.
115.2.0.
ÆNIGMA. - Adam videbat Deum in ænigmate
4. Adulatio secundum se est turpius peccatum id est obscure, scilicet per effectus, non autem
et verecundius litigio, quia quæ ex dolo fiunt, propter occupationem sensibilium causatam ex
videntur esse ex infirmitate et falsitate rationis. peccato, sicut nos. m. q. 94. 1 ad 3.
Sed est levius, quia minus contrariatur amicitiæ, i
ÆQUALITAS - 1. duplex, s. quantitatis et
id est affabilitati occultae, sine vi, et minus cum I proportionis; prima requiritur in justitia comcontemptu. 2 2. q. 116. 2. ο.
I mutativa, secunda in distributiva et in merito,
5. Adulatio et litigium contrariantur amicitiæ, respectu præmii. 1 2. q. 114. 3. o.
id est affabilitati. Primum secundum excessum
2. Æqualitas duplex, scilicet æquiparantîæ et
in delectando, sed secundum, secundum defe­ proportionis, i. q. 63. 3. c. et 2 2. q. 163. 2. c.
ctum in contristando, secundum vero e converso.
3. Æqualitas et quantitas duplex, scilicet mo­
2 2. q. 114. princip. et q. 115. princip. et 1. c. et lis et virtutis, i. q. 42. 1 ad 1. et ad 2.
q. 116. 1. o.
4. Omnis æqualitas virtutis includit similitudi­
ADULTERIUM - 1. est species determinata lu- nem, non autem e converso, i. q. 42. 1 ad 2.
xurlæ. 2 2. q. 154. 1. c. et 8. o.
5. Angelus et homo appetierunt aequalitatem
2. Adulterium est gravius stupro. 2 2. q. 164. Dei, secundum similitudinem imitationis, non
1.2. c. et q. 170. 1 ad 2.
autem secundum æquiparantiam naturæ. i. q. 61.
3. Ardentior in propria conjuge est aliqualiter 4 ad 3. et q. 63. 3. o. et q. 68. 4. c. fi. et 2 2.
magis adulter quam cum alia. 2 2. q. 154. 8 ad 2. q. 163. 2. o.
4. Nulla species luxuriæ, vel gulae, vel vitio­
6. In divinis est æqualitas et quantitas virtu­
rum contra fortitudinem ita directe contraria­ tis, non autem molis, i. q. 42. 1. o. et in. q. 58.
tur dilectioni proximi, sicut adulterium. 2 2. q. 3. o.
170. 1 ad 1. et ad 2.
7. Æqualitas et similitudo in divinis est tantum
5. Deus in adulterio juste infundit animam, i secundum essentialia, i. q. 35. 2. c. et q. 36. 4 ad
quia cooperatur naturæ, cujus operatio est ge­ 3. et <^42. 4 ad 2.
neratio, non autem peccato, i. q. 118. 2 ad 5.
8. Æqualitas et similitudo in divinis includunt
6. Concupiscentiæ motus, tendens in adulte­ relationes personales, et unitatem essentiæ, nec
rium, videtur aliqualiter nobis a natura inesse. dicunt aliam relationem realem. i. q. 28. 4 ad 4.
1 2. q. 108. 3 ad 1.
et q. 42. 1 ad 4.
ADVENTUS - 1. Christi duplex, scilicet in
9. Quælibet persona in divinis est similis et
came, et ad judicium, m. q. 1. 6 ad 3. et q. 36. 1 æqualis aliis duabus personis. 1. q. 42. o. et m.
ad 1. et ad 3.
q. 43. 4. c.
2. Adventus primus fuit ad manifestandam I
ÆQUINOCTIALIS - 1. zona, secundum aliquos,
veritatem, ad liberandum a peccatis, et ad tra­ est temperatissima, sed probabilius, secundum
hendum ad Deum. m. q. 40. 1. c.
Aristotelem, est inhabitabilis, propter æstum.
3. Adventus secundus erit dissimilis primo du­ i. q. 102. 2 ad 4.
pliciter, scilicet quia manifestus, et quia terribi­
2. Creatio mundi, et passio Christi, factæ sunt
lis. m. q. 36. 1 ad 3.
in aequinoctio; sed judicium generale erit In ae­
ADVOCATUS - 1. Peccatum. Advocatus scien­ state, quando sol maxime exaltatur, quia perfecta
ter defendens causam injustam peccat, et tenetur illuminatio erit in secundo Christi adventu, et
ad restitutionem. 2 2. q. 71. 3. o.
tunc etiam erit maxima Christi exaltatio, in.
2. Advocatus tenetur subvenire causæ paupe­ q. 46. 9. a. 3 ad 3.
rum in necessitate, si per alium nec per se pos­
ÆQUITAS est pars justitiæ, et continetur sub
sit. 2 2. q. 71. l.o. et 4. c. ad 1.
epyichia. 2 2. q. 80 ad 3.
3. Advocatus auxilium et consilium præstat j ÆQUI VALENS non potest reddi Deo nec paren­
et cujus causæ patrocinatur. 2 2. q. 71. 3. c.
tibus, sed sufficit reddere id quod est possibile.
4. Advocatus suscipiens scienter causam inju­ 1 2. q. 100. 7 ad 1. et 2 2. q. 57. 1 ad 3. et q. 62.
stam, injuste lædit eum contra quem injuste pa­ 2 ad l.etq.80. c. et q. 81.5 ad 3. et q. 102. 1 ad 3.
trocinium præstat. 2 2. q. 71. c. ad 1.
et q. 106. 6 ad 1. et m. q. 85. 3 ad 2.

•r

Æqui vocatio

INDEX III

ÆQUIV0CATI0. - l. Diversitas significationis
causai æquivocationem, non autem diversitas
suppositionis, vel prædlcationis. i. q. 13. 10 ad
1. et q. 29. 4 ad 4.
2. Omnis æqui vocat io prasupponit univocaUonem, non autem generatio æquivoca prasupponit generationem univocam, sed e converso.
1. q. 1
AER secundum inferiorem partem est locus
avium, i. q. 71 ad 3.
1. Aves sunt products principaliter ex aere
inferiori, secundum considerationem motus, i.
q. 71 ad 3.
2. Aer densatus potest figurari, et colorari, i.
q. 51. 2 ad 3.
3. Aer et ignis non describuntur in principio
Biblis, quia sunt insensibiles, i. q. 66. I ad 5.
et q. 68. 3. c. ad 3. et q. 71 ad 3. et q. 74. 1 ad
2. et q. 91. 1 ad 4.
ÆSTI MATIO rationis semper corrumpitur in
peccante in universali, vel in particulari, per
delectationes et alias passiones. 2 2. q. 162.
4 ad 2.
ÆSTIMATIVA - 1. vis est potentia apprehensiva convenientis et nocivi, ideo comparatur ad
appetitum sensitivum, sicut intellectus practicus
ad voluntatem, i. q. 78. 4. c.
2. Æstimativa nullum individuum apprehendit,
inquantum substat natura communi, sicut cogitativa in homine; sed tantum ut est principium
vel terminus actionis vel passionis bruti, i. q. 78.
4. 5. fi.
ÆTATIS defectu matrimonium ante annos pu­
bertatis contractum nullum est, nisi forte ætatis
defectum vigor natura et rationis suppleverit.
Suppi. 58. 5. c.
ÆTERNITAS L est interminabilis vitæ tota
simul et perfecta possessio. î
10. 1. c.
2. Ætemum quandoque sumitur pro diurno,
2 2. q. 164. 2 ad 6.
3. Ætemitas est mensura omnis durationis. i.
q. 10. 6. c.
4. Ætemitas excludit principium durationis. i.
q. 42. 2 ad 2.
5. Esse, secundum quod recedit a permanentia,
et subditur transmutationi, recedit ab aeternitate,
et subditur tempori, i. q. 10. 4 ad 3. et 5. c.
6. Ætemitas significatur pluraliter, i. q. 10.
3 ad 2.
7. Ætemitas est tota simul, quia est mensura
esse permanentis, non autem tempus, quia est
mensura motus, i. q. 10. 4. c. ad 3. et 5. c.
8. Ætemitas manet eadem, et subjecto, et ra­
tione: ideo non e^t idem quod nunc temporis,
ί. q. 10. 4 ad 2.
9. Tempus non differt ab ætemitate per habere
principium et finem, nisi per accidens, vel ex
parte mensurati vel in potentia, i. q. 10. 4.
5. c.
10. Ætemitas et tempus non sunt mensura
unius generis, i. q. 10. 4 ad 1.
11. In tempore aliud est indivisibile, scilicet
instans; et aliud durans, scilicet tempus: sed in
ætemitate est idem indivisibile et semper stans,
i. q. 42. 2 ad 4.
12. Ævum est medium inter tempus et aeter­
nitatem, quia tempus habet prius et posterius,
id est, mensurat mutabilia, non autem ævum,
sed conjungitur cis, non autem ætemitas, i.
q. 10. 5. o.
13. Deus est aeternitas, i. q. 10. 2. c. ad 3.
14 Deus est æternus. i. q. 10. 2. o.
15. Ætemitas vere et proprie convenit soli Deo,
sed participative convenit diversis diversimode.
ΠΙ. q. 10. 2, 3. o.

Affirmatio

Affinitas

16. Nlhll prêter Deum fuit ab æterno. i. q. 10.
3. u. et q» lb. 7. o. et q. 46. o. et q. 61. 2. ç.
17. Ab æterno non fuerunt mu lue veritate»,
nisi in mente Dei. i. q. 10. 3 ad 3. et q. 16. 7. o.
18. Deus est supra æternitatem participatam,
et ultra eam regnat; non autem supra vel ultra
ælemilatem suam. i. q. 10. 2 ad 1 et ad 2.
19. Deus non est actor, nec causa suæ æternitatls, sed æternitatls participatae, scilicet ævl.
i. q. 10. 2 ad 1.
ÆVUM - 1. est mensura primi mobilis secun­
dum substantiam, et secundum esse. i. q. 10.
6 ad 2.
2. Ævum est tantum unum, propter primum
æviternum. i. q. 10. 6. o.
3. Ævum est infinitum in actu, sed negative,
non autem privative, i. q. 10. 5 ad 4.
4. Tantum esse attribuitur æterno, et ævitemo,
ratione sui, sed fuisse, vel futurum esse ratione
temporis concomitantis, i. q. 10. 2 ad 4. et 5 ad 3.
5. Ævum convenit diversis, secundum prius et
posterius, i. q. 10. 6. c.
AFFABILITAS - 1. sive amicitia non est spe­
cialis virtus distincta ab aliis, sed est aliquid
consequens omnes virtutes. 2 2. q. 23. 3 ad 1.
et q. 114. 1 ad I.
2. Affabilitas sive amicitia est pars annexa
justitiæ. 2 2. q. 114. 2. o.
3. Affabilitati opponitur litigium 2. 2. q. 116,

•

I

I
!

I

AFFECTUS, - l. Delectatio magis afficit quam I
tristitia, sed minus percipitur. 1 2. q. 35. 6. o.
2. Affectus est virtus benevolenttæ faciens pla­ j
cere superioribus bona inferiorum. 2 2. q. 80
ad 2.
3. Affectum hominis per se quidem solus Deus
videt, sed secundum quod per aliqua signa ma­
nifestatur, potest etiam ipsum homo cognoscere.
1 2. q. 112. 5. c. et 2 2. q. 106. 5 ad 3.
4. Passio divinorum dicitur affectio ad divina,
et conjunctio ad ipsa per amorem Dei, et per
gustum spiritualem divinorum. 1 2. q. Ι1Γ.5. c.
et 2 2. q. 45. 2. c. ad 1. et q. 97 ad 2. et q. 154.
2. c. et q. 162. 3 ad 1. fi.
AFFINITAS - I. Sicut ex naturali generatione
efficitur consanguinitas, ita ex matrimonio et
carnali copula contrahitur affinitas inter viri et
uxoris consanguineos. Suppi, q. 55. 1. o.
2. Ex morte viri et uxoris non tollitur affini­
tas. Suppi, q. 55. 2. c.
3. Fornicarius concubitus, inquantum aliquid
de carnali conjunctione participat, affinitatem
causât, sicut licitus matrimonii concubitus.
Suppi, q. 55. 3. o.
4. Publicæ potius quaedam honestatis justitia
ex sponsalibus contrahitur quam aliqua affini­
tas. Suppi, q. 55. 4. c.
5. Affinitas affinitatem non causât. Suppi, q.
55. 5. o.
6. Affinitas matrimonium præcedens non modo
contrahendum, sed contractum dirimit Suppl, q
55. 6. c.
7. Tot sunt gradus affinitatis, quot sunt con
sanguinitatis. Suppi, q. 55. 8. o.
8. Conjugium inter consanguineos et affines
contractum semper dirimendum est. Suppl, q.
55. 9. c.
9. Graduum distinctio per se consanguinitati
convenit, affinitati vero, non nisi mediante con­
sanguinitate, ut quoto gradu consanguinitatis
attinet mihi vir, toto gradu affinitatis attineat
mihi uxor. Suppi, q. 55. 7. o.
10. Per viam accusationis procedendum est ad
separationem matrimonii inter consanguineos et
affines contracti. Suppi, q. 55. 10. c.

INDEX III

II. Procedendum ent picr tc>tc» In rnatriniorm I
Wfttracti separatione initer consanguineos ct af- !
fnes. Suppi, q. 55. 11. c.
AFFIRMATIO · 1. In omni affirmatione subje
dum ct pr.vdicatum sunt Idem re, et differunt
utlone. i. q. 13. 12. c. et q. 85. 5 ad 3.
2. Affirmatio naturaliter prior est negatione,
;uia simplicior, et significat compositionem prio­
rem divisione, ct significat esse quod est prius
quam non esse. 2 2. q. 122. 2 ad 1.
3. Ad affirmaiionem semper sequitur negatio
oppositi, non autem e converso, quia ad plura se
extendit negatio quam affirmatio. 1 2. q. ίου.
î ad 1.
AGATHA non utens medicinis, sed expectans
hoc a Deo, non tentavit Deum. 2 2. q. 97. 1 ad 5.
AGENS - 1. Agens triplex, scilicet univocum,
analogum, et æquivocum. i. q. 13. 5. o. et 1 2. q.
W I. c.
2. Agens quintuplex, scilicet adjuvans, consufaisk disponens, perficiens principale, et perfi­
ciens instrumentale. I 2. q. 17. 1 ad 1.
3. Agens duplex, scilicet naturale et volunta­
rium. 1. q. 19. 4. c. et q. 41.2. c. et q. 47. 1 ad 1.
et 1 2. q. 10. 1 ad 1.
4. Agens duplex, scilicet in esse, et in fieri.
Primum conservat effectum in esse et fieri, seeundum tantum in fieri. 1. q. 104. 1. c. ad 2. et 2
2. q. 52. 3. c.
5. Agens duplex, scilicet principale, et instru­
mentale. HI. q. 48. 6. c. et q. 62. 1. c.
6. Agens analogum est causa universalis totius
speciei, non autem univocum, sed tantum individui, i. q. 13. 5 ad 1. et 104. 1. c.
7. Agentia differunt dupliciter, scilicet secun­
dum naturam, et secundum virtutem activam.
I 2. q. 23. 4. c.
8. Agens univocum est proportionatum passo,
ideo facit effectum ejusdem speciei vel rationis,
non autem æquivocum. i. q. 13. 5. c. ad 1. et 1 2.
q. 60. I. c.
9. Agens voluntarium determinat sibi finem,
non autem agens naturale, i. q. 19. 4. c.
10. Agens naturale determinatur ad unum ef­
fectum, non autem agens per intellectum, i. q.
19.4. c. et q. 41. 1.2. c. et q. 47. 1 ad 1. et q. 1 lë.
L c. et 1 2. q. 10. 1 ad 1.
11. Actio naturalis agentis proportionatur na­
tura ejus, non actio agentis per intellectum, i.
q. 41. 2. c.
12. Agens naturale est causa in fieri tantum,
sed agens divinum est causa in esse et fieri, r.
q. 104. 1. c.
13. Agens naturale agit per motum, ideo re­
quirit materiam, non autem agens divinum, i. q.
90. 3. c. et 2 2. q. 173. 3. c.
14. De ratione agentis instrumental est, esse
movens motum, m. q. 19. 1 ad 2.
15. Agens secundarium non agit sine principali,
sed cooperatur principali agenti, m. q. 71. 4 c.
16. In omnibus agentibus ordinatis, secundum
agit in virtute primi, quod movet secundum ad
agendum, i. q. 105. 5. c. fi.
17. Omne agens instrumentale exequitur actio­
nem principalis agentis, per aliquam actionem
propnam et connaturalem sibi. i. q. 45. 5. c. et
hi. q. 62. 1 ad 2.
18. Agens instrumentale non agit per virtutem
<uæ formæ sicut agens principale, sed solum
per motum a principali agente, i. q. 18. 3. c. et 1
2.q, 112. 1 ad 1. et in. q. 62. 1.4. c. et q. 64. c. 5.
19. Agens principale agit secundum exigentiam
?uæ formæ. Ideo virtus ejus activa habet esse
completum, non autem instrumentale, quia agit
ut motum ab alio. iu. q. 63. 5 ad 2.

Agens

20. Omne agens inquantum agens est nobilius
passo, non autem simpliciter L q. 39. 2 ad 3.
ct q. 79. 2 ad 3. et 1 2’. q. 100. 7 ad 1.
21. Idem secundum idem non potest esse agens et patiens. 2 2. q. 59. 3. c.
22. Agens naturale inducit in patiente duplicem
effeptum, scilicet formam, et motum consequen­
tem formam. 1 2. q. 26. 2. o.
23. Impressio agentis in passum est duplex,
scilicet per modum qualitatis, et per modum
passionis. 2 2. q. 171. 2. c. et q. 174. 5 ad 1. et
q. 175. 3 ad 2.
24. Cujusllbet agentis sine medio nulla distan­
tia est ad passum, i. q, 8. 1. c,
25. Materia corporalis reducitur ad actum im­
perfectum, sola virtute agentis universalis, non
autem ad perfectum, nisi mediante agente par­
ticulari. 1. q. 79. 4. c. et ad 1,
26. Materia non coincidit cum agente, cujus
actio est transiens, nec movet se. Sed contrarium
est in voluntate. 1 2. q. 74. 1 ad 3.
27. Nullum agens præter Deum attingit mate­
riam primam, sed præsupponit eam. m. q. 75.
4. c.
28. Agens infinitæ virtutis non requirit mate­
riam, nec dispositionem materiæ, nisi ratione ef­
fectus, nec hoc ab alio agente. 1 2. q. 112. 2 ad
3. et q. 113. 7. c. et 2 2. q. 72. 3. c.
29. Omne agens quanto perfectius habet for­
mam qua agit, tanto major est ejus potentia in
agendo, i. q. 25. 2. c.
30. Forma effectus est in agente naturali se­
cundum similitudinem naturæ, sed in artificiali
est secundum eamdem rationem, non autem se­
cundum eumdem modum essendi. i. q. 15. 1. c.
31. Agens non ageret propter formam, nisi in­
quantum similitudo formæ esset in eo secundum
esse naturale vel intelligibile. I. q. 15. 1. c.
32. Forma subsistens Platonica non potest esse
agens, i. q. 15. 4. c. et ad 2. et q. 91. 2. c.
33. Omne agens cum motu prius est duratione
suo effectu, non autem agens quodlibet sine
motu. I. q. 42. 2. c. et q. 46. 2 ad 1.
34. Omne agens intendit facere aliquod fini­
tum. i. q. 7. 4. c. et q. 23. 7. c. et q. 47. 3 ad 2.
et q. 62. 9. c.
35. Omne agens agit sibi simile, i. q. 115. 1. c.
36. Effectus dupliciter assimilatur agenti, sci­
licet secundum speciem, et secundum virtualem
continentiam, i. q. 13. 5. c. et q. 105. 1 ad 1.
et q. 110. 2. c. et q. 115. 3 ad 3. et q. 117. 3. c.
37. Tota potentia agentis univoci manifestatur
in suo effectu, non autem potentia æquivoci. i.
q. 25. 2 ad 2. et ad 3.
38. Agens per eamdem virtutem potest pro­
ducere multos effectus se invicem consequentes.
2 2. q. 29. 4. c.
39. Plura agentia subordinata possunt produ­
cere eumdem effectum, in. q. 82. 2.’ c. et ad 2.
40. Omne agens secundum pra?supponit aliquid
a primo, i. q. 90. 3. c
41. Quanto virtus agentis ad plura et remo­
tiora extenditur, tanto est. potior in iis quæ pro­
pter se quæruntur, sed in iis quæ quæruntur
propter aliud est e converso. 2 2. q. 174. 2 ad 2.
42. Agens univocum reducitur ad æquivocum,
non autem e converso, i. q. 13. 5 ad 1.
43. Nullum agens ex necessitate naturæ potest
esse primum agens, cum ei determinetur finis
ab alio. I. q. 19. 4. c. et 1 2, q. 1. 3 ad 2.
44. Deus, natura, et omne agens, agit semper
quod melius est toti, non autem parti. 1. q. 47.
2 ad 1. et q. 48. 2 ad 3. et q. 91. 3. c.
45. In communi. Omne agens, inquantum hu­
jusmodi, est in actu. 1. q. 2. 3. c. et q. 4. 1. c. et

— 69 —

Agere

INDEX HI

q. 75. 4. c. et q
46. Omne agens creatum agit potentia diffe­
renti ab essentia ejus. i. q. 54. 1. 3. 2. o.
47. Nullum agens agit, nisi in virtute Dei. i.
q. 105. 5. c.
48. Aliquid agit in virtute alterius dupliciter»
scilicet ut motum a virtute ejus, et ut utens
virtute ejus. 1. q. 36. 3 ad 4.
AGERE. - L Omne agens agit propter finem.
I. q. 44. 4. o. et 1 2. q. L 2. o. et q. 6. L c. et
q. 9. 1. c. et q. 12. 1. c. et 5. o. et q. 17. 8. c.
q. 38. 6. c. et q. 94. 2. c. et q. 109. 6. et 2 2. q.
45. I ad 1.
2. Agere propter finem dicitur dupliciter, sc.
a se, vel ab alio directum; primum convenit solis
rationalibus, secundum vero carentibus ratione,
et brutis. 1. q. 2. 3. c. fi. et ad 2. et
et q. 59. 3. c. et q. 103 ad 1. et 1
et q. 12. 5. c. ad 3. et q. 17. 2 ad 3. et q. 93. 5.
c. et q. 114. 1. c. fi. et i 2. q. 50. 2. c. et q. 64.
1 ad 2.
3. Diversarum actionum sunt diversi fines
proximi, sed est tantum unus ultimus. I 2. q.
1. 3 ad 3.
4. Finis est causa tantum, ut est in voluntate
agentis. 1 2. q. 1. 1 ad 1.
5. Omne agens agit propter bonum, i. q. 105.
5. c.
6. Deus. Deus agit propter finem communi­
candum aliis, scilicet se, non autem propter fi­
nem sibi acquirendum. 1. q. 44. 4. o.
7. Omnia qua* sunt in toto mundo, aguntur,
praeter primum agens, quod nullo modo ab alio
agitur. I. q. 60
8. Omne agens aliud a Deo, agit propter alium
finem a se, ideo agit ex indigentia. I. q. 44. 4. c.
ad 1.
9. Agere propter indigentiam, est agentis im­
perfecti, quod natum est agere et pati, ideo non
convenit Deo. i. q. 44. 4. c. ad 1.
10. Ut Deus vel charitas sit finis actionis, re­
quiritur quod ratio prius cogitans de eis, ordi­
naverit eam in Deum. 1 2. q. L 6 ad 3.
11. Non oportet quod agens semper cogitet de
ultimo fine. I 2. q. 1. 6 ad 3.
12. Quicquid homo faciat, verum est dicere
quod homo agat propter finem, etiam agendo
actionem quæ est ultimus finis. 1 2. q. 1. 1 ad
2. fi.
13. Omnia quæ agit homo, agit propter ulti­
mum finem. 12. q. 1. 6. o.
Divisio. Is Communi. Agere tripliciter dl·
citur scilicet effective, formatter. et finaiiter
i. q. 48. 1 ad 4.
15. Agere tripliciter contingit, scilicet per se
primo, per partem, et per accidens, i. q. 76.
1. c.
16. Agere, mediante alio, tripliciter sumitur,
scilicet virtute ejus, et supposito vel instru­
mento, et principio formali, i. q. 36. 3 ad 4.
17. In agentibus ordinatis, secundum potest
dupliciter agere vel moveri, scilicet secundum
propriam naturam, vel secundum naturam su­
perioris. 2 2. q. 2. 3. c.
18. Aliquid agere potest ultra speciem suam
In virtute agentis superioris, non autem in
virtute propria. 1 2. q. 109. 1. c. et 3 ad 2. et q.
112. 1. c. et q. 114. 2. c. et III, q. 77. 3 ad 3.
AGGRAVATIO animi est effectus doloris. 1.

Alimentum

2. Corpora gloriosa movebuntur agilitate sua
ut eis libitum fuerit. Suppi, q. 84. 2. o.
3. Corpora gloriosa movebuntur in tempore
sed imperceptibili propter brevitatem. Suppi, q.
84. 3. c.
AGIOGRAPHÆ
1. dicuntur, qui supranatu
raliter solum visiones intellectuales habuerunt,
quoad judicium tantum vel quoad acceptionem.
2 2. q. 174. 6 ad 3.
2. Plures agiographæ sæpius loquebantur de
cognoscibilibus humana ratione, non quasi ex
persona Del, sed propria, tamen cum adjutorio
divini luminis. 2 2. q. 174. 2 ad 3.
oblatus mane et vesperi
AGNUS
‘L Jugiter
.....................
erat prine ale sacrificium veteris legis, m. q
22. 3 ad
2. Agnus paschalis erat præcipuum sacra­
mentum repræsentativum passionis Christi, in.
q. 73. 5. c.
3. Christus dicitur agnus tripliciter, scilicet
propter vltæ puritatem, mortis mansuetudinem,
et peccati expiationem. 1 2. q. 102. 3 ad 2.
4. Esus agni paschalis præfigurabat esum cor­
poris Christi. Unde significabatur quod oblatio
agni veri, id est Christi, esset sacrificium consumptivum omnium aliorum, m. q. 22. 3 ad 3.
AGONIA - 1. est timor mali extrinseci, cui re­
sisti non potest, propter improvisionem. 1 2.
q. 4L 4. c.
2. Agonia fuit in Christo, secundum partem
sensitivam, non autem secundum rationem, m.
q. 18. 6 ad 3.
AGRESTA est in via ad generationem vini,
ideo non est vinum, m. q. 74. 5 ad 3.
AGRESTES et duri dicuntur, secundum philo­
sophiam, qui in ludo deficiunt, nec ipsi dicunt
aliquid ridiculum et dicentibus molesti sunt,
quia scilicet moderatos aliorum ludos non reci­
piunt. Et ideo vitiosi sunt. 2 2. q. 168. 4. c.
AGRICULTURA - 1. in statu innocentiæ fuis­
set delectabilis, et non laboriosa, i. q. 102. 3. c.
2. Agricultura habebatur inter res sacras ab
Ægyptiis et paganis. 1 2. q. 102. 3 ad 2.
ALCHDnCUM Licet vendere argentum vel au­
rum alchimicum, si sit verum. 2 z. q. 77. 2 ad 1.
ALEA est species avaritiæ. 2 2. q. 118. 8
ad 4.
ALEATOR - 1. quadrupliciter tenetur ad resti­
tutionem accepti per luaum, scilicet si lucretur
ab iis qui rem suam alienare non possunt, sicut
sunt minores, et furiosi, et similes; si alium tra­
hat ad ludum ex cupiditate lucrandi; si alium
trahat ut fraudulenter ab eo lucretur, et si lusit
contra prohibitionem legis civilis. 2 2. q. 32. 7
ad 2.
2. Aleator si tractus lusit, et amisit, potest

3. Aleator si tractus lucratus est, non tenetur
restituere: quia ille qui amisit, non meretur
recipere. 2 2. q. 32. 7 ad 3.
ALEXIUS omnibus suis propter Christum di­
missis, mendicus gaudebat eleemosynam a ser­
vis suis se accepisse. 2 2. q. 187. 5. c.
ALIENUM - 1. quod est extraneum, et dissi­
mile; sed hoc non importatur, cum dicitur alius,
i. q. 31. 2 ad 3.
2. Ne tollatur æqualitas vel similitudo in di­
vinis, vitandum est nomen alieni, et discrepan­
tis. i. q. 31. 2. c.
3. Dicimus Filium Dei ahum a Patre, licet
non dicamus alienum, i. q. 31. 2 ad 3.
ALIETUS pascitur minutis avibus, et significat
AGILE. - 1. Corpus gloriosum erit agile sicut molestos pauperibus. 1 2. q. 102. 6 ad 1. c. 2.
anima, ut ei sit habile ad Jobediendum. Suppi,
ALIMENTUM - 1. pertinet ad veritatem hu­
q. 8< 1. c.
man® naturæ. i. q. 119. 1. ο.

A H us

INDEX III__________________

2. AUMBNTUM corporale convertitur in sub·
itantlam aliti, sed alimentum spirituale e con­
verso. Ideo spirituale conservat, licet non su­
matur realiter, non autem corporale, in. q. 73. 3
ad 2.
ALIUS - L significat diversitatem personarum,
<ed aliud diversitatem simpliciter, Id est essen­
tia·, i. q. 31. 2. c. fi. et ad 4.
2. Diversitas accidentis facit alterum simpli­
citer, sed diversitas substantiæ facit aliud se­
cundum quid, id est secundum essentiam, nisi
adsit diversitas suppositorum, m. q. 17. 1 ad 7.
3. Filius Del est alius a Patre, non autem aliud.
I. q. 31. 2. o. et 4. c.
ALTARE - 1. debet esse lapideum multiplici
ratione, scilicet quia altare lapideum significat
Christum, et corpus Christi in sepulchro lapideo
fuisse reconditum, et quoad usum sacramenti,
lapis solidus est, et de facili potest inveniri
ubique, in. q. 83. 3 ad 5.
2. In veteri lege erat tantum unum altare, ad
unum effectum deputatum, ideo erat aureum,
vel terreum, vel ligneum. 1 2. q. 102. 4 ad 7. et
ili. q. 83. 3 ad 5.
3. Ratio omnium pertinentium ad altare ta­
bernaculi. 1 2. q. 102. 4 ad 6. et ad 7.
4. Altare significat Christum. 1 2. q. 102. 4 ad
6. fi. et m. q. 83. 3 ad 2. et ad 4. et ad 5. et 4
ad 9. et 5 ad 2.
5. Altare significat crucem Christi, m. q. 83. 1
ad 2.
6. Altare constituitur angelis et sanctis. 2 2.
q. 85. 2 ad 3.
ALTER ATIO - 1. est in prima specie qualitatis,
consequenter tantum. 1 2. q. 50. 1 ad 3. et q. 52.
I ad 3.
2. Alteratio proprie fit tantum secundum Qua­
litates sensibiles. 1 2. q. 50. 1 ad 3. et q. 5z. 1
ad 3.
3. Alteratio requirit subjectum subsistens cor­
pus naturam subjectam contrarietati, expulsio­
nem unius qualitatis, et introductionem alterius.
1 2. q. 22. 1 ad 1.
AMALECITÆ, Ammonitæ et Moabitæ, erant
exclusi in æternum a civitate Judæorum: sed
Ægyptii et Idumæi per triennium tantum. 1 2.
q. 105. 3. c. ad 1.
AMARITUDO est effectus rancoris, et filia
accidlæ. 2 2. q. 35. 4 ad 3.
AMBITIO - 1. est peccatum oppositum magna­
nimitati secundum excessum, quia est inordinatus
appetitus honoris. 2 2. q. 131. 2. o.
2. Appetitus dignitatum inordinatus, ratione
honoris pertinet ad ambitionem, sed propter
debitum dignitatis usum ut excedentem facul­
tatem appetentis, pertinet ad præsumptionem.
2 2. q. 131. 2. c. ad 2.
3. Ambitio non est circa vestes, et exteriorem
cultum, nisi secundum quod ad honorem perti­
nent. 2 2. q. 131. 2 ad 3.
AMBROSIUS in ecclesia Mediolanensi cantum
instituit, secundum Augustinum. 2 2. q. 91. 2. c.
AMICITIA - 1. Quid. Est amor mutuæ bene­
volentia, fundatus super aliquam communica­
tionem. 1 2. q. 65. 5. c. et 2 2. q. 23. 1. c. et 5. c.
2. Amicitia quæ est affabilitas non habet per­
fectam rationem amicitiæ, sed similitudinem ejus,
scilicet ad decentem conversationem in dictis et
factis delectabiliter ad omnes, non æqualiter.
2 2. q. 114. o.
3. Amicitia utilis et delectabilis deficit a ra­
tione veræ amicitiæ, inquantum trahitur ad amo­
rem concupiscentis. 1 z. q. 26. 4 ad 3. et 2 2. q.
189. 10 ad 2.
4. Amicitia non est virtus specialis distincta ab

Amor

alii», sed e*t aliquid consequens omnes virtutes,
2 2. q. 23. 3 ad L et q, 114. 1 ad L
5. Species amicitiæ dupliciter distinguuntur,
scilicet secundum fines, et sic sunt tres, scilicet
amicitia honesti, utilis et delectabilis. Et secundum communicationes. 2 2. q. 23. 1 ad 3. et
5. c. ad 3,
6. Amicitia duplex, scilicet in conversatione et
in affectu. 2 2. q. 114. 1 ad 1.
7. Amicitia non est ejusdem ad seipsum, quia
est unio, Ideo est inter plures. 2 2. q. 25. 4. o,
8. Amicitia est ad aliquos dupliciter, scilicet
per se, id est ad amicos tantum, et propter aliud,
et sic est ad inimicos. 2 2. q. 23. 1 ad 2. et ad 3.
et q. 25. 8. c.
9. Amicitia non est ad irrationalia, i. q. 20. 2
ad 3. et 2 2. q. 23. I. c. et q. 25. 3. o.
10. Amicitia non potest esse ad virtutes, nec
ad aliqua alia accidentia. 2 2. q. 25. 2. c.
11. Amicitia honesti non est ad vitiosum per
se, sed propter aliud. 2 2. q. 23. 1 ad 3.
12. Amicitia conservatur et augetur per exer­
citium operum amicabilium, et meditationem.
2 2. q. 82. 2 ad 2.
13. Cum vera amicitia supra virtutem funde­
tur, quicquid in amico contrariatur virtuti impeditivum est amicitiæ, et quicquid est virtuosum, est provocativum amicitiæ. 2 2. q. 106.
1 ad 3.
14. Per recompensationem beneficiorum ami­
citia conservatur. 2 2. q. 106. 1 ad 3.
15. Amicitia vera facit desiderium videndi ami­
cum, et mutuis colloquiis gaudere. 1 2. q. 28. 1
ad 2.
16. Propria amicitiæ sunt quinque, scilicet velle
amicum esse et vivere, velle ei bona, operari ei
bona, conversari cum eo delectabiliter, et con­
cordia. 2 2. q. 25. 7 c. et q. 27. 2 ad 3. et q. 31.
1. c.
17. Amicitia principaliter intendit conviventes
delectare. Se quando oportet, non veretur con­
tristare eos, propter bonum promovendum, vel
propter malum vitandum. 2 2. q. 114. 1 ad 3.
et 2 ad 1. et q. 115. 1. c. et q. 116. 2. c. et q.
168. 1 ad 3.
18. Delectationes et utilitates, provenientes
ex amicitia, possunt dici merces, non autem ami­
cus proprie, sed causaliter. 1 2. q. 114. 6 ad 3.
19. Homo debet pati detrimenta corporalia
propter amicum, non autem spiritualia. 2 2. q.
26. 4 ad 2.
20. Amicis peccantibus magis auxiliandum est
ad recuperationem virtutis quam ad recuperatio­
nem “temporalium, quamdiu est spes de salute
eorum, nec tamen amplius est habenda familia­
ritas sic ad eos. 2 2. q. 125. 6 ad 2.
21. In communi. Amicus magis debet subve­
nire in damnis virtutum, quam rerum exterio­
rum. 2 2. q. 25. 6 ad 2. et q. 33' 1. c.
22. Discordia opinionum potest esse inter ali­
quos, cum amicitia et pace. 2 2. q. 28. 3 ad 2.
et q. 37. 1. c.
AMIDUM fit de farina per attaminationem et
exhalationem, et vaporis admistionem, m. q.
74. 3 ad 4.
AMOR - 1. notionalis in divinis sumitur tri­
pliciter, scilicet essentialiter, notionaliter et
personaliter, i. q. 37. o.
2. Amor in divinis est subsistens, i. q. 37. 1
ad 2.
3. Amor ut Dei communicat naturam, non au­
tem ut amor. i. q. 27. 4 ad 3.
4. In divinis non est amor ex amore, quia ibi
est unus tantum amor perfectus. 1. q. 27. 5 ad 3.
et q. 37. 1 ad 4. et q. 41. 6. o.

— 71

Amor

- i

INDEX III

5. Amor est proprium nomen Spiritui sancti.
U q. 37. 1. ô*
6. Spiritu* sanctus ut amor, et ut nexus, est
media persona, sed est tertia, secundum ordinem
numeri et originis, u q. 37. i ad 3.
7. Spiritus sanctus procedit per modum amo­
ris. i. q. 27. 3. 4. 5. o. et q. 37. I. o. q. 45. 7. c
8. Spiritus sanctus ex suo modo procedendi est
amor Patris in Filium, et e converso, i. q. 37. 1
ad 2. et m. q. 32. 1. c.
9. Pater amat Filium et e converso. Spiritu
sancto, per modum effectus formalis, i. q. 37.
2. o.
10. Pater amat se Spiritu sancto, non autem
generat se Filio, nec spirat se Spiritu sancto, i.
q. 37. 2 ad 2. et ad 3.
11. Pater et Filius amant nos Spiritu sancto,
i. q. 37. 2 ad 3.
lx. Essentialis. Deus amat omnia quæ ab
eo sunt. i. q, 20. 2. o. et q. 23. 3 ad 1. et 1 2. q.
110. 1. c.
13. Amor transfert Deum et omne amans extra
. 1. q. 20. 2 ad 1.
14. Dilectio Dei duplex, scilicet communis, qua
diligit omnem craturam: alia specialis, qua tra­
hit creaturam rationalem supra conditionem eius­
dem naturæ, ad participationem sui. 1 2. q. 110.
1. c.
15. Amor ut passio, secundum suum materiale,
non est in Deo, sed tantum secundum suum for­
male. i. q. 20. 1. o. et q. 82. 5 ad 1.
16. Amor Dei causât bonitatem in rebus, sed
amor noster causatur ab eo. I. q. 20. 2. c. et q.
23. 4. c. et 1 2. q. 110. 1. c. ad 1. et m. q. 8o.
2. c.
17. Deus ab ætemo dilexit creaturas in pro­
priis naturis, et voluit eas esse, non autem tunc,
i. q. 20. 2 ad 2.
18. Deus amat creaturas irrationales, non amo­
re amicitiae, sed quasi amore concupiscentiae,
i. q. 20. 2 ad 3. et 2 2. q. 25. 3. c. ad 1.
19. Deus diligit peccatores et damnatos, i.
q. 20. 2 ad 4. et q. 23. 3 ad 1. et ad 2.
20. Deus diligit damnatos quoad naturam, sed
odit eos inquantum sunt mali, et inquantum
non vult eis bonum vitæ ætemæ nisi voluntate
antecedente, i. q. 20. 2 ad 4. et q. 23. 3 ad 1. et
2 2. q. 83. 16. c. et HI. q. 49. 4 ad 1.
21. Plus. Deus plus amat aliqua quam alia,
ex parte boni volitt, sed æqualiter ex parte
actus, i. q. 20. 3. o.
22. Deus semper plus amat meliora, i. q. 20.
4. o.
23. Deus plus amat Christum quam omnes
creaturas, i. q. 20. 4 ad 1. et ad 2.
24. Deus plus amat angelos quam homines
quoad esse naturæ, sed quoad esse gloriæ, ali­
quos plus, aliquos minus vel æqualiter. i. q. 20.
4 ad 3.
25. Deus plus amat innocentem quam pœnitentem æqualis charitatis quoad præmium acci­
dentale tantum, i. q. 20. 4 ad 4.
26. Deus plus simpliciter amat peccatorem
prædestinatum quam justum præscitum, sed
ut nunc e converso. L q. 20. 4 ad 5.
27. Deus potest immediate amari a nobis in
hac vita. 2 2. q. 27. 4. o.
28. Omnis creatura naturaliter plus diligit
Deum quam se. i. q. 60. 5. o. et 1 2. q. 109.
3. c. et 2 2. q. 26. 3. c.
29. Modus amandi Deum non potest determi­
nari. 2 2. q. 27. 6. o.
30. Deus potest a creatura diligi totaliter ex
parte Dei, et parte sui, non ex parte actus. 2 2.
q. 27. 5. o.

Amor

31. Amor quo diligimus Deum, non est Infi­
nitus. 2 2. q. 27, 5. c.
32. Horno et angelus in puris naturalibus, id
est sine gratia, potest amare Deum super omnia,
i. q. 60. 5. o. et 1 2. q. 109. 3. o.
33. Dilectio Del est finis omnis actionis homi­
nis, et summa perfectionis ejus. 2 2. q. 27. 5. c.
ad 3.
34. Deus diligitur propter aliud non formaliter,
nec effective, nec ut finis, sed dispositive vel
materialiter. 2 2. q. 27. 3. o.
35. Antecedentia dilectionem Dei in via sunt
tria, scilicet apprehensio Dei per auditum, per
visum, et per gustum. Primum est in incipien­
tibus, secundum in proficientibus et tertium in
perfectis. 2 2. q. 24. 9. o.
36. Amor Del est congregativus, sed amor sui
est disgregativus. 1 2. q. 73. 1 ad 3.
37. Esse, vivere et Intelligent est appetibile et
amabile omnibus, ideo Deus inquantum est causa
horum non potest ab aliquo haberi odio. 2 2. q.
34. 1. o.
38. Dilectio Dei includitur in dilectione pro­
ximi virtute, sicut causa in effectu, et e converso
sicut effectus in causa l 2. q. 99. 1 ad 2.
39. Amare Deum est magis meritorium quam
amare proximum. 2 2. q. 27. 8. o. et q. 182. 3. c.
40. Diversæ opiniones de Petro et Joanne
apostolo in dilectione Christi activa et passiva,
i. q. 20. 4 ad 3.
41. Angeli in statu naturæ amabant Deum
super omnia, i. q. 60. 5. o. et q. 62. 2 ad 1. et
q. 63. 1 ad 3.
42. Angeli naturaliter plus diligunt Deum quam
se. 1. q. 60. 5. o. et 1 2. q. 109. 3. o. et 2 2. q. 26.
3. c.
43. In angelis est dilectio naturalis, et electiva.
1. q. 60. 1. 2. 3. o.
44. Angelus et homo diligunt se dilectione na­
turali et electiva, i. q. 60. 3. o.
45. Quilibet angelus diligit alium sicut seipsum,
dilectione naturali, etiam malus bonos, i. q. 60.
4. o.
46. In angelis beatis perseverat dilectio natu­
ralis. i. q. è2. 7. o.
47. Charitate. Deus est ex charitate aman­
dus super omnia. 2 2. q. 44. 8 ad 2.
48. Quilibet debet ex charitate plus diligere
Deum quam se. 2 2. q. 26. 3. o. et q. 44. 8. c.
49. Angeli sunt a nobis ex charitate amandi.
2 2. q. 25, 10. o.
50. Deus debet ex charitate magis amari quam
proximus. 2 2. q. 26. 2. o.
51. Tantum quatuor debent ex charitate
amari, scilicet Deus, proximus, anima et corpus.
2 2. q. 25. 12. o. et q. 44. 3 ad 1. et 8 ad 2.
52. Homo potest ex charitate se diligere. 2 2.
q. 25. 4. o.
53. Quilibet ex charitate debet magis se amare
quam proximum. 2 2. q. 26. 4. o. et q. 44. 8
ad 2.
54. Proximus debet amari ex charitate propter
Deum, non autem principaliter. 2 2. q. 25. 1. o.
et 2 ad 1. et 8. c. et q. 103. 3 ad 2. et q. 188.
2. c.
55. Corpus debet ex charitate diligi. 2 2. q. 25.
5. o.
56. Proximus debet ex charitate magis diligi
quam proprium corpus. 1 2. q. 73. 5. c. et 2 2.
q. 26. 5. o. et q. 44. 8 ad 2.
57. Peccator debet diligi ex charitate quoad
naturam, non autem quoad culpam. 2 2. q. 25.
6. o. et H. c. et q. 64. 6.
58. Amare inimicum ut sic, est perversum, sed
quoad naturam in communi, est de praecepto

— 72 —

Amor

INDEX

adibit, non autem m particulari, nisi in prat*
. jQtione animi, sed est de perfectione. 2 2,
Φ 25. 8. o. c. et 9. et q. 34. 3 ad 3. et q. 83. 8.
. ei q. 108. I. c.
59. Signa amoris oportet inimicis ostendere in
immuni, non autem in speciali, nisi in præ•aratione animi, sed est de perfectione. 2 2. q.
Ü. 9. o.
60.Virtutes debent amari ex charitate. 2 2.
ψ 25. 2. c.
61. Charitas amari debet ex charitate. 2 2.
t 25. 2. o.
62. Aliquid potest diligi ex charitate dupllci:*r, scilicet amore amlcltiæ, et amore concupi^tiæ, et sic amari potest accidens, et res irrawnales, non autem primo modo. 2 2. q. 25.
I 2. 3. o. et 11. c.
63. Dæmones et cæteri damnati quoad natu­
ram sunt ex charitate amandi, non autem quoad
doriam, nisi voluntate antecedente. 2 2. q. 25.
Tl. o.
64. Ordo. Omne ens naturaliter plus diligit se
I warn alterum. i. q. 60. 4 ad 2. et 5 ad 1,
65. Deus plus amat nos quam e converso.
2 2. q. 26. 12 ad 3.
56. Quodlibet singulare plus naturaliter diligit
1 tonum speciei quam bonum proprium, i. q. 60.
5. o. et 1 2. q. 109. 3. c.
67. Omnis pars naturaliter plus diligit totum
quam se. i. q. 60. 5. o. et 1 2. q. 19. 10. c. et
q. 109. 3. c. et 2 2. q. 26. 3. c. et 4 ad 3.
68. In patria nullus est ordo dilectionis, nisi
«ecundum propinquitatem ad Deum. 2 2. q.
; 26. 1. 3. c.
69. In patria quilibet plus amat se post Deum
quam alium. 2 2. q. 26. 13. o.
70. Beati voluntate consequente volunt majus
bonum alteri meliori quam sibi, sed intensius
sibi. Antecedente vero etiam majus bonum vokmt sibi. 2 2. q. 26. 1. 3. c.
71. In amore est duplex gradus, scilicet inter
diligibilia et diligentis ad dilectum. Primum
attendit amans, non autem secundum, quoad
affectum, sed tantum quoad effectum. 2 2. q. 9.
10. 11. 12. 13. o.
72. Omnes homines æqualiter sunt amandi re­
spectu objecti, non autem respectu actus. 2 2. q.
26. 6 ad 1.
73. Unus proximus est magis amandus quam
alius, secundum majorem unionem. 2 2. q. 26.
6. o. et q. 44. 8 ad 2.
74. Propinquiores debent plus amari quam
□eliores, et firmius, et multiplicius. 2 2. q. 26.
7. 8. o. et q. 32. 9. o. et q. 44. 8 ad 2. et ad 3.
75. Parentes debent plus filiis amari ratione
objecti, sed e converso ratione amantis, i. q. 96.
3 ad 2. et 1 2. q. 100. 5 ad 4. et 2 2. q. 26. 9. o.
et 12 ad 3. et q. 31. 3 ad 4.
76. Debent uxores plus amari ratione objecti,
sed e converso ratione diligentis. 2 2. q. 26. 11. o.
77. Consanguinei debeiit plus aliis amari. 2 2.
q. 26. 8. o.
78. In naturalibus quilibet tenetur magis anure consanguineos, et in civilibus concives, et
in militaribus commilitones. 2 2. q. 26. 8. o. et
q. 31. 3. c. ad 2.
79. Filii debent plus amari quam fratres.
q. 96. 3 ad 2.
80. Mater plus amat quam pater, qui debet
plus amari quam mater. 2 2. q. 26. 10. o.
81. Filii fontis debent plus amari in spiritua­
libus quam filii carnis, non autem in aliis. 2 2.
q. 26, 8 ad 2.
82. Benefactor plus diligit quam beneficiatus.
2 2. q. 26. 12. o.

HI

Amor

83. Dilectio Inimicorum eut perfectior et magis
meritoria quam dilectio amicorum, 2 2. q. 27. 7.
<·. et 8 ad 2.
84. Amor naturalis non est passio, sed conna­
turalitas rei. I 2. q. 26, 1 2. o.
85. Amor naturalis est inclinatio ad aliquid, i.
q. 60. L o. et i 2. q. 26. 1.2, o.
86. Amor naturalis nihil aliud est quam incli­
natio naturæ indita ab auctore naturæ. i. q. 60.
I ad 3,
87. Dilectio naturalis est respectu finis, sed
electiva est respectu eorum quæ sunt ad finem,
i q. 60. 2. c, et 4 ad 3.
88. Dilectio naturalis est principium electivæ.
1. q. 60. 2. c. et q. 62. 2, c. et q. 82. 1. c. fi. et
1 2. q. 10. I. c, et q. 17. 9 ad 2. et q. 41. 3. c.
et q. 91, 2 ad 2. et 2 2. q. 154. 12. c. et q. 155.
2. c.
89. Omnis dilectio naturalis est recta non re­
ctitudine charitatis, licet una recjitudo perficiat
aliam, sed rectitudine naturali, i. q. 60. 1 ad 3.
90. Amor naturalis est triplex, scilicet in ap­
petitu naturali, sensitivo et intellectivo, i, q.
60. 1. c.
91. Amor naturalis est in omni re, in omni po­
tentia et membro, i. q. 60. 1. c, et 1 2. q, 26. 1.
ad 3.
92. Quælibet res naturali dilectione amat se,
et quidquid est idem ei in natura, i. q. 60. 3, 4.
c. et 1 i, q. 10. 1. c. et q. 77. 4. et I. et 2 2.
q. 67. 5 ad 1. et q. 126. 1. c.
93. Amor sui tripliciter se habet ad charitatem,. scilicet contrarie, inclusive et concomitanter. 2 2. q. 19. 6. o.
94. Amare se dicitur aliquis tripliciter, scilicet
juste, injuste et indifferenter. 2 2. q. 25. 7. c.
95. Amor sui est vituperabilis, quando est ni­
mius respectu sui vel exteriorum. 1 2. q. 29. 4
ad 3. et q. 77. 4 ad 1.
96. Amor sui inordinatus est causa omnis pec­
cati. 1 2. q. 77. 4. o. et 5. c. et q. 84. 2 ad 3. et
2 2. q. 25. 7 ad 1. et q. 153. 5 ad 3.
97. Amare se secundum substantiam convenit
omnibus, secundum carnem principaliter vel se­
cundum sensum peccatoribus tantum, sed se­
cundum spiritum bonis tantum. 2 2. q. 25. 4
ad 3. et 7. o. et q. 117. 1 ad 1.
98. Unio quadruplex, scilicet realis, similitu­
dinis, affectus et substantialis. Prima est effe­
ctus amoris. Secunda et quarta est causa ejus.
Tertia est amor. 1 2. q. 28. 1 ad 2.
99. Unio amantis ad amatum duplex, scilicet
realis et affectus. 1 2. q. 25. 2 ad 2. et q. 28.
1. c.
100. Amor triplex, scilicet naturalis, sensitivus
et intellectivus, i. q. 60. 1. c. et 1 2. q. 26. 1. c.
et q. 28. 6 ad 1. et q. 41. 3. c. et 2 2. q. 26.
3. c.
101. Amor duplex, scilicet amicitiae et concupiscentiæ. i. q. 60. 3. c. et 4 ad 3. et 1 2. q. 26.
4. o. et q. 28. 1. c. et 2 2. q. 17. 8. c. et q. 23.
1. c.
102. Amor est inæquaiis dupliciter, scilicet
secundum inæquale bonum, et secundum magis
et minus, i. q. 20. 3. o. et.2 2. q. 26. 6.
103. Dilectio est tantum in voluntate, sed amor
proprie in sensitivo, licet transferatur etiam ad
voluntatem. 1 2. q. 26. 3. o.
104. Dilectio addit supra amorem electionem,
sed charitas æstimationem magni pretii. 1 2. q.
26. 3. o.
105. Amor intellectualis addit supra benevo­
lentiam unionem effectus. 2 2. q. 27. 2. c. ad 2.
et q. 31. I. c.
106. Amor ut passio est semper cum impetu

— 73

ft Vs*
i
***

Amor

INDEX III

Amor

e! c msuetudine, sed benevolentia quandoque sii- |
128. Novitas et absentia amati facit perceptio­
bito et sine impetu. 2 2. q. 27. 2. c.
i nem amoris» licet non semper augeat ipsum. 1 2.
107. Amor est boni In communi, sive habiti iq. 29. 3. c. et q, 35. 6. c. et q. 48. 2 ad L
sive non: sed gaudium et delectatio est de prae­
129. Sicut ex delectatione causatur amor, sic
senti et habito, desiderium vero et spes est de iex tristitia odium, quia sicut movemur in amo­
non habito, i. q. 20· I. c. et q. 34. 3 ad I. et 1 2. rem delectantium, sic in odium trfstantlum. 2 2.
q. 34. 6. c. et q. 36. 4. ad 3. et q. 158. 7 ad 2.
q. 28. l ad l. et 2 2. q. 4. 1 ad 3.
108. Actus amoris semper tendit in duo, scili­
KM). Odium potest esse per accidens causa
cet in bonum volitum, et in eum cui vult bonum, amoris, inquantum aliqui conveniunt in odio
alicuius. I 2. q. 32. 4 ad 3.
j. q. 20. I ad 3. et I 2. q. 26. 4. c.
131. Amor et odium circa idem sunt contraria,
109. Amor est unio amantis ad amatum, i. q.
20. 1. c. ad 3· et 1 2. q. 25. 2 ad 2. et q. 28. 1. o. non autem de contrariis, sed se invicem conse­
110. Amor non est unio secundum rem, sed quentia. 1 2. q. 29. 2 ad 2.
secundum affectum. 1 2. q. 25. 2 ad 2. et q. 28.
132. Apprehensio unitatis est causa amoris,
1. c. ad 2.
quia si aliquid apprehenditur ut pertinens ad
111. Amor est motus appetitus quo immutatur bene esse amantis, causât amorem concupiscent
ab appetibili ut ei complaceat, non autem ut tiæ. Si vero ut alterum se, causât amorem amicitiæ.
tendens in appetibile, quia hoc est desiderium. 1 2. q. 28. 1. c.
1 2. q. 26. 2. c. ad 3.
133. Similitudo est per se causa amoris. Sed
112. Amor est complacentia amantis in ama­ per accidens, scilicet ut impedit proprium bo­
tum. 1 2. q. 25. 2. c. et q. 26. 1. 2. c. et q. 27. num, est causa odii. 1 2. q. 27. 3. o. et q. 29.
2. c.
1. c
113. Amor importat convenientiam et conna134. Similitudo in actu est causa amoris ami­
turalitatem ad amatum. 1 2. q. 23. 4. c. et q. 25. citiæ, sed similitudo in potentia est causa amoris
2. c. et q. 26. L c. et q. 27. 1. c. et 4. c. et q. 1 concupiscentiæ. 2 2. q. 27. 3. c.
28. 5. c. et q. 29. 1. 2. c. et q. 32. 3 ad 3.
135. Similitudo est causa odii, et dissimilitudo
114. Amor est passio proprie secundum quod est causa amoris per accidens tripliciter, scili­
est in concupiscibili, communiter autem ut est cet ratione disciplicentiæ propriæ conditionis,
in voluntate. 1 2. q. 26. 2. o. et 3 ad 3. et ad 4. ratione impedimenti, vel ratione cognitionis
et q. 28. 6 ad 1.
amoris sequentis. 1 2. q. 99. 2. c.
115. Amor, gaudium et delectatio, ut sunt in
136. Delectatio, ut intenta, causât desiderium
appetito sensitivo, passiones sunt, non autem et amorem, sed in exequendo est e converso. 1 2.
ut sunt in voluntate, i. q. 20. 1 ad 1.
q. 25. 2. c. ad 3. et q. 27. 4 ad 1. et q. 34. 1. c.
116. Amor ponitur pro omni passione. 2 2. q. ad 1.
162. 3 ad 4.
137. Spes respectu ejus, per quem fit possibile,
117. Amor est prima omnium passionum. 1. q. causât amorem. Sed respectu boni sperati est e
20. 1. c. et 1 2. q. 25. 2. o. et 3. c. fi. et q. 27. 4. c. converso. 1 2. q. 27. 4 ad 3. et q. 40. 7. o. et g.
et q. 56. 3 ad 1. et q. 70. 3. c. et 2 2. q. 28. 4. 62. 4 ad 3. et 2 2. q. 17. 8. c. et q. 66. 6 ad 2.
c. et q. 47. 1 ad 1. et q. 162. 3 ad 4.
138. Spes causât amorem vel auget ratione
118. Amor qui est in appetitu sensitivo, est delectationis, quia delectationem causât, vel i
passio quædam. 2 2. q. 27. 2. c.
ratione desiderii, quia spes desiderium fortifi­
119. Amor non est passio læsiva, sed perfe­ cat. 1 2. q. 27. 4 ad 3.
cti va, nisi ratione transmutationis corporalis, |
139. Amor carnalis cognoscitur per frequentem
vel objecti inconvenientis, scilicet peccati. 1 2. familiaritatem, et nimia colloquia cum mulie­
q. 28. 5. o.
ribus, et dum ab invicem invitæ et tristes di­
120. Amor non determinatur ad aliquod scedunt. 1 2. q. 28. 5 ad I.
genus virtutis vel vitii, sed ordinatus includitur
140. SI bonus cantor amet bonum scriptorem,
in qualibet virtute, et inordinatus in quolibet attenditur ibi similitudo proportionis secundum
peccato. 2 2. q. 125. 2. o.
I quod uterque habet quod convenit ei secundum
121. Amor est naturaliter prior odio, sed sunt suam artem. 1 2. q. 2Ί. 3 ad 2.
simul secundum rationem. 1 2. q. 29. 2. o.
141. Licet non omnes homines habeant aliquas
122. Amor est fortior odio, licet quandoque vi­ virtutes secundum habitum completum, habent
deatur e converso, quia odium est sensibilius, et tamen eas secundum quædam seminalia rationis,
maius odium comparatur minori amori. 1 2. q. secundum quæ qui non habet virtutem diligit
29. 3. o.
virtuosum tamquam suæ naturali rationi con­
123. Aliquid est causa amoris dupliciter, formem. 1 2. q. 27. 3 ad 4. fi.
scilicet ut ratio, et ut via. 2 2. q. 26. 2 ad 1.
142. Amari propter aliud contingit secundum
124. Nulla passio est causa omnis amoris, sed quatuor genera causarum, scilicet secundum cau­
aliqua est causa alicujus amoris. 1 2. q. 27. 4. o. sam finalem, formalem, efficientem et materialem.
125. Bonum est causa amoris propria, ut pro­ 2 2. q. 27. 3. c.
prium ejus objectum. 1 2. q. 27. 1. o. et 2. c. et
143. Amor est causa omnium passionum et af­
q. 29. 1. o.
fectionum. i. q. 20. 1. c. et q. 60. princip. et 1 2. q.
126. Bonum ut conformat sibi appetitum cau­ 26. I ad 2. et 2 ad 1. et q. 27. 4. c. et q. 28. 6 ad 2..
sât amorem, ut absens concupiscentiam, et ut et q. 41. 2 ad 1. et q. 46. 1. c. et q, 62. 3 ad 3.
praesens delectationem, i. q. 20. 1. c. et 1 2. et q. 70. 3. c. et 2 2. q. 17. 8. c. ad 2. et q. 19,
q. 23. 4. c. et q. 26. 2. c. et q. 28. 1 ad 1. ct q. 9 ad 3. et q. 162. 3 ad 4.
I
30. 2. c.
144. Unio secundum rem amantis ad amatum,
127. Objectum amoris est simpliciter bonum, est effectus amoris, i. q. 20. 1 ad 3. et q. 60. 3
ideo bonum augmentatum simpliciter auget a- I ad 2. et 1 2. q. 28. 1. o.
‘
morem. Sed non est sic in audacia, quia objectum
145. Mutua inhæsio triplex, scilicet secundum
ejus est compositum ex bono et malo, et motus vim apprehensivam, appetitivam, et redamatlo-’'
ejus in malo præsupponit motum spei in bonum. nem, est effectus amoris. 1 2. q. 28. 2. o. ct q. 66.
Ideo, si addatur tantum de arduo quod excedat 6. c.
spem, non sequitur motus audaciæ, sed minuitur.
146. Extasis est effectus amoris, i. q. 20. 2 ad 1. (
1 2. q. 4Z 1 ad 2.
et 1 2. q. 28. 3. o. et 2 2. q, 175. 2. o.

— 74 —

I

Amplexus

INDEX III

147. Amur facit fervere, et ebullire, id e*t ferri
extra sc In amatum. I 2. q. 37. 2. c.
148. Amor liquefacit, Id est facit non continere
amantem Intra se. i 2. q. 28. 5.
149. Proprii effectus amoris sunt quatuor, sci­
licet llquefactlo, Id est modificatio affectus, ut fa­
ciliter penetretur ab amato; fruitio, id est dele­
ctatio; languor, id est tristitia, et fervor, Id est
intensum desiderium. I 2. q. 28. 5.
150. Amor languere facit, id est tristari de ab­
sentia amati. I 2. q. 28. 5 ad 1.
151. Amor movet Inferiora in superiora, ut ab
eis perficiantur, et superiora In inferiorum provi­
sionem. 2 2. q. 3. l ad 1.
152. Amans agit omnia quæ agit ex amore. 1 2.
q/28. 6. o.
153. Zelus est effectus amoris. 1 2. q. 28. 4. o.
154. Ex amore procedunt gaudium et tristitia,
contrario modo. 2 2. q. 28. 1. c.
155. Ex amore inordinato procedit cupiditas
Inordinata. 2 2. q. 25. 2. c.
156. Odium est effectus amoris. 1 2. q. 28. 6
; ad 3. et q. 29. 2. o. et 3. c.
157. Cognitio. Cognitio est causa amoris 1 2.
q. 27. 2. o. et 2 2. q. 26. 2. ad 1.
158. in his quæ sunt supra hominem, amor est
nobilior cognitione, sed in aliis est e converso, i.
q. 82. 3. c. ad 3. et q. 108. 6. ad 3. et 1 2. q. 66.
6 ad 1. et 2 2. q. 23. 6 ad 1. et q. 27. 4 ad 2.
159. Amor est altior cognitione in movendo,
sed in attingendo est e converso. 1 2. q. 3. 4 ad 4.
160. Cognitio perficitur per hoc quod cognitum
est In cognoscente, sed amor, secundum quod
amans trahitur ad amatum, i. q. 16. 1. c. et q. 19.
3 ad 6. et 6 ad 2. et q. 59. 2. c. et 3 ad 2. et q. 60.
2. c. et q. 78. 1. c. ad 3. et q. 81. 1. c. et q. 82. 3.
c. et q. 108. 6 ad 3. et 1 2. q. 5. 1 ad 3. et q. 22.
2. c. et q. 40. 2. c. et q. 66. 6. ad 1. et q. 86. 1 ad
2. et 2 2. q. 23. 6 ad 1. et q. 26. 1 ad 2. et q. 27.
4. c.
161. Aliquid perfecte amatur, quod non per­
fecte cognoscitur. 2 2. q. 27. 2 ad 2. et 2 2. q. 27.
4 ad 1.
162. Nil amatur nisi cognitum. 1 2. q. 3. 4 ad 4.
i et q. 27. 2. c. et 4 ad lr
lo3. Deus per essentiam visus necessario ama­
tur, sed per effectus cognitus potest odiri, i. q.
60. 5 ad 5. et 2 2. q. 34. 1. o.
164. Subjectum amoris sensibilis est concupi­
scibilis, intellectualis vero est voluntas, i. q. 82.
5 ad 3. et 1 2. q. 23. 1. 2. et q. 26. 1. o. et
2 ad 2.
165. Amor mundanus semper est malus. 1 2.
q. 19. 3. c.
166. Amor mercenarius est semper malus. 2 2.
q. 19. 4 ad 3.
AMPLEXUS, oscula, tactus, et hujusmodi ex
libidine, sunt peccata mortalia, non autem se­
cundum se, scilicet vel propter consuetudinem
patriæ, vel propter aliquam necessitatem, aut ra­
tionabilem causam. 2 2. q. 154. 4. o.
ANALOGIA- 1. duplex,scilicet secundum quod
aliqua participant aliquid, secundum prius et
posterius, vel secundum quod unum imitatur al­
terum. Secunda est in divinis, non autem prima.
I. q. 13. 5. c.
2. In analogis prius dicitur dupliciter, scilicet
secundum rem, et secundum impositionem nomi­
nis. I. q. 13. 6. o. et q. 33. 2. ad 4.
3. Omnia dicta de Deo et creatura dicuntur
analogice, non autem univoce, nec pure æquivoce.
L q. 3. 6 ad 1. et q. 13. 5. 6. 10. o. et q. 25. 2 ad 2.
et|q. 29. 4Jad 4. et’q, 32. 1. ad-2. fi.
4. Analogum est medium inter univocum et
æquivocum, i. q. 13. 5. 10. c.
I

Angelus

5. Analogata dicuntur ad unum numero, et
non Hccundum rationem tantum, sicut univo­
cum. 1 2. q, 20. 3 ad 3.
6. Analogum est tantum in uno arfatogato se­
cundum propriam rationem, univocum autem est
in quolibet, i. q. 16. 6. c. et 1 2. q. 20. 3. c.
ad 3.
7. Omnia analogata necessario dicuntur per re­
spectum ad unum primum, i, q. 13. 6. c. et
10. c.
8. Primum in analogis oportet poni in diffini­
tione omnium aliorum, i. q. 13. 6. c. et 10. c.
ANDRAGATHIA, id est, strenuitas, est virtus
viri, communicabilium operum adinventiva, et
pars fortitudinis potentialls pertinens ad liberalitatem, vel potius ad magnificentiam, licet magis
conveniat cum justitia ratione materiæ. 2 2.
q. 128. ad 6, fi.
ANGELUS - 1. Necesse est angelos esse. i. q.
50. 1. o.
2. Angeli non fuerunt ante mundum, id est
ante corpora, i. q. 61. 2. 3. o. et q. 102. 2 ad 1.
et 4 ad 1.
3. Angeli potuerunt esse ante mundum, i. q.
61. 3. o. et 4 ad 1.
4. Esse angeli est infinitum secundum quid, in­
quantum non est in materia, non autem simplici­
ter, quia finitur per essentiam a ua est. i. q.
7. 2. o. et q. 50. 2 ad 4. et q.
. 5. c.
5. Esse angeli est accidens. i. q. 50. 2 ad 3.
et q. 61. 1. c.
6. Esse angeli non est ejus essentia, i. q. 12. 4.
c. et q. 47. 1. c. et q. 50. 2 ad 3. et q. 61. 1. c.
7. Esse angeli non est suum intelligere. i. q. 54.
2. o. et 3. c.
S. Esse angeli non est ejus operatio, i. q. 54. 2.
o. et 3. c.
9. Angeli sunt creati a Deo. !. q. 61. 1. o.
.10. Angeli sunt creati immediate a Deo. i. q. 54.
5 ad 1.
11. Angeli fuerunt creati in cælo empyreo. i. q.
61. 4. o. et q. 102. 2 ad 1. et 4 ad 1.
12. Angeli non sunt facti propter hominem
principaliter, i. q. 50. 3 ad 2.
13. Angeli fuerunt creati in gratia, i. q. 63. 3. o.
et q. 62. 5 ad 4. et 6. c. et q. 67. 4 ad 4. et q. 95.
1 ad 3. et q. 109. 1. c. et 2 2. q. 5. 1. c.
14. Angeli sunt creati in beatitudine imper­
fecta. i. q. 61. 1. o. et q. 67. 4 ad 4.
15. Angelus non est creatus malus, i. q. 67. 4
ad 4.
16. Angelus est forma subsistens, 1. q. 50. 5. c.
et q. 56. 1. c. fi. et 2 ad 3. et q. 75. 3. c.
17. Angeli sunt partes universi ejusdem cum
creatura corporali, non autem Deus, sed est su­
pra totum universum, i. q. 50. 3. c. et q. 61.
3. 4. o.
18. Quilibet angelus est in genere substantiæ.
I. q. 88. 2 ad 4.
19. In angelis genus et differentia sumuntur ab
eodem, scilicet ab essentia, sed diversimode, i. q.
50. 2. ad 1.
20. In angelis idem est essentia, et id quod est.
i. q. 3. 3. c. et q. 39. 1. c.
21. In substantiis separatis a materia, id est
in angelis, idem est suppositum et natura secun­
dum rem, licet differant secundum rationem, i.
q. 3. 3. c.
22. Angelus est totaliter intellectualis naturæ,
ideo oportet quod omnis ejus actio sit secundum
intellectum. Quandoque tamen intellectuales
creaturæ, quæ sunt angeli, distinguuntur a ratio­
nalibus, quandoque autem sub rationalibus com­
prehenduntur. i. q. 62. 8 ad 2. et 2 2. q. 82. 10

— 75 —

-Jf ç;

___

1

X.

**
< A-

___ ____ __

Angdus

INDEX III

23. Intellectus angeli non est ejus essentia, i. q.
54. 3. o. et q. 77. 1. c. et q. 79. 1. o.
24. Intelligere angeli non est ejus essentia, l
q. 64. I. o.
25. Essentia angeli individuatur se ipsa. i. q. 3.
2 ad 3. ct 3 c. et q. 13. 9. c. et m. q. 77.
2. c.
26. Angelus est indivisibilis in essentia, non
autem secundum virtutem, id est secundum objecta. et secundum intensionem et remissionem
actus, i. q. 53. I ad 1. et 3 ad 3.
27. In angelis est compositio ex esse et essen­
tia. i. q. 50. 2 ad 3. et q. 75. 5 ad 4. et q. 88. 2
ad 4.
28. In angelis non sunt partes essentiæ, sed
sunt partes secundum potentiam, inquantum
intellectus eorum per plures species perficitur, i
et eorum voluntas se habet ad plura, ut partialitas
non referatur ad substantiam angeli, sed ad vir­
tutem ejus, vel ad locum, i. q. 53. I ad 1. fi. et
1 2. q. 50. 6 ad 3.
29. In angelis est compositio ex quo est, id
est ex esse, et quod est. i. q. 50. 2 ad 3. et q. 75.
4 ad 5.
30. Angelus componitur ex actu et potentia, t.
q. 47. 1. c. et q. 50. 2 ad 3. et q. 75. 5 ad 4. et
1 2. q. 50. 5. c.
31. Quanto angelus est superior, tanto minus
habet de potentialitate. 1 2. q. 50. 5. c.
32. In angelis non est materia proprie, i. q. 50.
2. o. et q. 61. 3 ad 3. et q. 85. 1. c.
33. in angelis est compositio subjecti, et acci­
dentis. 1. q. 50. 6. o.
34. Quilibet angelus differt specie ab alio an­
gelo. I. q. 10. 6. c. fi. et q. 47. 2. c. et q. 50. 4.
o. et q. 62. 6. ad 3 et q. 75. 7. c. et q. 76. 2 ad l.
et m. q. 69. 8 ad 3.
35. Impossibile est esse duos angelos unius spe­
ciei, quia omnes angeli differunt specie secundum
diversos gradus naturæ intellectiva?, i. q. 50.
4. c. et ad 4.
36. Bonum speciei praeponderat bono individui.
Unde multo melius est quod multiplicentur spe­
cies in angelis, quam quod multiplicentur indi­
vidua in una specie. I. q. 50. 4 ad 3.
37. Perfectio naturæ angelicæ requirit multi­
plicationem specierum. non autem multiplica­
tionem individuorum in una specie. 1. q. 50. 4
ad 4.
38. Differentiae angelorum, ut multi tenent,
sumuntur secundum diversos gradus potentialitatis. i. q. 50. 2 ad 1. et 4. o. et q. 56. 2 ad 1. et
1 2. q. 50. 5. c.
39. Si tamen angelus haberet materiam, nec
sic possent esse plures angeli unius speciei, i.
q. 50. 4. c.
40. Angelus et anima differunt specie, i. q.
75. 7. o.
41. Angelus est simpliciter nobilior homine,
sed secundum quid est e converso, i. q. 93. 3. o.
et q. 90. I ad 1. et 2. c. et q. 108. 2 ad 3. et q.
112. I ad 4. et 1 2. q. 5. 1 ad 3. et 2 2. q. 172.
2. c.
42. Angeli conveniunt cum substantiis materia­
libus in genere logico, non autem in genere phy­
sico. i. q. 88. 2 ad 4.
43. Angeli non habent corpora naturaliter sibi
unita. 1. q. 51. 1. o. et q. 54. 5. c. ad 1. et q. 110.
2 ad 1. et 3 ad 3. et q. 115. 5. c. et q. 117. 4
ad 1. et q. 118. 3. c.
44. Angeli possunt assumere corpora. I. q. 51.
2. o.
45. Angelus non indiget corpore assumpto
propter ,se, sed propter nos. i. q. 51. 2 ad I.
46. Non omne corpus motum ab angelo, assum-

Angelus

pium est ab eo, sed tantum quod rrpHvsentat
eum. i. q. 51. 2 ad 2.
47. Corpus assumptum non unitur angelo, ut
formæ, sed ut motori repnesentato. i. q. 51. 2
ad 2.
48. Angelus movetur per accidens in corpore
assumpto, non autem in aliis, i. q. 51. 3 nd 3.
49. Corpora assumpta ab angelis sunt de aere
inspissato,
q 51. 2 ad 4.
spissato, i. q.
50. Corpora assumpta ab angelis non habent
virtutes naturales quas ostendunt, nec operatio­
nes vitæ, sed communes etiam inanimatis, i.
q. 51. 3. o. et m. q. 55. 6 ad 1.
51. Angelus potest esse simul cum corpore, i.
q. 52. 3 ad 2.
52. In eodem corpore simul sunt anima formaliter dans esse, et operans operationes naturales,
et angelus operans operationes supernaturales. i.
q. 52. 3 ad 3.
x
53. Angeli administrant et gubernant omnem
creaturam corpoream, i. q. 1 i 0. l.o.
54. Deus non produxit corpora mediantibus
angelis, i. q. 65. 3. o.
55. Formæ corporum non creantur ab angelis,
i. q. 65. 4. o. et q. 91. 2. c. et q. 110. 2. o.
56. Nec anima creatur ab angelis. i. q. 90. 3.
o. et 1 2. q. 3. 7 ad 2. et 2 2. q. 85. 2. c.
57. Essentia angeli non indiget loco. i. q. 61.
4 ad 1. et q. 102. 2 ad 2. et q. 112. 1 ad 2.
58. Esse in loco dicitur de angelis æquivoce,
respectu corporalium, i. q. 52. 1. c. et q. 63.
1. c.
59. Deus, angelus et anima non continentur a
loco, sicut corpora, sed continent eum. i. q. 8.
I ad 2. et q. 5§. 1. c. fi et q. 53. 1. c. et 2. c. fi.
60. Angelus non est in loco, nisi secundum con­
tactum virtutis, i. q. 8. 2 ad 1. et ad 2. et q. 52.
o. et q. 53. c.
61. Angelus est in loco diffinitive, non autem
circumscriptive.
1. q. 8. 2 ad 1. et q. 52. 1. 2. o.
circumscnp
et a.
o. 53. 1. c. et 1 '2.
2. q. 94. 2. o.
62. Locus angeli potest esse divisibilis, et indi­
visibilis. i. q. 52. 2. c. et q. 53. 1. o. et 2 ad 7.
63. Angelus non est simul in pluribus locis, i.
q. 52. 2. o. et q. 53. 1. c. et q. 112. 1. c.
64. Plures angeli non possunt esse simul in eo­
dem loco. i. q. 52. 2. ο.
65. Non oportet quod si aliquis angelus movet
cælum, quod sit ubique, i. q. 52. 2. c.
66. Operatio angeli diffini ta est ad unum locum,
respectu operati et operantis, non autem Deus,
quia operatio ejus est determinata tantum primo
modo. i. q. 52. 2. c.
67. Angelus movetur localiter, tamen æquivoce
aliis rebus, i. q. 52. 1. o.
68. Motus angeli in loco nihil aliud est quam
diversi contactus diversorum locorum succes­
sive. i. q. 53. 1. c.
69. Motus angeli est successio diversarum ope­
rationum ejus. i. q. 12. 10 ad 2. et q. 63. 6 ad 4.
et q. 53. o. et q. 73. 2. c.
70. Motus angeli non est actus imperfecti, sed
existentis in actu. i. q. 53. 1 ad 2. et ad 3.
71. Motus angeli non est propter indigentiam
suam, sed nostram, i. q. 53. 1 ad 3. et q. 55.
2 ad 3.
72. Motus angeli potest esse continuus et discontinuus, sicut vult. i. q. 53. 1. o. et 2. c. et 3. c.
73. Angelus dum movetur partim est in utroque
termino, i. q. 53. 1 ad 1. et 3 ad 3.
74. Angelus dum movetur motu continuo, in
principio est in toto loco divisibili a quo incipit
moveri; sed dum est in ipso moveri, est in parte
loci quem deserit, et in parte loci quem occupât,
i. q. 53. 1 ad 1. et 3 ad 3.

— 76 —

Angelus

'

I
;

i

I

î

INDEX III

75, MotiK continua* angeli necessario est per
juid inedia, sed discontinuas potest coie sine
wdlo. i. q, 53. 2. o.
70. Motus angeli non est in instanti, sed in tem·
pare, i. q. 53. 3. o. et Hi. q. 57. 3 ad 3.
77.Angelus movetur secundum totam vim
>4im In id quod agit. i. q. 62. 6. o. et q. 63. 8
id 3.
78. Motus angeli non habet ordinem ad motum
ptimo mobilis, i, q. 53. 3. c. fi. et q. 63. 6 ad 4.
d q. 91. 2 ad 3.
79. Velocitas motus angeli non est secundum
quantitatem virtutis ejus, sed secundum volun­
tatem ejus. i. q. 53. 3 ad 1.
80. Angeli sunt immutabiles et incorruptibiles,
i. q. 92. c. et q. 10. 5. c. et fi. et q. 50. 5. o. et q.
61.2 ad 3. et q. 75. 5. c. fi et q. 97. 1. c.
81. Angeli sunt mutabiles tripliciter, scilicet
quoad electionem finis, applicationem virtutis ad
diversa, et per annihilationem. i. q. 9. 2. c. et
q. 10. 5. c.
82. Motus illuminationis angeli triplex, scilicet
circularis, rectus, et obliquus. 2 2. q. 180. 6 ad 2.
83. Unus angelus agens In virtute imperii Dei
est sufficientis virtutis ad educendum in actum
totum quod divina virtute operandum est circa
corpus aliquod supra actus naturales. 1. q. 112.
2. c.
84. Omnia corpora obediunt angelis ad nutum
motu locali, non autem formali, i. q. 65. 4. c. fi.
et q. 91. 2. c. et q. 105. 1 ad 1. et q. 110. 2. 3. o.
et q. 111. 3. c. et q. 114. 4 ad 2. et q. 117. 3. c.
ad 3. et 4 ad 1. et 1 2. q. 80. 2. c.
85. Angelus potest immutare omnes sensus ho­
minis interiores et exteriores, i. q. 111. 3. 4. o.
et q. 114. 4 ad 2.
86. Angelus non potest aliquam formam impri­
mere in imaginatione, nisi mediante sensu extrinseco. 1. q. 111. 3 ad 2.
Angelos immutare voluntatem nostram est
omnino hæreticum. i. q. 106. 2. c. et 1 2. q. 80.
3 ad l. e 2 2. q. 174. 5 ad 4.
87. Angelus potest immutare voluntatem ho­
minis, persuadendo solum, vel concitando pas­
siones. I. q. 106. 2. c. et q. 111. 2. o. et q. 114. 2
ad 3. et q. 115. 4 ad l. et 1 2. q. 9. 6 ad 2. et q.
75. 3. o. et q. 80. 1. o.
88. Angelus superior movet voluntatem angeli
inferioris aliqualiter ut objectum, persuadendo;
non autem de necessitate, nec ex parte potentiæ.
f. q. 106. 2. O.
89. Angeli dupliciter possunt agere in animas
nostras, s. confortando intellectum, et illustrando
phantasmata, i. q. 111. 1. c.
90. Boni angeli possunt imprimere in intelle­
ctum nostrum, non autem mali. I 2. q. 80. 2. c.
et 2 2. q. 96. 1. c. et q. 172. 2 ad 1.
91. Boni angeli possunt imprimere in intelle­
ctum nostrum confortando, non autem impri­
mendo lumen. i. q. 111. l.o.
92. Angeli mali imprimunt in phantasmata, ap­
plicando ad ea lumen suum. 1 2. q. 80. 2. o.
93. Substântiæ separatæ, i. angeli, non sunt
principia intellectus humani, cum creatio intelle­
ctus humani sit immediate a Deo. i. q. 65. 3. c.
94. Bonæ cogitationes attribuuntur altiori prin­
cipio, s. Deo, licet angelorum ministerio procu­
rentur. i. q. 111. 2 ad 2. fi.
95. Angeli sunt supra tempus, et supra motum
omnium corporalium, non autem supra tempus
successionum esse ipsorum, et operationum eo­
rum. i. q. 61. 2 ad 2. et q. 62. 5 ad 2. et q. 84.
4 ad I.
96. Intelligere angeli est supra tempus. 1 2.
q. 113. 7 ad 5.

Angelus

97. Intelligere angeli est supra tempus corpo­
ralium, et est in tempore alio. i. q. 57. 3 ad 2.
98. Tempus angeli est alterius rationis a tem­
pore aliorum, i, q. 53. 3. c,
99. Tempus angeli potest esse continuum, et
discretum, sicut et motus ejus. i. q. 53. 3. o.
100. Tempus angeli discreturn nullam propor­
tionem habet ad tempus aliorum, sed continuum
sic. i. q. 53. 3 ad 1.
101. Tempus angeli componitur ex instantibus,
quia est discretum, r. q. 63. 6 ad 4. et 1 2. q. 113.
7 ad 4.
102. Operatio angeli successiva, i. motus, s. in­
tellectio et affectio, mensuratur tempore, non
autem ævo. i. q. 10. 5 ad 1. et q. 12. 10 ad 2.
103. Esse angeli mensuratur sæculo, cognitio
naturalis tempore, sed visio beata, æternitate. i.
q. 10. 5 ad 1. et ad 3.
104. Esse angeli, et substantia ejus mensuratur
evo. i. q. 10. 5 ad 1.
105. Visio beata angeli mensuratur ævo. i. q. 10.
5 ad 1.
106. Numerus. Numerus angelorum non est de
genere quantitatis, sed est multitudo transcen­
dens et formalis, i. q. 30. 3. c. et q. 50. 3 ad I.
107. Numerus angelorum excedit omnem nu­
merum corporalium, i. q. 50. 3. o. et q. 112. 4
ad 2.
108. Angeli boni sunt in majori numero quam
mali. i. q. 63. 9. o.
109. In angelis sunt tres hierarchiæ secundum
triplicem gradum cognitionis eorum, i. q. 108.
1. o.
110. In qualibet hierarchia sunt tres ordines, i.
q. 108. 2. o.
111. In quolibet ordine sunt multi angeli. I. q.
108. 3. o.
112. Distinctio hierarchiarum et ordinum in
angelis est a natura, sed completur per dona
gratiæ. i. q. 108. 4. o. et 8. c. et q. 109. I. c.
113. Distinctio ordinum in angelis est secun­
dum distinctionem actuum et officiorum, i. q. 108.
2. o. et q. 110. 1 ad 3. fi.
114. Ordines angelorum sunt tantum novem, i.
q. 108. 2. c.
115. Gradus in ordinibus angelorum bene ordi­
nantur. i. q. 108. 2 ad 2. et 6. o.
116. Tota ratio ordinis in angelis est ex propin­
quitate ad Deum. Ideo propinquiores Deo sunt
gradu sublimiores et scientia clariores, non au­
tem in hominibus, i. q. 106. 3 ad 1. et q. 107. 2. c.
117. Angeli in confinibus suorum ordinum ma­
gis conveniunt quam cum extremis suorum ordi­
num. i. q. 108. 3 ad 3.
118. Angeli unius ordinis non sunt æquales.
i. q. 10. 6. c. fi. et q. 47. 2. c. et q. 30. 4. c. et
q. 108. 3. o. et q. 113. 3 ad 1.
119. Omnes ordines primæ hierarchiæ assirnilantur ministris regis circa personam ejus,
s. cubiculariis, consiliariis, et assessoribus. Secundæ autem officialibus regni in communi,
s. dominis curiæ, principibus militiæ, et judi­
cibus curiæ. Tertiæ vero deputatis ad certas
partes regni, s. præpositis, ballivis, et hujus­
modi. i. q. 108. 6. c.
120. Ad primam hlerarchiam pertinet conside­
ratio finis. Ad secundam dispositio universalis
de agendis. Ad tertiam vero exeeutio operis. i. q.
108. 6. c.
121. Ordines angelorum sunt connexi ad invi­
cem, et ad nostram hierarchlam. i. q. 108. 1. o.
122. Omnes homines, et omnes angelorum or­
dines sunt una hierarchia. i. q. 108. 1. c. ad 1.
et in. q. 8. 4. c.
123. Homines assumentur ad omnes ordines

— 77 —

;
angelorum. i. q. 108. 8. o. et q. 68. 9 ad 3. et
1 2. q. 4. 5 ad 6.
124. Angelus inferioris ordinis non assumetur
ad superiorem ordinem, i. q. 108. 8 ad 1.
125. Quilibet angelus magis habet proprium or­
dinem et officium quam quacumque stella, i.
q. 108. 3. c. ad 2.
126. Minimus ordo angelorum est superior su­
premo ordine nostra hiérarchie. 1. q. 108. 2
ad 3. et q. 117. 2, c. ad 3.
127. Proprietates et officia in ordinibus angelo­
rum et Ecdesiæ accipiuntur ex nominibus eorum

i J_______________ ;_________

Angelus

ad salutem electorum. Unde semper remanet
unde superiores angeli inferiores illuminent, i
q. lOn. 4 ad 3.
146. Angelus inferior nunquam illuminat supe­
riorem, nec potest, i. q. 106. 3. o. et q. 107. 2. c.
et q. 108 principio, et q. 117, 2. c.
147. Prælatîo. Boni angeli habent praelatio­
nem super angelos rnalos. i. q. 109. 4. o.
148. Boni angeli inferiores secundum naturam,
habent prolationem super angelos malos supe­
riores secundum naturam, i. q. 109. 4 ad 3.
149. Superiores angeli mali habent prælatfonem super inferiores angelos malos, i. q. 63. 8. o.
128. Ordines angelorum semper durabunt, i, q. et q. 109. 2. o.
108. 7. c.
150. 'Angeli præsidentiam habent super Ista
129. Excellentia cujuslibet angeli Inferioris inferiora immediatam, i. q. 110. 1 ad 2. et ad 3.
continetur in excellentia cujuslibet superioris,
151. Minimus angelus habet altiorem et uni­
et non e converso, i. q. 108. 5 ad 6.
versaliorem virtutem, quam aliquod genus cor­
130. Omnes perfectiones sunt communes om­ poralium, sed Deus diversos angelos proposuit
nibus angelis, sed perfectius et abundantius sunt cuilibet generi corporum, i. q. 110. 1 ad 3.
152. Anima secundum ordinem naturæ non
profertur alteri animæ, sicut dæmones ordine
ad 3.
nature proferuntur hominibus, i. q. 64. 4 ad 2.
131. Inferiores angeli exercent officia superio­
153. Prolatio malorum angelorum fundatur
rum in virtute superiorum. Ideo infimi possunt super justitiam Dei, non autem super justitiam
arcere dæmones, et facere miracula, j. q. 112. eorum, i. q. 109. 2 ad 1.
2 ad 2. et q. 113. 3 ad 3.
154. Prolatio angelorum post diem judicii
132. Essentia superioris angeli est nobilior, et cessabit quoad ministeria circa nos. i. q. 64.
virtus efficacior ad intelligendum et ad agendum 4. c.
in res exteriores» quam essentia et virtus infe­
155. Intellectus angeli est deiformis, quia non
rioris. i. q. 89. 1. c. fi. et q. 163. 1. 3. 4. c.
habet cognitionem a rebus, nec per sensum, nec
133. Nihil prohibet dicere inferiores angelos cum discursu, sicut in nobis, r. q. 84. 2. c. fi. et
administrare inferiora corpora, et superiores su­ 2 2. q. 180. 6 ad 2.
periora, et summos assistere Deo. i. q. 63. 7. c.
156. Intellectus angeli est semper in actu, et
134. Ordo in angelis nunquam a Deo prater- numquam in potentia. 1. q. 50. 1 ad 2. et q. 54.
mittitur, quin semper inferiora per superiora 4. c.
moveantur, et non e converso, i. q. 106. 3. c. e’
157. Intellectus angeli est in potentia essen­
q. 112. 2. c.
tiali et accidentali respectu revelandorum, sed
135. Quilibet angelus est simpliciter major quo­ respectu naturaliter cognitorum est tantum in
libet viatore secundum conditionem status, non potentia accidentali, i. q. 58. 1. o. et q. 62. 1. c.
autem secundum meritum, i. qe 108. 2 ad 3. et 1 2. q. 50. 5. c.
136. Formæ superiorum angelorum sunt uni­
158. Intellectus angeli semper est in actu
versaliores formis inferiorum i. q. 55. 3. o. et o. secundo, et in nulla potentia respectu verbi Dei.
89. 1. c. et q. 110. 1. c. et q. 116. 1. c.
2
i. q. 58. 1. c. et 2 2. q. 180. 6 ad 2.
137. Scientia superiorum angelorum dicitur
159. In intellectu angeli beati non potest esse
esse universalior quoad eminentiorem modun falsitas. i. q. 58. 5. o.
intelligendi. i. q. 106. 4 ad 1.
160. Intellectus et voluntas in angelis diffe­
138. Cognitio superiorum angelorum est per­ runt realiter. i. q. 59. 2. o.
fectior quam cognitio Inferiorum, l q. 89. 1. c.
161. In angelis sunt tantum duæ potentiæ, sc.
3. et q. 106. 4. o. et 1 2. q. 150. 5. c. fi.
intellectus et voluntas, i. q. 54. 5. c. et q. 79.
139. Superiores angeli idem cognitum perfe­ 1 ad 3.
ctius et clarius cognoscunt quam inferiores. 2 2
162. Intellectus angeli est medius inter intel­
q. 2. 6. c.
lectum Dei et hominis virtute et modo cogno­
140. Pauciores sunt formæ intelligibiles n. scendi, quia similitudo ejus non est essentia ejus
intellectibus superiorum angelorum, quia lume: sicut in Deo, nec accepta a rebus sicut in nobis,
intellectuale in eis minus dividitur, i. q. 89. 1. sed per influxum a Deo. i. q. 84. 2. c. fi.
c. 2.
163. Intellectus angeli non habet defectum sui
141. Angelus superior per unam speciem po­ generis sicut noster, sed tantum respectu intel­
test plura intelligere quam inferior, i. q. 5 5. 1. lectus Dei. i. q. 12. 4 ad 2.
o. et q. 89. 1. c. 2.
164. In angelis non est intellectus agens et
142. Superiores angeli perspicacius divinam possibilis. I. q. 54. 4. o.
sapientiam contemplantes, plura et altiora my­
165. Intellectus possibilis angeli est In poten­
steria gratiæ cognoscunt in visione Del, quæ in­ tia respectu luminis divini, noster autem etiam
ferioribus eos illuminando manifestant, i. q. 57. respectu specierum a rebus acceptarum, i. q. 54.
5. c.
4. o.
143. Angelus superior illuminat inferiorem, i.
166. Intellectus angeli est completus per spe­
q. 106. 1. 3. o. et q. 107. 2. c. et q. 108 princi­ cies connaturales omnium quæ naturaliter co­
pio. et q. 113. 2 ad 2. et q. 117. 2. c. et 1 2. q. 112. gnoscere potest, non autem intellectus noster,
! ad 3. et 2 2. q. 2. 6. o.
i. q. 54. 4. o. et q. 55. 2. o. et q. 59. 3 ad 2. et q.
144. Angelus superior instruit inferiorem de 60. 2. o. et q. 76. 5. c. et q. 84. 3 ad 1. et q. 91.1.
4
omnibus quæ scit. i. q. 106. 4. o. et 2 2. q. 81. 4 c. et q. ΙΟύ. 3 ad 3.
ad 2.
167. Intellectus Dei et angeli statim totam rei
145. Usque ad diem judicii semper nova aliqua cognitionem habent, Γ
supremis angelis revelantur divinitus de iis quæ paulatim. i
pertinent ad dispositionem mundi, et precipue q. 180. 3.

Angelus

INDEX III

168. Iu angelis est aliqua nescientia, i. q. 12.
io. et q. 58. 5. o. et q, ΙΟΙ. I ad 2. et q. 106.
2 ad I. et I 2. q. 76. 2. c. ct 2 2. q. 52. 8. c.
169. Angeli Igporant aliqua supcrnaturalla, non
autem aliquid cognoscibile ab eis naturaliter, !
>ed Intellectus noster Ignorat utroque modo. i.
q. 58. 5. c.
170. Connatu rale est intellectui nostro cogno­
vere naturas in materia, angelico autem sine
materia, sed intellectui divino esse subsistens,
i. q. 12. 4. c. et q. 85. I. c.
171. Intellectus Dei est sicut actus totius» en­
tis, ideo solus est actus purus; angelicus autem
est semper in actu suorum intelllgibiliurn, non
autem Intellectus noster, sed est in potentia, i.
q. 79. 2. c. et q. 87. 1. c. et 1 2. q. 49. 4. c. et q.
50. 5. c. et q. 51. 1 ad 2.
172. Intellectus Dei est suum intelligere, non
autem intellectus angeli, nec intellectus hominis,
i. q. 54. 1. c. et q. 87. 3. c.
173. Angelus dicitur mens et intellectus, quia
solam cognitionem intellectivam habet, i. q. 54.
3 ad 1. et 5. o. et q. 79. 1 ad 3.
174. Objectum. Objectum primum intellectus
angeli est ejus essentia, intellectus vero nostri
coniuncti objectum est quidditas rei materialis, i.
q. 12.4. c. et q. 84. 7. c. et q. 85. 1. c. et q. 87.3. c.
175. Angelus uno et eodem actu primo simul
intelligit se intelligere, et essentiam suam non
autem homo. i. q. 87. 3. c.
176. Cognitio angeli duplex, s. matutina et
vespertina, i. q. 58. 6. 7. o. et q. 64. 1 ad 3. et
1 2. q. 67. 3. c. et m. q. 9. 3. c.
177. Nulla cognitio præter matutinam et ve­
spertinam est in angelis, i. q. 58. 6. o.
178. Cognitio vespertina, id est, in propria
natura respectu medii, s. per rationes rerum in
verbo, est eadem cum matutina, differens tan­
tum secundum cognita, non autem cognitio per
species rerum innatas; sed est diversa realiter.
i. q. 58. 7. o.
179. Angelus dupliciter cognoscit, s. per spe­
cies, et per verbum, i. q. 57. 5. et c. q. 58. 6. 7. o.
180. In prima cognitione est vicissitudo, suc­
cessio, et renovatio operationum, non autem in
secunda, i. q. 57. 3 ad 2.
181. Angelus dupliciter cognoscit res in verbo,
scilicet per similitudinem verbi in sua natura
relucentem, et per essentiam verbi. Primam ha­
buit in principio suæ creationis, non autem se­
cundam, quæ proprie dicitur matutina, i. q. 62.
I ad 3.
182. Angelus habet triplicem de rebus cogni­
tionem, s. in verbo, in mente ejus, et in propria
natura. Secunda et tertia est vespertina, prima
vero matutina, i. q. 12. 10 ad 2. et q. 58. 6. o. et
q. 60. 2. o.
183. Angelus numquam cognoscit res in pro­
pria natura, nisi per species earum, i. q. 55. 1. o.
184. Angelus cognoscit per species innatas,
non autem per acquisitas a rebus, sicut homo. i.
q. 55. 2. o. et q. 57. 1 ad 3. et q. 87. 1. c. et q.
89. 1. 2. 3. o. et 1 2. q. 51. 1. c. ad 2. et 2 2.
q. 180. 6 ad 2.
185. Quilibet angelus beatus semper videt
quemlibet alium angelum in verbo, et quicquid
est in eo ad se ordinatum, i. q. 107. 1 ad 3.
186. Intelligere angeli et animæ differunt spe­
cie. I. q. 75. 7. o.
187. Angeli non capiunt cognitionem ex sensi­
bilibus. I. q. 51. 1. c. et q. 55. 2. o. et 3 ad 1. et
q. 57. 1 ad 3. et q. 58. 7. c
188. Angelus non intelligit componendo et di­
videndo, sicut homo. i. q. 58. 4. o. et 5. c. et q.
85. 5. c.

Angelus

189. Cognitio angeli non est dlscursiva, sed
tantum nostra. Et tamen angeli syllogizare pos­
sunt. Et in substantiis separatis a materia sem­
per res cognoscibilis potest cognosci per certis­
simam demonstrationem, cum illa non sint sub­
jecta transmutationi, i, q. 58. 3. o. et 4. c. et q. 62.
I. c. et 5. c, et q. 63. 5. c. et q. 79. 8. c. et q. 85.5.
c. et 1 2. q. 89. 4. c. et 2 2. q. 49. 5 ad 2. et q. 180.
6 ad 3. et m. q. II. 3 ad 3.
190. Cognitio angeli non est causa rerum, i.
q. 55. 2 ad 1. et 3 ad 1.
191. In angelis perseverat cognitio naturalis.
1. q. 62. 7. o.
192. Angeli boni et mali non possunt deponere
existimationem semel habitam, i. q. 63. 6 ad 3.
et q. 64. 2. c. fi.
193. Distantia temporalis impedit cognitionem
angelorum, i. q. 47. 3 ad 4. et q. 89. 7 ad 3.
194. Distantia localis non impedit cognitionem
angelorum, i. q. 55. 2 ad 3. et q. 57. 3 ad 4. et
q. 107. 4. o.
195. Angeli in statu naturæ non viderunt ver­
bum Dei, nisi per similitudinem, i. q. 62. 1 ad 3.
et 2 2. q. 5. 1. c.
196. Angeli habuerunt in verbo cognitionem
rerum fiendarum, quæ jam factæ erant, i. q. 55.
2. c. ad 1. et q. 56. 2. c. et q. 57. 2. c. fi.
197. Angeli cognoscunt in verbo mysteria gratiæ, non omnia, nec æqualiter omnes: sed se­
cundum quod Deus vult eis revelare, non autem
cognitione naturali, i. q. 57. 5. c. et q. 64. 1 ad 4.
et q. 106. 4 ad 2.
198. Angeli a principio suæ creationis cognove­
runt aliqua mysteria, et aliqua post, secundum
quod congruit eorum officiis, i. q. 57. 5. c. et a.
64. 1 ad 4.
199. Angeli omnes a principio suæ beatitudinis
præsciverunt mysterium incarnationis quoad sub­
stantiam, non autem quoad omnes circumstan­
tias. i. q. 57. 5 ad 1. et q. 64. 1 ad 4. et q. 106.4
ad 3. et q. 117. 2 ad 1. et 2 2. q. 2. 7. ad 1.
200. Angeli in verbo simul contemplantur omnia
sua cognita, non autem in cognitione naturali,
sed tantum quæ per unam speciem repræsentantur. i. q. 58. 1. c.
201. Angeli simul cognoscunt res in verbo, et
in propria natura, i. q. 12. 9. c. et q. 58. 6. 7. o.
et q. o2. 7 ad 1. et ad 3.
202. Angelus cognoscit res in propria natura
dupliciter, id est, per duplex medium, s. per ra­
tiones rerum in verbo, et per species rerum in­
natas. i. q. 58. 7. c.
203. Angeli naturaliter cognoscunt Deum, non
per essentiam ejus, sed per naturalia eorum, i. q.
56. 3. o.
204. Angeli non possunt per sua naturalia vi­
dere essentiam Dei, nec aliqua alia creatura, i. q.
12. 4. o. et q. 64. 1 ad 2.
205. Res non cognoscuntur perfecte in angelo,
sicut in Deo. I. q. 55. 1. c. ad 3. et q. 84. 2. c. fi.
et ad 3.
206. Omnes angeli primæ hierarchlæ accipiunt
cognitionem divinorum effectuum in prima causa;
secundæ vero in universalibus rerum rationibus,
id est, a prima hierarchia. Tertiæ autem in ropriis rationibus, i. q. 108. 1. 6. c. et q. 112. . c.
ad 4. et q. 113. 2 ad 2.
207. Angelus non cognoscit res per essentiam,
sed per species earum, i. q. 55. 1. o. et q. 84.
2. c. fi. et q. 87. 1. c. et q. 89. 3. o. et 1 2. q. 50.
4. c. et 5 ad 1. et q. 51. 1 ad 2.
208. Angeli cognoscunt se per essentiam suam,
et non per speciem suam. i. q. 56. l.o. et 2. 3.
c. et q. 87. 1. o.
209. Nihil Deus produxit in rerum natura, quod

— 79 —

INDEX HI

Angdus

Angelui

INDEX III

non impresserit menti angelicæ. u q. 74. 2.
gelis, non quoad novorum cognitionem per
I 258. Ad sepulchruin Christi apparuit primo
q. 89. X c. et q. 91. I. c.
dum profectus et motus, sed erit semper conti- jus angelus mulieribus, delude nuo. ni. q. 55.
210. Angelus cognoscit alium angelum per spe­ nuatlo illuminationis, quia Inferiores in lumine i r ad 5.
ciem tantum, i. q. 56. 2. o.
superiorum rationes divinorum secretorum co­
259. Voluntas est in angelis, j, q. 59. 1 o.
211. Quilibet angelus bonus vel malus cogno­ gnoscent. i. q. 3. 7 ad 2.
260. In angelis est liberum arbitrium, i. q. 59.
scit perfecte et naturaliter species, et quidquid
232. Homines illuminantur ab angelis, i. q. HI. 1 J.o.
u, Vfc
-, v.
...
et q. 64. 2.
c. -x.
ad I
est in Intellectu nostro, prater usum specierum I 1. o. et 1 2; q. 112. 1 ad 3.
261. Liberum arbitrium angeli est medium in- I
qui est actualis cogitatio, dependens ex voluntate
233. Deus est primum principium creationis
divinum et humanum, quia est mobile ante
1. q. 111. 1 ad 2.
et illuminationis anlmæ, sed angelus illuminat itionem, et non post: humanum autem utro­
212. Angeli a principio cognoverunt natura­ eam t an au ani manifestans. I 2. q. 112. 7 ad 2. que, divinum vero nullo modo. i. q. 63. 6 ad 3.
liter omnia naturalia per species, i. q. 57. 1. o. et
234. Homines illuminantur ab angelis, non et q. 64. 2. c. fi. et q. 100. 2 ad 4.
q. 89. 3. o. et q. 109. 3 ad 3.
solum de credendis, sed etiam de agendis, i. q. 111.
2®. In angelis est electio, i. q. 59. 3 ad l.
213. .Angeli cognoscunt materialia, i. q. 57. 1. o. 1 ad 1.
263. Appetitus in angelis non dividitur in
et q. 85. I. c.
235. Non docentur angeli ab hominibus, i. q. rjltas potentias, ideo totaliter inclinatur in id,
214. Angeli cognoscunt materialia in itnma- j 117. 2. o.
n quod tendit ; nec inclinatur in contrarium. 2
terialibus. s. in seipsis, vel in Deo. 1. q. 85. I, c.
236. Purgatio, illuminatio, et perfectio in an­ . q. 24. 3 ad 3.
215. Angeli cognoscunt singularia distincte per 1 gelis et hominibus differunt tantum ratione, i.
264. Appetitus in angelis non dividitur per
similitudines specierum. i. q. 54. 5 ad 2. et q. 57. ; q. 106. 2 ad l. et 1 2. q. 112. 1 ad 3.
j concupiscibilem et irascibilem. i. q. 59. 4. o.
2. o. et q. 89. 2. c.
237. Angelus superior purgat inferiorem, non I 265. Desiderium in angelis non ponit imper­
216. Angelus quilibet per unam speciem, om­ autem e converso. I 2. q. 112. 1 ad 3.
fectionem, quia est de re habita. I. q. 58. 1 ad 2.
nia individua unius speciei cognoscit, quæ sit
238. Minimus ordo angelorum potest perfi­
1 2. q. 67. 4 ad 3.
propria ratio singulorum, secundum proprios re- I cere» illuminare et purgare, i. q. 1Ό8. 2 ad 3.
266. Angeli potuerunt peccare, i. q. 63. 1. o. et
spectus ad illa. i. q. 58. 2. c.
(
239. Purgatio in angelis non est a culpa nec
q. 89. 4. o.
217. Angelus intelligendo quidditatem alicujus, ab immunditia;; sed a dissimilitudinis confu­
267. Angelus non potuit peccare in primo insimul cognoscit quicquid ei attribui potest vel sione, id est, a nescientia, i. q. 106. 2 ad 1. et itanti, r. q. 63. 5. o. et m. q. 34. 3 ad 1.
removeri, vel concludi, t. q. 58. 3. 4. 5. o. et q, ί l 2. q. 112. 1 ad 3.
268. De quolibet ordine quidam peccaverunt.
85. 5. c.
1
240. Illuminatio proprie est de visis in lumine IL q. 63. 9. ad 3.
218. Angeli possunt cognoscere illud quod est divinæ essentias ab angelo superiori et non ab
269. Supremus omnium ordihum angelorum
in appetitu vel apprehensione beatorum, non inferiori; sed locutio est de motibus liberi ar­ peccavit, i. q. 63. 7. o. et 9 ad 3. ·
autem motum appetitus sensitivi vel apprehensio­ bitrii. i. q. 107. 2. o.
270. Primus angelus fuit aliis occasio peccandi.
nem phantasticam hominis, ut moventur a volun­
241. Omnis illuminatio est locutio in angelis, i. q. 63. 8. o.
tate et a ratione, nisi procedant in actum exte­ et non e converso universaliter, i. q. 107. 2. o,
271. Peccatum primi angeli fuit superbia, i. q.
riorem. i. q. 75. 4 ad 3.
242. Angelus loquitur angelo ex hoc quod or­ 63. 2. 3. o. et 7. c. fi.
219. Substantia immaterialis est proprium ob­ dinat conceptum proprium ad manifestandum
272. Peccatum inferiorum angelorum fuit superjectum intellectus angeli, i. q. 12. 4. c. et q. 54. volitum suum ei. i. q. 107. 1. o. et 2 c.
bia. I. q. 63. 8 ad 2. et 2 2. q. 162. 3. c.
4. c. et q. 84. 7. c. et q. 85. 1. c. et q. 87. 3. c.
243. Superiores angeli possunt loqui inferio­
273. Angeli beati non possunt peccare, i.q.62.8.
220. In angelis potuit esse error electionis, in ribus, et e converso, i. q. 1Ô7. 2. o. et q. 117. 2. c.
274. Nullus angelus bonus vel malus potest
particulari, non quidem ex ignorantia, sed ex in244. Non omnes angeli percipiunt locutionem peccare venialiter. 1 2. q. 89. 4. o.
consideratione. i. q. 63. 1 ad 4.
; unius angeli cum alio. i. q. 107. 5. o.
275. Angelus peccando non appetiit malum, sed
221. Angeli ignoraverunt virtutes suas, et or­
245. Angelus proprie non loquitur per corpus appetiit inordinate bonum, i. q. 63. 1· ad 4.
dinationes, secundum Dionysium, s. non quidem assumptum, i. q. 51. 3 ad 4.
276. Peccatum angeli est irremediabile sextusecundum se. sed quia non comprehendunt eas
246. Locutio angeli est in ipso loquente, et est plici ratione, s. primo quia angelus malo quod
in Deo. l. q. 56. I ad 1.
ibi ubi ipse est. i. q. 107. 4 ad 1.
peccando appetiit immobiliter adhaeret. Secundo
222. Nostra hierarchia perficitur divino lumine, i 247. Locutio angelorum non impeditur distan­ .quiaangelorum natura non propagatur ex uno ex
velato similitudinibus sensibilium, in figuris et tia locali, i; q. 107. 4. o.
quo vitium contrahat. Tertio quia potentiam ap­
sacramentis, angelica vero lumine simplici et
248. Clamor angeli non est vox; sed est mani­ petiit, nec de venia cogitavit, nec alio suggerente
absoluto, i. q. 108. 1. c
festatio rei magnæ, vel magni affectus, i. q. 107. peccavit. Quarto quia proprio arbitrio peccavit.
223. Angelus illuminat alium angelum, i. q. 106. 1 ad 2.
Quinto quia non in uno primo parente peccavit
1. 0.
249. Verbum cordis, loqui, signa, nutus, et lin­ sicut homo. Sexto quia peccavit in termino viæ,
224. Angelus illuminat alium angelum, id est, ' gua, differunt in angelis, sicut in nobis, i. q. 107. non autem homo. i. q. 64. 2. o. et 1 2. q. 80. 4 ad
manifestat ei veritatem, quam illuminans cogno­ 3 ad 2.
i let m. q. 4. 1. c. ad 3. et q. 6. 2 ad 2. et q. 46. 1
scit, confortando virtutem intellectivam ejus per
250. Angeli loquuntur Deo non ei aliquid com­ ; ad 4. et q. 86. 1. c.
conversionem ad eum. et distinguendo univer­ municando, sed eum consultando, vel excellen­
277. Sacraaientum. Angelus non est minister
salem scientiam, i. q. 106. 1. o. et q. 111. 1. c. tiam ejus admirando, i. q. 107. 3. o.
alicujus sacramenti, nec alicujus rei sacramen­
225. Angelus illuminat angelus de pertinenti­
251. Angeli semper loquuntur Deo laudando tis. m. q. 64. 7. o.
bus ad præmium accidentale, non autem de per­ eum, non autem semper consulendo eum de ; 278. Angelo ministranti sacramenta credi detinentibus ad praemium essentiale, i.q. 106.1 ad l. agendis, i. q. 107. 3 ad 2.
; bet, non autem dæinoni. m. q. 64. 7. c.
et 2 2. q. 181. 4 ad 2.
252. Omnis locutio Dei ad angelos est illumi­ 279. Angelus non potest manducare sacramen226. Illuminatio angelorum non est de volito natio. I. q. 107. 3 ad 3.
taliter eucharistiam, nec spiritualiter, sed Chri-.
eorum; sed de volito Dei, et de veritate ut est
253. Apparitio. Omnis apparitio angelorum in μΐυπι. m. q. 80. 2. o.
a Deo. i. q. 107. 2. c. et 5 ad 3. et q. 109. 3. c. Veteri Testamento ordinabatur ad apparitionem
280. Templa consecrata ab angelis non debent
227. Angeli per illuminationem proficiunt in filii Dei in came, i, q. 51. 2 ad 1, et hi. q. 30. amplius consecrari, m. q. 64. 7. c.
cognitionem, non quidem Dei sed effectuum ejus. 3. c.
281. Christus, secundum quod Deus et secunI 2. q. 5. 6 ad 3.
254. Angelus apparens Moysi dicitur Deus vel |dum quod homo, est caput angelorum, ni. q. 8.
228. Revelationes factæ dæmonibus per sanctos Dominus, quia apparebat in persona Dei. 1. q. 43. . 4. 0.
angelos, ex parte dæmonum non sunt illumina­ 7 ad 5. et l 2. q. 98. 3 ad 1.
282. Christus, secundum humanitatem, illumltiones, quia non ordinant eas ad Deum. i. q. 109.
255. Omnis apparitio boni angeli fit ex speciali » nat angelos, ui. q, 8. 4. c. ad 3. et q. 59. 6. c.
4 ad I.
dispensatione Dei. i. q. 89. 8 ad 2. et q. 113.
283. Anima Christi potest per propriam virtu­
229. Illuminatio semper erit in angelis usque 1 ad 3.
tem et naturam illuminare omnem creaturam
ad diem judicii. I. q. 106. 4 ad 3. et 2 2. q. 181.
256. Omnis apparitio angeli in principio est rationalem, et etiam summum angelum, dando
4 ad 2.
cum terrore; sed bonus tandem consolationem leijjratiam et scientiam, ni. q. 13. 2. o.
230. Actiones hierarchicæ temper erunt in facit, non autem malus, in. q. 30. 3 ad 3.
284. Christus perfectius videt essentiam Del
angelis, quia semper unus alium illuminabit, pur­
257. Apparitiones mortuorum quandoque fiunt quam omnes angeli et homines. 2 2. q. 175. 4 ad
gabit et perficiet, r. q. 108. 7 ad 2. et ad 3.
per operationes angelorum vel dæmonum, et et­ 2. et Hi. q. 10. 4. o. et q. 11.4. o. et q. 34. 4. c. et
231. Actiones hierarchicæ semper erunt in an- iam ignorantibus mortuis, i. q. 89. 8 ad 2.
q. 59. 6. c.

— 80 —

285. Christus nullam scientiam didicit ab ange­
lis. m. q. 12. 4. o. et q. 30. 2 ad 1.
286. scientia infusa in anima Christi fuit multo
excellentior quam in angelis, quoad multitudi­
nem cognitorum, certitudinem, et lumen; sed
quoad modum, fuit e converso, in. q. 11. 4. o.
et 6 ad 1.
287. Anima Christi est nobilior angelis, corpus
Christi animabus nostris; intellectus passibilis
Christi intellectu nostro agente; sensus ejus in­
tellectu nostro passibili, non ex natura, sed ex
unione Verbi, ni. q. 63 ad 2.
288. Omnes angeli cooperabuntur Christo in
resurrectione, colligendo partes corporum, sed
specialiter Michael et custodes singulorum, i. q.
91. 2 ad 2. et q. 110. 4 ad 1.
289. Angeli indigebant gratia ad hoc quod con­
verterentur in Deum, prout est objectum beatitudinis. i. q. 62. 2. o. et q. 62. 1 ad 3.
290. Angelus et homo possunt se præparare ad
gratiam, i. q. 62. 2 o. et 1 2. q. 109. 6. o.
291. Angelus citius confirmatus fuit in gratia
quam homo. i. q. 62. 5 ad 1. et q. 100. 2. 4.
292. Esse gratiæ est supra esse naturæ angeli,
et hominis, i. q. 62. 2 ad 2.
293. Gratia et gloria data est angelis, secundum
quantitatem naturalium, i. q. 62. 6. o. et-q. 108.
4. c. et 8 ad 1. et 2 2. q. 34. 3 ad 3. et m. q. 69. 8
ad 3.
294. Virtutes morales sunt in Deo et in angelis,
exemplariter tantum. 1 2. q. 57. 1 ad 1.
295. Ea quæ sunt fidei, sunt supra cognitio­
nem naturalem angelorum et hominum. 2 2. q.
5. I. c.
296. Angeli habuerunt fidem, et spem, et charitatem ante confirmationem suam. 2 2. q. 5. 1. o.
297. Fides non est in angelis bonis, nec malis.
2 2. q. 5. 2. o.
298. Angeli meruerunt in primo instanti suæ
creationis, i. q. 63. 5 ad 3. et ad 4. et 6. c. et in.
q. 34. 3 ad 1.
299. Omnes angeli in primo instanti, quo creati
sunt in gratia, meruerunt; sed quidam eorum
statim impedimentum præstiterunt suæ beatitudinis, mortificantes præcedens meritum, et tunc
beatitudine quam meruerunt privati sunt. i. q.
63. 5 ad 4. et 6. c. ad 3. et ad 4.
300. Angeli meruerunt suam beatitudinem. i.
q. 62. 4. o. et q. 63. 5 ad 4.
301. Angeli beati non possunt proficere in bea­
titudine. i. q. 62. 9. o.
302. Præmium accidentale angelorum et alio­
rum beatorum potest augeri usque in diem ju­
dicii. i. q. 62. 2. 9 ad 3.
303. Angeli, boni statim post primum actum
meritorium fuerunt beati, i. q. 62. 5. o. et q. 63.
5 ad 4. et 6. c. ad 3. et ad 4. et 7. c. et 1 2. q. 5. 1
ad 1.
304. Deus e$t beatus naturaliter per essentiam,
sed angelus et homo per gratiam et participa­
tive. i. q. 26. 1. 2. o. et 1 2. q. 3. 1 ad 1. et 2
ad 1. et ad 4.
305. Deus per essentiam est beatus, angelus
autem per unicam operationem, sed homo per
multas in via, et per unam in patria, 1 2. q.
3. 2 ad 4. et q. 5. 1 ad 1. et 7. c.
306. Omnes angeli primæ hierarchiæ assistunt
Deo. i. q. 112. 3. o. 4. c. et ad 2.
307. Soli angeli primæ hierarchiæ assistunt
Deo. i. q. 112. 3. o. et 4 ad 2.
308. Nullus angelus secundæ hierarchiæ assi­
stit Deo. i. q. 112. 3. c. et 4 ad 2.
309. Omnes angeli beati assistunt semper Deo,
inquantum immediate vident Deum. i. q.
3. o.

— 81 —
6 — Summa Theologica. - VI.

Angelus

Angelus

INDEX II!

Angelus

310. Dominationes non mittuntur, nec assi­ duls Incorruptibilium, s. hominibus, i. q. iiu. i
stunt Deo, tamen ministrant imperative, non ad 3. et q. 113. 2. c.
autem executive, i. q. 112. 4. c. ad 1.
329. Quilibet homo habet tantum imum ange­
311. Numerus angelorum ministrantium et as­ lum custodem. I. q. 113, 2. o.
sistentium Deo, exponitur. I. q. 112. 4 ad 2,
330. Singulis hominibus, ut sunt singulam
312. Ml$sio angelorum sicut et divinarum per­ personæ. dantur singuli angeli, sed ut partes col­
sonarum, s. invisibilis et visibilis, est duplex, s. legii, habent unum in communi. 1. q. 113. 2 ad I.
interior, id est, ad effectum intellectualem, s. ad et 3. c.
illuminationem, et exterior, id est, ad effectum
331. Prælatus custoditur ut persona particula­
corporalem. Primo modo convenit omnibus an- ris ab angelo, sed ut prælatus, illuminatur ab
gelis» non autem secundo modo. i. q. 112. 2 ad 1. archangelo, vel a principe, i. q. 113. 2 ad I.
313. Mitti convenit angelis, inquantum de
332. Custodia angelorum principaliter ordina­
novo applicantur ad aliquod ministerium. I. q. tur ad illuminationem, secundario vero ad ar­
112. I. o.
cendum dæmones et aiia hujusmodi, i. q. 113.5
314. Angeli non mittuntur ad aliquod mini­ ad 2.
sterium, nisi inferiores secundum Dionysium, non
333. Idem angelus custodit matrem et Infan­
autem superiores, i. q. 112. 2. o.
tem, quamdiu est in utero ejus. i. q. 113. 5
315. Sed Dionysius, c. 13. Cæl. hierarch., dicit ad 3.
expresse et vult quod tantum inferiores angeli
334. Angelus non deserit hominem quem cu­
mittantur ad nos. Et hoc dicit esse propter ordi­ stodit, usque ad mortem, i. q. 113. 4. c. et 6. o.
nem divinæ legis, ut inferiora reducantur in
335. Angeli pugnant ad Invicem pro custodiis,
Deum per media. Quod autem dicitur de seraphim non quidem per contrarietatem voluntatum, sed
misso, dupliciter solvit, scilicet uno modo quod quia contraria sunt merita, de quibus consulunt
iste angelus purgans, dicatur seraphim æquivoce, voluntatem Dei. I. q. 108. 6. c. et q. 113. o.
scilicet non ordine, sed ab actu quem tunc exer­
336. Angeli non dolent de damnatione custo-·
cuit, quia igne purgavit, et seraphim dicitur in­ ditorum, sed gaudent de justitia divina, i. q. 113J
cendium. Alio modo solvit, quod dicatur proprie 7. o.
. seraphim ille qui est de ordine illo. Et dicitur
337. Homo ih statu innocentiæ indigebat an­
purgare, non quia ipse immediate purget, sed gelo custode, propter pericula ab extrinseo»
quia ejus auctoritate, vel quia percepta ab ipso tantum, i. q. 113. 4 ad 2.
illuminatione, inferior angelus purgavit. Et po­
338. Christus non habuit angelum custodem,
nit exemplum. Sicut dicitur Papa vel episcopus sed ministrum; et hoc quoad passibilitatem cor­
absolvere, quando auctoritate ipsius aliquis ab­ poris tantum, i. q. 113. 4 ad 1.
solvit. Et ideo propter reverentiam angelus infe­
339. Damnandis deputantur angeli custodes,
rior qui visionem formavit, reducit in Deum qui retrahunt eos a multis, i. q. 113. 4 ad 3. et 5
primo, et in seraphim secundo; ac si diceret: ad l.
Ego purgo te, per lumen receptum a Deo, me­
340. Antichristus habebit angelum custodem,
diante seraphim, i. q. 112. 2 ad 2.
quia hoc auxilium est concessum toti natura
316. Solis quinque ordinibus inferioribus con­ humanæ. i. q. 113. 4 ad 3.
venit mitti in ministerium, i. q. 112. 4. o.
341. Homines vel animæ non deputantur ad
317. Angeli missi non retardantur a contem­ custodiam hominum, quia non habent gradus ta
platione Dei propter exsecutionem ministerii, i. natura sicut angeli, i. q. 64. 4 ad 2.
q. 64. 4 ad 3. et q. 112. 1 ad 3. et 2 2. q. 181. 4
342. Nomen. Hoc nomen Angelus est commune
ad 2.
omni ordini angelorum, et omni spiritui cælesti.
318. Actiones angelorum ministeria vocantur, I. q. 108. 5. c.
et ipropter hoc dicuntur in ministerium mitti.
343. Nomina ordinum angelorum assignantur
et exponuntur, i. q. 108. 5. o.
L <1□. 112. 2. c. fi.
319. Mitti convenit æquivoce angelis et perso­
344. Ultimus ordo specialiter nominatur an­
nis divinis, i. q. 112. 2 ad 3.
gelus. 1. q. 108. 5 ad 1. et 2 2. q. 160. 1 ad
320. Divinæ personæ mittuntur ad angelos,
345. Nomen cujuslibet ordinis significat parti­
ad alios beatos, per novas revelationes tantum. cipationem alicujus perfectionis quæ est in Deo.
1. q. 43. 6 ad 3.
sicut nomen virtutis significat participationem
321. Angeli formaverunt species visas in mis- divinæ virtutis. 1. q. 108. 5 ad 2.
w sion* visibili Spiritus sancti, i. q. 43. 8 ad 5.
346. Proprietates et officia in ordinibus ange­
322. Custos. Custodia angelorum est quædam lorum et Ecclesiæ accipiuntur ex nominibus eo­
exeeutio divinæ providentiae circa homines, i. rum. m. q. 67. 1. c.
q. 1J3. 2. 6. c.
347. Omnes ordines primæ hierarchiæ nomi­
323. Angeli deputantur ad custodiam homi­ nantur ab operationibus circa Deum; secund*
num. i. q. 113. I. o.
.vero a potestate non limitata; tertiæ autem ab
324. Deus immediate custodit hominem, quoad I actibus limitatis ad unum hominem, vel ad unarrπ
affectum inclinandum ad bonum, sed medianti- ' provinciam, i. q. 108. 6. c.
bus angelis, quoad intellectum illuminandum, i.
348. Dominatio participative est proprium
q. 113. 1 ad 2.
nomen unius ordinis angelorum, sed per excessum
325. Superiores angeli custodiunt electos, ad convenit soli Deo. i. q. 108. 5 ad 2.
majorem gradum gloriae, i. q. 113. 2 ad 3. et
349. Virtus est nomen proprium unius ordini
3 ad L
angelorum, et est commune omnibus angelis, h
326. Soli angeli infimi ordinis sunt custodes I q. 108. 5 ad 1.
particularium hominum, i. q. 113. 3. o.
!
350. Moyses nominavit angelos nomine lucis
327. Angeli custodiunt particulares homines, vel cæli, non autem proprie, quia loquebatur p”
Archangeli provincias, Principatus totam natu­ puli rudi, s. Judæorum. i. q. 61. 1 ad 1. et q. 67
ram humanam, Virtutes corpora, Potestates su­ 4. c. et q. 68. 2. c. et 3. c.
pra dæmones, sed Dominationes supra bonos
351. Lex vetus data fuit a Deo per angelos 12
spiritus habent custodiam, i. q. 113. 3. c.
q. 98. 3. o. et 6. c.
328. Singulis speciebus rerum corruptibilium
352. In angelis sunt habitus. 1 2. q. 50. 6.
deputantur singuli angeli, sicut singulis indivi- let q. 51.

Anima

INDEX 111

Anima

353. hi angelis sunt habitus alterius rationis i
26. Anima per essentiam suam est spiritus, et
quant In hominibus. I 2. q. 5Π. β. o. et q. 51. 1. c. forma corporis: quia In ea non sunt duæ formæ,
354. in angelis est aliquid de vita activa, ned sicut nec in corpore ejus sunt duæ formæ: sed
non distinctum a contemplativa. 2 2. q. |ή|, 4 anima est forma corporis, dans ei totum ordinem
esse perfecti, s. esse, esse corporeum,
corporeum et esse
355. Angelis convenit orare. 2 2. q. 83. 10 ad 2. animatum, et sic de aliis, i. q. 76. 3. c. et hi.
356. Angeli Deo comparati, sunt materiales et q. 75. 0
6 ad 2.
corporei, non quod in eis sit aliquid de natura |
27. Anima est infima in genere intellectualium,
corporea, i. q. 50. 1 ad I.
1.
i. q. 51. L c. et q,
q. 75. 7 ad 3. et q. 76. 5 c. et q.
ΑΝΙΜΛ - 1. non est suum esse. i. q. 77. l.o. 77. 2, c. et q. 79. 2. c. fi. et q, 89. 1. c. fi. et 1 2.
2. in homine non potest
otest esse alia
aha anima, præ- q. 50. 5. c.
ter rationalem, i. q. 76. 3. o. et 6 ad I. et q. 118.
28. Anima humana est ultima in nobilitate
ad 2.
formarum, i. q. 76. 1. c. fi. et ad 1.
3. In homine non potest esse alia forma sub­
29. Anima rationalis est quasi horizon, et con­
stantialis, præter animam rationalem, i. q. 76. 3. finium corporeorum et incorporeorum. L q. 77.
o. et m. q. 75. 6 ad 2.
2. c.
4. Impossibile est esse simul plures animas in |
30. Anima rationalis est incorporea et subsi­
eodem corpore, i. q. 76. 3. c.
stens. i. q. 75. 2. o. et 6. c. et q. 90. 2. c. ad 2. et
5. Anima rationalis non recipit esse a Deo, nisi 118. 2. c.
in corpore, i. q. 90. 4. o. et q. 118. 3. o. et hi.
31. Anima rationalis est immortalis. 2 2. q.
q. 6. 3. 4. o.
164. 1 ad 2. et m. q. 2. 8. c. ad 4.
6. Anima rationalis non fuit producta in esse,
32. Anima rationalis est incorruptibilis. 1. q.
ante corpus, i. q. 90. 4. o. et q. 91.4 ad 3. et 2 2. 61. 2. 3. et q. 75. 6. o. et q. 76. 3 ad 1. et q. 90. 2
q. 164. 1 ad 4. et m. q. 6. 3. o. et 4. c, ad 2. ad l. et q.e98. 1. c et q. 113. 2. c. et q. 118.
7. Corpus adveniens animæ rationali trahitur 2 ad 2. et 1 2. q. 85. 6. o.
ad illud esse, in quo anima subsistit, i. q. 75. 2.
33. Anima est actus corporis organici, i. q. 76.
3.0. et q. 76. 1 ad 5. et m. q. 15. 4. c.
4 ad 1. et 8 ad 2.
8. Anima dependet a corpore in esse, quoad
34. Anima est primo actus totius corporis, se­
principium, non quoad finem. Ideo manet de­ cundario autem partium ejus. 1. q, 76. 8. c. ad 2.
structo corpore, i. q. 76. 1 ad 5. et ad 6. et 2 ad 2. et ad 3.
et q. 90. 4 ad 3. et 1 2. q. 2. 5. c. et q. 4. 5 ad 2.
35. Anima rationalis per se non habet speciem
9. Anima rationalis est tota in toto, et tota in completam, sed est pars speciei humanæ. i. q. 75.
qualibet parte corporis sui. i. q. 8. 2 ad 3. et q. 2 ad 1. et q. 77. σ. et 7 ad 3. et q. 90. 4. o. et 1 2.
76. 8. o. et q. 93. 3. c. et hi. q. 46. 7. c.
q. 4. 5 ad 2.
10. Ridiculum est dicere quod animæ rationali
36. Anima non est composita ex omnibus, ut
vel alicui spirituali substantiæ sit locus aliquis cognoscat omnia, i. q. 84. 2. c.
naturalis, i. q. 102. 2 ad 3.
Anima rationalis componitur ex quo est, id
11. Anima secundum se est supra tempus; sed I est, ex esse, et quod est. i. q. 75. 5 ad 4. et q. 90.
actus ejus per accidens mensuratur tempore 1 ad 2. et 2 ad 1.
primi motus, ratione corporis, i. q. 118. 3. c. et
37. Anima non est composita ex materia et
l 2. q. 53. 3 ad 3. et q. 113. 7 ad 5.
forma, i. q. 75. 5. o. et q. 76. 1. c. fi. et q. 90. 1 ad
12. Anima triplex, s. vegetativa, sensitiva, 2. et 2 ad 1.
et intellectiva, i. q. 78. 1. 2.
38. Anima est composita ex materia et forma
13. Anima non impeditur a suo corpore, ut est improprie, id est, ex actu et potentia, i. q. 90. 2
perfectibile ab ea, sed ut habet aliquid repugnans ad 1.
animæ. i. q. 75. 3 ad 3.
39. Anima rationalis habet materiam in qua,
14. Anima rationalis dupliciter indiget corpore, non autem materiam ex qua. i. q. 76. 2 ad 1.
s. ut objecto, et ut subjecto vel organo, i. q. 75.
40. Anima non habet totalitatem . quantita3 ad 3.
tivam per se, nec per accidens, in animalibus per­
15. Anima rationalis habet aliquas virtutes, in fectis. Ideo est indivisibilis per se, et per acci­
quibus non communicat corpus. I. q. 70. 3. c. et dens. i. q. 76. 8. c.
q. 76. 1 ad 4. et q. 77. 5. o. et q. 118. 2. c.
41. Anima est primum principium vivendi in
16. 17. Anima rationalis habet aliquas opera­ istis inferioribus, i. q. 75. 1. c.
tiones, in quibus non communicat corpus, i. q. 75.
42. Anima rationalis non est homo, contra Hu2. o. et q. 76. 1. c. ad 1. et q. 77. 5. o.
gonem de Sancto Victore, i. q. 75. 4. o. et q. 76.
18. Una pars corporis dicitur principalior alia, 1. c. co. ad 1. et q. 118. 3. c. et hi. q. 50. 4. c.
quia est organum principalioris potentiæ animæ,
43. Anima non est corpus, i. q. 75. 1. o.
vel quia eidem potentiæ principalius deservit.
44. Individuatio. Individuatio animæ ratio­
1. q. 76. 8 ad 5.
nalis dependet a corpore in fieri, non autem in
19. Anima est causa efficiens finis, et formalis esse. i. q. 76. 2 ad 2.
sui corporis, i. q. 90. 2 ad l.
45. Animarum diversitas et multitudo causa20. Anima rationalis est forma sui corporis, i. i tur ex multitudine corporum, i. q. 76. 2. o.
q. 76. 1. 7. 8. o. et q. 90. 4. c. et q. 91. 4 ad 3.
46. Diversitas in nobilitate animarum sequitur
21. Anima non est de essentia Dei. i. q. 90. nobilitatem corporum in statu innocentiæ et pec­
1. o.
cati, non autem in statu gloriæ. i. q. 85. 7. c.
22. Anima rationalis est forma immaterialis, et m. q. 55. 1 ad 3.
quoad operationem; sed materialis, quoad esse.
47. Anima rationalis est hoc aliquid, ut subsi­
I. q. 76. I ad 1.
stens, non autem ut completum in specie, i. q.
23. Anima magis proprie dicitur rationalis
75. 2 ad 1.
quam intellectualis. 2 2. q. 83. 10 ad 2.
48. Anima non est persona, contro Hugonem
24. Intellectivum principium, idest anima, est de Sancto Victore, et contra Magistrum senten­
propria hominis forma, i. q. 76. 1. c.
tiarum. i, q. 29. 1 ad 5. et q. 75. 4 ad 2.
25. Anima est quodammodo omnia, quia per
49. Animæ rationales multiplicantur secundum
sensum est omnia sensibilia, et per intellectum est numerum in eadem specie, i. q. 76. 2. c. et q. 79.
omnia intelligibilia. i. q. 80. 1. c. et q. 84. 2 ad 2. 5. c.

— 83 —

Anima

INDEX 111

50. Anima rationalis non traducitur a parenti­
bus. i. q. 90. 2. o. et q. 100. 1 ad 2. et q. 118.
2. o. et I 2. q. 81. I. c. ad 2.
51. Anima rationalis non educitur de potentia
materiæ, sed creatur a solo Deo. t. q. 75. 6 ad I.
et q. 79. 4. c. fin. ad 5. et q. 90. 2. o. et 3. c. et
q. 98. 1. c. fi. et q. 118. 2. o. et 1 2. q. 3. 7 ad 2.
et q. 9. 6. c, et 2 2. q. 85. 2. c.
52. Hæreticum est dicere animam intellecti­
vam traduci cum semine, ι. q. 118. 2. x. fi.
53. Creatio et infusio sunt simul respectu
animæ, sed differunt, quia creatio respicit tantum
principium, sed infusio principium et naturam
quam perficit, s. carnem, in qua infunditur. I 2.
q. 83. 1 ad 4.
54. .Anima rationalis maculatur in sua infu­
sione causaliter, ratione termini, et concomitanter ratione principii: in creatione vero, tantum
secundo modo. 1 2. q. S3. I ad 4.
55. Deus infundit animam conceptis in pec­
cato originali, quia melius est sic esse quam simpli­
citer non esse. 1 2. q. 83. 1 ad 5.
56. Non omnes animæ creatæ sunt simul contra
Origenem. i. q. 118. 3. o.
57. Naturale est animæ corpori uniri. I 2. q. 4.
6. c.
58. Si anima non esset unibilis corpori, esset
alterius naturæ. i. q. 75. 7 ad 3.
□9. Oportet animam rationalem uniri tali cor­
pori. i. q. 76. 5. o.*
6*3. Anima immediate unitur corpori et non
mediantibus quibusdam dispositionibus, t. q. 76.
6. 7. o.
61. Anima immediate unitur materiæ primæ,
ut forma, i. q. 76. 4 ad 3. et 6. 7. o.
62. Anima unitur corpori ut forma, et ut mo­
tor. i. q. 76. I. o. et 4 ad 2. et 6 ad 3. et 7. o. et
8. c. et q. 90. 4. c. et q. 110. 2 ad 1. et q. 117.
3 ad 3. et 1 2. q. 83. 2 ad 3. et m. q. 8. 2. c.
63. Anima rationalis ut motor unitur corpori
mediantibus viribus sensitivis, sed immediate ut
forma, i. q. 76. 6. c. ad 3.
64. Anima unitur corpori ut ipsa perficiatur,
i. q. 51. 1. c. et q. 55. 2. c. et q. 89. 1. o. et q. 118.
3. c.
65. Anima unita corpori perfectior est quam
separata..i. q. 89. I. o. et 2 ad 1. q. 90. 4. c. fi.
et q. 118. 3. c. et 1 2. q. 4. 5. c. fi.
6o. Anima finitur naturaliter suo corpori et
secundum rationem suæ naturæ. Sed esse sepa­
ratam vel separari ab eo, est ei præter naturam,
i. q. 89. 1. c. et q. 118. 3. c. et 1 2. q. 4. 6. c.
*<67. Omnis anima separata habet voluntatem,
immobilem respectu finis, hi. q. 52. 6 ad 3. et 7
ad 3. et q. 59. 5 ad 1. et ad 3.
68. Anima separata statim habet statum immo­
bilem. m. q. 59. 5 ad 1. et ad 3.
69. Anima statim post mortem vadit ad para­
disum, vel purgatorium, vel infemurn. 1 2. q. 4.
5. c. et hi. q. 59. 5 ad 1.
70. Oppositum hujus est hæreticum. i. q. 64.
4 ad 3.
71. /Anima separata, habet aptitudinem et in­
clinationem naturalem* ad sui corporis unionem,
i. q. 76. 1 ad 6. et 1 2. q. 4. 5. 6. o.
72. Quamdiu anima fruitur Deo sine corpore
appetitus ejus sic quiescit in eo quod tamen ad­
huc ad participationem ejus vellet suum corpus
pertingere. 1 2. q. 4. 5 ad 4.
73. Appetit anima sic frui Deo, quod etiam
ipsa fruitio derivetur ad corpus per redundan­
tiam, sicut est possibile. 1 2. q. 4. 5 ad 4.
Separatio animæ a corpore dicitur animam re­
tardare, ne tota intentione tendat in visionem
divinæ essentiae. 1 2. q. 4. 5 ad 4.

Anima

74. Anima separata nullum corpus putcst mo­
vere. 1. q. 117. 4. o.
75. Animæ separata? possunt exire do locis suh
et apparere vivis, i. q. 89. 8 ad 2M
7o. Apparitio animæ separata? est miracukua,
1. q. 89. 8 ad 2.
77. Anima separata cruciatur igne inferni per
tristitiam, non autem per alterationem. I. q. 64.
4 ad 1.
78. Operationes sensitivæ non manent in anima
separata, i. q. 77. 8. o.
79. Potentiæ immateriales manent actu in
anima separata, non autem organicae, sed ut in
radice, i. q. 77. 8. o. et q. 89. 7. c. et 1 2. q.
67. I ad 3.
80. Habitus scientiæ hic acquisiti manent in
anima separata, i. q. 89. 1 ad 3. et 3 ad 4. et
5. o. et 6. c. et l 2. q. 97. 2. o.
81. Actus scientiæ hic acquisiti manent in
anima separata, i. q. 89. 1 ad 3. et 6. o. et 1 2.
q. 67. 2. o.
82. Anima separata intelligit per species tunc
infusas, et per acquisitas hic, non autem per spe­
cies innatas, nec tunc abstractas, nec conver­
tendo se ad phantasmata, sed ad superiora, i. q.
75. 6 ad 3. et q. 89. 1. o. et 2. 3. 6. 7. c. et I 2. q.
5. I ad 2. et q. 67. 2. c. ad 1. et ad 3. et m. q. 11.
2. o.
S3. Animæ beatorum ante resurrectionem et
post, intelligere possunt, non convertendo se ad
phantasmata, i. q. 54. 4. c. et m. q. 11. 2. c.
84. Anima separata cognoscit se per seipsam.
i. q. 89. 2. c.
85. Animæ separatæ cognoscunt se mutuo et
angelos, i. q. 89. 2. o. et m. q. 11. 1 ad 2.
86. Anima separata intelligit angelos per simi­
litudines divinitus ei impressas, i. q. 89. 2 ad 2.
87. Anima separata habet cognitionem perfe­
ctam de aliis animabus separatis, non autem de
angelis, sed imperfectam naturaliter. I. q. 89. 2.
o. et 3 ad 1. et ad 2. et in. q. II. 1 ad 2.
88. Animæ separatæ non semper cognoscunt
ea quæ hic fiunt, i. q. 89. 8. o. et 2 2. q. 83. 4 ad 2.
89. Anima separata ncn cognoscit omnia sin­
gularia sibi præsentia, sed tantum ea ad quæ
determinatur priori cognitione, affectione, natu­
rali habitudine, vel ordinatione divina, i. q. 89.
4. o. et 7. 8. c.
90. Animæ separatæ possunt cognoscere facta
viventium, per animas noviter decedentium, vel
per angelos, vel per dæmones, vel Deo revelante,
î. q. 89. 8 ad 1.
91. Anima separata naturaliter cognoscit omnia
naturalia, sed confuse, i. q. 89. 3. o.
92. Distantia temporalis impedit cognitionem
animæ separatæ, non autem distantia localis, i.
q. 79. 7. o.
93. Uti collatione et discursu est connaturale
animabus beatorum, m. q. 11. 3 ad 3.
94. Anima rationalis semper intelligit se et
Deum, Inquantum ipsa est semper sibi præsens
et Deus. i. q. 93. 7 ad 4.
95. Motus cognitionis animæ rationalis triplex,
s. circularis, rectus et obliquus. 2 2. q. 179. 1 ad
3. et q. 180. I. 8. o. 6. o.
96. Cujuslibet potentiæ sensitivæ objectum
est forma, prout est in materia corporali, ideo
est cognoscitiva particularium tantum, i. q. 85.
1. c.
97. Gradus cognitionis animæ conjunctæ tri­
plex, $. respectu corporalium, immaterialium, et
Del. 1. q. 94. 2. o.
98. Anima intelligit corpora, et alias res per
species, non autem per essentiam, i. q. 14, 1.2. o.
99. Anima hic nihil cognoscit per species in-

Anima

INDEX III

fuiâi. ttd per abstractas a rebus sensibilibus, i.
q. 84. 3. 4. o.
IÛ0. Anima hic nihil intelligit sine phanta•mate. i. q. 84. 7. o. et q. 85. 1 ad 4. et 5 ad 2. et
q.85. I. c. et q. H8. 1. c. et q. 89. I. 2. o. et q. 111,
2 ad 3. et q. 118. 3. c. et I 2. q. 5. 1 ad 2. cl 2 2.
q. 174. 2 ad 4. et q. 175. 4. c. et q. 180. 5 ad 2,
tt m. q. 11. 1 ad 2. et 2. o.
101. Propria operatio animæ conjunctæ est intelllgcre
telligere cum phantasmate, i. q.
q 75. 6 ad 3.
102. Anima indiget phantasmate ad duo, 8. ad
I/
acquirendam scientiam et ad considerandum. 1,
q. ‘84. 7. c. et 1 2. q. 4. (
principio omnes
103. Anima non habuit
ι. 84. I. 2. 3. c.
scientias, contra Platonem,
et 1 2. q. 172. 1. c.
104. Anima hic non cognoscit substantias se­
paratas, quid sunt secundum speciem, sed quia
sunt. 1. q. 12. 4. c. et 11. c. et q. 50. 2. c. fi. et q.
84. 7 ad 3. et q. 88» o. 1 2. q. 3. 6. c. fi. et m.
q. 11. I ad 2. et q. 30. 3 ad 1.
105. Anima rationalis cognoscit omnia quæ
cognoscit in prima veritate, i. q. 16. 6 ad 1.
106. Anima rationalis cognoscit omnia quæ
cognoscit in prima veritate, non secundum es­
sentiam, sed in veritate exemplata a prima veri­
tate. i. q. 12. II ad 3. et q. 16. 6 ad 1 et ad 2.
107. Deus est primum objectum intellectus
animæ rationalis, quia ratio et causa veritatis
alicujus objecti primo apprehenditur a potentia.
2 2 q. 1. 1. c.
108. Anima cognoscit omnia in rationibus æternls. 1. q. 12. 11 ad 3. et q. 84. 5. o.
109. Anima cognoscit omnia in rationibus æternis, ut in principio cognitionis, non autem
ut in subjecto, vel in speculo, i. q. 12. L1 ad 3.
et q. 84. 5. o. et q. 4. 3 ad 1.
110. bluila operatio animæ dicitur proprie mo­
tus, nisi operatio appetitus sensitivi, i. q. 81.
1. c.
111. Ab essentia animæ non procedit operatio
nisi mediante virtute ejus vel potentia, i. q. 77.
1. o.
112. Necesse est dicere, id quod est principium
intellectualis operationis, quod dicimus hominis
animam, esse quoddam principium incorporeum
et subsistens, i. q. 75. 2 c. principio.
113. Si ipsa essentia animæ esset immediatûm
operationis principium, semper habens animam
actu haberet Opera vitæ. i. q. 77. 1. c.
114. Anima tripliciter patitur, s. a Deo, et a
læsione corporis, et a propria operatione, m. q.
15. 4. c.
115. Illud quo anima operatur, differt realiter
ab ea. i. q. 7,7. 1. o.
116. Anima rationalis non habet vim transmu­
tandi materiam corporalem, i. q. 117. 3. o.
117. In actibus et relationibus animæ Jntellectis itur in infinitum, i. q. 28. 4 ad 2. et q. 32. 2.
c. fi. et q. 87. 3 ad 2. et 1 2. q. 1. 4 ad 3. et m. q.
87. 3 ad 2.
118. Anima est movens mota per accidens, i. q.
75. 1 ad 1.
!
119. Anima de se nata est movere ad quamlibet
partem, sed per corporis gravitatem impeditur,
ideo difficile est homini ascendere. I. q. 62. 2
ad 2.
‘
j
120. Cum superior pars animæ intense movetur
In aliquid, sequitur motum ejus pars inferior per
redundantiam. 1 2. q. 24. 3 ad 1. et q. 30. 1 aa 1. !
et q. 31. 5. 6. fi. et q. 38. 4 ad 3. et q. 59. 5. c. et
q. 77. 6. c.
121. Potentiæ animæ dupliciter possunt moveri,
s. quoad exercitium actus et quoad determinatio­
nem ejus. 1 2. q. 9. 1. c.

Anima

122. Anima non movetur, nisi per accidens, ι.
q. 75. I ad 1. et 1 2. q. 22. I ad 2. et ni, q. 59.
5 ad 3.
123. Motus magis est in potentiis animæ appetitivis quam apprehensivls, i. q. 81. I. c.
124. Omnis motus cognitivæ et appetitivæ vir­
tutis reducitur in naturam, sicut in primum prin­
cipium. 1 2. q. 10. 1. c. q. 17, 9 ad 2. et q. 41.3. c.
125. Omnis motus appetitivæ potentiæ redu­
citur ad prosecutionem boni per se, vel mali per
accidens, vel ad fugam mali per se, vel boni per
accidens. 1 2. q., 45. 2. c.
126. Anima differt realiter a suis potentiis, i. q.
77. 1. o. et 1 2. q. 110. 4. c.
127. Quandoque dicitur quod anima est suæ po­
tentiæ, et e converso, sed non proprie, sed deno­
minative, quasi a principaliori sua virtute, j. q.

128. In potentiis unius animæ non potest esse
nisi una intentio. 1 2. q. 37. 1. o. et q. 77. 1. c.
129. Omnes potentiæ animæ radicantur in una
essentia animæ, ideo oportet quod quando inten­
tio animæ vehementer trahitur ad unam opera­
tionem unius potentiæ, retrahatur ab operatione
alterius, quia unius animæ non potest esse nisi
una intentio. 1 2. q. 37. 1. o. et q. 77. 1. c. et in.
q. 46. 7 c.
130. Omnes potentiæ in eadem essentia animæ
radicantur et fundantur, velut in principio tan­
tum, ut organicæ, i. vegetativæ et sensitivæ, vel
in essentia etiam ut in subjecto, ut intellectivæ.
131. Omnis proprietas naturaliter consequens
animam, dicitur potentia ejus. i. q. 77. 8. ad 2.
132. Natura quandoque dividitur contra ratio­
nem et voluntatem, cum tamen ipsa ratio et vo­
luntas ad naturam hominis pertineant. Et cum
potentiæ animæ sint naturales proprietates, spe­
ciem consequentes, anima non potest sine iis esse.
Dato tamen quod sine iis esset, adhuc tamen ani­
ma diceretur secundum speciem suam intelle­
ctualis vel rationalis, non quia actu haberet has
potentias, sed propter speciem talis essentiæ, ex
qua natæ sunt hujusmodi potentiæ effluere, i. q.
77.. 8 ad 2. et 1 2. q. 51. 1 ad 1. et q. 110.
4 ad 4.
133. Potentiæ animæ sunt accidentia ejus per
se, et sunt in secunda specie qualitatis, i. 77.
1. ad 5. et 1 2. q. 83. 2 ad 3. et q. 110. 4 ad 3. et
ad 4.
134. Capacitas animæ non est nec potest esse
infinita In actu, sed potest ampliari in infinitum.
2 2. q. 24. 7. c. ad 2.
135. Potentiæ animæ fluunt ab ejus essentia.
1. q. 77. 1 ad 5. et 6. o. et 1 2.q. 100.4 ad 1. et m.
q. 7. 2. c. et q. 62. 2. c. et q. 89. 1. c.
136. Una potentia fluit ab anima, mediante
alia. i. q. 77. 7. o. et q. 78. 4 ad 3.
137. Potentiæ organicæ fluunt ab anima, in­
quantum est actus corporis, aliæ vero ut prædominatur corpori. 1. q. 76. 8 ad 4.
138. Anima est causa suarum potentiarum tri­
pliciter, s. efficiens, finalis, et materialis, i. sub­
jectiva. i. q. 77. 6. o. et 7. c.
139. Potentiæ animæ perfectiores sunt princi­
pia imperfectiorum activa et finalia, et etiam
priora, sed e converso via generationis, et causæ
materialis, i. q. 77. 7. c.
140. Potentiæ non organicæ sunt subjectivae
in anima, organicæ vero in composito, i. q. 77.
5. o. et 6. 8. c.
141. Una potentia animæ est subjectum alterius
potentiæ in virtute animæ. i. q. 77. 7. 2. et q.
78. 4 ad 3.
142. Ordo potentianim animæ triplex, s. pef-

J
■ ’**

Anima

» · «

*

*

*

A

INDEX 111

Anima

tectionis, generationis, et objectorum, i. q. 77. 4. 1 2. o. 53 ad I. et q 54. I. c. et 2 2. q. 158.
o. et 7. c.
1 ad 3.
143. Omnes potentiæ animæ necessariam habent
166. Omnis perfectio potentiæ anhnæ habet ra­
habitudinem ad suum proprium et principale ob­ tionem virtutis. 1 2. q% IK). 4. c.
jectum. L q. 9. 3. c.
167. Virtutes sunt subjectiva» in potentiis ani·
144. Potentia? animæ mutuo se impediunt circa mæ. I 2. q. 50. 1. o. et q. 56. I. o. et m. q. 7. 2. c.
diversa objecta, non autem circa idem. I 2. q. 33.
168. Virtutes sunt subjective tantum in poten­
3 ad 3. et q. 37. 1. o. et q. 77. I. c. et 2 2. q. 123. tia rationali essentialiter vel participative. 1 2. q.
8 ad 1. et q. 153. 5. e. et iu. q. 15. 9 ad 3.
55. 2. c. et 4 ad 3. et q. 61. 2. c. fi.
145. Omnis potentia animae est quædam forma,
169. Una virtus potest esse in pluribus poten­
seu natura, t. q. 8(1 1 ad 3.
tiis non aequaliter, sed ordine quodam, s. in una
146. In omni potentia animæ commune est fere, principaliter, in alia vero per modum diffusionis
ut eodem nomine, actus et potentia nominetur. vel dispositionis, vel directionis, vel motivi. 1 2.
1. q. 83. 2 ad 1.
q. 56. 2. o. et q. 60. 5. c.
147. Appetitus naturalis est in qualibet poten­
170. In nulla potentia sensitiva est virtus nili
tia animæ, et in voluntate, et in omni parte et in appetitiva. 1 2. q, 56. 5. o.
membro corporis, et in omni re. i. q. 78. 1 ad 3.
171. Virtus est necessaria potentiæ sensitiva;
et q. 80. 1 ad 3.
appetitivæ, s. concupiscibili et irascibili, in qui­
148. Anima rationalis habet plures potentias bus est subjective, non quidem secundum se, sed
quam aliqua alia res. i. q. 77. 2. o.
ut sunt rationales participative. 1 2. q. 56. 4» o. ct
149. Anima quanto nobilior est, tanto plures 5 ad 1.
potentias, operationes, et organa habet, i. q. 30.
172. Anima et angelus non conveniunt in ulti­
2 ad 3. et q. 76. 5 ad 3. et q. 77. 2. c.
ma differentia, i. q. 75. 7 ad 2.
150. Anima comparatur ad corpus sicut forma
173. Anima et angelus conveniunt in ultimo
ad materiam; ad potentias vero, ut substantia fine, non autem in fine proximo, i. q. 75. 7 ad 1,
ad propria accidentia; ideo prior est eis genera­
174. Anima sensitiva in homine est incorrupti­
tione et perfectione, sed corpore prior est se­ bilis. i. q. 76. 3 ad 1.
cundo modo, et posterior primo modo. 1 2. q. S3.
175. Anima sensitiva in homine est nobilior
2 ad 3.
quam in brutis, i. q. 76. 5. c. et q. 91. 3 ad 1. et
151. Potentia motiva animæ duplex, s. impe­ I 2. q. 74. 3 ad 1. et m. q. 2 ad z. et 5 ad 1.
rans motum et exequens motum, i. q. 75. 3 ad 3.
176. Anima sensitiva non est subsistens, i. q.
et q. 78. I ad 4.
75. 3. o. 6 c. et q. 118. 1. c. ad 1.
152. Potentia cujus objectum est patiens ab ea,
177. Anima sensitiva nullo modo est hoc allest activa sicut omnes vegetativæ; si autem ut quid. i. q. 75. 3. o.
agens, est passiva, sicut omnes sensitivae. 1. q. 79.
178. Anima sensitiva non est vivens, sed princi­
3 ad L
pium vivendi, i. q. 118. 1. c.
153. Omnes potentiæ animæ sunt passivæ, pra­
179. Anima sensitiva non est per creationem,
ter intellectum agentem, et vegetativas quæ so- i. a. 118. 1. o.
læ sunt activæ. i. q. 79. 3 ad 1.
ISO. Anima sensitiva non præexistit actu in
154. Modi vivendi animæ sunt tres, gradus vero semine, nec etiam vegetativa. i. q. 118. 1. o.
quatuor et quinque genera potentiarum, $. vege181. Anima sensitiva et vegetativa traducitur
tativum, sensitivum, motrvum secundum locum, cum semine, i. q. 118. 1. o. et 2 ad 2.
appetitivum, et intellectivum, i. q. 18. 2 ad l. et
182. Anima sensitiva prolis producta in partem
3. c. et q. 78. 1. o.
principalem incipit operari ad complementum
155. Omnes potentiæ animæ inteilectivæ et sen­ proprii corporis, per modum nutritionis et aug­
sitive, appetitivæ, et apprehensive interiores, menti. i. q. 118. 1 ad 4.
ut operantur ex ratione, indigent habitu, non au­
.183. Anima sensitiva nullam habet operationem
tem ut ex instinctu naturæ. 2 2. q. 49. 4. c. et per se. I. q. 75. 3. o. et q. 118. 1. c.
q. 50. 3. 4. 5. o.
184. Animæ brutorum desinunt esse, corpore
156. Omnis habitus operativus et culpa prius corrupto. 2 2. q. 164. 1 ad 2.
sunt in potentiis animæ quam In essentia. 1 2. q.
185. Anima vegetativa non creatur, i. q. 118.
50. 2. o.
1. o.
157. Gratia est immediate in essentia animæ,
186. Anima vegetativa non præexistit in semi­
non autem in potentiis ejus. 1 2. q. 50. 2. c. et q. ne. i. q. 118. 1. o.
110. 4. o. et q. 112. 5. ad 1. et ni. q. 2. 10 ad 2.
187. Anima vegetativa est in menstruo secun­
et q. 7. 2. c. et q. 61. 2. c. ad 1.
dum actum primum, non autem secundum actum
158. Gratia ponit aliquid creatum in anima. 1 secundum qui est operari, i. q. 118. 1 ad 4. et 2
2. q. 110. 1. o,
ad 2.
159. Gratia agit
anima formaliter, non
188. Ex anima vegativa generantis derivatur
tem effective. 1 2. q. 110. 2 ad 1. et q. 111. 1 ad 1.1 quædam virtus activa ad ipsum semen animalis
’ i
et 2 ad 1.
vel plantæ, sicut a principali agente derivatur
160. Anima est simpliciter nobilior gratia, sed vis motiva ad instrumentum. 1. q. 118. 4. c. ad 3.
secundum quid est e converso. 1 2. q. 110. 2 et a. 119. 1. c. fi. et 2. c. ad 1.
ad 2.
1Ô9. Anima vegetativa non agit nisi in corpus
161. Multi habitus possunt simul esse in eadem sibi unitum, i. q. 78. I. c. et q. 79. 2 ad 3.
potentia. 1 2. q. 54. 1. o. et 2 2. q. 57. 5. c.
190. Objectum potentiæ vegetativæ est corpus
162. Omne diversificans potentiam diversificat vivens per eam. i. q. 78. 1. 2.· c.
habitum, non autem e converso. 1 2. q. 8. 2 ad 3
191. Potentia vegetativa est triplex, s. generaet q. 54. I. o. et q. 56. 2. c. et 2 2. q. 47. 5. c. tiva, augmentativa, et nutritiva. i. q. 78. 2. o.
163. in potentiis sensitivis apprehensivis inte­
192. Omnium partium animæ vegetativæ generioribus sunt aliqui habitus, ut in memoria. 1 2. rativa est finalior, dignior, et perfectior, i. q. 72
ad 1. et q. 78. 2. c.
4
q. 50. 3 ad 3. et q. 56. 5. C.
364. In||pientlis sensitivis exterioribus non est
193. Vires vegetativæ dicuntur naturales, duhabitus. 1 2. q. 50. 3 ad 3.
I pliciter, s. quia habent effectus similis natum
165. In potentiis vegetativis non est habitus. I i. esse, quantitatem, et conservationem
conservationem, et q'uïâ

— 86 —

Animal

INDEX II!

per fiinllia instrumenta agunt, i. per qualitates
KllVAS et passivas, sed altlori modo. i. q. 78.
.* id I.
194. Vegetativæ agunt per calorem, et per alias
^alltdtes naturales, i. q. 78. 1. c. et 2. o.
195. Potentiæ vegetativæ non obediunt imperio
ritlonls. I 2. q. 17.8. 9. o. et q. 50. 3 ad I. et 2 2.
^,148. 1 ad 3. et m. q.15. 2 ad 1. et q. 19. 2. c.
196. Sicut Deum in cælo esse dicimus, Ita anisabus beatis, quæ deitatis perfecte participes
j <jnt, assignari; anlmabus vero quæ hujus deita­
ti sunt expertes, contraria loca deputari asserinos. Suppi, q. 69. 1. c.
197. Animæ e carcere corporis liberatæ præmio
consecuto in cælurn, aut poena debita inflicta, in
; infernum feruntur. Suppi, q. 69. 2. o.
198. Fieri non potest ut animæ vel de paradiso
vel de inferno simpliciter exeant. Suppi, q. 69. 3. c.
199. In anima separata potentiæ sensitivæ et
âliæ similes non remanent simpliciter, sed secun­
dum quid, hoc est eo modo quo principiata sunt
insuis principiis. Suppi. 7. 1. c.
200. Actus sensitivarum potentiarum nullo
•Ώούο remanent in an(ma soluta a corpore, nisi
fortassis tanquam in radice remota. Suppi, q. 70.
2. c.
ANIMAL - 1. Essentia. Animal est quod habet
naturam sensitivam, rationale vero, quod habet
naturam Intellectivam, i. q. 3. 5. c. et q. 85. 3
ad 4. et 5 ad 3. et 1 2. q. 67. 5. c.
2. Quædam animalia dicuntur esse ex aqua,
quia plus habent de aqua quam alia animalia,
licet in omnibus prædominetur terra, i. q. 71

3. Quædem animalia sunt inedia inter aquatica
et terrestria, licet magis conveniant cum altero,
cum quo magis computantur, i. q. 71 ad 4.
4. Animalia terrestria sunt perfectiora avibus
et piscibus, i. q. 72 ad 1.
5. Non quæiibet pars animalis est animal, quia
non habet animam primo, sed in ordine ad to­
tum. i. q. 76. 8. c. fi. ad 2 et ad 3.
6. Pars animalis perfecti non est animal, quia
non habet distinctionem organorum et operatio­
num quæ requiruntur, i. q. 5. 2 ad 2.
7. Partes animalis non sunt in specie, nec dif­
ferunt specie, sed sunt diversarum dispositionum,
i. q. 76. 5 ad 3.
8. Dextra est nobilior pars corporis animalis.
Ideo qui ad dextram alicujus sedet, nobilissimo
modo ei conjungitur, i. q. 102. 1. c. fi.
9. Diversa animalia ad ornatum diversorum
elementorum pertinent, s. aves aeris, et pisces
aquæ, cætera autem terræ. i. q. 71. 72. o.
10. Generatio. Animalia quælibet præter per­
fecta, possunt generari ex semine, et sine semine
per putrefactionem, i. q. 91. 2 ad 2.
11. Virtus cæli loco spennatis cum elementis
sufficit ad generationem animalium imperfecto­
rum, non autem perfectorum. 1. q. 45. 8 ad 3. et
q. 70. 3. c. et q. 71 ad 1. et q. 91. 2 ad 2.
12. Species animalium de novo generatæ per
putrefactionem, fuerunt products in primis sex
diebus in suis principiis, i. q. 74. 1 ad 3.
13. Generatio hominis et multiplicatio, etiam
quoad individua, est de principali intentione na­
ture, non autem aliorum animalium, nisi secun­
dum speciem, i. q. 50. 4 ad 4. et q. 98. 1. o.
14. In generatione animalis, præcipue hominis,
sunt necessariæ multæ generationes non conti­
nua, sicut etiam multæ formæ. i. q. 118. 2 ad 2.
15. Motus sursum est naturalis animali secun­
dum animam, non autem secundum corpus. 1 2.
q. 6. 5 ad 3.
16. Motus appetitus animalis provenitur ab ex-

Animal

teriori motu dupliciter, scilicet secundum sensus,
et secundum corpus. 1 2. q. 6. 1 ad 2.
17. Quædam animalia mox nata habent movere
se, et usum membrorum, non propter nobilita­
tem. sed propter siccitatem cerebri, i. q. 99. 1 ad 2.
18. Animalia pugnant propter cibum et coitum.
I. O, 81. 2. c. fi.
19. Quædam animalia abhorrent coire cum ma­
tre, ut eauus, et camelus. 2 2. q. 154. 9 ad 2.
20. Animalia bruta non prosequuntur conve­
niens, nec fugiunt nociva per rationis deliberatio­
nem, sed per naturalem instinctum sestimativæ,
similiter et pueri, j. q. 83. I. c. et 1 2. q. 11.2. c.
et q. 15. 2. c. et q. 10. 2 ad 3. et q. 17. 2 ad 3. et
q. 46. 4 ad 2. et 7 ad 2.
21. Animalia bruta non intendunt aliquid ma­
nifestare, vel repræsentare, quia hoc est pro­
prium rationis conferentis signum ad signatum:
sed agunt ex instinctu naturali aliquid ad quod
sequitur hoc. 2 2. q. 110. 1. c.
22. Aves docent pullos suos volare, et similia:
quia mox nata bruta non habent ita perfectum
usuin industriæ naturalis, sicut postea, i. q. 101.
2 ad 3.
23. Animalia bruta sunt sagacia, quia dirigun­
tur a Deo, sicut horologia. 1 2. q. 13. 2^ad 3.
24. Cognitio est in animalibus brutis propter
necessitatem actionis tantum, i. q. 91. 3 ad 3.
et 1 2. q. 31. 6. c.
25. Homines in statu innocentiæ non indige­
bant aliis animalibus, nisi ad experimentalem co­
gnitionem eorum. I. q. 96. 1 ad 3.
26. Appetitus animalis bruti non est liber, i.
q. 59. 3. c. et q. 83. 1. c. et 1 2. q. 11.2. c. et q. 13.
2 ad 2. et ad 3. et q. 26. 1. c.
27. Electio non convenit animalibus brutis. 1 2.
q. 13. 2. o.
28. Intentio proprie non convenit animalibus
brutis. 1 2. q. 12. 5. o.
29. Delectatio proprie convenit animalibus bru­
tis, non autem gaudium. 1 2. q. 31. 3. c.
30. Animalia bruta non delectantur visibilibus,
odoribus, et sonis, nisi in ordine ad sustentatio­
nem naturæ. i. q. 91. 3 ad 3. et 1 2. q. 31. 6. c. et
q. 35. 2 ad 3. et 2 2. q. 141.4 ad 3. et q. 167. 2. c.
31. Omne animal naturaliter abstrahitur a de­
lectationibus venereis, et gustus per dolores cor­
poris. 1 2. q. 29. 2 ad 1. et q. 35. 5. c. fi. ad 1.
32. Animalia ferociora non erant mansueta
ante peccatum Adæ, nec comedebant herbas, sed
carnes sicut nunc. i. q. 96. 1 ad 2.
33. Animalia bruta appetunt excellentiam, et
irascuntur contra derogantia ei, non autem ho­
norem. 1 2. q. 47. 2 ad 2.
34. In communi. Homo ex parte suæ tempera­
tissima complexionis, non habet superexcellentiam alicujus passionis animæ, quam habent cae­
tera animalia, secundum quod deviant ab hac
aequalitate, ut leo in audacia, canis in ira, lepus
in timore, et sic de aliis. 1 2. q. 46. 5 ad 1.
35. Quæ tantum vivunt, i. plantæ, sunt propter
omnia animalia, et hæc propter hominem, et
omne imperfectius propter perfectius, i. q. 65. 2.
c. et 2 2. q. 64. 1. 2. c. et q. 66. 1. c.
36. Omnia animalia sunt subjecta homini, vel
totaliter, ut mansueta, vel in parte, ut alia, sed
non omnia obediunt ei propter peccatum, i. q. 96.
1. o.
37. Bruta quandoque puniuntur in poenam
dominorum suorum. 2 2. q. 108. 4 ad 3.
38. In brutis est similitudo boni moralis, scili­
cet virtutum, secundum passiones tantum. 1 2.
q. 24. 4 ad 3.
39. Bruta invocant Deum, inquantum natura­
liter desiderant bonitatem ejus. Sed obediunt ei,

87 ■
—

M·

Animata

INDEX III

inquantum naturalis instinctus eorum movetur a
Deo. 2 2. q. 83. 10 ad 3.
40. Lex. Distinctio animalium immundorum a
mundis non erat ante legem Moysi, quoad esum,
nisi propter abominationem vel consuetudinem,
sed bene quoad sacrificia. 1 2. q. 103. 1 ad 4.
41. Expositio animalium mundorum secundum
legem. I 2. q. 102. 3 ad 2.
42. Expositio animalium Immundorum secun­
dum legem. 1 2. q, 102. 6 ad 1. et ad 2.
43. Animal sacrificandum debebat habere
quatuor, s. integritatem, sanitatem, suavitatem
et sal. 1 2. q. 102. 3. c. ad 2. et ad 7.
44. Animalia ante octo dies non offerebantur,
propter suam teneritudinem. 1 2. q. 102. 3 ad 7.
et 5 ad 1. et m. q. 70. 3 ad 3.
45. In lege veteri offerri solebant quinque ani­
malia figurantia eorum sacrificium, i. Christum,
s. vitulus, capra, ovis, turtur et columba. 1 2.
q. 112. 3 ad 2.
46. Deus providit quod in sacrificiis propter
paupertatem non valens offerre animal quadru­
pes, offerret aves. Si non, panes, vel farinam, vel
spicas. I 2. q. 102. 3 ad 12.
47. Quanto gravius est peccatum, tanto vilior
species animalis offerebatur in sacrificiis» s. capra
pro idololatria, vitulus pro ignorantia sacer­
dotis, et hircus pro negligentia principis. 1 2.
q. 102. 3 ad 11.
ANIMATA generant et conservantur a principio
motivo intrinseco, sed inanimata tantum ab extrinseco. i. q. 78. 1. 2. o.
ANIMUS - 1. pro vi irascibili ponitur, ut patet
per Philosophum, ubi dicit, quod in sensitivo apCexitu est desiderium et animus, i. concupisciilis, et irascibilis. 2 2. q. 129. 1 ad 1. et ad 2.
2. Moderatio animi quandoque provenit ex qua­
dam dulcedine affectus, qua quis abhorret omne
illud quod potest alium tristare. Et ideo dicit
Seneca, quod temperantia est quaedam lenitas
animi. Nam austeritas e contrario animi videtur
esse in eo, qui non veretur alios contristare.
Nisi propter aliquam causam necesse sit ali­
quando alios utiliter contristare. 2 2. q. 114. 2 ad
1. fi. et q. 157. 3 ad 1. fi.
ANNEXUM -1. spiritualibus potest esse aliquid
dupliciter, s. vel sicut ex spiritualibus dependens,
sicut habere beneficia ecclesiastica dicitur spiri­
tualibus esse annexum, quia non competit, nisi
habenti officium clericale. Unde hujusmodi nullo
modo possunt esse sine spiritualibus. Et propter
hoc ea nullo modo vendere licet, quia eis vendi­
tis, intelliguntur etiam spiritualia venditioni sub­
jici. Quædam autem sunt annexa spiritualibus,
inquantum ad spiritualia ordinantur, sicut jus
patronatus quod ordinatur ad praesentandum cle­
ricos ad ecclesiastica beneficia, et sicut vasa
satra, quæ ordinantur ad sacramentorum usum.
Unde hujusmodi non præsupponunt spiritualia,
sed magis ea ordine temporis præcedunt, et ideo
aliquo modo vendi possunt, non autem inquan­
tum sunt spiritualibus annexa. 2 2. q. 100. 4. c.
ANNIHILATIO. - 1. In mutationibus naturali­
bus terminus a quo, i. forma, annihilatur, nisi
inquantum manet in potentia in suo subjecto.
1. q. 104. 4 ad 3.
2. Nulla creatura annihilatur, sed quaelibet se­
cundum aliquid perseverabit in ætemum. 1. q. 65.
1 ad l. et q. 103. 1 ad 2. et q. 104. 4. c.
3. Agens. Si Deus subtraheret actionem suam,
omnia subito annihilarentur. 1. q. 8. 1. c. et q.
9. 2. c. et q. 50. 5 ad 3. et q. 104. 1. c. et 1 2. q.
109. 2 ad 2. et 8. c.
4. Solus Deus potest aliquid annihilare, i. q. 9.
2. c. et ni. q. 13. 2. c.

Apoitoll

5. Deus de potentia absoluta potest annihilare
omnem creaturam, non nutem de potentia ordinaria. I. q. 9. 2. c. et q. 103. 3. 4. o.
6. Deus non annihilat peccatores, ne justitia
sit sine misericordia, et ut pœna respondeat cui·
pæ. 1 2. q. 87. 4 ud 1.
ANNUNCIATIO - 1. Christi convenienter facta
fuit beatie Virgini, m. q. 30. 1. o.
2. Annunciatio Christi convenienter facta fuit
per angelum, m. q. 30. 2. o.
3. Annunciatio Christi convenienter facta fuit
per supremum archangekim. ih. q. 30» 2 ad 4.
4. Annunciatio Christi convenienter facta fuit
In specie corporali, et visione corporali. m. q. 30.
3. o.
5. Annunciatio Christi convenienti modo et or­
dine facta fuit. 11). o. 30. 4. o.
6. Expositio evangel i i de annunciatione domi­
nica. m. q. 30. 4. o.
ANTECEDENS. - Quando in antecedente est
aliquid pertinens ad actum animae, consequens
debet sumi ut est in anima, i. q. 14. 31 ad 2.
ANTEQUAM importat ordinem ad futurum
vere, vel imaginarie. ii!..q. 28. 3 ad 1.
ANTHR0PÔM0RPHITÆ fuerunt hæretici fin­
gentes Deum esse figuratum lineamentis corporis
humani. 2 2. q. 118. 5. c.
ANTICHRISTÜS - 1. non erit imitus diabolo
in persona, m. q. 8. 8. c. ad 1»
2. Antichristus erit caput malorum omnium
perfectione malitiæ, non autem ordine vel influxu,
ni. q. 8. 8. o.
ANTIOCHIUS non vere pcenituit. i. q. 86.
1 ad 1.
ANTONIUS. - In collationibus patrum intro­
ducitur sententia beati Antonii, qui prætulit di­
scretionem per quam aliquis omnia moderatur,
et jejuniis, et vigiliis, et omnibus hujusmodi ob­
servantiis. 1 2. q. 188. 6. c. ad 3.
ANTONOMASIA est figura qua nomina gene­
ralia restringuntur ad aliquid per excellentiam, ut
Urbs pro Roma. 2 2. q. 141. 2. c. et q. 186. 1. c.
APIROCALIA est excessus expensarum contra
rationem, et opponitur parvificentiæ. 2 2. q. 135.
2. o.
APOCRYPHA Esdræ. i. q. 10. 6. a. 1. et 2 2.
q. 34. ‘1. ad 2.
APOSTASIA - 1. Divisio. Duplex, s. aversio
a Deo, et nolle subdi Deo, et sic est speciale pec­
catum, s. prima species superbiæ, non autem pri­
mo modo, sed est generalis conditio omnis pec­
cati. 1 2. q. 84. 2 ad 2.
2. Apostasia, id est, recessus a Deo, est triplex,
scilicet a religione, vel ordine, a bona vita, et a
fide. 2 2. q. 12. 1. o.
3. Apostasia a fide non est species infidelitatis,
sed est circumstantia ejus aggravans eam. 2 2.
q. 12. 1 ad 3.
4. Apostasia a fide est pessima, et includit alias.
2 2. q. 12. 1. c.
5. ΕΟΕΝΑ. Apostata condemnatus ab Ecclesia
perdit jus dominii super subditos. 2 2. q. 12. 2. o.
APOSTOLI - 1. fuerunt perfectiores cæteris
sanctis. 1 2. q. 106. 4. c.
2. Apostoli habuerunt omnem scientiam quan­
tum expediebat ad conversionem mundi. 2 2.
q. 176. 1 ad 1.
3. Spiritus sanctus docuit apostolos omnem
veritatem necessariam ad salutem, non autem
omnes futuros eventus. 1 2. q. 106. 4. 2.
4. Verba apostolorum sunt ex familiari revela- '
tione Spiritus sancti et Christi, ideo servanda ί
sunt, quia sunt in canonica scriptura, in qua ne- !
fas est credere aliquid falsum esse. i. q. 57. 5 ad
3. et 1 2. q. 100. 8. 5 ad 3. fi. et q. 103. 4 ad 2.

— 88 —

Apparitio (Dei)

INDEX III

5. Missio visibilis Spiritus aanctl facta eit ad
apostolos In specie flatus, et llnguæ Igneæ, ad
dpüflcandurn quod gratiam ct auctoritatem ha·
terent a capite, i. Christo, et abundarent verbi*
et fervore, i, q. 43. 7 ad 6. et hi. q. 39. 6 ad 4.
et q. 72. 2 ad 1.
6. Deus dedit apostolis scientiam scripturarum,
et onnhim linguarum, quam homines per studium vel consuetudinem acquirere possunt, licet
non ita perfecte. I 2. q. 51. 4. c.
7. Apostoli loquebantur omnibus linguis, non
autem Christus, nec Christiani modo. 2 2. q. 176,
1. I.
8. Apostoli relinquentes omnia propter Chrl- I
dum voverunt pertinentia ad perfectionis statum.
2 2. q. 88. 4 ad 3.
9. Apostoli omnes in navicula turbabantur pro­
pter peccatum Judæ, ad commendationem uni­
tatis. 2 2. q. 108. 4. ad 5.
10. Sacramentum. Apostoli nullum sacra­
mentum instituerunt, m. q. 64. 2. o. et q. 72.
1 ad 1.
11. Apostoli ministrantes sacramenta uteban­
tur aliqua forma verborum tradita a Christo, ni.
q. 72. 4 ad 1.
12. Apostoli multa tradiderunt occulte, non
in scriptis, ut formas sacramentorum, ne irri­
derentur ab infidelibus. 1H. q. 25. 3 ad 4. et q.
64. 2 ad 1. et q. 72. 4 ad 1. et q. 78. 3 ad 9. et
q. 83. 4 ad 2.
13. Omnes apostoli sunt baptizati baptismo
Christi a Christo, m. q. 38. 6 ad 2. et q. 7z. 6 ad
2. et q. 84. 7 ad 4.
14. Apostoli baptizabant per alios, et secundum
Dionysium divini nostri duces, id est, apostoli
probaverunt infantes recipi ad baptismum, sed
praedicabant per se sicut etiam Christus, quia in­
dustria ministri multum facit in ultimo, et nihil
facit in primo, m. q. 67. 2 ad 1. et q. 68. 9 c.
15. Apostoli confirmati sunt a Christo sine ma­
teria, sed non confirmabant alios communiter
sine materia, m. q. 72. 2 ad 1. et 4 ad 1.
APPARITIO Dei - 1. differt a missione visi­
bili, quia non importat ordinem divinarum per­
sonarum, nec inhabitationem, sicut missio, i. q.
43. 7 ad 6. et m. q. 39. 8 ad 1.
2. Apparitio convenit patri, non autem mitti,
i. q. 43. 7 ad 6. et m. q. 39. 8 ad 1.
3. Apparitio Christi postquam resurrexit, legi­
tur facta duodecies, m. q. 55. 3 ad 3. et ad 4. q.
83. 5 ad 6.
4. Christus apparuit in alia effigie, propter
gloriam ejus, et incredulitatem videntium, m. q.
54. 1 ad 3. et q. 55. 4. o.
5. Christus per apparitiones probare voluit
identitatem resurgentis, quoad naturam come­
dendo, personam eadem effigie, vel accidentia,
per cicatrices, veritatem vitæ loquendo, et veri­
tatem corporis, per palpationem, et ejus gloriam
intrando januis clausis, m. q. 55. 6. c.
6. Christus post ascensionem apparuit quibus­
dam in specie propria corporali, sicut Paulo,
in. q. 57. 6 ad 3.
APPELLARE - 1. ex confidentia justæ causæ
licet cuilibet, non autem ut per moram justitiam
impediat. 2 2. q. 69. 3. o.
2. Ante sententiam, et post eam licet appel­
lare. 2 2. q. 69. 3 ad 1.
3. Appellare licet a judice ordinario tantum,
et ab’ordinario et arbitrario simul, non autem ab
arbitrario tantum. 2 2. q. 69. 3 ad 2.
4. Nullus potest appellare post decem dies, nec
plus quam ter. 2 i. q. 69. 3 ad 3.
5. Nulli fideli licet ad judicem infidelem appel­
lare. 2 2. q. 69. 3 ad 3.

Appetitus

APPETITUS - L quid. Appetitus est potentia
passiva, i. q. 80. 2. c. et 1 2. q. 8. 2 ad 3. et q. 27.
1. c. ct q. 50. 5 ad 2.
2. Appetitus est inclinatio appetentis in aliquid
albi Umile et conveniens, i. q. 80. I. c. et 12. q.
8. 1. c. et q. 29. 1. c, et q. 50. 5 ad 1.
3. Appetitus omnis est inclinatio consequens
formam, sed naturalis naturalem, sensitivus ap­
prehensam a sensu, intellectivus, id est. volun­
tas apprehensam ab intellectu, i, q. 78. 1 ad 3.
et q. 80. 1, o. et q. 81. 1. c, et q. 87. 4. c. et I 2.
q. 8. 1. c. et q. 17. 8. c. et q. 26. 1. c. et q. 35.
1. c. et q. 40. 3. c.
4. Appetitus quilibet sequitur cognitionem.
I 2. <
q. 40.
_ ^ · A3.-C.
_ _r
5. Appetitus est ad res, sed cognitio est a rebus. I, q. 16. 1. c. et
19. 3 ad 6. et 6 ad 2. et
q. 80. 2 ad 2. et q . az. 3. c. et 1 2. q. 22. 2. c.
et q. 40. 2. c. et q . 66. 6 ad 1. et 2 2. q. 26. I
ad z. et q, 27. 4. c.
6. Divisio. Appetitus duplex, s. naturalis,
et sensitivus, i. q. 78. i ad 3. et q. 80. I. o. et
2 2. q. 148. 1 ad 3.
7. Appetitus duplex, s. sensitivus, et intelle­
ctivus. 1. q. 80. 2. o. et 2 2. q. 18. 1. c. et q. 24.1.
c. et q. 58. 4. c. et q. 175. 2 ad 2.
8. Appetitus triplex, s. naturalis, sensitivus, et
intellectivus, i. q. 6. 1 ad 1 et q. 19. 1. 9. c.
et q. 59. 1. c. et 60. 1. c. et q. 87. 4. c. et 1 2.
q. 1.2. c. ad 3. et q. 26. 1. 2. c. et q. 40. 3. c.
et 2 2. q. 29. 2 ad 1.
9. Appetitus naturalis qui sequitur naturæ in­
digentiam, s. vis appetitiva vel attractiva, di­
viditur contra retentivam, digestivam et expulsivam. Et omnes subserviunt nutritivæ, et sunt
vires animæ vegetativæ proprie, sed in passioni­
bus animæ, secundum similitudinem agentium
naturalium. 1 2. q. 23. 4. c. et q. 40. 4. c. et i. q.
117. 1. c. et q. 119. 2. c. et 2 2. q. 148. 1 ad 3.
10. Appetitus cibi duplex, s. naturalis, id est,
fames et sitis, et animalis, in quo est vitium gulæ,
non autem in primo. 2 2. q. 148. 1 ad 3.
11. Actus appetitus est appetere non habita,
amare habita et delectari in eis. i. q. 19. 1. c. ad
2. et q. 59. 1 ad 2.
12. Motus appetitus duplex, s. prosecutio, et
fuga. 2 2. q. 141. 3. c. et q. 161. 1. c.
13. Ordo motus appetitus proportionatur or­
dini motuum naturalium. 1 z. q. 23. 2. c.
14. Omnis appetitus secundum quod tendit in
bonum, tendit in assimilationem divinæ bonita­
tis. i. q. 7. 1. c. ad 2. et q. 44. 4. c. ad 3. et 2 2.
q. 34. 1 ad 3.
15. Creatura irrationalis appetit Deum impli­
cite tantum, sed rationalis implicite et expli­
cite. i. q. 6. 1 ad 2.
16. In omni bono appetitur summum bonum,
id est, Deus. I. q. 6. 1 ad 2.
17. Appeti propter se dicitur dupliciter, s. so­
lum propter se, et nunquam propter aliud, et
aliquando etiam propter aliud. Primum conve­
nit soli beatitudini, secundum virtutibus. 2 2. q.
145. 1 ad 1.
18. Omnia appetunt bonum, esse, perfectionem,
et conjungi suo principio, i. q. 5. 1. c. et q. 6. 1.
o. et 2 ad 2. et q. 63. 3. c. et 2 2. q. 64. 5.
19. Nullus appetitus est ad malum, i. q. 19. 9.
c. et q. 103. 8. c. et 1 2. q. 8. 1. c. et q. z3. 2. c.
et q. 27. 1 ad 1. et q. 28. 4. c.
20. Non esse est appetibile damnatis, et despe­
ratis, per accidens tantum, s. ratione pœnæ. i. q.
5. 2 ad 3. et 1 2. q. 8. 1.3. et q. 29. 4 ad 2. et q. 73.
S ad 2.
21. Bonum arduum ratione boni attrahit appe­
titum causando spem, sed ratione difficultatis

— 89 —

Appetitus

INDEX III

Appropriatio

retrahit causando desperationem, 2 2. q. 161. 2 2. q. 58. 2. c. et -I a<J 3. et q. 158. 2 <ul 4. et
m. q. 15. 2 ad 1. et q. 18. 2. c. ad 1. et q. 19.
1. c.
22. Possibile convenit objecto appetitus, non 2. c. ct q. 20. 2 ad 3.
omnino per accidens. 1 2. q. 40. I ad 3.
42. Appetitus sensitivus non obedit imperio
23. Appetibile non movet appetitum sensiti­ rationis, nisi mediante voluntate. I 2. u. 46 4
H
vum. nec rationalem, nisi apprehendatur, i. q. ad L
80. 2 ad I. et 2 2. q. 34. 1. c. prine.
43. Actus appetitus sensitivi ut est a potentia
24. Subjectum. Quælibet res habet aliquem animæ, subjacet imperio rationis, non autem ut
appetitum, i. q. 59. I. c. et q. 80. 1. c.
est ex dispositione organi corporalis. 1 2. q. 17.
25. Naturalis. Appetitus naturalis nihil aliud 7. o.
est, nisi inclinatio et ordo rei ad rem sibi conve­
44. Proprium hominis est, quod appetitus infe­
nientem. i. q. 78. 1 ad 3. et q. 80. 1. o. et q. 81. rior subdatur appetitui superiori et moveatur ab
1. c. et q. 87. 4. c.
eo. 1 2. q. 74. 3 ad 1, et 2 2. q. 175. 2 ad 2.
26. Appetitus naturalis est habitudo ad bonum
45. Appetitus sensitivus est proximus motui
naturale, ad quod tendit quando non habet, et corporis nostri. 1. q. 20. 1 ad 1.
in quo habito quiescit, i. q. 19. I. 2. c.
46. In passionibus appetitus sensitivi est consi­
27. Appetitus naturalis semper tendit in bo­ derare aliquid quasi materiale, scilicet corpora­
num existens in re. 1 2. q. 8. 1. c.
lem transmutationem, et aliquid quasi formale,
28. Appetitus naturalis semper sequitur for­ quod est ex parte appetitus, i. q. 20. 1 ad 2.
mam in re existentem, alii autem apprehensam.
47. Bonum sensibile est objectum appetitus
I. q. 59. 1. c. et q. 60. I. c. et q. 80. 1. c. et 1 2. q. sensitivi, sed bonum simpliciter est objectum
8. I. o. et q. 17. 8. c. et q. 26. 1. c.
voluntatis. 1. q. 59. 4. c. et 1 2. q. 1. 2 ad 3. et q.
29. Illud quod appetitur appetitu naturali po­ 19. 3. c. et 2 2. q. 24. 1. c.
test etiam appeti appetitu animali, cum fuerit
48. Nullus appetitus movetur ad suum obje­
apprehensum. 1 2. q. 30. 3 ad 1.
ctum, nisi apprehendatur sub ratione boni vel
30. Quælibet potentia animæ appetitu naturali mali, convenientis vel nocivi. 1 2. q. 9. 1 ad 2.
concupiscit, amat, delectatur, et hujusmodi, sed
49. Appetitus sensitivus, ut rectus a ratione,
appetitu animali sola concupiscibilis, i. q. 78. 1 potest esse subjectum virtutis et vitii. 1 2. q. 50.
ad 3. et q. 80. 1 ad 3. et 1 2. q. 30. 1 ad 3.
3 ad 3. et q. 56. 3. c. et 4. o. et 5 ad 1. et q. 57. 1.
31. Appetitus potest dici naturalis tripliciter, c. et q. 74. 2. c. ad 2. et 3. o.
s. vel quia inest rei a natura, et sic est m qua­
50. Actus appetitus sensitivi semper est cum
libet potentia animæ, et etiam in voluntate, et transmutatione corporis, et maxime circa cor.
in omni parte et membro corporis, et in omni 1. q. 20. 1 ad 3. et 1 2. q. 10. 3. c. et q. 22. 2 ad 3.
51. Differentia. Appetitus sensitivus et ratio­
re. Vel quia consequitur formam mere natura­
lem et simpliciter immersam materiæ. Vel quia nalis, i. voluntas, sunt duæ potentiæ. i. q. 80.
consequitur formam rationalem, quæ inest ho­ 2. o. ’
mini a natura, non tamen ut sequens formam
52. Actus appetitus sensitivi ratione mutationis
actu apprehensam ab intellectu, i. q. 76. 1. c. corporalis annexæ dicuntur passiones, non au­
co. 2. et q. 78. 1 ad 3. et q. 80. 1 ad 3.
tem actus voluntatis, i. q. 20. I ad 1.
32. Appetitus naturalis animæ non est poten­
53. Intellectivus. Appetitus sensitivus et vo­
tia animæ distincta a cæteris ejus potentiis, i. q. luntas sunt rationales participative. 1 2. q. 24.
1 ad 2. et q. 56. 6 ad 2. et q. 59. 4 ad 2. et q. 61.
80. 1. o. et 1 2. q. 30. 1 ad 3.
33. Appetitus inferior naturaliter sequitur mo­ 2. c. fi. ad 2. et 2 2. q. 58. 4 ad 3. et m. q. 18.
tum appetitus superioris, nisi aliquid repugnet. 2. 4.
2 2. q. 158. 8. c.
·
54. Appetitus rationalis non dividitur per con­
34. Appetitus naturalis non obedit rationis im- I cupiscibilem et irascibilem. i. q. 59. 4. o. et q. o2.
perio. i. q. 83. 1 ad 5. et 1 2. q. 17. 8. 9. o. et 2 2. 5. o.
q. 1481 1 ad 3.
55. Appetitus rationalis non fertur in parti­
35. Omnis potentia animæ, naturali appetitu culare, nisi sub ratione universalis. 1. q. 80.
appetit objectum sibi conveniens. 1. q. 7». 1 ad 2 ad 2.
3. et q. 80. 1 ad 3. et 1 2. q. 30. 1 ad 3.
APPREHENSIO - 1. aliqua est causa timoris,
36. Appetitus consequens apprehensionem ani- | et omnium operationum appetitus. 2 2. q. 7. 1. c.
malis est potentia animæ distincta a cæteris ejus ■
2. Respectus qui est tantum in apprehensione
potentiis, non autem appetitus naturalis, i. q. 80. ' rationis conferentis unum alteri, est relatio ra­
o. i et 1 2. q. 30. 1 ad 3.
tionis tantum, i. q. 28. L c.
37. Appetitus sensitivus movetur a cogitativa
APPROPINQUATIO - 1. Quanto aliquid habet
seu æstimativa, imaginativa, et sensu, i. q. 81. 3 minus de potentialitate, tanto magis appropin­
ad 2. et 1 2. q. 75. 2. c.
quat Deo. 1 2. q. 22. 2 ad 1.
38. Appetitus sensitivus movetur immediate
2. Quanto aliqua sunt fini bono propinquiora,
ab imaginatione, vel æstimativa, sed mediate a tanto sunt meliora. 2 2. q. 81. 6. c. prmc.
ratione, i. q. 81. 3. c. et 1 2. q. 30. 3 ad 3.
APPROPRIATIO - 1. in communi est manife­
39. Vis cognitiva non movet nisi mediante ap- statio divinarum personarum per attributa essen­
petitiva, nec ratio universalis, nisi mediante ra­ tialia. I. q. 39. 7. c.
tione particulari, nec voluntas, nisi mediante
2. Appropriatio in divinis potest fieri duplici­
appetitu sensitivo, i. q. 20. 1 ad 1. et q. 80. 2 ter, scilicet ex parte creaturarum, et ex pario
ad 3. et q. 86. 1 ad 2.
Dei. Prima debet semper fleri per contrarium,
40. Appetitus sensitivus dividitur per concu­ secunda vero per similitudinem ad proprium, i.
piscibilem, et irascibilem. m. q. 59. 4. c. et q. 78. q. 39. 7. c. ad 1. et 8. c. co. 2.
1 ad 3. et q. 81.2. o. et 3. c. et 2 2. q. 18. 1. c. et
3. Appropriatum ut sic est posterius proprio
q. 58. 4. c. et q. 168. 2. c.
1 secundum modum intelligendi, sed ut essentiale,
41. Et uterque appetitus obedit imperio ratio­ I est e converso, i. q. 39. 7 ad 3.
nis. I. q. 74. 3. c. et q. 81. 3. o. et q. 83. 1 ad I.
4. Attributa convenienter appropriantur divi­
et ad 5. et q. 96. 2. c. et q. 110. 2 ad 5. et q. 117. nis personis, i. a. 39. 7. 8. o.
►
3 ad 3. et 1 2. q. 17. 7. o. ct q. 26. 1. c. et q. 42.
5. Essentia nulli person æ appropriatur, nec
4. c. et q. 50. 3. o. et 56. 4. o. ct q. 58. 2. c. et I operatio, i. q

— 90 —

Aqua

INDBX III

ή In speciali potentia appropriatur Patri,
uplentla Filio, bonitas vero Spiritui sancto, i
j. 39, 7. 8. c. et q. 45. 6 ad 2. et q. 46. 3. c. et
J 2. q. 14. 1. c.
7. veritas in divinis appropriatur Fillo* I. q.
6 8. c.
8. Principium effectivum appropriatur Patri,
exemplaro autem Filio, i. q. 46. 3. c.
9. Ætemitas appropriatur Patri, pulchritudo
Filio, usus vero Spiritui sancto, secundum Hila­
rum. I. q. 39. 8. c. et HI* q. 59. I ad 2.
10. Unitas appropriatur Patri, imago, æqualiet verbum Filio, nexus vero Spiritui sancto,
secundum Augustinum, i. q. 37. 1 ad 3. et q. 39.
8. c. et q. 47. 2 ad 2. et m. q. 58. 2 ad 3.
11. Ex ipso appropriatur Patri; per quem, Fi­
lio; in quo, Spiritui sancto. I. q. 36. 8. c.
12. Creatorem esse, appropriatur Patri; per
quem, Filio; dominium vero et vivificatio, Spi­
ritui sancto. I. q. 45. 6 ad 2.
AQUA - 1. In communi habet sex proprietates,
quia sit diaphana, humida, frigida, generatlva,
abundans ubique, et sine pretio, iu. q. 66. 3. c.
et q. 69. 2 ad 2. et 4 ad 1. c.
2. /\qua est duplex, scilicet viva, id est conti­
nuata suo principio cum fluxu, et mortua, id est
stans, i. q. 18. 1 ad 3.
3. Aqua non cooperit totam terram contra na­
turam, propter viventia super eam. i. q. 69. 1 ad
I 2. et ad 4.
4. Congregatio aquarum convenienter descrij bitur tertia die. i. q. 69. 1. o.
5. Aquæ dicuntur potius congregari et dividi
quam creari, quia labiliter fluxæ sunt. Sed aquæ
quæsupra cælos sunt, non sunt fluidæ secundum
Basilium. i. q. 68. 2. c. et ad 2. fi. et q. 69. 1 ad 1.
6. Aqua calida citius et fortius congelatur. 1 2.
q. 35. o. a. 2. et q. 37. 1 ad 2. et q. 48. 2. c. et
q. 87. 2. c.
7. De latere Christi. Vera aqua exivit de la­
tere Christi, in cruce, m. q. 66. 4 ad 3. et q. 74.
7 ad 3.
8. Benedicta. Aqua benedicta non est sacra­
mentum, sed est quid sacramentale. i. q. 65.1 ad 6.
9. Aqua benedicta non ordinatur directe a<J
remedium præstandum, sed contra dæmones, e
contra omne impedimentum sacramentorum, m.
q. 65. 1 ad 6.
10. Aqua benedicta datur contra impugnatio­
nem exteriorem dæmonum; exorcismus autem,
contra interiorem, m. q. 71. 2 ad 3.
11. Aqua benedicta delet peccata venialia, m.
g. 65. 1 ad 6. et ad 8. et q. 83. 3 ad 3. et q.
o7. 3. c.
12. Aqua benedicta potest iterari, non autem
exorcismus, pro quo sumitur contra dæmones.
m. q. 71. 2 ad 3.
13. Aquæ benedictæ potest fieri additio aquæ
non benedictæ, et tota erit benedicta, m. q. 77.
8 ad 3. et q. 83. 3 ad 3. et q. 87. 3. o.
AQUILA significat superbiam. I 2. q. 102. 6·
ad I. co. 2. fi.
AQUILO flans facit generare mares, auster vero
fœminas. i. q. 92. 1 ad 1. et q. 99. 2 ad 2.
ARBOR. - 1. Aliter habetur spes fructifica­
tionis arboris cum virescit frondibus, et aliter
cum jam primordia fructuum incipiunt apparere.
1 2. q. 69. 3. c.
2. In arboribus et in herbis nihil erat immun­
dum secundum legem, sicut in omni genere ani­
malium. 1 2. q. 102. 6 ad 2.
ARCA - 1. testamenti significat secreta fidei,
quæ permittuntur videri a majoribus tantum.
I 2. q. 102. 4 ad 6.
2. Dispositio arcæ testamenti interius et exte-

Ars

rlUi, et expositio litteralis et figiiralis omnium
pertinentium ad eam. 1 2. q. 102. 4 ad 6.
ARCH ANGELI aunt medius ordo inter Angelos
et Principatus, i. q, 108. 5 ad 4.
ARCHITECTOR est principalis "artifex prae­
cipiens induci formam, et præparari materiam
i. q. 18. 3. c.
ARGUMENTUM - L dicitur dupliciter, scilicet
ratio rei dubiæ, et signum evidens sensibile, m.
q. 55. 5. c:
2. Oratio firmat argumentum, primo a sub­
stantia actus; secundo a circumstantiis. 1 2. q.
17 ad 1.
3. Argumentum ex solo litterali sensu sumi­
tur sacræ Scripturæ. i. q. 1. 10. ad 1.
4. Argumentum ab auctoritate Dei est firmis­
simum, sed ab auctoritate humana est debilis­
simum. i. q. 1. 8 ad 2.
ARISTOTELES instituit sectam peripatetico­
rum, quorum princeps ipse fuit. 1 2. q. 59. 2.
c. et 2 2. q. 123. 10. c.
ARITHMETICA et geometria^procedunt ex
principiis notis lumine naturali intellectus, i. q. 1.

ARMUS dexter, et pectusculum hostiæ in lege
veteri, erant sacerdotis contra divinationem, et
quia sapientia cordis et fortitudo sunt ei neces­
saria. 1 2. q. 102. 3 àd 8. fi.
ARRHA. - Spiritus sanctus dicitur pignus,
sed magis proprie arrha, quia Spiritus sanctus
dicitur arrha, per respectum ad ea dona, quæ
manent in patria; pignus vero per respectum ad
ea quæ evacuabuntur. 1 2. q. 114. 3 ad 3. ft.
ARROGANTIA - 1. Arrogans est, qui sibi
tribuit quod non habet. 2 2. q. 112. 1 ad 2.
2. Arrogantia qua aliquis supra se extollitur,
est species superbiæ. Nec est jactantia, sed sæpe
est causa ejus. 2 2. q. 112. 1 ad 2.
ARS quid. - 1. Ars est virtus intellectualis,
inquantum facit facultatem boni operis. Non
autem simpliciter est virtus, quia non perficit
usum, nec appetitum. 1 2. q. 57. 3. 4. o.
2. Ars est recta ratio factibilium, et habitus
operativus. i. q. 22. 2. c. et 1 2. q. 57. 3. 4. o. et
q. 93. 1. c. et 2 2. q. 47. 5. c.
3. Forma artis est similitudo ultimi effectus
intenti ab artifice, m. q. 78. 2. c.
4. Ars semper est ad bonum, sicut et scientia.
1 2. q. 57. 3 ad 1.
5. Artis est aliqua virtus, quia ad bonum ejus
usum requiritur aliqua virtus moralis. 1 2. q. 57.
3 ad 2. et 2 2. q. 47. 4 ad 2.
6. Scientiæ ad nullum opus ordinatæ dicuntur
simpliciter scientiæ, non autem artes. 1 2. q. 57.
3 ad 3.
7. Artes quæ ordinantur ad opus rationis, di­
cuntur liberales. Quæ vero ordinantur ad opus
corporis dicuntur serviles. 1 2. q. 57. 3 ad 3.
8. Artes liberales sunt speculative Sed dicun­
tur artes, quia habent aliquid per modum operis.
1 2. q. 57. 3 ad 3. et 2 2. q. 47. 3 ad 3.
9. Omnis applicatio rationis rcctæ ad aliquid
factibile pertinet ad artem. Ideo est aliqua ars
speculativa. Non autem prudentia, quia est tan­
tum de consiliabilibus, in quibus non sunt viæ
determinatæ ad finem. 2 2. q. 47. 2 ad 3.
10. Comparatio. Ars magis convenit cum pru­
dentia quam habitus speculativi ratione objecti
et subjecti. Sed e converso, ratione virtutis. 1 2.
q. 57. 4 ad 2.
11. Ars differt realiter a prudentia. 1 2. q. 57.
4. o. 5 ad 1. et 2 2. q. 47. 4 ad 2.
12. Ars non requirit aliquos habitus morales
in appetitu, sicut requirit prudentia. 1 2. q. 57.
4. c. et q. 58. 5 ad 2.

Articulus

INDEX III

Assimilatio

13. Ars habet determinata media ad finem. Sed cumque corporis gloriosi, non est violenta, sed
in quibusdam non habet in quibus per similitu­ naturalis. i. q. 57. 3 ad 2. et 4 ad 4.
dinem dicitur aliquis prudenter agere, ut in me­
6. Crebra fuit Christi conversatio cum discipu­
dicina. et navali, hi quibus est necessarium am· lis ad eorum consolationem, ante ejus ascensioq. 47. 4 ad 2, et q, 49. 5 ad 2.
nem. ni. a. 55. 3 ad 3.
14. Bonum artis est extra hominem, s. in arti­
7. Nescitur ubi Christus corporaliter ante
ficialibus. sed bonum prudentiæ est intra homi­ ascensionem manserit, cum hoc Scriptura non
nem. I 2. q. 57. 4. c. et 5 ad 1.
tradat, in. q. 55. 3 ad 2.
15. Operatio artis fundatur super operationem
8. Christus non statim post resurrectionem
natUffe, ex hæc super creationem. 1. q. 45. 8. c. ascendit, propter fidem confirmandam, m. q. 57.
Ï ad 4.
ad 4.
16. Initium artis secundum ejus essentiam sunt
9. Ascensio Christi non fuit in instanti, m. q.
principia ex quibus procedit ars. Sed secundum 57. 3 ad 3.
ejus effectum est unde incipit ars operari, sicut
10. Ascensio Christi fuit causa nostræ salutis,
principium artis ædificativæ est fundamentum. m. q. 57. 6. o.
2 2. o. 19. 7. c.
11. Ascensio Christi aperuit nobis paradisum,
17. Quicquid est contra naturam artificiali, est quoad locum; non autem quoad visionem, in.
contra naturam artis. 1 2. q, 71. 2 ad 4.
q. 49. 5 ad 4.
IS. Ars non potest inducere formam substan­
12. Animæ sanctorum post resurrectionem et
tialem, nisi virtute nature. 2 2. q. 77. 2 ad 1. et ante ascensionem Christi, etiam in limbo, vide­
m. q. 66. 4. c. et q. 75. 6 ad 1.
runt Deum per essentiam, m. q. 52. 4 ad 3.
19. In aliqua materia est virtus agens ad pro­
13. Ante ascensionem Christi nullus intravit
ductionem formæ artis, in aliqua vero non. i. q. paradisum caelestem, sed latro statim monens
77. 1. c.
intravit in visionem Dei, non autem in paradi­
20. Vendere artes liberales quoad veritatem sum terrestrem, m. q. 52. 4 ad 3.
earum, peccatum est simoniæ, non autem locare
14. Ascendenti Christo accrevit gaudium, quo­
operas suas, s. docendo eas. quia hoc licitum est. ad modum, non autem intensive, nec extensive,
2 2. q. 100. 3. c. ad 3.
quia de omnibus perfectum gaudium habuit ab
21. Id quod de se ordinatur ad malum, non est instanti suæ conceptionis, m. q. 57. 1 ad 2.
ars. 1 2.
2 q. 57. 3 ad 1. et 2 2. q. 95. 1 ad 2. et q.
ASSENTIRE - 1. est actus intellectus, sed con­
169. 2 ad 4.
sentire est actus voluntatis. 1 2. q. 15. 1. ad 3.
22. In actu artis dupliciter contingit esse pec­ et 1 2. q. 2. 1 ad 3.
catum. s. deviando a fine particulari artis et a
2. Assensus contingit tripliciter, s. propter evi­
fine communi. Primum est proprium, secundum dentiam rei, sicut principiorum habitus, vel pro­
vero est artificis, in quantum est homo. 1 2. q.21. pter aliud, ut in scientia, vel per imperium vo­
2 ad 2. et q. 57. 3 ad 1.
luntatis, ut credere. 2 2. q. 1. 4. c. et q. 2. 2. c,
23. In arte peccans volens, est elegibilior quam
3. Voluntas dupliciter movet intellectum ad
peccans nolens, sed in virtutibus moralibus est assentiedum, s. ex ordine ad bonum, vel coa­
e converso. 1 2. q. 21. 2 ad 2. et q. 57. 4. c. et ctione veri non visi. 2 2. q. 5. 2. c.
2 2. q. 47. 1 ad 3. et 8. c.
4. Intellectus dupliciter perficitur ad assen24. Artes quibus ut pluries aliqui male utuntur, tiendum veritati. Primo capiendo eam, secundo
licet de se sint licitæ, debent tamen extirpari de I habendo certum judicium de ea. 2 2. q. 9. 1. c.
civitate per principes, secundum Platonem. Λ
2 ",
2.
5. Intellectus necessario assentit principiis per
q. 169. 2 ad 4.
se notis, et aliis cognitis sequi necessario ex iis,
ARTICULUS - 1. fidei est indivisibilis veritas I non autem aliis veris. Quædâm enim ex necesside Deo, arctans nos ad credendum, secundum tate consequuntur ex principiis, ita s. quod non
Richardum de Sancto Victore. 2 2. q. 1. 6. o. | possunt esse falsa, principiis existentibus veris,
2. Articulus dicitur quadrupliciter, s. mem- ; sicut sunt omnes conclusiones demonstrationum,
brum, conclusio, particula in judicio, et spiritua­ et hujusmodi veris intellectus de necessitate as­
lis difficultas supposita in fide, non dependens sentit, postquam percepit ordinem eorum, non
ex alia. 2 2. q. 1. 6. c.
autem prius, i. q. 62. 8 ad 2. et q. 82. 1. 2. c.
ARTIFEX ex suo opere est laudabilis vel cui- ( et I 2. q. 17. 6. c.
pabilis, per bonitatem vel malitiam sui actus. 1
6. Intellectus non potest assentire oppositis di­
1i 2. q. 21. 2. c. ad 2.
gnitatum. 1. q. 2. 10. c.
JARTIFICIALIS.^- 1. Formæ artificialium sunt i
ASSIDUITAS unius rei fastidium parit. 2 2. q.
*
accidentia,
m. q. 66. 4. c.
83. 11 ad 4.
2. Formæ artificialium nihil aliud sunt quam
ASSIMILATIO - 1. in communi. Est duplex, s.
compositio, ordo, et figura. 2 2. q. 96. 2 ad 2. in natura, et in specie intelligibili. Secunda re
3. In artificialibus ratio ordinatur ad finem par-1 q uiritur in cognitione, non autem prima, i. q. 57.
ticularem, in moralibus autem ad finem commu- ; 2 ad 2. et q. 85. 8 ad 3. et q. 88. 1 ad 2.
nem totius humans vltæ. 1 2. q. 21. 2 ad 2. et q. 1
2. Intelligere per assimilationem convenit soli
57. 4 ad 3. et 2 2. q. 47. 4 ad 2.
j intellectui recipienti speciem a rebus, i q. 14.
4. Nullum artificiale, ut imagines et verba, ha- : 2 ad 2.
bet aliquam vim a constellationibus, sed a dæmo3. Assimilari possumus tripliciter Verbo Dei,
nibus. 2 2. q. 96. 2 ad 2.
sive filio Dei, pruno, secundum rationem formæ,
ASCENDERE - 1. in caelum, fuit conveniens et non secundum intellectualitatem ipsius, non
Christo, m. q. 57. I. 6. c.
solum secundum ratiomem formæ; secundo,
2. Christus ascendit secundum utramque natu­ secundum intellectualitatem ipsius; tertio, se­
ram. m, q. 57. 2. c.
cundum unitatem quam habet ad patrem, per
3. Christus ascendit propria virtute utriusque gratiam et charitatem. m. q. 23. 3. c.
natura, m. q. 57. 3. o.
4. Talis assimilatio per gratiam et charitateni
4. Christus ascendit super omnes cælos, et su­ perficitur ratione adoptionis, quia sic assimilatis
per omnem creaturam, ni. q. 57. 4. 5. o. et q. 58. debetur hæreditas ætema. m. q. 23. 3. c.
3. c.
5. Assimilatio intellectus practici ad Deum
5. Ascensio Christi, et quies sursum, vel cujus- est secundum proportionalitatem, speculativi

Assistere

INDEX III

Mitem secundum unionem et informationem, quæ |
est multo major. I 2. q, 3. 5 ad L
1
6. Summa assimilatio horniiih ad Deum est
wr operationem. Ideo per heatitudlriem homo
bw maxime conformatur. I. q. 63. 3. c, et I 2.
q 55. 2 ad 3.
7. Generans non assimilât sibi genitum in per­
fectionibus acquisitis per actus, nisi in aptitu­
de. I 2. q. 81. 2. c.
8. Filii. Causa asshnilutlonls filii ad patrem
non est materia, sed forrnatlva virtus in semine,
causata cx operatione virtutis formativæ patris
in semen. Ί. q. 119. 2 ad 2.
Filii quandoque assimilantur avis et proavis,
quia in semine est virtus eorum, i. q. 119. 2. c.
ad 2.
10. Filii magis assimilantur parentibus secun­
dum irascibilem quam secundum concupiscibi­
lem. 1 2. q. 6. 5. c. et 2 2. q. 156. 4. c.
ASSISTERE - I. sumitur dupliciter, s. simpli­
citer, et secundum quid. i. q. 112. 3. c.
2. Deo. Assistere Deo est esse circa Deum. i.
Immediate recipere illuminationes in simplici­
tate divini luminis, i. q. 112. 3. c.
3. Satan dicitur affuisse, non autem astitisse
Deo. i. q. 112. 3 ad 3.
ASSUMERE - 1. dicit actum assumentis, et
terminum, m. q. 2. 8. c. et q. 3. 1. 2. 4. c.
2. Assumere proprie convenit personae, non
autem naturæ. m. q. 3. 1. 2. 3. o.
3. Assumi convenit naturæ, non autem personae,
m. q. 4. o. et q. 16. 4 ad 3.
4. Assumptio significat actionem in fieri, et
respicit diversimode agens, patiens, terminum
a quo, et terminum ad quem: unio autem signi­
ficat relationem in facto esse, et eodem modo
respiciens omnia, m. q. 2. 8. o.
5. Assumptio differt ratione ab unione, et in­
carnatione, seu humanatione. m. q. 2. 8 ad 3.
6. Natura divina est unita, non autem assum­
pta. Sed natura humana est unita, et assumpta,
in. q. 2. 8. c. ad 2.
7. Uniens est unitum, non autem assumens
est assumptum, m. q. 2. 8. c.
8. Omnis persona assumens est uniens. Non
autem e converso, quia pater est uniens, non
autem assumens, hi. q. 2. 8. ad 2. et q. 3. 1
ad 1.
9. Assumere naturæ convenit, ratione principii
tantum, sed personæ, ratione principii et ter­
mini. m. q. 1. 1. 2. o, et 4 ad 2.
10. Abstracta personalitate, natura posset
assumere, m. q. 3. 3. o.
11. Deus posset assumere naturam angelicam
sine corruptione personalitatis angelicæ. m. q.
4. I ad 3.
12. Quælibet natura posset de potentia Dei
absoluta assumi, sed tantum natura humana,
secundum congruentiam, in. q. 4. 1. o.
13. Quælibet persona potest sine alia incar­
nari, et assumere, m. q. 3. 4. 5. o.
14. Tres personæ possunt unam numero natu­
ram assumere, m. q. 3. 6. o.
15. Et tunc tres personæ essent unus homo,
unitate naturæ, non autem unitate personæ. m.
q. 3. 6. I. et 7 ad 2.
16. Una persona potest plures naturas huma­
nas assumere, m. q. 3. 7. o.
17. Si una persona divina assumeret duas na­
turas humanas, tunc illa persona esset tantum
unus homo, et non plures. m. q. 3. 7 ad 2.
18. Assumptio naturæ humanæ convenientius
facta est ad Filium quam ad Patrem, vel ad Spi­
ritum sanctum, m. q. 3. 8. o. et q. 39. 8 ad 2.
19. Filius Dei assumpsit naturam humanam

Assumere

cum omnibus perfectionibus suis,. ni. q. 9. I. c.
et q.
a. 18.
18. I,
1. 2.
z. o.
o.
20. Columba non fuit a^umpta in unitate per­
sonæ Spiritus sancti, quia non apparuit ut sal­
varet, sed ut significaret, i. q. 43. 7 ad 1. et in.
q, 39. 6 ad 2, et 7. c.
21. Natura humana assumpta est in individuo,
m. q. 2. 2 ad 3. et 5 ad 2. et q. 4. 2 ad 1. et 3.
co. et 4. o.
22. Non decuit, ut natura humana in quolibet
suo supposito assumeretur, m. q. 2. 5 ad 2. et
q. 4. 5. o.
23. Natura humana convenienter assumpta est
de stirpe Adæ. m. q. 4. 6. o. et q. 31. 1. o.
24. Natura humana non debuit immediate assu­
mi in Adam. ni. q. 4. 6 ad 2.
25. Assumi convenit naturæ humanæ ratione
sui, et non ratione suppositi, ideo non convenit
Deo. m. q. 16. 4 ad 3,
26. Deus convenienter carnem assumpsit de
muliere, m. q. 31. 4. o.
27. Deus non assumpsit hominem, in. q. 4. 3. o.
28. Contra errores. Christus assumpsit ani­
mam, contra Arium, Eunomiurn, et Apollina­
rem. m. q. 5. 3. o. et q. 10. 2 ad 1.
29. Christus assumpsit animam rationalem,
contra Eunomiurn, et Apollinarem, ni. q. 5. 4. o.
et q. 16. 3 ad 2. et q. 18. 1. c.
30. Assumptio Christi non fuit tantum per
inhabitationem gratiæ, contra Nestorium, et
Theodorum, in. q. 2. 6. c. et q. 6. 1. 3. 4. 7. c.
et q. 18. 1. c.
31. Christus non attulit corpus de cælo, sed
assumpsit ipsum de muliere, contra Valentinum
et Marcianum, m. q. 5. 2. o. et q. 35. 3. c. et q.
37. 1. c. et q. 5. 4. 3. C.
32. Christus assumpsit verum corpus, et non
phantasticum, contra Manichæum et Valentinurn.
ni. q. 5. 1. o. et 2. c. et q. 14. I. c. et q. 16. 1.
c. et q. 37. 1, c. et q. 39. 7. c.
33. Christus assumpsit naturam humanam in­
tegram et perfectam, m. q. 9. 1. c. et q. 18. 1. c.
et 2. c.
34. Hæreticum est dicere Christum non assum­
psisse partes unitas, in. q. 2. 5. c.
35. Hæreticum est dicere Deum esse unitum
homini accidentaliter. m. q. 2. 6. c.
36. Partes. Caro assumpta est mediante
anima, et anima mediante spiritu, m. q. 6. 1. 2.
o. et 3 ad 1. et 4 ad 3. et q. 33. 2. c. et q. 49. 6
ad 3. et q. 50. 2 ad 2. et 3. c..
37. Caro Christi assumpta est de Adam, de
David, et de Abraham, m. q. 31. 1. 2. o.
38. Anima Christi non fuit prius creata quam
assumpta, m. q. 6. 3. o.
39. Partes assumptæ sunt mediante toto ordine
intentionis, sed e converso ordine exeeutionis.
m. q. 6. 5. o.
40. Natura humana assumpta est mediante gra­
tia habituali, sicut medio congruitatis, et Spi­
ritu sancto sicut causante, et unione sicut effectu
consequente, m. q. 6. 6. o.
41. In eodem Instanti anima et caro sunt as­
sumptae et unitæ. m. q. 6. I. c. et 3. 4. o. et 5.
c. et q. 33. 2. o. et q. 34. 1. c. et q. 35. 4. c.
42. In eodem instanti anima creata est, caro
concepta et animata, et utraque assumpta est a
Verbo, s. in primo instanti, m. q. 6. 3. 4. o. et
q. 33. 1. 2. 3. o. et q. 35. 4. o.
43. Defectus. Christus assumpsit omnes de­
fectus naturales corporis, communes toti na­
turæ humanæ. ni. q. 12. 4 ad 3. et q. 14. 4. o.
et q. 15. 1. c. et q. 46. 4 ad 3.
44. Christus nullum morbum assumpsit, nec
aliquem defectum non communem omni homini.

— 93 —

Astrologia

INDEX III

Augmentum

m. q. 14. 4. o. er q. Io. 3 ad 2. ct 5, c. et 9
2. Audacia proprie respicit indium, sed bonum
ad 4. et q. 51. 3. c.
ei conjunctum respicit spes. Et similiter de*pe45. Christus nullum defectum contraxit, sed ratio respicit directe bonum, sed malum ei con­
voluntarie assumpsit, in. q. 14. 3. ο.
junctum respicit timor. I 2. q. 45. 2 ad 3. et 4
45. Christus assumpsit defectus corporis neces­ ad 3.
sitate naturæ corporis, non autem coacte, nec
3. Audacia est peccatum contrarium fortitu­
contra voluntatem divinam, nec humanam, m. <dini. 2 2. q. 126. 2 ad 3. et q. 127. 2. o.
q. 14 2. o. et q. 15. 5 ad 1. et ad 2.
4. Audacia contradatur timori, secundum ac­
47. Christus nullum defectum animæ assum­ cessum et recessum circa idem abjectum, spe^
psit, nec contraxit, s. ignorantiam, culpam vel autem secundum contrarietatern objectorum. 1 2.
defectum gratiæ. nu q. I. 1 ad 3. et q. 12. 4 ad .q. 23. 2. c. fi. et q. 45. 1. o. et 3. c. et 2 2. q. 123
3 et q. 14. 1 ad 1. et 3 ad l. et 4. c. ad 2. et q. 3 ad 3. et q. 129. 6 ad 2.
15. o. et q. 31. 7. o. et q. 46. 4 ad 2.
5. Sicut spes est prior quam audacia, ita ti­
ASTROLOGIA - l. et perspectiva non sunt pro­ mor est prior quam desperatio. 1 2, q. 45. 2 ad 2.
prie species mathematic®, sed secundum quid.
6. Sicut ex timore non semper sequitur despe­
1 2. q. 35. 8. c.
ratio, nisi sit intensus, sic nec ex spe audacia,
2. Astrologia et perspectiva sunt magis natu­ nisi sit vehemens. 1 2. q. 45. 2 ad 2.
rales quam mathematicae materialiter, sed fur7. Nullus defectus est per se causa audaciæ,
maliter et principaliter sunt e converso. 2 2. q. sed omnia quæ faciunt spem victori®, vel cale­
faciunt cor. 1 2. q. 25. 3. c. et q. 45. 3. o.
9. 2 ad 3.
8. Omnia quæ sunt nata causare spem vel ex­
3. Astrologus potest prædicere futura deter­
arte anlmæ vel corporis,
minata ut semper vel ut frequenter in suis cau­ cludere timorem, ex par
sis, non autem contingentia ad utrumlibet, l q. sunt causa audaciæ. 1 2Ί. q. 45. 3. c.
115. 4 ad 3. et I 2. q. 9. 5 ad 3. et 2 2. q. 95.
9. Audacia sequitur spem, nec est pars ejus
sed effectus, sicut desperatio respectu timoris.
1. c. et 5. o.
ASTUTIA - 1. est vitium speciale, differens a I 2. q. 25. 3. c. fi. et q. 45. 2. o. et 3. c. et 2 2.
prudentia camis, utens non veris viis vel me­ q. 125. 2 ad 3. et q. 129. 7. c.
10. Audacia non potest esse passio principalis.
diis, sed simulatis. Ideo opponitur prudenti®.
2 2. q. 55. 3. o. et 4. c. et q. 69. 2. c. et q. 97. 13 1 2. q. 25. 4 ad 2. et ad 3. et q. 45. 2 ad 3.
11. Audacia causât tremorem, revocando calo­
ad 3. et q. 111. 3 ad 2.
2. Astutia quandoque dicitur prudentia, et rem ab exterioribus ad interiora, s. ad cor, timor i
e converso. 2 2. q. 55. 3 ad 1. et 4 ad 1. et q. autem ad inferiora. 1 2. q. 45. 4 ad 1.
12. Audacia non causatur ex ira, nisi mediante
92. I a.l 1.
3. Astutia consistit in excogitatione simulat® spe. 1 2. q. 45. 4 ad 3.
13. Audacia est subjective in irascibiii. i. q. 59.
vi®, sed dolus et fraus in executions ejus. 2 2.
q. 55. 4. 5. 0. et q. 69. 2. c. et q. 111. 3 ad 2. I ad 2. et 1 2. q. 23. 1. 2. c.
14. Habentes se bene ad divina, et passi in­
ATHANASIUS - et Gregorius Nazianzenus
tant® auctoritatis fuerunt, ut nemo contraria- justa, habentes cor parvum, et experti sunt audaciores oppositis. 1 2. q. 45. 3. o.
retur eis. i. q. 61. 3. c.
15. Habentes pulmonem sanguineum, et ama­
ATTENTIO - 1. triplex in oratione, s. ad
verba, ad petitionem, et ad Deum, vel ad aliam tores vini sunt audaciores aliis, propter caliditatem ampliantem et extendentem cor. 1 2.
circumstantiam. 2 2. q. S3. 13. c.
2. .Attentio actuali* est necessaria in oratione, q. 45. 3. c. ad I.
16. Audaces sunt promptiores in principio
saltem in principio. 2 2. q. 83. 13. o.
ATTINGERE - 1. naturam superiorem con­ quam in ipsis periculis, sed fortes e converso.
tingit dupliciter, s. objective, et secundum vir­ 1 2. q. 45. 5. o.
AUDIENS - L detractiones peccat, minus ta­
tutem. 1 2. q. 3. 7 ad 3.
2. Attingere Deum tripliciter contingit, s. si- : men quam detrahens, nisi audiat ex odio. 2 2. q.
militudine, operatione, et unione personali. Pri- , 75. 4. o.
2. Auditus duplex, s. interior et exterior. 2 2.
mum convenit omni creatur®, secundum tantum
rationali, tertium vero soli Christo. 2 2. q. 2. 3. c. ' q. 5. 1 ad 3.
3. Auditus deservit disciplinæ, et visus deserATTRIBUI. - 1. Exeo quod aliquid attribuitur ;
alicui, oportet ei attribui omnia quæ sunt de ra- iivit intentioni, i. q. 117. 1. o.
tione ejus. i. q. 28. 3. c.
AUGMENTUM - 1. est motus non continuus
ATTRIBUTA - 1. Dei differunt tantum ratione, I| 1 2. q. 52. 3. c. et 2 2. q. 24. 6 c.
sed fundamentum habent ex natura rei. i. q. 13. I
2. Augmentum formarum tripliciter termina­
4. o. et 1 2. c.
tur, s. ratione formæ, agentis et subjecti. 2 2. q.
2. Plura attributa sunt in Deo, sed unite. 1.1 24. 7. c. et hi. q. 7. 12. c.
q. 13. 4. o. et 12. c..
3. Formæ specific® respectu alterius quædan
3. Attributa essentialia possunt a nobis natu­ i augentur ratione sui et subjecti, ut motus, sani­
raliter cognosci, non autem personalia, i. q. 32. tas, et quilibet habitus: sed absolute ratione
1. o. et q. 39. 7. c.
subjecti tantum ut qualitates sensibiles. Prima4. Ratio attributorum est conceptio intellectus, I rum aliquæ, non omnes, augentur per addltioquam significat nomen, i, q. 13. I. c. et 4. o. 1 nem, non autem secundæ, sed per hoc quod
5. Attributa divina prædicantur de se invicem subjectum magis participat eamdem formair
nominibus prim® intentionis, non autem secun­ 1 2. q. 52. 1. 2. o. et q. 53. 2 ad 3. et q. 66. 1 2.
o. ct 2 2. q. 24. 5 ad 1.
da. i. q. 32. 3 ad 3.
6. Quilibet effectus Dei est a quolibet attri­
4. Scientia augetur secundum intensiones
buto ejus, tamen reducitur ad illud, cum cujus actus dupliciter, s. ex parte subjecti, et secunducn
ratione magis convenit, i. q. 45. 6 ad 3.
I numerum objectorum, sed virtus tantum prime.
AUCTORITAS Dei prævalet rationi humanæ, I modo. 1 2. q. 52. 2. c. et q. 66. 1. o. et 2 2. q.
multo magis quam auctoritas philosophi, rationi 24. 4 ad 1. et 5. c. ad 1.
debili alicujus pueri, i. q. 1. 8 ad 2.
5. Opinio quadruplex de augmento formarur
AUDACIA - 1. includit in se securitatem, l 2. q. 52. 1. c.
icut contrariam privationem. 1 2. q. 45. l ad 3.
6. In magnitudine corporali augmentum esi

— 94

·*··:♦

Λ

Augurium

INDEX ΙΠ

duplex, >. par additionem, m in viventibui,
vel ner intensionem, sicut in rarefactions. I 2.
q. 52, 2 ad I. et 2 2. q. 24. 5 ad I.
7. Motus, manente eacktn specie, augetur tri­
pliciter, s. per additionem temporis, vel vlæ, vel
participatione subjecti. 1 2. q. 52. 2. c.
8. Augms habitum semper facit aliquid in subecto, non quidem formam novam, sed quod sub•ctum perfectius participet formam præexistenent. vel quod amplius se extendat. 1 2. q. 52.
2 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 24. 5 ad 2.
9. Habitus corporales non multum videntur
augeri per additionem, sed per transmutationem
primarum qualitatum, quæ non augentur, nisi
per intensionem ex parte subjecti participantis.
I 2. q. 52. c. fi.
10. Omnis forma augetur, i. suscipit magis et
minus, nisi consistat in indivisibili, ut species numjrl, vel secundum numeros, ut quantitates con­
tinuae, figuræ, et relationes, vel det esse substan­
tiale. I 2. q. 52. 1. 2. o. et m. q. 7. 12.
11. Augmentum formarum nominatur ad simi­
litudinem augmenti corporum. 1 2. q. 52. 1. c.
12. Corpus hominis augetur per additionem ma·
teriæ. i. q. 119. I. c.
AUGURIUM - 1. est divinatio a garritu avium
sumpta, sed auspicium, a motu avium. 2 2.
q. 95. 3. c.
2. Augurium est illicitum in iis quæ non cau­
santur a cælis, vel quæ non pertinent ad aves. 2 2.
q. 95. 7. o.
3. Per avium garritus, et motus, et alias di­
spositiones, possunt futura praecognosci, non si­
cut per causa futurorum eventuum, sed sicut
per signa. 2 2. q. 35. 7. c.
AUGUSTINUS sequitur Platonem, quantum
potest salva fide. i. q. 66. 2 ad 1. et q. 77. 5 ad
3. et q. 84. 5. c. et 2 2. q. 23. 2 ad 1.
AUREOLA MARTYRUM - 1. est simpliciter
potior caeteris, virginum diuturnior, confessorum
vero periculosior. 2 2. q. 152. 5. b. 1. c.
2. Ex ratione operis meritorii, quoddam acci­
dentale præmium debetur essentiali præmio,
quod aureola appellatur. Suppl, q. 9o. 1. o.
3. Cum fructus hoc loco consistat in gaudio di­
spositionis operum, et aureola in gaudio perfe­
ctionis operum, non est idem fructus quod au­
reola. Suppi, q. 96. 2. o.
4. Continentiæ magis debetur fructus quam alii
virtuti, cum ea virtus præcipue hominem liberet
a subjectione carnis, ratione cujus fructus ei re­
spondet. Suppi, q. 96. 3. c.
5. Convenienter assignantur tres fructus tribus
continentiæ partibus; conjugali enim continen­
tiæ tricesimus, viduali sexagesimus, virginali
centesimus fructus debetur. Suppi, q. 96. 4. c.
6. Cum per virginitatem singularis quædam
victoria contra carnem obtineatur, virginibus,
quibus propositum fuit virginitatis perpetuo servandæ, aureola ex merito debetur. Suppi, q. 96.
5. o.
7. Quemadmodum virginibus, sic et martyribus
aureola debetur, tum propter victoriam passio­
num martyrii, tum propter causam pugnæ. Suppi,
q. 95. 6. c.
8. Sicut virgines et martyres, ita doctores au­
reolam consequuntur, propter victoriam quam
obtinent adversus diabolum, per prædicationem
et doctrinam. Suppi, q. 96. 7. o.
9. Quanquam competat Christo aurea, cum
strenue pugnaverit et vicerit, non tamen aureola
ei debetur. Suppi, q. 96. 8. c.
10. Angelis non competit habere aureolam. Sup.
q. 96. 9. o.
11. Cum aureola sit gaudium de his operibus,

i

Avaritia

duorum gratia ea debetur, proprie in mente esse
dicitur, quamvis etiam aliquis decor ex gaudio
aureola? in corpore resultet. Suppi, q. 96. 10. c.
12. Cum virgines, martyres et doctores in per­
petua pugna sint, et victoriam ex ea consequan­
tur, merito eis a>signatæ sunt tres aureolæ. Sup.
q. 96, 11. c.
13. Simpliciter loquendo aureola martyrum est
omnium potissima. Suppi, q. 96. 12. c.
14. Cum meritum sit causa præmii, consequens
e»t ut sicut præmlo præmium est majus, sic au­
reola una major altera esse dicatur. Sup. q. 96.
13. o.
AURUM habet vim lætificandi. 2 2. q. 37. 2
ad 1.
AUSTERITAS - 1. est pars potentialis tempe­
rantiae, s. virtus refrenans loquacitatem. 2 2.
q. 143. c.
2. Austeritas, ut virtus, non excludit omnes
delectationes, sed tantum superfluas, et inordi­
natas. Ideo videtur pertinere ad amicitiam, i.
ad affabilitatem, vel ad eutrapeliam, i. ad jucun­
ditatem. 2 2. q. 168. 4 ad 3.
3. Austera severitate peccata proximi dijudi­
cans ac si ipse esset justus, est superbus, in­
quantum s. aliquis propria peccata parvipen­
dens, seipsum proximo præfert in corde suo. 2 2.
q. 33. 5. c.
AUXILIUM - 1. maximum ad omnia calor et
spiritus sunt animali. 1 2. q. 44. 1 ad 2.
2. Homo non potest habere auxilia et instru­
menta determinata a natura, sicut alia animalia,
quia esset contra complexionem ejus, et etiam
infinitis indiget, i. q. 76. 5 ad 4. et q. 91. 3 ad 2.
et 1 2. q. 5. 5 ad 1.
3. Naturale est cuilibet dolenti uti quocumque
auxilio ad repellendum nocivum præsens, quod
infert dolorem. 1 2. q. 44. 1 ad 2.
4. Dei. Quilibet homo indiget auxilio divino,
et humano. 2 2. q. 129. 6 ad 1.
AVARITIA - 1. quid. Est immoderatus amor
habendi. 2 2. q. 118. 1. 8. c.
2. Avaritia proprie semper est peccatum. 2 2.
q. 118. 1. o. et q. 119. 1. o.
3. Avaritia est peccatum soirituale. 2 2. o.
118.6.0.
4. Avaritia, secundum quod opponitur justitjæ, hoc modo ex genere suo est peccatum mor­
tale. Contingit tamen in hoc genere avaritiæ
esse peccatum veniale, propter imperfectionem
actus. 2. 2. q. 118. 4. o.
5. Avaritia est medium inter peccata pure spi­
ritualia, et peccata pure carnalia. 1 2. q. 72.
2 ad 4. et 2 2. q. 118. 6 ad 1.
6. Avàritia est contra Deum, contra se, et
contra proximum. 2 2. q. 18. 1 ad 2. et 3 ad 1.
7. Subjectum. Avaritia large est in daemonibus,
s. immoderata cupiditas habendi quodcumque
bonum creatum, non autem proprie, i. q. 63.
2 ad 2.
8. Senes sunt naturaliter avari, propter defe­
ctum naturæ eorum. 2 2. q. 118. 1 ad 3. et 5 ad
3. et q. 119. 3. o.
9. Divisio. Avaritia dupliciter importat immo­
derantiam exteriorum, s. in affectu, et in re.
2 2. q. 55. 8 c. et q. 118. I ad 2. et 3. c.
10. Avaritia sumitur dupliciter, s. large pro
omni cupiditate inordinata habendi quodcumque
bonum creatum, et proprie ut est speciale pec­
catum circa possessiones exteriores, i. q. 63. 2
ad 2. et 2 2. q. 118. 2. o. et 5 ad 2.
11. Species. Species avaritiæ sunt septem, s.
parcitas, tenacitas, cymilitas, turpe lucrum,
usura, latrocinium, et alea. 2 2. q. 118. 8 ad 4.
12. Avaritia est vitium capitale, cujus fili»

— 95 —

Ave Maria

INDEX III

Baptismus

sunt septeni, 5. proditio, fraus, fallacia, perju­ ætenüs quibus intendit, ut irguluia, non autem
rium. inquietudo, violentia, et obduratio. 2 2. ut regulans·, secundum eas, quia hoc est pro­
prium rationis superioris. I 2. q. 74. 8 ad I.
q. 55. 8. o. et o. 118. 7. 8. o.
7. Peccatum caret ordine ex parte aversionis,
13. Avaritia, libido, et cupiditas dicuntur tri­
pliciter, scilicet passio habitualis consequens i non autem ex parte conversionis. 1 2. q. 84.3 ad 2.
8. In quolibet peccatore aversio a Deo est prê­
peccatiyn originale, i. fomes, inordinatus appeti­
tus cujuscumque rei vel tantum divitiarum. Pri­ ter intentionem ejus, I 2. q. 77. 6 ad 1. et 8 ad 2.
ma est radix omnis peccati. Secunda est genus et 2 2. q. 39. 1 ad 1. et q. 46. 2 ad 2.
9. Peccata carnalia plus habent de conver­
omnis peccati. Tertia est vitium capitale. 1 2. q.
77. 5 ad l. et o. 82. 4 ad 3. et q. 84. I. b. et 2 2. sione quam de aversione, sed spiritualia e con­
verso. 1 2. q. 73. 5. c,
q. 24. 10 ad 2. et q. 119. 2 ad I.
10. Peccatorum contrarietas est ratione con­
14. Avaritia etiam tertio modo.s. ut est tantum
inordinatus appetitus divitiarum, radix est oin· ! versionis, sed eorum convenientia et reatus,
nium peccatorum. 1 2. q. 84. I. o. et 2. c. fi. ratione aversionis. 1 2. q. 73. 1. o. et q. 113. 2
ad 3. et m. q. 8. 7 ad 3. et q. 86. 3 ad 3. et q. 88.
et 3 ad 1. et 4 ad 4. et 2 2. q. 119. 2 ad l.
15. Avaritia facit homines odiosos, et causatur I. c.
11. Peccato mortali debetur pœna damni infi­
ex nimio amore sui. 1 2. q. 29. 4 ad 3.
16. Gravitas. Avaritia est maximum peccato­ nita, ratione aversionis, sed pœna sensus finita,
rum secundum quid, i. ex parte conversionis, et ratione conversionis. 1 i. q. 87. 4. o. et 2 2. q.
est minimum simpliciter, i. ex parte aversionis. 79. 4 ad 4. et hi. q. 86. 4. c.
12. In peccatis contra virtutes theologicas
2 2. q. 118. 5. o.
17. Avaritia est gravius peccatum prodigalitate, prius est aversio quam conversio, in aliis au­
quia magis repugnat liberalitati; sed inutilior est tem e converso. 2 2. q. 2. I ad I. et 3. c.
13. In odio Dei prius est aversio quam con­
et insanabilior triplici ratiQne, s. quia prodigus
facile est sanabilis per hoc quod declinat ad ae­ versio, in aliis autem e converso. 2 2. q. 34. 2. c.
14. In superbia prius est aversio quam con­
tatem senectutis, quæ est contraria prodigali- j
tati; et per hoc quod pervenit ad egestatem de ' versio, in aliis autem e converso. 2 2. q. 162. 6.
facili, dum multa inutiliter consumit, et sic pau­ c. ad 2. et 7. c.
per factus, non potest in dando superabundare:
et etiam quia de facili perducitur ad virtutem
propter similitudinem, quam ad ipsam virtutem
B
habet. Sed avarus non de facili sanatur, quia 5
habet iis contraria. 2 2. q. 107. 2. c. et q. 118. 1
BALAAM vere prophetavit ex inspiratione
5 ad 3. et q. 119. 3. o.
Dei, licet esset propheta daemonis. 2 2. q. 172. 6.
18. Avaritia superabundat in amando, aequi- ' c. et ad 1.
rendo et retinendo, sed deficit in dando; prodi­
BALLIVUS operatur per regem, et e converso,
galitas autem e converso. 2 2. q. 119. 3. c.
quia est dominus sui actus. Non autem rnartel19. Ex avaritia quandoque nascitur prodigali­ lus operatur per fabrum, i. q. 36. 3 ad 4. et
tas, dum aliquis multa consumit, ad captandum 2 2. q. 90. 1. c.
favorem aliorum, a quibus capiat. 2 2. q. 119.
BALNEUM intrare non licebat antiquitus filio
2 ad 1.
cum patre, ne se invicem viderent nudos. 2 2.
20. Prodigalitas opponitur avaritiae, licet quan­ q. 154. 9. c.
doque secundum diversa sint in eodem, quia de­
BANAUSIA est vitium contrarium parvifinominatur a principali, s. a datione. 1 2. q. 72. centiæ. Et dicitur a fumo, quia quasi ignis
8 ad 3, et 2 2. q. 118. 1 ad 4.
consumit omnia. 2 2. q. 135. 2. o.
21. Comparatio. Avaritia ut est inordinatio
BAPTISMUS - 1. Joannis fuit convenienter
affectus, opponitur liberalitati, sed ut est extra institutus, quadruplici ’<atione, s. primo quia
in re opponitur Justitiae. 2 2. q. 117 principio, oportebat Christum a Joanne baptizari, ut
et q. 118 principio, et 3. o.
consecraret baptismum. Secundo ut Christus per
22. Avaritia ut opponitur liberalitati, habet baptismum Joannis manifestaretur. Tertio ut
vitium oppositum, s. prodigalitatem, non autem suo baptismo assuefaceret homines ad baptismum
ut opponitur justitiae. 2 2. q. 118. 3 ad 3. et q. Christi. Quarto ut ad poenitentiam homines
119. 1. o.
inducens, praepararet ad digne suscipiendum
23. Actus perfectus avaritiae oppositae justitiæ baptismum Christi, m. q. 38. 1. o.
est peccatum mortale, non autem oppositae libe­
2. Baptismus Joannis nominatur ab ipso tri­
ralitati, nisi sit contra charitatem. 1 2. q. 118. ! plici ratione: s. primo quia ipse fuit sui baptismi
4. o.
institutor aliquo modo. Secundo quia nihil in
AVE MARIA exponitur, m. q. 30. 4. o.
illo baptismo efficiebatur, quod Joannes non
AVERSIO. - 1. Conversio potest esse sine aver­ faceret. Tertio quia sibi soli erat datum illius
sione, ut in peccato veniali. 1 2. q. 72. 5. c. et baptismi ministerium, m. q. 38. 2 ad 1.
111. q. 86. 4. 5. c.
3. Baptismus Joannis fuit a Deo per auctori­
2. Si posset esse conversio sine aversione, non | tatem, et a Joanne per ministerium, ni. q. 38.2. o.
esset peccatum mortale. 2 2. q. 20. 3. c.
4. Baptismus Joannis non fuit commendatus
3. In omni peccato mortali est aversio et con-1 aliquo præcepto Dei in sacra Scriptura, quia pa­
versio. 1 2. q. 72. 5. c. et q. 87. 4. o. 2 2. q. 20. 1 rum erat duraturus, m. q. 38. 2 ad 3.
ad 1. et q. 24. 12 ad 4. et q. 162. 6. c. ct m. q. 86. i 5. Baptismus Joannis erat præparatorius ad
4. c. et q. 88. I. c.
baptismum Christi, m. q. 38. 1. 3. o. et q. 70.
4. Ratio materialis peccati mortalis est in con­ 1 ad 3.
versione, formalis autem in aversione. 2 2. q.
6. Baptismus Joannis erat quasi protestatio et
10. 3. c. et q. 110. 4. c. et q. 118. 5. c. fî. et q. 162. professio pœnitentiæ, quam Imponebat bapti­
6. c. et m. q. 86. 4 ad 1.
zatis. in. q, 38. 3 ad 1.
5. In peccato est duplex aversio, s. a regula
7. Baptismus Joannis non imprimebat cha­
rationis, quoad circumstantias, quam sequitur racterem. in. q. 38. 6. c.
alia, s. aversio a Deo. 1 2. q. 73. 7 ad 3.
8. Nec in eo peccata remittebantur, ur. q. 68.
6. Ratio inferior potest averti a rationibus 6 ad 1.

Baptismus

INDEX HI

V. Baptllmus Joannie non conferebat gratiam,
tantum effectum hominis, m. q. 38. 2. c. et
3. o. et G. c.
10. Circumcisio quoad necessitatem instituta
erat ut remedium contra peccatum originale, sed
baptismus Joannis ut assuefaceret ad baptismum
Christi, m. q. 70. I ad 3.
11. Christus Inhibuit apostolis, gentibus evan?eliuni prædicare ante passionem et resurrectio­
nem suam. Unde multo minus conveniebat per
Joannern gentiles ad baptismum admitti, m. qK,
38. 4 ad 3.
12. Christus voluit baptizari baptismo Joannis
a Joanne, sextuplici ratione: s. propter humili­
tatem implendam, ut baptismum Joannis appro­
baret, ut aquas consecraret suæ carnis tactu,
et sic baptismum suum institueret, ut osten­
deret non intéressé quis a quo baptizaretur,
ad exemplum baptismi proponendum illis qui
erant futuri filii Dei per fidem, et ut in baptismo
miracula ostendens evacuaret illorum errorem,
qui Joannern Christo majorem credebant, m.
q. 38. 1. c. et q. 39. 1. 2. o. et 5. c. et q. 66. 5
ad 4. et q. 67. 7 ad 1. et q. 81. 1. c. et q. 84.
7 ad 4.
13.Joannes baptizatus fuit a Christo, m.
q. 38. 6 ad 3.
14. Multi baptizati sunt a Joanne, præter Chri­
stum, non autem omnes, m. q. 38. 4. o.
15. Christus non fuit primus, nec ultimus ba­
ptizatus a Joanne, hi. q. 39. 3 ad 4.
16. Christus baptizatus fuit in Jordane, quia
per ipsum fuit introitus in terram promissionis,
et etiam ipsum divisit Helias. in. q. 39. 4. o.
17. Christus baptizatus fuit tempore conve­
nienti. m. q. 39. 3. o.
18. Nullus levavit Christum de baptismo, quia
non propter se, sed propter alios baptizatus est.
m. q. 67. 7 ad 1.
19. Christo baptizato, aperti sunt cæli qua­
druplici mysterio: s. ut ostenderetur quod de
cetero virtus cælestis baptismum consecraret,
et quod per fidem baptismi inspicimus cælestîa,
quæ sensum et rationem humanam excedunt, et
ut ostenderetur, quod baptizatis patet via ad
cælum, et ut detur intelligi, quod hoc ipsum
quod post baptismum cælum aperitur creden­
tibus, est ex virtute orationis, m. q. 39. 5. o.
et o. 49. 5 ad 3.
20. Christo baptizato, audita est vox Patris,
propter mysterium Trinitatis, hi. q. 39. 8. o. et
q. 45. 4. o. et q. 66. 6. c.
21. Spiritus sanctus apparuit, Christo bapti­
zato, in specie columbæ, quia datur omni ba­
ptizato sine fictione, m. q. 39. 6. o. et q. 46. 4
ad 2,
22. Baptizati baptismo Joannis baptizari tene• bantur baptismo Christi, m. q. 38. 6. o. et q.
66. 9 ad 2.
23. Joannes non baptizavit pueros, nec genti­
les. IU. q. 38. 4 ad 3.
24. Baptismus Joannis cessavit quoad suum
maximum posse, Christo baptizato. Sed totaliter
cessavit Joanne incarcerato, quia ministerium
ejus soli Joanni erat commissum, in. q. 38. 5. o.
25. Baptizato Christo non cessavit baptismus
Joannis, sed tantum eo decollato, m. q. 08. 5. 0.
et q. 39. 3 ad 4.
2έ. Diffinitio. Diversæ diffinitiones baptismi,
m. q. 66. 1. o.
27. Forma baptismi est ista, s. Ego te baptizo
io nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. 111.
q. 60. 8. c. et q. 66. 5. o. et q. 84. 3. c.
28. Forma baptismi secundum Græcos est ista,
s. Baptizetur servus Christi N. in nomine Pa-

tris, et Filii, et Spiritus sancti, hi. q. 60. 8. c,
et q. GG. 5 ad 1. et q, G7. 6. c.
29. Per formam Graecorum perficitur verum
sacramentum baptismi. Et fit ad vitandum anti­
quorum errorem, qui virtutem attribuebant ba­
ptistis. ni. q. 66. 5 ad 1.
30. in forma baptismi, dimittens verbum, ba­
ptizo, nihil agit, m. q. 66. 5 ad 2.
31. Dicens, nos baptizamus, nihil agit. in. q.
66. 5 ad 4. et q. 67. 6, c. ad 2.
32. Ego non est de necessitate formæ bapti­
smi, sed ponitur ad maiorem expressionem in­
tentionis. in. q. 66. 5 ad I. et q. 72. 4 ad 3.
33. Si dicatur, Ego baptizo vos, est baptismus,
sed peccatum est, nisi necessitas cogat, m. q. 66.
5 ad 4. et q. 67. 6 ad 2.
34. Si dicatur, In nomine Trinitatis, nihil agi­
tur. m. q. 66. 6 ad 3.
35. Si dicatur, In nomine genitoris, vel profe­
rantur alia nomina personarum non propria,
nihil agitur. HI. q. 60. 7 ad 2. et q. 66. 5 ad 7.
36. Si dicatur, In nomine Christi, non est ba­
ptismus, nisi reveletur, sicut apostolis, ad amo­
rem Christi, m. q. 56. 6. o.
37. Si in forma baptismi addatur, et beatæ Mariæ, quasi ibi aliquid operetur nomen ejus, nihil
agitur. Si autem intendatur tantum, quod oratio
ejus prosit baptizato, valet, in. q. 60. 8. c. fi.
38. Si nominata tantum una persona Trinita­
tis, baptizandus moriatur, creditur suppleri in­
visibiliter. m. q. 68. 2. 7. 9. o. et q. 82. 4 ad 2.
39. Non dicitur ibi, in nominibus, sed in no­
mine, i. in invocatione, per confessionem exte­
riorem. m. q. 66. 5 ad 6.
40. Si fiat tanta interruptio verborum, vel in­
terpositio, quod intercipiat intentionem bapti­
zantis, tunc non erit una forma, et utraque per se
erit imperfecta, nec sufficiet ad baptismum, si­
cut si dicatur: In nomine Patris, et interponat
baptizans longam fabulam, et postea dicat, et
Filii, non erit baptismus, m. q. 60. 8. o.
41. Si autem fiat ita parva interruptio, vel in­
terpositio verbi non corrumpentis formam, nec
principalem sententiam mutantis, ut si dicat ba­
ptizans: In nomine Patris omnipotentis, aut inter­
positio silentii, aut interruptio tussis, vel alicujus hujusmodi quod intentidnem baptizantis non
discontinuet, erit cum unitate intentionis unitas
formæ. Constat enim, quod continuatio formæ
ex vocibus unitatem habere non potest, cum
oratio sit quantitas discreta, m. q. 60. 8. o.
42. Si dubitatur de aliquo, an sit baptizatus,
debet baptizari sub hac forma: Si non.es bapti­
zatus, ego te baptizo, m. q. 66. 9 ad 4. et q. 68.
7 ad 3. et 11 ad 4.
43. Aqua est materia baptismi, non autem
oleum, sanguis, vinum, nec aliquod elementum,
m. q. 60. 7 ad 2. et q. 66. 3. o. et 5 ad 7. et q. 67.
3. c. et q. 74. 1. c. et 6 ad 2. et q. 84. 1 ad I.
et q. 86. 4 ad 3. et 6. c.
44. Aqua est materia baptismi remota. Sed
ablutio est materia proxima, ideo proprie prædicatur de eo. Non autem aqua, nisi per causam,
m. q. 66. 1. o.
45. Aqua quantumcumque alterata, vel mista
per naturam, vel artem, potest esse materia ba­
ptismi, nisi solvatur species, m. q. 66. 4. o.
46. In aqua mista cum chrismate potest fieri
baptismus, quia non solvitur species aquæ. m.
q. 66. 4 ad 2.
47. Baptismus potest fieri in lixivio, et brodio,
et in aquis sulphureis, ni. q. 66. 4 ad 2. et ad 4.
48. Baptismus potest fieri in qualibet aqua ma­
ris, fluminis, vel paludis, ni. q. 66. 3 ad 4. et 4
ad

— 97 —
7 — Summa Theologica. -VI.

Baptismus

Baptismus

INDEX III

• 49. Baptismo facto in mari, illa tantum aqua
consecratur, quæ venit ibi in usum. in. q. 74. 2
ad 2.
50. Baptismus potest fieri ex aqua luti, non
autem ex luto. ni. q. 66. 4 ad 2.
51. Baptismus non potest fieri in aquis artifi­
cialibus, vel alchimiæ, vel rosarum, ni. q. 66.
4 ad 5.
52. Chrisma non est de necessitate baptismi,
sed quodam modo perficit baptismum, μι. q. 64.
4. c.
53. In baptismo non aqua, sed lotio est sa­
cramentum tantum, justificatio est res tantum,
sed character utrumque. 111. q. 66. 1. o.
54. Si sacerdos sit in tali loco, quod non pos­
sit habere aquam de fontet vel rivo, vel aliunde,
fodiat terram, si possit Invenire. Et si non po­
terit habere, imploranda est bonorum omnium
largitoris gratia. Si enim sacerdos facit quod po­
test» et quod non potest committit Deo, tunc ipse
Deus invisibiliter supplet defectum. Et sic potest
sacramentum baptismi alicui deesse re, sed non
voto, sicut cum aliquis baptizari desiderat, et ali­
quo casu prævenitur morte, antequam baptismum
suscipiat. Et talis sine baptismo actuali potest
salutem consequi, propter desiderium baptismi,
quod procedit ex fide per dilectionem operante,
>er quam Deus hominem interius sanctificat, cuus potentia sacramentis visibilibus non alligaur. m. q. 68. 2. 7. 9. o. et q. 82. 4 ad 2.
55. MODts. Baptismus potest fieri per asper­
sionem, effusionem et immersionem in aqua. ut.
q. 66. 7. 0.
56. Sufficit quod caput immergatur in bapti­
smo. 111. q. 66. 7 ad 3.
57. Trina immersio non est de necessitate, ta­
men debet fieri, m. q. 66. 8. 0.
58. Si trina immersio sit intenta, non perfici­
tur baptismus, nisi in tertia. Si autem una inten­
datur, perficitur in ea. hi. q. 66. 8 ad 3. et q. 78.
6 ad 2.
59. Sermo dirigitur ad non intelligentem, quia
in baptismo et in aliis sermo efficit quod signi­
ficat. ni. q. 66. 5 ad 3.
60. Quæ pertinent ad ritum et solemnitatem
baptismi, fiunt ad devotionem, et instructionem,
et contra dæmones. in. q. 66. 10. c.
61. Solemnitas cæremonîæ, et ritus non sunt
de necessitate baptismi, sed fiunt ad devotionem,
instructionem, et contra dæmones. in. q. 66.
10. 0.
62. Baptismus, quoad solemnitatem, habet tem­
pus determinatum, s. sabbatum ante Pascha, et
ante Pentecosten: non autem quoad substantiam
ejus, et necessitatem, in. q. 66. 10 ad 1,
r'·
- “
.....................
63. Baptismus
non debet
iterari, m. q. 49.
3 ad 2. et q. 66. 9. o. et q. 67. 3 ad L et 4 ad 3.
et 5. 6. c. et q. 71. 2 ad 3. et q. 80. 10 ad 1. et
q. 82. 8. c. et q. 83. 3 ad 3. et q. 84. 10 ad 1.
et ad 5.
64. Baptismus est sacramentum maxime ne­
cessitatis. in. q. 65. 3 ad 4. et q. 67. 1 ad 3. et
2 ad 3. et 3. c. ad 3. et 5 ad 3. et q. 68. 1. 2. o.
et q. 72. 2 ad 4. et q. 78. 1 ad 4. et q. 82. 1 ad 3.
65. Necessaria fuit institutio baptismi, quia
circumcisio sanctificabat removendo tantum, nec
ita efficaciter sicut baptismus, m. q. 70. 4. c.
ad 5.
66. Singulari personæ baptismus quidem sim­
pliciter et absolute est necessarius ad salutem,
œnitentia autem supposito peccato mortali post
aptismum. Sacramentum autem ordinis est ne­
cessarium Ecclesiæ ad gubernandum. Sed neces­
sitate congruentiæ, confirmatio quodam modo
perficit baptismum, extrema unctio poenitentiam,

C

Baptismus

matrimonium vero ecclesiæ multitudinem per
propagationem conservat, m. q. 65. 4. c.
6/. Forma baptismi, et usus debitæ materiat
sunt de necessitate hujus sacramenti, non autem
benedictio aqu.e, et alia hujusmodi, sed perti­
nent tantum ad solemnitatem ejus. ut. q. 66. 3
ad 5. et 10. c. et q. 67. 3 ad 2.
68. Baptismus fuit institutus quoad materiam
in baptismo Christi. Sed necessitas ejus decla­
rata est Joannis tertio, usus autem ejus incepit,
quando misit apostolos, m. q. 66. 2. o. et q. 7o. 5
ad 4.
69. Baptismus fuit in praecepto omnibus statim post passionem Christi, non autem ante. m.
q. 66. 2. o.
70. Omnes tenentur baptizari, hi. q. 68. 1. o.
et q. 70. 2 ad 3. et ad 4. et q. 84. 5. c.
71. Nullus potest salvari sine baptismo In actu,
vel in proposito. 1 2. q. 113. 3 ad 1. et hi. q, 68.
2. o. et q. 72. 6 ad 1.
72. Intentio propria est necessaria in bapti­
zando habente usum rationis, in non habente au­
tem sufficit intentio Ecclesiæ. m. q. 68. 7. o. et
8 ad 3. et 9 ad 1. et 12. c. ad 1. et q. 69. 1 ad 2.
et 9. c. et q. 71. 3 ad 3.
73. Intentio est necessaria in baptizante, m.
q. 66. 8. ad 3.
74. Baptismus est protestatio fidei, hi. q. 66.1
ad 1. et q. 78. 3 ad 6.
75. Baptismus dicitur sacramentum fidei, quia
fides Ecclesiæ, et ejus qui baptizatur, operatur
ad efficaciam baptismi, et etiam baptizati pro­
fitentur fidem. 1 2. q. 102. 5 ad 3. et in. q. 39.
5. c. q. 66. 1 ad 1. et 3. c. et q. 68. 1 ad 1. et 4
ad 3. et q. 70. 1. c. ad 3. et 2. c. et q. 71. 1. c. ad
3. et q. 73. 3 ad 3. et q. 78. 3 ad 6.
76. Fides est necessaria in baptizandis adultis,
quoad gratiam, non autem quoad characterem,
ni. q. 68. 8. o. et q. 71. 3 ad 3.
77.* Noviter baptizatis non indicitur jejunium
usque ad Pentecosten. Et hoc ostendit, quod non
sunt de necessitate ad difficilia cogendi, ante­
quam per Spiritum sanctum interius ad hoc in­
stigentur, ut difficilia propria voluntate assu­
mant. 2 2. q. 189. 1 ad 4.
78. Fides non est necessaria in baptizantibus.
ΙΠ. q. 64. 9. o. et q. 68. 8. c.
79. In habentibus usum rationis baptizandis
requiritur contritio, sive devotio, quoad rem sa­
cramenti, sed intentio sive voluntas quoad sa­
cramentum. m. q. 68. 7 ad 2. et q. 86. 2 ad 1.
80. Confessio non est de necessitate baptismi.
Hi. q. 68. 6. o.
81. Ad baptismum non requiritur manus impo­
sitio. m. q. 84. 4. c. ad 2.
82. Baptizati tenentur ad restitutionem male
ablatorum, ni. q. 68. 5 ad 3.
83. Prima causa et auctoritas efficaciae bapti­
smi est Trinitas, sed secundaria et meritoria
est passio Christi, in. q. 66. 5. c. ad 5.
84. Causa baptismi duplex, s. principalis, dans
virtutem ei, i. Trinitas, et instrumentalis, s. mi­
nister. m. q. 66. 5. c. et 8. ad 1. et q. 67. 4 ad &
85. Sacerdos est proprius minister hujus sacra­
menti, non autem diaconus, nisi In necessitate.
Hi. q. 67. 1. 2. o. et 3 ad 1. et ad 2.
86. Baptismus solemniter celebratus debet
sumi a presbytero curato, vel ejus vice. m. q. 67.
4 ad 2.
87. Sacerdos malus baptizans peccat mortali­
ter, nisi in necessitate, et sine solemnitate. m. q.
64. 6 ad 3.
88. Recipiens baptismum, vel alia sacramenta
a ministro malo non præciso non peccat, nisi
communicet ei in peccato, s. inducendo eum ad

— 98 —

Baptismus

INDEX III

isinist rand unh 2 2. q. 39. 4 ad 1. et in. q. 64, 6
*J 2.
89. Omnis homo cujuscumque sexus, vel cul·
m, etiamsi slt Judæus vei paganus, potest bantiure in necessitate, $1 desit minister aptlor. 2 2.
q. 39. 4 ad 1. et q. 100. 2 ad 4. et in. q. 67, 3. 4.
5.0. et 8. ad I. et q. 82, 1 ad 3. et 7 ad 2.
90. SI laicus vel muller sine necessitate baptiwt, peccat, et cooperans ci, scd non reiteratur,
in. q. 57. 3 ad 1. et 4 ad 3.
91. SI laicus præsente clerico, ve! non sacereos, præsente sacerdote, vel mulier præsente
siro baptizent, peccant, ni. q. 67. 4. o.
92. Unus potest simul plures baptizare, si sit
necessitas, ui. q. 66. 5 ad 4. et q. 67. 6 ad 2.
93. Plures non possunt eumdem baptizare, m.
q. 66. 5 ad 4. et q. 67. 6. o.
94. Si unus est mancus, et alter mutus, non
possunt baptizare, m. q. 66. 5 ad 4. et q. 67.
o ad 3.
95. Nullus potest se baptizare, tamen propter
contritionem et devotionem salvaretur, ni. q. 66.
5 ad 4. et q. 68. 2. o. et 7. o. et q, 82. 4 ad 2.
96. Pueri sunt baptizandi. 1 2. q. 113. 3 ad 1.
et m. q. 39. 3 ad 1. et q. 68. 9. o.
97. Pueri baptizantur in fide militantis Eccle­
siæ, quæ si per impossibile deficeret, suppleret
Ecclesia triumphans, m. q. 68. 9. o. et 12. c. ad
l. et a. 69. 6 ad 3. et 8. c. et q. 71. 1 ad 2. et
3 ad ό. et q. 73. 3. c.
98. Pueri infidelium, antequam habeant usum
rationis, non sunt baptizandi, invitis parentibus,
2 2. q. 10. 12. o. et m. q. 68. 10. o.
99. Baptismus debet differri in adultis, ad pro­
bationem, instructionem et reverentiam, non
autem in pueris, m. q. 68. 3. o.
100. Infidelitas aliorum non nocet baptizandis,
nec alia peccata, sed tantum propria, in. q. 68. 9
ad 2. et q. 69. 6 ad 4.
101. Amentes et furiosi a nativitate, et conti’ nue, sunt baptizandi, non autem alii, nisi quando
habentes usum rationis, volunt. 1 2. q. 113. 3 ad 1.
et in. q. 68. 12. o.
102. Manens in proposito peccandi non debet
baptizari, m. q. 68. 4. o. et 8 ad 4.
103. Dormientes non sunt baptizandi, nisi pro­
pter periculum, et nisi prius voluerint. 1 2. q.
113. 3 ad 1. et ad 2. et m. q. 68. 12 ad 3.
104. Baptizati ab hæreticis in forma Ecclesiæ
non debent rebaptizari, m. q. 66. 9 ad 3.
105. Puer in utero matris non est baptizandus.
m. q. 68. 11. o.
106. Mater viva non debet scindi, ut puer ba­
ptizetur. m. q. 68. 11 ad 3.
107. Apparente aliquo membro, si imminet pe­
riculum, debet baptizari puer, rebaptizandus,
nisi sit caput, in. q. 66. 7 ad 3. et q. 68. 11 ad 4.
108. Brutum non potest baptizari, m. q. 68.
12 ad 2.
109. Baptizatus debet levari de fonte ab aliquo
docto in divinis, m. q. 67. 7. o.
110. Levantem baptizatum, non oportet esse
doctum in divinis, nisi imminente periculo, m.
q. 67. 8 ad 1.
111. Levans de fonte tenetur baptizatum in­
struere de fide, si sint inter fideles, vel nisi pa­
rentes suppleant, ni. q. 67. 8. o. et q. 71. 1 ad 3.
112. Levans de baptismo assumit sibi officium
nutricis et pædagogi. in. q. 67. 7. o. et 8. c.
113. Levans baptizatum debet esse tantum
unus principalis, sed possunt esse alii coadjutores.
ΠΙ. q. 67. 8 ad 3.
114. Non baptizatus non potest aliquem levare
de fonte, m. q. 67. 8 ad 1.
115. Pater non debet levare proprium filium

Baptkmui

de baptismo, nisi in necessitate, hi. q. 67. 3
ad 2.
116. Levatio non est de necessitate, sed fit pro­
pter imbecillitatem animæ, et non corporis, m.
q. 67. 7. o. et 8 ad 1.
117. Baptismus est janua omnium sacramento­
rum, inquantum est causa: s. characteris, et gratlæ. m. q. 63. 6. c. et q. 68. 6. c. et q. 73. 3. c.
118. Per baptismum aperitur janua paradisi,
m. q. 39. 5. o. et q. 69. 5 ad 1. et 7. o.
119. Introitus In regnum Dei non est nisi per
baptismum aquæ in re, vel in voto, vel in figura,
ui. q. 69. 5 ad 1.
126. Baptizatus adscribitur ad duo, s. ad cœtum
fidelium, et ad sacramentorum participationem,
m. q. 63. 6. c. et q. 67. 2. c. et q. 70. 1. c.
121. Baptismus habet vim llluminatlvam, et fœcundativam ad bona opera, in, q. 65. 1 ad 3.
et a. 67. 1 ad 2. et q. 69. 5. o.
Iz2. Pueri salvantur per solum baptismum sine
aliis sacramentis, et aliquis moriens statim post
baptismum statim volat ad cælum. m. q. 65. 4.
c. et q. 68. 2 ad 2.
123. Pueris baptizatis subvenit meritum Christi
ad beatitudinem consequendam, licet desint eis
merita propria, et usum liberi arbitrii non ha­
beant, eo quod per baptismum sunt Christi mem­
bra effecti. 1 2. q. 5. 7 ad 2. fi. et q. 113.
3 ad 1.
124. Circumcisioni succedit baptismus, tanquam
perfectum imperfecto. 1 2. q. 102. 5 ad 3. et q.
103. 3 ad 4. et q. 70. 2 ad 3. et ad 4.
125. Circumcisio erat imperfecta respectu ba­
ptismi, quoad significationem, efficaciam, et
utilitatem. Quæ non erat etiam ita communis, quia
habebat populum, sexum, et tempus determina­
tos. m. q. 70. 2 ad 3. et ad 4.
126. Baptismus et circumcisio conferebant gra­
tiam. Sed ille ex sua virtute ut Instrumentum
passionis Christi jam perfectæ; illa vero ut si­
gnum fidei passionis futuræ. m. q. 70. 4. c. fi.
127. In baptismo amplior gratia datur quam
in circumcisione, m. q. 70. 4. c. fi. ad 5.
128. Baptismus ante passionem Christi, si fuis­
set, non aperuisset januam paradisi, conferendo
etiam eamdem gratiam sicut prius. Et si nunc cir­
cumcisio haberet locum, aperiret eam. m. q. 69.
7 ad 2. et q. 70. 4 ad 4.
129. Baptismus continet perfectionem salutis
non autem circumcisio, sed significabat eam, ut
fiendam per Christum, m. q. 70. 4. o.
130. Gratia baptismalis sufficit ad concupiscen­
tiam totaliter reprimendam, et ad merendum,
non autem gratia in circumcisione data. m. q. 70.
4. c. fi. ad 5.
131. Omnibus rite baptizatis etiam pueris con­
feruntur gratia et virtutes, et in habentibus au­
gentur. 2 2. q. 47. 13 ad 3. et m. q. 69. 3. 4. 5. c.
et 6. o. et q. 71. 3. c.
132. Omnes pueri æqualem gratiam consequun­
tur per baptismum, adulti autem inæqualem, se­
cundum gradus devotionis, m. q. 69. 8. c. et q.
89. 2 ad 2.
133. Effectus baptismi duplex, s. primus, i.
character, et secundus, s. gratia, m. q. 68. 8. c.
et q. 69. 10. c.
134. Per baptismum homines adoptantur in
filios Del. m. q. 39. 8 ad 3.
135. Per baptismum homo regeneratur ad vi­
tam spiritualem, m. q. 39. 5. c. fi. et q. 62. 2. c.
et q. 65. 1.2. c. et q. 66. 1 ad 1. et 3. c. et 9. c. ad
5. et q. 67. 3. c. et 7. c. et q. 68. 1. c. et 9 ad 1.
q. 69. 5. 8. c. et q. 72. 1. c. et 4 ad 3. et o. 6. c.
et 9 ad 1. et 11 ad 2. et q. 73. 1. c. et 3. c. ad
3. et 5 ad 1. et q. 79. 3 ad 2. et 8 ad 2. et q. 80.

— 99 —

r

Baptismus____________________

INDEX III

Baptismus

10 ad 1. et q. 84. 6. c. ct 10. c. ad 5. et q. 85. Uter tollit usque ad beatitudinem. m. q. 39. 5. c.
4 ad 3. et 5. c. fi.
et q. 86. 5. c. fi.
136. Effectus baptismi duplex, scilicet per se,
157. Baptismus absolvit ab omni pœna. rn. q.
id est, generatio m vitam spiritualem, et per 68. 5. o. et q. 69. 2. o. ct 7. c. et 10 ad 3. et q. 70.
accidens, id est, præservatio a peccato. Primus 4 ad 5. et q. 79. 5 ad 1. et q. 84. I ad i. et q..86,
H
omnibus æquallber confertur secundum se, non 4 ad 3.
autem secundus, m. q. 69. 8.
158. Baptismus non tollit pœnam hominis. Ideo
137. Per baptismum homo fit membrum Chri­ homicida potest puniri, licet piuin esset ei par­
sti, ideo poena quam Christus sustinuit, reputa­ cere. ui. q. 69. 2 ad 3.
tur ei ad satisfactionem. I 2. q. 5. 7 ad 2. et m.
159. Fictio non removetur per baptismum, sed
q. 48. 1. c. et q. 49. I. c. et ς.ώ. I. 2. c. et q. 68. per poenitentiam, m. q. 69. 9 ad 2. et 10 ad 2.
1. c. et 5 ad 1. et q. 69. 2. c. ad 1. et 3. 4. 5. 6. et ad 3.
10. c. et q. 73. et 3 ad I
160. Ad effectum baptismi exequendum in ficto
ratur Chri- - concurrit per se baptismus, sed poenitentia per
. ct 2. 4. c. accidens, removendo fictionem, m. q. 69. 10
et 5. c. ad 1. et q. 69. 2. 3. 4. c. et 5. o. et 7 ad 1.
139. Fides incorporat Christo mentaliter, ba- ·
161. Fictio mortalis impedit simpliciter effe
ptismus autem corporaliter, sine cujus propa- j ctum baptismi, sed venialis, uoad venialia tan
sito neutrum fieri potest, m. q. 69. 5 ad 1.
i tum. m. q. 69. 3. o. et q. 87 J ad 2.
140. Baptismus est sacramentum passionis,
162. Fictione recedente, baptismus habet pro­
et mortis Christi, m. q. 73. 3 ad 3.
prium effectum, m. q. 69. 10. o.
141. in baptismo homo participat totaliter vir- |
163. Aliquis dicitur ad baptismum fictus acce­
tutem passionis Christi, non autem in pœniten- ; dere quadrupliciter, s. non credens, contemnes
tia. m. q. 86. 4 ad 3.
baptismum, non servans ritum Ecclesiae, et in­
142. Baptismus configurat Christo passo per devotus, L non volens sacramentum, et rem sa­
immersionem, resurgenti per nitorem aquæ, cramenti. Ui. q. 69. 9. c.
ascendenti per levationem, m. q. 66. 2. 3. 9. c. ;
164. Indispositio voluntatis contraria gratiæ
143. Ante baptismum actualiter susceptum, impedit secundum effectum baptismi, s. gratiam;
aliquis rem baptismi consequitur, ex proposito non autem primum, s. characterem, m. q. 69. 9.o.
suscipiendi baptismum, m. q. 68. 2. o. et 3. c. j
165. Error circa baptismum non impedit acce­
et q. 80. 1 ad 3.
I ptionem characteris, dummodo intendat facere
144. Homo per baptismum in mortem Christi | vel accipere quod Ecclesia dat, licet credat illud
baptizatur, et ei commoritur et consepelitur. 2 2. nihil esse. m. q. 64. 9 ad 1. et q. 68. 8 ad 3.
q. 147. 5. c. et m. q. 49. 3 ad 2. et q. 51. 1. c. et q.
166. Baptismus triplex, s. sanguinis, flaminis
61. 1 ad 2. et q. 66. 3. c. et 9. c. ad 5. et q. 68. et fluminis. Π1. q. 66. 11. o.
5. 7. c. et q. 80. 10 ad 1. et q. 86. 4 ad 3.
167. Baptismus sanguinis est melior et effica145. Efficacia baptismi est a passione Christi, cior cæteris baptismis, in. q. 66. 12. o.
et a Spiritu sancto, m. q. 66. b. c. ad 1. et 10
168. Baptismus sanguinis includit baptismum
ad I. et 11. c. ad I. et 12. c. et q. 69. 1. o.
| flaminis, non autem e converso, in. q. 66. 12 ad 2.
146. Baptismus datus a meliori non est melior, I
169. Baptismus sanguinis supplet baptismum
quia efficaciam habet ex merito passionis Christi, fluminis, in necessitate solum, m. q. 66. 11. o
et non alterius, m. q. 64. I ad 2. et q. 82. 6 ;
170. Baptismus sanguinis et flaminis non sunt
ad 2.
sacramenta, quia conveniunt cum sacramento
147. Effectus principalis baptismi est delere in causando, non autem in significando, m. q. 66.
peccata, m. q. 39. 5. c. fi. et q. 79. 5 ad 1.
11 ad 2. et 12 ad 1.
148. Remissio culpæ fit in baptismo virtute
171. Poenitentia dicitur baptismus flaminis,
materiæ, sed principalius virtute formæ, ex qua I quia sine baptismo sufficit ad salutem, in neces­
etiam materia virtutem recipit, m. q. 86. 8. c. sitate tantum, in. q. 66. 11. c.
149. Effectus baptismi est tollere omnia peccata
172. Pueri non possunt salvari sine baptismo
præterita et præsentia, non autem futura, m. q. sanguinis vel fluminis. 1 2. q. 113. 3 ad 1. et m.
69. JO ad 3.
q. 67. 3. c. et q. 68. 3. c. et q. 73. 3. c.
150. Baptismus impedit peccata futura, ne
173. Baptismus sanguinis non imprimit chara­
fiant, in. q. 68. 3 ad 3.
cterem, quia non habet efficaciam baptismi sa151. Baptismus omnibus æqualiter aufert cramentalis, sed meritum, m. q. 66. 11 ad 2. et
omnem culpam, et omnem pcenam. m. q. 67. 12. c. ad 1.
3. c. et q. 68. 2 ad 2. et q. 69. 8. o.
174. Baptismus sanguinis liberat ab omni culpa
152. Baptismus principaliter ordinatus est con­ et omni poena, ex virtute passionis Christi, cui
tra peccatum originale, m. q. 66. 9. c. fi.
conformat. 2 2. q. 124. 1 ad 1. et ni. q. 68. 2 ad 1.
153. Baptismus delet omnem culpam origina­ et q. 87. 1 ad z.
lem, et mortalem, et quandoque venialem, m.
175. Baptizatus baptismo flaminis consequitur
q. 68. 7 ad 3. et q. 69. 1. o. et 4. c. ad 2. et 7. c. et emundationem, sed accipiens sacramentum con­
8 ad 1. et 10. c. ad 2. et q. 70. 4 ad 5. et q. 71. sequitur majorem gratiam, ni. q. 69. 1 ad 2. et
3. c. et q. 79. 5 ad 1. et q. 84. 1 ad I. et 4. c. et 4 ad 2. et q. 80. 1 ad 2. et q. 90. 3 ad 2.
q. 87. 1 ad 1.
176. Baptismum debet præcedere catechismu*.
154. Baptismus statim tollit poenas et infectio­ in. q. 71. o.
nes peccati originalis, quoad personam non au­
177. Unctio triplex in baptismo, s. oleo cate­
tem quoad naturam, nisi in fine. 1 2. q. 81. 3 ad chumenorum, et bis chrismate, i. q. 66. 10 ad 2.
2. et q. 85. 5 ad 2. ct q. 87. 7 ad 1. et q. 109. 8. 9. et q. 71. 3 ad 4. et q. 72. 11 ad 3.
c. ad Î. et 10. c. ad 3. et 2 2. q. 104. 6 ad 1. et
178. Baptizati liniuntur chrismate in fronte
II!. q. 49. 3 ad 3. et q. 52. 5 ad 2. et q. 68. I ad 2. ne erubescant, m. q. 72. 9. c.
et q. 69. 3. o. et 7 ad 3.
179. Aures baptizandorum liniuntur sputo, ut
155. Per baptismum fomes mitigatur, ne domi- aperiantur ad verbum Dei, nares vero ad odorem
netur. m. q. 66. 3. c. et q. 69. 4 ad 3.
bonæ famæ, non autem oculi, quia pertinent ad
156. Baptismus per gratiam minuit fomitem, inventionem, per quam non habetur fldes ni.
inquantum inclinat in contrarium, sed non tota- q. 71. 2. 3. c.

Barnabas

INDEX III

180. Sal ponitur in os baptizandi, ut habeat di­
scretionem In sermone fidei, in. q. 71. 2. c.
181. Baptizatis datur vestis alba, In signum re­
surrectionis ftituræ, et puritatis conservandae.
Hi. o. 66. 10 ad 3. et q. 71. 3 ad 4.
Iw. Eorum quæ fiunt post baptismum, aliqua
tantum significant, ut vestis alba, novitatem
>itæ, aliqua etiam efficiunt, ut unctio in vertice,
conservationem gratlæ baptismalls. m. q. 71. 3
ad Λ·.·ί i
.
·■ ' '
11
183. Baptismus est unus tantum simpliciter,
<ed secundum quid sunt novem, quia diluvium,
transitus maris, et lotiones legis, erant figuræ;
iptismus Joannls dispositio, baptismus Christi
causa efficacia, baptismus sanguinis et flaminis,
et poenitentia secundum proportionem effectus,
et baptismus aquæ et spiritus, m. q. 66. 11 ad 3.
et q. 70, 1 ad 2. et ad 3.
184. Pro baptismo non debet committi sintonia. 2 2. q. 100. 2. c, ad 1.
185. Pharisæorum. Baptismata Pharisæorum
erant vana, ad munditiam carnis tantum ordi­
nata. I. q. 38. 1 ad 3.
BARNABAS et Paulus discordaverunt prae­
ter intentionem eorum, providentia Del. 2 2. q.
37. I ad 3.
BARTH0L0M2EUS miraculose occultabat se,
et se ostendebat sicut volebat, m. q. 54. 1 ad 2.
BASILISCUS non interficit visu, sed vapore,
sicut menstruata inficit speculum, i. q. 117. 3 ad 2.
BEATITUDO - 1. est operatio et ultima per­
fectio. 1 2. q. 3. 2. o. et 5 c. et q. 55. 2 ad 3.
2. Beatitudo est vita ætema, non quidem esse,
<ed operatio, i. q. 10. 3. c. et q. 18. 2 ad 3. et
q.
12.
3. 2 ad 1. et 2 2. q. 18. 2 ad 2.
3. Visio Dei per essentiam est tota essentia
beatitudinrs. i. q. 1.4. c. et q. 12. 1. c. et 4.o. et
6. C. et 8 ad 4. et q. 26. 2. 3. o. et q. 62. 12. 9.
c. et 1 2. q. 3. 4. 8. o. et q. 4. 4. 5. c. et q.5. 1.
4.5. c. et 2 2. q. 2. 3. c. et q. 5. 1. c. et q. 173.
1. c. et 180. 4. c. et ni. q. 52. 5. c. et q. 59.
5 ad 1.
4. Gloria essentialis beatitudinis est quam ha­
bet homo non apud hominem, sed apud Deum.
1 2. q. 2. 3 ad 1. et q. 4. 8 ad 1.
5. Beatitudo est summum bonum. I. q. 26. 3
ad 1. et 1 2. q. 3. 1 ad 2. et q. 5. 2 ad 2. et q. 19.
9. c.
6. Beatitudo habet rationem præmii. 1. q. 26.
1 ad 2. et q. 62. 4. c. et 1 2. q. 2. 2 ad 1. et q. 5.
7. c.
7. Beatitudo est finis rationalis naturæ tan­
tum. i. q. 23. 1. c. ad 2. et q. 26. 1. 2. c. et q.
62. 1. 4. c. et 1 2. q. 3. 1 ad 3. et q. 55. 2 ad 3.
et q. 69. 1. c. et 2 2. q. 118. 7. c.
8. Beatitudo, ut finis quo, est aliquid creatum,
non autem ut fmis'quod. i. q. 20. et 3. o. et 1 2.
q. 3. 1. o.
9. Beatitudo est ultima perfectio hominis, i.
q. 62. 3. 4. c. et q. 73. 1. c. et 1 2. q. 3. 2. c. ad
4. et 6. c.
10. Beatitudo est proprium hominis bonum.
1 2. a. 6. principio.
11. Beatitudo est bonum perfectum naturæ
intellectualis, apprehensum per intellectum, i. q.
26. 1 2. c. et 1 2. q. 3. 2 ad 2.
12. Beatitudo est status omnium bonorum con­
gregatione perfectus, secundum Boetium, i. q.
26. 1 ad 1. et 1 2. q. 3. 2 ad 2. et 3 ad 2. et q. 4.
7 ad 2.
13. Beatitudo nihil aliud est quam gaudium de
seritate. 1 2. q. 3. 4. c..fi.
14. In vita activa quæ circa multa occupatur,
est minus de beatitudine quam in contemplativa,
quæ versatur circa unum, s. circa veritatis con­

Beatitudo

templationem. 1 2. q. 3. 2 ad 4 et 5. c. et q.
4. 7. c.
15. De ratione beatitudinis sunt tria, s. bonum
perfectum, per se sufficientia et delectatio. 2 2,
q, 118. 7. c.
16. Beatitudo consistit in duobus, s. in visione
Dei, et delectatione fruitionis. 1 2. q. 3. 4. c.
17. Essentia beatitudinis consistit in actu
intellectus, sed delectatio ejus in voluntate, f.
26. 2. o. et 3. c. et 1 2. q. 3. 4. o. et q. 11. 1 ad I.
18. Beatitudo consistit in contemplatione veri­
tatis, et maxime Del. 2 2. q. 167. 1 ad 1.
19. Beatitudo vitæ præsentis secundum Aristo­
telem consistit in operatione perfectissima, ra­
tione potentiæ, habitus et objecti, i. q. 62. 1. c.
et q. 88. !.· c. co. 2. et 1 2. q. 3. 5. c.
20. Beatitudo et miseria sunt principaliter In
anima, secundario autem in corpore, in. q. 15.
10. c. ad 2.
21. Beatitudo ,consistit in conjunctione ad
Deum, et miseria in recessu a Deo. 1 2. q. 3. 3.
c. et 7 ad 2. et 8. c.
22. In quibus non est. Beatitudo ultima, vel
miseria, non consistit in bonis vel malis praesen­
tis vitæ. 1 2. q. 5. 3. o.
23. Beatitudo non consistit in divitiis. 1 2. q. 2.
1. o.
24. Nec in honoribus. 1 2. q. 2. 2. o.
25. Nec in fama seu gloria humana. 1 2. q. 2.
3. o.
26. Nec in potestate. 1 2. q. 2. 4. o.
27. Nec in aliquo bono exteriori, nec in omni­
bus simul. 1 2. q. 2. 4. o.
28. Nec in bonis corporis. 1 2. q. 2.5. o. et q.
3. 3. c. et q. 4. 6. ad 1.
29. Nec in parte sensitiva.
1 2. q.3. 3. o.
30. Nec In voluptate. 1 2. q. 2. 6.o.
31. Nec in aliquo inhærenti animæ.I 2. q. 2.
7. ο.
32. Nec in habitibus virtutum. 1 2. q. 3. 2. c.
33. Nec in operatione transeunte in exteriorem,
materiam. 1 2. q. 3. 2 ad 3.
34. Nec in actu voluntatis, i. q. 26. 2 ad 2. et
1 2. q. 3. 4. o. et q. 4. 2. c.
35. Nec in intellectu pratico principaliter, sed
in speculativo, i. q. 26. 2. o. et 1 2. q. 3. 5. o.
36. Nec in consideratione scientiarum specu­
lativarum. 1 2. q. 3. 6. o. et 1 2. q. 167. 1 ad 1.
37. Consideratio scientiarum speculativarum
est quædam participatio veræ et perfectæ beati­
tudinis, non autem substantialis beatitudo. 1 2.
q. 3. 6. c. fi. et q. 66. 3 ad 1. et 5 ad 2. et 2 2. q.
180. 4. c.
38. Nec consistit in contemplatione angelorum.
1. q. 64. 1 ad 1. et q. 89. 2 ad 3. et 1 2. q. 3. 7.
o. et 2 2. q. 167. 1 ad 1.
39. Nec in cognitione Dei, quæ habetur per
demonstrationem. 1 2. q. 66. 5 ad 2.
40. Nec in aliquo creato, i. q. 12. 1. c. et q. 82.
2. c. et q. 89.2 ad 3. et 1 2. q. 3. 8. o. et 2 2. q. 85.
2. c.
41. Nec in cognitione cujuslibet veri, sed in
cognitione perfecta summæ veritatis, i. q. 26. 2.
3. o. et 1 2. q. 3. 4. 8. o. et 2 2. q. 167. 1 ad I.
42. Requisita. Bona exteriora non requirun­
tur ad beatitudinem perfectam. 1 2. q. 4. 7.
o. et 2 2. q. 186. 3 ad 4.
43. Dîvitiæ adjuvant felicitatem activam instnimentaliter, sed contemplativam impediunt.
Sed ad patriæ beatitudinem multum valet volun­
taria paupertas. 1 2. q. 4. 7. c. et 2 2. q. 186.
3 ad 4.
44. Amici non· requiruntur ad perfectam beati­
tudinem. 1 2. q. 4. 8. o.
45. Angelus suo ministerio adjuvat hominem,

k-J· 1

Beatihido

INDEX III

ut perveniat ad beatltudinem, non autem ut hu­
man® beatitudinis objectum. 1 2. q. 3. 7 ad 2.
et q. 5. 6 ad L
4o. Ad beatltudinem aliqua requiruntur tripli­
citer, scilicet antecedenter, essentialiter et con­
sequenter. I 2. q. 3. 3. c.
47. Ad beatltudinem tria requiruntur, scilicet
visio Del, comprehensio et delectatio. 1 2. q. 4.
3. o.
48. Perfectio charitatis est essentialis beatitudini quoad dilectionem Dei, non autem quoad
dilectionem proximi, sed quasi concomitanter.
1 2. q. 4. 8 ad 3.
49. Rectitudo voluntatis requiritur ad beatitudinem antecedenter, et concomitanter. 1 2.
q. 4. 4. o. et q. 5. 4. 7. c.
50. Delectatio requiritur ad beatltudinem con­
sequenter tantum, vel concomitanter. 1 2. q.
3. 4. c. et q. 4. 1. 2, o.
51. Corpus et perfectio ejus requiritur ad bea-1
titudinem viæ, et ad beatltudinem patriæ omnino
perfectam, requiritur antecedenter et consequen­
ter, non autem essentialiter, nec ad beatltudinem
patriæ simpliciter. 1 2. q. 4. 5. 6. o. et in. q. 7.
4 ad 2. et q. 15. 10. c. ad 2.
52. Beatitudo animæ redundabit in corpus. 1 2.
q. 3. 3. c. ad 3. et q. 4. 6. c. et m. q. 57. 3. c. et
q. 59. 5 ad 3.
53. Operationes meritoriæ plures requiruntur
ad beatltudinem hominis, i. q. 62. 5 ad 1. et 1 2.
q. 5. 7. 9. et q. 6. principio.
54. Operationes sensitivæ requiruntur antece­
denter ad beatltudinem viæ. non autem ad beatitudinem patriæ, sed consequenter tantum, ad
neutram autem esssentialiter. 1 2. q. 3. 3. o.
55. Pax requiritur ad beatltudinem anteceden­
ter et consequenter, non autem essentialiter. 1 2.
q. 3. 4 ad 1.
56. Mutatio. Nullum bonum creatum additum
visioni Dei facit magis beatum. 1 2. q. 5. 2 ad 3.
57. Beatitudo æqùaliter participatur ab omni­
bus ex parte objecti, sed inæqualiter ex parte
subjecti. 1 2. q. 3. 2 ad 4. et q. 112. 4. c. ad 1.
58. Nulla creatura potest per sua tantum natu­
ralia adipisci perfectam beatltudinem. i. q. 12. 4.
o. et q. 23. 1. c. et q. 64. 1 ad 2. et q. 94. 1. o. et
q. J08. 4. c. et 1 2. q. 5. 5. o. et q. 62. 1.2. 3. o.
59. Homo non potest per operationem solius
creaturæ superioris attingere ad perfectam bcatitudinem. 1 2. q. 5. 6. o.
60. Homo potest adipisci perfectam beatitudinem. 1 2. q. 5. 1. o.
61. Beatitudo perfecta non potest amitti, i.
q. 64. 2. c. et q. 94. 1. c. et 1 2. q. 5. 4. o.
62. Appetitus. Voluntas necessario appetit
beatitudinem. i. q. 19. 1. o. et 3. 6. c. et q. 82
1 2. o. et q. 83. 1 ad 5. et l 2. q. 5. 4. c. ad 2.
et 8 ad 2. et q. 6. 4. o. et q. 10. 1. 2. o. et q. 13.
6. c. et q. 94. 1. c. et m. q. 18. 1 ad 3.
63. Omnes homines naturaliter appetunt beatitudinem. i. q. 2 ad 1. et q. 19. 10. c. et q. 26. 2.
c. et q. 41. 2 ad 2. et q. 60. 2. c. et q. 62. 1. c. et
q. 82. 1. 2. o. et q. 83. 1 ad 5. et 1 2. q. 3. 6 ad 2.
et q. 5. 1. 8. o. et q. 10. 1. o. et m. q. 18. 1 ad 3.
64. Nono solum perfecta beatitudo, sed etiam
qualiscumque similitudo, vel participatio ejus
naturaliter desideratur. 1 2. q. 3. 6 ad 2.
65. Omnia quæ desiderat voluntas, appetit pro­
pter beatltudinem. i. q. 60. 2. c. et 1 2. q, 1. 6. o.
66. In ultima beatitudine complebitur omne
desiderium beatorum. L q. 12. 8 ad 4. et 1 2.
q. 1.5. c. et q. 3. 8. c. et q. 4.· 5 ad 5. et q. 5. 3.
4. c. 8. c. ad 3. et q. 67. 4 ad 3. et 2 2. q. 28.
3. c. ad 2.
M
67. Perfecta quietatlo intellectus et voluntatis

Beatltudo

consequitur beatltudinem. I 2. q. 3. 4 ad 1, et
8. c. et 2 2. q. 18. 2. c. et 4 ad 12. et q. 28. 3. c.
et q. 94. I. c. et q. 118. 7. c.
6«. Perfecta beatltudo omne malum excludit.
I 2. q. 2. 4. c. et q. 5. 3. 4. c. et q. 67. 3 ad 2.
69. Beatltudo ascendit in cor hominis secun­
dum rationem communem, non autem quæ et
qualis sit in speciali. I 2. q. 5. 8. c. ad 2. et 2 2.
q. 17. 2 ad I.
70. Beatitude est primum objectum voluntatis.
I 2. q. 3. 4 ad 2. et q. 11. 1 ad I.
71. Beatitude amatur amore concupiscentia,
non autem amore arnicitiæ. 1 2. q. 2. 7 ad 2.
72. Deus. Deus est perfecte beatus, i. q. 26. 1.
o. ct q. 62. 4. c.
73. Deus est sua beatltudo. i. q. 26. 2. o. et q.
62.4. c. et q. 94. 1. c. et l 2. q. 3. 1 ad 1. et 2 ad l.
et ad 4.
74. Deus est beatus secundum intellectum, i.
q. 26. 2. o.
75. Beatitudo Dei excedit quamlibet aliam beatitudinem. 1. q. 26. 4. o.
76. Beatitudo Del complectitur omnem aliam
beatltudinem. i. q. 26. 4. o.
77. Beatitudo est naturalis soli Deo. i. q. 62.
4. c. et q. 63. 3. c. fi. et 1 2. q. 3. 1 ad l. et q. 5.
7. c.
78. In communi. Beatitudo triplex secundum
philosophos, s. voluptuosa, activa et contempla­
tiva, I 2. q. 3. 2 ad 1. et q. 69. 3, 4. c.
79. Beatitudo duplex, s. perfecta, et imperfe­
cta, i. in patria, et in via. i. q. 62. 1. c. et 1 2. q.
3. 2 ad 4. et 3. 5. 6. c. et q. 4. 5. 6. 7. 8. c. et q. 5.
c.
3. o. et q. 4. 5. c. et q. 62. 1. c. et q
et 2 2. q. 186. 1 ad 4.
80. Beatitudo patriæ est continua, non autem
beatitudo viæ. 1 2. q. 3. 2 ad 4.
81. Duplex perfectio beatitudinis, s. ex parte
objecti, et ex parte subjecti; prima tollit ratio­
nem veræ beatitudinis, non autem secunda. 1 2.
q. 5. 3 ad 2. et q. 4. 5 ad 5. et q. 11.4 ad 2.
82. Nullus ante passionem Christi potuit ha­
bere beatitudinem, licet sancti patres meruerint
eam per fidem passionis Christi, quoad propriam
personam, non autem quoad naturam communem,
m. q. 49. 5 ad 1.
83. Beatitudines in communi. Beatitudines
sunt operationes virtutum perfectarum per dona,
et etiam donorum. 1 2. q. 69. 1. o. et q. 70. 2. c.
et 2 2. q. 157. 2 ad 3.
84. Actus virtutum, ut perficiunt, dicuntur beatidunes; sed ut delectant, dicuntur fructus. 2
2. q. 157. 2 ad 3.
85. Actus donorum pertinentium ad vitam
activam exprimuntur in meritis beatitudinum,
sed actus vitæ contemplativæ in præmiis. 1 2.
q. 69. 3. c. fi. ad 1.
86. In singulis beatitudinibus ponitur allquid
pertinens ad statum viæ, et aliquid ad statum
patriæ. 1 2. q. 69. 2. o. et 2 2. q. 8. 7. c.
87. Quælibet beatitudo est fructus addens ex­
cellentiam et principalitatem praemii, et non e
converso. 1 2. q. 70. 2. o.
88. Omnia præmia septem beatitudinum sunt
idem realiter, et differunt ratione. 1 2. q. 69. 4 ad 1.
89. Præmia beatitudinum inchoative habentur
hic, sed complete in patria tantum. 1 2. q. 69.
2. o. et 2 2. q. 8. 7. o.
90. Beatitudines et præmia earum sufficienter
enumerantur septem, et quatuor, et octo, diver­
simode, et declarantur. 1 2. q. 69. 3. 4. o.
91. Primæ tres beatitudines sunt contra beatitudinem voluptuosam, sed quarta et quinta per­
tinent ad vitam activam, aliæ autem duæ ad con­
templativam. 1 2. q. 69. 3. 4. o.

— 102 —

Beatitudo

INDEX 111

M. Omnes beatitudines posltæ In sacra Scrl- I
plura, oportet ad has reduci, quia oinnes perti­
nent ad vitam activam vel contemplativam. 1 2.
q. 69. 3 ad 4.
Ô3. Beatitudines correspondent semptem donis,
son quidem slngulæ singulis, sed plures uni, et
una pluribus. 1 2. q. 69. 3. o.
94. Beatitudines dupliciter adaptantur donis, I
i. secundum convenientiam ordinis, ut prima In"•no, secunda sexto, et sic de aliis secundum
Augustinum, vel secundum convenientiam procriæ rationis ad invicem secundum actus, et ob- 1
jecta. 2 2. q. 121. 2. c. ad 2. et q. 139. 2. c.
95. In speciali. Beatitudo prlina, s. paupertas,
correspondet dono timoris. 2 2. q. 19. 12. o. et.
q.83. 9 ad 3. et q 121. 2. c. et q. 161. 2 ad 3.
9o. Fructus decimus, s. modestia, et undeci­
mus, s. continentia, et duodecimus, s. castitas,
correspondent eis. 2 2. q. 19. 12 ad 4.
97. Petitio septima corresponde! eis. 2 2, q. 19.
12 ad 4. et q. 83. 9 ad 3.
98. Secunda beatitudo, s. mititas, correspon­
de: dono pietatis, 1 2. q. 69. 3 ad 3. et 2 2. q. 83.
9 ad 3. et q. 121. 2. o.
99.Fructus octavus, s. mansuetudo, correspondeteis indirecte; sed sextus, id est, bonitas,
et septimus, s. benignitas, directe. 2 2. q. 121.
2 ad 3.
»100. Petitio sexta correspondet eis. 2 2. q. 83.
9 ad 3.
101. Tertia beatltudo, s. luctus, correspondet
dono scientiæ. 1 2. q. 69. 3 ad 2. et ad 3. et 2 2.
q. 9. 4. o. et q. 83. 9 ad 3.
102. Petitio quinta correspondet eis. 2 2. q.
83. 9 ad 3.
103. Quarta beatitudo, s. justitiæ, correspondet
dono fortitudinis. 1 2. q. 69. 3 ad 3. et z 2. q.
83. 9 ad 3. et q. 139. 2. o.
104. Fructus quartus, s. patientia, et octavus,
s. longanimitas, correspondent eis. 2 2. q. 139.
2ad3.
105. Petitio quarta correspondet eis. 2 2. q. 83.
9 ad 3.
106. Quinta beatitudo, s. misericordiae, corre­
spondet dono consilii. 1 2. q. 69. 3 ad 3. et 2 2.
q. 52. 4. o. et q. 83. 9 ad 3.
107. Eamdem beatltudinem oportet respondere
secundum convenientiam propriae rationis ad in­
vicem donis scientiæ et pietatis, non autem se­
cundum convenientiam ordinis, sed diverse cor­
respondent. 2 2. q. 121. 2 ad 2.
108. Fructus sextus, s. bonitas, i. dulcedo ani­
mi, et quintus, s. benignitas, correspondent quintae
beatitudini, et dono pietatis. 2 2. q. 52. 4 ad 3.
et q. 121. 2 ad 3.
109. Petitio tertia correspondet eis. 2 2. q. 83.
9 ad 3.
110. Sexta beatitudo, s. munditia, correspon­
det dono intellectus. 1 2. q. 69. 3 c. fi. ad 1. et
2 2. q. 8. 7. o. et q. 83. 9 ad 3.
111. Fructus secundus, s. gaudium, et nonus,
s. fides, correspondent eis. 2 2. q. 8. 8. o.
112. Petitio secunda correspondet eis. 2 2.
q. 83. 9 ad 3.
113. Septima beatitudo, s. pacis, correspondet
dono sapientiae. 1 2. q. 69. 3 c. fi. ad 1. et 4. c.
fi. et 2 2. q. 45. 6. o. et q. 83. 9 ad 3.
114. Petitio prima correspondet cis. 2 2. q.
83. 9 ad 3.
115. Octava beatitudo, s. persecutionis, est manifestativa omnium beatitudinum præcedentium,
nec correspondet alicui dono in speciali. 2 2. q. 69.
3 ad 5. et 4 ad 2.
116. Virtutibus et donis. Prima beatitudo,
secundum Ambrosium, attribuitur temperantia,

Beatus

tertia prudentia, quarta Justitiæ, et octava for­
titudini. 1 2, q. 69. 3 ad 6.
117. Primæ quinque beatitudines secundum
convenientiam materïæ correspondent donis
scientiæ et consilii ut dirigentibus; sed aliis do­
nis correspondent ut exequentlbus; secundum
motlva vero correspondent ut supra. 1 2. q. 69.
3 ad 3, et 2 2, q. 121. 2. c.
118. Beatitudo quarta et quinta secundum ma­
teriam correspondent pietati, secunda fortitu­
dini; sed prima et tertia timori. 1 2. q. 69. 3
ad 3.
119. Beatitudo quarta et quinta secundum con­
venientiam propriæ rationis ad invicem adaptan­
tur dono pietatis, sed secundum convenientiam
ordinis adaptatur ei secunda beatitudo; quæ ta­
men convenit ei tollendo impedimenta actuum
ejus. 2 2. q. 121. 2. c. ad 3.
BEATUS. - 1. Jn communi. Aliquis dicitur
beatus in spe. 1 2, q. 69. 1. c.
2. Quidam dicuntur beati in hac vita propter
spem, vel participative. 1 2. q. 5. 3 ad 1.
3. Beati in patria omnes rationes rerum quæ
in Christo sunt, non cognoscunt, etsi ipsum com­
prehendant. i. q. 12. 8. c. et 2 2. q. 173. 1. c.
4. Beati per simplicem conversionem ad Deum
illuminantur de agendis quæ nesciunt, sine in­
quisitione et anxietate dubitationis, ut in viato­
ribus. 2 2. q. 52. 3. c. ad 2.
5. In beatis sunt aliqui actus ordinati ad finem,
scilicet procedentes ex consecutione finis, ut
laus Dei; et aliqui pertrahentes alios ad finem,
ut ministeria angelorum, et orationes sanctorum.
2 2. q. 52. 3 ad 1.
6. Quilibet beatus est certus de perpetuitate
suæ beatitudinis. 2 2. q. 18. 3. c.
7. Beati in patria clare cognoscunt omnia quæ
hic fiunt, i. q. 89. 8. c.
8. Beati Deum comprehendent, sed non totali­
ter, id est, omnibus modis, quibus comprehendi
potest, i. q. 12. 7 ad 1.
9. Beati laudabunt Deum. 2 2. q. 13. 4. c.
10. Beati non possunt peccare, i. q. 62. 8. o.
et q. 82. 2. c. fi. et q. 94. I. c. et q. 100. 2. c.
et 1 2. q. 4. 4. c. et q. 5. 4. c. et q. 109. 1 ad 3.
et 2 2. q. 19. 11. c.
11. Beati sunt in statu impetrandi, non autem
in statu merendi, i. q» 62. 9. o. et 2 2. q. 83. 11.
c. ad 1.
12. Dignitas beatorum in anima et in corpore
erit secundum gradus meritorum, non autem se­
cundum diversitatem sexus, sicut nunc et in statu
innocentiæ. m. q. 55. 1 ad 3.
13. Quilibet beatus gaudet de bonis factis a se,
vel ab aliis, i. q. 23. 6 ad 1.
14. Gaudium beatorum superat omne gaudium
viatorum, m. q. 46. 6 ad 3.
15. Gaudium beatorum erit superplenum ex
parte gaudentium, non autem ex parte objecti;
viatorum autem neutro modo. 2 2. q. 28. 3. o.
16. Multiplicatis bonis nostris gaudium beato­
rum augetur materialiter, non autem formaliter,
quia Deus est eis ratio gaudendi, de quibuscum­
que gaudent. I. q. 62. 9 ad 3. fi.
17. Beati non intersunt rebus vivorum secun­
dum legem communem, i. q. 108. 8 ad 2.
18. Beati in regno cælesti videbunt Deum facie
ad faciem. Supp. q. 92. 1. o.
19. Beati post resurrectionem nullo modo vi­
dere poterunt Deum visu corporali, tanquam
Deus esset per se visibilis, nisi per accidens. Sup­
pi. q. 92. 2. o.
20. Cum sancti non sint comprehensuri Dei
essentiam, non omnia videbunt quæ Deus videt.
Supp. q. 92. 3. C.

— 103

• J

I

Bellum

INDEX III

21. Sancti beatiores erunt post judicium quam
ante. Supp. q. 93. k c.
22. Erunt in beatis gradus beatltudlnis, qui
mansiones appellantur. Supp. q. 93. 2. o.
23. Beati m regno calorum videbunt pœnas
damnatorum, ut beatitudo illis magis complaceat.
Supp. q. 94. 1. o.
24. Cum damnati non possint transferri a sua
miseria, beati non compatientur eorum miseriis.
Supp. q. 94. 2. c.
25. Sancti non gaudebunt per se de pœnis dam­
natorum, sed per accidens, contemplando in eis
divinam justitiam, et quomodo ab eis liberati
sint. Supp. q. 94. 3. o.
BELLUM - 1. duplex, scilicet commune, et par­
ticulare. 2 2. q. 123. 5. c. ad 2.
2. Ad bellum justum tria requiruntur, scilicet
auctoritas principis, justa causa et intentio recta.
2 2. q. 40. 1. o. et q. 4k 1 ad 3. et q. 42. 2 ad k
et q. 66. 8 ad k
3. In bello justo depraedans hostes non peccat,
nisi pugnet principalitter propter prædam, nec te­
netur restituere. 2 2. q. 66. 8 ad I.
4. Bellum gerere in festo non licet, nisi immi­
nente necessitate, pro tuenda republica. 2 2. q.
40. 4. o.
5. Clericis non licet bellare in propria persona,
sed possunt bello interesse de licentia superioris,
et exhortari pugnantes. 2 2. q. 40. 2. o.
BENEDICTIO Del significat donorum ejus col­
lationem et multiplicationem, i. q. 72 ad 4. et
q. 73. 3. c.
BENEDICTUS - k videns totum mundum,
non vidit essentiam Dei. 2 2. q. 180. 5 ad 3.
2. Quis puerum Benedictum stultitiæ argui
patiatur, quod relicta domo rebusque patris,
soli Deo placere desiderans, sanctæ conversationis
habitum et desertum quæsivit. 2 2. q. 189.
1 ad 2.
3. In regula beati Benedicti conceditur pro­
bationis annus nuper ad religionem conversis.
2 2. q. 189. 2 ad k
4. Beatus Benedictus dicit, quod si prælatus
aliquid ^impossibile præceperit, tentandum est.
5. ^oc autem dictum sancti Benedicti ideo
dicitur, quia an aliquid sit possibile, subditus non
debet suo judicio diffinire, sed in unoquoque ju­
dicio superioris stare. 1 2. q. 13. 5 ad 3. et 2 2.
q. 64. 6 ad 3.
6. Mandat beatus Benedictus in regula sua.
quod venientibus ad religionem non sit facilis
praebendus ingressus, sed probandum est an spi­
ritus a Deo sit. 2 2. q. 189. 9 ad k
BENEFACERE - 1. omnibus quilibet tenetur in
Paratione animi, pro loco et tempore. 2 2.
k 2. o.
2. Aliquod beneficium est quo possumus et te­
nemur benefacere omnibus, saltem in generali,
s. orare pro omnibus fidelibus et infidelibus. 2 2.
q. 3k 2 ad k
3. Malis debemus benefacere in auxilium natu­
rae, non autem culpæ. 2 2. q. 25. 6. c. ad 2. et
q. 31. 2 ad 2. et q. 32. 9 ad k et q. 168. 3 ad 3.
4. Magis conjunctis est magis benefaciendum,
cæteris paribus. 2 2. q. 26, 6. c. et q. 31. 3. o. et
q. 32. 9. o. et q. 71. k c.
5. Subventio, gratiarum actio, et reverentia
debetur omni benefacienti. 2 2. q. 166. 3. o.
BENEFICENTIA - k est facere bonum. Et est
actus amicitia, vel charitatis, secundum rationem
communem» 2 2. q. 31. k o.
2. Beneficentia non est virtus specialis, sed
actus exterior amicitiæ, sicut benevolentia est
actus ejus interior. 2 2. q. 31. 4. o.

Bestialitas

BENEFICIUM - k lx COMMUNL Est statim recompensandum secundum affectum, sed expcctanda est opportunitas effectus. 2 2. q. 106. 4. ο.
2. Recompensatio beneficii debet esse maior
accepto. 2 2. q. 106. 6. o. et q. 107. 2. c.
3. Recompensatio beneficii pertinet ad tres vir­
tutes diversimode, s. ad Justitiam, ubi est debi­
tum legale, ut in mutuo et aliis hujusmodi; ad
amicitiam vero, et gratiam, ubi est debitum mo­
rale. 2 2. q. 31. 1 ad 3. et q. 106. 5. c. et q. 108.
2 ad 1.
4. Beneficium et recompensatio magis in affe­
ctu consistit quam in effectu. 2 2. q. 106. 3 ad
5. et ad 6. et 5. o. et 6 ad 1.
5. In recompensando beneficium justitia atten­
dit datum, amicitia utilis attendit utilitatem, sed
amicitia honesti et gratiæ attendit affectum dan­
tis. 2 2. q. 31. 1 ad 3. et q. 77. 1 ad 3. et q. 78.
2 ad 2. et q. 106. 5. o.
6. Nullius beneficium est tantum sicut paren­
tum. Ideo in recompensatione beneficiorum sunt
cæteris præferendi, nisi necessitas vel utilitas,
vel alia causa præponderet. 2 2. q. 31. 3 ad 3. ct
ad 4. et q. 101. 1. c.
7. Omnia beneficia secundum communem ra­
tionem reducuntur ad amorem, et omnia nocu­
menta ad odium, sed secundum speciales ratio­
nes ad diversas virtutes, vel vitia. 2 2. q. 31.4
ad 2.
8. Filius potest parentibus majus beneficium
recompensare, quam accepit secundum affectum,
non autem secundum effectum. 2 2. q. 106.
6 ad 1.
9. Del Beneficia Dei tota singulis hominibus
sunt exhibita, m. q. 1.4. ad 3.
10. Præcipua Dei beneficia sunt creatio, et
quies mentis in Deum, per gratiam et gloriam.
1 2. q. 100. 5 ad 2.
11. Omnis solemn itas vel sacrificium veteris
legis fuit instituta propter aliqua beneficia Dei,
præterita vel futura. 1 2. q. 100. 5 ad 2.
12. Licitum est petere beneficium sine cura, pro
se digno et indigenti, non autem cum cura. 2 2.
q. 100. 5 ad 3.
13. Dans beneficium non meliori, sed sufficientiori, non peccat. 2 2. q. 63. 2. o.
14. Beneficia ecclesiastica magis debent dari
plus Idoneis ad regimen Ecclesiae, quam magis
consanguineis; sed de patrimonio et licitis lucris
est e converso. 2 2. q. 63. 1. c.
15. Dans beneficium spirituale consanguineo
minus digno, peccat per acceptionem persona­
rum, non autem si sit æque dignus. 2 2. q. 63. 2
ad 1. et q. 85. 3. c.
16. 'Dans beneficium ratione consanguinitatis
graviter peccat, et est simonia si per hoc inten­
dit aliquod bonum proprium. 2 2. q. 63. 1. c. et
2 ad 2. et q. 100. 5 ad 2. et q. 185. 7 ad 2.
BENEVOLENTIA - 1. proprie est actus volun­
tatis, quo alteri volumus bonum. 2 2. q. 27.
1. c.
2. Benevolentia est tantum ad rationalia. L q.
20. 2 ad 1.
BENIGNITAS est idem cum affectu, s. habitus
benefactivus, et ad loquendum dulciter. 1 2. q.
70. 3. c. et 2 2. q. 80. ad 4.
BESTIA dicitur quasi vastia, propter crudeli­
tatem, ut leo, ursus, et hujusmodi, i. q. 7. 2
ad 2.
BESTIALITAS sicut secundum Philosophum
ponitur extra numerum aliarum malitiarum hu­
manarum, quia humanum modum transcendit,
Ita a sanctis ponitur extra numerum peccato­
rum, quæ in ipsis fidelibus inveniuntur, quasi
gravius eis. Tamen si ad aliquod de septem capi-

— 104 —

Bibere

INDEX 111

talibus reduci debeat, putent ad superbiam re­
duci secundum diffinitionem Augustini. 2 2.
q. 154. II ad 2.
BIBERE pluries in die licet Jejunantibus, nisi
fiat in fraudem. 2 2. q. 147. 6 ad 2. et ad 3. ct mq. 80. 8 ad 4.
BIGAMI A - I. Induceris Irregularitatem incur­
ritur quadrupllclter, et impedit omnem ordinem,
s.cuin quis habet plures uxores de jure successive;
cum simul habet plures uxores, unam de Jure,
et aliam de facto; cum plures habet successive,
unam de jure, et aliam de facto, et quando vi­
duam ducit in uxorem. 2 2. q. 108. 4 ad 2.
2. Cum blgamla tollat significationem sacra­
menti integram, et per consequens signiflationem conjunctionis Christi cum Ecclesia, quæ est
unius ad unam, merito irregularitatem inducit.
Suppi, q. 66. 1. c.
3. Sive uxorem unam quis habuerit de facto,
sive alteram de Jure (ubi est quædam sacramenti
similitudo), irregularis efficitur, sicque bigamiæ
utroque modo irregularitas annexa est. Suppi,
q. 66. 2. o.
4. Ex hoc quod vir uxorem non virginem du­
cit, irregularis efficitur, non autem ex hoc auod
corruptus corruptam ducit. Suppi, q. 66. 5. c.
5. Sicut baptismus non tollit conjugium, sic
nec bigamiæ irregularitatem tollere potest. Suppi,
q. 66. 4. c.
6. Cum irregularitas bigamiæ non sit de jure
naturali, sed positivo, potest Papa cum bigamo
dispensare in omnibus ordinibus, Episcopus vero
solum in minoribus, nisi in quibusdam casibus.
Suppi, q. 66. 5. c.
BILINGUIS idem est quod susurro. 2 2. q. 74.
1 ad 3.
BLASPHEMIA - 1. in communi est attribuere
Deo quod ei non convenit, vel detrahere ab eo
quod ei convenit. 2 2. q. 13. l.o.
2. Blasphemia pertinet ad genus infidelitatis,
aggravans eam. 2 2. q. 13. 3. o.
3. Blasphemia quælibet semper est peccatum
mortale quando est cum deliberato consensu. 2 2.
q. 13. 2. o.
4. Blasphemia ex lapsu linguæ est peccatum
veniale, si hoc non intendebat. 2 2. q. 13. 2
ad 3.
5. Blasphemia est gravissimum peccatorum
omnium, i 2. q. 13. 3. o. et m. q. 80. 3. c.
6. Blasphemia simpliciter est gravior homi­
cidio et perjurio, sed secundum quid est e con­
verso, s. ratione nocumenti. 2 2. q. 13. 3 ad 1.
et ad 2.
7. Blasphemia est contra primum vel secun­
dum præceptum Decalogi. 1 2. q. 100. 1. c. et
2 2. q. 13. 2 ad 2.
8. Blasphemia ex deliberatione oritur ex su­
perbia, sed ex turbatione, oritur ex ira. 2 2. q.
158. 7 ad 1.
9. Blasphemia in Spiritum sanctum dicitur tri­
pliciter, s. dicere contra deitatem, finalis impoe­
nitentia et peccatum ex malitia. 2 2. q. 14. 1. o.
10. Hæc blasphemia dicitur dupliciter, s. con­
tra personam Spiritus sancti, et contra attri­
butum ejus. 2 2. q. 14. 1. 3. c.
11. Blasphemia in Spiritum sanctum potest
fieri tripliciter, scilicet corde, ore, et opere. 2 2.
q. 13. 1. c. et q. 14. 1. c. ad 1.
12. Ex deliberatione peccare est peccare in
Spiritum sanctum. 2 2. q. 34. 2 ad 1.
13. Peccatum ex malitia, id est, ex electione
mali, dicitur peccatum in Spiritum sanctum,
<ed ex ignorantia in Filium, et ex infirmitate,
id est, ex passione, in Patrem. 2 2. q. 14. 1. 3. c.
14. Non omne peccatum ex malitia, est pec­

Benitas Dei

catum in Spiritum sanctum, sed tantum ex ma­
litia quæ est cum contemptu Impedientium pec­
catum. 2 2. q. 14. I. o. 4. c. et q. 100. 1 ad 2.
15. Non omnis contemptus boni impedientis
peccatum est blasphemia in Spiritum sanctum
sed tantum contemptus Iliorum quæ directe du­
cunt ad pœnitentiam et remissionem peccatorum.
2 2. q. 105. 2 ad 2.
16. Hoc peccatum est generale ratione habitus,
sed est speciale ratione contemptus. 2 2. q. 14.
1 ad 3.
17. Blasphemia In Spiritum sanctum ut spe­
ciale peccatum, est contemptus doni, quo homo
retrahitur a peccato; non autem est peccatum
sequens ex eo. 2 2. q. 118. 5 ad 3.
18. Species ejus secundum tertium modum, s.
ut est peccatum ex malitia, sunt sex, s. despe­
ratio, præsumptio, Impoenitentia, obstinatio,
impugnatio veritatis agnltæ, et invidentia fraternæ gratiæ. 2 2. q. 14. 2. o. et q. 36. 4 ad 2.
19. Hoc peccatum esse irremissibile, exponitur
tripliciter a doctorlbus, s. vel quia est finalis
impoenitentia, et sic nullo modo remittitur. Vel
quia, quantum est de se, habet meritum ut non
remittatur quantum ad poenam. Vel quantum ad
culpam, Inquantum excludit ea, per quæ fit re­
missio peccatorum, i. q. 64. 2, c. et 2 2. q. 14.
3. o. et q. 118. 5 ad 3. et ni. q. 86. 1 ad 2. et ad 3.
20. Hoc peccatum est desperatum ex parte
peccantis, non autem ex parte Dei. 2 2. q. 14.
3. -c. ad 1.
21. Hono potest primo ante alia peccata ha­
bere hoc peccatum, licet raro contingat. 2 2. q.
14. 4. o.
BONITAS DEL - 1. Bonitas Dei acquiritur a
creatura rationali, tamquam perfectio ejus ob­
jectiva; ab aliis autem secundum similitudinem
tantum, i. q. 6. 1 ad 2. et q. 65. 2. c. fi. et 1 2. q.
1. 8. c.
2. Omne bonum est bonum sola similitudine
divinæ bonitatis, i. q. 105. 5. c.
3. Nihil divinæ bonitatis participatione omnino
caret, i. q. 19. 4 ad 1. et q. 23. 4 ad 1.
4. Omnia opera Dei attribuuntur bonitati ejus,
i. q. 105. 2 ad 2.
5. Universum perfectius participat et repræsentat bonitatem Dei, quam quæcumque alia
creatura, i. q. 15. 2. c. et q. 47. 1. c. fi. et 2 ad 1.
6. Deum possumus aliqualiter intelligere, non
intelligendo bonitatem ejus, non autem intelligendo eum non esse bonum. 2 2. q.2. 8 ad 3.
7. Omnia sunt bona bonitate Dei. i. q. 6. 4. o.
et 2 2. q. 23. 2 ad 1. et q. 27. 3. c.
8. Omnia sunt bona bonitate Dei, ut principio
effectivo, exemplari et finali. 1. q. 6. 4. o. et 2 2.
q. 25. 2 ad 1. et q.*27. 3. c.
9. Deus vult quod sua bonitas multiplicetur
ex sui similitudine propter se, sicut propter
finem operantis, et propter utilitatem creaturæ,
sicut propter finem operis, i. q. 44. 4. c. ad 3.
10. Quodlibet bonum ex additione alterius fit
melius, præter optimum simplex, ex cujus par­
ticipatione omnia sunt bona. 1 2. q. 34. 3 ad 2.
11. Differentia triplex bonitatis Dei, et crea­
turarum, s. quia solius Dei essentia est suum
esse, et ei non adveniunt aliqua accidentia, et
ad nihil aliud ordinatur sicut ad finem, i. q. 6.
3. c.
12. Per hoc quod Deus creavit omnia ut es­
sent, non excluditur quin creaverit omnia pro­
pter suam bonitatem. 1. q. 65. 2 ad 1. fi.
13. Quodlibet bonum creatum est bonum par­
ticulare, sed solus Deus est bonum universale,
i. q. 65. 1 ad 2. ct q. 103. 2. c. et q. 105. 4. c.
et q. 106. 2. c. et 1 2. q. 2. 7. 8. c. et q. 9. 6. c.

105 —

Bonitas Dei

INDEX III

14. Deus est sua bonitas essentialiter, i. q. 3.
. 2. c./t q. 6. 3. q. et q. 20. 1 ad 3. et q. 49. 3. c. et
q. 62. 8J c. ad 2. et q. 10Û. 2. c. et q. 103. 2. c’
et 1 2. q. 4. 4. c. et 2 2. q. 19. L c. et q. 23. 2
ad 1. et q. 24. 11. c. fi. et q. 27. 3. 4. c. et q. 34.
1. c.
c. ad
ad L
Γ. et
et i.
i. q.
q. 1.
1. 1.
I. c.
c. et
et q.
q. 20.
20. I.
I. c.
c.
15. Deus est vere et proprie bonus, i. q. 6. 1. o.
16. Deus est summum bonum, i. q. 6. 1 ad 2.
et 2. o.
17. In omni bono, summum bonum, s. Deus,
desideratur, i. q. 6. 1 ad 1.
18. Habere speciem, modum, et ordinem, non
est de ratione boni increati, nisi sicut in causa,
i. q. 6. 1 ad 1.
19. Bonum duplex, s. absolute, id est, cujus
bonitas esset alio creato non existente, ut sup­
posita. et ad alius, i. cujus bonitas non esset
sine alio creato, ut materia et accidentia. 1 2. q.
18. 4. c.
20. Bonum duplex, s. commutabile et incom­
mutabile. 2 2. q. 21. ! ad 3. et m. q. 86. 4 ad 1.
et 5. c.
21. Bonum duplex; s. subsistens, ut personæ,
et inhærens, ut accidentia. 1 2. q. 26. 4. c. et ut.
q. 11. 5 ad 3.
22. Bonum simpliciter, dicitur dupliciter, s.
absolute, et universaliter. 2 2. q. 58. 10 ad 2.
23. Quod est bonum ex suppositione, debet bo­
num judicari. 1 2. q. 39. 1. c.
24. Bonum particulare duplex, s. verum, i. or­
dinabile ad principale bonum, s. ad ultimum fi­
nem; et falsum, seu apparens, quod abducit a
finali bono. 2 2. q. 23. 7. c. et q. 45. 1 ad 1.
25. Bonum triplex, s. honestum, utile, et de­
lectabile. i. q. 5. 6. o. et l 2. q. 99. 5. c. et 2 2.
q. 45. 3. o.
26. Bonum duplex, s. propter se, id est hone­
stum, et propter aliud, i. utile. 1 2. q. 8. 2. 3. o.
et 2 2. q. 23. 7. c.
27. Divisio boni est analogi, quia primo con­
venit honesto, secundo delectabili, tertio vero
utili. 1. q. 5. 6 ad 3. et 1 2. q. 8. 2 ad 2. et 3 ad 4.
28. Quid. Bonum importat relationem rationis
ad appetitum. 1. q. 5. 1. c. ad 1. et 3 ad 1. et q.
16. 1. 3. c.
29. Bonum consistit in hoc quod sit aliquid ap­
petibile. I. q. 5. 1. c. ad 1. et 3. c. ad 1. et 5. c.
et q. 6. 1. c. et 2 ad 2. et q. 16. 3. 4. c. et q. 19.
9. c. et q. 48. 1. c. et 1 2. q. 22. 1. c.
30. Bonum et pulchrum fundantur super eamdem rem, s. formam. Sed bonum respicit appe­
titum, pulchrum vero vim cognitivam, i. q. 5. 4.
ad 1.
31. Bonum est diffusivum suiipsius, ut finis;
non autem ut efficiens, i. q. 5. 4 ad 2.
32. Bonum dicit rationem perfecti, et ultimi,
i. q. 5. 1. c. et 3. c. ad 1. et 5. c. ad 1. et q. 6.
3. c. et q. 16. 3. 4. c. et 1 2. q. 52. 1. c.
33. Bonum consistit principaliter et per se in
perfectione et actu. I. q. 48. 5. 6. c. et q. 49. 1. c.
34. In bonis simpliciter, et absolute, et secun­
dum naturam suam, potest esse medium et ex­
trema, s. superfluum et diminutum, non autem
in bonis simpliciter, i. universaliter. 2 2. q. 58.
10 ad 2.
35. Non tantum finis, sed etiam quæ sunt ad
finem, ex ipso ordine habent rationem boni. 2 2.
q. 33. 6 ad 3.
36. Bonum habet rationem causæ finalis, i. q.
5. 2 ad 1. et ad 2. et 4. o. et q. 48. 1 ad 2.
37. Bonum omnium mensuratorum et regulatorum consistit in attingendo suam regulam. 1 2.
q. 19. 9. c. et q. 64. 1. 3. c. et q. 71. 6. c. et 2 2.
q. 17 1. c. et q. 23. 3. 6. c. et q. 27. 6. c. et q.
58. 3. c.

Bonitas Dei

38. Ens. Ratio boni primo præsupponlt for­
mam, per quam est ens; secundo virtutem effe­
ctivam, qua est perfectum, i. q. 5. 4. c.
39. Omne ens est bonum, et e converso, i. q.
5. 3. o. et q. 17. 4 ad 2. et q. 49. 1. 3. c. et 1 2. q.
18. 1. c. et 3 ad 3.
40. Omne ens est bonum, inquantum est per­
fectum, et in actu. i. q. 5. I. o. et q. 48. 1. c. et
1 2. q. 18. 1. 2. 3. 4. c.
41. Omne ens sicut est bonum, sic est appetibile,
r. q. 5. 1. c.
42. Bonum secundum rationem finis est prius
ente, sed e converso secundum rationem formæ
et simpliciter, i. q. 5. 2. o. et 3 ad 4. et 4. c.
43. Bonum est communius ente, secundum causaJitatem. i. q. 5. 2 ad 2.
44. Bonum simpliciter dicitur secundum per­
fectionem ultimam, et bonum secundum quid,
secundum perfectionem essentialem et primam,
sed ens e converso, i. q. 5. 1 ad 2. et 1 2. q. 18.
1. c.
45. .Materia est bona simpliciter, licet sit ens
secundum quid. i. q. 48. 3. c. et q. 49. 1. c.
46. Materia non est ens, nec bona, nisi in po­
tentia. 1. q. 5. 3 ad 3.
47. In mathematicis non est bonum, quia non
sunt separata secundum esse. i. q. 5. 3 ad 4.
48. Bonum, et ens, et alia transcendentia con­
vertuntur secundum supposita, non autem secun­
dum rationem. 1. q. 5. 1. o. et q. 11. 1. o. et q. 16.
3. o. et 4. c. et q. 17. 4 ad 2. et q. 54. 2. c. et q. 59.
2. ad 3. et 1 2. q. 29. 5. c. et 2 2. q. 109. 2 ad I.
III. q. 10. 3. c.
49. Unitas pertinet ad rationem bonitatis, i. q.
q. 103. 3. c. et l 2. q. 36. 3. o.
50. Bonum, verum et unum habent contraria,
quia fundantur in ente, non autem ens, quia in
nullo fundatur, i. q. 17. 4. o.
51. Verum. Verum significat rationem boni.
1. q. 82. 3 ad 1.
52. Bonum et verum mutuo se includunt, i. q.
16. 4. ad 1. et q. 50. 2 ad 3. et q. 59. 2 ad 3. et q.
79. 11 ad 2. et q. 82. 3 ad 1. et 4 ad l.etq. 87. 4
ad 2. et 1 2. q. 9. 1. c. ad 3. et 2 2. q. 109. 2 ad 1.
53. Bonum est prius vero secundum appetitum,
secundum rationem autem et simpliciter est e
converso, i. q. 16. 4. o.
54. Verum est simplicius, abstractlus, et abso­
lutius bono, et propinquius enti. i. q. 16. 4. c.
et g. 82. 3. c.
5d. Verum est in anima, sed bonum est in re­
bus. i. q. 16. 1. o. et q. 82. 3. c.
56. Ratio veri est eadem in omnibus moralibus,
non autem ratio boni. 1 2. q. 60. 1 ad 1.
57. Bonum est primum cadens in apprehen­
sione rationis practicæ. 1 2. q. 94. 2. c.
58. Sicut bonum nominat illud, in quod tendit
appetitus, ita verum nominat illud, in quod ten­
dit intellectus, i. q. 16. 1. 3. c.
59. Verum est bonum intellectus, et falsum est
malum ejus. 1 2. q. 55. 4. c. et q. 57. 2 ad 3. et q.
64. 3. c. et 2 2. q. 13 ad 1. et q. 4. 5. c. ad 1.
60. Bonum est fortius malo. 1 2. q. 60. 5 ad 4.
61. Bonum difficilius constituitur quarn malum.
’ 2· q· 13- 4 ad 3. et q. 19. 6 ad 1. et 7 ad 3. et q.
20. 2 o. et q. 35. 8 ad 1. et q. 71.4 ad 2. et 5 ad 1.
et 2 2. q. 79. 3 ad 4. et q. 110. 3. c.
62. In omni malo est aliquid boni. i. q. 49 3
c. et q. 103. 7 ad l.etq. 109. 1 ad 1. et 1 2. q/is'
9
i«\et q·
6· c’ et Q- 73· 2- c- « et 2
2. q. 172. 6. c.
63. Bonum et virtus transumptive dicitur, etiam
m malis, sicut dicitur bonus latro. I 2 α 5 3 ad
' etqq/oiVadT· Φ 45' ‘ ad L et q· 4’7· 11
i.

— 106 —

Bonitas Del

INDEX III

M. Omne malum fundatur in aliquo bono. i. q.
103. 7 ad 1.
65. Bonum et melum ex genere eunt respectu
objecti. 1 2. q. 18. 2. o.
66. Illud quod est secundum sc malum ex ge­
rere, non potest esse bonum et licitum. 2 2, q.
110. 3. c.
67. Malum aliquando dicitur contrarium bono,
quia non privatur totum bonum, sed aliquid de
bono remanet. 2 2. q. 33. 5. c. princip.
68. Non omnis carentia boni est malum, sed
tantum debiti, i. q. 48. 2 ad 1. et 3. c. ad 2. et
5 ad L et q. 49. i. c.
69. Subjectum cujuslibet mali est bonum defi­
ciens, Id est in potentia, i. q. 11.2 ad 1. et q. i7.
4 ad 2. et q. 48. 3. o. et q. 49. 1. c. et 3. c. et q.
103. 7 ad 1.
70. Bonum est naturaliter prius malo. 1 2.
q. 25. 2. o.
71. Bonum est causa mali per accidens tantum.
I. q. 49. 1. o. et 3. c. et 1 2. q. 75. 1. o.
72. Causa mali non est nisi bonum deficiens.
I 2. o. 18. 1 ad 1.
73. Bonum et malum per accidens, id est in
concreto, contrariantur, sed per se, id est, in ab­
stracto. opponuntur privative, I. q. 48. 1 ad 3.
et 2 ad 1. et ad 2.
74. Bonum et malum dicuntur contraria, et
sunt genera, i. generales conditiones omnium
contrariorum, i. q. 48. 1 ad 1.
75. Summum malum non contrariatur summo
bono secundum rem, sed secundum vocem, i.
q. 39. 3 ad 2.
76. Nullum malum opponitur summo bono con­
trarie, nec privative, nisi indirecte, id est secun­
dum rationem communem boni. i. q. 17. 4 ad 3.
et q. 49. 3 ad.2.
77. Mala esse et fieri, non est bonum simplici­
ter, sed tantum per accidens, inquantum sunt
occasio bonorum, i. q. 19. 9. o.
78. Malum tollit totum bonum sibi oppositum,
et minuit habilitatem, non autem tollit subje­
ctum ejus. i. q. 48. 4. o. et 1 2. q. 85. 1. 2. 4. o.
et a. 93. 6 ad 2.
79. Malum corrumpit bonum sibi oppositum
formaliter et privative, non autem effective, i.
q. 48. 1 ad 4. et q. 49. 3. c. et 1 2. q. 85.
1 ad 4.
80. Inter bonum et malum civile, vel ad alte­
rum, est medium, non autem absolute. I. q. 48.
1 ad 3. et 1 2. q. 18. 8 ad 1.
81. Bonitas creaturæ non est ejus essentia.
I. q. 6. 3 ad 3.
K. Nulla creatura est bona per essentiam; i.
q. 6. 3. o. et q. 103. 2. c. et 1 2. q. 2. 8. c. et q.
9. 6. c.
83. Maximum bonum in creaturis est bonum
ordinis universi. 1. q. 22. 4. c. et q. 25. 6 ad 3.
et q. 47.2. c. et q. 49. 2. c. et q. 50. 3. c. fin. et 2 2.
q. 122. 2. c.
84. Cujuslibet creatura secundum se conside­
ratae duplex est bonitas, s. essentialis et acci­
dentalis. i. q. 25. 6. c.
85. Creatura ex esse vel essentia est bona se­
cundum quid, sed ex accidentibus est bona sim­
pliciter. 1. q. 5. 1 ad 1.
86. Ipsum universum, et quælibet creatura
potest esse melior quam sit, bonitate acciden­
tali, non autem essentiali, i. q. 25. 6. o.
87. Qualibet re creata potest esse alia res
creata melior, bonitate essentiali, et accidentali,
i. q. 25. 6. I.
88. Bonum cujuslibet creatura consistit In spe­
cie, modo et ordine, i. q. 5. 5. o. et q. 6. 1 ad 1.
et 1 2. q. 63. 2 ad 3. et q. 85. 4. o. et 2 2. q. 19.

Bonitas Dei

11. c. et q. 27. 6 ad 1. et q. 109. 2. c. ad 3. et
q. 114. I. c.
80. Hominis. Homo dicitur bonus simpliciter
secundum voluntatem, quia ipsa imperat cui­
libet potentiæ. Secundum quid autem, per Intelle­
ctum, vel alias potentias, i. q. 4. 5 ad 3. et q.
48. 6. c. et 1 2, q. 34. 4. c. et q. 56. 3. c. et q. 66.
3 ad 2.
90. Bonum hominis, ut est homo, est bonum se­
cundum rationem, non autem secundum sensum,
i. q. 49. 3 ad 5. et l 2. q. 71.2. c. et 2 2. q. 123.
I. 2. c. et q. 129, 3. c. et q. 141. 1. 6. c.
91. Bonum hominis consistit principaliter in
actibus interioribus. 2 2. q. 27. 6 ad 3. et q. 30.
4. o.
92. Bonum hominis consistit in cojunctione
ejus ad Deum. 1 2. q. 98. 5 ad 2. et 2 2. q. 27.
6 ad 3. et q. 30. 4. o. et q. 186. 1. c.
93. Totum bonum hominis consistit in subje­
ctione ejus ad Deum. 2 2. q. 19. 11. c. et q. 1.
7. c. et q. 104. 4 ad 2.
94. Omnes homines appetunt unum bonum
formaliter, non autem materialiter. 1 2, q. 1.
7. o.
95. Homo naturaliter in bonum tendit. 2 2. q.
34. 5. o.
96. Bonum cujuslibet virtutis est conveniens
homini secundum rationem, ideo convenit ei na­
turaliter. 1 2. q. 54. 3. c.
97. Impossibile est quod aiiquis homo sit bo­
nus, nisi sit bene proportionatus bono communi.
1 2. q. 92. 1 ad 3.
98. Qui quærit bonum commune, quærit pro­
prium, quia bonum proprium non potest esse sine
communi; et bona dispositio partis est in respe­
ctu ad totum. 2 2. q. 47. 10 ad 2. et q. 61. 1 ad 3.
99. Omne bonum creatum est minus bono ho­
minis objectivo, non autem intrinseco, et inhae­
renti. 1 2. q. 2. 8 ad 2.
100. Bonum animæ est melius bono corporis,
et hoc, bonis exterioribus, et bonum vitæ con­
templativa, bono activæ. 1 2. q. 2. 5. c. et 2 2.
q. 104. 3. c. et q. 152. 2. 4. c.
101. Bonum multitudinis est majus quam bo­
num unius qui est de multitudine, non autem
quam bonum unius extrinsecum, ad quod multi­
tudo ordinatur. 2 2. q. 39. 2 ad 2.
102. In spiritualibus bonis debet homo semper
sibi magis providere quam aliis, sed in tempora­
libus laudabiliter liberalis facit e converso. 2 2.
q. 17. 1 ad 1.
103. Bonum hominis triplex, s. animæ, corporis,
et exteriora. 1 2. q. 84. 4. c. et 2 2. q. 73. 3. c.
et q. 85. 3 ad 2. et q. 104. 3. c. et q. 118. 5. c.
et q. 152. 2. 4. c. et q. 186. 7. c.
104. Bonum hominis duplex, s. simpliciter, id
est, ultimus finis ejus, et omnia ducentia in eum,
et bonum secundum quid, id est, ut nunc, vel se­
cundum aliquid bonum. 1 2. q. 114. 10. c. et 2 2.
q. 25. 7. c.
105. Bona hominis triplicia, s. minima, ut bona
fortunæ, media, id est, naturalia, et magna, id
est, habitus virtuosi. Et eorum triplex est fru­
ctus, scilicet fructus honestæ conversationis, sa­
cra devotionis, et jucundæ pietatis. 1 2. q. 85. 4.
c. et 2 2. q. 108. 4. c. et q. 118. 5.
106. In bonis corporis hominis tria sunt per
ordinem, s. integritas corporis, quies et delecta­
tio sensus, et usus membrorum. Primum tollitur
per occisionem vel mutilationem, secundum per
verbera, tertium per carcerem. 2 2. q. 65. 3. c.
107. Bonum unius hominis continuatur alteri
dupliciter, s. per charitatem, et per intentionem
facientis, in. q. 82. 6 ad 3.
108. Bonum naturæ hominis triplex, scilicet

— 107

Bonitas Dei

INDEX 111

Brachium

principia naturæ cum proprietatibus ejus» incli­
127. Bona temporalia dantur Indignis a Deo
natio ad virtutes, et originalis justitia. Tertium ad correptionem, vel ad damnationem eorum. I 2.
totaliter tollitur per peccatum. Secundum mi­ q. 87. 7 ad 2. et 2 2. q. 36. 2. c. fi.
nuitur, primum autem integrum manet. 1 2. q.
128. Omnia temporalia bona et mala æqualiter
S3. 1. 2. 4. o. et q. 03. 6 ad 2. et 2 2. q. 10. 4. c. eveniunt bonis et malis, quoad substantium, non
ex q. 23. 7 ad 1. et q. 33. 5. c.
autem quoad finem. 1 2. q. 114. 10 ad 4.
JÔ9. Bonum proportionatum communi statui
129. Temporalia nullius momenti sunt, respe­
naturæ est ut in pluribus; excedens vero ut in ctu spiritualium. 1 2. q. 2. 6. c. fi. et q. 87. 7
paucioribus; defectus autem e converso, i. q. 23. ad 2. et 2 2. q. 36. 2. c. fi.
7 ad 3..
130. Bona spiritualia satiant in perpetuum,
110. Ecclesiæ. Bona ecclesiastica debent di­ non autem temporalia, quia temporalia paulatim
vidi in quatuor partes, quarum una debetur sumuntur et corrumpuntur. I 2. q, 31. 5. c. et
episcopo, alia fabricæ, tertia pauperibus, et q. 32. 2. c. fin»
quarta beneficiato. 2 2. q. 185. 7. c.
131. Bona temporalia non habita appetuntur,
111. In necessitate non debent emi possessio­ sed habita fastidiuntur, spiritualia vero e con­
nes de bonis ecclesiasticis, nec in thesauris re­ verso. 1 2. q. 2. 1 ad 3. et q. 32. 2. c. fi. et q. 33.
poni. 2 2. q. 175. 7 ad 4.
2. o.
112. Episcopi et alii clerici habent verum do­
132. Bona spiritualia non sapiunt habentibus
minium bonorum propriorum, non autem eccle­ affectum infectum amore delectationum corpora­
siasticorum, sed tantum sunt dispensatores. 2 lium, et præcipue Venerearum. 2 2. q. 20. 4. c. et
2. q. 63. 2 ad 1. et q. 119. 3 ad 1. et q. 185. 7. c. q. 46. 2. c.
113. Episcopi et clerici possunt disponere de
133. Bona spiritualia possunt simul a multis
sua quarta, sicut de bonis propriis. 2 2. q. 185. integre possideri, non autem corporalia. I 2.
7. c.
q. 28. 4 ad 2. et ni. q. 23. 1 ad 3.
114. Episcopi et clerici possunt dare moderate
134. Promissiones bonorum corporalium in ve­
suis consanguineis de bonis ecclesiasticis, in suum teri lege fuerunt figuræ spiritualium in nova lege.
usum deputatis. 2 2. q. 185. 5. 7 ad 2.
1 2. q. 114. 10 ad 1.
115. Episcopi et clerici peccant, si in articulo
135. Bonum morale præcipue consistit in con­
necessitatis possunt vivere de patrimonio, et versione ad Deum, et malum in aversione. 2 2.
vivant de bonis ecclesiasticis. 2 2. q. 185. 7 ad 3. q. 19. 2 ad 2.
et q. 187. 4 ad 1.
136. Bonum et malum speciali modo, s. morale
116. Si episcopi vel clerici retinent sH de bo­ invenitur In habentibus electionem, i. q. 48. 5. c.
nis ecclesiasticis divisis vel indivisis, notabiliter
137. Bonum in naturalibus et moralibus duplex,
ultra quartam, peccant mortaliter. 2 2. q. 185. s. essentiale et accidentale. 1 2. q. 18. 3 ad 3.
7. c.
138. Omne bonum honestum vel utile est bo­
117. Prælatus tripliciter surripit bona Ecclesiæ. num morale, non autem omne delectabile est
et tenetur restituere, s. si rem Ecclesiæ non sibi bonum moraliter, quia illa dicuntur secundum
deputatam, sed alteri, sibi usurparet: puta si I rationem, illud autem secundum appetitum. 1 2.
episcopus usurparet sibi rem capituli, si rem q. 34. 2 ad 1.
Ecclesiæ suæ custodiæ deputatam, in alterius
139. Boni mores dicuntur, qui rationi congrudominium transferat; puta consanguinei vel unt; mali vero, qui a ratione discordant. 1 2.
amici, et si solo animo surriperet, dum scilicet I q. 100. 1. c.
incepit habere animum possidendi eam ut suam, I
ί140.
-ii. Bonum >»ν·»
non contrariatur bono ...
in inoraet non nomine Ecclesiæ. 2 2. q. 62. 5 ad 5. et i libus, sed tantum in aliis. 1 2. q. 31. 8 ad 1.
q. 185. 7. c.
’141. ;
_______
;
Virtus
est_______
bona seipsa,
non autem per
118. Male dispensans bona hospitalis tenetur aliam bonitatem. 1 2. q. 55. 4 ad 1.
restituere, non autem dispensans bona beneficii,
*142.
— ··—·
Bonum quod ponitur in diffinitione
vir­
quoad suam portionem, sed tenetur pœnîtere. 2 j tutis non est bonum transcendens, sed bonum ra­
2. a. 62. 5 ad 5. et q. 185. 7. c. principio.
tionis. 1 2. q. 54. 3 ad 2. et q. 55. 4 ad 2.
119. Bona temporalia quasi nihil sunt respe- !
143. Ad bonum operandum requiritur virtus
ctu futurorum. 2 2. q. 36. 2. c. fi.
moralis inclinans, et prudentia dirigens. 1 2. q.
120. Bona temporalia secundum se sunt bona, ! 113. 1 ad 2.
secundum quid; sed ut ducunt ad beatitudinem. I
144. Actus exterior addit ad bonitatem vel ma­
sunt bona simpliciter. 1 2. q. 114. 10. c.
litia, ex objecto vel circumstantiis, actui volun­
121. Bona exteriora, ut divitiæ et honores, sunt tatis, non autem ex fine, nisi actus voluntatis fiat
bona simpliciter, id est absolute et secundum na­ melior vel pejor tripliciter, s. secundum nume­
turam suam; non tamen omnibus modis; et circa rum, extensive vel intensive. 1 2. q. 20. 4. o. et
hæc est justitia; sed virtutes sunt bona simplici­ q. 24. 3. c. et 2 2. q. 76. 4 ad 2.
ter, id est, universaliter. 2 2. q. 58. 10 ad 2.
145. Eadem bonitas vel malitia ex fine est actus
122. Exteriora bona sunt bona instrumentaliter, exterioris, et actus voluntatis, non autem aliæ.
non autem principaliter, licet secundum stoicos 1 2. q. 20. 3. o. et 4 ad 2.
sint nulla. 1 2. q. 59. 3. c. et 2 2. q. 58. 10 ad 2.
146. Tota bonitas vel malitia actus exterioris
et q. 125. 4 ad 3. et in. q. 15. 6 ad 2.
ex fine est ex actu voluntatis, non autem aliæ,
123. Bona temporalia non sunt præmia virtu­ sed e converso. 1 2. q. 20. 2. o.
tum, nec subtractio eorum est pcena peccati prin­
147. Bonitas et malitia ex fine prius est in actu
cipaliter. 1 2. q. 87. 7 c. ad 2. et q. 108. 3 ad 4. voluntatis quam in actu exteriori. Similiter quæ
124. Bona temporalia sunt ejus, cui Deus con­ est ex objecto vel circumstantiis, ut est in exeeucedit, quoad proprietatem, sed quoad usum sunt tione operis. Sed ut est in ordinatione et appre­
etiam aliorum. 2 2. q. 32. 5 ad 2.
hensione rationis, est e converso. 1 2. q. 20.
125. Deus dat justis tantum de bonis et malis l.o.
temporalibus, quantum expedit eis ad beatitudi­
BOS habet quinque utilitates, scilicet, quia im­
nem. 1 2. q. 8/. 7 ad 2. et q. 114. 10. c.
molatur, arat, comeditur, lac et corium dat. Ideo
126. Deus dat malis bona temporalia, et bonis furans reddebat quinque pro uno. 1 2. q. 105.
mala temporalia, ut eis reservet majora, i. ætema. 2 ad 9.
1 2. q. 87. 7 ad 2.
BRACHIUM significat potentiam operatlvam

— 108 —

INDEX III

Caelum

quæ tripliciter impeditur, s. u Deo» a diabolo, et
15. Cælum empyreum est supremum locorum
ah utroque* i. q. 100. 10 ad 3.
corporalium. i. q. 102. 2 ad 1. et q. 112. 1 ad 2.
BUBO nocte pasturn quærlt. Ideo slgnlflcAt
16. Cælum empyreum est locus beatorum ho­
luxuriosos, qui delectari quærunt in nocturnis minum magis quam angelorum, et est ad conoperibus quæ agunt, 1 2. q. 102, 0 ad 1. c, 3. gruitatem contemplationis, non autem ad neces­
BUCCELLA quam porrexit Christus Judæ, non sitatem. i. q. 66. 3. c. ad 3, et q. 102. 2. c. ad 1. et
fuit corpus Christi, sed purus panis, ifi. q, 81. q. 102. 1 ad 2. et 1 2. q. 47 ad 3. et 2 2. q. 175.
3 ad 4.
2 ad 3.
17. Cælum empyreum est concreatum materiæ
informi, i. q. 66. 3. o.
18. Cælum empyreum habet influentiam in in­
ferioribus. i. q, b6. 3 ad 2.
CADERE non permittit Deus aliquos, nisi alios
19. Diversæ opiniones Doctorum de aquis quæ
erigat. I. q. 23. 6 ad 1.
sunt super cælos. i. q. 68. 2. 3. o.
CÆCITAS - 1. mentis triplex, s. privatio lu­
20. Informitatem cæli expressit Scriptura, ex
minis accidentalis, aversio voluntaria a primo hoc quod dicit: Tenebræ erant super faciem
intelligibili; tertia propter occupationem. Prima abyssi, secundum quod sub cælo etiam aer inclu­
est pœna, aliæ vero peccatum. 2 2. q. 15. 1. o. ditur. i. q. 66. 2. c. fi.
2. Cæcltas mentis quæ quasi totaliter spiritua­
21. Cælum aqueum est supra firmamentum, id
lium bonorum cognitionem excludit, oritur ex lu­ est, cælum sydereum, quia est diaphanum, sicut
xuria. Hebetudo autem sensus, quæ reddit homi­ et cælum empyreum, quia est lucidum, i. q.66.
nem debilem ad hujusmodi intelligibilia, oritur 1 ad 1. et o.
ex gula. 2 2. q. 15. 2. 3. o.
22. Omne spatium inter aquam et cælum lunæ
3. Cæcltas mentis, et hebetudo sensuum op­ est unum cælum, secundum Damascenum, sed
ponuntur dono intellectus. 2 2. q. 8. 6 ad 1. et quatuor secundum Rabanum. i. q. 68. 4. c.
q. 15. 2. fi.
23. Cælum dicitur dupliciter, s. a proprietate,
4. In cæco est aptitudo ad videndum. 2 2. q. et a natura. Et hoc est triplex, scilicet immobile,
85. 2 ad 3.
mobile uniforme, et mobile difforme. Primum est
5. Cæcus actu habet virtutem gressivam, per cælum empyreum, secundum aqueum, et tertium
quam ambulare potest. Sed inquantum caret sydereum, et septem planetæ. i. q. 68. 4. c.
visu qui dirigit in ambulando, patitur defectum
24. Cæli sunt septem, secundum Rabanum, sci­
in ambulando, dum ambulat cespitando. 1 2. licet empyreum, crystallinum seu aqueum, syde­
q. 18. 1 ad 2.
reum, igneum, olympium, æthereum, et aereum,
6. Cæcus miraculose illuminatus naturaliter vi­ i. q. 68. 4. o.
det. in. q. 77. 4 ad 3. fi.
25. In cælis non sunt plura individua ejusdem
CÆLUM - 1. habet materiam alterius rationis speciei, i. q. 47. 2. c.
a materia quatuor elementorum, i. q. 66. 1 ad 5.
26. Cælum sumitur tripliciter, s. essentialiter,
et 2. o. et 1 2. q. 49. 4. c.
participative et metaphorice. Et hoc tripliciter,
2. In materia cæli non est potentia ad corruptio­ scilicet, trinitas, bona spiritualia, et triplex visio,
nem, quia forma ejus excludit omnem privatio­ scilicet, corporalis, imaginaria et intellectualis,
nem ab ea. i. q. 9. c. et q. 10. 5. c. fi. et q. 97. i. q. 68. 4. c.
1. c.
27. Cælum tertium ad quod raptus est Paulus,
3. Cælum non est animatum, i. q. 70. 3. o. ! est triplex visio, triplex hierarchia, cælum empy­
4. Cælum non est de natura quatuor elemen­ reum vel trinitas, i. q. 68. 4. c. et 2 2. q. 175. 3
torum. 1. q. 66. 2. c. .
ad 4.
5. Cælum non est in potentia incompleta ad
28. Virtus primi cæli recipitur in mediis cælis
esse, sed tantum ad ubi. 1. q. 55. 2. o. et q. 58. I. I diversimode, secundum motus eorum, i. q. 115. 3
3. c. et q. 66. 2. c. fi. et q. 79. 2. c. et q. 84. 3 ad 1. ad 4.
et q. 85. 5. c. et q. 90. 2 ad 1. et q. 97. 1. c. et
29. Actiones et virtutes cælorum diversimode
1 2. q. 49. 4. c. et 2 2. q. 24. 11. c.
I recipiuntur in his corporibus inferioribus, secun6. tælum non incepit per generationem, quia I dum diversam materiam dispositionum, i. q. 115.
non habet contrarium, sed incepit per creatio­ 3 ad 4. et 6 ad 2.
nem. i. q. 46. 1 ad 3. et ad 5. et q. 66. 2. c. et
30. Omnis virtus generalis vel specialis infe­
q. 75. 6. c.
riorum reducitur ad virtutes cælorum generales
7. In cælis non est habitus nec dispositio. 1 2. vel speciales. 2 2. q. 96. 2 ad 2.
q. 49. 4. c.
31. Motus cæli est naturalis, i. q. 70. 3 ad 4. et
8. Firmamentum est duplex, s. cælum stella­ ad 5.
tum, et pars condensata in nubes, i. q. 68. 1. 2.
32. Motus cæli est voluntarius ex parte motoris
3. o. et q. 71 ad 1.
tantum, i. q. 70. 3 ad 5.
9. Dextrum cæli est oriens, sinistrum occidens,
33. Quilibet motus cujuscumque cæli est regu­
superius polus meridionalis, inferius alter, ante laris et uniformis in velocitate et tarditate, i. q.
hemispherium superius, post aliud, i. q. 102. 1. i 32. 1 ad 2.
c. fi.
34. Quodlibet cælum præter primum movetur
10. Corpora beatorum erunt supra omnes cælos, dupliciter, scilicet motu proprio, et motu primi
ili. q. 57. 4. c. ad 1.
cæli. i. q. 68. 2 ad 3. et q. 115. 3 ad 4. et 2 2. q. 2.
11. Non oportet aliquam partem cæli esse supe­ 3. c.
riorem Christo, sed ipsum esse super omnes cæ­
35. In cælis est duplex motus, s. primus, id est
los. m. q. 57. 4. o. c. ad 1.
diurnus, super polos æquinoctialis ab oriente in
12. Cælum empyreum non potest ratione inve­ j occidens; et secundus e converso, super polos
stigari. I. q. 66. 3. c.
! zodiaci, i. q. 67. 4 ad 3. et q. 14. 2. c.
13. Cælum empyreum est immobile. 1. q. 66. 3.
36. In cælis est duplex motus, scilicet primus,
o. et q. 102. 2 ad 1.
id est diurnus, qui est causa continuitatis gene­
14. Cælum empyreum est incorruptibile, et lu­ rationis, et secundus per zodiacum, qui est causa
cidum, sed non emittit radios visibiles nobis, i. diversitatis, secundum generationem et corruptioq. 66. 3. o.
I nem. i. q. 67. 4 ad 3. et q. 104. 2. c.

— 109 —

INDEX 111
37. Motus c«h est causa viventium, i. q. 70. 3
ad 3.
38. Cæli sunt causa eorum quæ fiunt in his in­
ferioribus. I. q. 115, L 3. o. et 1 2. q. 95. 5. o. et
q. 96. 2 ad i.
39. Tota materia corporum inferiorum subjacet
variationi, secundum rpotum corporum cælestium.
I. q. 115. 3. o.
40. Diversorum motuum cælestium diversi sunt
effectus, i. q. 104. 2. c. fi.
41. Effectus corporales in inferioribus non se­
quuntur ex necessitate a motibus cælorum. i. q.
115. 6. o.
42. Distantia loci impedit effectum cælestis
corporis, i. q. 115. 6 ad 2.
43. Grossities materia vel frigiditas aut caliditas, aut alia hujusmodi dispositio impedire
potest effectum corporis cælestis. i. q. 115. 6
ad 2.
44. Effectus duplices subtrahuntur causalitatl
corporum cælestium, s. effectus per accidens con­
tingentes, in humanis vel naturalibus, et actus li­
beri arbitrii. 2 2. q. 95. 5. c.
45. Cælum movetur ab aliquo intellectu. 1. q.

Capitale

Strumeuturn ejus. i. q. 115. i ad 5. et q. 118
l ad 3.
M
3. Calor naturalis digerendo generat pinguedi*
nem auæ ipsum conservat, quasi ejus nutrimen­
tum. 2 2. q. 82. 2 ad 2.
4. Calor disponens ad formam ignis manet post
adventum ejus, non quidem Idem numero, sed
idem specie, quia non est idem subjectum ejus,
in. q. 7. 13 ad 2. et q. 9. 3 ad 2.
5. Ignis quantumcumque calidus non caleface­
ret, nisi esset motus cæli. I 2. q. 109. 1. c.
6. Calor et aliæ qualitates tangibiles erunt in
corpore glorioso ex natura sua, quæ non erunt
reductæ ad medium rei, secundum æquidlstantiam ab extremis acceptum, sed ad medium pro­
portionis, secundum quod competit optimæ com­
plexioni humanæ in singulis partibus. Et ideo
tactus illorum corporum est delectabilissimus;
quia potentia semper delectatur in convenienti,
et tristatur in excessu, ni. q. 54. 2 ad 1. et ad 2.
7. Virtus in semine agit per triplicem calorem,
scilicet animali, elementi et cæli. i. q. 118. 3
ad 3.
CALUMNIA - 1. est falsa et malitiosa impositio
criminis. 2 2. q. 68. 3. c. ad 1.
46. Cælum est movens selpsum, inquantum mo­
2. Calumnia est defensio criminis per fraudes,
tor est ei intrinsecus, i. q. 7Û. 3 ad 5.
dolos et mendacia. 2 2. q. 69. 2. 3. c.
47. Motor cæli conjungitur orbi secundum to­
CALVARIÆ locus dicitur communis locus de­
tum, secundum philosophos: ideo non movetur collatorum, non autem a capite Adæ ibi sepulti.
per accidens ad motum cæli. i. q. 51. 3 ad 3. in. q. 46. 10 ad 3.
48. Motor cæli superioris potest movere cælum
CAMPSORIA - ars utitur de se numismate ad
motoris inferioris, non autem e converso, i. q. debitum et idoneum usum, et ratio est, quia illud
117. 4 ad 1.
lucrum vel illud plus quod accipitur a campso49. Cælum est primum alterans, non tamen ribus in tali permutatione monetæ, non accipitur
primum movens, sed movetur motu locali a su­ ratione pecuniæ quæ de se non parit pecuniam,
periori movente. 1 2. q. 6.1 ad 1. et q. 109. 1. c. seu de se est invendibilis, sed ad vitandum da­
50. Virtus movens cælum dicitur esse in dex­ mnum, sive ratione periculi vel interesse, ut sub­
tera parte orbis quem movet, unde incipit motus, veniatur salariis pensionum domorum, mlnlstroi. q. 51. 3 ad 3. et q, 52. 2. c.
rumque, et laboribus et expensis in arte neces­
51. Corpora cælestia non sunt animata eo modo saria et licita, ne frustra ponant operam et sudo­
quo plantæ et animalia, sed æquivoce. anima vi­ rem suum ad utilitatem aliorum. 2 2. q. 78. 2
delicet dante motum, non autem esse. i. q. 70. ad 4.
3. c.
CANIS - 1. in veteri lege non offerebatur, quia
52. Anima hominis est nobilior corpore cæli. i. erat animal immundum. Nec redimebatur, quia
q. 70. 2 ad 4.
s
eo utebantur idololatræ in suis sacrificiis. Et si­
53. Corpus cæli est nobilius corpore hominis, i. gnificat rapacitatem, de qua non licet fieri obla­
q. 91. 1 ad 2.
’
tio. Sed alia animalia immunda redimebantur.
54. Corpus hominis est simillimum cælo. i. q. 1 2. o. 102. 3 ad 7. et 2 2. q. 86. 3 ad 2.
76. 5 ad 2. et q. 91. 1. c. ad 3.
2. canis videtur uti syllogismo divisivo. 1 2.
55. Cælum venit in compositionem hominis j q. 13. 2 a. 3 ad 3.
causaliter, non autem essentialiter, i. q. 76. 7. c.
CANONICUS regularis potest transire ad reli­
et q. 91. 1. c. ad 2. et m. q. 57. 3. c.
gionem monachorum, et non e converso, nisi sint
56. Cælum per se agit in corporibus omnium laid. 2 2. q. 189. 8 ad 2.
inferiorum, sed in anima, et in potentiis ejus
CANTUS - 1 et laus vocalis erit in beatis post
organicis agit per accidens: in intellectu autem resurrectionem. 2 2. q. 13. 4. c.
et voluntate indirecte tantum, i. q. 83. 1 ad 5. et
2. Cantus et laus vocalis Dei salubriter fit in
q. 115. 3. 4. o. et 6. c. et q. 116. 1. c. et 1 2. q. I ecclesia, ad devotionem excitandam. 2 2. q. 91. o.
9. 5. o. et 2 2. q. 95. 5. 6. 7. ο.
Γ3. Cantus theatricus, vel aliquod
„ ___
aliud artifi-----CAIN. Reprobatur verbum Cain dicentis: Major ] ciale organum in ecclesia ad delectationem,, vel]
est iniquitas mea quam ut veniam merear, qiuia 1 ostentationem, improbatur. 2 2. q. 91. 2 ad 2.
misericordia Dei peccantibus per poenitentiam et ad 4.
veniam præbet, absque ullo termino, hi. q. 84.
4. Diaconi et prælati non debent cantibus insi­
10. C. fi.
I stere^ sed praedicationi, UUUIIIIICC,
doctrinæ, Cl
et CICC1IIV3YeleemosyCALIX - 1. debet esse de auro, vel argento, vel nis. 2 2 q. 91. 3 ad 3.
stanno, hi. q. 83. 3 ad 6.
C
“2.“™ duplex, s.
.. naturalis _______
CAPACITAS
potentiæ,, et
2. Sicut non potest facere aliquis Ecclesiæ præ- < obedientialis. Prima semper impletur secundumi
latus, quod calix consecratus desinat esse con­ genus singulorum, et non secundum quodlibet
secratus si maneat integer; sic multo minus po­ individuum; secunda vero neutro modo. m.
test facere, ut homo Deo consecratus, quamdiu q. 4. 3 ad 3.
vivit, consecratus esse desistat, et quod ille qui
CAPITALE - 1. vitium dicitur a capite membro,
professus est religionem, non sit religiosus. 2 2. ?|uia poena capitis punitur; vel quia est causa
q. 88, 11. c.
inalis per se multorum peccatorum. 1 2. q. 84.
CALOR - 1. si subsisteret, ita calefaceret, sicut 3. 4. o. et 2 2. q. 34. 5. c. et q. 35. 4. c. et q. 118.
nunc inhærens. 1. q. 56. 1. c.
7. 8. c. et q. 148. 5. c. et q. 153. 4. o. et q. 158.
21 Calor naturalis agit in virtute animæ, ut in- 6. c. ad 2.
.
·

— 110 —

Capitulum

INDEX III

2. Capitalia dicuntur, quia ut in pluribus alia
oriuntur ex eis, licet quandoque aliquod vitium
ex bono oriatur, per abusum ut ex objecto, non
autem ut ex principio. 2 2. q. 55. 4 ad I.
3. Vitia capitalia dicuntur a fine proprio, non
quidem omnium, sed eorum ex quibus sæpius
alia oriuntur, non autem ab ultimo. 2 2. q. 34.
5. c. et q. 35. 4. c. et q. 36. 4 ad 1.
4. Divisio. Vitia capitalia sunt tantum septem,
ad quæ omnia alia reducuntur, s. vana gloria,
acdola, invidia, Ira, avaritia, gula et luxuria. 1 2.
q. 84. 4. o.
CAPITULUM. - Praelatus præest In capitulo,
sicut Judex in foro judiciali. 2 2. q. 33. 7 ad 1.
CAPUT - 1. naturale habet tria respectu alio­
rum membrorum, s. ordinem, perfectionem, et
virtutem Influendi, m. q. 8. 1. 8. c.
2. Caput significat multa, secundum similitu­
dines ad multas proprietates ejus. I 2. q. 84. 3.
4. o. et ui. q. 8. 1. 8. c.
3. Omnes operationes animales a capite prin­
cipium habent, m. q. 8. 1. c.
4. Caput influit in alia membra dupliciter, s.
intra et extra, gubemando actiones exteriores,
m. q. 8. 6. 7. c.
5. In capite vigent omnes sensus; in cæteris
vero membris est tantum unus sensus, s. tactus,
in. q. 8. 1. c. et q. 66. 7 ad 3.
CARO - 1. dicitur tripliciter, scilicet natura,
vitium, et passlbilitas. m. q. 54. 3 ad 1.
2. Caro hominis de se non habet bonum virtu­
tis, sed ut subest rationi. 1 2. q. 56. 4. c.
3. Caro in eodem semper est eadem secundum
speciem, non autem secundum materiam, i. q.
119. 1. 2. o.
4. Esus carnium videtur introductus post di­
luvium. 1 2. q. 102. 6 ad 2.
CASTITAS - 1. est virtus dicta a castigatione
concupiscentiæ, tanquam pueri. 2 2. q. 151.
1. o.
2. Castitas proprie est virtus specialis circa ve­
nerea, sed large est virtus generalis. 2 2. q. 151.2.
3. Castitas ut delectans est fructus, sed ut est
secundum rationem, est virtus quæ maxime di­
sponit hominem ad perfectionem intelilectualis
operationis. 2 2. q. 15. 3. c. fi. et q. 151. 1 ad 4.
4. Castitas conjugalis non est virtus specialis
supra castitatem, quia non habet laudem, nisi
abstlnentiæ ab illicitis delectationibus. Nec ca­
stitas vidualis, quia non est perfecta. 2 2. q. 152.
3 ad 5.
5. Castitas est circa venerea, sed abstinentia
est circa cibos, ideo differunt. 2 2. q. 151. 3. o.
6. Castitati antonomastice attribuitur decor,
ideo virginitati attribuitur excellentissima pul­
chritudo. 2 2. q.* 152. 5. c.
7. Castitas est subjective in anima. 2 2. q. 151.
1 ad 1.
8. Remedium septuplex castitatis contra luxu­
riam, s. maceratio carnis per abstinentiam, vi­
gilia et hujusmodi, contemplatio divinorum et
oratio, studium Scripturarum, cogitatio sancta,
exercitium contra otium, labor, et angustia, et
solitudo. 2 2. q. 188. 5. o.
CASUS. - 1. Non omne quod est præter inten­
tionem, est a casu vel a fortuna, sed tantum con­
tingens raro. 2 2. q. 43. 1 ad 3. et q.,64. 1. c.
2. Nihil est a casu vel a fortuna respectu Dei,
sed respectu cæterarum causarum, i. q. 19. 6. c.
CATECHISM US - 1. non est sacramentum, sed
sacramentale. m. q. 67. 3 ad 2.
2. Catechismus est instructio credendorum ex­
plicite, præcedens. baptismum, m. q. 71. 1. o.
3. Catechismus pertinet tantum ad sacerdotes.
IU. q. 67. 3 ad 2.

Causa

4. Pueri aunt catechlzandL et patrinus pro eis
confessionem facit, ni. q. 71. 1 ad 2 et 3.
CATEGORICA dictio est, quæ absolute ponit
rem significatam circa aliquid suppositum; syncatcgorica vero, quæ importât ordinem prædicati
ad subjectum, r. q. 31. 3. c.
CATHEDRA. - Ecclesia amittit cathedram epi­
scopalem, propter malitiam populi. 2 2. q. 108.
4 ad 2.
CATO morti se tradidit, ne incurreret servitu­
tem Cæsaris. 2 2. q. 125. 2 ad 2.
CAUSA - 1. ad quam necessario sequitur effe­
ctus, intelligitur tantum de causa per se completa,
et non impedita, i. q. 115, 6. c. et 1 2. a. 75.
1 ad 2.
2. Posita causa naturali et sufficienti, ponitur
effectus, non autem voluntaria, i. q. 14. 8 ad 2.
et q. 19. 8. o. et q. 42. 2. o. et q. 46. 1 ad 9. et 10.
et q. 61. 2 ad 1. et m. q. 56. 1 ad 1.
3. Non omnis causa per se propria et sufficiens
causât necessario suum effectum, quia potest im­
pediri. i. q. 115. 6 c. et q. 16. 3. c. et 1 2. q. 75.
1 ad 2.
4. Causa duplex, s. dispositiva et consummativa. 2 2. q. 94. 4. o.
5. Causa conservativa duplex, s. directe et per
se, vel indirecte et per accidens, sicut quod re­
movet vel impedit actionem corrumpentis, i. q.
104. 1. 2. c.
6. Genus causæ est quadruplex, scilicet finalis,
formalis, efficiens, et materialis. 2 2. q. 27. 3. c.
7. Causa duplex, scilicet per se, id est causans
per virtutem suam, et per accidens, id est remo­
vens impedimentum, i. q. 114. 3. c. et 1 2. q. 75.
4. c. et q. 76. 1. c. et q. 85. 5. c. et q. 88. 3. c.
et 2 2. q. 3. 1 ad 2. et q. 4. 7. c.
8. Occasio significat causam imperfectam, non
autem semper causam per accidens. 2 2. q. 43.
1 ad 3.
9. Causa per accidens dupliciter, scilicet quod
accidit causæ per se, vel quod accidit effectui
per se. Et hoc tripliciter, s. habens ordinem per
se, vel ut in paucioribus, vel non habens ordi­
nem, nisi secundum aestimationem. Primum est
removens impedimentum contrarium vel non
contrarium. Secundum est casus vel fortuna. 2 2.
q. 43. 1 ad 3. et q. 65. 8. c.
10. Non omne quod fit, habet causam per se,
sed tantum ens per se; non autem ens per acci­
dens, quia non est proprie ens, sed magis ordi­
natur cum non ente. i. q. 115. 6. c. et q. 116. 3. c.
11. A qualibet causa derivatur aliquis ordo ad
suos effectus. Et unus ordo continetur sub or­
dine, sicut causa sub causa. Et multiplicatur sic­
ut causa, i. q. 105. 6 c. et q. 106. 3. c.
12. Omne unum in multis oportet esse ab una
causa, i. q. 65. 1. c.
13. Idem effectus est ab infinitis causis per ac­
cidens, non autem per se. i. q. 46. 2 ad 7. et 1 2.
q. 1. 4. o.
14. Aucta causa, auget effectum per se, non
autem effectum per accidens. 1 2. q. 17. 6 ad 1.
et q. 85. 5 ad 1.
15. Aliquid est causa alicujus effectus duplici­
ter, s. directe ad illud agendo, et indirecte, quia
non impedit cum possit, in. q. 47. 1. c.
16. Non est eadem essentia causæ et effectus.
2 2. q. 18. 6. c.
17. Habitudo ad causam non est de ratione
entis causati, sed consequitur ad ea quæ sunt de
ratione ejus. 1. q. 44. 1 ad 1.
18. Causa quandoque habet non necessariam
habitudinem ad effectum, propter defectum effe­
ctus, et non causæ. I. q. 19. 3 ad 4.
19. Causa æquivoca est causa totius speciei,

Causa

INDEX III

Ceremonia

univoca vero tantum individui, i. q. 13. 5 ad l.|
42. In causis agentibus quanto aliquid est
et q. 104. L c.
prius, tanto est perfectius; in causis autem mate­
20. Effectus univocus dependet tantum in fieri rialibus est imperfectius. 2 2. q. I. 7 ad 3.
a causa, sed æqulvocus potest dependere etiam
43. Semper oportet quod causa per se sit po­
in esse. t. q. 104. I. c.
tior effectu, i. q. 95. 1. c. et I 2. q. 112. I. c. et
21. Effectus est in causa secundum similitudi­ 2 2. q. 148. 3 ad 2.
nem quadruplicates scilicet secundum esse na­
44. Quanto causa est altior, tanto causalitas
turale, et secundum eamdem rationem, ut in uni­ ejus ad plura se extendit, i. q. 65. 3. c.
vocis, vel secundum eamdem rationem tantum,
45. Omnis causa dicit diversitatem substantlæ
ut in æquivocls, vel spiritualités vel influxu. ab effectu, i. q. 33. 1 ad I.
IH. q. 62. 3. c.
46. Ornnia nobiliori modo sunt in causa sua
22. Effectus est in causa univoca, secundum j quam in suo causato, i. q. 4. 2. c.
similitudinem formæ ejusdem speciei, in causa
47. Causa semper excedit suum causatum. I 2.
vero æquivoca, secundum similitudinem formæ q. 66. 1. c.
excellentioris, i. q. 4. 2. 3. o. et q. 6. 2. c. et q.
48. Quicquid est causa causæ ut causæ, est cau­
13. 5. et q. 105. 1 ad 1. et q. 110. 2. c. et q. 115. sa causati, i. q. 49. 2 ad 2. et 1 2. q. 79. I ad 3.
3 ad 3. et m. q. 62. 4. c.
et 2. c.
23. Causa instrumentais non participat actio­
49. Omnis effectus dependet a causa sua. i. q.
nem causæ principalis» nisi inquantum per ali­ 33. 1 ad L et q. 104. 1.2. c.
quid sibi proprium dispositive operatur ad effe­
50. Causa efficiens non potest esse posterior
ctum principalis agentis, i. q. 45. 5. c.
effectu, ordine durationis, sicut finalis, ili. q.62.
24. Causa principalis est nobilior suo effectu, 6. c.
non autem instrumentalis, nec causa per acci­
51. Nulla creatura est causa activa alterius,
dens. 1 2. q. 66. 3 ad 3. et 2 2. q. 148. 3 ad 2. et quoad novam formam vel dispositionem, sine
q. 165. 2 ad 1. et ni. q. 79. 2 ad 3.
mutatione, sed conservat sine mutatione, i. q.
25. Effectus habet esse nobilius et principalius, 104. 2 ad 3.
non autem verius, in causa principali quam in
52. Quod est prius in causando, est posterius
se, non autem in causa instrumental!, i. q. 4. 2. in causato, et e converso, i. q. 5. 4. c.
c. et q. 18. 4 ad 3. et 1 2. q. 83. 1 ad 2.
53. Causa cognoscitur per effectum quandoque,
26. Effectus assimilatur causæ principali, non · et e converso, i. q. 85. 3 ad 4. et 8 ad 1.
autem instrumental!, m. q. 62. 1. c.
54. Effectus dupliciter cognoscitur in causa, s.
27. Causa principalis, licet manifestissima, non demonstrative, et per conjecturas, i. q. 14. 13. c.
potest proprie dici signum sui effectus, licet oc­
55. Effectus dupliciter repræsentat causam, s.
culti, sed tantum causa instrumentalis, quia ut quoad esse, et secundum formam, i. q. 45. 7. c.
mota est effectus, m. q. 62. 1 ad 1.
CAUTELA vel cautio, cujus est vitare impedi­
28. Ejusdem et similiter non potest esse duplex menta bonæ operationis, est pars integrals pru­
causa proxima, vel remota, sed diversimode, i. dentia. 2 2. q. 48. c. et q. 49. 8. o.
q. 52. 3. c.
I
CAVERE mala est providentiae, sicut et prose­
29. Idem respectu ejusdem potest esse causa 1 qui bona; sed cavere impedimenta extrinseca
et effectus diversimode. 1 2. q. 33. 4 ad 2.
est cautionis. 2 2. q. 49. 8 ad 2.
30. Effectus denominatur a causa proxima, non
CELLULA cerebri triplex, scilicet anterior, me­
a remota vel universali, i. q. 14. 13 ad 1. et q. dia, et posterior, i. q. 78. 4. c.
25. 3 ad 4. et m. q. 4. 1 ad 1.
CENTURIO et Petrus reveriti sunt Christum
31. Effectus quanto remotior est a causa, tanto ex humilitate, Zachæus autem ex amore, m.
est debilior. 1 2. q. 66. 1. c.
q. 8. 10 ad 3.
32. In quolibet genere causarum, causa distat
CERE est oppidum prope Romam. 1 2. q. 9.
ab effectu, secundum perfectionem, vel secun­ 3. c.
dum virtutem, i. q. 33. 1 ad 1.
CEREBRUM est majus proportionabiliter in
33. Quælibet causa primo operatur in sibi homine quam in alio animali, i. q. 91. 3 ad 1.
propinquius, et per illud in alia. m. q. 56. 1. c. et q. 99. 1. c.
34. Causa prima duplex, s. prima in genere, et
CEREIS non utebantur Judæi in cultu Dei,
prima simpliciter, s. Deus.
eus. i.
I. q. 19. 8. o.
ο.
sed oleo. 1 2. q. 101. 1 ad 2.
35. Causa prima, s. Deus, produxit materiam
CEREMONIA - 1. dicitur a Cere oppido prope
de nihilo. I. q. 14. 11. o. et q. 15. 3 ad 3. et q. 44. Romam, vel quasi Cereris munia. 1 2. q. 99. 3. c.
2. o. et 4 ad 4. et q. 45. 1 ad 2. et 4 ad 3. et q. 46.
2. Omnes ceremoniae sunt quædam protesta­
1 ad 3. et q. 47. 1, o. et q. 57.2. c. fi. et q. 65. 4. c. tiones fidei. 1 2. q. 103. 4. c.
fi. et q. 91.2. c. et q. 105.1. c. ad 1. et q. 117. 3. c.
3. Ceremoniae sunt opera exteriora ad cultum
36. Processiones divinarum personarum sunt Dei pertinentia. 1 2. q. 99. 3. o. et q. 101.2. 4. c.
causa prima creationis omnium creaturarum, i. I et q. 103. 1. o. et q. 104. 1. c. ad 3.
q. 33. 3 ad 1. et q. 45. 6. o. et 7 ad 3.
4. Ceremonialia dicuntur, quæ secundum se non
37. Effectus non trahit necessitetam vel con- i habent causam manifestam factorum, licet pos­
tingentiam a causa prima, sed a proxima, i. q. 14. sint habere causam manifestam institutionis. 1 2,
13 ad 1. et q.25. 3 ad 4. et q. 47. 1 ad 2. et q. 103. q. 101. 1 ad 4.
7 ad 3. et m. q. 4. 1 ad I.
5. Ceremonialia veteris Testamenti sunt quæ38. Causa prima plus influit quam secunda, i. ! dam determinationes juris naturalis, et præceq. 104. 2. c. et 1 2. q. 19. 4. c. et q. 84. 5. c. ! ptorum moralium. 1 2. q. 99. 3 ad 2. et q. 5.
39. Operatio causæ secundæ semper fundatur c. et q. 103. 1. c. et 2 2. q. 112. 1 ad 2.
super operationem causæ primæ et præsupponit
6. Multæ particulares determinationes in cere­
eam. 1 2. q. 19. 4. c.
moniis veteris legis habent causam tantum figu40. Causæ habent intra se ordinem, quia finis ralem,non autem litteralem, nisi in communi. 1 2.
est ratio agentis, agens formæ, et forma materiæ. q. 102. 2 ad 3.
i. q. 5. 2 ad 1. et 4. c. et q. 85. 3 ad 4. ct 1 2.
7. Ceremoniæ veteris legis sufficienter dividun­
q. 1. 2. c.
tur in sacrificia, sacra, sacramenta et observan­
41. Causa perficiens est nobilior suo effectu, tias. 1 2. q. 101. 4. c.
non autem causa disponens. 1 2. q. 66. 6 ad 3.
8. Ceremoniæ in veteri lege fuerunt multæ, ad

Certitudo

INDEX HI

reprimendam idololatriam, et ad significationem
multorum. 1 2. q. ΙΟΙ. 3. c.
CERTITUDO - L potest esse ex duobus, s. ex
■ «usa et ex subjecto. I. q. I. 5 ad I. et 2 2. q.
I 8, o.
2. Certitudo est tantum in cognitione. I 2. q. 18.
4. c. et 2 2. q. 18. 4. c.
3. Certitudo principaliter et essentialiter est
unium in cognitione, sed secundum similitudinem
et participative, est etiam in aliis, ut in operibus
naturæ vel artis. 1 2. q. 18. 4. c. ct 2 2. q. 18.
4. c.
4. Certitudo cognitionis est diversimode in Deo,
m angelis, et hominibus. 2 2. q. 9. I ad 1.
5. Visus est simpliciter certior auditu, licet
quandoque sit e converso. 2 2. q. 4. 8 ad 1.
6. Virtus et natura sunt certiores arte, quia in­
fallibilius operantur. 2 2. q. 18. 5. c.
7. Fides est certior omni virtute intellectuali
«parte rei et causæ, sed e converso ex parte sub­
jecti et evidentiæ. i. q. i. 5 ad 1.
8. Certitudo spei est ex cognitione dirigente. 1
2. q. 40. 3 ad 3 et 2 2. q. 18. 4. c.
9. Certitudo cognitionis est ex se, sed certitudo
spei et naturæ est ex alio; ideo deficit per acci­
dens. 1 2. q. 40. 2 ad 3.
10. Spes viatorum h*bet certitudinem ex fide,
omnipotentia et misericordia Dei, non autem ex
meritis propriis. 2 2. q. 18. 4. o.
CESSARE dicitur Deus ab omni opere conden­
do, non autem propagando et conservando, i. q.
73. 1 ad 2. et 2. b. et q. 74. 2 ad 3. et q. 118.
3 ad 1.
CHARACTER - 1. non est proprie in genere,
nec in specie, sed reductive, sicut ens incomple­
tum, quia est potentia instrumentalis. ih. q.
63. 2. c. fi.
2. Character est in secunda specie qualitatis,
m. q. 63. 2. o.
3. Diffinitio triplex characteris, m. q. 63. 3. 5.
o. ct q. 72. 5. c.
41 Character est potentia qua renati in vitam
spiritualem possunt facere operationes similes
virtutibus, quibus sacramenta efficaciam habent,
m. q. 72. 5. c. .
5. Character est duplex, scilicet potentia ctiva,
et passiva, m. q. 63. 2. c.
6. Character est sacramentum, et res sacra­
menti. m. q. 63. 3 ad 2. et 6 ad 3. et q. 66. 1. b.
et c. et 12 ad 1.
7. Character habet rationem signi, ratione sa­
cramenti sensibilis, et ratione configurationis,
m. q. 63. 1 ad 2. et 2 ad 4.
8. Character est participatio sacerdotii Christi,
in. q. 63. 3. 5. o. et q. 65. 3 ad 3.
9. Subjectum. Character est subjective in ani­
ma, sicut virtus instrumentalis. m. q. 50. 4 ad 3.
et a. 63. 2. c. et 5 ad 1. et ad 2. et q. 64. 1. c.
10. Character est subjective in potentia animæ,
etnon immediate in essentia animæ. in. q. 63.4. o.
11. Character est principaliter in potentia in­
tellectiva, et secundario in affectiva, m. q. 63. 4
ad 3. et 5. c.
12. Character semper manet, etiam in damnatis,
gula est indelebilis, m. q. 50. 4 ad 3. et q. 63.
2. c. et 5. o. et q. 64. o. ad 3. et q. 66. 9. c. et
q. 82. 9. c.
13. Christus nullum habuit characterem, m.
q. 63. 5. 6. c.
14. Christus est character Patris, in. q. 63. 1
ad 2.
15. Comparatio. Non habens characterem ba­
ptismi nullum alium recipere potest, quia ille
præsupponitur de necessitate ab omni alio. m.
q. 72. 6. o.

16. Character baptismi est aliud a charactere
confirmationis et ordinis, quia sunt ad distinctos
actus, m. q. 72. 5. c,
17. Character baptismi est potentia passiva,
sed character confirmationis, et ordinis est po­
tentia activa, m. q. 63. 3. c.
18. Character est a tota Trinitate, sed apprnprlatur Filio, ili. q. 64. L c.
19. Character sacramentalis est proprie chara­
cter Christi, tanquam ducis, quo configurantur
fideles sacerdotio Christi, in. q. 63. 3. o.
20. Character secundum omnes imprimitur in
quibusdam sacramentis, m. q. 63. 1. o.
21. Character imprimitur solum in sacramen­
tis novæ legis, m. q. 62. 6 ad 3. et q. 63. 1 ad 3.
et 2. c.
22. Character imprimitur solum in tribus sa­
cramentis, s. baptismo, confirmatione, et ordine,
m. q. 63. 6. o. et q. 72. 5. o. et q. 80. 10 ad 1.
23. Character est causa gratiæ sacramentalis.
m. q. 63. 2. o. et q. 60. 10. c.
24. Per characterem deputantur fideles ad
actus convenientes præsenti Ecclesiæ, per praede­
stinationem vero ad præmium vitæ æternæ. ni.
q. 63. 1 ad 1. et 2. c.
25. Character bestiæ est obstinata malitia, vel
professio illiciti cultus, m. q. 63. 3 ad 3.
CHARADRI0N est avis garrula, ideo signifi­
cat loquaces. 1 2. q. 102. 6 ad 1. fi.
CHARITAS - 1. est accidens. 2 2. q. 23.
3 ad 3.
2. Charitas est habitus in anima creatus, con­
tra Magistrum sententiarum. 2 2. q. 23. 2. o.
3. Charitas est virtus. 2 2. q. 23. 3. o. et q.
27. I. c.
4. Charitas potest dici virtus generalis. 2 2. q.
58. 6. c. et m. q. 85. 2 ad 1.
5. Charitas potest dici virtus generalis, inquan­
tum ordinat actus omnium virtutum ad bonum
divinum. Sed ut respicit bonum divinum ut pro­
prium objectum, est virtus specialis. 2 2. q. 58.
6. c. et in. q. 85. 2 ad I.
6. Charitas est amicitia. 1 2. q. 65. 5. c. et q.
66. 6 ad 2. et 2 2. q. 23. 1. o. et q. 24. 2. c.
7. Charitas est radix omnium virtutum. 1 2. q.
62. 4. c. et q. 65. 5 ad 2. et q. 71. 4. c. et q. 84. 1
ad 1. et 2 2. q. 23. 8 ad 2. et q. 139. 2 ad 2.
8. Charitas est mater omnium virtutum. 1 2.
q. 62. 4. c. et 2 2. q. 23. 8 ad 3. et q. 186. 7 ad 1.
9. Charitas est forma omnium virtutum. 1 2. q.
62. 4. c. et 2 2. q. 4. 3. o. et q. 23. 8. o. et q. 24.
12 ad 4.
10. Charitas qua formaiiter diligimus, est quædani participatio divinæ charitatis, quæ Deus
est. 2 2. q. 23. 2 ad 1. et 3 ad 3. et q. 24. 2 ad 1.
et 7. c.
11. Charitas est amor Dei, non qualiscumque,
sed quo diligitur Deus, ut beatitudinis objectum.
1 2. q. 65. 5 ad 1. et q. 109. 3 ad 1. et ad 3. et
q. 103. 3 ad 1. et ad 3. et 2 2. q. 23. 4. c.
12. Charitas non potest esse informis. 2 2. q.
24. 12 ad 4. et q. 45. 4. c. et q. 136. 3. c. et m. q.
79. 1. c. fi.
13. Actus charitatis duplex, s. elicitus et impe­
ratus. m. q. 85. 2 ad 1.
14. Motus mentis humanae in fruitione Dei, in
qua consistit vita ætema, est actus charitatis.
1 2. q. 114. 4. c.
15. Objectum charitatis proprium et principale
et formale, est bonitas summa, id est, Dei. 2 2. q.
4. 3. 2. et q. 13. 2. c. et q. 23. 5 ad 2. et q. 24. 1. c.
et 4 ad 2.
16. Charitas pro objecto habet ultimum finem,
s. beatitudinem æternam. 2 2. q. 23. 4 ad 2. et
q. 24. 1 ad 3. et 10. c. et q. 44. 5. C«

— 113 —
8 — Summa Theologica. - VI.

Ch arIta*

Chantas

INDEX III

Charitas

Cherubim

INDEX III

Christus

17. Charitas habet duo objecta, s. principale,
43. Chantas non augetur per additionem, sed
i. bonitatem Dei, et secundarium, i. bonum pro­ per intensionem, secundum accessum ad termi­
68. Charitas immediate tradit hominem Deo,
CHOLERA citius cæteris humoribus movetur,
ximi. 2 2. q. 32. 2 ad 3. et q. 66. 6. c.
num. I 2. q. 52. 2. o. et 2 2. q. 24. 5. o.
àdhærendo el per spiritus unionem. Et est reli­ ideo cholericus facilius movetur ad iram quam
18. Charitas diligit proximum propter Deum,
44. Visio beata, charitas, et hujusmodi, quæ
gionis principium, qua mediante opera divini I alii ad suas passiones. I 2, q. 46. 5. c.
ideo objectum ejus proprie est Deus. 2 2. q. 1. 1 pertinent ad præiniurn essentiale, non augentur
cultus facit. 2 2. q. 82. 2 ad 1.
CHRISMA benedici oportet ab episcopo in
ad 3. et 3 ad 1. et q. 23. 5 ad 1.
69. Charitas, quantumcumque minima, potest cœna Domini, m. q. 72. 3, o.
in beati», ex quo jam sunt effecti beati. 2 2. q. 24.
19. Charitas tendit in ultimum finem sub ra­ 3 ad 3.
resistere cuilibet tentationi. m. q. 62. 6 ad 3.
CHRISTIANUS dicitur qui Christi est, id est,
tione finis ultimi, quod non convenit alicui alteri
45. Charltas potest augeri in infinitum. 2 2.
et q. 70. 4. c.
qui fidem Christi habet, qui spiritu Christi vir­
virtuti. 2 2. q. 26. 1. c.
q. 24. 7. o.
70. Charitas facit homines dciformes supra ho­ tuose operatur, et ad imitationem Christi pec­
20. Dilectio Dei est finis dilectionis proximi.
mines conversari in cælis, et convenire curn Deo catis moritur. 2 2. q. 124. 5 ad L
46. Quilibet actus charitatis disponit ad chari2 2. q. 44. 2. o.
tatis augmentum, reddendo hominem promptio­ et cum angelis. 1 2. q. 65. 5 c.
CHRISTUS - 1. in triduo mortis suæ non fuit
21. Charitas viæ non potest æquari charitati rem ad iterum agendum, et habilitate crescente
71. Charitas nominatur via ab Apostolo, qua vere homo. m. q. 50. 4. o.
patriæ. 1. q. 117. 2 ad 3. et 1 2. q. 67. 6 ad 3. donec conetur ad perfectum, et tunc actu auge­ Deo appropinquamus, quia per ipsam mens Deo
2. In illo triduo mortis corpus Christi non fuit
22. Charitas superexcedit facultatem totius na­ tur. 2 2. q. 24. o.o.
unitur. I. q. 24. 4. c.
vivum, ne animatum, ni. q. 50. 4. b. et c. ad 1.
turæ. 1 2. q. 113. 9 ad 2. et 2 2. q. 24. 2. 3. c.
72. Charitas unit nos Deo, sicut sunt illi qui
47. Charitas unico actu augetur, si fiat cum
3. Totus Christus est ubique, non autem totum,
23. Charitas est nobilior anima Christi et alio­ toto conatu, non autem aliter. 1 2. q. 52. 3. c.
rebus mundi penitus abjectis, sollicite cogitant quia masculinum genus pertinet ad personam, sed
rum, secundum quid, non autem simpliciter. 2 2.1 o. et 2 2. q. 24. 6. o.
solum quæ Dei sunt. 2 2. q. 45. 2. c. et m. q. 89. neutrum genus pertinet ad naturam, ni. q. 52.
q. 23. 3. c.
o. c.
48. Charitas non potest minui. 2 2. q. 24. 10. o.
8. o.
24. Donum sapientiæ correspondet charitati.
73. Charitas impeccabilitatern habet ex virtute
49. Charitas non potest amitti per peccatum
4. Natura divina constituit personam Christi
2 2. q. 23. princip. et q. 45. prine.
VCUWiC. *I 2. <q. 71. 4. c. et q. 78. 2 ad 1. et q.
Spiritus sancti, qui infallibiliter operatur quod- simpliciter, non autem natura humana ejus, sed
I veniale.
25. Charitas est potissima virtutum, i. q. 117. I 88. 1 ad 2.
cumque voluerit, et etiam secundum propriam secundum quid, ut ab ea denominatur homo. m.
2 ad 3. et 1 2. q. 66. 6. o. et 2 2. q. 23. 6. o. et ! 50. Veniale peccatum non contrariatur habitui
rationem charitatis, non autem ex parte sui sub­ q. 3. 1 ad 3.
q. 24. 4 ad 2. et q. 30. 4. o. et q. 34. 5 ad 1. et ; charitatis, sed fervori actus ejus, quem minuit.
jecti. 2 2. q. 24. 11. c. prine, et m. q. 79. 6 ad 2.
5. Persona Christi est tota in quolibet loco, sed
q. 117. 6. c. ad 1. et q. 1. 57. 4 ad 2.
1 1 2.
~ q. 71.' 4. c. et “
“
“
“
"
"
“
74.
Charitas
de
se
præservat
a
peccato,
sed
haI
2 2. q. 24. 8 âd 2. et q. 54. 3. c.
non totaliter, in, q. 52. 4 ad 3.
26. Quilibet habens charitatem habet omnes et q. 107. 3 ad 2. et m. q. 79. 4. c. et q. 87.
bens eam, peccat ex mutabilitate liberi arbitrii. 1
6. Idem judicium est de istis propositionibus,
alias virtutes. I 2. q. 65. 3. 5. o.
2 2. q. 24. 11. c. princip. et m. q. 79. 6 ad 2. Christus secundum quod homo, est persona, sup­
1 2. c.
27. Nulla vera virtus potest esse sine charitate.
75. Donum sapientiæ non est causa charitatis, positum, hypostasis et res naturæ. ni. q. 16. 12
51. Charitas viae potest amitti, non autem cha­
1 2. q. 65. 2. 4, o. et q. 71.4. c. et 2 2. q. 23. 7. o. ritas patriæ. 2 2. q. 24. 11. o.
sed effectus ejus. 1 2. q. 45. 6 ad 2.
ad 3.
et a. 51. 2. c. et q. 108. 2 ad 2.
76. Meditatio de divinis causât charitatem, quæ
52. Charitas quolibet peccato mortali amitti­
7. Hæc est vera et propria, Deus est homo, et
28. Charitas est major aliis, quia propinquius tur. 1 2. q. 71. 3. c. fi. et 4. c. et 2 2. q. 24. 12. o. causât necessitatem loquendi de Deo. 1 2. q. 27. e converso, in. q. 16. I. 2.Ό.
se habet ad objectum suum, s. ad Deum, quam et q. 45. 4. c. et m. q. 79. 6 ad 2. et q. 84. 10. c. 2. c.
8. Hæc est per se, et in materia naturali, Deus
fides et spes. Ideo nobilior est eis. I 2. q. 66. 6.
77. Suspendere contemplationem ad tempus est homo, non autem per accidens, nec in materia
53. Charitas habet modum quoad actus quos
o. et 2 2. q. 23. 6. c.
imperat, non autem quoad actum quem elicit, in. propter salutem proximi, pertinet ad summam remota, nec in materia contingenti, ratione sup­
29. Sola charitas imperat omni virtuti. 1 2. q. q. 85. 2 ad 1.
perfectionem charitatis. 2 2. q. 182. 1. c. ad 3. positi, non ratione formæ. m. q. 16. 1 ad 1.
114 4. o.
78. Gaudium de Deo in se est effectus charita­
54. Charitas datur secundum mensuram sub’
9. Hæc est falsa, Deus factus est homo, et e
30. Charitas ponitur in diffinitione cujusiibet ’ jectl, id est secundum capacitatem naturæ, et tis; sed ut Deus participatur a nobis, est effectus converso, si ly factus determinet subjectum vel
virtutis, non quidem essentialiter, sed quia ab : conatum. I. q. 62. 6. o. et z 2. q. 24. 3. o. et m. spei. 2 2. q. 28. 1 ad 3. et 2. 4. c.
prædicatum absolute; si vero determinet compo­
ea dependent. 1 2. q. 62. 2 ad 3. et 2 2. q. 23. 4. q. 69. 8 ad 3.
79. Bonitas amoris, desiderii, et gaudii, depen­ sitionem, est vera; si autem determinet subje­
ad 1.
55. Gradus charitatis triplex, s. incipientium, det ex eodem, ideo pertinet ad eamdern virtutem ctum respectu prædicati, est vera; sed conversa
31. Nulla virtus habet tantam inclinationem ad proficientium, et perfectorum. 2 2. q. 24. 9. o. ei charitatis. 2 2. q. 2è. 4. c. et q. 29. 4. c. et q. 51. ejus est falsa proprie, improprie vero est vera, id
suum actum» nec ita delectabiliter operatur, sic­ q. 183. 4. o. et q. 184. 2. o. et 3 ad 2.
2. o.
est si ly homo in subjecto supponat simpliciter
ut charitas. 2 2. q. 23. 3. c. fi.
80. Resurgens per poenitentiam in minori cha- et non personaliter, in. q. 16. 6. 7. o. et q. 33.
56. Beatitudo datur secundum diversos gradus
32. Omnia præcepta moralia fundantur in præ- ; charitatis. i. q. 12. 6. c. et 2 2. q. 24. 3 ad 2. et ritate, habebit majus gaudium accidentale de 3, c.
ceptis charitatis. m. q. 47. 2 ad 1.
bonis factis prius in majori charitate, quam de
iif. q. 55. 1 ad 3.
10. Hæc proprie est falsa, et improprie vera,
33. Charitas conjungit Deo realiter, et attingit
factis
post
in
minori,
non
autem
majus
gaudium
57. Numerus. Eadem numero est charitas Dei
Christus secundum quod homo, est Deus, eadem
ipsum realiter, non autem fides nec spas. 2 2. et proximi. 2 2. q. 17. 3. c. fi. et q. 18. 2 ad 3. et essentiale, m. q. 39. 5 ad 3.
ratione, scilicet quia reduplicatio magis proprie
q. 45. 2. c. fi. et 4. c. et 6 ad 2. et q. 172. 4. c. et q. z3. 5. o. et q. 25. 1. o. et q. 81. 4 ad 3. et q.
81. Gaudium est magis effectus charitatis quam facit stare pro natura, nisi per aliquid limitetur
q. 184. 1. c. ad 2.
tristitia. 2 2. q. 28. 1. o. et q. 35. 2. 3. c.
103. 3 ad 2.
ad suppositum, m. q. 16. 11. o.
34. Sapientia etsi differat a charitate, tamen
82. Gaudium causatum ex charitate non com­
58. Charitas viæ manet eadem numero in pa­
11. Hæc est falsa, Christus est tantum homo,
præsupponlt eam. Et ex hoc ipso dividit inter tria. 1 2. q. 67. 6. o. et q. 111. 3 ad 2.
patitur secum tristiaiarn, sicut quod causatur ex sed hæc est vera, Christus est tantum id quod
filios perditionis et regni. 2 2. q. 45. 4 ad 3. I
59. Orbo. Charitas habet ordinem. 2 2. q. 26. spe. 2 2. q. 28. 2. o.
est homo. m. q. 17. 1 ad 3.
35. Charitas facit tendere in Deum, uniendo J I. o.
83. Charitatis est habere pacem, sed facere pa­
12. Hæc est falsa de Christo, iste homo incepit,
affectum hominis Deo, spes autem ut adipiscendo.
60. Ordo charitatis attenditur secundum affe­ cem est sapientiæ ordinantis. 2 2. q. 45. 6. c. ad 1. nisi addatur aliquid creatum, m. q. 16. 7. c. fi.
2 2. q. 17. 6 ad 3.
| ctum et effectum. 2 2. q. 26. 6. o.
84. Concordia est effectus charitatis. 2 2. q. et 9. o.
36. Sub charitate comprehenditur omnis alia I
61. Dilectio Dei est prior dilectione proximi, 29. 3. o. et q. 37. 1. c.
13. Hæc est vera, Christus est creatura, secun­
amicitia et dilectio licita, non autem illicita, quia ordine perfectionis et dignitatis, sed e converso,
85. Deus per charitatis amorem dicitur et fit dum naturam humanam, et est minor Patre, non
charitas non potest esse cum peccato mortali. 2 2. ordine generationis et dispositionis. 1 2. q. 68. pater noster et sponsus noster. 2 2. q. 19. 2 ad 3. autem simpliciter, i. q.• 41. 3. c. ad 4. et m.
hi. q. 16.
q. 45. 4. c.
86. Debitum gratitudinis ex charitate procedit, 8. o. et q. 20. 1 ad 1.
8 ad 2.
37. Quicquid pertinet ad donum vel virtutem
62. Ordo charitatis cadit in præcepto. 2 2. q. quæ quanto plus solvitur, tanto magis debetur.
14. Hæc proprie est vera, Christus secundum
fortitudinis, potest etiam ad charitatem pertinere. 44. 8. o,
Ideo obligatio gratitudinis est interminabilis. 2 2. quod homo, est creatura, quia reduplicatio magis
2 2 q. 139. 2 ad 2.
63. Ordo charitatis manebit in patria. 2 2. q. q. 106. 6 ad 2. et q. 107. 1 ad 3.
proprie facit stare pro natura, nisi per aliquid
38. Voluntas est subjectum charitatis. i. q. 59. 26. 13. o.
87. Amare magis est effectus charitatis quam limitetur ad suppositum, ideo hæc est falsa,
4 ad 3. et q. 82. 5 ad 2. et 1 2. q. 56. 6. c. et q. 57.
64. In patria nullus erit ordo dilectionis, nisi amari. 2 2. q. 27. 1. o.
Christus, secundum quod hic homo, est creatura,
1. c.
CHERUBIM interpretatur plenitudo scientiæ: m. q. 16. 10. o.
secundum propinquitatem ad Deum. 2 2. q. 26.
39. Charitas improprie dicitur esse in concu­ 13. o.
quæ est quadruplex in eis, scilicet perfecta Dei
15. Hæc propositio, Christus secundum quod
piscibili. i. q. 82. 5 ad 2.
65. Cognitio. Nullus potest certe cognoscere se visio, plena divini luminis susceptio, contemplatio horno est persona, non est vera, nisi reduplicet
40. Charitas non est in nobis naturaliter, nec habere charitatem vel gratiam, nisi sibi divini­ pulchritudinis in ordine rerum, et copiosa di- suppositum hominis, ut dicatur Christus secun­
causatur ex actibus nostris, sed infunditur a Deo. tus reveletur. 1 2. q. 112. 5. o. et ni. q. 80. 4 ad 5. vinæ cognitionis effusio in alios, i. q. 63. 7 ad 1. dum quod iste homo est persona, m. q. 10. 1.
2 2. q. 24. 2. o? et 3. 10. c. et q. 172. 2
66. Cognitio non est objectum charitatis, sed et q. 108. 5 ad 5.
art. 2. c.
ad L
CHIMERA. Ratio sive conceptio chimeræ non
Deus cognitus. 1 2. q. 76. 6 ad 2.
16. Natura humana in Christo est nobilior quam
41. Charitas est in omnibus habentibus gra­
habet
fundamentum
in
re,
neque
proximum
ne
­
67. Effectus charitatis sunt duodecim, s. vita
in aliis, ratione unionis ad verbum, non autem
tiam gratum facientem. 2 2. q. 8. 4. c. et q. 47. 1. spiritualis, observantia mandatorum, protectio que remotum, quia neque est similitudo alicujus essentialiter, ni. q. 2. 2 ad 2. et 5 ad 1.
4. c,
contra advena, beatitudo, venia, illuminatio, rei extra animam, neque consequitur ex modo
17. Humanitas Christi fuit instrumentum divi­
42. Charitas augetur essentialiter. 1 2. q. 52. 1. lætitia, pax, amicitia, libertas, filiatio Dei, et ex­ intelligendi rem aliquam naturæ. Et ideo ista con­ nitatis ejus. 1 2. q. 112. 1 ad 1. et m. q. 7. 1 ad 3.
o> et q. 66. 1. o.
ceptio est falsa, i. q. 16. 3 ad 2. et 5 ad 3. et 7 et q.‘8. 1 ad I. et q. 13. 2. c. ad 2. et 3. 4. c. et
pulsio timoris, ni. q. 89. 6. c.
ad 4. fi. et q. 48. 1 ad 2.
i q. 18. 1 ad 2. et q. 19. 1. c. et q. 34. 1 ad 3. et q.

— 114 —

— 115 —

F«S»

Christus

INDEX 11!

43. 2. c. et q. 48. 6. c. et q. 49. 1. c. ad I. et ad 2.
et q. 50. 6 ad 3. et q. 56. 1 ad 3. et 62. 5. c. et q.
74. 3. c.
18. Humanitas Christi potest dici individuum,
particulare et singulare; non autem suppositum,
hypostasis, res naturæ, vel persona, quia per­
sona Filii Dei est suppositum naturæ humans, i.
q. 29. 1 ad 2. et m. q. 2. 2 ad 3. et 5. c. et q. 4. 4.
c. ad 3. et q. 16. 12 ad 2. et ad 3.
19. Anima Christi est super omnes creaturas,
m. q. 59. I ad 3.
20. Anima Chnsti est instrumentum divinita­
tis. m. q. 13. 2 ad 2.
21. Ea quæ sunt humanæ naturæ, non praedi­
cantur in abstracto de deitate, nec e converso,
m. q. 16. 5. o. et q. 50. 3 ad 3.
22. Natura humana non praedicatur de Christo
in abstracto, nec partes ejus. m. q. 2. S. c. et
q. 3. 7 ad 3. et q. 16. 1. o. et q. 17. I. c. et q.
50. 3 ad 3.
23. Natura divina et proprietates ejus prædicantur de Christo in recto, tam in abstracto quam
in concreto, humana vero tantum in concreto,
m. q. 3. 7 ad 3. et q. 17. 1. o.
24. Ea quæ possunt convenire personæ ratione
sui, si habent repugnantiam ad proprietates per­
sonne divinæ, non prædicantur de Christo; quæ
autem conveniunt personæ ratione naturæ» vel
ratione partis, dicuntur de Christo, licet repu­
gnent personæ divinæ; quod enim est personæ
proprium de Christo non enunciatur ratione humanæ naturæ, nisi cum aliqua additione vel ex­
pressa vel subintellecta. m. q. 16. 8. o. et q. 20.

25. Deus est caput Christi, m. q. 8. 1 ad 3. et
6 ad 2.
26. Christus ante incarnationem erat caput Ecclesîæ, secundum humanitatem, per operationem
hominum in eum, et non e converso: sed post,
utroque modo; secundum divinitatem vero, ante
et post: et per utramque operationem, scilicet
ejus in nos, et e converso, in. q. 6. 3 ad 3. et
q. 68. 1 ad l.
27. Christus secundum quod homo est caput
Ecclesiæ triplici ratione, scilicet secundum tria
quæ considerantur in capite, scilicet secundum
ordinem, perfectionem et virtutem: primo, Chri­
stus habuit ordinem, quia caput est prima pars
hominis, incipiendo a superiori; perfectionem au­
tem, quia in capite vigent omnes sensus, et inte­
riores et exteriores, cum in cæteris membris sit
solus tactus; virtutem vero, quia virtus et motus
cæterorum membrorum est a capite, et guberna­
tio eorum in suis actibus, propter vim sensitivam,
et motivam dominantem m capite: unde et rector
dicitur caput populi; et hæc spiritualiter com­
petunt Christo: primo secundum propinquitatem
ad Deum, gratia ejus est altior et prior; et si
non tempore, quia omnes alii acceperunt gra­
tiam, per respectum ad gratiam ipsius. Secundo
perfectionem habet, quantum ad plenitudinem
omnium gratiarum. Tertio virtutem habet influ­
endi gratiam in omnia membra Ecclesiæ, et ideo
convenienter dicitur caput Ecclesiæ. ill. q. 8. 1.
°· et 9.·
°· ct A· 49. E c- ct A·
2. c.
28. Tota humanitas Christi, secundum animam
et secundum corpus, influit principaliter in ani­
mas, et secundario in corpora, ideo secundum
utrumque est caput hominum, quoad utrumque.
ni. q. 8. 2. o. et 4 ad 1.
29. Proprium est Christi esse caput Ecclesiæ,
quoad influxum interiorem, sed quoad influxum
exteriorem convenit aliis participative, particu­
lariter, et vice Christi; Christo autem secundum
omnem locum, tempus et statum omnium perti­

Christus

nentium ad Ecclesiam, et propria auctoritate.
IU. q. 8. 6. o. et 7. c.
30. Christus est caput omnium hominum, sed
primo beatorum, secundo habentium charltatem
viae, tertio fidelium, quarto uniendorum, quinto
unibilium, sed nullo modo damnatorum, quia
penitus desinunt esse membra Christi, m. q. 8.
3. o. et q. 13. 3, c. et q. 19. 4. c. ad I.
31. Eadem essentialiter est habitualis gratia
Christi, quæ dicitur gratia unionis capitis, et
singularis personæ. nr. q. 7. 5. o.
32. Gratia unionis singularis, et capitis, sunt
simul tempore, sed ordine naturæ et Intellectus,
prima præcedit secundam, et secunda tertiam,
quia prima convenit Christo inquantum Deus,
secunda inquantum homo in se, tertia quoad
alios. 111. q. 7. 13. o.
33. In Christo fuit triplex plenitudo gratis,
scilicet unionis personalis, capitis, et singularis.
Prima est ejus ut causæ finalis, secunda ut effi­
cientis, tertia ut formalis ad omnem effectum,
et ad omnem usum gratiæ. in. q. 19. 4. o. et q.
48. 1. c.
34. Gratia personalis, et gratia capitis in Chri­
sto ordinantur ad actum. Non autem gratia unio­
nis, sed ad esse personale. Ideo prima et secunda
conveniunt in essentia habitus, non autem tertia,
licet etiam prima dicatur gratia unionis, inquan­
tum facit congruitatem ad unionem, m. q. 8.
3 ad 3.
35. Gratia habitualis fuit in Christo, m. q. 7.
1. o.
36. Requievit super Christum spiritus Domini,
qui quidem in homine dicitur esse per gratiam
habitualem, m. q. 7. 1. c.
37. Gratia unionis est esse personale quod a
Deo datur gratis humanæ naturæ in persona
Verbi, et est terminus assumptionis ejus. m.
q. 66. c.
38. Gratia unionis in Christo dupliciter dici­
tur: scilicet, voluntas Dei dans gratis, et donum
ejus, id est unio, vel aliquis habitus. Primo modo
loquuntur sancti communiter, et est quid increatum, non autem secundo modo. m. q. 2. 10.
c. et q. 6. 6. c. et q. 7 11. c.
39. Unio Christi facta est per gratiam primo
modo, non autem secundo, m. q. 2. 10. o. et 3.
6. 6. o.
40. Gratia Christi, sive unionis sive habitualis,
dicitur naturalis Christo, quia habuit eam a nati­
vitate, et quia causatur a natura ejus divina, non
autem a natura humana, m. q. 2. 12. o. et q. 7.
13 ad 2. et q. 34. 3 ad 2.
41. Gratia unionis fuit simpliciter infinita in
Christo; sed gratia habitualis ejus fuit infinita
secundum rationem gratiæ, finita vero secundum
rationem entis, m. a. 7. 11. o.
42. Habere gratiam convenit Christo secundum
naturam humanam, non autem secundum natu­
ram divinam, sed esse largitorem gratiæ. m. q.
7. 7 ad 2.
43. Christus habuit plenitudinem omnis gratiæ
dupliciter, scilicet in summo, et quoad omnes ef­
fectus gratiæ. m. q. 7. 7 ad 1. et 9. o. et 10. 12.
c. et q. 15. 2. 3. c. et q. 22. 1. c. ad 1. et ad 3.
et q. 27. 5 ad I. et q. 28. 4 ad 2. et q. 38. 2 ad 2.
44. Plenitudo gratiæ duplex, scilicet una ex
parte gratiæ, et alia ex parte subjecti. Prima
est propria Christo, secunda vero convenit etiam
aliis per Christum, m. q. 7. 10. o.
45- Plenitudo duplex fuit in Christo, scilicet
prima divinitatis, secunda gratiæ et veritatis. Et
secunda derivatur a prima, m. q. 15. 2. 3. c. et
q. 19. 4 ad 2. et q. 34. 1. c.
46. Plenitudo gratiæ et divinitatis habitat in

— 116 —

Christus

INDEX III

Christo corporaliter tripliciter, scilicet per unio­
rem personalem ad corpus, contra umbram, et
triplici unione, Id est carnis, mentis et sensus,
m, q. 2. 10 ad 2.
47. Omnes gratiæ gratis datæ fuerunt In Chri­
sto excellentissime, m. q. 7. 7. o.
4B. Gratiæ In Christo non dividuntur. Sed divi­
duntur in aliis hominibus, qui recipiunt particu­
lariter efficaciam ad aliquos actus, Christus au­
tem recipit gratiam plenissime ad omnes actus,
m. q. 7. 7 ad I.
49. Gratia Christi nullo modo potuit augeri,
sicut nec gratia beatorum. Sed gratia cujuscumque viatoris puri potest augeri ex parte gratiæ
et ex parte subjecti, m. q. 7. 12. o.
50. Gratia cujuscumque alterius hominis, quantumcumque crescat, non potest adæquari gratiæ
Christi, quia comparatur el sicut particulare ad
universale. Ideo non sunt ejusdem rationis, m.
q. 7. 11 ad 3. et q. 10. 4 ad 2. et ad 3.
51. Christus habuit omnes virtutes ad perficien­
das potentias singulas, ad omnes actus animae.
ΠΙ. q. 7. 2. o. et 3 ad 1. et q. 15. 2. c.
52. Christus habuit virtutes morales, quoad
usum patriæ et viæ, non derogantes perfectioni
ejus. Non autem ad domandas passiones, m. q. 7.
1 ad 3. et 2 ad 1.
53. Christus habuit summum gradum fortitu­
dinis, sustinens impugnationem, non quidem in­
teriorem a fomite, sed exteriorem a diabolo et
a mundo, quos superando, victoriæ coronam pro­
meruit. in. q. 15. 2 ad 3.
54. Christus habuit temperantiam, non autem
continentiam, m. q. 7. 2 ad 3.
55. Christus virtute suæ divinitatis poterat in
se, et in suis discipulis, sine abstinentia, habere
virtutem continentiæ. m. q. 40. 2 ad 2.
56. Fides non fuit in Christo. 1 2. q. 65. 5 ad 3.
et m. q. 7. 3. o. et 4. c. 8 ad 2. et 9 ad 1.
57. Christus habuit quicquid est perfectionis et
virtutis in fide et spe. m. q. 7. 9 ad 1.
58. Christus habuit meritum fidei, quia fides
consistit in assensu, ex obedientia Dei, quam
Christus plenissime habuit, m. q. 7. 3 ad 2.
59. Christus non habuit spei virtutem, licet spe­
raverit aliqua sibi et aliis. 1 2. q. 6. 5 ad 3. et
2 2. q. 18. 2 ad 1. et m. q. 7. 4. o. et 6 ad 1. et
8 ad 2. et 9 ad 1.
60. Voluntas animæ Christi informabatur charitate et aliis virtutibus, ni. q. 49. 6 ad 2.
61. Christus habuit plenissime septem dona
Spiritus sancti, jii. q. 7. 5. o.
62. Christus dat dona inquantum Deus, et re­
cipit ea inquantum homo. m. q. 7. 5 ad 2.
63. Christus meruit secundum humanitatem,
non autem secundum divinitatem, m. q. 53. 4
ad 2.
64. Christus meruit sibi gloriam corporis, sci­
licet immortalitatem, impassibilitatem, et hujus­
modi, et ea quæ pertinent ad excellentiam ejus
exteriorem, sicut est ascensio, et veneratio ejus;
non autem gloriam animæ, nec scientiam, nec
gratiam, nec deitatem, nec virtutes, quia cum me­
ritum non sit nisi ejus quod nondum habetur,
oporteret quod Christus aliquando istis carulslet,quibus carere magis diminuit dignitatem Chri­
sti quam augeat meritum, m. q. 19. 3. o. et q.22.
4 ad 2. et q. 34. 4 ad 1. et q. 45. 1. c. et q. 46.
1. c. et q. 48. 1. o. et q. 49. 3 ad 3. et 6. o. et
q. 54. 2. c. et q. 59. 3. c.
65. Christus meruit aliis, scilicet omnibus
membris ejus, id est solis regeneratis spiritualiter, i. per baptismum, m. q. 19. 4. o. et q. 48.
I. c. et 6. o. et q. 49. 1. c.
66. Christus meruit aliis præmium essentiale,

Christus

quod nullus alius potest. 1 2. q. 114. 6. c. et
ill. q. 19. 4. o. et q. 46. 3. c. et q. 48. 1. o. et
6 ad 3. et q. 61. f ad 2.
67. Christus nihil ad meritum pertinens do­
cuit, quod ipse excellentius non impleret, m. q.
7. 3 ad 2.
68. In Christo fuit aliqua scientia creata, prae­
ter scientiam increatam. in. q. 9. 1. o.
69. Scientia divina Christi non offuscabat scien­
tiam humanam, sed magis claram reddebat, ni.
q. 9. 1 ad 2.
70. Scientia animæ Christi est nobilior secun­
dum quid quam anima ejus, non autem simplici­
ter. m. q. i l. 5 ad 3.
71. Anima Christi poterat inteliigere per scien­
tiam inditam, convertendo se ad phantasmata, et
etiam sine eis. iif. q. 11.2 o. et 4. fi. et q. 34. 2
ad 3.
72. Christus habuit omnium rerum scientiam
speculativam et practicam, non quidem practice,
id est non qua ipse faceret res, sed qua sciret,
qualiter res factæ sunt a Deo. m. q. 13. 1 ad 3.
73. In Christo fuit plenitudo gratiæ, et omnis
virtutis, et omnis scientiæ. m. q. 15. 2. c. et q. 3.
c. ad 1.
74. In sexta synodo damnata est positio negan­
tium in Christo duas scientias vel sapientias, sci­
licet creatam scientiam, et increatam. in. q. 9.
1. c. fi.
75. Scientia beatorum fuit in Christo, m.
q. 9. 2. o. et 3. 4. c.
76. Anima Christi in verbo non comprehendit
verbum seu divinam essentiam, m. q. 10. 1. o.
et 2. c. 3 ad 1. et ad 2.
77. Anima Christi in verbo cognoscit omnia
quæ quandoque sunt, et cogitatus; non autem
omnia quæ sunt in potentia Dei. m. q. 10. 2. o.
et q. 5Ô. 2 ad 3.
78. Anima Christi in verbo cognoscit omnia
quæ Deus novit scientia visionis, non autem om­
nia quæ Deus novit simplici intelligentia. III. q.
10. 2 ad 2. et q. 13. 1 ad 2.
79. Scientia animæ Christi in verbo parificatur
scientiæ visionis Dei, quoad numerum scibilium,
non autem quoad claritatem m. q. 10. 2 ad 3.
et q. 13. 1 ad 2.
80. Anima Christi in verbo scit infinita in po­
tentia, quasi scientia simplicis intelligentiæ non
autem scit infinita in actu, Id est scientia visionis,
quia entia in actu secundum omne tempus non
sunt infinita, quia generatio non est æterna. m.
q. 10. 3. o.
81. Anima Christi in verbo comprehendit omnis
creatura essentiam, et per consequens compre­
hendit ejus potentiam, et virtutem, et omnia quæ
sunt in potentia creatura, m. q. 10. 2. c.
82. Scientia beata animæ Christi est perfectis­
sima simpliciter, non autem ejus scientia indita,
sed est perfectissima in genere humanæ cognitio­
nis. 1 2. q. 1. 1 ad 2. fi. et m. q. 9. 2. c. et q. 11.
5 ad 1.
83. Scientia indita animæ Christi fuit habitua­
lis, non autem scientia ejus beata, m. q. 11.
5. o.
84. In Christo fuit scientia infusa a verbo, per
species omnium rerum, ad quas intellectus pos­
sibilis est in potentia, m. q. 9. 3. o. et 4. c. ad
2. et q. 12. 1. c.
85. Scientia Christi infusa fuit distincta in
multos habitus, in. q. 11. 6. o.
86. Anima Christi per scientiam infusam co­
gnoscebat omne cognoscibile ab homine, per vir­
tutem intellectus agentis, id est omne pertinens
ad scientias humanas, et omne notum homini per
revelationem, et omne pertinens ad prophetiam,

117 —

1

Christus

INDEX III

Christus

vel a quodcumque donum Spiritus sancti, non luntatem rationis, ut voluntas naturalis in Ipso
autem essentiam Dei. m. q. I L L o. et q. 12. 1. c. secundum ordinem suæ naturae moveretur. Et
87. Et per eam poterat cognoscere substantias Ideo nullo modo fuit in illo contrarietas volunta­
separatas, sicut otest anima separata, tu. q. II. tum. m. q. 18. 6. o.
1 ad 2. et q. L ! ad 3.
100. Voluntas et quicquld aliud fuit natur*
88. Et per eam cognoscebat omnia singularia, I humanae in Christo semper movebatur secun­
praesentia, praeterita et futura, HI. q. 11. I ad 3. dum nutum voluntatis divinae. m. q. 18. 1 ad I.
et q. 12. I ad 3.
et 4.
89. In Christo fuit scientia acquisita, seu expe- |
101. Operationes sensitive, et vegetativæ, et
rimentalis, per species acquisitas per operationem naturales in Christo aliqualiter pertinebant ad
intellectus agentis ejus. iil. q. 9. 4. o. et q. 12. voluntatem ejus humanam. Ideo erant magis hu­
o. et q. 15. 8. o.
manae quam in aliis hominibus, et magis una ope­
90. Anima Christi per scientiam acquisitam sci­ ratio; quia omnes sensltivæ ordinabantur a ra­
vit omne quod scire potest per actionem intelle­ tione ejus, aliæ vero sunt volltæ. m. q. 19. 2. c.
ctus agentis, non autem essentias substantiarum fi. et ad l. et q. 27. 3. c.
separatarum, nec singularia præterita vel futura.
102. In Christo est liberum arbitrium, in. q. 18.
HI. q. 12. 1. o.
4. o.
91. Christus profecit in scientia acquisita» quia
103. Omnis potentia communicabilis cuicumque
scientia illa augebatur essentialiter; non autem creaturæ multo abundantius communicata fuit
aliæ scientiæ ejus, scilicet tantum secundum ef­ animæ Christi, scilicet ut materia elementaris
fectus, et secundum experientiam, et secundum magis obediat ei ad nutum quam qualitatibus
apparentiam, m. q. 7. 12 ad 3. et q. 12. 2. o. et activis et virtuti caelesti. Et magis potuisset mo­
3 ad 3. et q. 15. 8. o.
vere cælum quam angelus quicumque, m. q. 13.
92. Christus nihil didicit ab homine, quia non 2 ad 2.
convenit dignitati Christi doceri a quocumque
104. Christus ut homo poterat conferre effectum
hominum, hi. q. 12. 3. o.
sacramentorum sine sacramentis, ut institutor
93. Voluntas duplex est in Christo, scilicet vo­ eorum, et non alius homo. m. q. 64. 3. c. et q.
luntas divina, et voluntas humana, contra hære- 72. 2 ad 1. et q. 84. 5 ad 3.
sim Macaril patriarchæ Antiocheni, Cyri Alexan­
105. Christus secundum divinitatem habet po­
drini, et Sergii Constantinopolitani. m. q. 18. testatem dimittendi peccata per auctoritatem, sed
L o.
instrumentaliter et per ministerium secundum
94. Voluntas humana in Christo dicitur tripli- | humanitatem, m. q. 16. 11 ad 2.
citer* scilicet potentia naturalis, motus naturalis i
Ad invocationem nominis Christi dabatur re­
et motus rationalis, hi. q. 18. 1 ad 3.
missio peccatorum in primitiva Ecclesia, et non
95. In Christo est duplex voluntas humana, sci­ alterius hominis, ni. quæst. 7. 1 ad 2. et q. 64.
licet voluntas rationis, et voluntas sensualitatis, 3. c.
id est appetitus sensitivus, in. q. 18. 2. o. 5. c.
106. Christus in sua infantia et pueritia in
96. In Christo fuit tantum una voluntas hu­ nullo differebat ab aliis pueris, quoad exteriorem
mana rationalis per essentiam ut potentia, sed conversationem, ni. q. 29. 1 ad 3.
duplex actus, scilicet ut natura, et ut ratio; vel
107. Conveniens fuit quod corpus Christi sub­
thelesis, id est simplex voluntas, et bulists, id est jaceret defectibus et infirmitatibus nostris, ad
consiliativa, secundum Damascenum, m. q. 18. satisfactionem, exemplum et fidem, m. q. 14. 1.
2 ad 2. et 3. o. et 4. 5. c.
o. et 3 ad 1. et 4. c. ad 2.
97. Christus voluit aliud quam Deus, voluntate
108. Christus secundum corpulentam substan­
sensualitatis, et ut natura, non autem ut ratio. tiam tantum, et non secundum rationem semina­
Sed semper voluit idem, et semper fuit conformis lem, fuit in patribus; et ideo non fuit decimatus
ei. Hi. q. 18. 5. o. et 6. c. ad I. et q. 21. 3. 4. o. in lumbis Abrahæ. m. q. 31. 8. c. ad 3. et 4.
98. Voluntas pietatis in Christo est voluntas j
109. Sacerdotium Christi est majus sacerdotio
ut natura, inquantum absolute refugit nociva : Levitico. Est enim sacerdotium Christi secundum
sibi et aliis, ni. q. 18. 3 ad 3.
ordinem Melchisedech, cui Abraham decimas de­
99. Nulla repugnantia seu contrarietas fuit in dit, Levi adhuc existente in lumbis illius, ad
Christo inter voluntatem ejus ut ratio, et volun­ quem pertinet legale sacerdotium. Si ergo Chri­
tatem ejus ut natura, vel voluntatem sensuali­ stus in Abraham decimatus esset, sacerdotium
tatis. Quia ad hoc quod sit contrarietas volunta­ ejus non esset secundum ordinem Melchisedech,
tum in aliquo, requiritur primo quidem, quod se­ sed minus eo. m. q. 31. 8. c.
cundum idem attendatur diversitas voluntatum.
110. Persona Christi secundum se est simplex,
Si enim unius voluntas velit aliquid secundum I sed ut in duabus naturis subsistit, potest dici
quamdam rationem universalem, et alterius vo­ composita, licet improprie, m. q. 2. 4. o.
luntas sit de eodem non fiendo, secundum quam­
111. Omne quod pertinet ad rationem personæ,
dam rationem particularem, non est omnino con­ vel tantum ad unam naturam in Christo, est
trarietas voluntatum. Ut si rex velit latronem I unum tantum; si vero pertinet ad utramque na­
suspendi propter bonum publicum, alter nolit, turam, est multa, ill. q. 17. 2. c. et q. 35. 5. c.
quia sit cognatus ejus, nisi forte ex hoc intende­
112. In Christo est tantum una persona, iil
ret bonum publicum impedire. Tunc enim illæ q. 16. 1. c. et q. 17. 1. c. et q. 25. 1. c.
voluntates essent circa idem, et contrariae. Licet
113. Hæresis Nestorii, quod in Christo sunt
ergo voluntas naturalis, et sensualitatis in Christo duæ personæ, ideo non ponit communicationem
aliquid aliud voluerit quam voluntas divina, idiomatum. ni. q. 2. 6. c. et q. 17. 1. c. fi. et q.
et voluntas rationis ipsius, non tamen fuit aliqua 20. 2. c. et q. 35. 4. c.
. >
contrarietas voluntatum, cum voluntas naturalis
114. In Christo est tantum unum suppositum,
nunquam eam rationem repudiaverit, qua Deus seu una hypostasis, hi. q. 2. 3. o. et 6. 11. c. et q.
humanum genus decrevit eo modo salvare. Et 4. 3. c. et q. 16. I. 3. 4. 5. 9. c. et q. 17. 1. 2. c.
quia nec voluntas rationis, nec divinitatis in et q. 20. 2. c. ad 1. et q. 23. 4. c. et q. 25. 1. c.
Christo per motum voluntatis naturalis retar­ et q. 50. 3 ad 4.
dabatur, vel Impediebatur. Placebat enim Christo
115. Christus est unum, et unus, sed non duo.
secundum voluntatem divinam, et secundum vo­

MM

Cibus

INDEX fil

116. In Christo est tantum unum esse simpli­
citer, et duo esse secundum quid. in. q. 17. 2. o.
117. In Christo sunt duæ operationes, contra
Macarium. in. q. 19. L o. et q. 25. I ad 2.
118. In Christo est una tantum operatio hu­
mana ratione principii, sed multe ratione obje­
ctorum et potentiarum, et multæ non hurnanæ,
sicut etiam in aliis, m. q. 19. 2. o.
119. Christus ea quæ ab aliis observanda insti­
tuit, primo ipse observavit, m. q. 81. 1. c.
120. Christus figurabatur per propitiatorium,
arcam, candelabrum, mensam et per duplex al­
tare. 1 2. q. 102. 4 ad 6. c. 3.
121. Christus erat sicut in spica, in fide patrum
legis naturæ, sicut in farina, in· doctrina legis et
prophetarum, sicut panis, in incarnatione, co­
ctus igne, id est formatus Spiritus sancto, in cli­
bano uteri Virginis, in sartagine per labores in
mundo, in craticula, id est in cruce. 1 2. q. 102.
3 ad 12.
122. Spiritus sanctus non potest dici pater
Christi secundum humanitatem, quia non pro­
duxit eum de substantia, i. q. 32. 3. o.
123. Nec tota Trinitas potest dici pater Christi,
secundum humanitatem, nec secundum divini­
tatem, quia Christus non habet esse ab aliqua
persona divina, nisi a Patre, m. q. 32. 3. o.
124. Christus est aliquid quod est pater, et
aliquid quod est mater, m. q. 17. 1 ad 4.
125. Christum Deus Pater plus omnibus dilexit, quia Deus semper diligit meliora, et quia
ei majus bonum voluit et fecit; voluntas enim
Dei est causa bonitatis in rebus, i. q. 20. 1. c.
126. Deus Christum diligit, non solum plusquam totum humanum genus, sed etiam magis
quam universitatem creaturarum. Ei enim majus
bonum voluit, quia dedit ei nomen quod est su­
per omne nomen, ut verus Deus esset, i. q. 20.
1 ad 1.
127. Deus plus amat naturam humanam as­
sumptam a Dei Verbo in persona Christi quam
omnes angelos, et melior est maxime ratione
unionis, i. q. 20. 1 ad 2.
CIBUS - 1. quem Christus assumpsit post resur­
rectionem conversus fuit in materiam spiritua­
lium, id est, aeream, non autem in corpus Chri­
sti. i. q. 51. 3 ad 5.
2. Cibus est necessarius dupliciter, scilicet ad
restaurationem deperditi, et ut impediat totalem
consumptionem caloris naturalis, qui est causa
vitæ. i. q. 78. 2 ad 4. et q. 97. 4. c.
3. Usus ciborum ordinatur ad tria, scilicet ad
restaurandum deperditum, ad generationem, et
ad augmentum, i. q. 97. 4. o. et q. 119. 1 ad 4.
4. Nullus cibus est in quo non sit aliquid im­
puritatis, quia in principio est dissimilis, i. q.
97. 3 ad 4.
5. Nullius cibi usus de se est peccatum, sed
aliquis prohibetur propter obedientiam, votum,
continentiam, sanitatem vel figuram. 1 2. q. 102.
6 ad 1. et 2 2. q. 149. 3.‘ o. et ni. q. 40. 4
ad 2.
6. Cibus non necessarius debet dimitti propter
scandalum, donec veritas declaretur. 2 2. q. 43.
8 ad 3.
7. Ratio multiplex de cibis mundis et immundis,
secundum legem veterem. 1 2. q. 102. 6 ad 1.
et ad 2.
CICATRICES - 1. apparebunt in corpore Chri­
sti in judicio, m. q. 54. 4. c.
2. Christus resurrexit cum cicatricibus, quæ
semper erunt in corpore ejus fulgentes, m. q.
54. 4. c.
3. Cicatrices semper erunt in corporibus glo­
riosis martyrum, m. q. 54. 4. c.

Circumcisio

CICONIA est idem quod Ibis, scilicet avis
Africa, et immunda. Et significat invidos. 1 2.
q. 102. 6 ad 1. et co. 3.
CIGNÜS est avis immunda, significans hypo·
critas. 1 2. q. 102. 6 ad 1. co. 3.
CIMINILI8 est qui Ciminum vendit, id est de
parvis magnam vim facit in dando. 2 2. q. 118.
8 ad 4.
CIMITERIUM consecratum vendi potest ratione
terræ, et in necessitate Ecclesiæ, non autem ut
res sacra, quia esset simonia. 2 2. q. 100. 4 ad 3.
CIRCULUS. - In operationibus affectus est
quidam circulus, sicut etiam in operationibus in­
tellectus. 1 2. q. 26. 2. c.
CIRCUMCISIO - I. erat sacramentum præparatorium ad baptismum, licet minus expresse
figurans eum, quoad exteriora, quam columna
nubis, et transitus maris Rubri, quæ tamen non
erant sacramenta, quia non flebat aliqua professio
fidei per ea, srcut per circumcisionem, m. q. 70.
1 ad 2.
2. Circumcisio erat præparatoria baptismi
quoad professionem fidei, sed baptismus Joannis
quoad exercitium actus, m. q. 70. 1 ad 3.
3. Circumcisio non continetur inter sacramen­
ta veteris legis, quia non erat ex Moyse, sed ex
patribus. 1 2. q. 103. 1 ad 3.
4. Circumcisio erat quædam professio fidei
Christi, aggregans collegio fidelium, præparato­
ria et figura baptismi. 1 2. q. 102. 5 c. ad 1. et
ad 3. et in. q. 68. 1 ad 1. et q. 70. 1.2. o.
5. Circumcisio est quædam professio legis observandæ. m. q. 37. princip. et q. 40. 4. c. et
q. 70. 4. c. fi.
6. Circumcisio significat tria, scilicet castita­
tem, depositionem peccatorum, et immortali­
tatem. 1 2. q. 102. 5 ad 1.
7. Circumcisio habet quadrupliciter expressam
similitudinem abolitionis peccati originalis, scili­
cet ratione membri, pellis circularis, pene, ct
sanguinis, m. q. 37. 1. c.
8. Circumcisio erat necessaria ad distinctio­
nem et significationem. 1 2. q. 102. 5 ad 1 et m.
q. 70. 1. o.
9. Circumcisio datur in fœdus ætemum, quoad
significatum, et quod succedit ei; vel capitur pro
sæculo, quod habet finem, sed non determinatum
nobis. 1 2. q. 102. 5 ad 1.
10. Ratio litteralis triplex circumcisionis. Pri­
ma et principalis est protestatio fidei unius Dei,
secunda debilitatio concupiscentiæ in ilio mem­
bro, tertia sugillatio sacrorum Veneris et Priapi,
in quibus illa pars honorabatur. Sed ratio figuralis est figura ablationis corruptionis per Chri­
stum complete in octava ætate, scilicet resurre­
ctionis. 1 2. q. 102. 5 ad 1.
11. Circumcisio debuit differri usque ad tem­
pus Abrahæ. 1 2. q. 102. 5 ad 1. et ill. q. 70. 2. o.
12. Circumcisio debuit dari ante legem Moysi.
1 2. q. 103. 1 ad 3. et m. q. 70. 2 ad 2.
13. Circumcisio cessare debuit divulgato
Evangeïio. 1 2. q. 103. 1. 3 ad 4.
14. Circumcisio necessario fiebat octavo die,
non autem prius etiam imminente morte. 1 2. q.
102. 5 ad 1. et 1Π. q. 70. 3 ad 3.
15. Idem judicium est de pueris mortuis ante
octo dies, vel mortuis incircumcisis in deserto,
sicut de pueris mortuis ante institutionem cir­
cumcisionis. m. q. 70. 4 ad 3.
16. Dispensatum fuit a Deo, ne circumcideren­
tur in deserto, duplici ratione, scilicet ex igno­
rantia motus castrorum, et ex non indigentia
signi, sed peccabant sl ex negligentia. m. q. 70.
4 ad 3.
17. Circumcisio non fit nunc, nec antiquitus

■

• - c*
4

Circumscribi

•. ·* «*

-*

-

· <— · ·

INDEX III

cum cultro lapideo, nisi in quibusdam famosis,
in. q. 70. 3 ad 2.
18. Circumcisio necessario fiebat in membro
generationis. 1 2. q. 102. 5 ad I. et m. q. 66. 7
ad 3. et q. 70. 3 ad 1.
19. Circumcisio data fuit convenienter soli po­
pulo Israel, m. q. 70. 2 ad 3.
20. Mulieres non circumcidebantur, quia cir­
cumcisionis institutio est in signum fidei Abra­
hæ. qui credidit se patrem futurum Christi sibi
repromissi. Et ideo convenienter solis maribus
competebat. Et etiam peccatum originale contra
quod specialiter circumcisio ordinabatur, a patre
trahitur, et non a matre, m. q. 70. 2 ad 4.
21. Christus voluit circumcidi, septuplici ra­
tione, scilicet, ut ostenderet veritatem camis
humanæ, ut approbaret circumcisionem quam
olim Deus instituerat, ut probaret se esse de
genere Abrahæ, qui circumcisionis mandatum
acceperat, ut Judæis excusatidnem tolleret,
ne eum reciperent si esset incircumcisus, ut
obedientiæ virtutem nobis suo commendaret
exemplo, ut qui in similitudine camis peccati
advenerat, remedium quo caro peccati consue­
verat mundari, non respueret, et ut legis onus
in se sustinens, alios a legis onere liberaret, in.
q. 37. 1. o. et q. 40. 4. c.
22. Per circumcisionem homines institueban­
tur generaliter in statu colendi Deum. Et sine
ea nullus admittebatur ad esum agni paschalis,
nec ad aliquid legalium. 1 2. q. 102. 5. c.
23. Circumcisio conferebat gratiam quoad
omnes effectus positivos et privativos, m. q. 62.
6 ad 3. et q. 70. 4. o.
24. Circumcisio conferebat gratiam, et erat
meritoria, ex opere operante tantum, id est in­
quantum erat fidei signum de passione Christi
futura; non autem ex opere operato, id est, ex
virtute circumcisionis, m. q. 62. 6 ad 3. et q.
70. 4 ad L
25. Circumcisio non imprimebat characterem.
HI. q. 63. 1 ad 3. et q. 70. 4. c. fi. et q. 72.
5 ad 3.
26. Circumcisio non aperiebat cælum per acci­
dens. scilicet quia nondum erat solutum pretium.
111. q. 70. 4 ad 4.
27. Ante circumcisionem sola fides salvabat,
et tollebat peccatum originale, m. q. 68. 1 ad 1.
et q. 70. 4 ad 2.
28. Circumcisio principaliter tollebat peccatum
originale, et consequenter quodiibet aliud, nr.
q. 38. 3 ad 3. et q. 62. 6 ad 3. et q. 70. 4. o
CIRCUMSCRIBI localiter est proprium cor­
porum, secundum essentiam vero circumscribi
convenit omni creaturæ, secundum Ambrosium.
1. q. 50. 1 ad 3.
CIRCUMSPECTIO attendit circumstantias in
negotio morali. 2 2. q. 48. c. et q. 49. 7. o.
CIRCUMSTANTIA - 1. est accidens actus hu­
mani attingens eum extrinsece. 1 2. q. 7. 1. o.
et 3. c. et q. 18. 3. o. et q. 88. 5. c.
2. Illa conditio ex qua dependet substantia
actus, non est circumstantia. 1 2. q. 7. 3 ad 3.
et 2 2. q. 154. 1. c. ad 4.
3. Circumstantia actus moralis dicitur dupli­
citer, scilicet proportio ejus ad aliquid, et res
cui proportionatur. 1 2. q. 18. 4 ad 2.
4. Circumstantiae actus moralis sunt septem,
scilicet quis, quid, ubi, per quæ, cur, quomodo,
quando. 1 2. q. 7. 3. o.
5. Principalior circumstantia est finis, secun­
da, quid; aliæ vero secundum quod sunt propin­
quiores his. 1 2. q. 7. 4. O.
6. Finis proximus operantis, et non operis, nec
ultimus est circumstantia. 1 2. q. 7. 32 ad
„ 3.

Claritas

7. Tempus sacrum est circumstantia peccati
quod fit In eo. 2 2. q. 122. 4 ad 3.
8. Nulla circumstantia aggravat peccatum In
infinitum. 2 2. q. 100. 4 ad 5.
9. Circumstantia non potest facere de peccato
veniali mortale, nisi transferat in aliam speciem,
ut differentia, et non ut circumstantia. 1 2. q. 88.
5. o. et 2 2. q. 110. 4 ad 5.
10. Eadem conditio respectu diversarum spccienim est circumstantia, et de substantia actus.
1 2. q. 18. 10. o. et q. 88. 5. c.
11. Diversæ circumstantial diversi motlvi sem­
per mutant speciem, ejusdem autem nunquam.
1 2. q. 72. 9. o. et 2 2. q. 53. 2 ad 3. et q. 92. 2,
c. et q. 148. 4 ad I. et ad 2. et ad 3.
12. Omnis circumstantia respiciens specialem
ordinem rationis, pro vel contra, dat speciem
actui morali. 1. 2. q. 18. 5 ad 4. et 10. c. et 11.
c. et q. 73. 7. c. ad 1.
13. Nulla circumstantia non habens rationem
moralis boni vel mali, nisi præsupposita alia, ut
quantitas, variat speciem. 1 2. q. 18. 11. o. et q.
73. 7. c.
14. Nulla circumstantia præter intentionem
peccantis dat speciem peccato. 1 2. q. 72. I. 8.
c. et 2 2. q. 43. 1. c. et m. q. 88. 4 ad 1.
15. Circumstantia tripliciter aggravat pecca­
tum. scilicet mutando speciem, multiplicando
rationem peccati, et augendo priorem circum­
stantiam. 1 2. q. 73. 7. o.
16. De circumstantiis considerat theologus tri­
plici ratione, scilicet secundum quod per actus
humanos homo ad beatitudinem ordinatur, se­
cundum quod in eis invenitur bonum et ma­
lum, melius et pejus, et secundum quod sunt
meritorii vel demeritorii, sed considerat aliter
quam moralis, vel politicus, vel rhetor. 1 2. q.
7. 2. o.
CIVILIS. - Finis sclentiæ militaris ordinatur
ad finem civilis, i. q. 1. 5. c.
CIVIS - 1. dicitur dupliciter, scilicet secundum
quid, id est habitator civitatis, et simpliciter,
scilicet, qui potest agere ut civis, id est, consilio
et judicio. 1 2. q. 105. 3 ad 2.
2. Virtuosi civis est exponere se mortis peri­
culo, pro totius reipublicæ 'conservatione, i. q.
60. 5. c. et 2 2. q. 26. 3. c. et q. 31.3 ad 2.
3. Mulieribus non convenit simpliciter esse
cives. 1 2. q. 105. 3 ad I.
CIVITAS - 1. est communitas perfecta. 1 2.
q. 90. 2. c. et 3 ad 3.
2. Impossibile est quod bonum commune civi­
tatis bene se habeat, nisi cives sint virtuosi,
saltem principantes. 1 2. q. 92. 1 ad 3.
3. Servi non sunt pars populi, vel civitatis. .
1 2. q. 98. 6 ad 2.
CLAMOR - 1. ponitur filia iræ secundum quod
ira est in ore, per quem clamorem intelligitur
inordinata et confusa locutio. 2 2. q. 158. 7. c.
2. Clamor Christi in cruce fuit miraculosus.
m. q. 47. 1 ad 2.
3. Animal dolens clamat, quia calor et spiritus
multiplicati per dolorem emittuntur. 1 2. q. 44.
1 ad 2.
CLARITAS - 1. corporis gloriosi erit a gloria
animæ. m. q. 45. 2. c. et q. 54. 2 ad 1. et ad 2.
2. Claritas non erit æqualiter in omni corpore
glorioso, nec in omni parte ejusdem corporis.
Ifl. q. 45. 2 ad 3.
3. In potestate beatorum erit ostendere, et
occultare, se et claritatem sui corporis, m. q. 54.
1 ad 2.
·
ί
4. Claritas Christi transfigurati erat vera, sed
gloriosa, non autem claritas corporis gloriosi, sed
est miraculosa. m. q. 45. 2. o.

— 120 —

Clausio

INDEX III

5. Claritas Christi transfigurati non erat a cor·
nere ejus, sed tantum a Deo. HL q. 45. 2. o.
6. Claritas vestimentorum Christi significat
claritatem sanctorum, quæ superabitur a clari­
tate Christi, sicut candor nivls a splendore solis,
m. q. 45. 2 ad 3.
7. Transfiguratio Christi fuit secundum clari­
tatem tantum et non secundum aliam dotem,
ut. q. 45. I ad 3.
Ex Scriptura certum est corpora post resur­
rectionem fore lucida. Suppi, q. 85. 1. c.
9. Claritas corporis gloriosi ab oculo non glo­
rioso videri non potest. Suppi, q. 85. 2. o.
10. In corpore glorificatl erit ut videatur vel
non videatur. Suppi, q. 85. 3. o.
CLAUSIO - 1. paradisi duplex, scilicet quoad
totam naturam per peccatum originale, et quoad
personam per peccatum actuale, in. q. 49. 5. c.
et q. 52. 5. c.
2. Cum Christus claves regni cælorum habue­
rit. hoc est, potestatem aperiendi et claudendi
regni cælorum, potuit eas dare Ecclesiæ: quod re­
vera effectum est, cum ex latere illius dormientis
in cruce sacramenta fluxerunt, quibus Ecclesia
fabricata est. Suppi, q. 17. 1. o.
3. Non absolute, sed juxta dignitatem vel in­
dignitatem eorum, quibus cælum aut aperitur
aut clauditur, clavis dicitur potestas ligandi et
solvendi. Suppi, q. 17. 2. o.
4. Duplex clavis esse dicitur, quarum una ad
judicandum de idoneitate ejus qui absolvendus
est, altera ad absolutionem ipsam pertinet, quæ
potestas judicandi appellatur. Suppi, q. 17. 3. c.
CLAVIS. - Schismatici, hæretici, suspensi, degradati, et excommunicati non habent usum
clavium, m. q. 64. 9 ad 2 et ad 3.
CLEMENTIA - 1. est virtus humana, ideo di­
recte ei opponitur crudelitas, non autem feritas,
vel sævitia, quæ continetur sub bestialitate, et
opponitur virtuti heroicae, vel dono pietatis.
2 2. q. 159. 2 ad 1.
2. Clementia et mansuetudo sunt virtutes, nec
opponuntur severitati. 2 2. q. 157. 2. o.
5. Clementia est lenitas superioris ad inferio­
rem, sed mansuetudo est cujuslibet ad quemli­
bet. 1 2. q. 157. 1. c.
4. Clementia est moderativa pœnartim, sed
mansuetudo est moderativa iræ. 2 2. q. 157. 1. 2.
o. et 3. c. 4 ad 3. et q. 160. 2. c.
5. Clementia et mansuetudo conveniunt cum
temperantia in modo, non autem in materia. 2 2.
q. 157. 3 ad 2.
6. Clementia moderatur affectum in poenis in­
fligentis secundum legem communem ex dulce­
dine affectus, sed epyichia secundum intentio­
nem legis. 2 2. q. 157. 2 ad 2. et 3 ad 1. et 4. c.
ad 4. et q. 159. 1. c. ad 1.
7. Clementia et mansuetudo non sunt maximæ
virtutes, nisi secundum quid. 2 2. q. 157. 4. o.
8. Mansuetudo et clementia reddunt hominem
Deo et hominibus acceptum, ut concurrunt in
effectu charitatis, removendo mala a proximis.
2 2. q. 157. 4 ad 2.
9. Clementia, mansuetudo, misericordia et pie­
tas concurrunt In eodem effectu secundum di­
versa motiva. 2 2. q. 157. 4 ad 3. et q. 159. 1 ad 2.
10. Crudelitas, sævitia et feritas opponuntur
clementiæ et mansuetudini. 2 2. q. 157. 1 ad 3.
et q. 159. o.
11. Clementia comparatur ad severitatem, sic­
ut epyichia ad justitiam legalem, cujus pars est
severitas. 2 2. q. 157. 2 ad 2.
COACTIO - 1. duplex, scilicet absoluta, id est
violentia, et conditionata, id est timor seu
metus. 1 2. q. 6. 6. o.

Cogitativa

2. Voluntas non potest cogi. i. q. 82. 1. c.
ad I. et q. 165. 4 ad 1. et 1 2. q. 6. 4. o. et q.
4 ad 2.
3, Voluntas potest cogi respectu actus impe­
rati, non autem respectu actus eliciti. 1 2. q. 6.
4. o. et 5 ad I.
COÆQUALE - 1. et coæternum prædicatur so­
lum in plurali de pluribus personis divinis, sed
æternum et æquale, etiam in singulari, i. q.
42. 2. o.
2. Filius Dei est coæqualis et coætemus Patri,
i. q. 42. 2. o.
CO/EVUM est quadruplex, scilicet angeli, cæli,
materia prima, et tempus, i. q. 46. 3. c. et q.
66. 4. o.
CŒNA Christi fuit luna quartadecima, sed
passio ejus fuit luna quintadeclma. hi. q. 44. 2
ad 2. et q. 46. 9 ad 1.
CŒT US - 1. id est festum collectæ, fiebat in me­
moriam pacis, et adunationis Judæorum, in ter­
ram promissionis, et figurabat Ecclesiam beato­
rum. I 2. q. 102. 4 ad 10.
2. Festum omnium sanctorum succedit ei, vel
festum angelorum. 1 2. q. 103. 3 ad 4.
COGITATIO - 1. Quid. Secundum Richardum
de Sancto Victore, est inquisitio veritatis per
discursum ex multis, licet secundum Augustinum
quandoque sumatur pro quacumque operatione
intellectus. i. q. 34. 1 ad 2. et 2 2. q. 180. 3 ad 1.
2. Cogitatio est respectus animi ad evagatio­
nem pronus. Meditatio est intuitus occupatus in
inquisitione veritatis. Contemplatio est liber
animi contuitus in res. Sed consideratio est omnis
operatio intellectus, vel processus rdtionis ex
principiis pertingentibus ad contemplationem
veritatis, sfcut meditatio. 2 2. q. 180. 3 ad 1.
3. Cogitare dicitur tripliciter, scilicet actualis
consideratio intellectus, discursus ejus, et ope­
ratio potentiæ cogitativæ. 2 2. q. 2. 1. c.
4. Cogitatio est volubilis dupliciter, scilicet
per discursum et successionem. Secunda est in
patria in propriis naturis, non autem prima;
neutra vero in verbi visione, i. q. 10. 3. c. et q.
58. 2. c.
5. Duplex impedimentum cognoscendi cogita­
tiones alterius, scilicet grossities corporis, et vo­
luntas, et tantum secundum erit in patria, i. q.
57. 4 ad 1. et q. 107. 1 ad 1.
6. Solus Deus cognoscit cogitationes alterius
per se, dæmones autem et alii per signa, i. q. 57.
4. o. et 5. c. et q. 114. 2 ad 2. et q. 117. c. ad 2.
et 1 2. q. 111. 4. c. et 2 2. q. 106. 5 ad 3.
7. Dæmones immittunt cogitationes quoad
phantasmata solum, i. q. 111. 2 ad 2.
8. Cogitatio de actu peccati quandoque est
pure speculativa, quandoque autem cum aliqua
affectione, et hoc dupliciter, scilicet vel concupi­
scentia, vel horroris. 2 2. q. 154. 5. c. et q. 162.
3 ad 1.
9. Cogitatio de opere illicito.non est semper
peccatum. Nec est semper de necessitate confes­
sionis, nisi quando ex nimia mora facta in cogi­
tatione illa homo sentiret se inclinari ad facien­
dum vel perficiendum cogitatum, si opportuni­
tatem haberet quam vellet, vel si pollueretur
ex illa vehementi cogitatione morosa, aut si inor­
dinate afficeretur ad aliquam personam, et de
ipsa multum molestaretur in cogitatione, ha­
bendo motus carnis, et Imaginando habere ali­
quos actus impudicos cum ipsa persona, cum
aliqua affectione concupiscenti». 2 2. q. 154.
5. c. et q. 162. 3 ad 1.
COGITATIVA - 1. potentia est ratio particula­
ris, collativa intentionum Indivldualium. 1. q. 78.
4. c. et q. 81. 3. c. et 1 2. q. 30. 3 ad 3.

— 121 —

Cognatio

INDEX III

Cognitio

2. Potentia cogitative aliquando dicitur Intel- i efficimur scientes, secundum Philosophum; sed
lectus, ut habet absolutum judicium de singu­ cognitio pertecta ab habitu aliquo progreditur.
laribus. Et est In confinio intellectus, et supra | I. q. 86. 2. c. fi. et q. 87. 2 ad 2.
omnes alias potentias sensitivæ partis. Et est
14. Cognitio alicujus vitii vel peccati dependet
tantum in homine. 1 2. q. 74. 3 ad 1.
ex cognitione Opposite virtutis. Erit igitur com­
3. Organum potentiæ cogitatlvæ est media pendiosior et expeditior considerationis via, si
cellula cerebri. 1 2. q. 78. 4. c.
simul sub eodem tractatu consideratio procedat
COGNATIO. - L Sicut carnalis cognatio impe­ de virtute et de dono sibi correspondence, et de
dit matrimonium contrahendum ac contractum, vitiis sibi oppositis, et de præceptis affirmativis
ita et spiritualis, ex Ecclesiæ tamen statuto, si et negativis. Erit autem hujusmodi considera­
matrimonium præcedat. Suppi, q. 56. 1. o.
tionis modus conveniens ipsis vitiis, secundum
2. Spiritualis cognatio ex baptismi et confir- propriam speciem. 2 2. prol.
mationis sacramentis contrahitur. Suppi, q. 56.
15. Medium cognitionis triplex, scilicet in quo,
2. c.
ut speculum; sub quo, ut lumen; per quod, ut
3. Spiritualis cognatio inter suscipientem ba­ In demonstratione. i. q. 12. 5 ad 2. et q. 94. I
ptismi sacramentum, et ipsum levantem de sacro ad 3.
fonte contrahitur. Suppi, q. 56. 3. o.
16. Ad cognitionem requiruntur duo, scilicet
4. Transit spiritualis cognatio a viro in uxo­ apprehensio et judicium. 2 2. q. 173. 2. c.
rem, quam camaliter cognovit, si quis per pro­
17. Natura hominis dependet a superiori na­
prium actum alterius filium de sacro fonte levat. | tura, ad cujus perfectionem non sufficit cognitio
Suppi, q. 56. 4. c.
naturalis, sed requiritur quædain cognitio super5. Spiritualis cognatio transit ad filios carna­ naturalis. 2 2. q. 1. 3 ad 1.
les spiritualis patris, ita quod dirimit contrahen­
18. Certitudo cognitionis in diversis naturis
dum et jam contractum matrimonium. Suppi, invenitur diversimode, secundum diversam con­
q. 56. 5. c.
ditionem uniuscujusque naturæ. 2 2. q. 9.
COGNITIO - L rei triplex, scilicet per essen- | 1 ad 1.
tiam, per speciem propriam et per speciem al­
19. Proficere in cognitione contingit duplici­
terius. 1. q. 56. 3. o.
ter scilicet ex parte docentis, qui proficit, ut in
2. Cognitio duplex, scilicet naturalis et per scientiis humanis, vel ex parte discentis, ut in
gratiam. Et utraque duplex, scilicet una pure 1 fide. 2 2. q. 1. 7 ad 2.
speculativa tantum, et alia affectiva, sive expe20. Perfectio cognitionis duplex, scilicet ex
nmentalis. I. q. 64. 1. o. et 2 2. q. 97. 2 ad 2. et ί parte cogniti, et ex parte cognoscentis. Primum
q. 154. 5. c. et q. 162. 3 ad 1. et ad 3. et q. 55. attenditur ratione medii, secundum vero ratione
1. c.
potentis et habitus, in. q. 10. 4 ad 1.
3. Cognitio triplex, scilicet per revelationem,
21. Cognitio quam per rationem naturalem ha­
per se certitudinaliter et per conjecturas signo­ bemus, duo requirit, scilicet phantasmata et lu­
rum. 1 2. q. 112. 5. c.
men naturale mtelligibile. i. q. 12. 13. c.
4. Cognitio duplex, scilicet approbationis et
22. Cognitio est imperfecta tripliciter, scilicet
apprehensionis. 2 2. q. 188. 5 ad 1.
ratione objecti, ut vespertina; ratione medii, ut
5. Cognitio duplex, scilicet directa et indire­ opinio; et ratione subjecti, ut fides. Prima et se­
cta. i. q. 86. 3. c.
cunda potest esse simul cum perfecta, non au­
6. In omni cognitione modus est duplex, scili­ tem tertia, i. q. 58. 7 ad 3. et 1 2. q. 62. 7 ad
cet cognoscentis et cogniti, i. q. 12. 6. o. et 7 l. et q. 67. 3. o.
ad 3. et 12 ad 3. et q. 14. 6 ad 1.
23. Cognoscere aliquid in universali est im­
7. Cognoscere aliquid sicut est in cognoscente, perfectius quam cognoscere in speciali, i. q. 5. 5.
potest intelligi dupliciter, scilicet secundum i 3 ad 2.
modum cogniti, vel cognostentis. Primum est
24. Cognitio singularium pertinet ad perfectio­
falsum, secundum est verum. j. q. 14. 6 ad 1. nem animæ intellectivæ, secundum cognitionem
8. Aliquid cognoscitur dupliciter, scilicet in I practicam, non autem secundum speculativam.
se et in suo effectu, i. q. 6. 1 ad 2. et 1 2. q. 93. m. q. 11. 1 ad 3.
2. c.
25. In carentibus cognitione est potentia per­
9. Cognoscere per aliud, contingit dupliciter, tingens ad finem, per modum exequentis, non
scilicet eadem cognitione, vel diversa, i. q. 14. autem per modum imperantis. 1 2. q. 11. 2. c,
7. o.
26. Cognitio pertinet ad perfectionem rei in se,
10. Cognoscere per aliud, contingit dupliciter, sed voluntas in ordine ad alia. i. q. 60. 2. c.
scilicet per instrumentum et per formam. Pri­
27. Secundum gradus cognitionis sunt gradus
mum oportet esse præcognitum, non autem se­ appetitus, i. q. 80. 1. c.
cundum. Si enim accipiamus duo, quorum utrum­
28. Res participes sunt cognitionis et volunque sit per se, in ordine objectorum cognitionis, I tatis, secundum gradus suæ immaterialitatis. i.
illud propter quod aliud cognoscitur, erit magis q. 14. 1. c.
notum, sicut principia conclusionibus. Sed
29. Cognitio quaelibet fit per aliquam abstrahabitus non est de ordine objectorum, inquan­ ctionem a materia, i. q. 84. 2. c.
tum est habitus, nec propter habitum aliqua
30. Nihil cognoscitur secundum quod est in
cognoscuntur, sicut propter objectum cognitum, potentia, sed secundum quod est in actu. i. q.
sed sicut propter dispositionem vel formam qua 12. 1. c. et q. 14. 3. c. et q. 84. 2. c. et q. 87.
cognoscens cognoscit. 1. q. 87. 2 ad 3.
I. 2. 3. c.
11. Primum cognitum a nobis sumitur dupli­
31. Cognoscens distinguitur a non cognoscente,
citer, scilicet respectu diversarum potentiarum, I per hoc quod potest habere formam alterius, i.
vel respectu diversorum objectorum ejusdem q. 14. 1. c. et q. 80. 1. c.
potentiæ. 1. q. 85. 3. o.
32. Omnis cognitio naturalis est vera. Sed ve­
12. Aliquid cognoscitur in aliquo dupliciter, ritas ejus est alia a veritate cognitionis infusæ,
scilicet sicut in objecto cognito, ct sicut in prin­ vel acquisitæ. i. q. 60. 1 ad 3.
cipio cognitionis, i. q. 84. 5. c.
33. Impossibile est aliquam cognitionem esse
13. In nobis habitualis cognitio causatur ex totaliter falsam, sine aliqua veritate. 2 2. q. 172.
actuali consideratione. Intelligendo enim actu, I 6. c.

— 122 —

Coitus

INDEX HI

34. Mutata re, cognitio nostra variatur, vel de |
\efltate In falsltatem, vel e converso, si duret
eadem opinio, vel de una opinione In aliam, i.
q. 14. 15 ad 3.
35. Nullus obliviscitur cognitorum naturaliter.
1. q. 84. 3. c.
36. Quællbet virtus cognoscitur per cognitioaem eorum In quæ potest, m. q. 10. 2. c. fi.
37. Privatio non cognoscitur, nisi per habitum
sibi oppositum. i. q. 14. 10. o. et 1 2. q, 100. 6
ad 2.
38. Cognitio discursiva est quando ex prius
notis in ignotum devenitur, i. q. 58. 3 ad 1.
39. Cognitio sensitiva ordinatur ad duo, sci­
licet ad sustentationem corporis vitando nociva,
et acquirendo necessaria; secundo ad cognitio­
nem intellectivam practicarn et speculativam.
Primum convenit omni animali, secundum autem '
soli homini. 2 2. q. 167. 2. c.
COITUS. - 1. In coitu absorbetur usus ratio­
nis, propter vehementiam delectationis. 1 2. q.
34. 1 ad 1. et q. 37. 1 ad 2. et q. 72. 2 ad 4.
2. Coitus vagus non est in animalibus, nisi fœmina sufficiat ad educationem prolis. 2 2. q. 154.
2. c.
COLERE dicimur homines, quos honore, vel
recordatione, vel præsentia frequentamus, et
alia nobis subjecta, ut agros. 2 2. q. 81. 1 ad 4.
COLLECTA. In aliquibus terris ex antiqua
consuetudine domini suis subditis certas colle­
ctas imponunt, quæ si non sunt immoderatæ
absque peccato exigi possunt. 2 2. q. 118. 8 ad 4.
COLLECTIVUM significat duo, s. multitudi­
nem suppositorum, et unitatem ordinis, i. q. 31.
I. ad 2.
COLORATUM - 1. est proprium objectum visus.
I. q. 1. 7. c. et q. 45. 4 ad 1.
2. Color est objectum materiale visus, formale
vero est lumen. 2 2. q. 1.3. et q. 25. 1. c.
3. Color non est coloratus, sed clarus. Simili­
ter albedo. 1 2. q. 55. 4 ad 1.
4. Lumen facit quod color qui est visibilis in
;otentia, fiat visibilis in actu. i. q. 67. 3 ad 3.
et q. 79. 3 ad 2.
COLUMBA - 1. habet septem proprietates, ad
designandum septem dona Spiritus sancti, s. quia
columba secus fluenta habitat, meliora grana
eligit, alienos pullos nutrit, non lacerat rostro,
telle caret, in cavernis petræ nidificat, et gemi­
tum pro cantu habet, m. q. 39. 6 ad 4.
2. Columba quæ apparuit supra Christum baptizatum, convenit soli Spiritui sancto, ut si­
gnum. Sed ut res et effectus, convenit toti Tri­
nitati. Unde et instinctus ejus quo movebatur
ad motum naturæ, sicut ex causa spirituali, cau­
sabatur ex Deo. i. q. 43. 7 ad 3. et 2 2. q. 95.
7. c. et ni. q. 39. 8 ad 2:
3. Columba ilia fuit verum animal, m. q. 39.
I 7. o.
4. Illa columba, peracto ministerio, conversa
est in pristinam materiam, i. q. 43. 7 ad 4. et m.
q. 39. 6 ad 2.
COMEDERE - 1. est sumere cibum per po­
tentiam naturalem sumentis, convertibilem in
naturam ejus. i. q. 51. 3 ad 5.
2. Christus, post resurrectionem ejus, vere co­
medit; angeli vero nunquam, i. q. 51. 3 ad 5.
et m. q. 54. 2 ad 3. et q. 55. 3. c. et 6. c.
ad 1.
3. Comestio potest esse inconveniens duplici­
ter. Primo totaliter impediendo finem principa­
lem, id est, salutem corporis, vel finem secunda­
rium, id est, bonam habitudinem in negotiis
exercendis, per nimiam superfluitatem vel per
defectum ciborum. Secundo reddendo difficilem,

Compositum

vel minus decentem perventionem ad finem,
per comestionem extra tempus debitum. 2 2.
q. 141. 6 ad 2.
4. Qui vult comedere nociva, quodammodo di­
cimus eum velle infirmari. 2 2. q. 30. 1. c.
5. David comedens panes sanctos cum sociis
excusatur, propter necessitatem famis, m. q. 40.
4 ad 2.
COMMUNE - 1. duplex, scilicet secundum rem
et secundum rationem. Primum est in divinis
tantum, secundum In omni natura, i. q. 39.
4 ad 3.
2. Commune triplex, scilicet univocum, æquivocum et analogum, i. q. 13. 5. 10. c.
3. Commune absolutum est prius secundum in­
tellectum proprio, commune respectivum et di­
vinum est posterius proprio, r. q. 33. 3 ad 1.
et m. q. 7. 15 ad 3.
4. Quanto aliqTiid est communius, tanto est
prius via generationis, i. q. 20. 1. c. et q. 85.
3 ad 1.
5. Commune semper est prius proprio ejusdem
generis, non autem si sint diversorum generum,
m. q. 7. 13 ad 3.
6. Communius prædicatione est imperfectilus
minus communi, sed communius causalitate est
nobilius. 1 2. q. 90. 2 ad 2.
7. Bonum commune est melius bono privato
ejusdem generis, non autem semper, si sint di­
versorum generum. 2 2. q. 152. 4 ad 3.
COMMUNIOABILE. - l. Nomen tripliciter est
communicabile, vel incommunicabile, scilicet
secundum rem et rationem, ut homo; secundum
similitudinem, ut leo; secundum rationem vel
opinionem, ut Deus. i. q. 13. 9. o.
2. Hoc nomen, Deus, est incommunicabile
proprie secundum rem, sed est communicabile
secundum rationem, secundum opinionem, et se­
cundum similitudinem, i. q. 13. 9. c.
COMMUNICATIO - 1. hominum ad invicem
duplex, scilicet auctoritate principum, et ju­
dicia, pœnæ et hujusmodi, et propria voluntate
privatarum personarum, ut emptio, donatio et
hujusmodi. 1 2. q. 105. 2. c.
2. Communicatio prohibetur duplici de causa,
scilicet propter periculum, sicut cum Infideli­
bus, vel in poenam, sicut cum excommunicatis,
hæreticis, schismaticis et apostatis. 2 2. q. 10.
I 9. o.
COMMUTATIO - 1. duplex, scilicet naturalis»
id est, rei ad rem, vel ad denarios, pertinens ad
œconomos vel politicos; alia propter lucrum,
pertinens ad negotiatores. 2 2. q. 77. 4. o.
2. Commutatio duplex, scilicet involuntaria,
ut in nocumentis; et voluntaria, ut in contractibus.
2 2. q. 61. 3. o.
3. Commutatio sicut est in beneficiis, repen­
dendo gratiam, sic et in offensis, puniendo, m.
q. 85. 3 ad 3.
COMPARATIO. - 1. Quæ sunt unius generis,
possunt comparari rei, quæ non est in genere,
scilicet Deo, non autem rei, quæ est in alio ge­
nere. i. q. 4. 3 ad 2. et q. 6. 2 ad 3.
2. Comparatio duplex, scilicet absoluta et respectiva. 2 2. q. 188. 6. c. princip.
3. Comparatio duplex, scilicet æqualitatis
I et similitudinis. 2 2. q. 105. 2 ad 1.
COMPLACENTIA peccati venialis non est pec­
catum mortale, nisi ponatur in eo finis, i. supra
Deum, et in contemptum D i. 1 2. q. 88. 2. 3.
4. c.
COMPOSITUM. - 1. Omne compositum est
posterius suis componentibus. Et habet causam,
et actum, et potentiam, i. q. 3. 7. c.
2. Omne compositum ex materia et forma est

— 123 —

Comprehendere

INDEX III

compositum ex quo est et quod est. i. q. 50.
2 ad 3.
3. Apud nos composita sunt meliora simplici­
bus, non autem in Deo. i. q. 3. 7 ad 2.
4. Omne compositum est aliquid quod non
convenit alicui partium ejus» et in eo est aliquid
non est ipsum, i. q. 3. 7. c.
COMPREHENDERE - 1. proprie est attingere
rem. secundum omnem modum et omnem ratio­
nem. qua cognoscibilis est.’ i. q. 12. 7. o. et q.
14. 3. o. et 1 2. q. 4. 3 ad 3. et 2 2. q. 28.
3 ad 3.
2. Comprehensio non est alia operatio a vi­
sione, sed est habitudo ad finem habitum, cujus
objectum est visio, vel res visa. 1 2. q. 4. 3 ad 3.
3. De ratione comprehensionis sunt duo, scili­
cet continere fines rei et nihil ejus esse extra. Se­
cundum convenit infinito, non autem primum.
1. q. 14. 3 ad 1.
4. Comprehensio Dei dupliciter dicitur, scili­
cet attingentia vel tentio Dei, et apprehensio
adæquata Dei. Prima convenit omnibus beatis,
non autem secunda, i. q. 12. 7 ad 1. et i. q. 4.
3 ad 1.
5. Deus perfectissime comprehendit seipsum.
i. q. 14. 3. o. et q. 62. 9. c. et 1 2. q. 3. 8 ad 2.
6. Nullus intellectus creatus comprehendere
potest essentiam Dei. i. q. 12. 1 ad 1. et 7. o.
et 8. c. et q. 56. 3 ad 1. et ad 2. et q. 75. 5 ad 2.
et q. 62. 9. c. et q. 86. 2 ad 1. et q. 107. 3. c. et
1 2. q. 4. 3 ad 1. et q. 93. 2 ad 2. et q. 102. 4 ad
6. et m. q. 10. 1. o. et 3 ad 1.
7. Comprehensio pertinet ad voluntatem, sic­
ut et delectatio, quia eiusdem est habere aliquid,
et quiescere in eo. 1 2. o. 4. 3 ad 2.
8. Christus fuit simul viator et comprehensor.
1. q. 113. 4 ad I.et2 2. q. 18.2 ad l.etq. 174.5
ad 3. et q. 175. 4 ad 2. et in. q. 7. 8. c. et 3 ad 1.
et q. 8. 4 ad 2. et q. 11. 1 ad 2. et 2. c. ad 2. et
q. 15. 10. o. et q. 18. 5 ad 3. et q. 19. 3 ad 1.
et q. 30. 2 ad 1.
CONCEPTIO - 1. Christi habuit tria privilegia a
Spiritu sancto, scilicet esse sine peccato origi­
nali. esse Dei et hominis, et esse a virgine, hi.
q. 27. 2 ad 2. et q. 32. 4 ad l.
2. Conceptio Christi specialiter attribuitur
Spiritui sancto, licet sit a tota Trinitate, et a
et q. 46. 6. c.
3. Conceptio Christi est de Spiritu sancto ef­
ficienter. ratione corporis, et consubstantialiter
ratione Verbi, in. q. 32. 2. o. et q. 54. 1 ad 3.
4. Corpus Christi non dicitur proprie conce­
ptum de Spiritu sancto, sed ex Spiritu sancto,
m. q. 32. 2 ad 1.
5. Conceptio Christi fuit in instanti. Hi. q. 6.
4 ad 1. et q. 33. 1. 2. 3. o. et q. 36. 4. c.
6. Christus in primo instanti suæ conceptionis
fuit perfectus secundum animam et figuram cor­
poris, non autem secundum quantitatem, hi.
q. 33. 2. o.
7. Christus in primo instanti suæ conceptionis
fuit sanctificatus quoad animam et quoad corpus,
m. q. 34. 1. o. et 2 ad 2. et 2. c.
8. Christus In primo instanti suæ conceptionis
habuit operationem tactus, m. q. 34. 2 ad 3.
9. Christus in primo instanti suæ conceptionis
habuit usum liberi arbitrii, m. q. 34. 2. o.
10. Christus in primo instanti suæ conceptionis
habuit plenitudinem gratiæ, et cognitionis, m.
q. 7. 3. 4. c. et q. 34. 2 ad 2. et q. 69. 3. c. et
q. 72. 1 ad 4.
11. Christus in primo instanti suæ conception^
habuit majorem gratiam omnibus comprehensoribus. in. q. 34. 4. c.

Concordia

12. Christus in primo instanti suæ conceptionis
meruit, et in eo plene comprehensor fuit. I 2,
q. 5. 7. ad 2. et m. q. 7. 3. 4. 12. c. et q. 34. 3.
4. o. et q. 45. 1. c. ct q. 48. 1 ad 2. et q. 49. 6
ad 3. et q. 54. 2. c.
13. Christus gloriam immortalitatis suæ, quam
in primo instanti suæ conceptionis meruit, potuit
etiam mereri per actus sequentes, non ut magis
esset ejus, sed ut pluribus causis debeatur ei.
m. q. 34. 3 ad 3. et q. 49. 6 ad 2. et q. 59. 3. c.
14. Christus conceptus est miraculose ex per­
petua virgine, non ex virili semine, m. q. 28. o.
et q. 31. 1 ad 3. et 5. o. et ad 3. et q. 34. 1 ad 2.
et q. 35. 6. c.
Io. Conceptio Christi, cum dicitur fuisse facta
ex muliere, sicut glossa dicit, mulierem pro fœmina posuit Scriptura, more locutionis Hebraeo­
rum. Usus enim Hebræorum dicit mulieres, non
virginitate corruptas, sed fœminas. m. q. 28. 1
ad 3.
16. Beata virgo habuit fidem de conceptione
Christi, m
17. Beata virgo se habuit active in præparatione
materiæ, non autem in conceptione Christi, m.
q. 32. 4. o. et q. 33. 4 ad 2.
18. Beata virgo fuit concepta ex semine viri, *
ideo fuit in Adam, et in aliis patribus, secundum
rationem seminalem, m. q. 27. 2 ad 4. et q. 31.
6 ad 2. et 8 ad 2.
19. Virgo Maria mater Christi fuit concepta in
peccato originali. 1 2. q. 81. 4. o. et in. q. 14. 3
ad 1. et q. 27. 1 ad 3. et 2. c. ad 2. et actet
q. 31. 1 ad 3. et 6 ad ‘2. et 7 ad 2. et 8.
c. ad 2.
20. Festum conceptionis beatæ Mariæ fit in qui- ·
busdam ecclesiis, pro sanctificatione ejus. in. q.
27.2 ad 3.
21. Licet Romana Ecclesia non celebret conce- *
ptionem beatæ Virginis, tolerat tamen consuetu­
dinem quarumdam ecclesiarum celebrantium il­
lud festum. Ideo non est totaliter reprobanda.
Nec per hoc datur intelligi, quod in sua conce­
ptione fuerit sancta. Sed quia quando sanctificata
sit, ignoratur, ideo fit festum sanctificationis ejus
potius quam conceptionis in die conceptionis ejus,
m. q. il. 2 ad 3.
CONCEPTUS mentis. Significare conceptus suos
est homini naturale, sed determinatio signorum
est ad placitum humanum. 2 2. q. 85. 1 ad 3.
CONCILIUM - 1. est in quo judices inter se
conferunt de agendis, sicut quo supplicio aliquis
damnari oporteat. 2 2. q. 15«. 5 ad 3.
2. Prohibitio vel sententia synodi vel concilii
se extendit tantum ad personas privatas, quarum
non est determinare de fide. 2 2. q. 1. 10 ad 2.
3. Concilium solus Papa congregare potest, a
quo non potest appellari ad concilium, sed e
converso, i. q. 36. i ad 2. et 2 2. q. 1. 10. c. et
c. fi. et ad 2.
CONCLUSIO - 1. inquisitionis practicæ est
duplex, scilicet sententia vel judicium in ratione,
vel electio in voluntate. 1. q. 83. 3 ad 2. et 1 2.
q. 13. 1 ad 2. et 3. c. et q. 76. 1. c.
2. Conclusio tunc solum sequitur ex principio,
quando sine illa principium non potest esse ve­
rum. 1 2. q. 13. 6 ad I.
3. Conclusio syllogismi operativi est singularis,
ideo non concluditur, nisi mediante propositione
singulari, i. q. 86. I ad 2. et 1 2. q. 76. 1. c. et (
2 2. q. 49
ad 1.
CONCORDIA - 1. dupliciter
,
aufertur per discordi am, scilicet per se, id est scienter, et per acci?
dens, id est piræter intentionem. 2 2. q.’37. 1. c.
2. Concordia res crescunt, discordia vero dila
buntur. 2 2. q. 37. 2 ad 3.

Concubinatus

INDEX III

CONCUBINATUS - I. ct quilibet coitus extra
matrimonium est contra legem naturæ, et est
peccatum mortale. 2 2. q. 154. 2. o,
2. Virum habere plures uxores est contra 1e<ern naturæ, quantum attinet et ad communica­
donem operum inter virum jri
tionem
et uxorem, et ad
similitudinem conjunctionis Christi et Ecclesia*
‘
cum conjugio.
Quantum vero· Spf
spectat ad prolis
procreationem et educationem, pluralitas uxorum
j. 65. 1.
non est contra Jus naturæ. Suppi, q.
I. o.
3. Polygamia ôllm
olirn fuit licita antiquis patribus
et aliis, propter finem prolis multiplicand® ad
cultum Del, nunc vero prohibetur,
rohlbetur, quia ille finis
cæteræque circumstanti® cessarunt. Suppi, q.

suus finis appetendæ concubin®
4. Cum
habere est contra legem naturæ,
sit coitus»
illius enim finis legi naturali adversatur. Suppi

Confessio

i dicium rationis, nisi sit
it tanta quod faciat insainsa
1 nire, tunc enim ligat totaliter rationem. 2 2. q.
150. 4 ad 3, et q. 156. 4 ad 2. et q. 157. 3 ad 3.
et q. 175. 2 ad 2.
14. Debilitas concupiscenti® ex charitate vel
temperantia, auget meritum, sed ex pronitate
vel commoditate, diminuit. 2 2. q. 155. 4 ad 2.
15. Concupiscentia accensa minuit iram, et e
converso, i. q. 81. 2. c.
16. Intemperantia et concupiscentia tripliciter
sunt pueriles, non quia sint in pueris, sed quia
asslmilantur eis, scilicet appetendo turpia, id
est, contra rationem, crescendo, et refrenando.
2 2. q. 142. 2. o. et q. 151. 2 ad 2.
CONCUPISCIBILIS - 1. est de bono secundum
sensum absolute; sed irascibilis, ut est arduum.
!. q. 59. 4 ad 3. et q. 81. 2. o. et q. 82. 4. c. et
I 2. q. 23. 1. o. et 2. c. et q. 25
q. 26. I. c. fi. et q. 30. 2. c. et 2 2. q. 128 ad 1.
et q. 129. 1 ad 1.
2. Concupiscibilis denominatur a concupiscen­
tia, quia inter omnes passiones ejus est notior
et sensibilior, non autem prior. 1 2. q. 25. 2
ad 1. et q. 82, 3 ad 2.
3. irascibilis est propugnatrix concupiscibilis,
i. q. 81. 2. c. et 1 2. q. 23. 1 ad 1. et 2 2. q. 50.
4. c. et q. 108. 2. c.
4. Motus concupiscibilis in appetendo est ve­
locior motu irascibili, sed in exequendo est e
converso. 2 2. q. 156. 4. c.
5. Motus concupiscibilis ut hominis est contra
naturam et pœnam, si sit contra rationem, non
autem secundum genus. 1 2. q. 82. 3 ad 1. et q.
85. 3 ad 3. et q. 94. 2 ad 2. et 4 ad 3.
6. Omnia mala pertinent ad concupiscibilem,
sicut ad primam radicem, non autem sicut ad
proximum principium. 1 2. q. 82. 3 ad 3.
7. Omnis motus concupiscibilis causatus ex ap­
prehensione semper est peccatum, non autem si
sit ex qualitate organi. 1 2. q. 17. 7. o.
8. Peccata concupiscibilis sunt turpiora, et mi­
nus gravia peccatis irascibilis. 1 2. q. 75. 3 ad 3.
et 2 2. q. 42. 2. 3. 4. o. et q. 156. 4. c.
CONDEMNATUS juste ad mortem potest fu­
gere, non autem se defendere. Si vero injuste,
potest utrumque, si non sit scandalum. 2 2.
q. 69. 4. o.
CONDITION ALIS cujus antecedens et conse­
quens sunt impossibilia, potest esse vera, ut si
dicatur: Si homo est asinus, habet quatuor pedes,
i. q. 25. 3 ad 2. et q. 44. 1 ad 2.
CONFESSIO - 1. triplex, scilicet actus exterior
fidei vel justitiæ, actus latriæ, scilicet gratiarum
actio et laudatio Dei, et actus pœnitentiæ, scili­
cet confessio peccatorum. 2 2. q. 3. 1. o. et q.
12. 1 ad 2.
2. Confiteri fidem in periculo mortis, non est
tantum fidei, sed indiget auxilio virtutis fortitu­
dinis, et gratia sacramentali confirmationis. 2 2.
q' 3. 1 ad 2.
3. Actus omnium virtutum sunt a fide formata
imperative, sed confessio fidei elicitive. 2 2. q. 3.
1 ad 4.
4. Confessio fidei est de necessitatis salutis,
tunc solum quando periclitatur honor Dei, vel
utilitas proximi. 2 2. q. 3. 2. o.
5. Blasphemia opponitur confessioni fidei. 2 2.
q. 13. 1. o. et 2 ad 2. et 3. c.
6. Confessio peccatorum duplex, scilicet inte­
rior Deo, et exterior sacerdoti, in. q. 68. 6. c.

5. Simplex fornicatio etiam ratione sui est
peccatum mortale,!, quod tollit debitam ordina­
ilonem parentis ad liberos, ad quod debet ma­
tionem
xime spectare coitus. Suppi, q. 65. 4. o.
6. Nunquam licuit concubinam habere, etiam
ex dispensatione, nisi matrimonio junctam; est
enim contra legem naturæ, cum non sit conve­
niens actus ad bonum prolis. Suppi, q. 65. 5. o.
CONCUPISCENTIA -1. est appetitus delectatio­
nis sensitivæ. Et est subjective in appetitu sen­
sitivo. Et est tantum in concupiscibili. 1 2. q.
20. 1. o. et q. 32. 3 ad 3.
2. Concupiscentia est passio distincta ab aliis
passionibus concupiscibilis, scilicet amore et delectatiône, quia est de bono sensibili absente.
1 2. a. 30. 2. o.
3. Passio opposita concupiscentiæ est inno­
minata, ideo timor ponitur pro ea. 1 2. q. 30.
2 ad 3. ,
4. Concupiscentiarum aliquæ bonæ sunt, et
aliquæ malæ. 1 2. q. 34. 1. c. fi.
5. Concupiscentia duplex, scilicet naturalis,
id est de bono convenienti secundum naturam
animalis; et non naturalis, id est, secundum
apprehensionem. Prima convenit omni animali,
secunda vero soli homini. 1 2. q. 30. 3. o. et
q. 31. 3. o. et q. 41. 3. c. et q. 77. 5. c. et 2 2.
q. 117. 5 ad 2.
6. Concupiscentia naturalis est finita in actu,
et infinita tantum in potentia, non naturalis au­
tem est infinita in actu. Et concupiscentia finis
est infinita, sed eorum quæ sunt ad finem est
finita. 1 2. q. 30. 4. o.
7. Concupiscentia dupliciter est naturalis, sci­
licet secundum genus et secundum speciem. 2 2.
q. 143. 2 ad 2.
8. Concupiscentia est naturalis homini, tantum
ut recta secundum rationem. 1 2. q. 81. 3 ad 1.
et q. 85. 3 ad 3. et m. q. 15. 2 ad 2.
9. Concupiscentia est naturalior quam ira ra­
tione objecti et subjecti, secundum naturam ge­
neris et corporis, sed e converso secundum na­
turam speciei, et individui, et animæ. i. q. 63. 4
ad 2. et 1 2. q. 46. 5. o. ct 2 2. q. 156. 4. c.
10. Concupiscentia præcedens actum rationis
et voluntatis diminuit peccatum, sequens vero
auget. 1 2. q. 73. 6 ad 2.
11. Concupiscentia carnis contra spiritum,
quando ratio ei resistit, non est peccatum, sed
est materia exercendæ virtutis. 1 2. q. 80. 3.
ad 3.
12. Concupiscentia non ligat totaliter rationem. ,
7. Confessio præsupponit actualem contritio­
2 2. q. 150. 4 ad 3.
13. Concupiscentia dicitur esse sine ratione, nem delentem culpam, ideo directe ordinatur ad
non quidem quia totaliter auferat judicium ra­ dimissionem pœnæ. in. q. 87. 1. c.
tionis, sed quia in nullo procedit secundum ju- I
8. Quilibet tenetur confiteri de peccato mortali,

Confessio

INDEX II!

cum proposito non peccandi, et tenetur confiteri
peccatum suum, quod dubitat esse mortale, et
causas vel occasiones sufficientes peccati morta­
lis. sive circumstantias aggravantes in infinitum,
m. q. 87. 1 ad 1.
9. Quilibet tenetur confiteri numerum suorum
peccatorum, sicut potest, quia peccatum in spe­
cie non est unum peccatum numero, sed multa.
Contritio etiam est in conspectu Dei, qui uno
intuitu omnia videt. Sed confessio fit homini cui
sigillatim oportet omnia exponi. Et praeterea
oportet de omni peccato mortali quod memoriæ
occurrit, singulariter dolere. m. q. 87. 1. c.
10. Non confitens aliquod peccatum, propter
ignorantiam facti, aut quia oblitus est, excusatur
a fictione, non autem sl propter ignorantiam ju­
ris. 2 2. q. 53. 2 ad 2.
11. Concessum est prælatis a jure, quod pos­
sint sibi eligere confessores, quia prælati habent
dispensare sacramenta, et interior perfectio ad
hoc requiritur quod aliquis digne hujusmodi
actus exerceat, qui etiam confessores quantum
ad hoc sunt eis superiores. 2 2. q. 184. 6. c.
12. Sacerdos in nullo casu debet revelare con­
fessionem. 2 2. q. 70. 1 ad 2.
13. De quolibet confessore dicitur: Non est
inventus similis illi. 1 2. q. 66. 2 ad 2.
14. Sacramentalis confessio est de necessitate
salutis ejus, qui in peccatum actuale vel mortale
cecidit. Suppi, q. 6. 1. o.
15. Confessio quæ necessitatem sacramentalem
habet, non de jure naturali est, sed de divino.
Suppi, q. 6. 2. o.
16. Quanquam peccatores tantum ex divino
jure ad confessionem teneantur, ex vi tamen po­
sitivi juris omnes Christi fideles ad eam, semel
saltem in anno, tenentur. Suppi, q. 6. 3. o.
17. Ad hoc quod sit idonea confessio requiritur
quod os cordi concordet, ut solum hoc os accu­
set, quod conscientia tenet. Suppi, q. 6. 4. o.
18. Quanquam statim omnes de suis dolere
peccatis teneantur, de necessitate tamen salutis
non est, ut statim peccata sua confiteantur, sed
habita copia confessoris, et statutis ab Ecclesia
pro poenitentia temporibus. Suppi, q. 6. 5. o.
19. Sicut Papa non potest dispensare ut aliquis
sine baptismo salvetur, ita nec quod salvetur
sine confessione. Suppi, q. 6. 6. o.
20. Confessio est per quam latens morbus spe
veniæ aperitur. Suppi, q. 7. 1. o.
21. Cum per confessionem aliquis ore confitea­
tur quod corde tenet, confessio bonum est ex
genere, et est actus virtutis, sed tamen potest
male fieri, nisi aliis debitis circumstantiis vestia­
tur. Suppi, q. 7. 2. o.
22. Confessio est actus virtutis pœnitentiæ
elicitus, quamvis, secundum alias rationes, ad
multas virtutes pertinere possit. Suppi, q. 7.
3. o.
23. Cum solus sacerdos minister sit sacra­
menti pœnitentiæ, soli sacerdoti facienda est sa­
cramentalis confessio. Suppi, q. 8. 1. o.
24. In necessitate etiam laicus vicem sacerdo­
tis supplet, ut ei confessio fieri possit. Suppi, q.
8. 2. o.
25. Confessio laico facta sacramentale quod­
dam est, quamvis non sit perfectum sacramentum
et ex charitate procedens, et talibus natum est
peccatum veniale remitti, sicut per tunsionem
pectoris et aquam benedictam. Suppi, q. 8.

Conffrmatio
Confirmatio

27. Potest aliquis ex privilegio vel superioris
mandato alii quam proprio sacerdoti sua peccata
confiteri, et ab illo absolvi. Suppi, q. 8, 5. o.
28. Cum necessitas legem non habeat, in ne­
cessitatis articulo, quilibet sacerdos, quibus­
cumque peccatis, etiam ab excommunicatione
quemlibet absolvere potest. Suppi, q. 8. 6. o.
29. Secundum quantitatem culpæ, tametsi
taxanda sit satisfactionis pœna, quia tamen pœnæ in peccatorum remedium injunguntur, non
solum secundum culpæ quantitatem, sed etiam
secundum conditionem personarum taxanda
sunt. Suppi, q. 8. 7. o.
30. Confessio ut est pars sacramenti, potest
nonnumquam in eo esse, qui non contritus, et sine
charitate est; ut vero virtutis actus est, non
potest absque charitate in aliquo esse. Suppi,
q. 9. 1. o.
31. De necessitate confessionis est, quod homo
omnia peccata confiteatur, quæ in memoria ha­
bet; quod si non faciat, non est confessio, sed
confessionis simulatio. Suppi, q. 9. 2. o.
32. Proprio ore peccatorum confessio facienda
est, nisi naturæ ad hoc aliquod impedimentum
adfuerit. Suppi, q. 9. 3. o.
33. Sit simplex, humilis, confessio, pura, fidelis.
Atque frequens, nuda, discreta, libens, verecunda,
Integra, secreta, lacrimabilis', accelerata,
Fortis, et accusans, et sit parere parata.
Suppi, q. 9. 4 ad I.
34. Confessio liberat hominem a culpa, sicut et
baptismus. Suppi, q. 10. 1. o.
35. Absolvit hominem aliquo modo a pœna,
ipsa sacramentalis peccatorum confessio, secun­
dum majorem vel minorem confitentis dispositio­
nem. Suppi, q. 10. 2. o.
36. Sacramentalis confessio januas paradisi
aperire dicitur, quod a culpa, et pœnæ reatu ab­
solvit. Suppi, q. 10. 3. o.
37. Confessio sacramentalis spem salutis tri­
buit, quod per eam homo se clavibus Ecclesiæ
subjicit. Suppi, q. 10. 4. c.
38. Per confessionem generalem delentur pec­
cata mortalia oblita; si vero peccatum mortale
memoria teneat quis, confessione speciali est
opus. Suppi, q. 10. 5. o.
39. Tamquam violator sacramenti peccat, qui
confessionem revelat. Suppi, q. 11. 1. o.
40. Sigillum confessionis extendit se ad illa
de quibus est sacramentalis confessio, et simul
ad illa omnia, per quæ posset peccator vel
peccatum deprehendi. Suppi, q. 11. 2. o.
41. Sicut sacerdoti competit sigillum confessio­
nis ut Dei ministro, ita ei ecclesiastico, cui pro­
pter necessitatem, confessionem audire contin­
git, competere dicitur peccata celare. Suppi,
q. 11. 3. o.
42. Cum confitens efficere possit, ut sacerdos
sciat illud ut homo, quod sciebat ut Deus, dum
detegendæ confessionis facultatem tribuit, si
illam revelet, non violat sigillum confessionis,
sed citra scandalum id fieri debet. Suppi, q. 11.
3 C·
43. Si immineat necessitas, potest confessor
prodere, quæ sibi in confessione dicta fuerunt,
modo ante aut post confessionem ea resciverit,
ita tamen ut ea dicat ut homo, non ut Deus.
Suppi, q. 11. 5. o.
CONFIRMATIO - 1. est sacramentum, m.
q. 65. 1. o. et q. 72. I. o.
2. Confirmatio est nobilius sacramentum ba­
26. Non modo sacerdoti, sed proprio sacer­ ptismo quoad ministrum et gratiam, et simpli­
doti, qui imperandi jurisdictionem et potesta­ citer, sed quoad remissionem peccatorum est e
tem habet, confiteri peccata necessarium est. converso, m. q. 72. 11 ad 2.
Suppi, q. 8. 4. o.
3. Chrisma, id est oleum olivarum cum balsa­

INDEX III

mo, est propria materia ejus. m. q. 72. 2. o. et
q. 84. 1 ad 1.
4. Hoc sacramentum habet determinatam for­
mam, scilicet consigno tc signo crucis, et con­
firmo te chrismate salutis: In nomine Patris, et
Filii et Spiritus sancti. Arnen, m. q. 72. 4. o. et
q. 84. 3. c,
5. Confirmatio est spirituale augmentum pro­
movens hominem in spiritualem ætatern perfe­
ctam. ni. q, 72. 1. 5. 6. c. et 7 ad 1, et 8. 10.
c. et II ad 2. et q. 73. I, c. et q. 84. 1. c.
6. Confirmatio non est de necessitate salutis,
sed est sacramentum necessitatis quoad bene
ewe spiritualis vitæ. Et tamen contemptus hujus
sacramenti est periculosus, m. q. 65. 4. c.
7. Confirmatio fuit Immediate instituta a
Christo quando Imposuit manus super pueros,
non exhibendo, sed promittendo, m. q. 72.
I ad 1.
8. Hoc sacramentum confertur tantum ab epi­
scopis. m. q. 65. 3 ad 2. et q. 72. 4 ad 3. et 11.
o. et 12 ad 1.
9. Confirmatio conferri potest a simplici sa­
cerdote, ex commissione solius papæ, non autem
a diacono, m. q. 72. 11 ad 1.
10. Confirmans et confirmandus debent esse
in gratia. Et debent esse confessi, et jejuni de
consilio, non autem de præcepto. in. q. 72.
7 ad 1. et 12 ad 1.
11. Confirmandus debet teneri ab alio confir­
mato cujuscumque ætatis, vel sexus, m. q. 72.
10.’o.
12. Confirmatio debet dari cuilibet baptizato
cujuscumque ætatis, sexus et conditionis etiam
morienti. m. q. 72. 8. o.
13. Confirmatio datur tantum in fronte ad
liberam confessionem nominis Christi, et ad
fortiter defendendum dignitatem acceptam, m.
q. 72. 9. o. et 11 ad 3.
14. Confirmati conformantur Christo, et con­
figurantur ei per signum crucis, quasi duci. m.
q. 72. 1 ad 4. et 4 ad 3. et 9. c.
15. Christus non debuit sumere sacramentum
confirmationis, nec ordinis, quia ab initio ipse
fuit gratia plenissimus, m. q. 72. 1 ad 4. et 3. c.
16. In confirmatione confertur plenitudo gratiæ, et Spiritus sancti. 1 2. q. 102. 5 ad 3. et m.
q. 77. 1. o. et 2. c. ad 2. et 4. c. et 7. o. et 11
ad 3. et q. 84. 1 ad 1. et 4. c.
17. Gratia collata in confirmatione distingui­
tur a gratia collata in baptismo, et perficit eam.
m. q. 72. 7. c. ad 3.
18. Impositio manus fit in sacramento confir­
mationis, et ordinis, ad significandum copiosum
effectum gratiæ. m. q. 84. 4. c. ad 2.
19. In confirmatione datur nobis robur ad pu­
gnam spiritualem, m. q. 65. 1. c. ad 4. q. 72.
1.2. c. et 4. c. ad 3. et 5. o. et 6 ad 3. et 7. c. et 9.
c. ad 1. et 10. c.
20. Confirmatio perficit per modum formæ, sed
Eucharistia ut finis, m. q. 73. 1 ad I.
21. Eucharistia roborat hominem in se quoad
charitatem, confirmatio vero contra alios in pu­
gna, quoad fidem, m. q. 72. 9 ad 2. et q. 79.
1 ad 1.
22. Confirmatio perficit effectum pœnitentiæ
et baptismi, m. q. 72. 7 ad 2.
23. Confirmatio confert excellentiam hominis
ad se, non autem ad alium, sicut ordo. m. q. 72.
8 ad 1.
24. Confirmatio facit hominem nitidum, et fer­
ventem in conscientia, et famosum per confes­
sionem. in. q. 72. 2 ad I.
25. Nullus consequitur effectum confirmationis
sine voto ejus. m. q. 72. 6 ad 1.

Conscientia

26. Existera In peccato mortali, cujus con­
scientiam non habet, vel cujus non est plene
contritus, dummodo non sit netus, per hoc sa­
cramentum consequitur remissionem peccatorum
m. q. 72. 7 ad 2,
27. Quidam ad prædicationem Petri acceperunt
miraculose effectum hujus sacramenti, sine sa­
cramento, antequam baptizarentur, in. q. 72.
2 ad 1. et 4 ad I. et 6 ad 1.
28. In confirmatione fit plena peccatorum re­
missio. ni. q. 72. 7 ad 2.
29. Confirmati habent majorem gloriam in
cælo quam non confirmati, m. q. 72. 8 ad 4.
30. Confirmatio non habuit aliquid correspon­
dons in lege veteri, propter perfectionem ejus.
2 2. q. 102. 5 ad 3. et m. q. 65. 1 ad 4. et q. 72.
! ad 2.
31. Confirmatio quoad solemnitatem datur tan­
tum in Pascha, et Pentecoste, sicut baptismus,
sed quoad communem usum datur etiam alio
tempore, m. q. 72. 12 ad 1. et ad 2.
32. Beata Virgo per secundam sanctificationem
fuit simpliciter confirmata In bono per gratiam
habitualem, ita quod non posset per liberum ar­
bitrium flecti in contrarium, m. q. 27. 5 ad 2.
CONJECTARE bonum, id est, intendere bonum
in dationibus, communiter pertinet ad liberalitatem. 2 2. q. 31. 1 ad 3. et q. 117. 5 ad 3.
CONJECTURA - 1. Conjecturaliter cognosci­
tur aliquid per aliqua signa. 1 2. q. 112. 5. c.
2. Conjecturaliter cognoscere aliquid est co­
gnitio imperfecta. 1 2. q. 112. 5. c.
CONJUNCTIO. - 1. Domus sine triplici conjun­
ctione, scilicet viri et uxoris, patris et filii, do­
mini et servi non est perfecta. 1 2. q. 15. 4. c.
et 2 2. q. 58. 7 ad 3.
2. Conjunctio masculi et fœminæ determina­
tur diversimode in diversis animalibus. 1 2. q.
92. 1. 2. c. et 2 2. q. 154. 2. c.
CONSANGUINITAS - 1. impedit matrimonium
tripliciter, scilicet lege naturæ, id est cum patre,
et magis cum matre, propter reverentiam; vel
lege divina, propter concupiscentiam; refrenan­
dam; vel lege canonica et civili, propter amici­
tiam, 2 2. q. 151. 9. o.
2. Consanguinitas vinculum est ab eodem sti­
pite descendentium carnali propagatione con­
tractum. Suppi, q. 54. 1. c.
3. Per quosdam gradus seu lineas descenden­
tium ab uno communi principio vel ascenden­
tium ad idem et transversalium consanguinitas
congrue designatur. Suppi, q. 54. 2. σ.
4. Consanguinitas quosdam ex jure naturæ a
matrimonio repellit, et aliquos ex divino jure,
alios vero ex humanis legibus statutis. Suppi,
q. 54. 3. c.
5. Possunt ex Ecclesiæ statuto aliqui consan­
guinitatis gradus matrimonium impedientes
taxari, prout est utile universitati hominum.
Suppi, q. 54. 4. o.
CONSCIENTIA - 1. non est potentia, nec habi­
tus; sed est actus, scilicet applicatio scientiæ.
i. q. 79. 13. o. et 1 2. q. 19. 5. b. et c.
2. Conscientia est actus synderesis, ideo quan­
doque ponitur pro ea. i. q. 79. 13. c. ad 3.
3. Conscientia dicitur spiritus corrector, et
pædagogus anlmæ, id est, dictamen rationis, ι.
q. 79. 13 ad 1.
4. Lex naturalis nominat principia juris, syn­
deresis habitum eorum, sed conscientia appli­
cationem legis naturalis ad facienda. 1 2. q. 94.
1. o.
5. Conscientia dicitur accusare vel excusare,
inquantum cognoscimus nos bene vel male fe­
cisse. i. q. 97. 13. c.

*

Consecratio

INDEX III

6. Conscientia dicitur testificari» inquantum
cognoscimus nos aliquid fecisse vel non. i. q. 97.
13. c.
7. Conscientia dicitur instigare, vel ligare,
inquantum judicamus aliquid esse agendum, vel
non. L q. 79. 13. c.
8. Conscientia errans ligat. 2 2. q. 19. 5. 6. o.
9. Coinquinatio et munditia sunt in conscien­
tia. ut in cognitione, non autem ut in subjecto,
i. q. 79. 13 ad 2.
CONSECRATIO - 1. templi» altaris, et vestium,
et hujusmodi non sunt sacramenta, sed sacramentalia, quia ordinantur ad Eucharistiam, in.
q. 65. 1 ad 6.
2. Altare et ecclesia consecrantur multiplici
ratione, scilicet tum ad repræsentandum sancti­
ficationem quam Ecclesia consecuta est per pas­
sionem Christi, tum etiam ad significandum san­
ctitatem quæ requiritur in iis, qui sacramentum
altaris suscipere debent, m. a. 83. 3. o.
3. Altare quandoque sine ecclesia consecratur,
sed non e converso, m. q. 83. 3 ad 2.
4. Altare non debet consecrari sine reliquiis
martyrum, m. q. 83. 3 ad 2.
5. Res inanimate non sunt susceptivæ gratis,
sed ex consecratione adipiscuntur quamdam spi­
ritualem virtutem, qua sint aptæ ad divina,
ni. q. 83. 3 ad 3. et ad 4.
6. Consecratio ecclesia? non debet reiterari,
nisi exustæ, vel pollutae sanguine, vel semine, m.
q. 83. 3 ad 3.
7. Ecclesiæ pollutæ sanguine, vel semine, de­
bent reconciliari, quia per illud peccatum appa­
ret ibi aliqua operatio dæmonum. in. q. 83. 3 ad
3. et ad 4.
8. Ecclesiæ vel altaria dubia de consecratione
debent consecrari, m. q. 83. 3 ad 3.
9. Ligna ecclesiæ consecratæ non debent ce­
dere ad usus laicorum, sed monasterii, vel com­
buri. m. q. 83. 3 ad 3.
10. Pallæ, pallia, cathedra, candelabra et ve­
lum vetusta debent comburi, et cineres reponi
honeste, propter consecrationes, in. q. 83. 3 ad 3.
11. Consecratio quælibet est indelebilis, ma­
nente subjecto. 2 2. q. 39. 3. c. et q. 88. 11. c.
et m. q. 63. 5. c. et q. 76. 6 ad 2. et q. 82. 8. c.
et q. 83. 3 ad 3.
12. Soli episcopi consecrant omnia, præter Eu­
charistiam. ni. q. 82. 1 ad 4. et 3 ad 3.
13. De ritu consecrandi ministros veteris legis,
1 2. q. 102. 5 ad 8.
14. In consecratione Aaron, et filiorum ejus
figurabatur ordo Ecclesiæ. I 2. q. 102. 5 ad 3.
CONSENSUS - 1. importat judicium de eo in
quod consentitur. 1 2. q. 74. 7. c.
2. Consensus potest attribui voluntati, et ra­
tioni. 1 2, q. 74. 7 ad 1.
3. Consensus in actum pertinet ad rationem
superiorem, secundum quod in ratione voluntas
includitur. 1 2. q. 15. 4. o. et q. 74. 7 ad 1.
4. Electio addit supra consensum relationem
respectu ejus quod minus placet, vel non placet,
et tunc differunt tantum ratione. 1 2. q. 15. 3
ad 3.
5. Consensus deliberatus in peccatum non per­
tinet ad contemptum legis divinæ, nisi repugnet
ei. 1 2. q. 74. 9 ad 3.
6. Consensus non convenit brutis, nec aliis
respectu finis, sed tantum respectu eorum quæ
sunt ad finem. 1 2. q. 15. 2. 3. o. et q. 16. 2. c.
CONSEQUENTIA ab universali ad particulare
non valet nisi mediante particulari. 2 2. q. 10.
2 c.
CONSERVATIO - 1. in esse est influentia uni­
voci esse prius influxi, i. q. 9. 2. c.

Cons IU uni

2. Quælibet res naturaliter conservat *e In
esse, et resistit corrumpentibus quantum potest.
2 2. q. 64 5. 7. c.
3. Aliquid conservat rem dupliciter, scilicet
per se, id est, Influendo, et per accidens, Id est
removendo, i. q. 104. 1. 2. c.
4. Una creatura conservat aliam per se et per
accidens. Et tanto magis, quanto est altior, et
primae causæ proximior, quæ principaliter con­
servat. i. q. 104. 2. o.
5. Omnis creatura indiget conservari per se
a Deo, sed corruptibiles indigent conservari ab
eo etiam per accldrns. i. q. 10-1. I. o. et 12. q.
109. 2 aci 2. et 8. c. et 9 ad 1.
6. Deus conservat aliquas creaturas in esse
utroque modo mediantibus aliquibus aliis cau­
sis. i. q. 194. 2. o.
7. Deus dat formas omnibus, et conservat
eas, et applicat eas ad agendum et est finis omnium
actionum, i. q. 105. 5. c. fi.
8. Deus eadem virtute, et eadem operatione
producit rem et conservat, i. q. 105. 1 ad 4.
9. Nulli creaturae communicari potest, ut con­
servetur in esse, sine Deo. i. q. 14. 1 ad 2. et
2 ad 2.
10. Solus Deus conservat res, ne in nihilum
decidant, in. q. 13. 2. c.
11. In iis quæ pertinent ad conservationem
naturæ, magis tenemur parentibus, a quibus na­
turam accepimus quam aliis, et consequenter
consanguineis; sed in aliis beneficiis potest esse
e converso. 2 2. q. 31. 3. o.
CONSIDERATIO - 1. importat actum Intel­
lectus intuentis veritatem. Et pertinet maxime ad
judicium. 2 2. q. 53. 4. c.
2. Quælibet res potest quadrupilciter conside­
rari, scilicet ut ens, ut una, secundum virtutem,
et respectu aliorum, i. q. 39. 8. c.
CONSILIUM - 1. quid. Est ipsa quæstio, quæ
vertitur inter consiliantes, et consilium habens, i.
q. 22. 1 ad 1. et 1 2. q. 14. 1 ad 2. et 2 2. q. 52.
3 ad 3.
2. Consilium est inquisitio eorum tantum auæ
sunt ad finem operabilium a nobis, non mini­
morum, nec determinatorum. 1 2. q. 14. o. et
2 2. q. 33. 1 ad 2. et q. 47. 1 ad 2. et 2. c. ad 3.
et q, 49. 5. c.
3. Inquisitio consilii est resolutoria, scilicet
a posteriori in esse, id est, a fine ad prius, scili­
cet ad media. 1 2. q. 14. 5. o.
4. Inquisitio consilii est infinita in potentia,
sed finita in actu tripliciter, scilicet ex parte ter­
mini, id est conclusionis, et principii prpprii,
scilicet finis, et communis, scilicet cognitionis
sensus, et scientiarum. 1 2. q. 14. 6. o.
5. Nullus consiliatur de iis de quibus despe­
rat, nec de impossibilibus. 1 2. q. 44. 2 ad 3.
6. Ad bonitatem consilii tria requiruntur, sci­
licet debitus finis, bonum medium et tempus
opportunum. 2 2. q. 51. 1 ad 1. et m. q. 14. 6. o.
7. Aliquid facit consiliativum dupliciter, scili­
cet quoad facultatem, ut prudentia, et quoad
sollicitudinem tantum, ut spes, et amplius timon
1 2. q. 44. 2. o. et 2 2. q. 47. 9 ad 3. et q. 54.
2 ad 4. et q. 129. 7 c.
8. Consilium est in Deo quoad certitudinem
judicii, non autem quoad inquisitionem dubiam.
L q. 22. 1 ad 1. et 1 2. q. 14. 1 ad 2. et 2 2. q. 52.
3 ad 3.
9. Deus dereliquit hominem in manu consilii
sui, quoad liberum arbitrium, non cogendo; non
autem quoad providentiam, i. q. 22. 2 ad 4 et
2 2. q. 104. 1 ad 1.
10. Consilium sine dubitatione convenit Christo. m. q. 11. 3 ad 1.

— 128 —

—-

Constantia

INDEX III

Contemplatio

11. Consilia Christi magis parant viam ad præ- i autem legem naturalem, nec divinam. 1 2.
repta Dei quam e converso, quia præcepta sunt q. 97, 3. o. et 2 2. q. 79. 2 ad 2. et q. 100. 2. c.
fetis consiliorum. 2 2. q. 189. I ad 5.
2. Manente ratione legis, lex vincit consuetu­
12. Multa consilia Christi sunt de præcepto, dinem, nisi sit impossibilis secundum consuetu­
çtOld præparationem animi tantum. Quandoque dinem patriæ. 1 2. q. 97. 3 ad 2.
limen consiliorum observatio est de necessitate
3. Naturalia non possunt consuescere, nec diss&lutis, quod patet in Iis qui jam voverunt con­ suescere. 1 2. q. 51. 2. c.
fia. 1 2. q. 108. 3 ad 2. et q. 4 ad 4. et 2 2. q.
4. Consuetudo Ecclesiæ prævalet auctoritati
I ad 2. et q. 43. 4. 7 ad 4. et 8 ad 4. et q. 72. cujuscumque ductoris. 2 2» q. 10. 12. c.
ic.etq. 124. I ad 3. et 3 ad l. ct q. 128. I ad 4.
CONTEMPLATIO - 1. essentialiter consistit In
d q. 140. 2 ad 2, et q. 152. 3 ad 2. ct q. 186. intellectu, sed principium habet in affectu. 2 2.
2. c.
q. 180. 7 ad 1.
13. Consilia Christi reducuntur ad tria, scili­
2. Contemplatio divinorum est operatio ma­
cet ad paupertatem, continentiam et obedien- xime propria homini, et maxime delectabilis 1 2.
ιαπι. 1
α. 109. 4. ο.
q. 3. 5. c.
14. Consilia tria evangelica secundum se omni­
3. Contemplatio est delectabilis dupliciter.
bus expediunt, nisi ex indispositione aliquo­ Primo ut est operatio conveniens homini secun­
rum, quorum affectus ad hæc non inclinatur. dum naturam ejus, ut animal rationale, et ma­
1 2. q. 108. 4 ad 1.
gis habenti habitum sapientia, secundo vero
15. Præcepta sunt de necessariis ad salutem; ex objecto, s. Deo. 1 2. q. 3. 5. c. et 2 2. q. 180.
consilia vero, ad bene esse. 1 2. q. 108. 4. o. 7. o.
16. Nullus actus perfectionis cadit sub con­
4. Partes contemplationis sunt tres, s. lectio,
flo, qui in aliquo casu non cadat sub prae­ meditatio et oratio. 2 2. q. 180. 3 ad 4.
cepto. 2 2. q. 124. 3 ad 1.
5. Species contemplationis sunt sex, sumpta
17. Consilium numquam obligat, nisi per hoc secundum sex gradus ascensus in Deum, s. per­
quod In præceptum transit, ex aliquo accidenti. ceptio ipsorum sensibilium, progressus a sensi­
2 2. q. 124. 3 ad 1.
bilibus ad intelligibilia, dijudicatio sensibilium
18. Consilium convenienter ponitur unum de secundum intelligibilia, absoluta consideratio
septem donis Spiritus sancti. 2 2. q. 52. 1. o. intelligibilium, in qua per sensibilia pervenitur,
19. Donum consilii dirigit nos in omnibus or- secundum intelligibilia, absoluta consideratio in­
dihatis ad finem vitæ æternæ, sive necessariis, telligibilium, in qua per sensibilia pervenitur,
id est, præceptis, sive non, scilicet consiliis. 2 2. contemplatio intelligibilium, qua per sensibilia
q. 52. 4 ad 2.
inveniri non possunt, sed per rationem capi pos­
20. Consilium activum est gratia gratis data sunt, et consideratio intelligibilium, qua ratio
quibusdam; sed consilium passivum est donum nec invenire nec capere potest, qua s. pertinet
omnium existentium in gratia. 2 2. q. 47. 14 ad sublimem contemplationem divina veritatis,
ad 2. et q. 51. 1 ad 3. et q. 52. 1 ad 2.
in qua finaliter contemplatio perficitur. 2 2. q.
21. Donum consilii facit certitudinem a Spi- | 80. 4 ad 3.
ritu sancto de iis, de quibus eubulia inquirit, et I
6. Ad contemplationem tria requiruntur, s. sa­
conjecturat. 1 2. q. 108. 4 ad 1. et 2 2. q. 52. nitas corporis, quies a passionibus, et ab exte­
1 ad 1. et 2. o.
rioribus. Et ei serviunt omnia humana officia.
22. Una tantum virtus est ad bene consilian­ 2 2. q. 180. 2. o.
dum, sed duæ, ad bene judicandum, quia di­
7. Tres sunt conditiones bene contemplandi
stinctio est in propriis, ex quibus est judicium, divina, s. reverentia casta, firmitas indeclinabi­
non autem in communibus, ex quibus est in­ lis, et amor. 2 2. q. 180. 7 ad 1.
quisitio. 1 2. q. 57. 6 ad 3. et 2 2. q. 51. 4 ad 2.
8. Ad contemplationem pertinent quatuor,
23. Donum consilii correspondet prudentiæ, et quodam ordine, s. virtutes morales, alii actus a
eubuliæ, ut adjuvans, et perficiens eas. 1 2. contemplatione, contemplatio divinorum effe­
q. 57. 6 ad 1. et 2 2. q. 52. 1 ad 1. et 2. o.
ctuum, et contemplatio divinæ veritatis. 2 2.
24. Donum consilii et scientiæ manent in bea­ q. 180. 4. c.
tis, inquantum retinent cognitionem scitorum,
9. Ad contemplationem principaliter pertinet
et Illuminantur de ignotis. 2 2. q. 52. 3. o.
meditatio Dei, sed dispositive pertinet conside­
CONSTANTIA - 1. pertinet ad continentiam. ratio cujuslibet veritatis. 2 2. q. 180. 4. c.
2 2. q. 153. 5 ad 2.
10. Contemplatio quoad nos est diuturna du­
2. Constantia et perseverantia conveniunt in pliciter, s. quia competit nobis secundum incor­
fine, scilicet in persistendo firmiter in bono. ruptibilem partem animæ, i. secundum intelle2 2. q. 137. 3. 0.
I ctum, et quia in operibus contemplativis corpo­
3. Constantia magis convenit cum perseveran­ raliter, non laboramus. 2 2. q. 180. 8. c. fi.
tia quam cum patientia, quia cum prima conve­
11. Aliquis ex charitate, ad Dei contempla­
nit in fine, cum secunda vero in iis quæ faciunt tionem incitatur. 2 2. q. 180. 7 ad 1.
impedimentum boni. 2 2. q. 137. 3 ad 1.
12. Virtutes morales pertinent ad contempla­
4. Perseverantia est principalior quam constan­ tionem, et ad vitam contemplativam, non quitia, quia est circa difficile, propter diuturnita­ ; dem essentialiter, sed dispositive, s. removendo
tem, quod est essentialius virtuti, quam propter impedimenta. 2 2. q. 180.2. o. et q. 181. 1 ad 3.
impedimenta, circa quæ est constantia. 2 2. q. et 2. c. et 4 ad 1. et q. 182. 3. c.
128 ad 6. et q. 137. 3. c.
• 13. Ad contemplationem virtus castitatis ma­
5. Constantia convenit cum magnificentia, et xime reddit hominem aptum, inquantum delecta­
perseverantia, quia sunt circa difficile. 2 2. q. tiones venereæ maxime deprimunt mentem ad .
137. 3 ad 2.
i sensibilia, secundum Augustinum. 2 2. q. 180,
6. Constans cogitur ad aliqua corporalia, non 2 ad 3. fi.
tamen ad culpam, propter metum stupri, necis,
14. Contemplatio requirit locum secundum convel verberis, in se vel amicis, non autem propter gruitatem tantum, i. q. 66. 3 ad 3.
Infamiam. 2 2. q. 19. 3 ad 3. et q. 125. 4. c.
15. Contemplatio est mala per accidens, et bona
CONSUETUDO - 1. habet vim legis. Et inter­ per se. 1 2. q. 35. 5 ad 3.
pretatur, et abrogat legem humanam, non I
16. Certamen et contentio fit in contemplatione.·

— 129 —
9 — Summa Theologica, - VI.

9

Contemplativi

INDEX II!

Contrarium

propter defectum intellectus, et gravitatem cur- |
10. Continentia est tantum in voluntate subje­
ruptibilis corporis quod nos ad inferiora retra­ ctive. 2 2. q. 155. 3. o.
hit. non autem ex contrarietate veritatis quam
11. Continentia potest attribui rationi, sicut
contemplamur. 2 2. q. ISO. 7 ad 2.
»rimo moventi, et incontinentia concupiscibili
17. Contemplatio habet quietem ab exterio­ Icet utraque sit in voluntate, ut in proprio sub­
ribus motibus. Et est motus intellectus, I. ope­ jecto. 2 2. q. 155. 3 ad 2.
ratio. 2 2. q. 179. 1 ad 3. et q. 180. 6. c.
12. Ad continentiam efficacius operatur mace­
18. Contemplatio terminatur in affectu, s. ad ratio camis per abstinentiam cibi et potus, quam
delectationem. 2 2. q. 180.1. c. et 1 ad 3. et 7 ad 1. per subtractionem vestium, vel per laborem
CONTEMPLATIVI dicuntur non qui contem- corporalem. 2 2.· q. 188. 6 ad 3.
CONTINGENS - 1. et necessarium sunt de tran­
piantur, sed qui contemplationi totam vitam
suam deputant. 2 2. q. 81. I ad 5.
scendentibus, 1. q. 115. 6. c.
2. Unumquodque contingens est ex parte ma·
CONTEMPTUS - 1. est transgressio legis, ex
hoc quod voluntas renuit subjici legi, vel ré­ teriæ; necessitas vero consequitur rationem for­
gula. 2 2. q. 186. 9 ad 3.
· mai, quia quæ sequuntur ad formam, necessario
2. Frequentia peccati non facit peccatum ex I insunt. 1. q. 86. 3. o.
3. Nihil est contingens quod non habeat ali­
contemptu, sed disponit ad hoc. 2 2. q. 186.
quid necessarium, i. q. 84. 1 ad 3. et q. 86. 3. c.
9 ad 3.
4. Contingens potest sumi dupliciter, s. con­
3. Quanto quis Deum per peccatum magis con­
temnit, tanto majorem reatum incurrit, in. q. tingens. ut contingens, i. in particulari, et con­
tingens in universali, i. secundum quod in eo
88. 3. c. ad L
CONTENTIO - 1. quadruplex, s. color rhetori­ invenitur ratio necessarii, i. q. 86. 3. c.
5. Contingens ad utrumlibet est in potentia,
cus, impugnatio veritatis scitæ, vel falsitatis
sine modo, et moderate. Prima et quarta est ideo non exit In actum, nisi prius per aliquid
bona. Secunda est peccatum mortale. Tertia determinetur ad unum. i. q. 19. 3 ad 5.
6. Contingens ut contingens cognoscitur di­
vero non semper est mortale, sicut si accipiatur
contentio in judicio vel disputatione secundum recte a sensu, sed indirecte ab intellectu. I. q. 86.
imperfectam rationem, s. secundum quod impor­ 3. c.
tat quamdam acrimoniam locutionis, et sic non
CONTRACTIO - 1. duplex, s. ad quidditatem,
semper est mortale, sed est peccatum veniale, et ad rationem, i. q. 5. 3 ad 1.
2. Contrahere est aliquid cum causa de neces­
nisi sit cum scandalo. 2 2. q. 38. 1. o.
2. Contentio importat contrarietatem in locu­ sitate incurrere, m. q. 14. 3. c.
tione, sicut discordia contrarietatem in volun­
CONTRA PASSUM - 1. idem est quod justum
tate, quoad intentionem, vel quoad modum. 2 2. commutativum tantum. 2 2. q. 61. 4. c.
q. 38. 1. c.
2. Contra passum primo invenitur in passio­
3. Contentio est filia inanis gloriae. 2 2. q. 38. nibus injurioris, secundo in ablatione rerum per
2. o. et q. 132. 5. o.
vim, tertio in commutationibus voluntariis. 2 2.
4. Contentio et discordia oriuntur ex invidia, q. 61. 4. c.
ratione termini a quo. sed ex inani gloria, ra­
CONTRARIUM - 1. magis distat a suo contra­
tione termini ad quem. 2 2. q. 37. 2 ad 1. et q. rio quam simplex negatio. 2 2. q. 79. 4. c. ad 2.
38. 2 ad 2.
2. Nomen distantiæ derivatum est a loco ad
CONTINENTIA - 1. ut est abstinentia ab omni omnia contraria, i. q. 67. 2 ad 3. et 1 2. q. 7.
delectatione venerea, est virtus, non autem quæ 1. c.
est cum pravis concupiscentiis, quibus resistit.
3. Idem est causa contrariorum communis, non
1 2. q. 58. 3 ad 2. et 2 2. q. 143. 3 ad 1. et q. 155. autem particularis, i. q. 49. 3. c. fi. ad 1.
1. o. et 4. c. et in. q. 7. 2 ad 3. fi.
4. Idem est causa contrariorum secundum di­
2. Continens proprie est qui persistit in ra­ versa. 1 2. q. 32. 3 ad 2. et 2 2. q. 7. 1 ad 2.
tione recta, a pravis concupiscentiis abstinens,
5. Unum contrariorum est causa alterius con­
non autem qui persistit in ratione perversa, ab­ trarii, per accidens tantum, i. q. 49. 1. o. et 1 2.
stinens a bonis, sed est obstinatus 2 2. q. 155. q. 32. 4. o. et q. 35. 3 ad 1. et 2 2. q. 38. 2 ad
1 ad 2.
3. et q. 162. 5 ad 3. et m. q. 50. 1 ad 3.
3. Castus proprie dicitur ante experientiam
6. Idem est contrarium diversis secundum di­
delectationis venereæ; continens autem, post versa non autem secundum idem. 1 2. q. 31. 8
eam. 2 2. q. 151. 2. o.
ad 2. et q. 45. 1 ad 2. et q. 78. 4 ad 2. et q. 79.
4. Continentia et incontinentia proprie sunt 1 ad 2.
circa delectationes, quæ possunt esse naturales
7. Idem potest tolli ex causis contrariis, per
homini, non autem circa eas quæ sunt contra ; modum superabundant^ et defectus. 2 2. q. 89.
naturam. 2 2. q. 155. 2 ad 5.
, ,n
10 ad °3.
5. Continentia et incontinentia magis est
8. Contraria in re non sunt contraria in mente.
circa delectationes venereas quam ciborum. I 1 2.'q. 35. 5. c. ad 2. et q. 53. 1. c. et q. 54.2
2 2. q. 155. 2. o.
ad 1. et q. 64. 3 ad 3.
6. Continentia proprie est tantum circa concu­
9. Objecta contraria causant contrarias pas­
piscentias tactus. 2 2. q. 14. 3 ad 1. et 2 2. siones in potentiis appetitivis, non autem in co­
q. 55. 2. o. et q. 156. i, c.
gnitivis. 1 2. q. 54. 2 ad 1.
7. Continentia secunda est potior quam tem­
10. Contrariorum potest esse unus habitus»
perantia, prima vero e converso. 2 2. q. 55. secundum quod conveniunt in una ratione com­
4. o.
muni. 1 2. q. 54. 2 ad 1. ct 3 ad L
8. Constantia In arduis et terribilibus est pars
11. Aliqua dicuntur contraria dupliciter, s. se­
fortitudinis; quæ autem est circa delectabilia, est cundum formam generis, vel secundum formam
pars continentiae, quæ est pars temperantiæ. 2 2. speciei. 1 2. q. 35. 4. c.
q. 153. 5 ad 2.
12. Species contrariorum constitutae per respe­
9. Continentia et perseverantia sunt partes ctum ad aliquid extra possunt habere convenienconstantiæ firmiter persistentes; prima est con­ I tiam inter se, non autem species absolutae. 1 2.
tra concupiscentias, secunda contra tristitias. q. 35. 4. c.
1 2. q. 58. 3 ad 2. et 2 2. q. 53. 5 ad 3.
I
13. Motus habet contrarietatem terminorum,

i

— 130 —

Contritio

INDEX III

rtd mutatio, secundum accessum et recessum,
jb eodem termino. I 2. q. 23. 2; c.
14. Nullus motus est contrarius motui cir­
culari. i. q. 66. 2. c.
15. Quietes contraria? sunt, quæ sunt in tennish contrariis. ! 2. q. 31. 8. c.
16. Sicut quieti naturali contradatur, et quies
violenta ejusdem corporis, et quies naturalis
alterius corporis, ita in affectibus animæ, dele­
ctationi opponitur et delectatio et tristitia. 1 2.
q. 31. 8 ad 2.
17. Omne quod generatur, generatur ex con­
ario. i. q. 46. I ad 3. et q. 75. 7. c.
18. Omne compositum ex contrariis necesse est
corrumpi. i. q. «2. i. c. et m. q. 14. 2. c.
19. Contraria possunt inesse eidem, non se­
cundum Idem. in. q. 46. 8 ad 1.
20. Contraria sunt circa idem, quando subje­
ctum æqualiter se habet ad ea. 2 2. q. 24. 10
ad I.
21. Contraria contrariis curantur. 1 2. q. 87.
6 ad 3.
CONTRITIO - 1. secundum essentiam est in
corde et pertinet ad poenitentiam interiorem,
virtualiter vero ad exteriorem, inquantum im­
plicat propositum confitendi et satisfaciendi, m.
q. 90. 3 ad 3.
2. Dolor contritionis duplex, s. sensitivus et
intellectivus, s. displicentia voluntatis. Primus
est tantum effectus ejus, secundus autem est ipsa
contritio, m. q. 84. 8. 9. o. et q. 85. 1. c.
3. Uterque dolor debet durare usque ad mor­
tem. Et primus debet continuari quantum pos­
sibile, est, servatis actibus aliarum virtutum, et
sanitate, non autem secundus, iit. q. 84. 8. o.
4. Contritio et singularis dolor debet esse de
singulis peccatis mortalibus in principio quæ
memoriæ occurrunt; ut s. homo actualiter sin­
gula detestetur, quantum in ipso est; sed po­
stea sufficit una communis de omnibus. 1 2. q.
113. 5'ad 3. et m. q. 87. 1. c.
5. De peccato mortali totaliter oblito sufficit
generalis contritio de omni quo Deum offendit.
Si autem recordetur tantum in generali, recogi­
tet. Etsi in speciali recordetur, debet specialiter
conteri, et de oblivione dolere, quæ ex negligentia contigit. 1 2. q. 113. 5 ad 3. et m. q. 8.
4 ad 5. et q. 87. 1. c.
6. Ad contritionem de venialibus non requiri­
tur propositum non peccandi, sicut de mortali,
sed sufficit displicentia ejus, et suæ causæ. m.
; q. 87. 1 ad 1.
7. Peccatum veniale non remittitur hic per
contritionem habitualem, quæ habetur per ha­
bitum charitatis, vel per habitum pœnitentiæ
virtutis, quia sic charitas non compateretur pec­
catum veniale, quod patet esse falsum; sed requi­
ritur vlrtualis contritio, puta cum aliquis hoc
modo fertur secundum affectum in Deum, et
in res divinas, ut quicquid sibi occurreret, quod
eum ab hoc motu retardaret displiceret ei, et
doleret se commisisse, etiam si actu de illo non
cogitaret, non autem requiritur actualis, ill.
q. 87. 1. o.
8. Contritio est dolor pro peccatis assumptus
cum proposito confitendi, et satisfaciendi. Suppi.
I q. 1. 1. o.
9. Contritio est actus virtutis pœnitentiæ, cu­
jus est detestari præterita delicta. Suppi, q. 1.
2. o.
10. Attritio nullo modo potest fieri contritio,
quam necessario charitas præcedit. Suppi, q.
1. 3. o.
11. De malis pœnæ potest dolor, non tamen
contritio. Suppi, q. 2. 1. o.

Contumelia

12. De originali peccato etsi aliqua displicentia
esse possit, non tamen contritio. Suppi, q, 2. 1. o.
13. Nullum peccatum actuale sine contritione
remittitur. Suppi, q. 2. a. 3. o.
14. Contritio non est de peccato futuro, sed
magis cautio, quæ est pars prudentiæ, contri­
tioni adjuncta. Suppi, q. 2. 4. o.
15. De peccatis aliorum dolere debemus, non
tamen oportet quod de eis conteramus. Suppi,
q. 2. 5 ad 2.
16. Quantum ad principium contritionis, opor­
tet quod de singulis peccatis, quæ quis in memo­
ria habet conteratur, sed quantum ad terminum,
sufficit quod sit una communis de omnibus.
Suppi, q. 2. 6. o.
17. Contritio ut dolor est de peccatis in ipsa
voluntate consistens, omnium dolorum maximus
est; ut vero in parte sensitiva derivatur ex ra­
tionis displicentia de peccatis, non est aliis do­
loribus major. Suppi, q. 3. 1. o,
18. Contritionis dolor, ut est in ratione nimius
esse non potest, ut autem in sensu reperitur,
excessus in eo culpabilis esse potest. Suppi, q.
3. 2. o.
19. Sicuti unum peccatum est majus alio, ita
dolor contritionis de uno peccato necessario ma­
jor est quam de alio. Suppi, q. 3. 3. o.
20. Toto præsentis vitæ tempore debet homo
de præteritis peccatis conteri, et dolere. Suppi,
q. 4. 1. o.
21. Contritio cum sit actus pœnitentiæ, ma­
xime expediret continue de peccatis conteri, et
moderate dolere, dummodo cæterarum virtutum
officia suo tempore non omittat. Suppi, q. 4. 2. o.
22. Post hanc vitam in purgatorio tantum,
quanquam non meritorius de peccatis contritio­
nis dolor esse potest, non autem in patria, vel
in inferno. Suppi, q. 4. 3. o.
23. Contritio tam dispositive quam effective
instrumentaliter remissionem peccatorum causât.
Suppi, q. 5. 1. o.
24. Contritio quæ per charitatem perfecta fue­
rit, non modo culpæ, sed omnis pœnæ remissio­
nem operari potest. Suppi, q. 5. 2. o.
25. Quantumcumque parvus dolor, dummodo
ad contritionem sufficiat, omnem culpam delet.
Suppi, q. 3. o.
CONTUMELIA - 1. est deducere id quod est
contra honorem alicujus in notitiam ejus, et
aliorum, quod fit principaliter per verba, secundo
per alia, z 2. q. 72. 1. o.
2. Contumelia est tantum de culpa, convitium
etiam de poena, sed improperium est de indigen­
tia, tamen quandoque unum ponitur pro alio.
2 2. q. 72. 1 ad 3.
3. Contumelia est contra honorem, et palam,
sed detractio contra famam, et occulte; susur­
ratio vero contra amicitiam, derisio autem eru­
bescere facit. 2 2. q. 73. 1. o. et 2. c. et 4 ad 1.
et q. 75. 1. o.
4. Contumelia et convitium ex intentione dehonorandi notabiliter, sunt peccata mortalia;
si autem ad correctionem servato debito modo,
non sunt peccata. 2 2. q. 72. 2. o. et q. 158. t
5 ad 3.
5. Adulterium est gravius peccatum quam con­
tumelia, et hæc quam detractio secundum se,
et hæc quam furtum et rapina. 2 2. q. 73. 3. o.
6. Contumelia et dectractiones debent reprimi,
ad correptionem audacium, et ad vitandum scan­
dala. 2 2, q. 72. 3. o. et q. 73. 4 ad 1.
7. Contumelia principaliter oritur ex ira, se­
cundo ex stultitia, quia convenit cum ira. iNon
autem ex superbia directe, sed dispositive. 2 2.
q. 72. 4. o. et q. 73. 3 ad 3. et q. 158. 7. c.

— 131 —

Μ.

Conversio

INDEX III

CONVERSIO - I. in Deum triplex, s. in glo­
riam, meritum et praeparationem, quæ requirit
triplicem gratiam, s. consummatam, habitualem
et operationem Dei. i. q. 62. 2 ad 3.
2. Converti ad beatitudinem, est homini diffi­
cile dupliciter, s. quia est super naturam ejus,
et propter impedimentum corporis, et peccati,
sed angelo tantum primo modo. i. q. 62. 2 ad 2.
et 4 ad I.
3. Aliquis dum est in proposito et intentione
peccandi, potest subito voluntas sua converti
ad Deum ab exteriori, sicut in Paulo, vel ab
interiori. I 2, q. 112. 2 ad 2.
4. Aliquid dicitur cooperari alicui dupliciter,
s. sicut secundarium agens, principali agenti, et
sicut adjuvans ad præsuppositum finem, i 2. q·
~
III. 2 ad 3.
COR - I. primo generatur. 2 2. q. 122. 2. c.
2. Cor est primum principium membrorum, et
virium vitalium, quantum ad esse, sed caput
est principium sensuum et motus, ni. quæst.
90. 3 ad 5.
3. Cor est principium motus in animali. 1. q.
10. 1 ad 2. et 1 2. q. 17. 9 ad 2.
4. Motus cordis et genitalium non subjacet,
nec obedit imperio rationis, quia est naturalis.
1 2. q. 17. 9 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 151. 4. c.
5. Omnis bona dispositio corporis redundat ad
cor, sicut ad principium et finem corporalium
motionum. 1 2. q. 38. 5 ad 3.
6. Cordis est duplex infirmitas, scilicet in sub­
stantia ejus, mutans naturalem complexionem
ejus, et inordinatio motus ejus, vel alicujus eo­
rum quæ circumstant cor. Prima est mortalis,
non autem semper secunda. 1 2. q. 74. 9. 2.
7. Cor unius hominis tendit ad diversa dupli­
citer, $. secundum diversas potentias appetitivas,
vel secundum diversa appetibilia. 2 2. q. 29. 1. c.
8. Animalia habentia magnum cor sunt timida.
1 2. q. 45. 3. c.
CORNELIUS et similes, ante baptismum, ha­
buerunt gratiam, et virtutes, per fidem, et desi­
derium baptismi implicite, vel explicite, m.
q. 69. 2 ad 2.
CORNICULA frequenter crocitans significat
pluviam cito esse futuram. 2 2. q. 95. 7 ad 2.
CORPORALIA - 1. et pallæ altaris debent esse
alba et linea, ni. q. 52. 2 ad 3. et q. 83. 3 ad 7.
2. Spiritualia per corporalia consueverunt
ostendi, i. q. 1. 9. o. et q. 50. 3 ad 3. et 1 2. q.
4. 7 ad 1.
3. Creatura corporalis est a Deo, propter bo­
nitatem Dei. I. q. 65. 1. 2. o.
4. Omnia corporalia quanto magis consideran­
tur, tanto minora videntur, spiritualia vero e
converso. J 2. q. 42. 5. c. ad 3.
5. Non omnium corporalium est eadem mate­
ria, nisi æquivoce. i. q. 66. 2. o.
6. Forma corporeitatis non est una in omnibus
corporibus, quia non est alia a formis quibus
corpora distinguuntur. I. q. 66. 2. c. ad 3.
CORPUS. - 1. Nullum corpus naturale nec
mathematicum potest esse infinitum in actu.
1. q. 7. 3. o.
2. Si esset corpus infinitum, non posset mo­
veri. 1. q. 7. 3. c.
3. Corpus tripliciter sumitur, s. pro genere
animali, pro parte ejus, et ut est species quan­
titatis. i. q. 18. 2. c.
4. Omne corpus est in potentia, i. q. 3. I. c.
5. Corpus habens duos colores est continuum,
non tamen secundum eos. 1 2. q. 20. 6. c.
6. Duo corpora possunt simul esse in eodem
uraliter. i.
loco, virtute Dei, non autem naturaliter,
i q. 67.
et q. 57. 4 ad i.
2. c. et in. q. 54. 2 ad

Corpus

7. Omne corpus habet motum naturalem de­
terminatum. i. q. 67. 2. c.
8. Nullum corpus movet non motum, i. q. 3.
L c. principio, et q. 110. I ad 1.
9. Nullum corpus agit, nisi tangendo et mo­
vendo. i. q. 45. 5. c. fi.
10. Nullum corpus potest esse principium vitat,
i. q. 3. 1. c. et q. 75. I. c<
11. Corpus vivum est nobilius corpore non
vivo. i. q. 3. 1. c.
C. fi.
fl.
12. Corpus prius vivum, et postea mortuum,
non est idem corpus numero, m. q. 25. 6 ad 3.
et q. 50. 5. c. ad 1.
13. Corpora, inquantum sunt in actu, possunt
agere; licet hoc negent Avicebron, Plato et De­
mocritus. i. q. 115. I. o.
14. Corpus hominis oportet habere multa or­
gana, quia anima ejus est multiplex in potentia
et operatione, propter perfectionem ejus. i. q.
76. 5 ad 3.
15. Corpus hominis fuit optime dispositum in
ordine ad suum finem, s. animam. 1. q. 91. 3. o.
et 2 2. q. 164. 1 ad 1.
16. Corpus hominis componitur ex contrariis,
propter tactum, i. q. 76. 5. c. et q. 91. 1 ad 2.
et 1 2. q. 85. 6. fi. et 2 2. q. 164. 1 ad 1.
17. In corpore hominis, ignis et aer prædominantur secundum virtutem, sed aqua et terra
secundum substantiam. Sed corpora inferiora
non sunt de natura quinti corporis, i. cæli, quam
aliqui ponunt venire in compositionem humani
corporis, i. q. 91. 1. o.
18. Proximus motor corporis in nobis est ap­
petitus sensitivus, i. q. 20. 1 ad 1.
19. Corpus hominis regitur a ratione despo­
tice, i. serviliter, appetitus autem sensitivus, po­
litice, i. civiliter, i. q. 81. 3 ad 2. et q. 83. 1 ad L
et 1 2. q. 9. 2 ad 3. et q. 17. 7. c. fi. et q. 56.
4 ad 3. et q. 58. 2. c. et q. 74. 3 ad 3.
20. Corpus est gloriosum ex totali subjectione
ejus ad animam, cujus gloria redundat in ipsum.
1 2. q. 4. 5 ad 4. et m. q. 11.2. c. et q. 54. 2. c.
ad 1. et ad 2. et q. 57. 3. c.
21. Corpus gloriosum erit in eodem loco cum
alio corpore, non ex dote subtilitatis, sed sola
virtute Dei. m. q. 54. 1 ad 1. et q. 57. 4 ad 2.
22. Subtilitas corporis gloriosi est plena parti­
cipatio esse specifici, ex plena subjectione ejus ad
animam, in. q. 54. 3. c.
23. Et erunt palpabilia, sicut et corpus Christi
post resurrectionem suam. m. q. 54. 2 ad 2.
24. Et habebunt qualitates tangibiles, m.
q. 54. 2 ad 2.
25. Et erunt colorata, colore debito, secundum
naturam suarum partium, m. q. 54. 2 ad I.
26. Corpus Christi fuit in Adam, et in aliis
patribus, secundum originem, non autem secun­
dum aliquid signatum; sicut etiam corpora alio­
rum. HI. q. 31. 6. o. et 7. c.
27. Corpus Christi, secundum Apollinarem
hæreticum, est consubstantiale deitati, m. q. 37.
1. c.
28. Corpus Christi est a solo Deo formatum.
III. q. 31. 5. c. ad 3. et q. 46. 6. c.
29. Corpus Christi fuit optime complexionatum. ideo in eo maxime viguit sensus tactus, m.
q. 46. 6. c.
30. Corpus Christi debuit augeri, sicut corpora
aliorum hominum, m. q. 3j. 1 ad 4.
31. Quantitas corporis in principio animatio­
nis proportionatur ei quantitati, ad quam per
augmentum veniet; quia majorum in fine est
major quantitas in principio, præter quam in
Christo, in quo fuit minor, m. q. 33. 2 ad 2.
32. Corpus Christi, in perfecta ætate, habuit

— 132 —

Correctio

INDEX III

detentem, et mediocrem quantitatem, propor- i
tronatam quantitati habitæ tempore quo aliorum
corpora animantur, minorem autem in principio,
Ui, q. 33. 2 ad 2.
33. Corpus Christi vivum et mortuum, erat
Idem numero, m. q. 50. 5. o.
34. Corpus Christi fuit subjectum Impressioni
corporum cælestium. III. q. 12. 4 ad 3.
35. Corpus Christi fuit verurn corpus, et non
phantasticum, contra Manichæum et Valcntinum. m. q. 5. 1. o. et 2. c.
36. Christus post resurrectionem habuit verum
corpus sicut prius ante mortem, m. q. 54. 1. o.
et 3. c.
t
37. Corpora mystica sunt duo in hoc inundo,
>. Christi et diaboli, sed corpus Christi mysti­
cum est tota Ecclesia, m. q. 8. I. 3. c. et q. 48.
1. c. et 49. 1. c.
38. Corpus Christi verum habet simul omnia
membra, non autem corpus mysticum, m. q. 8.
3. c.
CORRECTIO - 1. fraterna est admonitio fra­
tris, de emendatione delictorum, a fraterna cha- i
ritate procedens. 2 2. q. 33. 1. o.
2. Correctio duplex, s. coactiva et ostensiva
tantum. Prima pertinet ad prælatos tantum, se­
cunda vero ad omnes. 2 2. q. 33. 1. 3. 6. o.
3. Utraque est in præcepto, sed secunda solum,
quando delinquens occurrit cum commoditate
corripiendi, et spe emendationis, et superior
deest. 2 2. q. 33. 2. o. et q. 43. 7 ad 3.
4. Correctio fraterna est actus charitatis, coactiva vero est actus justitiæ. 2 2. q. 32. 2 ad 3.
et q. 33. 1. o. et 3. 4. c.
5. Admonitio in correctione fraterna est prin­
cipaliter actus charitatis, quasi imperantis;
prudentiæ vero secundario, quasi exequentis et
dirigentis. 2 2. q. 33. 1 ad 2.
6. Existens in peccato mortali, etiam occulto
corrigens ex officio, peccat, non autem corrigens
ut frater, nisi propter scandalum. 2 2. q. 33.
5. o.
7.Peccatum præcedens impedit, ne aliquis
corripiat alium tripliciter, s. ratione indignita­
tis scandali et superbiæ. 2 2. q. 33. 5. c.
8. Prælatus est corripiendus a subditis, sed in
secreto tantum, non cum protervia et duritia,
sed cum mansuetudine, et reverenter, nisi pro­
pter periculum fidei, fiat publicum; sicut Paulus
publice corripuit Petrum. 2 2. q. 33. 4. o.
9. Ordo correctionis est de præcepto, s. prævia
admonitione secreta. 2 2. q. 33. 7. o.
10. Testes debent adhiberi in correctione fra­
terna, si non est emendatus per admonitionem
secretam. 2 2. q. 33. 8. o.
<
11. In correctione fraterna, primo debet admo­
neri secrete, secundo debet dici prælato secrete,
tertio testes adhiberi, quarto publicari. 2 2. q.
33. 8 ad 1. et ad 4. et q. 70. 1. o. et 3 ad 3.
12. Ordo fraternæ correctionis servandus est in
peccatis occultis tantum. 2 2. q. 33. 7. o.
13. Christus non corripuit Jiidam secreto, nec
Petrus Ananiam et Saphiram, nec Paulus Pe­
trum, multiplici de causa, s. quia Dominus pec­
catum Judæ tanquam Deus, sicut publicum ha­
bebat. Unde statirn poterat ad publicandum pro­
cedere. Tamen ipse non publicavit, sed obscuris
verbis eum de peccato suo admonuit. Petrus au­
tem publicavit peccatum occultum Ananiæ et
Saphiræ, tanquam executor Dei, cujus revela­
tione peccatum cognovit. Sed Paulus Petrum non
reprehendisset, nisi aliquo modo par esset, quan­
tum ad fidei defensionem. Vel Paulus qui erat
subditus Petro, propter imminens periculum
scandali circa fidem, Petrum publice arguit. De

Creatio

Joaeph
Joseph autem credendum est quod fratres suos
aliquando admonuerit, licet non sit scriptum. Ve!
potest dici, quod peccatum publicum erat inter
................................
r
'
fratres. Unde dicitur
pluraliter:
Accusavit fra­
tres suos. 2 2. q. 33. 4 ad 2. et 7 ad 2.
14. Dimittens admonitionem vel prohibitionem
quia non sperat correctionem, sed timet sequi,
pejus, non peccat. 2 2, q. 33. 2 ad 3. et 6. o. et
q. 43. 7 ad 3. et q. 150. I ad 4.
15. Peccatum infectivum aliorum, ut hæresis
et fornicatio, vel cedens in damnum aliorum,
ut furtum, et homicidium, debet denunciari sine
admonitione. 2 2. q. 33. 2. c. ad 3.
16. Correctio est utilis ad emendationem, ad
quam tamen non sufficit sine auxilio Dei. 1 2.
q. 109. 8 ad 2. et 2 2. q. 33. 2 ad i. et q. 83. 7
ad 3.
17. Scandalum directe opponitur correctioni
fraternæ. 2 2. q. 34. principio, et q. 43. 3. c.
CORRUPTIBILE et incorruptibile differunt
genere physico, non autem genere logico, r. q.
66. 2 ad 2. et q. 88. 2 ad 4.
CORRUPTIO. - 1. Nihil corrumpitur, nisi per
hoc quod forma separatur a materia, i. q. 9. 2,
c. et q. 50. 5. c. et q. 75. 6. c.
2. Corruptio non potest esse, nisi ubi est contrarietas, quia omnis generatio et corruptio est
ex contrario in contrarium. I. q. 75. 6. c.
3. Aliquid corrumpitur dupliciter, s. per se,
et per accidens, i. q. 75. 6. c. et q. 89. 5. c. et 1 2.
q. 53. 1. c.
4. Corruptio duplex, s. separatio formæ a ma­
teria, et resolutio in elementa, in. q. 50. 5. c.
5. Corruptio non intenditur a natura, nisi per
accidens, i. q. 19. 9. c. et q. 49. 1. c. ad 2. et 2. c.
6. In omni mutatione est aliqua corruptio, i.
q. 50. 5 ad 1.
7. Impossibile est aliquod subsistens corrumpi
per accidens, vel generari per accidens, sed tan­
tum per se. i. q. 75. 6. c.
8. Alors, corruptio, et omnis defectus, est con­
tra naturam particularis formæ, sed aliquando
est naturalis, ratione materiæ, et naturæ com­
munis. i. q. 22. 2 ad 2. et 1 2. q. 42. 4. c. ad 3.
et q. 85. o. o. et 2 2. q. 65. 1 ad 1. et q. 164.
1 ad 1.
9. Materia subjecta privationi est principium
et causa omnis corruptionis, i. q. 50. 5 ad 3. et
q. 75. 6. c.
CORVUS significat voluptatibus denigratos, vel
expertes bonæ affectionis, quia non est reversus
ad arcam. 1 2. q. 102. 6 ad 1. co. 2. fi.
COSTA - 1. fuit præcisa ab Adam sine dolore,
sed cum delectatione, i. q. 92. 3 ad 2. et q. 97.
2 ad 3.
2. Costa hæc non erat de perfectione indivi­
dual! Adæ, sed de specifica. 1. q. 92. 3 ad 2. et
q. 97. 2 ad 3. et m. q. 31. 5 ad 2.
3. Mulier convenienter fuit formata de costa
Adæ. I. q. 92. 2. 3. o.
4. Mulier facta est de costa Adæ, ut socia ejus,
non de capite, ut domina, nec de pede, ut ancilla,
i. q. 92. 3. o.
5. Conversio costæ in mulierem fuit supernaturalis et obedientialis. i. q. 92. 4 ad 3.
6. Multiplicatio costæ fuit per additionem ma­
teriæ noviter creatæ, vel verius per conversio­
nem alterius materiæ praejacentis, contra Hugonem et Magistrum sententiarum, i. q. 92. 3 ad 1.
7. Illud additum non venit in corpus Evæ, nisi
mediante costa, ideo Eva non dicitur facta ex eo,
licet esse et quid amplius in quantitate quam
costa, i. q. 92. 3 ad 1.
CREATIO - 1. magis respicit esse quam na1 turam, vel rationem, m. q. 2. 7 ad 3.

— 133 —

V

Creatio

INDEX III

Credere

2. Creatio passiva, secundum esse ut mhærct, i supponit, sed prœsupponitur a qualibet alia. i.
est naturaliter posterior creatura, et est subje­ q. 45. I ad 2.
ctive in ea; sed secundum rationem ejus, ut cau­
30. Creatio aliqua præsupponlt materiam in
satur ex actione Dei, est prior, i. q. 45. 3 ad 2. et qua, non autem materiam ex qua. i. q. 45.
ad 3.
1 ad L
3. Creationem esse, ratio demonstrat, t. q. 45. ‘
CREATURA. - l. In productione cujuslibct
2. o.
! creaturæ etiam minimæ, manifestatur infinita
4. Philosophi concedunt creationem esse, sed : potentia, sapientia et bonitas Dei. i. q. 32. 1
ab ætemo. i. q. 46. 2 ad 1. et ad 2.
I ad 2. et q. 45. 5 ad 3.
5. Creatio quid. Non est mutatio proprlæ.
2. in omnibus creaturis differunt suppositum
l. q. 45. 2 ad 2. et 3. o. et q. 46. 1 ad 5.
et natura, in. q. 17. I. c.
6. Creatio non est motus nec terminus motus. i
3. Omnis creatura potest deficere a bono, in
1. q. 45. 2 ad 3. et 3. c. et q. 46. 3 ad 2.
1 non esse, secundum seipsam, nisi a Deo conser­
7. Creatio est emanatio universalis entis, ex vetur, secundum Gregoriurn. 1 2-. q. 109. 2 ad 2.
nihilo, i. q. 45. 1. o. et 4 ad 1.
et q. 112. 3 ad 2.
8. De ratione creationis est, nihil præsuppo4. Omnis creatura est mutabilis, i. q. 9. 2. o.
nere in re, cui naturaliter prius convenit non et q. 10. 3. c. et q. 16. 8. o. et q. 65. 1 ad 1. et i 2.
esse quam esse. i. q. 65. 3. c.
; q. 109. 2 ad 2. et q. 112. 3 ad 2. et ni. q. 10.
9. Creatio non admiscetur in operibus naturæ, 4. c. et q. 13. 2. 3. c.
nec artis, sed præsupponitur. i. q. 45. 8. o.
5. Creatura secundum se, sunt tenebra, falsl10. Creatio importat habitudinem creatura ad tas et nihil. 2 2. q. 5. 1 ad 2.
creatorem, cum quadam novitate, sive incep­ I 6. In creaturis inveniuntur quatuor per ordi­
tione. !. q. 45. 3 ad 3.
nem, s. esse, unitas, virtus et respectus ad effe­
11. Creare nihil aliud est quam absque mate­ ctus. 1. q. 39. S. c.
ria orajacenti aliquid producere, i. q. 65. 3. c.
7. Creatura dignior facta est propter viliorem,
12. Creatio est productio rei. secundum totam I in ordine ad totum universum, non autem sesubstantiam suam, nullo præsupposito. i. q. 65. ! eundum se. I. q. 70. 2 ad 4.
3. c.
' 8. Commune est omni creaturæ, ut per omnes
13. Creatio activa est essentia Dei, cum rela­ i motus et operationes ejus tendat sicut in finem
tione rationis ad creaturas. Passiva vero est in suum, In assimilationem divinæ bonitatis, concreatura, et est accidens ejus de prædicamento ! servando suum esse, et communicando illud, i.
relationis, s. habitudo habentis esse ab alio, q. 63. 3. c.
et consequens operationem Dei. i. a. 45. 3. o. 1
9. Creatura corporalis, ordinatur ad spiritua14. Creatio, passive sumpta, est aliquid in re I lem, et tendit in assimilationem ejus. i. q. 65.
creata, quia creatio activa est actio transiens, |2. c. ad 2
• relinquens effectum exteriorem, i. q. 45. 3. o.
10. Creatura irrationalis ordinatur ad ratio­
15. Nullum corpus potest creare. î. q. 45. nalem tripliciter, s. auxiliando, significando et
5. c.
continendo. 2 2. q. 76. 2. c.
16. Solus Deus creat, i. q. 45. 5. o. et q. 47. 1.
CREDERE - 1. quid. Est cum assensu cogitare.
c. et q. 65. 3. c. et q. 90. 3. c. ct q. 104. 3 ad I. et 2 2. q. 2. 1. o.
ad 3.
2. Credere est proprius, et interior actus fidei.
17. Creare requirit potentiam agentis infini- ; 2 2. q. 2. principio, et 2. o. et q. 4. I. c. et 2. c.
tam. i. q. 32. 1 ad 2. et q. 45. 5 ad 3. et q. 65. ad 1.
3 ad 3.
3. Credere est actus intellectus assentientis di­
18. Deus non potest communicare creaturæ vinæ veritati, ex imperio voluntatis motæ a Deo
potentiam creandi aliquid, virtute propria et per gratiam. 2 2. q. 2. 9. c. et q. 4. 1. c. et 2. c.
principaliter, nec instrumentaliter. i. q. 45. 5. ad 1. et q. 5. 2. c.
c. ad 3.
4. Actus fidei triplex, s. credere Deo, credere
19. Creare est commune toti Trinitati. 1. q. 45. Deum et crederé in Deum. 2 2. q. 2. 2 o.
6. o.
5. Credere Deum, Deo et in Deum, est unu i
20. Philosophi dixerunt quod intelligentia su­ actus fidei, respectu diversorum. 2 2. q. 2. 2. o.
perior creat inferiorem, et anima, et corpus
6. Scientia de credendis est duplex, s. donum
cæii moti ab ea. j. q. 8. 3. c. et q. 45. 5. c. et q. quo discernuntur credenda a non credendis; et
65. 3. c.
I gratia, qua hoc docetur. Prima convenit omni
21. Omne ens præter Deum, est creatum a i sancto, non autem secunda. 2 2. q. 9. 1 ad 2.
Deo. I. q. 44. o. et q. 45. 2. c. et q. 65. o. et 1 2. I
7. Credere aliqua supra rationem naturalem,
q. 79. 2. c.
est de necessitate salutis, similiter et fides. 2 2.
22. Res simplex non potest fieri nisi per crea- . q. 1. 6 ad 3. et q. 2. 3. o. et q. 16. 1 ad. 1.
tionem. i. q. 118. 1. c.
8. Credere aliqua quæ ratione naturali demon­
23. Prima individua cujusHbet speciei producta strantur, est necessarium. 1 2. q. 99. 2 ad 2.
sunt per creationem tantum, i. q. 45. 5 ad I. et et 2 2. q. 1.6 ad 3. et q. 2. 4. o
q. 65. 4. c. et 1 2. q. 5. 7 ad 2.
9. Quilibet tenetur explicite credere articulos
24. Sola supposita proprie dicuntur creari, i. fidei, alia vero implicite. I 2. q. 76. 2. c. et 2 2.
q. 45. 4. o. et 7 ad 2. et 8. o.
q. 2. 5. o.
25. Creatio passiva creatur, non quidem alia
10. Quilibet Christianus tenetur explicite cre­
creatione, sed seipsa. i. q. 45. 3 ad 2.
dere mysteria Christi, praecipue quæ publice in
26. Creatio facta est in principio temporis men­ Ecclesia solemnizantur. 2 2. q. 2. 7. o.
surantis motumj^primi mobilis, sicut in adja­
11. Quilibet Christianus tenetur explicite cre­
cente creationi, non autem sicut in mensurante dere mysterium Trinitatis. 2 2. q. 2. 8. o.
eam, quia simul fuerunt. 1. q. 46. 3. c. ad 1.
12. Mysteria Christi et Trinitatis fuerunt ex­
27. Creatio est in instanti, i. q. 63. 5 c. et q. plicite credita a majoribus ante Christum, sed a
74. 1 ad 1.
minoribus implicite. 2 2. q. 2. 7. c. et 8. c. ad 2.
28. Imo principium temporis non est mensura
13. Primum et principale inter omnia credibi­
creationis. 1. q. 46. 3 ad 1.
lia, est Dum esse. 2 2. q. 16. 1. c.
29. Creatio est prima actio, quia nullum præ14. Quilibet homo, omni tempore, et omni sta- j

— 134 —

Crimen

INDEX ill

tu, tenetur credere explicite Deum esse et pro­
videntiam ejus. 2 2. q. 2. 8 ad 1.
15. Mysterium incarnationis Christi oportet
aliqualiter esse creditum apud omnes, sed diver­
simode secundum diversitatem temporum et personanmi. 2 2. q. 2. 7. o.
16. Majores tenentur magi explicite credere
quam minores. 2 2. q. 2. 7. 8. o.
17. Credere ea quæ sunt supra rationem, non
est levitatis, cum habeat sufficiens indictivum
ad credendum. 2 2. q. 2. 9 ad 3.
CRIMEN. - Processus contra crimina triplex, s.
per viam denunciationis, inquisitionis et accu­
sationis. In primo intenditur emendatio peccan­
tis, in secundo et tertio poena ejus, propter bo­
num multitudinis. Ideo in primo requiritur ordo
correctionis fratemæ, in secundo infamia, in ter­
tio autem Inscriptio. 2 2. q. 67. 3 ad 2. et q. 68.
1. c.
CRIMINATOR est, qui, aliis publice crimina
Imponit accusando, vel conviciando. 2 2. q. 74,
1 ad 2.
CRUCIFIGI. - Christus crucifixus est ora tertia
linguis Judæorum, et hora sexta, manibus mili­
tum. in. q. 46. 9 ad 2. et q. 83. 2 ad 3.
CRUDELITAS est vitium humanum, excedens
modum puniendi culpas; sed feritas sine sævitia, est bestialis. 2 2. q. 157. I ad 3. et q. 159. o.
CRUX. - 1. Conveniens fuit Christum mori in
cruce, septuplici ratione, s. primo propter exem­
plum virtutis. Secundo quia hoc genus mortis, ma­
xime conveniens erat satisfactioni pro peccato
primi parentis, qui pomum ligni vetiti sumpsit.
Tertio passus fuit in excelso ligno, ut etiam ipsius
aeris natura mundetur. Quarto quia per hoc,
ascensum nobis parat in cælum. Quinto quia
hoc competebat universali salvationi totius
mundi, propter virtutem passionis ubique dif­
fusam. Sexto quia per hoc genus mortis, diversæ
virtutes designantur. Septimo quia hoc genus
mortis plurimis figuris respondet, m. q. 46. 4. o.
2. Signum crucis multiplex in missa significat
passionem Christi, secundum diversas partes, m.
q. 83. 5 ad 3. et ad 4.
3. Mors crucis est pœna acerbissima, in. q. 46.
4. 6. c.
4. Crux temporalis Christi designat mystice
vitam Christianam, propter exemplum virtutis.
Hi. q. 46. 4. c. principio.
CULPA - 1. est voluntaria inordinatio, vel
privatio boni. 1. q. 48. 5. 6. c. et 1 2. q. 21.2. o.
ct q. 87. 2. c. et 2 2. et q. 34. 2. c.
2. Remissio culpæ fit per conjunctionem homi­
nis ad Deum, a quo separat omnis culpa mor­
talis perfecte, et venialis imperfecte, ni. q. 86.
4. c. fi. et q. 87. 1. c.
3. Manente culpa, Deus non potest non impu­
tare ad pœnam. m. q. 22. a. 2. q. 2. c.
4. Absolutio universalis a culpa, et a pœna, i
fit in perceptione baptismi, et in martyrio, in. 1
q. 68. 2 ad 2. et q. 87. 1 ad 2.
CULTUS - 1. Dei consistit in recipiendo divina,
vel in tradendo ea aliis, m. q. 63. 2. 3. 4. 6. c.
2. Cultus divinus, triplex, secundum triplicem
statum, s. veteris legis, legis novæ et secundum
statum gloriæ. 1 2. q. 101. 2. c. et q. 103. 3. c.
3. In statu naturæ, homines nulla lege move­
bantur ad cultum Dei, sed solo interiori instin­
ctu. hi. q. 60. 5 ad 3.
4. Specialis cultus et honor, qui grace dicitur
theoseoia, vel eusebia, debetur Deo, ut omnium
primo principio. 2 2. q. 81. 1 ad 4. et 4. o.
5. Finis divini cultus est, ut homo det glo­
riam Deo, et ei se subjiciat mente et corpore.
2 2. q. 93. L c,

Curiositas

6. Cor et corpus sunt applicanda cultui Dei.
1 2. q. 49. 3. c. et q. 10L 2. o. et 2 2
19. l.o.
et q. 81. 7. o. ct q. 83. 12. c. fi. et q
2. c. et
q. 93. 2. c.
7. Aliquid pertinet ad cultum Dei dupliciter,
s. ut offerendum, vel ut assumendum. 2 2. q.81.
3 ad 2. et q. 95. 2. c.
8. Sacramentum pertinet ad cultum Dei du­
pliciter, s. per modum actionis, ut Eucharistia,
in qua principaliter cultus Dei consistit, inquan­
tum est Ecclesiæ sacrificium, vel per modum
.agentis, s. ordo, vel per modum recipientis, ut
baptismus et confirmatio, m. q. 63. 5. c.
9. Cultus Dei primo ordinatur ad reverentiam
Dei, secundo ad instructionem hominis a Deo,
tertio ad directionem actuum humanorum, se­
cundum instituta Dei. 2 2. q. 91. 2. c.
10. Cultus Dei duplex, s. interior, in conjun­
ctione ad Deum, per intellectum et affectum,
i. in devotione mentis, et exterior, in sacrificiis,
oblationibus, et hujusmodi. 1 2. q. 99. 3. c. et
q. 101. 2. c. ad 3. et q. 102. 5 ad 4. et q. 103.
3. c. 2 2. q. 81.7. c. e| q. 84. 2. c. et q. 122. 4. c.
11. Cultus secundus ordinatur ad primum, ideo
secundum quod primus di versificatur in diversis
statibus, sic et secundus. 1 2. q. 101. 2. c. ad 3.
et q. 103. 3. c.
12. Cultus primus impeditur per peccata, se­
cundus vero per immunditias corporales. 1 2. q.
102. 5 ad 4.
13. Omnis cultus Dei exterior præcipue ad
hoc ordinatur, ut homines habeant Deum in re­
verentiam. 1 2. q. 102. 4. c. et m. q. 63. 4 ad 3.
14. Cultus Dei exterior præcipitur tertio præcepto
‘ Decalogi. 2
‘ 2.
“ qj. 122. 4. c.
15. In cultu Dei potest aliquid esse perniciosum, i. laisitas,
falsitas, dupliciter, s. ex parte rei signatæ, vel ex parte colentium, contra morem Eccle­
siæ. 1 2, q . 93. 1. o.
’
16. In cui tu Dei potest esse aliquid superfluum,
non secundum
um quantitatem abso
absolutam, sed quia
non proportlonatur fini. 2 2. q. 81. 5 ad 3. et q.
92. 1. c. ad 3. et q. 93. 2. o. et q. 104. 2 ad 2.
17. Antiquitus quidam colebant falsos Deos cum
imaginibus, quidam vero sine eis. 2 2. q. 122. 2
ad 2.
18. Cultus disparitas matrimonium præcedens
impedit ne contrahi possit. Supp. q. 59. 1. o.
CUPIDITAS duplex, scilicet mortalis et ve­
nialis. Prima ponit finem in creatura, non autem
secunda: sed est cum charitate. 2 2. q. 24.
10 ad 2.
CURAM - 1. animarum habentes presbyteri
vel diaconi non sunt in statu perfectionis, ex pane
ordinis, nec ex parte curæ, quia non obligan­
tur per ordinem ad ea quæ sunt perfectionis,
quamvis interior perfectio requiratur ad actum
ordinis. Et possunt curam animarum deserere.
Unde non omnes præiati ecclesiastici sunt in sta­
tu perfectionis, sed soli episcopi. 2 2. q. 184. 6. o.
2. Ad curam pertinent duo, s. ratio ordinis, i.
providentia, vel dispositio, et exeeutio ordinis,
i. gubernatio, i. q. 22. 1 ad 2.
3. Æquaiis cura est Deo de omnibus, ex parte
Dei, non autem, ex parte effectus, i. q. 20. 3 ad
1. et 1 2. q. 112. 4 ad 1.
4. Provisor particularis excludit defectum ab
eo quod ejus curæ subditur, non autem provi­
sor universalis. 1. q. 22. 2 ad 2. et q. 103. 5. c.
CURIOSITAS - 1. est vitium circa cognitio­
nem, intellectus et sensuum, ad peccandum, et
circa inspectione ludorum, et mulierum ad con­
cupiscendum, et spectaculorum. 2 2. q. 167. o.
2. Curiositas oritur ex accidia. 2 2. q. 35. 4
ad 3.

135 —

Dæmones

INDEX III

DÆM0NES - l. secundum Apulejum, sunt
corpora aerea, animo passiva, mente rationalia,
tempore ætema. i. q. 51. I ad 1. et q. 115. 5. e.
2. Dæmones, secundum Porphyrium, sunt
natura fallaces, et sensitivi, t. q. 63. 4 ad 1.
3. In dæmonibus est ordo. L q. 109. L o.
4. Nomina aliquorum ordinum sunt in dæmo­
nibus, non tamen Seraphim, nec Throni, nec
Dominationes, i. q, 63. 7 ad 1. et 9 ad 3. et q.
109. 1 ad 3.
5. Ordinatio dæmonum est sacra ex parte Dei,
non autem ex parte ipsorum, i. q. 109. 1 ad 2.
6. Dæmones vigent acumine scientiæ, et lu­
men intellectuale in eis est perspicum. i. q. 64.
l.o.
7. Error est in intellectu dæmonum solum re­
spectu supernaturalium. i. q. 58. 5. o.
8. Dæmones cognoscunt veritatem tripliciter,
s. per naturam, revelationem et experientiam, i.
q. 64. 1 ad 5. et 2 2. q. 172. 5 ad l. et 6. o.
9. Cognitio veritatis per naturam et per gra­
tiam tantum speculativa est in dæmonibus, non
autem producens amorem Dei. i. q. 64. 1. o.
10. Boni angeli revelant aliqua dæmonibus.
i. q. 64. 1. c. ad 5. et q. 109. 4 ad 1. et 2 2. q.
172. 6 ad 2. et ad 3.
11. Revelationes a bonis angelis factæ dæmo­
nibus sunt illuminationes ex parte angelorum,
quia ordinant eas ad Deum, non autem ex parte
dæmonum. i. q. 109. 4 ad l.
12. Revelatio beatorum angelorum facta dæ­
monibus non est per modum illuminationis, sed
locutionis. 2 2. q. 172. 5 ad 2.
13. Dæmones cognoscunt futura contingentia,
i. q. 57. 3. c. et q. 86. 4 ad 2.
14. Illuminatio non est in dæmonibus, sed con­
ceptus suos manifestant per modum locutionis.
1. q. 109. 3. o. et 2 2. q. 172. 5 ad 2.
15. Dæmon non habet cognitionem matutinam,
nec vespertinam, sed nocturnam, e q. 64. 1 ad 3.
16. Dæmones cognoscebant Christum esse Mes­
siam promissum in lege, non autem divinitatem
ejus, nisi per conjecturas, i. q. 64. I ad 4. et m.
q. 4L 1 ad 1. et q. 44. 1 ad 2. et q. 47. 5. c.
17. Daemon prohibebatur virtute divina ab
investigagione beatæ Mariæ, nec noverat divini­
tatem Christi, sed confitebatur suspicando, in.
q. 29. 1 ad 3. et q. 4L 1 ad 1. et q. 44. 1 ad 2.et q. 47. 5. c.
Io. Dæmones sciunt se damnatos in perpetuum.
2 2. q. 18. 3. c.
19. Liberum arbitrium dæmonum est obstina­
tum in malum principaliter ex justitia Dei non
dantis gratiam, secundo ex indivisibili appetitu
eorum, tertio ex cognitione intellectiva, quia
non possunt deponere æstimationem semel ha­
bitam. i. q. 64. 2. o.
20. Omnis motus liberi arbitrii dæmonum est
inordinatus, nec possunt se praeparare ad gra­
tiam. E q. 64. 2 ad 5.
21. Dæmones possunt facere actum bonum ex
genere, sed nullo modo ex bona voluntate, u
q. 64. 2 ad 5.
22. Dæmones non sunt naturaliter mali, sed
propria voluntate. I. q. 63. 4. o. et q. 67. 4 ad 4.
23. Natura dæmonum est bona, sed voluntas
eorum est mala, cujus malitiæ ipsi sunt causa,
i. q. 64. 3 ad 3.
24. Omnis actus naturæ dæmonum est bonus,
ct actus voluntatis ejus est malus, e q. 64. 2
ad 5.

Dæmones

25. Dæmones non diligunt se mutuo, licet con­
cordiam habeant in malo, e q. 109. 2 ad 2.
26. Nulla passio sensitiva est in dæmonibus.
sed timor et dolor voluntatis est in eis. e q. 63.
2 ad 2. et q. 64. 3. c
27. Furor, phantasia et concupiscentia non
sunt in dæmonibus, nisi metaphorice, id est velle
inordinate. L q. 54. 5 ad 3. et q. 58. 5. c. fi. ct
q. 59. 4 ad L
28. Dæmon est caput omnium malorum, non
influxu interiori, sed gubernatione exteriori, In­
quantum avertuntur a Deo. hi. q. 8. 7. 8. o.
29. Dæmon et Antichristus sunt tantum unum
caput malorum, quia Antichristus dicitur caput,
quia in eo erit plenissime malitia diaboli, m.
q. 8. 8 ad 1.
30. Dæmones meruerunt bcatitudinem, sed
statim praebuerunt impedimentum ejus. i. q.
63. 5 ad 4. et 6. o.
31. Omnes dæmones simul peccaverunt, et
tanto gravius, quanto superiores. E q. 63. 8 ad
1. et ad 3. et 2 2. q. 24. 3 ad 3.
32. In omnibus quæ agunt dæmones propria
voluntate, peccant mortaliter, i. q. 64. 2 ad 5.
et 1 2. q. 89. 4. o.
33. Peccatum dæmonis durat adhuc secundum
appetitum, non autem secundum æstimationem.
i. q. 64. 2 ad 3.
34. Primum peccatum Adæ, vel dæmonum, non
fuit blasphemia in Spiritum sanctum, licet po­
tuerit esse. 2 2. q. 163. 4 ad 3.
35. Omnia peccata sunt in dæmonibus secun­
dum reatum, sed tantum spiritualia, secundum
affectum, i. q. 63. 2. o.
36. In dæmonibus non fuit labor, nec tædium,
nec accidiæ peccatum, i. q. 63. 2 ad 2.
37. In dæmonibus non sunt proprie nisi duo
peccata, s. superbia et invidia, i. q. 63. 2. o.
38. Dæmones non afficiuntur peccato carnali,
sed tentant ex invidia, i. q. 63. 2 ad 1. et 2.
39. Dæmon tentavit primos parentes ex invidia,
i. q. 63. 2. o.
40. Dæmon non potuisset tentare hominem in
statu innocentiae, suggestione interiori, quia per
han.c immutatur phantasia. 2 2. q. 165. 2 ad 2.
41. Dæmon tent ans primos parentes promiserat
Adæ quod sciret bonum et malum, sed non sol­
vit oromissum. 2 2. q. 163. 2. o.
4i. Daemon tentans primos parentes non po­
tuit sumere formam quam voluit, sed tantum
serpentis. 2 2. q. 165. 2 ad 3.
43. Tentare ad nocendum est proprium dæmo­
num, sed mundus et caro tentant instrumentaliter. Deus autem tentât faciendo sciri virtutem
tentât!, i. q. 114. 2. o. et 2 2. q. 97. 2. c.
44. Impugnatio dæmonum est ex malitia eorum,
s. ex superbia et invidia, sed ordinatio ejus est
a Deo. i. q. 64. 4. c. et q. 114. 1. o.
45. Dæmones dupliciter impugnant homines,
s. instigando ad peccatum, et puniendo; secundo
modo mittuntur a Deo, non autem primo modo.
L ο. 114. 1 ad 1.
46. Tentatio dæmonum non semper est pecca­
tum, quia vitari non potest, sicut vitari potest
tentatio camis; ideo tentatio camis sine peccato
esse non potest,ut patet per glossam. 1 2. q. 80.
3 ad 3. et m. q. 41. 1 ad 3.
47. Dæmones maxime gaudent de peccato luxuriæ, propter difficultatem evadendi. 1 2. q. 73.
5 ad 2.
48. Omnia peccata sunt ex suggestione dæmo­
num indirecte, non autem directe, i. q. 63. 2. c.
et q. 114. 3. o. et 1 2. q. 80. 4. o. et m. q. 8.
7 ad 2.
49. Dæmones non sunt causa peccatorum no-

Dæmones
Urorum, nisi indirecte, s. persuadendo, vel pro- .
ponendo aliquod appetibile. 1 2. q. 75. 3, o. et !
q. 80, l.o. ct in. ce 8. 7. o,
50. Dæmon potest Impedire usum rationis, si
permittatur; ideo potest sufficienter impellere in
actum peccati, non autem in peccatum. 1 2. q.
80. 3. o.
51. Dæmones Inducunt ad peccatum interius
operando, s. In phantasiam et In appetitum sen­
2 o.
sitivum tantum. I 2. q. 80. 2.
52. Dæmon non statim tentât hominem spiri- i
tualem de gravibus peccatis, hi. q. 41. 4. c.
53. Dæmones victi non cessant a tentatione
aliorum, nec ejusdem semper, sed ad tempus,
1. q. 114. 5. o.
54. Remedium semper est paratum hominibus
contra dæmones, ex passione Christi, etiam tem­
pore Antichrist), ih. q. 49. 2 ad 2. et ad 3. '
55. Dæmones fingunt se esse animas defun­
ctorum, ut inducant in errorem, vel etiam divina
dispensatione apparent animæ defunctorum;
nam, secundum Augustinum, non est absurdum
credere, aliqua dispensatione permissum fuisse,
ut non dominante arte magica vel potentia, sed
dispensatione occulta, quæ pythonissam et Saulem latebat, se ostenderet spiritus justi aspecti­
bus regis, divina eum sententia percussurus;
vel non vere spiritus Samuelis a requle sua exci­
tatus est, sed aliquod phantasma et illusio
imaginaria, diaboli machinationibus facta, quam
Scriptura Samuelem appellat, sicut solent ima­
gines rerum suarum nominibus appellari, i.
q. 89. 8 ad 2. et q. 117. 4 ad 2. et 2 2. q. 95.
4 ad 2. et q. 174. 5 ad 4.
56. Non licet habere familiaritatem cum dæmone, nec requirere veritatem ab eo, ad cogni­
tionem occultorum, s. de iis quæ excedunt facul­
tatem et cognitionem humanajn, nec a dæmo­
nibus auxilium implorare, quia est apostasia a
fide (secundum Augustinum), i. q. 114. 4. c. ad
2. et 2 2. q. 90. 2. 3. o. et q. 95. o. et q. 96. o.
57. Dæmon veritatem dicit, ut decipiat, i. q. 64.
2 ad 5.
58. Dæmones faciunt aliquas levitates, ut sint
familiares hominibus, quos conantur decipere, i.
q. 89. 4 ad 3. et 1 2. q. 89. 4 ad 3.
59. Quærere aliquid a dæmone, sponte occur­
rente licet, propter utilitatem aliorum, maxime
quando virtute divina compelli potest ad dicen­
dum vera, sicut Christus fecit. Nam et Beda di­
cit, non velut inscius dominus inquirit, sed ut
confessa peste quam tolerabat, virtus curantis
gratius emicaret, et sicut Jacobus, et Simon, et
judas fecerunt, non autem licet dæmonem invo­
care ad auxilium vel cognitionem occultorum, in­
quirendo ab ipso. 2 2. q. 90. 2. c. fi. et 3. c. et q.
95. 4 ad 1. et ad 3. et q. 96, 2 ad 3. fi.
60. Invocantes dæmonem peccant mortaliter,
et sunt apostatæ a fide (secundum Augustinum)
propter pactum initum cum dæmone, tacite vel
expresse, vel verbotenus si invocatio intersit, vel
facto aliquo, etiamsi sacrificia desint. 2 2. q.
96. 2 ad 3. fi.
61.Dæmones alliciuntur diversis generibus
herbarum, animalium, carminum et rituum, ut
signis, non autem ut rebus, i. q. 115. 5 ad 3. et
2 2. q. 85. 2 ad*2. et q. 96. 2. o.
62. Dæmones vocati sub certa constellatione
veniunt, licet non subsint cælis, nec alicui vir­
tuti corporali, ut ducant in errorem, vel quia
cogühtur a superioribus dæmonibus. i. q. 115.
5. o.
63. Dæmones vocati sub certa constellatione
veniunt, quia sciunt illius virtutem juvare ad
effectum requisitum, i. q. 115. 5 ad 2.

Dæmones
64. Dæmones plus vexant lunaticos in aug­
mento lunæ, ut eam infament, et quia tunc ce­
rebrum est sic dispositum per lunam, l q. 115.
5 ad 1.
65. Dæmones maxime anhelant ad hoc ut eis
exhibeatur cultus divinus. 2 2. q. 85. 2 ad 3.
66. Deus non est in dæmone nec in peccatore
simpliciter, sed ut est creatura, vel addendo per
essentiam, præsentiam et potentiam, L q,8.
1 ad 4.
67. Dæmon habet potestatem aliquam in ho­
mine, ex hoc quod subditur peccato originali,
vel actuali, in. q. 71. 2. c. ad 1.
68. Nullus ante passionem Christi potuit eva­
dere manus dæmonum, quin descenderet ad in­
fernum. ih. q, 49. 2 ad 2. et 5 ad 1. et q. 52. 5
ad 2. et 6 ad 2.
69. Dæmon etiam nunc potest Deo permit­
tente homines tentare quantum ad animam, et
vexare quantum ad corpus, iie q. 49. 2 ad 2.
70. Idem dæmon potest recipere semen viri,
et transfundere in mulierem ; et generabitur homo
qui erit filius viri, et non dæmonis, sicut et alia­
rum rerum semen assumunt (secundum Augusti­
num). i. q. 51. 3 ad 6.
71. Dæmones non permittuntur facere omnia
quæ possunt naturaliter, nec datur eis potestas
faciendi aliquid supematuraliter. i. q. 114. 4
ad 2. et m. q. 29. 1 ad 3. et q. 75. 4. c. ad 3.
72. Etsi dæmones animam alicujus sancti
evocare non possint, neque cogere ad aliquid agen­
dum, potest tamen hoc fieri divina virtute, ut
dum dæmon consulitur, ipse Deus per suum nun­
tium, veritatem enunciet, sicut per Heliam
respondit. 2 2. q. 174. 5 ad 4.
73. Dæmones frequenter apparent in figuris
bestiarum, quæ designent conditiones eorum, ex
providentia-et permissione Dei, sicut in figura
serpentis, cum esset tamen in dæmone decipiendi
cupiditas (secundum Augustinum). 2 2. q. 165.
2 ad 3.
74. Potestas duplex dæmonis, s. quæ sufficien­
ter impellit in actum peccati, sed non in pecca­
tum, et quæ trahit ad supplicium. 1 2. q. 80.
3. o.
75. Dæmones non possunt producere effectus
qui non sunt in potestate alicujus virtutis natu­
ralis active, ut suscitare mortuos, et hujusmodi,
nisi in præstigio. i. q. 91. 1 ad 1. et ad 3. et q.
114. 4. c. ad 2.
76. Dæmones possunt vere naturales effectus
producere, sed mediantibus agentibus naturali­
bus. i. q. 114. 4. c. ad 2. et q. 115. 5. ad l.*et q.
117. 3. c.
77. Dæmones nullam formam possunt influere
in materiam, nisi mediante agente naturali, sed
i solus Deus. I. q. 91. 2. c. et q. 105. 1 ad 1. et
j q. 114. 4. c. ad 2.
78. Dæmon potest dupliciter facere aliquid
apparere aliud quam sit, scilicet immutando ali­
cujus phantasiam interius, et alios corporeos sen­
sus, vel exterius aliquod corpus formando, i.
q. 114. 4 ad 2.
79. Pluvia et venti, et quæcumque solo motu
locali fiunt, possunt causari a dæmonibus. 1 2.
q. 80. 2. c.
80. Christus sufficienter probavit quadrupliciter quod expelleret dæmones per virtutem Dei,
! et non per virtutem dæmonum, primo per hoc
i quod Satanas contra seipsum non dividitur;
secundo exemplo aliorum, qui dæmonia ejiciebant
I per spiritum Del; tertio quia dæmonium expel­
lere non posset, nisi ipsum vicisset virtute di­
vina; quarto quia nulla convenientia in operibus
nec in effectu erat sibi et Satanæ, cum Satanas

Dæmoniaci

INDEX 111

disperderet quos Christus colligebat, iil q. 43.
2 ad 3.
81. Christus permisit dæmones intrare in por­
cos et affligere illum quem liberavit, triplici ra­
tione. scilicet ut instruat magnitudinem nocu­
menti (temonum, qui hominibus insidiantur; ut
omnes discerent quod nec adversus porcos audent
aliquid facere, nisi ipse concesserit; et ut osten­
deret quam graviora illos homines operati essent,
quam in illos porcos, nisi essent divina providen­
tia adjuti, m. q. 44. 1 ad 4.
82. Dæmones superiores expellunt inferiores
corporaliter, non autem a dominio animæ; sed
Christus utroque modo expellit utrosque. m.
q 43. 2 ad 3.
83. Locus duplex debetur dæmonibus, scilicet
aer caliginosus, causa exercitandi homines usque
ad diem judicii; et infernus, ratione pœnæ. i.
q. 64. 4. o.
84. Dæmones, ubicumque sint, habent semper
secum infernum; nec diminuitur pœna eorum
ex recessu, i. q. 64. 4 ad 3.
85. Pœna dæmonium in nullo mitigatur per
potestatem puniendi alios, i. q. 109. 2 ad 3.
DÆM0NIACI nesciunt quid loquantur quando
daemon loquitur in eis, sicut nec serpens auo
diabolus tentavit Evam, nec asina qua angelus
locutus est ad Balaam. 2 2. q. 165. 2 ad 4.
DAMNATIONE (A) - 1. propter peccatum Adæ,
nullus potest liberari, nisi per Christum, qui
solus fuit ab ea immunis, a qua liberatur aliquis
tripliciter, s. per baptismum, martyrium, fidem
2. Homines damnati non sunt deputati ad
exercitium aliorum, quia non habent ordinem
naturæ inter se, sicut dæmones. i. q. 64. 4 ad 2.
3. Damnati non possunt velle bonum actualiter, et tamen voluntas eorum naturaliter in­
clinatur ad bonum, i. q. 64. 2. o. et 1 2. q. 85.
2 ad 3.
4. Damnati blasphemant Deum mente et voce,
et in hoc peccant. 2 2. q. 13. 4. o.
5. Damnati liberum arbitrium habebunt, et
voluntatem in malo obstinatam, iil a. 18. 4
ad 3.
6. Damnati non pœnitent de malis quæ fece­
runt, ratione cuipæ, sed ratione pcenæ. 2 2. q.
13. 4. c. et 11L q. 86. 1. c.
7. Damnati non amant eos quos prius inordi­
nate dilexerunt, sed causas dilectionis. 2 2.

8. Pœna damnatorum nunquam finietur, con­
tra Origenem. i. q. 10. 3 ad 2. et q. 64. 2. c.
9. Obstinatio in damnatis est perpetua culpa
et pœna. Sed non demerentur, quia non sunt in
via, sed ad terminos pœnæ devenerunt. 2 2.
q. 13. 4 ad 2.
10. In damnatis erit varietas pœnarum, non
refrigerans, sed magis affligens, i. q. 10. 3 ad 2.
et 1 2. q. 67. 4 ad 2.
11. Bona quæ damnati fecerunt hic, prosunt
eis in inferno, in. q. 89. 6 ad 3.
12. Bona quæ damnati fecerunt hic, prosunt
eis in inferno, ad mitigationem pœnæ, impedien­
do ne incurratur, non autem subtrahendo, nec
fortificando subjectum, nec minuendo remorsum
conscientlæ, m. q. 89. 6 ad 3.
13. Quælibet pœna damni vel sensus in dam­
natis excedit omnem pœnam et dolorem cujuscumque viatoris, etiam Christi, in. q. 46. 6 ad 3.
14. Corpora damnatorum cum suis deformi­
tatibus resurgent. Suppi, q.
15. Nihil erit quo corpora damnatorum cor
rumpi possent. Suppi, q. 86.

Damnum

16. Corpora damnatorum futura sunt passibi­
lia, sine mutatione naturalis dispositionis pro­
pter Justitiam. Suppi, q. 86, 3. o.
17. Sicut per multa et varia damnati pecca­
verunt, conveniens est ut multipliciter et ex mul­
tis affligantur. Suppi, q. 97. 1. o.
18. Cum post diem judicii nullum corpus mi­
xtum remansurum sit, vermis qui damnatis as­
signatur, non erit materialis sed spiritualis, qui
conscientlæ remorsus dicitur. Suppi, q. 97. 2. c
19. Ratione lacry marum resolutionis fletus non
erit in damnatis, ratione vero commotionis ei
turbationis capitis in damnatis fletus esse pote­
rit. Supp. q. 97. 3. o.
20. Ut dispositio inferni miserlæ damnatorum
conveniat, erunt in eo tenebræ corporales, cum
quadam tamen luce, ut videant damnati ea quæ
animam torquere possunt. Suppi, q. 97. 4. c.
21. ignis inferni erit corporeus. Suppi, q. 97.
5. o.
22. Ignis quo torquentur damnati in Inferno
est ejusdem speciei cum igne nostro. Suppi, q.
97. 6. c.
23. Etsi nullus scit ubi infernus sit constitu­
tus, nisi qui de hoc a Spiritu sancto edoctum
fuerit, conveniens tamen est ut sub terra esse
credatur. Suppi, q. 97. 7. o.
24. Quamvis damnati voluntate naturali ali­
quid bonum velle possunt, tamen voluntate de­
liberata non bene volunt illud. Suppi, q. 99.
1. c.
25. Damnati per se non pœnitebunt de pec­
catis, sed per accidens inquantum affligentur
a pœna, quam .pro peccatis sustinent. Suppi,
q. 98. 2. o.
26. Non vellent damnati non esse, inquantum
non esse consideratur secundum se, quia illud
non est appetibile, inquantum vero consideratur
ut est ablativum pœnalis vitæ aut alicujus mise­
riae non esse potest desiderari a damnatis. Suppi,
q. 98. 3. ' c.
27. Damnati propter consummatum suum
odium gaudent de malis et dolent de bono, et
sic vellent secum alios esse damnatos. Suppi,
q. 98. 4. o.
28. Damnati Deum odio prosequuntur, cum
illum non percipiant in se, sed in effectu suæ
justitlæ, qui est illis in pœnam. Suppl, q. 98.
5. c.
29. Cum meritum vel demeritum ordinetur
ad aliquod bonum vel malum consequendum,
neque boni merebuntur neque mali demerebun­
tur, quia eorum mala voluntas non est deme­
ritum sed pœna. Suppi, q. 98. 6. c.
30. Damnati habebunt actualem notitiam eo­
rum quæ sciverunt, ut inde tristitia, non laetitia
afficiantur. Suppi, q. 99. 7. o.
31. Damnati nullo modo possunt cogitare de
Deo per se, hoc est, tamquam totius bonitatis
principio, per accidens vero, hoc est, per Dei
effectus, inquantum punit, et alia id genus po­
terit Deus a damnatis cogitari. Suppi, q. 98.
8. c.
32. Damnati ante diem judicii bonos in gloria
sua vident» sed post diem judicii visione bea­
torum privabuntur. Suppi, q. 98. 9. o.
DAMNUM - 1. est ex hoc qiiod aliquis minus
habet quam debet habere. 2 2. q. 62. 4. c.
2. Dare alicui occasionem damni, vei periculi,
semper est illicitum. 2 2. q. 77. 3. c.
3. Omnes qui sunt quocumque modo causa
damni, qui in his versibus sunt, s. Jussio, consi­
lium, consensus, palpo, recursus, Participans,
mutus, non obstans, non manifestans, tenentur
ad restitutionem totius. 2 2. q. 62. 7. o.

Daniel

INDEX III

4. Damniflcatio duplex, m. in rc habita, et In
re habenda. In prima tenetur quis restituere
totum, In secunda vero aliquid secundum æstimatlonem et arbitrium sapientis. 2 2. q. 02. 2
ad 3. et 4. o.
DANIEL - fuit simul accusator et judex se­
num, instinctu Del. Et judicavit non subditos
ex commissione. 2 2. q. 67. 1 ad 1. et 3 ad 3.
DATIO. - 1. De ratione dationis nihil est,
nisi quod datum libere habeatur a dante, i. q.
38. 1. c.
2. Inter dantem et datum non requiritur di­
stinctio, nisi rationis, i. q. 38. I ad I.
3. Dans semper distinguitur realiter ab eo cui
datur, i. q. 38. 1 ad 1.
4. Datio duplex, scilicet ex debito, et ex amore.
In prima potest esse vitium acceptionis persona­
rum, non autem in secunda, i. q. 23. 5 ad 3. et
fi. et 2 2. q. 63. 1 ad 3.
5. Aliquis dupliciter aliquid dat illicite, scilicet
vel quia ipsa datio est illicita et contra legem,
sicut patet in eo qui simoniace aliquid dedit, vel
quia propter rem illicitam dat, 1’cet ipsa datio
non sit illicita, sicut cum quis dat meretrici
propter fornicationem. 1 2. q. 73. 8. c. ad 3. et
2 2. q. 62. 5 ad 2.
6. Datio et missio dicuntur tantum temporali­
ter in divinis, sed donum aeternaliter, i. q. 38.
I ad 4. et q. 43. 2. o.
7. Datio, datum et donum, in divinis dicuntur
notionaliter, ut important auctoritatem respe­
ctu dati. Sed sine illa dicuntur essentialiter, i.
q. 38. 1. o.
8. Donum quadrupliciter differt a dato in di­
vinis, quia non consignificat tempus, est æternum, significat aptitudinem et liberalitatem.
i. q. 38. 1 ad 4. et 2 ad 3.
9. Divinæ personæ dantur nobis invisibiliter
missæ, tantum secundum dona gratum facientia.
1. q. 43. 3. o. et in. q. 72. 7. c.
10. Dari convenit essentiæ, et cuilibet personæ
divinæ, et a seipsa. I. q. 43. 4 ad 1.
11. Spiritus sanctus potest dici datum nostrum,
non autem donum nostrum, i, q. 38. 2 ad 3.
12. Nulla creatura potest dare Spiritum san­
ctum. I. q. 43. 8. c. fi.
13. Nulla creatura potest dare Spiritum san­
ctum, licet aliquis possit esse minister collationis
ejus. 1. q. 42. 8 fi. et iil q. 8. 1 ad 1.
14. Dare Spiritum sanctum dicitur dupliciter,
s. auctoritate, et sic est tantum Dei, et mini­
sterio, et sic homines, et Christus secundum quod
homo dicuntur eum dare. m. q. 8. 1 ad 1.
DAVID. - 1. Peccante David, populus punitur,
primo propter bonum unitatis, secundo propter
demerita populi in sequendo Absalon, tertio quia
populus erat possessio ejus. 2 2. q. 108. 4 ad 1.
2. David propheta, secundum glossam, dicit
se servasse ordinem doctrinæ, prout transeun­
dum est a facilioribus ad difficiliora, constrin­
gens se maledicto, si eum non servasset. 2 2.
q. 189. 1 ad 4. et 6 ad 2.
DE. - 1. et ex, denotant habitudinem causæ
efficientis, vel materialis, non autem formalis, vel
finalis, i. q. -39. 2 ad 5. et 8. c.
2. Quicquid est de aliquo, est ex aliquo, non
autem e converso, quia, de, dicit principium, et
consubstantialitatem: ex, vero, dicit princi­
pium tantum, iil q. 75. 8. c.
3. De, dicit principium consubstantiale efficiens,
vel formale subsistens, vel materiale. L q. 41.
3 ad 1 et ad 2. et 111. q. 32. 2. c. et q. 75. 8. c.
DEBITUM - 1. In communi importat ordinem
exigentiæ, vel necessitatem alicujus ad quod
ordinatur, i. q. 21. 1 ad 3.

Decimae

2. Aliquid dicitur debitum dupliciter, scilicet
secundum se, ul finis, vel propter aliud, ut ea
quæ sunt ad finem. 2 2, q. *14. 1. c.
3. Debitum duplex, scilicet naturæ et meriti.
1 2. q. 111. 1 ad 2.
4. Debitum duplex, scilicet legale et morale.
1 2. q. 99. 5. o. et 2 2. q. 23. 3 ad 1. et q. 31.
2 ad 3. et q. 78. 2 ad 2. et q. 80. 1. c. et q. 102.
2 ad 2. et q. 106. I ad 2. et 4 ad 1. et q. 114.
2. c. et q. 117. 5 ad I. et q. 118. 3 ad 2.
5. Debitum duplex, s. necessitatis et congruitatis vel utilitatis. 1 2. q. 99. 5. c. et iil q. 64.
5 ad 3.
6. Aliquid est alicui debitum dupliciter, s.
ratione necessitatis, vel quia dat aliquid. 2. 2.
q. 187. 4. c.
7. Debitum non minuit meritum, nisi minuat
voluntarium, L q. 21. 1 ad 3. et 1 2. q. 114. 1
ad 1. et 2 2. q. oO. 3 ad 2. et q. 104. 1 ad 3. ct
q. 186. 5 ad 5.
8. Deus nulli est debitor, i. q. 21. 1 ad 4. et
1 2. q. 99. 5. c. et q. 111. 1 ad 2. et q. 114.
1 ad 3.
9. Deus reddit duplex debitum, s. respectu
suæ sapientiæ et voluntatis, et respectu creaturæ. Sed primum præsupponitur in secundo.
1. q. 21. 1 ad 3. et 4. c. et 1 2. q. 114. 1 ad 3.
10. In Deo est principaliter ratio, et causa
debiti. 2 2. q. 106. 1. c.
11. Conjuges in petendo debitum, et in aliis,
sunt æquales, secundum proportionem, non au­
tem secundum quantitatem. 2 2. q. 32. 8 ad 2.
12. Petere debitum a conjuge in festo non li­
cet, quia est incongruum, tamen non est pec­
catum mortale, si sine contemptu fiat. 2 2. q.
186. 9 ad 3.
13. Tenentur conjuges sibi mutuo debitum
praestare, cum sacrum conjugium institutum sit.
ut et vitetur fornicatio, et ut liberis opera detur,
salva tamen utriusque incolumitate. Suppi, q. 64.
1. o.
14. Cum natura mulieres sint verecundae, ita
ut non audeant petere debitum a viris sibi præstari, tenetur vir etiam uxori non petenti debi­
tum reddere, si aliauo signo id eam velle perce­
perit. Suppi, q. 64. 2. o.
15. Sunt vir et uxor in actu conjugii æquales
quantum ad æqualitatem proportionis, non
autem quantum ad æqualitatem quantitatis.
Suppi, q. 64. 3. o.
16. Non potest vir aut uxor absque mutuo
consensu continentiam vovere. Suppi, q. 64.
4. c.
17. Cum actus matrimonialis propter delecta­
tionem carnis reddat hominem ineptum ad spiri­
tualia, non licet petere debitum actus matri­
monii diebus sacris. Suppi, q. 64. 5. o.
18. Non peccat mortaliter vir aut uxor si de­
bitum diebus festis petat; si tamen hoc faciat
sola delectationis causa, gravius peccat quam
qui hoc facit, ut sibi de lubrico carnis caveat.
Suppi, q. 64. 6. c.
19. Tenentur conjuges etiam diebus festis,
et quacumque hora sibi mutuo debitum reddere,
salva tamen honestate. Suppi, q. 64. 7. o.
DECIMÆ - 1. In communi. Non solvebantur
ex præcepto ante legem quia non erant deter­
minati ministri. 2 2. q. 87. 1 ad 2.
2. Oblationes et decimæ in veteri lege erant
sacramenta, non autem nunc, quia tunc erant
ut figurâtes, nunc autem ut morales, iil q. 65.
1 ad 7.
3. Decimæ non erant oblationes, nec sacri­
ficia, quia non offerebantur Deo immediate,
sed ministris ejus. 2 2. q. 85. 3 ad 1.

— 139 —

Dedmæ

INDEX III

Delectatio

4. Decimatio est actus moralis, inquantum of-1 In veteri lege, nisi de consuetudine patriæ. 2 2
fertur ad cultum Dei, et ad sustentationem ml- | q. 87. 2 ad 3.
nistrorum ejus, sed est figu rails, inquantum si­
27. Decimæ debent dari non deductis expensis,
gnificat imperfectionem dantis decimas, in. nec tributis, nec me ree de operariorum. 2 2. q.
q. 31. 8. c. et q. 65. I ad 7.
87. 2 ad 4.
5. Praeceptum de solutione decimarum quoad J
DECOR faciei est periculosus, et tamen non
sustentationem ministrorum Dei est morale, et fuit causa principalis matrimonii Jacob cum
juris naturalis, sed quoad certum numerum est | Rachel, sed fuit causa secunda, et hoc bene po­
judiciale, sed quoad significationem ejus est test esse sine peccato, vel quandoque est cum
cæremoniale; et quoad Christianos, est praece­ peccato veniali; si autem esset principalis causa,
ptum Ecclesiæ positivum. 2 2. q. 87. 1. o.
libido pulchritudinis tunc non excusaretur a
6. In doctrina Christi et apostolorum conti­ peccato mortali, si esset effrenata libidu. 2 2.
netur præceptum de decimis quantum ad id | q. 167. 2. c. fi.
quod est morale tantum. 2 2. q. 87. 1 ad 2.
DEFECTUS - 1. sumitur dupliciter, s. priva­
7. Ecclesia potest determinare aliam partem l tive et negative; secundus est in omni creatura,
ad solvendum quam decimam. 2 2. q. 87. 1. c. primus autem non est in angelis, i. q. 12. 4 ad 2.
8. Jus percipiendi decimas potest vendi Ec­
2. Defectus in effectu contingit dupliciter, s.
clesiæ, non autem laicis, licet fructus quandoque | defectu agentis et defectu patientis, i. q. 49. 1. c.
eis concedantur. 2 2. q. 87. 3. c. ad 3. et q. 100.
3. Defectus in effectu naturæ et artis contingit
4 ad 3.
quadrupliciter, s. ex defectu agentis, materiae,
9. Decimæ possunt dari in feudum. 2 2. q. formæ et effectus, sed in moribus tantum ex pri­
S7. 3 ad 3.
mo. I. q. 49. 1. c. ad 3.
10. Non solvens decimas, ubi non est consue- |
4. Malum in defectu actionis semper causatur
tudo, non peccat, si est paratus solvere, ad man- ; ex defectu agentis, i. q. 49. 1.2. c.
datum Ecclesiæ. 2 2. q. 87. 1 ad 5.
5. Id quod sequitur defectum actionis non at­
11. Decimati non convenit Christo, sed cui­ tribuitur agenti, nisi cum potest, et debet agere.
libet alii, qui significat liberationem a peccato . 1. q. 49. 1 ad 3. et 2 ad 3. et 1 2. q. 6. 3. c. et
originali, lix. q. 31. 8. o.
q. 79. 1. c.
12. Judæi dabant decimas prædiales, non au- I
6. Defectus naturæ humanæ contingit duplici­
tem personales. 2 2. q. 87. 2 ad I.
ter, s. vel quia nondum pervenit ad ultimam
13. Judæi dabant tres decimas ex præcepto ' perfectionem naturæ, ut in pueris, vel quia
Dei, primas ministris, sicut et nunc* secundas in : recedit ab ea, ut in senibus, i. q. 99. 1 ad 4.
sacrificia, quæ cessaverunt, tertias pauperibus, |
7. Defectus duplex sequitur ex peccato, s.
quæ nunc plus debentur. 2 2. q. 87. 1 ad 4.
ut pœna a judice, vel consequens poenam, pri­
14. Pauper tenetur dare decimas sacerdoti, i mus debet esse æqualis in peccato æquali, non
licet sit dives. 2 2. q. 87. 3 ad 1. et 4 ad 4.
autem secundus. 2 2. q. 164. 1 ad 4.
15. Omnes clerici tenentur dare decimas papæ,
8. Christus curans corporalitatem, et passibisi petat. 2 2. q. 87. 4 ad 3.
litatem corporis nostri curavit omnes alios de­
16. Clerici tenentur dare decimas de prædiis fectus nostros, quia omnes causantur ex ea
propriis, non autem de prædiis Ecclesiæ. 2 2. q. ! superadditis quibusdam particularibus causis, in.
87. 4. c. ad I.
q. 14. 4 ad 1.
17. Religiosi curati possunt exigere decimas,
9. Nullus defectus potest esse in Deo. i. q. 49.
nec tamen tenentur dare, non curati vero e con­ 2. c. et 2 2. q. 161. 1 ad 4.
verso. habent tamen aliquam immunitatem, se­
10. Nullus aefectus reducitur in Deum, sicut
cundum diversas concessiones eis a sede aposto- in causam. 2 2. q. 24. 10. c.
lica factas. 2 2. q. 87. 3 ad 3. et 4 ad 2.
11. Intellectus angeli non habet defectum, si
18. Petens decimas, ubi non est consuetudo, defectus accipiatur privative, ut s. careat eo quod
peccat. 2 2. q. 87. 1 ad 5.
habere debet; si vero accipiatur negative, sic
19. Ecclesia abstinet a decimis exigendis, in quælibet creatura invenitur deficiens Deo com­
terris in quibus non est consuetum decimas sol­ parata, dum non habet illam excellentiam quæ
vere. 2 2. q. 45. 8 ad 5.
invenitur in Deo. i. q. 12. 4 ad 2.
20. Ecclesia potest petere decimas ab emente
DEGRADATIO aufert ordinis exeeutionem,
rem non decimatam, et etiam a vendente. 2 2. q. quasi in perpetuum, sed excommunicatio so­
87. 2 ad 4.
lum usque ad emendationem, in. q. 82. 8 ad 3.
21. Decimæ debent dari iis quibus«solent dari
DEIFICATUS prædicatur de humanitate Chri­
secundum consuetudinem, licet personales magis sti, non autem de homine Christo, in. q. 16. 3.
conveniant Ecclesiæ parochiali, prædiales vero c. ad 2. et 5 ad 2.
Ecclesiæ ubi est ager. 2 2. q. 87. 3 ad 2.
DEITAS - 1. inquantum una in pluribus per­
22. Decimæ debent in usus pauperum per cle­ sonis convenit cum forma nominis collectivi, i.
ricos dispensari. 2 2. q. 87. 1 ad 4. et 3 ad 1. q. 39. 5 ad 6.
et 4 ad 4.
2. Deitas non potest supponere pro persona.
23. Decimæ debent dari de omni re possessa I. q. 39. 5. o.
secundum consuetudinem, s. de omni lucro præDELECTATIO - 1. non est generatio, sed
diali, vel personali, et de meretricio, et histrio- generatum esse. 1 2. q. 31. I. c. et q. 35. 5. c.
natu, et hujusmodi, sed Ecclesia non debet reci­
2. Delectatio, secundum Aristotelem, est qui­
pere, quamdiu sunt in peccato. 2 2. q. 87. 2. o. dam motus animæ, et constitutio simul tota, et
24. Decimæ non debent dari de rapina, furto, 1 sensibilis in naturam existentem. 1 2. q. 31.
vel usura, nec de aliis obnoxiis restitutioni, sed 1. c.
de fructibus rei emptæ ex usuris. 2 2. q. 87.
3. Delectatio est motus, qui est actus perfecti,
2 ad 2.
non autem est motus, qui est actus existentis in
25. Nullus tenetur dare decimas, de re sibi potentia. 1 2. q. 31. 2 ad 1.
ablata furto, vel rapina, nisi ob culpam, scilicet
4. Delectatio est motus in appetitu animali,
ne gligentiæ. 2 2. q. 87. 2 ad 4.
consequens apprehensionem boni naturalis, præ26. Decimæ de herbis, et aliis minimis dantur sentis per sensum. 1 2. q. 11. 1 ad 3. et q. 31. I.
de consilio» non autem de præcepto, sicut nec c. ad 2. et q. 35. 1. c.

— 140 —

IM

Delectatio

INDEX HI

5. Delectatio est operatio causaliter non autem
formallter, nec essentialiter. 1 2. q. 31. 1 ad i.
6. Delectatio est passio animæ. 1 2. q. 31. 1.
I.o. et 4 ad 2. et 5. c. fi. ct ad 2. et q. 35. I. c,
7. Nulla delectatio est quid optimum, I 2. q.
2. 6. o.
8. Objectum delectationis est bonum appa­
rens, conveniens, conjunctum. 1 2. q. 43. 1. 2.
9. Delectatio est quletatio cognita in re conve­
nienti. I 2. q. 11. 1 ad 3. et q. 34. 1« c. et q.
43. 1. c.
10. Delectatio est quies appetitus tendentis
in finern, propter præsentiam ejus, sed est mo­
tus appetitus ab appetibili præsentc immutante
appetitum. 1 2. q. 31. 1 ad 2. et q. 33. 3 ad I.
et q. 34. 2 ad 2. et 3 ad 3. et 4. c. ad 1. et q.
38. 1. c.
11. Delectactio est sicut quies naturalis, sed
tristitia est sicut quies violenta. 1 2. q. 31. 8.
c. ad 1.
12. Delectari de Deo in via plene non possumus,
sicut nec Deum cognoscere. 2 2. q. 44. 6. o.
13. Nulla delectatio est in carentibus omni co­
gnitione. 1 2. q. 11. 2. c. et q. 31. 1. c. et q. 32.
1. c. et q. 35. 1. c. et q. 41. 3. c.
14. Delectatio proprie dicta est in Deo. 1 2. q.
31. 4 ad 2.
15. Delectatio, diversimode est in Deo, angelis,
hominibus et brutis. 1 2. q. 31. 4 ad 2.
16. Delectatio est in appetitu sensitivo et in
appetitu intellectivo. 1 2. q. 30. 1. c. et q. 31.
4. o. et q. 35. 1. c.
17. Omnis delectatio est proprium accidens
beatitudinis, vel partis ejus. 1 2. q. 2. 6. c. et
q. 3. 4. c.
18. Causa proxima delectationis est operatio,
cujus objectum est causa remota. 1 2. q. 32. 1. o.
19. Oportet quod omnis delectatio aliquam
operationem consequatur. 1 2. q. 32. 1. o.
20. Omnis operatio procedens ex habitu perfi­
ciente naturam causât delectationem. 1 2.
q. 100. 9. c. ad 3.
21. Operatio non est propter delectationem, sed
e converso. 1 2. q. 4. 2. o. '
22. Delectatio est major in principio operatio­
nis quam in processu ejus continuitate, quamvis
forte in processu operatio sit intensior, et hoc
triplici ratione, scilicet primo, quia cum operatio
sit delectationis causa, quanto aliquid attentius
operatur, tanto major delectatio ex operatione
consurgit, homo autem in principio operationis
attentior est ad operationem quam in progressu,
et ideo in progressu operationis quando aliquis
negllgentius intendit operationi, non sentit tan­
tam in operatione delectationem; secundo quia
oportet in nobis delectationem esse secundum
modum nostræ naturæ, unde cum nostra natura
sit mutabilis, non est nobis semper idem dele­
ctabile, quia jam mutati sumus a pristina dispo­
sitione, et sic post pauca, non est nobis conve­
niens quod prius conveniens erat, et ideo quod
prius erat delectabile, postea fit minus delecta­
bile, vel etiam triste, et hæc est etiam ratio,
quare continuitas unius rei in nobis fastidium
parit; alternatio vero delectat; tertio quia cum
ad delectationem requiratur convenientis perce­
ptio, quanto aliquid minus sentitur, minus est
delectabile: res autem in sui novitate magis sen­
tiuntur, quia postmodum earum dispositio fit
quasi qualitas quædam inhærens sentientibus.
1 2. q. 32. 1 ad 3.
23. Operatio unius potest esse causa delecta­
tionis in alio tripliciter, s. benefaciendo, facien­
do æstimationem boni ejus, et propter amorem
vel odium. 2 2. q. 32. 5. o.

Delectatio

24. Ad delectationem requiruntur duo, s. ade­
ptio, vel conjunctio, vel praesentia boni con­
venienti*, et cognitio hujus. I 2. q. 32. o. et q.
33. I. c. et q. 35. 1. 7. c. et q. 43. 1. c.
25. Motus est causa delectationis tripliciter,
primo quia mutamur, secundo quia objectum
excedit, tertio ratione cognitionis. 1 2. q. 32.
2. o.
26. Consueta delectant, quia fiunt connaturalla, 1 2. q. 32. 2 ad 3. et 8 ad 3.
27. Raro contingentia delectant, ratione admi­
rationis et desiderii. I 2. q. 32. 8 ad 3.
28. Benefacere aliis, est causa delectationis
tripliciter, scilicet propter spem, vel amorem,
ratione excellentiæ et ratione libertatis, i 2.
q. 32. 6. o.
29. Amor et concupiscentia causant delecta­
tionem, sed magis spes. 1 2. q. 32. 3 ad 3. et
q. 35. 3 ad 2. et q. 100. 9 ad 3.
30. Spes ratione praesentis æstimationis dele­
ctat, sed ratione absentiae affligit. 1 2. q. 32. 3
ad 2. et q. 40. 8 ad 2.
31. Sensus magis delectat quam spes, et haec
magis quam memoria, quia delectatio est de
re præsenti. 1 2. q. 32. 3. o. et 2 2. q. 30. 1
ad 3.
32. Vincere delectat inquantum demonstrat
propriam excellentiam, ideo omnes ludi et pugnæ delectant, propter spem victoriæ. 1 2.
q. 32. 6 ad 3.
33. Otium, ludus, et omnia quæ ad requiem
pertinent, sunt delectabilia, inquantum auferunt
tristitiam, quæ est ex labore. 1 2. q. 32. 1 ad 3.
34. Omne simile ratione unitatis delectat, sed
contristat per excessum corrumpendo, vel ut
impedit proprium bonum. 1 2. q. 32. 7. o.
o5. Redarguere et punire delectant, ratione
propriæ excellentiæ, vel amoris, non autem pro­
pter malum alterius. 1 2. q. 32. 6 ad 3.
36. Dare aliis delectat, inquantum indicat pro­
prium bonum, sed contristat inquantum evacuat
illud. 1 2. q. 32. 6 ad 1.
37. Tristitia est causa per accidens delectatio­
nis, inquantum facit magis eam appeti, et pro­
pter eam fertur. 1 2. q. 35. 3 ad 1. et q. 48.
1. c.
38. Tristitia in præsenti causât delectationem,
inquantum repraesentat in memoria rem dile­
ctam, sed in præterito, quia evasit ab aliquibus
tristibus et doloris. 1 2. q. 32. 4. o.
39. Dilatatio metaphorice sumpta est effectus
delectarionis, amoris et desiderii. 1 2. q. 33. 1.
o. et q. 37. 2. c.
40. Qui delectatur, constringit rem delectan­
tem, dum ei fortiter inhæret, sed cor suum am­
pliat, ut perfecte fruatur. 1 2. q. 33. 1 ad 3.
41. Delectatio perficit operationem tripliciter,
s. ut finis, ut forma, et augendo. 1 2. q. 4. 1 ad
3. et q. 33. 4. o. et q. 34. 4 ad 3? et q. 40. 8/c.
42. Quælibet delectatio mitigat quamlibet tri­
stitiam. 1 2. q. 35. 4 ad 2. et ad 3. et q. 38. 1. o.
et 3. 4. c. et 5. o. et q. 48. 1. o. et m. q. 46.
8 ad 2.
43. Delectatio contemplationis adjuvat usum
rationis, corporales autem impediunt tripliciter,
s. per distractionem, contrarietatem et ligatio­
nem. 1 2. q. 4. 1 ad 3. et q. 33. 3. o. et 4 ad 1.
et q. 34. 1 ad 1. et 2 2. q. 15. 3. o. et q. 53. 6. o.
44. Delectatio maxime corrumpit æstimationem prudentiæ, et præcipue in venereis, quia
totam animam absorbet. 2 2. q. 53. 6. c. et q.
55. 8 ad 1. et q. 153. 5 ad 1.
45. Delectationes spirituales causant deside­
rium sui sine fastidio, nisi per accidens ratione
corporis. 1 2. q. 33. 2. o.

141 —

Delectatio

INDEX III

46. Delectationes corporales ratione habiti ex­
cedentis causant fastidium, sed ratione non ha­
biti causant desiderium. 1 2. q. 33. 2. o.
47. Delectationes corporales sunt medicinales,
contra fastidium, vel sunt ægritudinales, i. inor­
dinate amatæ. 1 2. q. 31. 5. c. fi. ad I, et q. 48.
I. c.
48. Omnis tristitia impedit omnem delectatio­
nem per redundantiam, sed per se impedit tan­
tum contraria. 1 2. q. 35. 4 ad 2. et ad 3. et 6.
c. fi. et m. q. 46. 8 ad 2.
49. Omnis tristitia impedit aliquam operatio­
nem. inquantum est contraria operanti. Sed non
omnis delectatio coadjuvat ad operanudm. Imo
extranea impedit, avertendo intentionem. 1 2.
q. 33. 3. 4. c.
50. Operatio secundum se est delectabilis,
sed per accidens est pœnosa, et contristans, $.
ratione motus fatigantis, ideo quies est delecta­
bilis per accidens, i. removendo contristans, $.
motum. 1 2. q. 32. 1 ad 3.
51. Quaelibet delectatio contrariatur cuilibet
tristitiae secundum dispositionem subjecti, et se­
cundum effectus, quia per primum natura con­
fortatur, et per secundum molestatur. 1 2.
q. 35. 4 ad 2. et ad 3. et q. 38. 1 ad 1.
52. Delectationi considerationis intellectus
nulla tristitia contrariatur ratione sui, sed tan­
tum ratione objecti. 1 2. q. 31. 5. c. fi. et q.
32. 7 ad 2. et q. 35. 5. o. et 2 2. q. 9. 4. ad 2.
et □. 180. 8. c. et m. q. 46. 7 ad 4.
53. Dolor et tristitia contrariantur cuilibet de­
lectationi secundum genus, non autem secundum
speciem. 1 2. q. 35. 3. 4. o. et q. 38. 1 ad 1.
54. Delectatio potest esse integra et perfecta,
non autem tristitia, sed semper est secundum
partem. 1 2. q. 35. 6. c.
55. Delectatio et tristitia de eodem contrarian­
tur secundum speciem, sed de oppositis habent
convenientiam, et de disparatis sunt disparata.
1 2. q. 35. 4. o. et 5. c. et q. 36. 1 ad 2.
56. Omnes fugiunt quamlibet tristitiam, non
autem omnes appetunt quamlibet delectationem.
1 2. q. 39. 1 ad 2. et 3. c.
57. Appetitus delectationis est major quam
fuga tristitiæ secundum se, sed per accidens, est e
converso tripliciter, s. primo, quia tristitia magis
sentitur, secundo ex causa, tertio ex effectu. 1 2.
q. 35. 6. o. et 2 2. q. 138. 1. c.
58. Delectatio magis afficit quam tristitia,
quæ magis sentitur. 1 2. q. 29. 3. o.
59. Omne animal appetit delectationes natu­
raliter, ut medicinas, contra labores sensuum, et
motuum. 1 2. q. 32. 7 ad 2. et 2 2. q. 4. 6. c.
60. Delectatio appetitus naturalis dicitur tan­
tum delectatio; et opposita passio, dicitur dolor.
Sed delectatio appetitus animalis dicitur etiam
gaudium; et opposita passio, dicitur tristitia.
Primæ sunt in quællbet potentia, secundæ vero
in concupiscibili tantum. 1 2. q. 31. 3. o, et q.
35. 2. 7. c. et q. 41. 3. c.
61. Juvenes et melancholici vehementer appe­
tunt delectationes sensuum, propter laborem
suæ naturæ. 1 2. q. 32. 7 ad 2.
62. Delectatio naturaliter appetitur propter se
finaliter, non autem formaiiter, nec effective.
1 2. q. 2. 6 ad 1. et ad 3. et q. 34. 2 ad 2.
63. Delectatio corporalis plus appetitur quam
spiritualis, per accidens, quia quidam abundant
sensu et deficiunt intellectu; et quia pluribus
est nota auam spiritualis. 1 2. q. 2. 6. c. ad 1.

Delectatio

65. Omnis tristitia per se est mala, licet per
accidens possit esse bona, sed non omnis dele­
ctatio est bona per se. m. q. 15. 6 ad 2. ct ad 3.
66. Delectatio de apparenti bono, et veru
malo, et tristitia de apparenti malo, et vero
bono, sunt malæ moraliter. 2 2. q. 35. I. c.
67. Tristitia est materia delectationis et gaudii,
per accidens tantum, et e converso, inquantum
tristltlæ accidit esse bonum, et illis malum. 1 2.
q. 35, 3 ad 2. et ad 3.
68. Delectatio non dicitur morosa, nisi sit cum
consensu rationis deliberatæ. 1 2. q. 74. 6 ad 3.
et q. 88. 4 ad 2.
69. Consensus rationis in delectationem cogi­
tationis pravæ, ratione objecti est peccatum
mortale, sed ratione cogitationis tantum est ve­
niale, vel nullum
uta cum aliquis causa di
sputationis, vel confessionis, et hujusmodi, cogi­
tat de peccatis carnalibus. 1 2. q. 31. 5. c. et
q. 74. 8. o. et q. 88. 5 ad 2 et 2 2. q. 154. 4. c.
et q. 180. 7. o.
70. Delectatio actus conjugalis de se non est
peccatum mortale, nec veniale. 1 2. q. 34.
I ad 1.
71. Actus matrimonii propter delectationem
tantum, intra limites matrimonii, est peccatum
veniale, sed extra limites matrimonii, vel exclu­
dendo ordinem finis ultimi, est peccatum mor­
tale, quia quando est peccatum luxuriæ, propter
solam inordinationem concupiscentiæ, sicut cum
aliquis libidinose accedit ad suam uxorem, tunc
est distinguendum, quia quandoque est talis In­
ordinatio, quæ excludit ordinem finis ultimi,
puta cum aliquis intantum concupiscit delecta­
tionem veneream, uod ab ea non abstineret
propter præceptum )ei; et quod illam mulierem
Icognoscere vellet, vel etiam aliam, præter matri­
monii legem, et sic est peccatum mortale; quia
concupiscentia non refrenatur intra limites matri­
monii; aliquando vero inordinatio concupiscentiæ non tollit ordinem ultimi finis, quando s. ali­
quis, etsi superabundet in concupiscentia dele­
ctationis venereæ, tamen potius ab ea abstineret
quam contra Dei praeceptum ageret, nec istam
mulierem, aut aliam cognoscet, si sua uxor non
esset, et tunc concupiscentia sistit intra limites
matrimonii, et est peccatum veniale. Manifestum
est enim quod in quibusdam peccatis est quidem
aliqua inordinatio, non tamen per contrarietatem
ad ultimum finem, sed solum circa ca quæ sunt
ad finem, inquantum plus vel minus debite eis
intenditur, salvato tamen ordine ad ultimum
finem, puta cum homo, etsi nimis ad aliquam
rem temporalem afficiatur, non tamen pro ea
vellet Deum offendere, aliquid contra præceptum ejus faciendo. 1 2. q. 87. 5. c. et 2 2. q. 68.

72. Delectatio duplex, s. carnalis, i. quæ com­
pletur sensu camis, s. ciborum et venereorum;
et spiritualis, i. quæ completur sola apprehen­
sione animæ. 2 2. q. 118. 6. c. et q. 123. 8. c.
73. Delectatio corporalis, i. secundum sensum,
est vehementior quoad nos, sed delectatio spiri­
tualis est simpliciter major, firmior et dignior.
1 2. q. 2. 6. o. et q. 31.5. o. et q. 38. 4. c. et 2 2.
q. 141. 4 ad 4. et q. 180. 7. c.
74. Delectatio corporalis vocatur voluptas, quia
pluribus est nota quam spiritualis. 1 2. q. 2.
6. c.
75. Delectationes corporales indigent tempe­
rari, et refrenari per rationem, non autem spiri­
tuales, quia non sunt secundum mentem, quæ
64. Non omnis delectatio est bona, nec omnis est regula, ideo secundum se sunt sobriæ et moest mala, sed aliqua est bona, et aliqua mala. deratæ. 1 2. q. 31. 5 ad 3. et 2 2. q. 141.4 ad 4.
1 2. q. 34. 1. 2. c.
76. Nullus diu potest esse sine delectatione,

J

Delictum

INDEX HI

Descendere

ideo carens delectationibus spiritualibus, transit | non autem in absolutis, i. q. 6. 4. c. et q. 37.
ad camales. 2 2. q. 35. 4 ad 2. et q. 119. 1.3. 2. c. et 1 2. q. 7. 2 ad 1.
77. Delectatio spiritualis est tota simul, non
5. Omnia quæ habent ordinem ad aliquid unum,
autem corporalis. 1 2. q. 31. 2. o. et 5. c. fi. licet diversimode, denominari possunt ab eo.
78. Delectatio secundum tactum est major in. q. 60. 1. c.
utilitate, et simpliciter, et naturalior, quam
DEN UNCI ATIO - 1. semper debet fieri in pec­
>ecundum alios sensus, sed delectatio secundum catis occultis præcedente secreta admonitione,
visum est major ratione cognitionis. 1 2. q. 31. nisi mora sit periculosa. 2 2. q. 33. 7. o.
6. o. et 2 2. q. 15. 3. c. et q. 141. 4. o. ad 3.
2. in denuheiatione non requiritur scriptura,
et 7. c.
quia denunclans non obligat se ad probandum,
79. Delectatio contemplationis excedit omnem nec punitur non probans, 2 2. q. 68. 2 ad 3.
delectationem humanam. 1 2. q. 3. 5. c. Γι. et
DEPOSITUM - i. datur ad utilitatem dantis;
q. 38. 4. c. et 2 2. q. 180. 7. o.
sed mutuum, ad utilitatem accipientis. 1 2. q.
80. Delectatio vitæ contemplativæ est nobM 1Ό5. 2 ad 5. et 2 2. q. 62. 6. c.
lior, convenientior nobis, purior et perfectior,
2. Lex vetus bene ordinavit de mutuis et de
quam vitæ activæ. 2 2. q. 182. 1. c.
depositis, i. q. 105. 2 ad 4. et ad 5.
81. Delectatio contemplationis in via est im­
3. Depositus gladius non debet restitui furioso.
perfecta respectu contemplationis in patria. 2 2. 2 2. q. 51. 4. c. et q. 57. 2 ad 1. et q. 62. 5 ad 1.
q. 180. 7 ad 3.
et q. 120. 1. c.
82. Contemplatio divinorum in via est majori,
4. Furans suum depositum peccat'et tenetur
delectationis qualibet contemplatione alterius I revelare gravamen depositarii, è 2. q. 66. 3 ad 3.
rei. 2 2. q. 180. 7 ad 3.
| et 5 ad 3.
83. Delectatio secundum voluntatem est men­
5. Depositum amittens sine culpa, non tenetur
sura et regula omnis actus moralis, non autem restituere. 1 2. q. 105. 2 ad 5. et 2 2. q. 62. 6. c.
delectatio secundum sensum. 1 2. q.e33. 4. o.
DERISIO - 1. de re notabili est peccatuFh
84. Delectatio sensibilis fuisset major et pu­ mortale, et est gravius quam contumelia; sed
rior ante peccatum quam post, sicut delectatio gravissimum derisio Dei, secundo parentum,
temperati quam intemperati, i. q. 98. 2 ad 3. tertium justorum. 2 2. q. 75. 2. o.
85. Delectatio est prior amore, et ille deside­
2. Derisio secundum rationem suam est mi­
rio, secundum rationem finis, sed ordine gene­ nus grave peccatum detractione et contumelia,
rationis est e converso. 1 2. q. 25. 2. c. ad 3. et licet quandoque sit e converso. 2 2. q. 75. 2 ad 3.
q. 34. 4 ad 1.
3. Recidivans et simulans, id est, fictus, non
86. Delectatio contrariatur delectationi de
derident Deum expresse, sed interpretative.
objecto contrario. 1 2. q. 31. 8. o.
2 2. q, 75. 2 ad 2.
87. Differentia inter delectationem, gaudium,
DESCENDERE - 1. Christum ad inferos, fuit
exaltationem, lætitiam, hilaritatem et jucundi­ conveniens, m. q. 52. 1, o. et 4. c.
tatem. 1 2. q. 31. 3. o. et q. 35. 2. c.
2. Christus per suum effectum descendit us­
88. Delectatio est in tempore per accidens tan­ que ad infernum damnatorum, in. q. 51. 2. c.
tum, s. ratione transmutationis adjunctæ. 1 2.
3. Christus per essentiam descendit tantum ad
q. 31. 2. o.
limbum patrum, sed per suum effectum descen­
89. Delectationes dupliciter sunt innaturales, dit ad quemlibet infernum, ni. q. 53. 2. o.
s. quæ sunt contra rationem, et quæ sunt contra
4. Christus descendens illuminavit limbum pa­
naturam communem. 1 2. q. 31. 3. c. et 7. o. trum, quoad eos tantum, m. q. 52. 2 ad 1.
90. Delectari propter se formaliter licitum est
5. Christus post mortem statim descendit, et
in omni delectabili, secundum suam formam, I statim liberavit justos qui erant in limbo, m.
non autem finaliter. 1 2. q. 70. 1 ad 2.
I q. 52. 4 ad 1. et 5 ad 3.
91. Delectatio non est finis charitatis, sed ma­
6. Christus descendens nullum damnatum li­
gis visio, cui consequitur. 1 2. q. 4. 2 ad 3.
beravit de inferno, nec de limbo puerorum, nec
DELICTUM communiter significat quam- I de purgatorio, sed tantum omnes justos, m*
cumque omissionem, sed stricte, omissionem q. 52. 5. 6. 7. 8. o.
pertinentium ad Deum, vel quando scienter et
7. Christus descendens in infernum damnan­
cum contemptu omittit homo id quod facere dos confutavit de eorum incredulitate, sed purdebet. 2 2. q. 79. 4 ad 1.
I gandis dedit spem gloriæ. ill. q. 52. 2. c. ad 3.
DELITIOSI dicuntur qui non possunt sustinere et 6 ad 1.
aliquos labores, nec aliquid minuens delectatio­
8. Christus descendens ad inferos liberavit a
nem. 2 2. q. 138. 1 ad 2.
• purgatorio sufficienter purgatos, vel qui dum
DEMONSTRATIO - 1. duplex, scilicet propter hic viverent, hoc meruerunt per fidem et dilequid, id est, per causam, et signi, id est, per I ctionem et devotionem ad mortem Christi, m.
effectum, i. q. 2. 2. c.
q. 52. 4 ad 2.
2. Demonstratio duplex, scilicet ad sensum et
9. Christus descendens ad inferos operatus est
ad intellectum, i. q. 13. 1 ad 3.
in virtute passionis suæ, confringendo vectes, id
3. Ex quolibet effectu notiori potest demon­ est, impedimenta impedientia patres exire, ni.
strari propriam ejus causam esse. i. q. 2.2. c. ad 3. I q. 52. 4 ad 2. et 5. 6. 7. c. et 8. c. ad 2.
4. Unius conclusionis est tantum unum me­
10. Descensus duplex convenit Christo, s.
dium demonstrativum, sed multa probabilia. 1. de cælo, secundum deitatem, non quidem motu
q. 47. 1 ad 3.
locali, sed incarnatione secundum exinanitio­
DENOMINATIO - 1. quælibet fit ab aliquo ha­ nem; et ad inferos, secundum animam qui est
bente se per modum formæ, non autem semper motus localis; et convenit Christo secundum con­
a forma. 1. q. 13. 11. c. et q. 37. 2. c.
ditionem humanæ naturæ. ni. q. 57. 2 ad 2.
2. Transcendentia denominant seipsa non
11. Christus secundum animam tamdiu fuit
autem formæ speciales. 1 2. q. 55. 4 ad 1.
in Inferno, ad quem descendit, quamdiu corpus
3. Agens denominatur ab actione, non autem ejus fuit mortuum, m. q. 52. 2. o.
ab effectu, nisi sit de intellectu actionis, i. q. 37.
12. In mysterio Incarnationis non consideratur
ascensus, quasi alicujus praeexistentis, et pro­
2. c. ad 2.
4’. In respcctivis fit denominatio ab extrinseco, ficientis; sed descensus Verbi, ad imperfectio-

— 143 —

Deserere

·,

• »

w9

*
f ·

INDEX III

nem nostræ naturæ. m. q. 33. 3 ad 3. et q. 34.
1 ad 1.
13. Christus postquam ascendit, aliquando
descendit de cælis ad terram, ui. q. 57. 6 ad 3.
14. Describuntur aliqua in libris materialibus,
ad succurrendum memoriæ. 1. q. 24. 1. c.
DESERERE gregem sibi commissum procedit
ve! ex timore male humiliante, vel ex amore male
inflammante, vel ex amore salutis propriæ, ut si
prælatus solus quæratur. 1 2. q. 72. 3. c.
DESERTUM. - Nullus de filiis Israel natus in
deserto, mortuus est ibi. m. q. 70. 4 ad 3.
DESIDERIUM - 1. dicitur dupliciter, s. appe­
titus rei non habitæ, et intensio affectus tollens
fastidium. 1 2. q. 33. 2. c.
2. Desiderium est de bono non habito, sed amor
est de bono absolute. 1. q. 20. 1. c. ad 2.
3. Desiderium, spes, amor et odium, sunt all­
uo modo in carentibus cognitione, non autem
mor, nec desperatio. 1 2. q. 41. 3. c.
4. Desiderium proprie est in appetitu sensitivo
et in appetitu rationali. 1 2. q. 53. 1 ad 2.
5. Desiderium est in concupiscibili. 1 2. q. 23.
2. c. et q. 40. 1. c.
6.Desiderium naturale rationalis creaturæ
est ad cognoscendum genera, species et rationem
omnium rerum; non autem omnia individua vel
futura contingentia, quæ solus Deus in sua
æiemitate cognovit, i. q. 12. S ad 4. et q. 14.
13. o.
7. Omne quod naturaliter desideratur ab ho­
mine, naturaliter cognoscitur ab eo. i. q. 2.
1 ad 1. et q. 62. 3. c.
8. Desiderium animæ beatæ quiescit ex parte
appetibilis, non autem ex parte appetentis. 1 2.
q. 4. 5 ad 5.
9. Inest unicuique rei naturale desiderium ad
conservandum suum esse. I. q. 5.2 ad 3. et ad 4.
et a. 63. 3. c. et q. 104. 2. 3. o.
10. Desiderium quodammodo facit desideran­
tem aptum et paratum ad susceptionem desiratl. i. q. 12. 6. c. fi.
DESPERATIO - L non importat solam priva­
tionem spei; sed recessum a re desiderata, pro­
pter impossibilitatem æstimatam. 1 2. q. 40.
4 ad 3.
2. Desperatio non respicit malum sub ratione
mali; sed per accidens quandoque inquantum
facit impossibilitatem adipiscendi; sed potest
esse ex solo excessu boni. 1 2. q. 40. 4 ad 1.
3. Desperatio est peccatum in appetitu. 2 2.
q. 20. 1. o. et 2. c
4. Desperatio est minus grave peccatum infi­
delitate, et odio Dei, sed periculosius. 2 2. q. 20.
3. o.
5. Desperatio potest esse sine infidelitate. 2 2.
q. 20.2. o.
6. Desperatio principaliter causatur ex accidia,
seu tristitia et negligentia; secundo ex luxuria.
2 2. q. 24. 4. o:
7. Desperatio est prior timore, sicut ratio et
causa ejus, ideo timor consequitur desperatio­
nem vincendi. 1 2. q. 25. 3. c.
8. Desperatio occaslonaliter ex timore Dei
et horrore peccatorum, non autem directe.
2 2. q. 20. 1 ad 2.
9. Desperatio in damnatis non est culpa, sed
pars damnationis; sicut nec in viatore, de re
non nata haberi. 2 2. q. 21. 2 ad 3.
DESPONSATIO - beatæ Mariæ fuit facta duo­
decim rationibus, sc. ne Christus infidelibus,
tanquam illegitime natus abjiceretur, ut con­
sueto modo, ejus genealogia, per virum descri­
beretur: et ad tutelam pueri nati, ne diabolus
contra eum vehementius nocumenta procurasset.

Deus

fct ut a Joseph nutriretur: et per hoc beata Vir#·»
redditur immunis a pœna, ne s, lapidaretur a
Judæls, tanquam adultera; et ut per hoc ab
infamia liberaretur; et ut ei Joseph ministerium
exhiberet; et testimonio Joseph comprobatum
est Christum ex Virgine natum; et verba Virginis
matris magis credibilia redduntur, suam virgi­
nitatem asserentis; et ut tolleretur excusatio
virginibus, quæ propter suam incautelam non
vitant infamiam; et per hoc significatur univer­
salis Ecclesia, quæ cum virgo sit, desponsata
tamen est uni viro Christo; et quod mater Do­
mini fuit desponsata et virgo; in persona ipsiu>
et virginitas et matrimonium honoratur, contra
hæreticos, alteri horum detrahentes, m. q, 29.
I. o.
DESTINARE est dirigere aliquid In aliquid,
vel mente proponere. 1. q. 23. 1. c. et 2 ad 2.
DETRACTIO - 1. quæ est occulta maledictio,
ad denigrationem famæ, per impositionem falsi,
per adauctionem mali, per revelationem mali
occulti, et per depravationem intentionis, de se
est peccatum mortale: ex levitate vero, est
veniale, nisi sit de gravi; sed propter bonum
cum debitis circumstantiis, nullum est pecca­
tum. 2 2. q. 3. 1.2. o. et q. 74. 1. o. et q. 75. 1. c.
2. Detractio non est filia iræ, sed invidiæ. 2 2.
q. 73. 3 ad 3.
3. Detractio contradatur adulationi, quoad ea
quæ dicuntur, licet utrumque sit malum, non
autem quoad finem, quia prima intendit infa­
miam, secunda vero delectationem. 1 2. q.
115. 1 ad 3.
4. Diligens et insidiosa inquisitio eorum quæ
ab aliis fiunt, ordinatur ad aliquid noxium, s.
ad detrahendum proximo. 2 2. q. 167. 2.
ad 3. fi.
DEUS. - 1. Esse proprie convenit Deo. i. q.
13. 11. o.
2. Deum esse demonstratur multipliciter, I. r
q. 2. 3. o.
3. Deum esse est demonstrabile per effectus a
posteriori tantum, i. q. 2. 1. c. fi. et 2. o.
4. Dei non est demonstratio, nisi per effectum.
I. q. 3. 5. c. fi.
5. Deum esse non est per se notum, sed est
primum inter omnia credibilia, i. q. 2. 1 ad 2.
et 2 2. q, 16. 1. c.
6. Deum esse non est nobis naturaliter notum
secundum se, sed secundum similitudinem et
participationem ejus. i. q. 2. 1 ad 1.
7. De Deo scimus an est, i. hanc propositionem
esse veram ex effectibus ejus; non autem actum
essendi ejus, sicut nec essentia ejus. i. q. 3.
4 ad 2.
8. Esse Dei est esse cujuslibet creaturæ exemplariter vel causaliter; non autem formaliter
seu essentialiter, i. q. 3. 8. o.
9. Esse Dei est proprium, et determinatum, et
distinctum, a quolibet esse creaturæ, per hoc
quod ei non potest aliquid addi. i. q. 3. 2 ad 3.
et 4 ad l. et q. 7. 1 ad 3.
10. Esse Dei, per hoc quod est subsistens, non
receptum in aliquo, distinguitur a quolibet alio,
i. q. 3. 2 ad 3. et 4 ad l. et q. 7. 1 ad 3. et q. 44.
1. c.
11. In solo Deo, esse et essentia sunt Idem
realiter, i. q. 2. 1. c. et q. 3. 4.’o. et q. 5. 6. c. et
q. 6. 3. c. et q. 12.2. c. ad 3. et 4. c. et q. 13. 11.
c. et q. 14. 4. c. et 14 ad 2. et q. 25. 1 ad 2. et
q. 44. 1. c. et q. 45. 1 ad 5. et q. 50. 2 ad 3. et
q. 54. 1. c. et 3. c. et q. 61. 1. o. et q. 75. 5 ad 4.
et q. 104. 1. c. fi, et 1 2. q. 3. 7. c. et m. q.
13. 1. c.
12. Essentia divina est actus purus; angelica

INDEX III

Deu*

vero est intelllglbilis in actu, sed intellectus no- |
ster est Intellectus in potentia tantum, f, q.
25. I. c. et q. 87. I. c. ad 2.
13. Deo est sua essentia, i. q. 3. 3. o. et q. 11.
3. c. ad 2. et q. 29. 4. c. ad 1.
14. De Deo non possumus scire quid est. f.
q I. 7 ad 1. et q. 2. 2 ad 2. et q. 3. principio,
ct q. 12. 12. c. ad 1. et 13 ad 1. et q. 13. 8 ad 2.
15. Essentia divina est omne quod est in ea.
i. q. 40. 1 ad 1.
16. Deus tripliciter dicitur, s. essentialiter,
participative, ct nuncupative, i. q. 13. 9. 10. I
o. et i 2. q. 85. 2 ad 1.
17. Deus essentialiter est extra ordinem totius
creaturæ. i. q. 28. 1 ad 3.
18. Deus est forma, i. q. 3. 2. c. fi. et ad 3.
et 7. 8. c. et m. q. 2. I. c.
19. Una tantum forma est in divinis, i. q. 31.
2*ad 2.
20. Deus non est forma inhærens. i. q. 3. 8. o.
21. Deus non esf forma corporis. 1. q. 3. 8. o.
et m. q. 2. I. c. ad 2. et q. 5. 1 ad 2. et q. 50.
2 ad 3.
22. Deus non est anima mundi, contra quos­
dam, nec anima cæli, contra Almarianos. Nec
materia prima, contra David de Dinando. i. q.
3. 8. c. et q. 51. 1 ad 1. et q. 90. 1. c.
23. Anima attribuitur Deo secundum similitu­
dinem actus, i. q. 3. 2 ad 1. et a. 19. 11. c.
24. Deus non est corpus, i. q. 3. 1. o.
25. Deus non habet diffinitionem, i. q. 1. 7
ad 1. et q. 2. 2 ad 2. et q. 3. 5. c. fi.
26. Deus non est genus’ nec species, i. q. 3.
5. c. et q. 30. 4 ad 3.
27. Deus non est in genere, nec in praedica­
mento per se, nec reductive ut principium. I.
q. 3. 5. o. et q. 4. 3. ad 1. et q. 6. 2 ad 3. et q,
88. 2 ad 4.
28. Substantia secundum quod significat per se
existere, id est, non in alio, convenit Deo, non
autem proprie, nec univoce, i. q. 29. 3 ad 4.
29. Solus Deus est omnino simplex, i. q. 3. o.
et q. 9. 1. c. et q. 25. 1.' c. et q. 28. 2. c.
30. In Deo nulla est compositio. Sed hanc plu­
ralitatem, quæ est secundum rationem, repræsentat in propositione pluralitas prædicati et
subjecti; unitatem vero repræsentat per compo­
sitionem. Quandoque enim intellectus noster
enunciationem de Deo format, cum aliqua diver­
sitatis nota, præpositionem interponendo, ut cum
dicitur, bonitas est in Deo, quare et hic desi­
gnatur aliqua diversitas, quæ competit intellectui :
et aliqua unitas, quam oportet ad rem referre,
i. q/ 13. 12. c. fi.
31. In solo Deo sunt idem suppositum et na­
tura, et in omnibus creaturis differunt, m.
q. 27. 1. c.
32. In Deo non est materia, nec potentia, sed
est purus actus, i. q. 3. 1. 2. c. et q. 7. 1. c. et
q. 9. 1. c.et q. 12. 1. c. et q. 14. 2 ad 2. et 3.
c. ad 2. et q. 25. 1. c. et q. 49. 3 ad 2. et q. 50.
2 ad 3. et q. 54. 1. c. et q. 75. 5 ad 4. et q. 87.
1. c. et q. 89. 2 ad 3. et q. 90. 1. c. et q. 115.
1 ad 2. et 1 2. q. 49. 4. c. et q. 50. 5. c
33. Deus est perfectissimus, i. q. 4. 1. o. et
q. 25. 1. c. et 2 2. q. 161. I ad 4.
34. Quicquid entitatis, bonitatis et perfectio­
nis est in creatura quacumque, totum est emi­
nentius in Deo. i. q. 4. 2. o. et q. 6. 1 ad 2. et
2. 3. 4. c. et q. 9. 1. c. et q. 11. 3. c. et q.12.
2. c. et q. 13. 2. 3. 4. 5. c. et q. 14. 6. 11. c. et
q. 25. 1, c. ad 3. et 3. c. et q. ^6. 1. c. ad 1. et
4. o. et q. 28. 2 ad 3. et q. 29. 3. c. et q. 49. 3.
c. et q. 75. 1 ad 5. et q. 91. 1. c.
35. Quicquid est in Deo, est Deus. i. q. 3. 3.

c. et q. 27. 3 ad 2. et 4 ad L et q. 28, 2. c. et
q. 40, 1. c.
36. Deus et creatura non est aliquid melius,
nec majus, quam solus Deus, i. q. 4. 2, I. et
q. 103. 3 ad 3. et 1 2. q. 34. 3 ad 2.
37. In Deo est magnitudo virtutis et perfectio­
nis, non autem magnitudo molis. 1. q. 42. 1 ad
1, et 4 ad 2. m. q, 58. 3. o.
38. Magnitudo Dei est perfectio naturæ ejus.
(. q. 42. 4. c. ad 2. et 1.
39. in Deo non est quantitas, i. q. 28. 4. c.
40. In Deo est similitudo omnium rerum, se­
cundum formam, et secundum materiam. r. q.
57. 2 ad 2.
41. Deus dicitur esse finitus sibi, secundum si­
militudinem proportionis tantum, i. q. 14.
3 ad 2.
42. Deus est infinitus negative, non autem pri­
vative; formaliter, non autem materialiter. 1. q.
7. 1. o. et q. 12. 1 ad 2. et 7. o. et q. 25.2. o. et 3.
c. et q. 52. 2. c, et q. 55. 1. c. et q. 75. 5 ad 4.
et q. 86. 2 ad 1. et m. q. 10. 3 ad 1. et ad 2.
43. Solus Deus est omnino immutabilis.
a. 9. I. 2. o. et q. 10. 2. 3. c. et q. 14. 15. o. et
q. 19. 7. o. et q. 30. 1 ad 3. et q. 65. 1 ad 1. et
m. q. 2. 1. c. et q. 57. 1 ad 1.
44. Deus movetur metaphorice dupliciter, s.
operando in se, et secundum emanationem in
alia. i. q. 9. 1 ad 1. et ad 2. et q. 73. 3. c.
45. Nulla passio est in Deo. i. q. 20. 1. o. et
q. 21. 1 ad 1. et q. 41. 1 ad 3.
46. Cognitio Dei per essentiam est naturalis
soli Deo, angelo autem per similitudinem, nobis
vero per speculum, i. per speciem aliorum, i. q.
56. 3. o. et q. 62. 4. c. et m. q. 9. 4. c.
47. Deum esse intelligentem, probatur multi­
pliciter. I. q. 14. 1. o. et q. 26. 1. c.
48. Intelligere Dei est suum esse, et sua es­
sentia. i. q. 14. 4. o. et 8. 9. c. et q. 16. 5. c. et
q. 18. 3. c. ad 2. et 4. c. et q. 19. 1. c. et 4. c. ad
2. et q. 26. 2. c. et q.27. 2 ad 3. et q. 34. 2 ad 1.
et q. 41. 3 ad 4. et q. 54. 2. c. et q. 79. 1. c. et
q. 87. 3. c. et m. q. 9. 1 ad 1.
49. Solus Deus est suus intellectus, et suum
intelligere. i. q. 14. 4. o. et q. 18. 3. c. ad 2. et
4. c. et q. 27. 2. c. fi. et ad z. et q. 28. 4 ad 1.
et q. 34. 2 ad 1. et q. 41. 4 ad 3. et q. 54. 2. c.
et q. 79. 1. 2. c. et q. 87. 3. c.
50. Essentia Dei se habet ut intelligens, ut
intellecta, et ut quo intelligitur. i. q. 14. 2. 4. c.
51. Deus nihil intelligit per speciem aliam ab
essentia sua. I. q. 14. 2. 4. c. et 5. o. et 5. o. et
q. 55. 1. c. ad 3. et q. 57. 1. c. et q. 79. 1. c. et
I q. 84. 2. c. et q. 85. 4. c. et q. 87. 1. c. et q. 8.
1. c.
52. Nihil pertinens ad intellectum in divinis
dicitur personaliter, præter verbum. 1. q. 34. I
ad 2. et q. 37. 2 ad 1.
53. Impossibile est quod primum et per se in­
tellectum a Deo sit aliud quam essentia ejus. i.
q. 14. 2. 5. o.
54. Deus intelligit tantum in actu, nihil autem
in potentia, i. q. 14. 2. c. ad 2. et q. 79. 2. c.
55. Deus intelligendo, non componit, nec divi­
dit. I. q. 14. 5 ad 3. et 14. o. et q. 85. 5. c.
56. Deus intelligit se. 1. q. 14. 2. 3. o. et
5. c.
x
57. Deus intelligit omnia, i. q. 14. 5. o. et
7. o. et 12. c. et q. 79. 2. c. et q. 87. 1. c. et
q. 89. 1. C..
58. Deus intelligit omnia simul, i. q. 14. 7. o.
et 12 ad 1. et 13. c. et q. 22. 3 ad 3. et q. 27.
5 ad 3. et q. 85. 4. c.
59. Deus cognoscit omnia unica cognitione, i.
q. 19. 2 ad 4. et 5. c. et q. 22. 3 ad 3. et q. 27.

145 —
10 — Summa Theologica. - VI.

Deus

Deus

INDEX III

5 ad 3. et q, 28. 4 ad 2. et q. 34. 3. c. et q. 4L
6. c.
60. Deus cognoscit omnia singularia distinctis­
sime. i. q. 14. 6. 11.
11. o. et 12. c. fl. et q. 22. 2. 3.
c. et q. 55.. .1 _
ad___
3.Jetq. 57. 2. c. fl. et q. 89.
4. c.
61. Deus intelligit enunciabilia. L q. 14. 14. o.
et q. 16. 5 ad L
62. Videre Dei est approbare, ut maneret quod
fecerat, non quod alio modo cognosceret, aut
placeret ei creatura antequam faceret, i. q. 32.
1 ad 3. et q. 73. 3 ad 3. et q. 74 ad 3.
63. Deus intelligens vilia non vilescit, i. q.
22. 3 ad 3.
64. Intellectus Dei cognoscens mala non impe­
ditur a consideratione meliorum, sicut fit in no­
bis, et ejus voluntas ad malum flecti non potest,
i. q. 22. 3 ad 3.
65. Deus cognoscit se et creaturas, eadem ra­
tione ex parte cognoscentis; sed diversa ratione,
ex parte cogniti, i. q. 85. 3 ad 4.
66. Deus ab ætemo cognovit creaturas, et non
entia quæ aliquando erunt, non solum ut sunt
in Deo, vel in ejus intellectu,'sed etiam in pro­
priis naturis. L q. 20. 2 ad 2.
67. Deus per ideam cognoscit omnes conditio- |
« 1<
nes particulares rerum, i. q.
14. It
11. Λ
o. et ι12. C. j
et α. 15. 3 ad 4.
68. Scientia est in Deo perfectissime, i. q. 14
1. ο.
69. Scientia dicitur analogice de Deo, et de
creatura, i. q. 13. 5. c.
70. Scientia Dei non est habitus, nec aequalitas,
nec effectus demonstrationis, vel principiorum,
vel habens causalitatem. i. q. 14. 1 ad 1. et q.
19. 5. c. et 2 2. q. 9. 1 ad 1.
71. Scientia Dei non est universalis, nec par- |
ticularis, nec in potentia, vel habitu, sed sem- ,
per in actu. La. 14. 1 ad 3.
72. Scientia'Dei non est inquisitiva vel diseur- !
siva. L q. 14. 7. o. et q. 85. 5. c. et 1 2. q. 14. 1
ad 2. et 2 2. q.9.1 ad 1. et q. 49. 5 ad 2. et ad 3.
73. Scientia Dei est uniformis, et invariabilis.
L q. 14. 15. o. et q. 19. 7. c.
74. Scientia Dei de seipso est tantum specula­
tiva; sed de aliis est speculativa et practica si­
mul. f. q. 14. 16. o. et q. 34. 3. c. et 1 2. q. 3.
5 ad 1.
75. Scientia Dei duplex, s. visionis, et simpli­
cis intelligentiæ. Prima est tantum entium; se­
cunda est etiam non entium, quæ possunt esse,
i. q. 14. 9. 12. o. et q. 34. 3 ad 5. et m. q. 10.
2 ad 2. et 3. c. et q. 13. 1 ad 2.
76. Deus scit infinita, etiam scientia visionis,
i. q. 14. 12. o. et m. q. 10. 3. o.
77. Solus Deus habet scientiam de futuris con­
tingentibus in se. i. q. 14. 13. o. et q. 86. 4. o.
78. Necesse est quod scientia Dei usque ad sin­
gularia se extendat, quæ per materiam individuatur. i. q. 14. 11. c. fi.
79. Deus scivit aliqua quæ nescit, et e con­
verso. 1. q. 14. 15 ad 3.
80. Mala sciuntur a Deo. i. q. 14. 10. o. et
q. 15. 3 ad 1. et q. 18. 4 ad 4.
81. Mala pertinent ad scientiam ejus practicam, i. q. 14. 16. c. fi.
82. Scientia Dei duplex, s. simplicis notitiæ,
et approbationis. Secunda est tantum bonorum,
sed prima est etiam malorum. L q. 14. 8. c. fi.
83. Deus eadem scientia cognoscit se, et ea
quæ facit. L q. 1. 4. c. et q. 14. 16. c.
84. Scientia Dei est causa rerum, adjuncta vo­
luntate. i. q. 14. 8. o. et 9 ad 3. et 16 ad 1. et
q. 19. 4. c. et 11 ad L
I. et q. 27. 1 ad 3. et q. 45.
6. c.

Deus

85. Scientia Dei comparatur ad creaturas, ut
ars et artiflclata. i. q. 14. 8. o. et q. 17. 1. c. ct
q. 21. 2. c. et q. 22. 2. c. fi. et q. 74. 3 ad i. ct
q. 91. 3. c. et 1 2. q. 13. 2 ad 3. et q. 93. 2. c.
86. Scientia Dei causât res; nostra vero cau­
satur a rebus et dependet ab eis; sed angelica
nec causât nec causatur a rebus, i. q. 14. 8 ad
3. et 11. c. fi. et q. 21.2. c. et 12. q. 2. 3. c. et
q. 3. 5 ad 1.
87. Deus est cognoscibilis ab omni intellectu
creato, 1. q. 12. o. et 1 2. q. 93. 2. o.
88. Intellectus creatus potest videre Deum per
essentiam, i. q. 12. 1. o. et q. 4 ad 3. et I 2. q.
51 1. c.
89. Deus non potest videri per essentiam natu­
raliter ab aliqua creatura, L q. 12. 4. o. et q. 23.
I. c. et q. 56. 3. c. ad 2. et q. 62. 1.2.9. c. et q.
64. 1 ad 2. et q. 94. 2. c. fi. et q. 108. 4. c. et l 2.
q. 5. 5. 7. c. et iil q. 10. 4 ad 2.
90. Qui impurus est, non potest intrare in
templum Dei; quanto magis nec Deum videre.
1 2. q. 109. 1. o.
91. Joacob vidit Dominum facie ad faciem, et
salva facta est anima ejus. L q. 12. 11. ad 1.
92. Deus non potest videri per essentiam in
hac vita mortali, i. q. 12. 11. o. et q. 13. 1. c. et
2 ad 3. et 1 2. q
c. et q. 93. 2. o. et 2 2. q.
180. 5. o.
93. Cognitio divinæ veritatis et bonitatis du­
plex, s. cognitio pure speculativa et cognitio af­
fectiva seu experimentalis. L q. 64. 1 ad 3. ct
et 1 2. q. 112. 5. o. ad 1. et ad 5. et 2 2. q. 97.
2 ad 2. et q. 154. 5. o. et q. 162. 3 ad 1. et q.
180. 5 ad 2.
94. Per illustrationem divini luminis, de fa­
cili possunt quæcumque videri. 2 2. q. 180
6 ad 3.
95. Cognoscimus essentiam Dei in hac vita,
secundum quod repræsentatur in creaturis, non
autem ut est in se. i. q. 1. 7 ad 1. et q. 2. l.o.
et 12. 12. c. et q. 13. 2 ad 3. et q. 32. I. c. et
q. 86. 2 ad 1.
96. Solus homo viator cognoscit Deum per crea­
turas. i. q. 12. 12. o.
97. Creatura venit in cognitionem Dei triplici­
ter, s. per viam causalitatis, eminentiæ, et remo­
tionis. L q. 12. 12. c. et q. 13. 1. c. et 8 ad 2. et
10 ad 5. et q. 84, 7 ad 3.
98. Deum esse, possumus cognoscere per ra­
tionem naturalem, i, q. 12. 12. o.
99. Similitudo intellectus nostri non sufficien­
ter probat aliquid de Deo, propter hoc quod in­
tellectus non univoce invenitur in Deo et in no­
bis. Et deinde est, quod Augustinus dicit:‘quod
per fidem venitur ad cognitionem, et non e con­
verso. L q. 32. 1. ad É. fi.
100. Intellectus*noster intelligit totum Deum,
non autem totaliter, i. q. 12. 7 ad 3. et iil q.
10. 1 ad 2.
101. Deus non est primum cognitum ab intel­
lectu nostro, i. q. 88. 3. o.
102. Quilibet intellectus, etiam infimus, potest
per gratiam Dei videre Deum per essentiam. 1 2.
q. 109. 1. o.
103. Deus perfectius cognoscitur per gratiam
quam per naturam a nobis, L q. 12. 13. o.
104. Intellectus noster indiget nova illumina­
tione, respectu supematurallum, non autem re­
spectu naturalium, i. q. 1. 1. c. ad 1. et ad 2.
105. Solus Deus format mentem per gratiam,
et per lumen connaturale, non autem per aliud
lumen immediate, i. q. 106. 1 ad 3.
106. Inter Deum et mentem nostram datur me­
dium quoad gradum naturæ, non autem ut est
objectum beatitudinis. 1 2. q. 5. 1 ad 3

— 146 —

Deus

INDEX IU

107. Non est possibile videre rationes rerum
in divina essentia, nisi ipsa videatur. 2 2. q. 173.
l.c.
108. Dei non est demonstratio, nisi per effe­
ctum. L q. 3. 5. c. fi.
109. Illud verbum Job, semel loquitur Deus,
referendum est ad æternarn Del locutionem, qua
Deus Pater Verbum unicum protulit sibi coæternum. Et tamen potest dici, quod licet idem cor­
porali voce Deus protulerit, non tamen propter
[dem, sed ad ostendendum diversum modum quo
homines participare possunt similitudinem filia­
tionis ætemæ. Unde Filius Del non habetur ex
qualicumque cognitione Dei, sed tantum ex ea
quæ est cum amore, r. q. 27. 5 ad 3. et q. 43.
5 ad 2. et in. q. 45. 4 ad 1.
110. Cognitio Dei acquiritur per alia. Sed post­
quam jam cognoscitur, non per alia cognoscitur,
sed per se. 1. q. 2. 2. o. et 2 2. q.27.3 ad 2. et q.
34. I. c. et q. 171. 2 ad 3.
111. Videre Deurn facie ad faciem, est videre
eum per essentiam immediate, i. q.12.11. ad L
112. Essentia Dei videtur mediate,.et semper,
a quolibet beato, i. q. 12. 2. o. et q. 58. 1. c. et
q. 62. 9. c. et q. 106. I ad 1. et q. 112. 3. c. et
1 2. q. 5. 6 ad 3. et in. q. 9. 3 ad 3. et q. 10.
4 ad L
113. Essentia Dei est in intellectu beatorum,
ut forma quoad operationem, non autem quoad
esse. i. q. 12. 2 ad 3. et 5. c. et m. q. 9. 2. c. et
3 ad 3.
114. Essentia Dei per nullam speciem creatam
repræsentari potest, i. q. 12. 2. o. et 6. 11. c.
ct q. 56. 3. c. et 2 2. q. 175. 4. o. et in. q. 9.
3 ad 3.
115. Essentia Del non potest videri ab aliquo
intellectu creato, sine lumine supernatural!, id
est, gloriæ. i. q. 18. 2. c. ad 1. et 5. o. et 2 2.
q. 174. 5 ad 1. et q. 175. 3 ad 2. et in. q. 10.
4. c. et q. 45. 2. c.
116. Quidam clarius aliis videbunt essentiam
Dei. j. q. 12. 6. o. et 7. 8. c. et q. 62. 9. c.
117. Deus solo intellectu videri potest, quia
quælibet potentia sensitiva se extendit tantum
ad corporalia, i. q. 12. 3. c. ad 3. et 2 2. q. 175.
4. c.
118. Deus a nullo oculo corporali potest videri,
i. q. 12. 3. o. et 4 ad 3. et 2 2. q. 175. 4. c.
119. Beati vident essentiam Dei, oculis corpo­
ralibus per accidens, non autem per se. L*q. 12.
3 ad 2.
120. Naturale est homini quod aliquando vi­
deat essentiam Del. i. q. 12. 1. c. et ni. q. 9.
2 ad 3.
121. Deus videri non potest per essentiam, nisi
videatur Trinitas personarum. 2 2. q. 2. 8 ad 3.
122. Visio Dei per essentiam, ut est species
rerum, est perfectior visione ejus, ut est obje­
ctum beatitudinis. L q. 12. 8 ad 3.
123. Quicumque videt Deum per essentiam, im­
possibile est quin diligat ipsum. L q. 60. 5 ad 5.
124. Omnes qui vident ipsam Dei essentiam,
eodem motu dilectionis moventur in ipsam Dei
essentiam, prout est ab aliis distincta, et secun­
dum quod est quoddam bonum commune, i. q.
60. 5 ad 5.
125. Beati vident in essentia Dei simul omnia
quæ aliquando vident. 1. q. 12. 10. o. et q. 58.
1. c. et 2. o.
126. Videntes essentiam Dei non vident omnia
quæ Deus facit, vel facere potest, i. q. 12. 8. o.
etq.57. 5 ad 2. et q. 106. 1 ad 1. et m. q. 10. 2. c.
u7. Beati vident res in essentia Dei, non per
similitudinem earum, sed per essentiam Dei. i.
q. 10. 9. o. et 10. c. et HI. q. 9. 3 ad 3.

Reus

128. Quanto quis limpidius videt essentiam
Dei, tanto plura in eo videre potest. 1. q. 12 8
c. et q. 106. 1 ad I. et 2 2. q. 180. 5 ad 3. et in.
q. 10. 2. c.
129. Quilibet videns Deum, videt omnia quæ
pertinent ad perfectionem intellectus; s. species,
et genera, et rationes rerum, i. q. 12. 8 ad 4.
130. Res videntur in essentia Dei, seu in Verbo,
sicut effectus in causa et conclusio in principio,
s. unite, non autem sicut in speculo, l q. 12. 8
c. et 2 2. q. 173. 1. c. fi.
131. Per visionem Dei non solum ratio glori­
ficatur, sed totus homo. 1 2. q. 3. 3 ad 3.
132. Voluntas est in Deo. L q. 19. 1. o. et in.
q. 18. 1. c.
133. Voluntas Dei est suum esse; sed differt ab
eo secundum rationem; i. q. 19. 1. c. et 2 ad 1.
et q. 54. 2. c. et q. 61. 2 ad 1.
134. Voluntas Dei est sua essentia, i. q. 19.
I ad 3. et q. 20. 3 ad 2. et q. 59. 2. c.
135. Voluntas Dei est tantum una numero, li­
cet sit multorum volitorum. r. q. 19. 2 ad 4. et 5.
c. et q. 27. 5 ad 3. et q. 41. 6. c.
136. Deus communicat naturam suam per
actum voluntatis, non autem creatura, quia in
solo Deo idem est intellectus, voluntas et natura.
L q. 27. 3 ad 2. et ad 3. et 4. c. et q. 59.2. c.
137. Voluntas Dei, respectu suæ bonitatis, est
necessaria, sed respectu creaturarum est ad
utrumlibet, et ex necessitate suppositionis, q.
19. 3. o. et 7 ad 4. et 10. c. et q. z3. 6 ad 3. et
q. 41.2 ad 3. et q. 46. 1.2. c. et in. q. 46. 1.2. c.
• 138. Voluntas Dei est perfecta per se, non au­
tem per aliud. 1. q. 14. 2 ad 3. et 4. o.
139. Primum objectum voluntatis Dei est ejus
essentia. I. q. 19. 1 ad 3. £t 2. o. et 3. c. et 4 ad 3.
140. Finis naturalis voluntatis Dei est bonitas
ejus, quam non potest non velle, i. q. 19. 1 ad 1.
et 3d 3.
141. Error reducentium omnia in simplicem
Dei voluntatem. I. q. 19. 5 ad 2. et ad 3. et q.23.
5. c.
142. Deus non vult omne bonum, licet neces­
sario sciat omne verum. L q. 19. 3 ad 6. et 6 ad 2.
143. Voluntas Dei est causa rerum, i. q. 19. 4.
o. et q. 20. 2. c. et q. 25. 5. c. et q. 45. 6. c. et q.
46. 1. c. et 1 2. et q. 110. 1. c. et in. q. 86. 2. c.
144. Voluntas Dei non aufert contingentiam a
rebus, sed eam quibusdam imponit, et quibusdam
necessitatem, i. q. 19. 8. o. et 1 2. et q. 10. 4. o.
145. Ratio aliqua est voluntatis Dei. L q. 19.
5. o.
146. Nihil est causa voluntatis Dei, nisi sua
bonitas. L q. 19. 5. o.
147. Ratio aliqua est voluntatis Dei, non ex
parte ejus, sed ex parte voliti propter aliud, i.
q. 19. 5. o. et q. 23. 5. c.
148. Voluntas Dei est omnino immutabilis, li­
cet effectus ejus mutentur, j. q. 19. 3. 7. o. et
q. 23. o, c. et ni. q. 46. 2. c.
149. Voluntas Dei non movetur proprie, sed
metaphorice, a sola bonitate sua. i. q. 19. 1 ad 3.
et 2 ad 2. et q. 105. 2 ad 2.
150. Voluntas Dei duplex, s. antecedens, id est,
respectu voliti absolute; et consequens, id est,
respectu voliti cum conditionibus ejus. L q. 19.
6 ad 1. et q. 23. 4 ad 3.
151. Nihil fit contra voluntatem Dei conse­
quentem, sed præter eam, et contra voluntatem
ejus antecedentam. i. q. 19. 6. o.
152. Omne quod est præter, vel contra volun­
tatem Dei antecedentem, obsequitur et servit
voluntati ejus consequenti, i. q. 19. 6. o.
153. Voluntas Dei duplex, s. beneplaciti, et si­
gni. Quæ signa sunt quinque, s. prohibitio, præ-

— 147 —

Deus

INDEX III

cepium, consilium, operatio et permissio, i. q. 19.
11. 12. o. et q. 23. 5. c.
154. Voluntas signi in Deo dicitur tantum me­
taphorice, sed voluntas beneplaciti dicitur pro­
prie. i. q. 19. 11. c.
155. Voluntas Dei semper et infalllbiliter Im­
pletur. !. q. 19. 6. c.
156. Impossibile est praescientiam Dei falli, et
ejus voluntatem et dispositionem cassari, i. q.
46. 2. c.
157. Deus vult alia a se. 1. q. 19. 2. o.
158. Solus Deus nihil extra se vult, nisi ratione
suæ bonitatis, n. q. 59. 2. c.
159. Deus uno actu vult se, et omnia alia quæ
vult. 1. q. 19. 2 ad 4. et 5. c. et q. 27. 5 ad 3. et
q. 41. 6. c.
160. Quicquid Deus vult, vult sub ratione bo­
nitatis communis, quod est sua bonitas, quæ est
bonum totius universi. 1 2. et q. 19. 10. c.
f161.
' Multitudo
......... volitorum non repugnat sim­
plicitati Dei. ii. q. 19. 2 ad 4.
162. Deus tripliciter vult omnes homines salvos fieri, s. vel ut sit ibi distributio accommoda,
vel ut fiat distributio pro generibus singulorum
et non pro singulis generum, vel voluntate an­
tecedente, et non voluntate consequente, i. q. 19.
6 ad L et q. 23. 4 ad 3.
163. Deus non potest velle malum culpæ; sed
malum pœnæ, per accidens tantum, i. q. 19. 9.
o. et 10 ad 1. et ad 2. et q.22.3 ad 3. et q. 48. 6. c.
et 1 2. q. 39. 2 ad 3. et q. 79. 4 ad 2.
164. Mala culpæ fiunt Deo non volente, nec
nolente, sed permittente, i. q. 19. 9 ad 3. et 1 2.
q. 39. 2 ad 3.
165. Voluntas creatura* movetur a solo Deo, ut
a principio intrinseco, i. q. 57. 4. c. fi. et q. 105.
4.0. etq. 106. 2. c. et q. 111.2.0. et 1 2. q. 6. 4
ad 1. et q. 9. 6. o. et q. 80. 1. o. et 3. c. fi. et
q. 111. 4/c. et m. q. 18. 1 ad 1.
166. Omnis motus, tam voluntatis quam na­
turæ, procedit a Deo, sicut a primo movente.
1 2. q. 6. 1 ad 3. et q. 9. 4 ad 1. et 6. c. et q. 55. ;
4 ad 6. et q. 80. 1 ad 3. et q. 109. 1. 9. c. et 2 2.
q. 104. 4. c.
167. Deus movet hominem ad agendum tripli­
citer, s. proponendo appetibile, et mutando cor­
pus, et movendo voluntatem. 1 2. q. 6. I ad 3.
168. Motus voluntatis hominis disponuntur
immediate a Deo, intellectus autem mediantibus
angelis, corporalia vero interiora et exteriora
ejus, mediantibus angelis et cælis, ut multifor­
mia, mutabilia et defectibilia ab oppositis, i.
q. 79. 4. c. et q. 113. 1. c. et q. 115. 3. c. et 4 ad 2.
et I 2. q. 9. 5 ad 1.
169. Solus Deus imprimere in voluntatem po­
test. i. q. 105. 4. c. et q. 106. 2. c. et q. 115. 4. o.
etq. 116. l.c. fi. et 1 2. q. 75. 3. c. etq. 80. l.o.
et 3 ad 1. et 2 2. q. 172. 2 ad 1.
170. Solus Deus implet voluntatem, quia solus
Deus movet eam sufficienter, ut objectum, i.
q. 105. 4. c. et q. 106. 2: c. et q. 111.2. c. et 1 2.
q. 2. 7. 8. c. et q. 3. 1. c.
171. Voluntas creaturæ potest conformari vo­
luntati Dei quadrupliciter, s. materialiter, for­
maliter, effective et finaliter. I 2. q. 19. 10. c.
co. 2.
172. Voluntas, scientia et actio creaturæ, po­
test et debet conformari voluntati scientiæ, et
actiçni Dei, secundum imitationem, non autem
secundum æquiparantiam. 1 2. q. 19. 9. ad 1.
173. Virtus et rectitudo voluntatis humanæ
principaliter consistit in hoc, quod divinæ vo­
luntati conformetur, et ejus sequatur imperium.
2 2. q. 104. 4 ad 2.
174. Conformités voluntatis humanæ-ad divi-

Deui

nam attenditur secundum voluntatem rationis.
HI. q. 18. 5. c. ad 2.
175. Ad bonitatem voluntatis humanæ requi­
ritur quod conformetur voluntati Dei. 1 2. q. 19.
9. o.
176. Quilibet homo tenetur conformare volun­
tatem suam voluntati Dei, In volito formaliter,
id est, secundum rationem communem boni, et
in modo, s. ex charltate. et effective, id est, quod
I velit id quod Deus vult eum velle, non autem
materialiter, id est, in quolibet particulari. 1 2.
q. 19. 10. o. et q. 39.2 ad 3. et 2 2. q. 104. 4 ad 3.
177. Voluntas beatorum conformatur voluntati
Dei, in quolibet volito. 1 2. q. 19. 10 ad 1.
178. Potentia proprie convenit Deo. i. q. 25.
I. o.
179. Potentia secundum propriam rationem
principii convenit Deo respectu actionum notionalium secundum quas aliqua procedunt secun­
dum rem, non autem respectu aliarum. 1. q. 41.
4 ad 3.
180. Potentia activa proprie convenit Deo, non
autem passiva, i. q. 25. 1. c. et 3 ad 1. et q. 41.
4 ad 2.
181. Potentia Dei est principium suæ actionis
secundum rationem tantum; sed est principium
realiter suorum effectuum. i’. q. 25. 1 ad 3. et
q. 41. 3 ad 4.
182. Potentia Dei est ejus essentia. I. q. 25.
1 ad 2.
183. Potentia Dei est infinita. I. q. 25. 2. o.
184. Potentia Dei duplex, s. absoluta, id est,
secundum se, et ordinata, id est, cum praescien­
tia et voluntate. 1. q. 25. 5 ad 1.
185. Potentia Dei non est ad malum, quia est
sua bonitas. 1 2. q. 2. 4 ad 1.
186. Circa potentiam Dei fuit duplex error, $.
quod Deus agit ex necessitate naturæ, et quod
divina sapientia limitatur ad hunc ordinem re­
rum qui nunc est. I. q. 25. 5 c.
187. Potentia generandi est in Deo, i. q. 41.4.0.
188. Potentia generandi in Deo est medium in­
ter absolutum et relativum, i. q. 41. 5. o.
189. Potentia generandi in Deo significat es­
sentiam In recto et relationem in obliquo. i.
q. .41. 5. o.
190. Potentia generandi in divinis non conti­
netur sub omni potentia Dei. i. q. 42. 6 ad 3.
191. Potentia generandi in divinis sumitur tri­
pliciter, s. active, et passive, et impersonaliter.
Prima convenit soli Patri, secunda tantum Fi­
lio, sed tertia cuilibet personæ. i. q. 41. 6 ad 1.
192. Cum Pater sit principium generationis, et
Pater et Filium sint principium spirationis, in
Patre erit potentia generandi, ct in Patre et Filio
potentia spirandi, i. q. 41. 4 ad 3.
193. Eadem numero potentia generandi est in
Patre, ut generet, et in Filio ut generetur, t
q. 41. 6 ad 1. et q. 42. 6 ad 3.
194. Deus est omnipotens, i. q. 25. 3. o. et m.
q. 13. 1. c.
195. Deus potest facere quicquid non implicat
contradictionem, i. q. 7. 2 ad 1. et q. 25, 3. 4. o.
et m, q. 13. 1. c.
196. Deus dispensare non potest ut homini
liceat non subdi ordini ejus, etiam in iis secun­
dum quæ homines ad invicem ordinantur. 1 2.
q. 100. 8 ad 2.
197. 'Deus potest disponere, agendo præter or­
dinem suæ providentiæ, quoad res subjectas or- .
dini, non autem quoad rationem ordinis quæ est
in Deo. i. q. 105. 6. c.
198. Divina potentia non est ita ordini ejus
____ quin possit |
____ __________
alligata,
quandoque
præter __
ordinem
causarum* secundarum aliquid agere' cum sibi

INDEX III

Dcus

placuerit, ut patet In operibus miraculosls. i.
q. 25. 5. c.
199. Deus non poteat facere duo lontrarla, vel
privationem et habitum, vel alia opposita esse
simul In eodem. 1. q. 105. 2. 6. c. et 1 2. q. 51.
4. c.
200. Deus non potest aliquid facere quod non
sit conveniens sapientiæ et bonitati ejus. i. q. 21.
4. c.
201. Deus potest facere quicquid oliin fecit,
nisi sit Impossibile, ratione prætcriti. i. q. 25.
4 nd 2.
202. Deus potest reparare virginitatem perditam. i. q. 25. 4 ad 3.
203. Deus potest facere quæ non facit, et di­
mittere quæ facit, i. q. 25. 5. o. et m. q. 1.
3 ad 3.
204. Solus Deus potest mutare formam in for­
mam, et materiam in materiam, et totum in to­
tum. in. q. 75. 4. c. ad 3.
205. Deus potest transmutare omnem materiam
in quamcumque formam, m. q. 28. 1 ad 5.
206. Deus potest immediate movere materiam
ad formam, et omne corpus ad locum, et intelle­
ctum, et voluntatem, interius eam inclinando, i.
q. 105. 1. 2. 3. 4. o. et 110. 2. c.
207. Deus non potest facere materiam esse sine
forma. 1. q. 66. 1. o.
208. Deus potest facere raritatem et densita­
tem esse sine materia, m. q. 77. 2 ad 3. et 7 ad
1. et ad 2.
209. Deus potest facere angelum non esse. I.
q. 9. 2. c. et q. 10. 5. c. ad 3. et 2 2. q. 1.
1 ad 7.
210. Deus potest immediate movere quodlibet
corpus, quacumque mutatione possibili cuicum­
que creaturæ. i. q. 105. 1. 6. c.
211. Deus potest immediate facere omnem ef­
fectum cujuscumque agentis, sine eo, r. q. 105. 2.
6. c. et 1 2. q. 51. 4. c. et m. q. 77. 1. c.
212. Nullius rei virtus posset aliquid, nisi per
virtutem Dei, a quo est omnis virtus, et virtutis
conservatio, et ordo ad effectum. 1 2. q. 109. 1. c.
213. Hoc quod Deus in omnibus operatur se­
cundum modum eorum, non excludit quin Deus
quædam operetur, quæ natura operari non potest.
I 2. q. 51. 4 ad 2.
214. Nihil prohibet esse aliquid in potentia di- :
vina, quod non vult, et quod non continetur sub
ordine quem statuit rebus, i. q. 25. 5. ad 1.
215. Solus Deus potest facere præter ordinem
et cursum totius naturæ i. q. 105. 6. o. et q. 106.
3. c. et hi. q. 43. 2. c.
216. Quicquid potest inteiligi esse sine alio,
Deus potest facere esse sine eo, non autem si
posset inteiligi, alio non intellecto, ut ens sine
bono. 1 2. q. 110. 4 ad 4.
217. Deus potest facere universum, et quam­
libet creaturam meliorem quam fecerit. 1. q. 25.
ad 3. 6. o.
218. Qualibet re creata, Deus potest facere
aliam meliorem, bonitate assentiali et acciden­
tali. i. q. 25. 5 ad 3. et 6. o.
219. Deus potest facere aliquid melius huma­
nitate Christi, matre ejus, beatitudine et gratia,
secundum se, non autem ut relata ad Deum. i.
q.25. 6 ad 4. et m. q. 7. 12 ad 2. et q. 10. 4 ad 3.
220. Deus non potest peccare, i. q. 25. 3 ad 2.
et q. 63. 1. c. et 2 2. q. 6. 2. c. ad 2.
221.Deus si vellet, posset prava agere, et
peccare. Et istius conditionalis, Socrates potest
currere, si vult, antecedens est possibile; et
ideo sequitur possibilitas consequentis. Sed in
hac conditionali, Deus potest peccare, si vult,
antecedens est impossibile. Non enim potest

Deus velle malum. Et ideo non est simile, i.
q. 25. 3 ad 2.
222. Deus est causa peccati. 1 2. q. 79. o. et
q. 80. l.c.
223. Deus est causa mali pœnæ per accidens
tantum, mali autem culpæ, nullo modo est causa,
i. q. 48. 6. c. et q. 49. 2. o. et q. 63. 5. c. fi. et 1 2.
q. 87. 1 ad 2. et 2 2. q. 19. 1 ad 3. et q. 24. 10. c.
224. Deus est causa excæcationis et obduratio­
nis per accidens tantum, scilicet subtrahendo
gratiam. I. q. 23. 3 ad 2. et 1 2. q. 79. 3. o. et 2 2.
q. 15. 1. o.
225. Deus per se inclinat ad bonum, dando
gratiam et virtutes, et directe ordinando ad bo­
num, sed inclinat ad malum per accidens tantum,
scilicet non dando gratiam. 1 2. q. 79. I ad 1.
226. Deus est causa productiva cujuslibet rei.
i. q. 22. 2. c. et q. 44. o. et q. 45. 2. c. et q. 55.
1 ad 3. et q. 57. 2. c. fi. et q. 61. 1. o. et q. 65.
1. o, et 3. c. et q. 75. 5 ad 1. et q. 79. 2. c. et
1. o. et 3. c. et q. 75. 5 ad 1. et q. 79. 2, c. et
q. 103. 5. 7. c. et 1 2. q. 79. 2. c. et q. 93. 1. o.
227. Deus est causa omnium efficiens, exem­
plaris et finalis, i. q. 44. 1.2. 3. o. et q. 65. 2. o.
et q. 103. 2. c. et 5. c. et q. 105. 5. c. et 1 2. q.
I 79. 2. c.
I 228. Deus est causa omnis motus, tam volun­
tatis quam naturæ. 1 2. q. 6. 1 ad 5.
229. Deus immediate producit omnia, i. q. 65.
3. o. et m. q. 6. 1 ad 1.
230. Deus agit mediantibus aliis causis, non ex
insufficientia ejus, sed ut dignitatem causandi
communicet creaturis, i. q. 22. 3. c. et 8 ad 2. et
q. 103. 6. c. ad 2. et q. 106. 4. c.
231. Bonitas, liberalitas, justitia et misericordia
Dei differenter producunt res. i. q. 21. 3. c.
232. Deus produxit creaturas, non ex necessi­
tate. i. q. 19. 4. o. et q. 25. 5. o. et q. 28. 1 ad 3.
et q. 32. 1 ad 3. et q. 45. 6. c. et q. 50. 1. c. et
q. 61.2 ad 1. et q. 104. 3. o. et q. 105. 1 ad 2. et
1 2. q. 66. I ad 3. et q. 109. 1. c. et m. q. 50.2 ad 3.
233. Deus in productione rerum finem ali­
quem intendit, s. divinam bonitatem, i. q. 25. 5. c.
DEVOTIO - 1. est spiritualis actus voluntatis,
prompte tradendi se ad famulatum Dei. 2 2.
q. 82. 1. o. et 2. c. et q. 83. 3 ad 1.
2. Devotio est principalis actus religionis vir­
tutis. 2 2. q. 82. 2. o. et q. 83. 3 ad 1. et 15.
c. et q. 104, 3 ad 1.
3. Devotio est pinguedo animæ causata a
charitate, et conservans eam. 2 2. q. 82. 2 ad 2.
et 3. c.
4. Causa devotionis triplex, s. extrinseca et
principalis, id est, Deus; et intrinseca duplex, s.
contemplatio bonitatis Dei; et beneficiorum ejus,
et consideratio propriorum defectuum excludens
præsumptionem. 2 2. q. 82. 3. o. et 4. c.
5. Consideratio eorum quæ sunt apta excitare
dilectionem Dei; causât devotionem, sed consi­
deratio distrahentium mentem a divinis impedit
eam. 2 2. q. 82. 3 ad 2.
6. Ea quæ pertinent ad humanitatem Christi
maxime excitant devotionem manuducendo,
licet devotio sit circa ea quæ sunt divinitatis,
vel etiam utrumque. 2 2. q. 82. 3 ad 1.
7. Dovotio primo et per se causât delectatio­
nem et lætitiam; secundario autem et per acci­
dens, causât tristitiam. 2 2. q. 82. 4. o.
8. Qui semel orat devote, remanet devotior per
plures dies. 2 2. q. 82. 14 ad 4. et q. 171. 2
ad 2.
9. Mens semel ad devotionem excitata, facilius
postea ad devotionem pristinam revocatur;
ideo ad hoc orationes crebræ sunt necessarke.
2 2. q. 171. 2 ad 2.

149 —

— 148 —

κ·

Devotio

Dextrum

INDEX III

Differentia

10. Devotio ad sanctos non terminatur ad
6. Divers® res diversimode profuerunt in ope­
eos, sed transit in Deum; devotio vero ad domi­ ribus septem dierum, i. q. 73. I ad 3. et q. 00.
nos temporales, est alterius rationis. 2 2. q. 82. 4. o. et q. 91.2 ad 4. et q, 92. 4. ad 3. et q. 118.
2 ad 2.
3 ad I.
11. Devotio abundat in simplicibus mulieri­
7. Dies primi, s. creationis, a luce in noctem
bus propter humilitatem elationem comprimendo, computantur propter futurum hominis lapsum,
sed scientia, et qualibet perfectio subjecta Deo sed e converso triduum Christi In sepulchre,
auget devotionem. 2 2. q, 82. 3 ad 3.
propter reparationem hominis, m, q. 51. 4 ad I,
DEXTRUM et sinistrum, et aliæ differentiæ I et q. 53. 2 ad 3.
situs sunt in Inanimatis quoad nos tantum; in ί 8. Prima dies dicitur habuisse vespere et non
animatis vero sunt secundum se. i. q. 13. 7. c. I mane. i. q. 63. 6 ad 4.
DIABOLUS dicitur esse Deus hujus sæculi non ;
9. Dies dominicus succedit sabbato ex statuto
creatione, sed quia saeculariter viventes ei ser­ i Ecclesiæ, et consuetudine Christianorum tantum;
viunt, eo modo loquendi quo Apostolus loquitur Ideo observatio ejus non est sic arcta, nec figudicens, quorum Deus venter est. i. q. 65. 1. c. fi. rails, sicut sabbatum, quia veritas etiam in mo­
et q. 114. ad 2 et 1 2. q. 1. 5. c.
dico prætermitti non debet, i. q. 103. 3 ad 4.
DIACONUS - 1. non est proprius minister ali­ et 2 2. q. 122. 4 ad 4.
cuius sacramenti, m. q. 67. 1. o.
IO. Dies in qua res creatæ sunt, s. prima, non
2. Diaconus est proprius dispensator sangui­ debuit benedici, seu sanctificari, i. q. 73. 3
nis Christi, non autem corporis Christi, nisi de ad 2.
licentia epl
I
11. De secunda die non dicitur, vidit Deus,
tate. m. q
pluribus rationibus, s. vel quia quod ponitur in
3. Diacono non licet tangere corpus Christi, tertia die, refertur etiam ad secundam; vel quia
quia non habet manus consecratas, in. q. 82.3. o. est de iis quæ non sunt manifesta populo; vel
4. Ad diaconum pertinet assistere et ministrare quia per firmamentum simpliciter intelligitur
majoribus sacerdotibus, in omnibus agendis, aer nebulosus qui non est de partibus principa­
circa sacramenta Ecclesiæ. MI. q. 67. 1. c. et libus mundi; vel esset mystice ex parte numeri,
q. 71. 4. c.
quia dualitas ab unitate recedit, i. q. 3. 7
5. Ad diaconum pertinet purgare tantum, Id ad 3.
est, ejicere immundos, et disponere fideles per
12. In tertia die informitas terræ removetur
admonitiones. Sed ad sacerdotes pertinet etiam secundum Augustinum. 1. q. 69. 1.2. c. prine,
illuminare, id est tradere sacramenta, ad epi13. Die quarta producuntur luminaria quæ
moventur in cælo, ad ornatum ipsius, i. q. 70.
1. c.
DIALECTICA scientia est tantum una in spe­
14. Die quinta producuntur aves et pisces, ad
culabilibus; demonstrative vero sunt plures. 1 2. ornatum medii elementi, qui habent motum in
q. 57. 6 ad 3. et 2 2. q. 51. 4 ad 2.
aere et aqua, quæ pro uno elemento accipiuntur,
DICERE. -1. proprie importat principaliter re­ i. q. 70. 1. c. et q. 71. o.
spectum ad Verbum, secundario autem ad rem
15. Die sexta producuntur animalia, quæ ha­
intellectam, ideo in divinis convenit tantum bent motum in terra, ad ornatum ipsius, i. q. 70.
Patri. L q. 34. 1 ad 3. et m. q. 39. 8 ad 2.
1. c. et q. 72. o.
2. Dicere se habet tripliciter ad illud quod
16. Dies septima debuit benedici et sanctificari,
dicitur, s. enuntiative, causative seu imperative i. q. 73. 3. o.
et operative. 2 2. q. 76. 1. c.
17. Diei septimæ convenit completio operum
3. Dicere Dei sumitur dupliciter, s. pro forma­ Del, et requies ejus. i. q. 73. 1. 2. o.
tione Verbi, et pro expressione ejus; primum
DIFFERENTIA - 1. est nobilior genere, sicut
est ætemum, non autem secundum. i. q. 31. determinatum indeterminato, et proprium com­
1 ad 3. et q. 47. 1. c. fi. et q. 65.4. c. fi. et q. muni, non autem sicut alia natura, i. q. 50. 4.
67. 4. c. ad 2. et q. 74. 3 ad 1. et ad 3. et ad 5. ad 1. et q. 75. 7 ad 2.
4. Per hoc quod dicitur in Scriptura, dixit
2. Differentia complet essentiam generis. 1 2.
Deus, importatur divinum Imperium, secundum q. 67. 5. c.
Basilium, prius autem oportuit produci creatu­
3. Differentia et genus secundum consideratio­
ram quæ obediret, quam fieri mentionem de di­ nem realem et metaphysicalem fundantur super
vino imperio. 1. q. 74. 4 ad 1.
diversas naturas necessario, non autem logice,
DICI ut Verbum convenit tantum Filio in di­ i. q. 50. 2 ad 1.
vinis, sed dici ut res, convenit singulis personis,
4. Id a quo sumitur differentia, se habet ad
toti Trinitati, essentiæ Dei, et omni creaturæ. illud a quo sumitur genus, ut actus ad potentiam,
i. q. 34. 1 ad 3.
i. q. 5. 3. c. et q. 50. 2 ad 1.· et q. 85. 3 ad 4.
DIES. - 1. dicitur dupliciter, s. naturalis conti- i et 5 ad 3. et 1 2. q. 67. 5. c.
nens viginti quatuor horas; et artificialis, s. a 1
5. Differentia completiva speciei sumitur a for­
claritate solis, iih q. 53. 2 ad 3.
ma; genus a materia communi, sed particulare
a materia individuali. i. q. 85. 5 ad 3.
in media nocte, non autem dies artificialis, in.
6. Differentia significat totum compositum, si­
q. 80. 8 ad 5.
cut et species, licet sumatur a parte formali, et
3. Dies naturalis non terminatur in vespere, genus a parte materiali, licet genus significet to­
sed in mane secundum Chrysostomum. i. q. 74. tum. I. q. 85. 5 ad 3. et 1 2. q. 67. 5. c.
3 ad 6.
7. Differentia est in genere tantum in potentia;
4. De operibus septem dierum, in principio ideo non participat genus, nec est de intellectu
Bibliæ. i. q. 67. usque 75. o.
ejus, nec e converso, i. q. 3. 5. c.
5. Septem dies fuerunt unum Instans secun­
8. Differentia importat distinctionem formæ. I.
dum cognitionem septem operum Dei in mente q. 31. 2 ad 2.
angeli, secundum Augustinum; licet, secundum
9. Differentia est forma generis inquantum fa­
alios, fuerint vere septem dies successive, i. q. cit ipsum esse actu, sed genus est formalius spe­
58. 6. c. et 7 ad 1. et q. 68. 1. c. et q. 69. 1. c. cie inquantum est universalius. 12
"
et q. 70. 1 ad 1. et q. 74. 1.2. o.
ad 2.

Differre

INDEX tlf

10. Remota differentia non remanet genus idem
numero. I 2. ct q. 67. 5. c.
11. Differentia formæ proveniens ex sola di­
spositione materia·, non facit dlverstitatcm se­
cundum speciem, sed tantum secundum nume­
rum. L Q- 85. 7 ad 3.
12. Differentia secundum speciem est propter
finem; sed differentia secundum numerum est
propter materiam, i. q. 62. 6 ad 3.
13. Differenti® essentiales sunt nobis ignotæ.
1. q. 29. 1 ad 3.
14. DIfferentiæ essentiales sæpe nominantur
ex accidentibus, i. q. 29. 1 ad 3. et q. 77. 1 ad 7.
et i 2. q. 49. 2 ad 3. fi.
15. Different!® per se, s. content® virtualiter
in genere, constituunt veras species ejus; non
autem differenti® extraneae, nisi improprie. 1 2.
q. 18. 7. c, et q. 35. 8. c.
16. Differentiæ quæ consequuntur diversita­
tem specierum, possunt esse in rebus ejusdem
speciei, non autem differentiæ quæ constituunt
species 1 2. q. 72. 5. c.
17. Divisio generis in species non est semper
per veras differentias. 1 2. q. 49. 2 ad 3.
18. Differentia triplex inter homines, secun­
dum habitus et actus animæ rationalis, s. secun­
dum diversas gratias gratis datas, secundum du­
plicem vitam, contemplativam et activam, et se­
cundum diversos status et officia. 2 2. q. 171.
principio.
19. Differentia informis esse non potest, nisi
secundum quod una est perfectior alia. i. q. 31.

DIFFERRE - 1. proprie est semper per aliud
et est per relativum ; sed diversum est absolutum,
et seipso, vel alio, ideo omne differens est diver­
sum, et non e converso, i. q. 3. 8 ad 3. et q. 90.
1 ad 3.
2. Simplicia seu prima non proprie differunt,
s. per aliud sicut composita seu secunda; sed
sunt diversa, s. seipsis tantum. I. q. 3. 8 ad 3.
et q. 90. 1 ad 3.
3. Differre specie contingit dupliciter, s. in
diversis speciebus completis, vel secondum di­
versos gradus in generatione ejusdem speciei.
4. Propter divinam simplicitatem consideratur
duplex, realis identitas in divinis, eorum qu®
differunt in rebus creatis, i. q. 40. 1 ad 1.
DIFFICILE - 1. est id quod transcendit po­
tentiam secundum naturam, vel propter impedi­
mentum. i. q. 62. 2 ad 2. et 4 ad 1.
2. Difficultas operandi duplex, s. ex magnitu­
dine operis, vel ex defectu voluntatis; prima au­
get meritum, secunda vero minuit illud. 1 2.
q. 114. 4 ad 2. et 2 2. q. 155. 4 ad 2.
3. Ratio virtutis magis consistit in bono quam
in difficili; ideo magnitudo ejus magis mensu­
randa est secundum rationem boni quam secun­
dum rationem difficilis. 2 2. q. 123. 12 ad 2. et
q. 137. 1 ad 1. fi. et q. 141. 8 ad 2.
4. Opera virtutum sunt difficilia. 1 2a. q. 107.
4. c.
5. Opus virtutis habet duplicem difficultatem,
s. ex specie actus, ut in fortitudine et temperan­
tia et ex diuturnitate, ut in perseverantia. 2 2.
q. 137. 1. c.
6. Difficultas in actibus virtutum duplex, s. in
inveniendo medium rationis et in refrenando
passiones; tantum prima est in virtutibus intel­
lectualibus et in justitia; secunda vero in aliis.
2 2. q. 129. 2. c.
7. Ubi est specialis difficultas, ibi requiritur
specialis virtus. 2 2, q, 137. 1. c.
8. Difficultas duplex circa actus virtutum ha-

Disciplina

bentlum materiam exteriorem, s. propter exces­
sum passionum principaliter, vel principaliter
propter magnitudinem objecti; in prima sufficit
una virtus, sed In secunda requiruntur duæ. 2 2.
q, 129. 2. c. et q. 134. 3 ad 1.
9. Difficultas vitandi peccatum duplex, s. pro­
pter vehementiam passionis, ut ira; vel propter
latentlam, ut superbia. 2 2. q. 162. 6 ad 1.
DIFFINITIO - 1. non potest esse falsa nisi per
accidens, s. ratione duplicis compositionis, i. q. 57.
3. c. et q. 58. 5. c. et q. 85. 6. c.
2. poctores et philosophi negligunt modum
diffinitionis; et tangentes principia prætermittunt formam syllogismi, ponentes ea ex quibus
syllogismus formari potest. 2 2, q. 4. 1. c.
3. Cum demonstratur causa per effectum, ne·
cesse est uti effectu, loco diffinitionis causæ, i.
q. 1. 7 ad 1. et q. 2. 2 ad 2.
4. Unius rei est tantum una diffinitio perfectis­
sima, s. per omnes causas; sed sunt plures per
diversas causas, vel proprietates. 1 2. q. 55.
4. c.
5. Unumquodque diffinitur et denominatur se­
cundum illud quod convenit ei primo et per se;
non autem per illud quod convenit ei per aliud,
m. q. 60. 4 ad 1.
6. Materia communis ponitur in diffinitione
speciei, non autem materia individualis. i. q. 29.
2 ad 3. et q. 75. 4. c. et q. 85. 1 ad 2.
7. Diffinitio naturalium significat formam et
materiam, i. q. 29. 2 ad 3. et q. 75. 4. c. et q. 85.
1 ad 2.
8. Nomina intentionum quandoque ponuntur
in diffinitione rerum, quando nomina non sunt
imposita rebus, ut in diffinitione personæ. i.
q. 29. 1 ad 3.
9. Singulare non diffinitur, i. q. 29. I ad 1.
10. Nomen pertinens ad communem rationem
singularitatis diffiniri potest, ut persona et hujus­
modi. I. q. 29. 1 ad 1.
11. Diffinitio et scientia sunt tantum entium,
non secundum modum rei, sed secundum mo­
dum intellectus, i. q. 44. 3 ad 3.
12. Partes rei vel diffinitionis sunt prius notas
quam totum vel diffinitum, sed ut partes, est e
converso, i. q. 85. 2 ad 2. et ad 3.
DIGESTIO est completio a calore naturali, m.
q. 74. 5 ad 3.
DIGNITAS est de absolutis; ideo est eadem in
Patre et Filio, i. q. 42. 4 ad 2.
DILIGENTIA idem est quod sollicitudo, ideo
requiritur in omni virtute, sicut etiam sollici­
tudo. 2 2. q. 54. 1 ad 1.
DILUCULUM potest dici pars diei et noctis. 1Π.
q. 51. 4 ad 3.
DIMENSIO. - 1. Situs est de ratione quanti­
tatis dimensivæ. ni. q. 77. 2. c.
2. Additio quantitatis non tollit essentiam di­
mensionis. in. q. 77. 8 ad 4.
3. Dimensio corrumpitur tripliciter, s. per ad­
ditionem, divisionem et diminutionem. hi. q. 77.
4. o.
4. Quantitas dimensiva est aliquorum duplici­
ter, s. per se, et per accidens, vel proprie et similitudinarie: primo modo convenit corporibus,
sed secundo modo convenit etiam aliis. 1. q. 3.
1 ad 1. et ad 3.
DIONYSIUS dicit in quadam epistola super
Joannem, quod Christus operabatur divinitus ea
quæ sunt hominis; et hoc monstrat virgo supematuraliter concipiens; et aqua instabilis, terreno­
rum peduin sustinens gravitatem, ni. q. 28. 2 ad
3. fi. et q. 4. 5. 2. c.
DISCIPLINA est pars potentialis justitiæ, con­
tenta sub humanitate. 2 2. q. 80 ad 3.

— 151 —

Discordia

INDEX III

Disputatio

DISCORDIA - 1. importat disgregatlonem
quamdam voluntatum, in diversa. 2 2. q. 37. I.
c. ad 3.
2. Discordia per se. i. ex intentione deliberata
dissentiendi a bono Dei vel proximi, est pecca­
tum mortale, non autem si per accidens. 2 2.
q. 37. 1. o. et q. 42. 2 ad 2.
3. Discordia principaliter oritur ex inani glo­
ria, secundario autem ex invidia
et q. 38. 2. c. et q. 132. 5. o.
DISPENSATIO - 1. importat commensu ratam
distributionem, vel applicationem alicujus com­
munis ad singula. 1 2. q. 97. 4. c. et 2 2. q. 88.
10. c.
2. Nunquam dispensandum est in præjudicium
boni communis. 1 S· q. 97. 4 ad 1. et q. 100. 8. c.
3. Omnis dispensatio a prælato debet fieri ad
honorem Christi, vel ad utilitatem Ecclesiæ. 2 2.
q. 88. 12. c.
4. Infidelis est qui dispensat non habens in­
tentionem ad bonum commune; imprudens au­
tem, non habens rationem dispensandi. 1 2. q.
97. 4. c.
5. Dispensatio non potest fieri contra præcepta
juris naturalis communia; sed tantum contra ea
quæ sunt quasi conclusiones eorum. 1 2. q. 97.
4 ad 3. et 2 2. q. 147. 4 ad 1.
6. Solus Deus potest dispensare in præceptis
divinis, non autem papa. 1 2. q. 94. 5 ad 2. et
q. 97. 3 ad 1. et 4 ad 3. et q. 100. 8. o. et 2 2.
q. 89. 9 ad 1.
7. Omnia præcepta Decalogi sunt omnino indispensabilia, etiam a Deo. 1 2. q. 99. 5. c. et
q. 100. 8 ad 2.
8. Præcepta continentia intentionem legislato­
ris, s. conservationem boni communis, vel ordi­
nem justitiæ et virtutis, ut omnia præcepta De­
calogi, sunt omnino indispensabilia. 1 2. q. 100.
8. o.
9. Cum dispensatur in aliqua lege humana, non
fit ut legi humanæ non obediatur, quod esset

speciem, id est habitus; sed dispositio tertio
modo fit habitu: non autem secundo modo. 1 2.
q. 49. 1 ad 3* et 2 ad 3. et 4. c. et q,
. 48.
_.r 4, ad
_ 4.J.
6.
5. Dispositio duplex, s. dispositio removens, et
dispo:
14;
-----‘1 ~
1
dispositio
perficiens.
2. q. ------88. 3. c.
o.’ Dispositio duplex,
duplex s. rnateriæ et agentis;
b.'
prima est tantum entium: secunda vero est etiam
prædestinatio i. q. 23. 2 ad 3.
non entium, ut prædestinatio.
7. Dispositio dupliciter se habet ad id ad quod
disponit, s. ut via ad perfectionem, et ut effectus;
secundo modo manet cum perfectione, non autem
primo modo. in. q. 9. 3 ad 2.
8. Dispositio tripliciter se habet ad id ad quod
disponit, s. ut idem in eodem; in eodem ut non
idem, et ut nec idem nec in eodem. 1 2. q. 74.
4 ad 3.
9. Dispositio quæ dividitur contra habitum, ut
imperfectum contra perfectum in eadenf specie,
fit habitus; non autem quæ dividitur contra ha­
bitum, ut diversa species. 1 2. q. 49. 2 ad 3. et
q. 88. 4 ad 4.
10. Omne subjectum dispositionis vel habitus
requirit tria, s. compositionem subjecti, ex actu
et potentia; indeterminationem ad multa, et con­
cursum plurium accidentium. 1 2. q. 49. 4. o.
11. Nulla dispositio vel habitus ad operationes
est principaliter in corpore, sed tantum disposi­
tio ad formam, non autem habitus proprie. 1 2.
q. 50. 1. o. et 2. c.
12. Difficile mobile diversificat habitum a di­
spositione, non autem ab aliis speciebus qualita­
tis. 1 2. q. 49. 2 ad 3.
13. Habitus vel dispositio non est in Deo nec
in angelis, nec in cælis, nec in elementis. 1 2.
q. 49. 4. c.
14. Ejusdem est disponere ad finem, et ad
finem perducere, vel per se, vel per suos subditos.
1 2. q. 98. 2. 3. c.
15. Dispositio eorum quæ sunt ad finem atten­
ditur, secundum rationem finis. 1 2. principio, et
g. 95. 3. c. et q. 102. 1. c. et 2 2. q. 33. 2.

2 2. q. 88. 10 ad 2.
10. Facfllus dispensatur in gradibus prohibitis
consanguinitatis et affinitatis, circa personas ex­
cellentes, sine acceptione personarum propter
pacem communem. 1 2. q. 97. 4 ad 2. et 2 2.
q. 63. 2 ad 2.
11. In publica lege humana nullus potest di­
spensare, nisi ille a quo lex habet auctoritatem,
vel cui ille commiserit. 1 2. q. 97. 4 ad 3.
12. Inferior potest dispensare in præceptis su­
perioris, quando sibi permittitur a superiori, non
autem aliter. 1 2. q. 97. 4 ad 3.
13. Rectores multitudinispo:ssunt dispensare in
legibus humanis quando deficiunt in aliquo casu,
vel necessitas imminet; vel quando non expe­
diunt alicuipersonæ. 1 2. q. 9t>. 6. c. et q. 97. 4.
8. c.
c.et
8 10. c. ad 2. et q. 89.
o. et q. 100. o.
et 2 2. q. 8b.
9. o. et q. 147. 4.
' c. ad 1
DISPOSITIO 1. semper importat ordinem habent is p artes. 1 2. q. 49. 1 ad 3. et 2 ad 1.
2. Dispositio potest dici tam ratio ordinis re
rum in finem, quam ratio ordinis partium in
totum; providentia vero, primum tantum, i.
q. 22. 1. c. fi.
3. Dispositio sumitur dupliciter, s. pro genere
habitus, et ut dividitur contra habitum; et hoc
dupliciter, s. vel diversæ species; vel ut im­
perfectum contra perfectum, in eadem specie.
1 2. o. 49.2 ad 3.
4. Dispositio triplex, s. vel secundum locum, i.
prædicamentum situs; vel secundum potentiam,
id est, præparatio ad habitum; vel secundum

16. Omne quod elevatur ad formam altiorem
sua natura, requirit dispositionem supra natu­
ram suam. i. q. 12. 5. c.
17. Quilibet artifex etiam artifex divinus inten­
dit operi suo inducere dispositionem optimam
respectu sui finis; non autem optimam simpli­
citer. i. q. 47. 2 ad 1. et q. 91. 3. c.
18. Dispositio patientis est in eodem subjecto
cum forma ad quam disponit, non autem dispo­
sitio agentis. 1 2. q. 74. 4 ad 3.
19. Forma non necessario consequitur dispo­
sitionem, nisi per virtutem agentis, quod causal
dispositionem. 1 2. q. 112. 3 ad 3.
20. Dispositio sequitur naturaliter formam et
perfectionem, ad quam disponit, licet præcedat
eam via generationis, m. q. 7. 13 ad 2.
21. Prima dispositio rnateriæ est quantitas dimensiva. m. q. 77. 2. c.
22. Dispositio materialis non est causa simpli­
citer, sed secundum quid. 2 2. q. 27. 3. c.
23. Forma semper est in materia disposita,
non quidem respectu primi effectus formæ, sci­
licet esse actu, sed respectu effectuum posterio­
rum. i. q. 76. 6 ad 1. ·
24 Dispositio est in eodem subjecto cum eo
ad quod disponit propinque, m. q. 63. 4 ad 1.
25. Dispositio subjecti est prior naturaliter su­
sceptione formæ; sed est posterior actione agen­
tis. 1 2. q. 113. 8 ad 2.
26. Omnis dispositio inordinata habet unitatem
specificam a sua causa, sed unitatem numeralem
habet a suo subjecto. 1 2. q. 82. 2. d.
DISPUTATIO. - 1. Contentio in disputatione

Dissensio

INDEX III

importat quamdam acrimoniam locutionis. 2 2.
q. 38. 1. c.
2. Disputatio cum infideli intentione confu­
tandi errores, vel causa exercitii, est laudabilis;
sed absint rudes, nisi ab infidelibus tententur.
2 2. q. 10. 7. o.
DISSENSIO duplex, s. ad se et ad alterum, et
utraque opponitur paci, sed tantum secunda
opponitur concordia·. 2 2. q. 29. I ad 3.
DISTANTIA - 1. et propinquitas creatuæ ad
Deum, est similitudo vel dissimilitudo; non au­
tem secundum locum, 1. q, 8. 1 ad 3.
2. Corruptibilia plus distant a Deo quam in­
corruptibilia; ideo debilius esse recipiunt, i. q. 65.
1 ad i.
DISTINCTIO - I. duplex, s. formalis, id est
specifica, et materialis, id est numeralis, i. q. 30.
3. c. et q. 47. 1. 2. c.
2. Distinctio numeralis est propter specificam,
quia specifica est nobilior, i. q. 47. 2, c.
3. Distinctio formalis semper requirit inæqualitatem. i. q. 47. 2. c.
4. Omnia quæ dicuntur secundum ordinem ad
aliquid, distinguuntur secundum distinctionem
eorum ad quæ dicuntur. 1 2. q. 54. 2. c.
5. Prima distinctio rerum a principio fuit so­
lum a Deo, ad perfectionem universi. I. q. 47.
l.o. et 2. c. et q. 65. 3 ad 2.
6. Distinctio potentiarum non est secundum
materialem, sed secundum formalem distinctio­
nem objectorum, quæ est secundum rationem.
1. q. 59. 2 ad 2. et q. 77. 3 ad 3. et q. 80. 1 ad 2.
et 2 2. q. 17. 6 ad 1. et q. 47. 5. c.
7. Ea quæ non conveniunt in una potentia, ut
differentiæ, generalissima, et rnateriæ a se ipsis
distinguuntur, i. q. 85. 1 ad 2.
8. Omnis distinctio formalis est per aliquam
oppositionem, i. q. 36. 2. c.
9. In divinis nulla est distinctio realis, nisi
per oppositas relationes originis, i. q. 27. princi­
pio, et q. 28. 3. c. et q. 29. 4. c. et q. 30. 2. c.
et q. 32. 3. c. ad 3. et q. 36. 2. c. ad 1. et q. 40.
2. 3. o. et q. 93. 5. c.
10. Distinctio realis in personis divinis stat
cum identitate essentiae, i. q. 39. 1. o.
11. Distinctio in divinis personis non est per
divisionem alicujus communis, quia essentia
communis remanet indivisa; sed oportet distin­
guentia constituere personas, i. q. 40. 2. 3. c.
► 12. Distinctio divinarum personarum est mi­
nima secundum quantitatem; et est maxima se­
cundum dignitatem et causalitatem. i. q. 40.
2 ad 3.
13. Proprietates in divinis determinant et di­
stinguunt personas, non autem essentiam, i. q. 40.
1 ad 2.
14. Personæ divinæ constituuntur et distingu­
untur per origines; sed primo et principalius per
relationes, i. q. 40. 2. c. fi.
15. Relatio ut relatio non constituit, nec distin­
guit personas divinas, sed ut divina, i. q. 40.

16. Remotis relationibus, personæ divinæ non
distinguerentur, i. q. 40. 3. o. et ui. q. 3. 3 ad 3.
17. Relationes divinæ distinguuntur ab invicem
realiter, re relativa, non autem re absoluta, i.
q. 28. 3. o. et q. 30. 1. c. et 2. c.
DIUTURNITAS auget amorem amici præsentis,
absentis autem diminuit. 2 2. q. 49. 2 ad 2.
DIVERSITAS. - 1. In Deo nulla est diversitas.
I. o. 31.2. c. ad 1.
i. Diversitas speciei sumitur a forma. 1 2. q. 23.
1. c. et q. 54. 1 ad 1.
3. Materia secundum se diversificat genus; sed
distinctio rnateriæ per quantitatem diversificat

Divisio

tantum individua. 1. q. 50. 4. c. et 1 2. q. 23. 1. c.
ct q. 54. 1 ad 1.
4. Diversitas rnateriæ diversificans formam diversiflcat speciem. 2 2. q. 154. I ad 1.
DIVINATIO - I. non dicitur si quis prænunciet ea quæ ex necessitate eveniunt, vel ut in
pluribus, quæ humana ratione prænosci possunt
ex causis; neque etiam si quis futura aliqua contengentia, Deo revelante cognoscat, tunc enim
non ipse divinat, i. quod divinum est facit, sed
magis quod divinum est suscipit. 2 2. q. 95. 1. c. fi.
2. Considerare hujusmodi effectus contingentes
in seipsis antequam fiant; non est alicujus di­
vini, sed est Dei proprium, qui solus in sua ætemitate videt ea quæ futura sunt quasi præsentia. 2 2. q. 95. 1. c.
3. Si quis hujusmodi futura prænunciare, aut
prænoscere quocumque modo præsumpserit, nisi
Deo revelante, manifeste usurpat sibi quod Dei
est, et ex hoc aliqui divini dicuntur. 2 2. q. 95
1. c.
4. Divini enim dicti sunt, secundum Isidorum,
quasi Deo pleni, divinitate enim se plenos si­
mulant, et astutia quadam fraudulentiæ homini­
bus futura conjectant, 2 2. q. 95. 1. c.
5. Homo habet naturalem inclinationem ad
cognoscendum futura, secundum modum huma­
num, non autem secundum indebitum divinatio­
nis modum. 2 2. q. 95. 1 ad 3.
6. Divinatio non dicitur ab ordinata partici­
patione alicujus divini, sed ab indebita usurpa­
tione ejus quod Dei est. 2 2. q. 95. 1. c. ad 1.
7. Si hujusmodi divinatio causetur ex revela­
tione dæmonum, cum quibus pacta habentur,
vel expressa, quia ad hoc invocantur, vel tacita,
quia hujusmodi divinatio extenditur ad id, ad
quod se non potest extendere, erit divinatio il­
licita et superstitiosa. 2 2. q. 95. 6. fi.
8. Divinatio igitur est indebita usurpatio prænunciandi futuros eventus. 2 2. q. 95. 1. o.
9. Divinatio semper est peccatum, quia sem­
per in malam partem accipitur, secundum Hie­
ronymum. 2 2. q. 95. 1 c. fi.
10. Omnis divinatio provenit ex operatione
dæmonum; ideo est species superstitionis.-2 2.
q. 95. 2. o. et 3. c. principio.
11. Divinatio est species curiositatis, ratione
finis; sed quoad modum operis, est species su­
perstitionis. 2 2. q. 95. 2 ad 1.
12. Genus divinationis triplex, s. necromantia,
augurium et sortileeium, quorum quodlibet mul­
tas habet species. 2 2. q. 95. 3. o.
13. Divinatio facta per invocationem dæmo­
num, per astra, somnia, auguria, vel sortes,
non est licita, sed superstitiosa. 2 2. q. 95. o. et
q. 96. 1. o.
14. Dæmones possunt divinari verum triplici­
ter, s. subtilitate naturæ, revelatione et expe­
rientia. i. q. 64. 1 ad 5. et 2 2. q. 172. 5 ad 1.
et 6. o.
DIVINUM prædicatur de essentia et de per­
sonis divinis, m. q. 16. 3 ad 3.
DIVISIO - 1. duplex, scilicet secundum quan­
titatem et secundum formam; prima est posterior
uno, secunda vero prior; ideo diffinit unitatem,
i. q. 30. 3. c.
2. Continuum mathematice dividitur in infini­
tum secundum eamdem proportionem; non au­
tem secundum eamdem quantitatem, sed per mi­
norem. i. q. 48. 4 ad 3. et 1 2. q. 85. 3. c.
3. Unumquodque potest per se dividi, secun­
dum illud quod in ejus ratione continetur, non
autem per alia. 1 2. q. 95. 4. c.
4. Res dividitur per se per id solum quod con­
venit ei secundum genus. 1 2. q. 18. 7. c.

— 153 —

I

Divitiæ

INDEX 111

Dolor

5. Partes divisionis univoce sunt coæquæ se­
DOCILITAS. - l. est aptitude bene acquirendi
cundum rationem generis» licet altera earum sit rectam opinionem ab alio, sicut solertia a selpso.
prior secundum rem; sed in analogis, una earum 2 2. q. 48. c. et q. 49. 3. o. et 4. c.
semper est prior re et ratione. 1 2. q. 61. 1 ad 1.
2. Docilitas secundum antitudlnem est a natura.
6. Omnis pluralitas sequitur aliquam divisio­ Sed ad ejus consummationem plurimum valet
nem. i. q. 30. 3. c.
studium, s. sollicite, frequenter et reverenter
7. Divisorum ex opposito aliqua sunt simul animum applicando documentis majorum, non
secundum rem, et secundum rationem, ut species negligendo ea per ignaviam, nec contemnendo
animalis, et coloris; aliqua simul secundum ra­ per superbiam. 2 2. q. 49. 3 ad 2.
tionem; sed unum est prius secundum rem. ut
DOCTOR - 1. primus et principalis doctrinæ
species numeri, figura et motus; aliqua quorum spiritualis et fidei fuit Christus, iil q. 7. 7. c,
unum est prius alio secundum rem et secundum
2. Christus fuit verissime doctor, martyr et
ratinnem, ut substantia accidente, i. q. 77. 4 ad virgo. 2 2, q. 152. 4. c.
Let 1 2.q.29.2ad L
3. Quia catholicae veritatis doctor non solum
DIVITIÆ - L duplices, s. corporales et spiri­ provectos debet instruere, sed ad eum pertinet
tualem; secundæ sunt vera, non autem primæ. etiam incipientes erudire; propositum nostrum
2 2. q. 126. 1 ad 3.
in hoc opere est, ea quæ ad Christianam religio­
2. Divitiæ duplices, s. naturales et artificiales; nem pertinent, eo modo tradere, secundum quod
primæ appetuntur finite, secundæ dum habentur congruit eruditioni incipientium, i. Prol. prin­
appetuntur finite, sed dum non habentur, infi- · cipio, et 2 2. q. 189. 1 ad 4.
nite. 1 2. q. 2. L c. ad 3. et q. 30. 4. o.
4. Auctoritas sacra Scriptura auctoritati cu3. Divitiæ causant tria mala, quæ vitantur per juscumque doctoris prafertur. i. q. 1. 8 ad 2.
paupertatem, s. sollicitudinem, elationem et amo­
DOCTRINA. - L tripliciter est occulta, s. ex
rem earum. 2 2. q. 188. 7. c.
intentione docentis, propter invidiam vel turpi­
4. Divitiæ non sunt finis œconomicæ, sed bene tudinem rei; secundo quia paucis ostenditur;
vivere. 2 2. q. 50. 3 ad L
tertio ex modo, s. figuraliter. Sed doctrina Christi
5. Divitiæ, inquantum prosunt ad vitutes, sunt fuit occulta, tertio modo tantum, iil q. 42 3. c.
bonæ; sed sunt malæ inquantum impediunt; si- j 2. Jn doctrina sacra multa occultantur, maxime
militer et paupertas. 2 2. q. 126. 1 ad 3.
| infidelibus, ne irrideantur, i. q. 1. 9 ad 3. fi. et
6. Deus dat aliquibus abundantiam divitia­ 2 2. q. 40. 3. c.
rum» ut meritum bonæ dispensationis acquirant. I
3. Christus noluit scribere doctrinam suam
2 2. a. 117. 1 ad 1. et q. 126. 1 ad 3.
j triplici ratione, s. propter dignitatem Christi,
7. Difficile est inter divitias charitatem ser- propter excellentiam doctrinæ, et propter spirivare; quia impediunt eam principaliter alli­ tualitatem ejus. ni. q. 42. 4. c.
ciendo animum, et distrahendo. 2 2. q. 186. 3 ad
4. Divina doctrina dicitur lac, triplici ratione,
4. et q. 188. 7. c.
s. propter pulchritudinem, propter dulcedinem,
8. Divitiæ sunt viles, vanæ et mutabiles; et et propter sumendi facilitatem. 2 2. q. 189. 1
ideo debent contemni. 2 2. a. 126, 1 ad 3.
ad 4.
9. Divitiæ de consilio abdicantur per perpe­
5. Doctrina ostenditur esse vera, per hoc quod
tuam paupertatem, delitiæ camis per perpetuam consonat rationi. Et similiter lex.-l 2. q. 98, L c.
castitatem; et superbia vitæ, per obedientiæ ser- [
6. Homo adjuvatur et impeditur interius a do­
vitutem. 1 2. q. 108.4. c. fi. et 2.2 q. 186. 6. o.
ctrina dupliciter, s. propter virtutem et culpam
DOCERE - L est actus vitæ activæ quoad doctorum, vel auditorum. 2 2. q. 177. 1 ad 3. et
actum exteriorem et interiorem, ut dirigit ad q. 189. 1 ad 4. et 10. o.
opus, sed est actus contemplativa, secundum 1
7. Nomen doctrinæ et disciplinæ ad inquisi­
actum interiorem absolute. 2 2. q. 181. 3. o.
tionem cognitionis pertinet. Nam doctrina est
2. Docere dicitur dupliciter, s. principaliter in­ actio ejus qui aliquid cognoscere facit. Disciplina
fundendo lumen, et instrumentaliter dirigendo. ' autem est receptio cognitionis ab aliquo. Et de­
Secundum convenit angelis illuminando alios de bet esse a facilioribus. 2 2. q. 189. 1 ad 4.
revelatis, et homini exterius adminiculando, pro­
DOLOR - 1. est passio animæ in appetitu sensi­
ponendo exempla, vel applicando principia con­ tivo vel intellectivo. 1 2. q. 35. 1. o. et iil q. 84.
clusioni; primum autem soli Deo. i. q. 107. 1. o. 8. 9. o. et q. 85. 1. c.
et q. 117. 1. o. et 2 2. q. 173. 2. c. et ni. q. 69.
2. Dolor interior est simpliciter major dolore
5 ad 2.
exteriori. 1 2. q. 35. 7. o. et q. 37. 1 ad 3.
3. Christus convenienter multa docuit in para­
3. Dolor magis fugitur quam amatur voluptas,
bolis propter tria, s. tum quia connaturale est quia minor est amor voluptatis quam amor con­
homini per sensibilia devenire in cognitionem servationis sui, cui correspondet doloris fuga.
intelligibilium ; tum propter simplicitatem quo­ 1 2. q. 29. 3 ad 1. et q. 35. 6. b. et c. fi. et 2 2.
rumdam audientium, tum etiam ut indignis di­ q. 123. 11. c. et q. 138. 1. c. et q. 142. 3 ad 2.
vina mysteria occultarentur, iil q. 42. 3. o.
4. Sicut dolor minuitur ex diuturnitate, sic
4. Docere per modum exhortationis private timor ex prameditatione. 1 2. q. 42. 5. c.
convenit mulieri, non autem publice pradicare.
5. Innocentia patientis minuit dolorem quoad
2 2. q. 177. o. et iil q. 55. 1 ad 3. et q. 67. numerum quia non dolet de tot. Sed auget in­
4 ad . 2«
tensive per se, quia magis indigne, iil q. 46. 6
5. Nullus potest seipsum proprie docere, i. ad 5.
q. 117. 1 ad 4.
6. Dolor et tristitia sunt tantum de contra-,
6. Docere habet duplicem materiam, s. scien­ nantibus voluntati, i. q. 103. 7. c.
tiam et discipulum; ideo construitur cum du­
7. Tristitia est species doloris consequens in­
plici accusativo. 2 2. q. 181. 3. c.
teriorem apprehensionem tantum. Sed dolor con­
7. Ad docendum alios in divinis tria requirun­ sequitur ad omnem apprehensionem. 1 2. q. 35.
tur, scilicet plenitudo cognitionis, vis probandi, 2. o. et 7. c. et m. q. 15. 6. c.
et pronunciatio. 1 2. q. 111. 4. c.
8. Omnis dolor et tristitia secundum se sunt
8. Prædicator docendo debet facere tria, scili­ mala. Sed præsupposita præsentia mali, sunt bo­
cet instruere, delectare eL flectere. 2 2. q. 177. na. 1 2. q. 39. 1. o. et q. 59. 3. o. et 3. q. 15.
5. 6. c.
L c.

— 154 —

Dolus

INDEX III

9. Dolor et tristitia possunt esse bona, hone­
sta ct utilia, ratione fuga? mali. I 2. q. 39. 2. 3. o.
tt m. q. 15. 6 ad 2. et ad 3. et q. 46. c. 6 ad 2.
10. Impossibile est aliquam tristitiam vel do­
lorem esse summum malum. I 2. q. 39. 4. o.
11. Dolor et gaudium sensitivi nullo modo pos­
ant esse simul, quia semper contradantur, sal­
tem secundum motum cordis, secundum dilata­
tionem et constrictionem, m. q. 84. 9 ad 2.
12. Ad dolorem requiruntur duo, s. conjunctio
mali, et perceptio ejus. 1 2. q. 35. 1. 7. c. ct q. 4L
3. c. et in. 15. 5. 6. c.
13. Malum conjunctum est magis causa doloris
et tristitiae quam bonum amissum. 1 2. q. 36. 1. o.
14. Malum conjunctum causât dolorem ut fi­
ais, sed amor ut inde principium primum, et
aliquando concupiscentia. Sed odium, ut princi­
pium secundum. 1 2. q. 36. 2. o. et 4. c.
15. Appetitus unitatis non cujuslibet, sed ejus
quæ est de perfectione naturæ, causât dolorem.
1 2. q. 36. 3. o.
16. Potestas major, non tollens inclinationem,
sed repugnans ei, causât dolorem, inquantum
infert malum. 1 2. q. 36. 4. o.
17. Passio Christi, ratione defectus humani
causât in nobis dolorem et tristitiam, sed ratione
benignitatis Dei causai lætitiam. 2 2. q. 82. 4 ad L
18. In Christo fuit verus dolor sensibilis, m.
q. 15. 5. o. et q. 46. 6. c.
19. Dolor Chnsti in passione pervenit usque
ad rationem superiorem, m. q. 46. 8. c.
20. Dolor Christi non impediebat delectatio­
nem fruitionis ejus, nec e converso, ni. q. 15.
5 ad 3. et 6. c. et 9 ad 3. et q. 46. 6. c. fi. et ad 2.
et 8. o.
21. Dolor Christi interior et exterior fuit ma­
ximus. m. q. 46. 6. o. et q. 48. 2. c.
2?. Christus doluit pro omnibus peccatis simul.
m. q. 46. 6 ad 4.
23. Christus magis dolebat de miseriis nostris
quam de passione sua. m. q. 46. 6 ad 4.
24. Dolor Christi fuit major dolore cujuscumque contriti, m. q. 46. 6 ad 3. et ad 4.
25. Dolor Christi fuit major dolore Adæ, si
passus fuisset in innocentia, m. q. 46. 6 ad 3.,
26. Dolor et tirstitia nullo modo sunt in Deo.
1. q. 20. 1 ad 2.
27. Mater Christi peperit sine dolore, et cum
maxima jucunditate. 2 2. q. 164. 2 ad 3, et in. q.
35. 6. o.
28. Beati non dolent de malis quæ fecerunt.
J 2. q. 59. 3 ad L et m. q. 84. 8. c.
DOLUS - L proprie accipitur tantum in malo,
sed abusive in bono. 2 2. q. 55. 4 ad 1.
2. Dolus principaliter est in verbis. 2 2. q. 55.
4 ad 2. et 5. c.
3. Dolus fit tripliciter, scilicet corde, ore et
opere. Sed fraus proprie est tantum in factis.
22. q. 55. 4 ad 2. et 5. et q. 11 L 3 ad 2. et q. 118.
8. c. ad 2.
DOMINATIO - L significat tria, scilicet liber­
tatem rigidam, et inflexibilem gubernationem, et
appetitum et participationem veri dominii, i. q. I
108. 5 ad 2.
2. Dominationes præcipiunt, Potestates ordi­
nant, et Principatus dirigunt, i. q. 108. 5 ad 3.
DOMINICUS potest prædicari de qualibet re
Christi, non autem de homine Christo, m. q. 16.
3. o.
DOMINIUM. - L est principium et finis, et est
realiter Dominus omnium, quia creatura subji­
citur ei realiter. i. q. 13. 7 ad 5. et in. q. 35.
5. c.
I
2. Dominium convenit Deo realiter ab æterno
quoad potestatem, non autem quoad relationem. 1

I
I

ί
ΐ

i

Donum

Sed fundamentum relationis dominii est pote­
stas. i. q. 13. 7 ad L et ad 6. et 8 ad 1.
3. Sola creatura rationalis habet dominium
sui actus. 1. 2. q. 1. 1.2. c. et q. 6. 2 ad 2. et q.
!5. 2. c.
4. Homo est cfbminus suarum operationum,
per intellectum et voluntatem. 1 2. q. 1. L c. ct
q. 6.2 ad 2. et q. 2L 2. c. et q. 109. 2 ad L et 2 2.
q. 158. 2 ad 3.
5. Sumus domini nostrorum actuum, secundum quod possumus hoc vel illud eligere. Ideo
non sumus domini appetitus ultimi finis, i. q. 82.
1 ad 3.
6. Homo in statu innocentiæ habuisset domi­
nium super alia animalia imperando, et utendo
libere, non autem super angelos, i. q. 96. 1.2. o.
7. Nec habuisset dominium servile super ho­
mines, sed dominium liberorum, i. q. 92. 1 ad 2.
et q. 96. 4. o. et 2 2. q. 164. 2. c. ad L et q. 189.
6 ad 2.
8. Dominium et praelatio introducta sunt ex
jure humano. 2 2. q. 10. c, et q. 12. 2. c.
9. In simonia transfertur dominium, non au­
tem in furto, nec in rapina, nec in usuris. 2 2.
q. 78. 3. c. ad 3.
DOMUS non est unum simpliciter, sed aggre­
gatione. Nec forma ejus quæ est compositio vel
ordo dat esse et speciem toti, et cuilibet pani
ejus. i. q. 76. 8. c.
DONATUS hæreticus rebaptizans est condem­
natus in concilio Toletano, m. q. 66. 8. c.
DONEC quandoque significat tempus certum,
quandoque vero tempus infinitum, m. q. 28.
3 ad 3.
DONUM - L est proprium nomen Spiritus
sancti. I. q. 38. 2. o.
2. Donum est nomen personale in divinis.
1. q. 38. 1. c. .
3. In nomine doni importatur proprietas ori­
ginis Spiritus sancti, quæ est processio, i. q. 38.
4. Donum importat distinctionem personalem,
secundum quod est alicujus, secundum originem.
Sed Spiritus sanctus dat se secundum quod est
suiipsius. i. q. 38. 1 ad 1.
5. Donum dicitur tripliciter, scilicet per iden­
titatem, secundum originem, et secundum sub­
jectionem. Primo modo convenit essentiae Dei,
secundo personis, tertio creaturis tantum, i. q.
38. 1 ad 1. et ad 2. et ad 3.
6. Spiritus sanctus est ratio omnium donorum
Dei, quorum principium est voluntas Dei. i. q. 38.
2. o. et q. 43. 5 ad 1.
7. Omnia dona sub ratione doni manifestant
Spiritum sanctum. Sed secundum speciem doni
aliqua dona manifestant Filium, ut sapientia et
scientia. I. g. 43. 5 ad L
8. Dona Spiritus sancti sunt tantum septem,
scilicet sapientia, intellectus, consilium, forti­
tudo, scientia, pietas et timor Domini. 1 2. q. 68.
4. o. et 2 2. q. 8. 6. o. et q. 45. 2 ad 3.
9. Et numerantur partim secundum dignita­
tem eonim, et partim secundum materias. 1 2.
q. 68. 7. o.
10. Circa materias omnium virtutum, oportet
esse aliquod de septem donis. 1 2. q. 68. 4. 7. c.
et q. 69. 1 ad 3.
·
11. Septem dona perficiunt hominem, ut se­
quatur motum Dei; virtutes autem perficiunt,
ut sequatur motum rationis. 1 2. q. 68. o. et
q. 69. L c. et 2 2. q. 8. 5. c. et q. 19. 9. c. et
q. 52. J. 3. c. et q. 121. 1, c. et q. 139. L c. et
ni. q. 7. 5. c. ad 1.
12. Omnia septem dona sunt priora virtutibus
intellectualibus et moralibus, ordine perfectionis

— 155 —

Dormiens

INDEX III

et dignitatis; sed e converso ordine generationis
et dispositionis. 1 2. q. 68. 8 ad 2,
13. Et sunt dona Spiritus sancti, secundum
quod charitate informantur. Ideo eis nullus male
utitur. 1 2. q. 68. 8 ad 3.
14. Septem dona excellunt omnes virtutes mo­
rales et intellectuales, sed excelluntur a virtu­
tibus theologicis. 1 2. q. 68. 1. 8. o. et q. 69. I ad
L et 2 2. q. 9. i ad 3. et q. 19. 9 ad 4. et q. 81.
2 ad h
15. Omnia septem dona præsupponunt tres
virtutes theologicas, sicut quasdam radices, ad
quas pertinent, sicut et earum derivationes. 1 2.
q. 68. 4 ad 3. ex S. c. ad 3. et 2 2. q. 19. 9 ad 4.
et o. 139. 2 ad 2.
16. Dona sunt principia virtutum intellectua­
lium et moralium. 1 2. q. 19. 9 ad 4.
17 Omnia septem dona sunt connexa, quia ha­
bens unum, habet omnia, et cheritatem, et e
converso. 1 2. q. 68. 5. o. et 2 2. q. 19. 9. c. et
q. 139. 1 ad 2. et III. q. 7. 5 ad 3.
18. Dona sunt in omnibus viribus hominis, in
quibus sunt virtutes, 1 2. q. 68. 4. 5. 7. c.
19. Donorum tria sunt in parte appetitiva, sci­
licet donum fortitudinis, pietatis et timoris; relimia vero in parte cognoscitiva. 2 2. q. 8. 6. c.
20. Dona quorum unum dirigit alterum, com­
binantur simul. 1 2. q. 68. 7 ad 4.
21. Septem dona sunt habitus in anima. 1 2.
q. 68. 3. o.
22. Septem dona sunt necessaria ad finem supematuralem, non autem ad finem naturalem.
1 2. q. 68. 2. o. et 3 ad 1 et ad 3.
23. Septem dona habent duplices actus, unum
in via et alium in patria. 1 2. q. 68. 6 ad 2.
24. Omnia septem dona in patria habebunt
actus suos circa ea quæ pertinent ad vitam con­
templativam, non autem circa ea quæ pertinent
ad vitam activam. 1 2. q. 68. 6 ad 3.
25. Omnia septem dona manent in beatis se­
cundum essentiam, non circa idem, nec cum eo­
dem actu. I 2. q. 68. 6. o. et 2 2. q. 8. 7. o. et
q. 139. I ad 2. et in. q. 7. 5 ad 3.
26. Dona Dei secundum diversas rationes ema­
nant a bonitate, misericordia, liberalitate et ju­
stitia. i. q. 21. 3. c. et 2 2. q. 31. 1 ad 2. et ad 3.
27. Præcipuum omnium donorum Dei fuit Fi­
lius ejus. 1 2. q. 102. 3. c.
28. Remissio peccatorum est majus donum Dei
quam innocentia ex parte recipientis, sed e con­
verso ex parte dati. Ideo pœnitens magis tenetur
ad gratiarum actiones quam innocens, i. q. 20. 4.
4 ad 4. et 2 2. a. 106. 2. o. et in. q. 88. 2 ad 3.
et q. 39. 2 ad o.
DORMIENS - 1. quandoque syllogizat, licet
semper cum aliquo errore, i. q. 84. 8 ad 2. et
2 2. q. 154. 5 ad 2.
2. Interdum similitudinibus rerum inhæremus.
sicut rebus ipsis, ut patet in dormientibus, i. q. 55.
5 ad 3. fi. et 2 2. q. 154. 5. c.
DOTES - 1. animæ sunt tres, scilicet visio,
fruitio et comprehensio. Et dotes corporis sunt
quatuor, scilicet subtilitas, agilitas, claritas et impassibilitas. i. q. 12. 7 ad 1. et m. q. 45. 1 ad 3.
2. Dotes corporis procedunt ex virtute animæ
glorificatæ, secundum quod anima causât qua­
tuor in corpore, scilicet, esse substantiale, vires,
formas secundarias, s. accidentales, et motum
expeditum, ni. q. 28. 2 ad 3. et q. 54. 2. c.
3. Christus ante resurrectionem non habuit do­
tes corporis secundum habitum, sed tantum actus
supcmaturaliter. contra Ugonem de Sancto Vi­
ctore. m. q. 28. 2 ad 3. et q. 45. 1 ad 3. et 2. o.
ct q. 81. 3. c.
4. Aliquibus donis, quæ a theologis dotes ap-

Durities

pellantur, ornabuntur bratl in paradiso. Suppi,
q. 95. I. o.
5. Beatitudo et dos reallter infer se differant.
Suppi, q. 95. 2. c.
b. Si Christo atlquomodo competat habere do­
tes, non ita proprie sicut aliis sanctis competit,
cum tamen ea quæ dotes vocantur, excellenti*·
sime ei conveniant. Suppi. 95. 3. c.
7. Dotes proprie non competunt angelis, sicut
et hominibus, sed metaphorice. Suppi, q. 95. 4. o.
8. Convenienter tres assignats sunt animæ
dotes, scilicet visio quæ fidei, comprehensio quæ
spei, fruitio quæ charitati respondet. Suppi, q. 95
5. c.
DUBITATIO - l. dicitur dupliciter, scilicet,
motus rationis supra utramque partem contra­
dictionis, cum formidine determinandi alteram
partem ejus, et formido affectus ad aliquod ter­
ribile sustinendum. Prima non fuit in Christo,
sed secunda, non secundum rationem, sed secun­
dum sensualitatem, m. q. 18. 4 ad 1. et ad 2.
2. Dubitatio non potest esse in Dio, nec in an­
gelis. ill· q. 18. 4 ad 1.
3. Dubitatio duplex, scilicet infidelitatis et ad­
mirationis. Secunda fuit in matre Christi, non
autem prima, m. q. 27. 4 ad 2. et q. 30. 4 ad 2.
4. Dubia de personis debent in meliorem par­
tem interpretari determinando, de rebus autem
in partem veriorem, supponendo. 2 2. q. 60. 4.o.
DUELLUM est illicitum. Et magis convenit ei
ratio sortium quam judicio cum ferro candenti.
Judicia tamen hujusmodi sunt prohibita, quia
sunt de occultis, quæ divino judicio reservan­
tur. 2 2. q. 95. 8 ad 3.
DULCEDO. - Deus quandoque abscondit dul­
cedinem suam a bonis, ut eam ardentius quæ·
rant, 1 2. q. 112. 5. c.
DULIA - l. est honor et servitus debita crea­
turae, sed latria est honor et servitus debita soli
Deo; ideo differunt specie. 2 2. q. 103. 3. o.
2. Dulia sumitur dupliciter, scilicet communi­
ter, ut exhibet reverentiam omni homini, ratione
cujuscumque excellentiæ vel proprie, scilicet
tantum ut reverentiam exhibent servi domino.
Prima habet diversas species secundum diver­
sitatem excellentiæ, ut pietatem, observantiam'
et hujusmodi; non autem secunda, sed est specie
observantiæ, quæ est ad omnes dignitate excel­
lentes. 2 2. q. 103. 3. c. et 4. o.
DÜ0 - 1. dicitur, quasi habens dualitatem non
in alio, sed in seipso de quo prædicantur duo. iil
q. 17. 1 ad 6.
2. Duo aliquando pro uno accipiuntur. I. q. 70.
1. c.
3. Unum aliquando habet vim duorum, i. q. 39.
2. c. ad 4.
DUPLICITAS - 1. cordis est aliud ostendere ei
aliud intendere. 2 2. q. 109. 2 ad 4. et q. 111.
2 ad 2.
2. Duplicitas, ut est vertibilitas animi ad di­
versa, est aliquid consequens ad luxuriam, sicut
et inconstantia. 2 2. q. 53. 6 ad 2.
DURATIO. - 1. Protentio durationis videtur at­
tendi secundum operationem magis quam secun­
dum esse, sicut et tempus est numerus motus, i.
q. 10. 1 ad 2. fi.
2. Duratio pœnæ respondet culpæ ex parte
maculae, et non ex parte actus. 1 2. q. 87. 4 ad 3.
3. Duratio pœnæ non respondet duration! cui·
pæ^nec in judicio divino, nec humano. 1 2. q: 87.
4. Duratio Dei, ætemitas, et essentia ejus, sunt
eadem res. i. q. 10. 2. o.
DURITIES est in sacramento Eucharistia sine |
materia, m. q. 77. 7 ad 2.

— 156 —

Eadein

INDEX III

E

EADEM eidem sunt eadem inter se, tunc so­
lum quando in tertio sunt eadem re et ratione.
1. q, 28. 3 ad 1.
EBRIETAS - 1. dicitur dupliciter, scilicet, de­
fectus rationis, ex nimio potu vini, et actus cau­
sait; cum. Secunda est peccatum, non autem
prima. 2 2. q. 150. 1. o.
2. Ebrietas nescientis potentiam vini non est
peccatum; scientis autem, sed non credentis
inebriari, est peccatum veniale. Aliter vero est
peccatum mortale. I 2. q. 88. 5 ad 1. ct 2 2. q. 150.
1.2.0.
3. Dans vinum prono ad ebrietatem, scienter
peccat. 2 2. q. 150. 1 ad 2.
4. Ebrietas est species gulæ divisa contra comessationes. 2 2. q. 150. 1. c.
5. Ebrietas non est gravissimum peccatorum.
2 2. q. 150. 3. 0.
6. Ebrietas voluntaria in sua causa non excusa­
tur totaliter a peccato, nec totaliter excusat se­
quens peccatum. 1 2. q. 77. 7. c. ad 3.
7. Ebrietas sine peccato tollit totam culpam
actus sequentis, sicut forte accidit de Lot et
\oe.2 2. q. 150. 1. 4. c.
8. Lot culpandus est non quantum ille ince­
stus, sed quantum ebrietas meruit. 2 2. q. 150.
4. c. fl.
9. Ebrietas curn peccato diminuit culpam actus
sequentis, inquantum diminuit voluntarium. 1 2.
q. 76. 4 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 150. 4. o.
10. Vitium contrarium ebrietati est peccatum,
scilicet, abstinere a vino, in magnum gravamen
naturæ scienter. Et caret nomine. 2 2. q. 150.
1 ad 3.
11. Ebrius homicida meretur duplices male­
dictiones, propter duplex peccatum. Vel secun­
dum legem Pittaci, qui id sua lege sancivit, non
respiciendo ebriosi veniam, sed utilitatem contra
quam ebrius peccat.» 1 2. q. 76. 4 ad 4. et 2 2.
q. 150. 4 ad 1.
ECCLESIA - 1. dicitur dupliciter, scilicet mili­
tans et triumphans, m. q. 68. 9. o.
2. Corpus Ecclesiæ mysticum consistit ex ho­
minibus et angelis, ex viatoribus et beatis, m.
q. 8. 4 c. ad 2.
3. Una est Ecclesia omnium fidelium, novi et
veteris Testamenti. Nec synagoga fuit concu­
bina, sed vera sponsa, et uxor Christi, m. q. 8. 3.
ad 3.
4. Decor Ecclesiæ principaliter consistit in in­
terioribus, ad quem etiam actus exteriores per­
tinent, inquantum ab interiori decore progre­
diuntur, vel ipsum conservant. 12. q. 101.2. c.
ad 3.
5. Ecclesia potest condere legem in pertinen­
tibus ad cultum Dei, et ad subjectionem infi­
delium, et rerum suarum, 2 2. q. 10. 10. c. et
q. 66. 8 ad 2.
6. Solus Christus fundavit Ecclesiam, cujus
ministerium commisit Petro et successoribus ejus,
in ædificationem, et non in destructionem. 2 2.
q. 88. 12 ad 2.
7. Nullus prohibetur ingredi ecclesiam, et au­
dire verbum Dei usque ad missam catechume­
norum. m. q. 83. 4 ad 4.
8. In casu necessitatis licet vendere aut emere
terram, ubi quondam fuit ecclesia. 2 2. q. 100.
4 ad 1. et ad 2. et ad 3.
ECCLESIASTICUS - 1. liber pertinet ad legem
veterem. 2 2. q. 16. I ad 5.
2. Ecclesiasticus liber non computatur inter

Electio

canonicas Scripturas apud Hebræos, 1. q. 89.
8 ad 2.
ECLIPSIS apparem in passione Christi fuit
quintuplldter miraculosa; scilicet primo, quia
secundum Dionysium et astrologos naturalis
eclipsis solle, per interpositionem lunæ, nunquam
accidit, nisi tempore conjunctionis solis et
lunæ, quæ tunc non fuit. Secundo, quia cum
circa horam sextam luna fuisset simul cum sole
in medio cæll, in vesperis apparuit in suo loco,
id est, in oriente opposita soli. Tertio, quia tunc
luna jam pertransiverat solem, et distabat quasi
per medietatem circuli, in oppositione existens.
Quarto quia tunc luna miraculose ab oriente
versus occidentem rediens, non pertransivit
solem, ut esset eo occidentalior; sed post­
quam pervenit ad terminum solis, reversa est
versus orientem. Quinto, quia, secundum Chrysostomum, tribus horis tunc tenebræ remanse­
runt, cum eclipsis solis in momento pertranseat.
m. q. 44. 2 ad 2.
EDUCI de potentia, est fieri in actu, quod
prius erat in potentia; et dependet a materia,
et fit per agens naturale, i. q. 90. 2 ad 2.
EFFECTUS quilibet Dei - 1. est æqualiter a
tota-Trinitate, i. q. 32. 1. c. et m. q. 23. 2. c.
2. Omnis effectus repræsentat aliqualiter cau­
sam suam. i. q. 45. 7. c.
3. Nullus effectus est de specie suæ causæ. 2 2.
q. 110. 1. c. fi. et 3.
4. Omne signum corporale est effectus signati,
vel procedit ab eadem causa. 2 2. q. 95. 5. c.
5. Effectus positivus prior est effectu privativo,
ordine formæ; sed ordine materiæ est e converso,
m. q. 62. 6 ad 3. et q. 70. 4. c.
6. impossibile est quod illud quod est per ac­
cidens, sit effectus per se alicujus virtutis caele­
stis vel alterius agentis naturalis, i. q. 116. 1. c.
et 2 2. q. 95. 5. c.
ELECTIO - 1. pertinet determinate ad unam
potentiam, scilicet ad voluntatem, i. q. 83. 3. c.
2. Electionem rectam agit sola virtus, quæ est
in parte appetitiva. 1 2. q. 58. 1 ad 2. et 4. c.
3. Electio sequitur inquisitionem in hominibus
tantum, i. q. 22. 1 ad 1. et q. 59. 3 ad 1. et q. 6.
2 ad 1. et m. q. 18. 4 ad 2. et q. 34. 2 ad 2.
4. Electio est tantum de possibili. 1 2. q. 13.
5. o.
5. Electio non est de ultimo fine, sed tantum
de iis quæ sunt ad finem, i. q. 82. 1 ad 3. et 1 2.
q. 13. 3. o. et 4. 6. c. et 2 2. q. 24. 1 ad 3. et q . 33.
1 ad 2. et q. 47. 1. c. ad 2. et m. q. 18. 4. c.
6. Electio est tantum de actibus humanis, vel
de alia re cum actu humano. 1 2. q. 13. 4. c. et
5. c.
7. Ad bonam electionem requiruntur duo, sci­
licet intentio debiti finis per virtutes morales, et
recta præacceptio eorum quæ sunt ad finem per
prudentiam. 1 2. q. 56. 4 ad 4. et q. 57. 5. c. et
q. 58. 4. c. et 2 2. q. 47. 1 ad 2. et q. 54. 2. c.
8. Intentio et electio differunt, quia prima est
respectu finis, secunda vero est eôrum quæ sunt
ad finem. 1 2. q. 13. 4. c.
9. Judicium liberi arbitrii est actus electionis.
I. q. 83. 3 ad 2.
10. Homo nihil eligit de necessitate, sed libere.
I. q. 115. 4. c. et 1 2. q. 13. 6. c. et 2 2. q. 104. l.c.
11. Homo est liberi arbitrii in eligendo non
autem in prosequendo respectu omnium, i. q. 83.
1 ad 4.
12. Electio convenit Christo, m. q. II. 3 ad 1
et q. 18. 4. o. et q. 34. 2 ad 2.
13. Electio convenit Deo, respectu creatu­
rarum, non autem respectu sui. ih. q. 18. 4 ad 1.
et ad 2.

— 157 —

Eleemosyna
INDEX III
Energumenui
, - - I - — — » ■ —" «
14. Electio Dei est etiam non entium, non au­ communes, et modicas, sine consensu viri, vel
tem nostra. L q. 23. 4 ad 2.
nisi moderatas, viro Ignorante, et non prohibente,
15. Quos Deus ad aliquid eligit, ita pnrparat vel nisi habeat aliqua præter dotem, vel nisi lu­
et disponit, ut idonei sint ad illud, m. q. 27. 4. c. cretur. 1 2. q. 32. 8 ad 2.
16. Dilectio Dei est prior electione, sed in crea­
16. Religiosis non licet dare eleemosynas iine
turis est e converso, i. q. 23. 4. c. ad 2.
licentia, nisi de modicis, sub ratihabitione. 2 2.
17. Omnes prédestinât i sunt electi a Deo, et q. 32. 8 c. ad 1.
dilecti, i. q.
q 23. 4. o. et q. 24. 1. c.
17. Quilibet potest sibi facere eleemosynas, non
18. Electio Dei præcedit prædestinationem, quidem dando sibi aliquid, sed exercendo in se
quia prædestinatiû Dei est actus voluntatis ab- actum corporalem, vel spiritualem. 2 2. q. 30.
solutæ, consequens ordinem electionis, i. q. 23. 1 ad 2. et q. 32. 9 ad 3. et q. 106. 3 ad I.
4. c. ad 2.
19. Electio ad prælationem sufficit quod nihil
inveniat in se, per quod ei fiat illicitum illud
officium. 2 2. q. 185. 3. c.
20. In foro contentioso sufficit quod electus sit
bonus. Sed in foro conscientiæ requiritur quod
sit ootimus, vel simpliciter, vel ad regimen. 2 2.
q. 63. 2. c. ad 3. et q. 185. 3. o.
21. Electus de gremio Ecclesiæ, ut in pluribus
consuevit esse utilior ad bonum commune, ouia
magis diligit Ecclesiam, in qua nutritus est. 2 2.
q. Q3« 2 ad 4.
22. Praelatus non eligitur, quasi in hæreditatem, sed ut dispensator. Ideo non oportet eligi
propinquior. 2 2. q. 63. 1. c. 2 ad l.
ELEEMOSYNA - 1. est opus, in quo datur ali­
quid indigenti, ex compassione, propter Deum.
2 2. q. 32. 1, c.
|
2. Omne obsequium impensum proximo pro­
pter Deum est eleemosyna. 2 2. q. 32. 2. o.
3. Eleemosyna est proprie actus misericordiæ.
Sed est actus charitatis ex consequenti, et me­
diate; latria vero imperative. 2 2. q. 32. 1. o. et
9 ad 3. ·
4. Eleemosyna est actus liberalitatis, inquan­
tum aufert impedimentum ejus, scilicet super­
fluum amorem divitiarum. 2 2. q. 32. 1 ad 4.
|
5. Dare eleemosynam de superfluo, vel in ex- I
trema necessitate, est de præcepto; in aliis vero
est tantum de consilio. 2 2. q. 32. 5. 6. o. et q. 66.
7. c. et q. 71. 1. c. et q. 87. 1 ad 4. et q. 118. 4 ad
2. et q. 185. 7 ad 1.
6. Eleemosyna quæ est de consilio, est pars sa­
tisfactionis, non autem illa quæ est de præcepto,
sed est præambulum ejus. 2 2. q. 32. 1 ad 4.
7. Eleemosyna non est facienda de necessariis [
sibi, et familiæ, et statui, nisi velit mutare sta- I
tum, vel necessitas aliqua præponderet, scilicet 1
extrema aiicujus personæ. vel Ecclesiæ, vel rei- !
publicæ. 2 2. q. 32. 6. o. et q. 117. 1 ad 2.
8. Non est expectanda extrema necessitas in
danda eleemosyna. Nec oportet prætendere fu­
turam, præter probabile. 2 2. q. 32. 5 ad 3.
9. Eleemosynæ non sunt recipiendæ a peccato- ‘
ribus. 2 2. q. 154. 4. c. princip.
10. Ille qui dat eleemosynam quando dat ut
foveatur in peccatis, vel quando dat ut aliquem
inducat ad hæresim, mortaliter peccat, propter
intentionem corruptam. Et talis eleemosyna non
est recipienda. J 2. q. 19. 7 ad 2. et ad 3. et 2 2.
q. 154. 4. c. princip.
.11. Quilibet tenetur dare eleemosynam, qulcquid habet per simoniam. 2 2. q. 32. 7. c. ad 2. et
q. 62. 5 ad 2. et q. 110. 6 ad 1.
12. Quilibet etiam non habens dominium rei,
potest facere eleemosynam cuicumque existent!
in extrema necessitate. 2 2. q. 32. 7 ad 3. et 8 ad
1. et ad 2.
13. Filiifamilias et servi non possunt dare elee­
mosynas sine consensu dominorum, nisi de parvis,
vel suis. 1 2. q. 32. 8 ad 3.
14. Lucia poterat dc consensu solius matris
dare eleemosynas. 2 2. q. 32. 8 ad 3.
15. .Uxori non licet dare eleemosynas, nisi

Eiu

INDEX III

2. Omnis baptizandus est energumenon; ideo
debet exorcizari, ih. q. 71, 2 ad 1.
ENS - 1. dicitur dupliciter, k. quod significat
essentiam rerum, et dividitur In decern prædicanienta, secundo quod significat conceptionem
quam facit anima, i. q. 3. 4 ad 2. et q. 48. 2 ad 2.
2. Divisio enti» quadruplex, 8. per se, et per
accidens, rei et rationis, in decem prædicamenta,
ct per actum et potentiam, in. q. 10. 3. c.
3. Ens dicitur dupliciter, scilicet ens simpli­
citer, id est, substantia, et ens secundum quid,
id est, accidens,, 111.
hi. q. II. 5 ad 3.
18. Eleemosyna, cæteris puribus, debet dari
4. Omne ens rationis est relatio, vel negatio,
magis indigentibus, melioribus, propinquioribus,
I. q$8. 1. c.
benefactoribus, et dantibus spiritualia. 2 2. q. 32.
5. Privationes, negationes, et non entia, sunt
3 ad L et 9. o. et q. 71. 1. c. et q. 81. 6 ad 2.
entia rationis tantum, i, q. 16. 3 ad 2. et q. 48.
19. Efficacia eleemosynæ pensatur principali­
1 ad 2. et 1 2. q. 8. 1 ad 3. et q. 26. 1. c.
ter ex affectu ex parte dantis, respectu pramii
6. Ens includitur in quolibet apprehenso. 1 2.
essentialis; sed respectu præmii accidentalis, et
q. 94. 2. c.
ex parte recipientis, magis pensatur ex magni­
7. Quod fit per accidens, non est ens proprie,
tudine dati, nisi affectus ejus multum excedat.
neque unum. 2 2. q. 95. 5. c.
2 2. q. 32. 9 ad 2.
8. Ens non est genus, quia non habet differen­
20. Nullus moriens in peccato mortali potest
tias. i. q. 3. 5. c. ad 1.
liberari ab inferno, per eleemosynas suas, vel
9. Omnia univoca reducuntur ad unum princi­
aliorum. 2 2. q. 154. 2 ad 5.
pium, non quidem univocum, sed analogum, sci­
21. Eleemosyna dupliciter liberat vivos a pec­
licet ad ens. i. q. 13. 5 ad 1.
cato mortali, scilicet præservando et disponendo
10. Ens prædicatur analogice de substantia et
ad gratiam, sicut etiam alia bona. 2 2. q. 154.
accidente, i. q. 13. 10 ad 4. et 2 2. q. 120. 2. c.
2 ad 5.
11. Ens participaliter et adjective prædicatur
22. Eleemosynæ corporales, secundum suam
pluraliter de tribus personis divinis, substantive
substantiam, habent effectus tantum corporales,
vero, singulariter tantum, i. q. 39. 3 ad 3.
sed ratione causæ, scilicet charitatis et oratio­
ENUNCIABILE de præsenti, præterito et fu­
nis, habent effectus spirituales. 2 2. q. 32. 4. o.
turo, non est idem. 1. q. 14. 15 ad 3.
23. Eleemosynæ spirituales sunt simpliciter
ENUNCIATIO - 1. fit a nobis tantum propter
meliores quam corporales, scilicet ratione dati,
cognitionem habendam, i. q. 14. 14. c. et 2 2. q. 1.
finis et actus, sed respectu aiicujus est e con­
2 ad 2.
verso. 2 2. q. 32. 3. o. et q. 33. 1. c. et q. 188.4.c.
2. Omnis enunciatio affirmativa, in materia na­
24. Recompensatio temporalis non intenta non
turali, est vera, et negativa falsa. Sed in materia
minuit meritum, vel laudem eleemosynæ, nec
remota est e converso. In contingenti autem
aliorum actuum, sicut nec humana gloria non
quælibet universalis est falsa, et particularis,
intenta; sed intenta minuit, quia qui vult dare
vel indefinita est vera. i. q. 51. 1. c,
eleemosynam propter inanem gloriam consequen­
EPICYCLI et eccentrici circuli probantur in
dam, vult id quod de se est bonum sub ratione
astrologia rationabiliter, non autem demonstra­
mali. 1 2. q. 19. 7 ad 2. et ad 3.
tive. I. q. 32. 1 ad 2.
25. Eleemosynæ corporales sufficienter nume­
EPISCOPATUS - 1. nomen operis est, et non
rantur septem, et spirituales septem. 2 2. q. 32.
honoris. 2 2. q. 185. 1 ad 1.
2. o.
2. Intelligendum est in nomine episcopatus bo­
26. Eleemosyna debet fieri abundanter secun­
num opus, id est, actio plebi utilis. 2 2. q. 185.
dum facultatem dantis, sed multis indigentibus
1. 2. o.
ne quis superflue habeat. 2 2. q. 32.10. o. et q.117.
3. Ex hoc quod Apostolus dicit, qui episcopa­
1 ad 2.
tum desiderat, bonum opus desiderat, sumpse­
ELEMENTUM. - 1. In omni misto oportet
runt aliqui occasionem ambitionis episcopatus et
aliquod elementum prædominari. 2 2. q. 49. 6
praelationis. Sed non recte intelligunt quod hic
ad 1. et q. 179. 2 ad 2.
dicitur. Apostolus voluit hic ostendere, quid
2. Elementa subtiliora prædominantur in mi­
sto secundum virtutem, sed grossiora secundum • •pertinet ad episcopum. Episcopus est nomen
græcum. Scopos enim idem est quod intendens, et
quantitatem, i. q. 71 ad 2. et q. 91. 1. c. ad 3.
tpi, id est, supra, quasi superintendens; duo ergo
3. Formæ elementorum sunt m misto virtute,
consideranda sunt in episcopo, scilicet gradus su­
non autem actu. i. q. 76. 4 ad 4.
perior, et actio plebi utilis. 2 2. q. 185. 1 ad 1.
4. Primæ quatuor qualitates non sunt habitus
4. Aliqui projiciunt forte oculum ad ea quæ
elementorum. 1 2. q. 49. 4. c.
circumstant episcopatum, s. quod qui præêst,
5. Diversæ opiniones de creatione et distin­
honoratur, et habet potestatem; et qui propter
ctione elementorum, i. q. 66. 1. o.
ista desiderat episcopatum, nescit quid sit epi­
6. Elementum in diffinitione sacramenti po­
scopus sive episcopatus; et ideo dicit apostolus
nitur pro quocumque sensibili, m. q. 84. 1 ad 1.
quid sit episcopus, et quid desiderat qui episco­
EMBRI0 prius vivit anima vegetativa, secundo
patum desiderat, quia bonum opus desiderat;
sensitiva, et ultimo intellectiva, quia generatio
non dicit bonum desiderium habet, sed bonum
ejus multiplex est, et discontinua, i. q. 67. 4. c.
opus desiderat, scilicet utilitatem plebis. 2 2.
fi. et q. 76. 3 ad 3. et q. 77. 7. c. et q. 85. 3 ad 1.
q. 185. 1 ad U
et q. 118. 2 ad 2. et 2 2. q. 64. 1. c. et m. q. 33,
EPISCOPI et presbyteri. - 1. Olim non differe­
2 ad 3.
bant secundum nomina. 2 2. q. 184. 6 ad 1.
EMERE regnum cælorum dicitur improprie, Id
2. Solus episcopus proprie est praelatus Eccle­
est mereri, qui dat quod habet. 2 2. q. 100. 1
siæ et quasi sponsus ejus, accipit annulum: et
ad 3.
solus habet plenam potestatem et jurisdictionem.
ENERGUMENUS - 1. dicitur, quasi intus la­
2 2. q. 108. 4 ad 2.
borans. ih. q. 71. 2 ad 1. et ad 3.

— 158 —

Epyichia

3. Solus episcopus potest dispensare illa sacra­
menta, quæ ponunt suscipientem in aliquo gradu
perfectionis super alios, hi. q. 82. 3 ad 3.
4. Episcopi sunt successores apostolorum. 2 2.
q. 184. 6 ad I. et q. 185. 5. et ih. q. 67. 2 ad 1, et
q. 72. 11, c.
5. Episcopus dicit, Pax vobis, quia magis repræsentat Christum dicentem sic, quam simplex
sacerdos dicens: Dominus vobiscum. hi. q. 83.
5 ad 6.
G. Sicut diaconus participat illuminationem, et
virtutem sacerdotis, sic et sacerdos perfectivam
dispensationem episcopi, hi. q. 82. 5 ad 3.
7. Episcopatus est ordo supra sacerdotium re­
spectu mystici corporis Christi, non autem re­
spectu veri. 2 2. q. 184. 6 ad 1. et iii. q. 67. 2 ad
2. et q. 82. 1 ad 4.
8. Episcopus potest judicare eos solum qui
sunt de sua dioecesi. 2 2. q. 60. 2. c. et 6. o. et
q. 67. 1. b.
9. Episcopus in cujus diœcesi aliquis delinquit
in re non exempta, fit ei superior, ratione deli­
cti; etiamsi sit exemptus, nisi forte delinquat in
re aliqua exempta, puta in administratione bo­
norum aiicujus monasterii exempti; sed si aliuls exemptus committat furtum, vel homid­
ium, vel aliquid hujusmodi, potest per ordina­
rium condemnari. 2 2. q. 67. 1 ad 3,
10. Episcopus tenetur ingredi religionem quam
vovit. 2 2. q. 189. 3 ad 1.
11. Monachus episcopus tenetur àd observan­
tias regulares, scilicet ad continentiam, pauper­
tatem, habitum, et alia, nisi impediant officium
ejus, ut silentium, solitudo, abstinentia, et vigiliæ graves, in quibus potest ipse secum dispen­
sare, sicut et prælati in religione. 2 2. q. 88. 11
ad 4. et q. 185. 8. o. et 188. 8 ad 3.
12. Episcopi tenentur exponere omnia sua pro
honore Dei, et salute gregis sui, cum opus fue­
rit. 2 2. q. 184. 7 ad 1.
13. Episcopo non licet religionem ingredi, nisi
propter impedimentum salutis, ex parte sui, vel
aliorum, de licentia papæ. 2 2. q. 184. 6. c. fi. et
q. 185. 4. o. et 189. 7. c.
14. Monachus episcopus non potest esse hae­
res, nisi pro ecclesia sua, nec potest testamentum
condere, nec aliquid disponere post mortem, nisi
de licentia papæ'. 2 2. q. 88. 11 ad 4. et q. 185.
8 ad 3,
15. Episcopus depositus, intrans religionem,
potest revocari ad episcopatum, nisi sit detrusus
ibi ad poenitentiam, pro culpa ejus. 2 2. q. 185.
4 ad 2.
16. Episcopo non licet deserere corpopraliter
gregem suum propter persecutionem, nisi possit
ei sufficienter per alium providere. 2 2. q. 185.
5. o.
17. Episcopo licet habere proprium, et illud
hæredibus testari. 2 2. q. 185. 6. 7. o. et q. 186.
3 ad 5.
EPYICHIA. - 1. id est, bona animositas, est
idem quod securitas; ideo est pars potentialis
fortitudinis. 2 2. q. 128. 1 ad 6.
2. Epyichia est virtus specialis, et pars poten­
tialis justitiae. 2 2. q. 80 ad 5. et q. 120. o. et q.
128. 1 ad 6,
3. Epyichia est pars subjectivæ justitiæ com­
muniter dictae, quæ per prius prædicatur de ea
quam de justitia legali, quæ dirigitur secundum
epylchiam, quæ est superior regula humanorum
actuum. 2 2. q. 120. 2. c. ad 1.
4. Epyichia est potior pars legalis justitiæ ob­
temperantis legi quoad verba, et quoad intentio­
nem legislatoris. Sed dividitur contra eam, ut
attendit tantum verba. 2 2. q. 120. 2 ad 2.

3

— 159 —

-

Equus

INDEX 111

5. Epyichia servat intentionem legis in his ad
quæ forma legis se non extendit. 2 2. q. 120. I. o.
6. Epyiches non deserit justum simpliciter, sed
justum lege determinatum. Nec opponitur seve­
ritati, quæ sequitur veritatem legis, in quibus

• ** - < .

EQUUS. - Quidam equus perpendens se colisse
cum matre, præclpitans se, mortuus est. 2 2.
q. 54. 9 ad 3.
ERROR - I. circa prima principia, in specula­
bilibus et practicis, est gravissimus et turpissi­
mus. 2 2. q. 154. 12. c.
2. Error de jure naturæ quam maxime matri­
monium impedit. Suppi, q. 51. 1. c.
3. Matrimonium cum inter duas personas fiat,
mutuam in invicem potestatem recipientes, ex
personæ et personarum conditionis errore impe­
diri necesse est. Suppi, q. 51. 2. o.
ERUBESCENTIA est timor de turpi fiendo, sed
verecundia est timor de turpi facto. 1 2. q. 41. 4.
c. et 2 2. q. 75, I ad 3. et q. 144. 2. c.
ESSE - 1. dicitur tripliciter, scilicet essentia,
actus essentiæ, et esse quod significat veritatem
propositionis, quod formaliter est in anima; sed
est in re fundamentaliter, i. q. 3. 4 ad 2.
2. Species rerum habent triplex esse, scilicet
in arte Dei, id est in verbo, in intelligentia an­
geli, et in rebus, i. q. 74. 3 ad 2.
3. Esse ab aliquo, dicitur dupliciter, scilicet
directe, quia agit, et indirecte, quia non agit
quod debet. 1 2. q. 6. 3. c.
4. Omne quod non est suum esse, participat
esse a causa prima, quæ est suum esse. i. q. 44.
1. c. et q. 61. 1. c. et q. 75. 5 ad 4. et q. 104. 1. c.
fi. et 1 Ê. q. 3. 7. c.
5. Esse est proprius effectus Dei, 1. q. 8. 1. c.
et q. 45. 5. o. et q. 65. 3. c. et 1 2. q. 6o. 5 ad 4.
6. Forma non est, nec fit, nec creatur, nisi
improprie, i. q. 5. 5 ad 2. et q. 9. 2 ad 3. et q. 45.
4. 8. o. et q. 65. 4. c. et q. 75. 6. c. et q. 90.2. c. et
q. 91.2. c. et q. 110.2. c. et q. 118. 1. c. et 1 2.
q. 110. 2 ad 3. et m. q. 35. 1. c. ad 3.
7. Omne esse est ab aliqua forma. 1. q. 42.
I ad 1.
8. Ipsum esse nihil aliud adjunctum habere
potest, similiter nec aliqua forma, i. q. 3. 6. 7. c.
9. Primus effectus formæ est esse, secundus
vero operatio, i. q. 42. 1 ad 1. et 1 2. q. 111.2. c.
10. Esse est prius omni alia participatione, et
omni alio nomine Dei. i. q. 5. 2. o.
11. Et est nobilius. 1. q. 4. 1 ad 3. et 2 ad 3. et
1 2. q. 2. 5 ad 2.
12. Ab eadem forma vel essentia est esse im­
mediate, et operatio mediante potentia, i. q. 54.
2 ad 2. et m. q. 16. 1 ad 4.
13. Esse est formale, respectu omnium quæ in
re sunt. I. q. 8. 1. c.
14. Idem est esse formæ, materiæ et compositi.
1 2. q. 4. 5 ad 2.
15. Si aliqua forma vel natura non pertinet ad
esse personale, illud esse non dicitur esse per­
sonæ simpliciter, sed secundum quid. ni. q. 17.
2. c.
16. Esse capitatum, et esse corporeum, et esse
animatum, pertinet ad personam sortis, sed ex
his non fit nisi unum esse in sorte, m. q. 17. 2. c.
17. Si post constitutionem personæ adveniant
ei aliqua membra, non accrescit ei aliud esse,
sed sola relatio ad hæc. m. q. 17. 2. c.
18. Esse est maxime intra rem, secundo forma,
tertio materia. I. q. 8. 1. c. et q. 105. 5. c. fi.
19. Sed esse est actus formæ, et essentiæ, et
suppositi. I. q. 3. 4. c.
èô. Nec esse comparatur ad alia sicut recipiens

EucharblU

ad receptum, sed e converso, quia est actualité
•I. I ad 3. et q. 5. L c.
quod substernitur in
rebus, est communius quam id quod informat,
et restringit ipsum, sicut esse quam vivere. i.
q. 65. 3. c.
22. Quælibet forma substantialis dat esse sim­
pliciter, et quælibet forma accidentalis dat esse
secundum quid. i. q. 76. 4. 8. c. et q. 77. 6. c.
23. Unius personæ est tantum unum esse per­
sonale, sed multa secundum quid. ni. q. 17. 2. c
et q. 19. 1 ad 4.
24. Quicquid est in aliquo præter essentiam
ejus, oportet esse causatum vel a principiis es­
sentialibus, vel ab extra. I. q. 3. 4. c.
25. Esse pertinet ad hypostasim, sicut ad illud
quod habet esse, sed pertinet ad naturam, sicut
ad illud quod aliquid iiabet esse. m. q. 17. 2. c.
ad L
26. Esse simpliciter est superius ad esse homi­
nem. m. q. 16. 9 ad 2.
27. Impossibile est unam rem habere duplex
esse substantiale, i. q. 76. 3. c. et 4. b. et c. et
q. 77. 2 ad 3. et m. q. 17. 2. c.
28. Ad probandum aliquod esse, oportet uti pro
medto quid nominis, non autem quid rei, quia se­
quitur quæstionem an est. i. q. 2. 2 ad 2.
29. In qualibet creatura differunt esse et essen­
tia, operatio et potentia, vel virtus operativa.
I. q. 54. 1. 2. 3. c. et q. 77. 1. c. q. 79. 1. c.
30. Esse cujuslibet creaturæ est determinatum
ad unum secundum genus, et secundum speciem,
i. q. 54. 2. c.
31. Inclinatio cujuslibet creaturæ ad esse est
tantum per essentiam, non autem inclinatio ad
extra, i. q. 59. 2. c. ad 1.

sit causatum ex principiis essentialibus ejus. J.
q. 3. 4. c.
ESSENTIA - 1. est illud quod significatur per
diffinitionem, i. q. 3. 3. c. et q. 29. 2 ad 3.
2. Essentia est illud, cujus actus est esse. i.
q. 39. 2 ad 3.
3. Essentia et natura sunt idem re, et differunt
ratione: quia essentia est principium essendi, sed
natura est principium operationis, i. q. 39.2 ad 3.
4. Essentia nomine abstracto significatur ut
pars, sed in concreto significatur ut totum, m.
q. 3. 3. c.
5. In compositis essentia significat compositum
ex forma et materia in communi, i. q. 29. 2 ad 3.
ETHICA. Necesse est ponere quod in primum
motum voluntatis voluntas prodeat ex instinctu
alicujus exterioris moventis, ut Aristoteles con­
cludit In quodam capitulo Ethicæ Eudimicæ. 1 2.
q. 9. 4. c. fi. etq. 80. 1. b. 3.
ETHOS, in græco scriptum per H litteram lon­
gam, significat morem, id est, inclinationem; sed
scriptum per E brevem, significat, morem, id est
consuetudinem. 1 2. q. 58. 1. c.
ETYMOLOGIA attenditur secundum illud a quo
imponitur nomen; significatio vero secundum
illud ad quod significandum nomen imponitur.
2 2. q. 92. 1 ad 2.
EUBULIA - 1. est virtus specialis bene consiliativa. 1. q. 22. 1 ad 1. et 1 2. q. 57. 6. o. et 2 2.
q. 48. c. fi. et q. 49. 4 ad 2. et q. 51. 1. 2. o. et
q. 53. 2. c,
2. in nullo peccatore, inquantum hujusmodi,
invenitdr eubulia. 2 2. q. 51. 1 ad 3.
EUCHARISTIA - l.est sacramentum et sacrificium. 1 2. q, ιοί. 4 ad 2. et m. q. 53. 8 ad 2.
et q. ι3. I. 4. o. et q. 79. 5. o. et 7. o. et q. 82.
4. c. ad I.
♦
2. Corpus et sanguis Christi sunt unum sacra-

Eucharistia

IM»l

mejtum formaliter ct secundum finem, «ed plura
materialiter, ill· q. 73, 2. o. et q. 78. 6 ad 2.
3. Hoc sacramentum habet quatuor nomina,
scilicet sacrificium vel hostia, communio, vel
jynaXlS, Eucharistia, ct viaticum, m. q. 73. 4. o.
et q. 79. 2 ad 1.
4. Conveniens fuit et necessaria Institutio Eu­
charistia in cœna Domini, non autem ante, nec
post, quatuor rationibus, scilicet primo quia ad
perfectionem nostram exigebatur, ut caput no­
strum etiam realiter nobis jungeretur; secundo,
quia tunc institui debuit, quando figuræ veteris
legis terminandæ erant; tertio ratione repræsentationis passionis Christi ; quarto ex ritu quo
frequentandum est hoc sacramentum, ut ultimo
traditum magis memorise teneretur, m. q. 72.
42 ad 3. et q. 73. 5. o. et q. 74. 4. c. ad 1. et q. 80.
8 ad l. et q. 83. 2 ad 3.
5. Necessaria fuit institutio Eucharistiæ per
modum cibi. m. q. 73. 1. 2. o. et q. 75. 5. c.
6. Eucharistia habuit multas figuras in veteri
Testamento, quarum præcipua fuit agnus pascha­
lis. 2 2. q. 102. 5 ad 2. et ad 3. et ni. q. 73, 6. o.
et q. 80. 10 ad 2.
7. Eucharistia in missa comparatur sacificio
Abel, Abrahæ et Melchisedech. in. q. 83. 4 ad 8.
8. Oblatio Melchisedech fuit expressior figura
Eucharistiæ, quoad illud quod est sacramentum
tantum, figuris veteris legis, sed e converso
quoad illud quod est res et sacramentum, m.
q. 61. 3 ad 3. et q. 73. 6. c.
9. Sacrificium Eucharistiæ quotidie oblatum
in ecclesia non est aliud quam sacrificium Chri­
sti, sed commemoratio ejus. m. q. 22. 3 ad 2.
et q. 73. 4. o. et q. 83. 1. o.
10. Effusio sanguinis et aquæ ex latere Christi
est signum et causa Eucharistiæ; oblatio Mel­
chisedech, respectu ejus quod est sacramentum
tantum, manna respectu ejus quod est res tantum,
et agnus paschalis respectu ejus quod est res
et sacramentum, sunt tantum signa, nr. q. 73,
6. o. et q. 74. 6 ad 1.
11. Agnus paschalis fuit figura Eucharistiæ,
ratione passionis Christi; manna vero, ut cibus
fidelium. 1 2. q. 102. 5 ad 2. et m. q. 73. 5. 6. c.
et q. 80. 10 ad 2.
12. Corpus Christi mysticum est res tantum in
hoc sacramento, ni. q. 73. 3. 6. c.
13. Res hujus sacramenti duplex, scilicet con­
tenta, id est, Christus; et non contenta, scilicet
corpus Christi mysticum, m. q. 60. 3. b., q. 80.
4. c.
14. Res et sacramentum Eucharistiæ est corpus
Christi verum; res tantum est effectus ejus, sci­
licet gratia, sacramentum vero tantum est ma­
teria ejus. m. q. 73. 1 ad 3. et 6. c.
15. Res et sacramentum Eucharistiæ est in
materia, sed res tantum, scilicet gratia, est in
suscipiente. In aliis autem sacramentis utrumque
est in eo. m. q. 73. 1 ad 3.
16. Vel quia nutrimentum correspondes Eu­
charistiæ præcedit augmentum correspondens
confirmationi ut causa, et sequitur ut conser­
vans. m. q. 65. 2 ad 3.
17. Eucharistia excellit omnia sacramenta ve­
teris ac novæ legis, m. q. 65. 3. o.
18. Eucharistia est perfectio aliorum sacra­
mentorum. m. q. 75. 1. c.
19. Eucharistia est consummatio omnium sa­
cramentorum. m. q. 63. 6. c. et q. 73. 3. c.
20. Eucharistia est finis omnium sacramento­
rum. m. q. 63. 6. c. et q. 65. 3. c. ad 2. et q. 72.
12 ad 3. et q. 73. 1. c.
21. In hoc sacramento comprehenditur totum
mysterium nostræ salutis, ideo præ cæteris sa­

11 — Summa Theologica. - VI.

:

IΠ

___

_

Eucharistia

cramentis solemnius celebratur, m. q. 83. 4. c.
princip. et ad 3.,et ad 6.
22. Eucharistia est signum ecclesiasticæ uni­
tatis; ideo ex opere operato ejus efficacia potest
in alterum transire, non autem alia sacramenta,
ni. q. 67. 2. c. et q. 73. 2. b. et 4, c. et q. 79.1. c.
et q. 82. 3 ad 3. et q. 83. 4 ad 3.
23. Sicut in aliis sacramentis materiale ele­
mentum non est causa virtutis quæ in eo est, nec
alicujus spiritualis effectus in homine, nisi me­
diante virtute, secundum quod ex elemento et
virtute fit unum, Ita species non sunt causa cor­
poris Christi, nec alicujus spiritualis effectus,
nisi mediante corpore Christi, secundum quod
ex speciebus et corpore Christi fit unum sacra­
mentum. m. q. 73. 1 ad 2.
24. Per baptismum datur primus actus vitæ
spiritualis, sed per Eucharistiam datur comple­
mentum ejus. m. q. 79. 1. c. ad 2. et 6 ad 2. et
q. 82. 2 ad 3.
25. Eucharistia est posterior baptismo in per­
ceptione, sed est prior in intentione, m. q. 73.
5 ad 4.
26. Si homo nunquam a gratia baptismi cade­
ret, indigeret confirmatione et Eucharistia, non
autem poenitentia, in. q. 84. 5. 6. o.
27. Eucharistia continet Christum realiter:
non autem alia sacramenta, sed tantum virtutem
ejus. 1 2. q. 101. 4 ad 2. et 3. et q. 63. 6. c. et
q. 65. 3. o. et q. 73. 1 ad 3. et 4. c. ad 3. et 5.
c. ad 2. et q. 75. 1. o. et 2. c. ad 2. et 4. c. et
q. 76. o. et q. 78. 1. c.
28. Eucharistia perficitur in consecratione materiæ, alia vero sacramenta in usu ejus, m. q. 73.
1 ad 3. et q. 74. 2 ad 3. et 7. c. et q. 78. 1. c.
et q. 80. 1 ad 1. et 10 ad 1. et q. 82. 4 ad 2.
et 10 ad 1. fi. et q. 84. 3. c. et 4 ad 3.
29. Materia Eucharistiæ est duplex, scilicet
panis et vinum, m. q. 74. 1. o.
30. Non habens vinum vel panem, non debet
consecrare alterum tantum; tamen si faceret,
consecratum esset, sed graviter peccaret, m.
q. 74. 1 ad 2.
31. Panis et vinum quantacumque possunt con­
secrari, dummodo sint coram sacerdote, m. q. 74.
2. o.
32. Materia Eucharistiæ non est mei, lac, car­
nes, nec aliquid simile sacramentis veteris legis,
m. q. 74. l.o.
33. Circa materiam Eucharistiæ fuit triplex
hæresis, scilicet Artotlritarum, panem cum caseo
offerentium, Cataphrigarum, et Pepucianorum,
miscentium farinam cum sanguine puerorum per
totum corpus, et Aquariorum, offerentium aquam
tantum, m. q. 74. 1. c.
34. Damnatur error quorumdam conficientium
de aqua lotionis panni intincti vino. m. q. 74.
8. c.
35. Aqua debet apponi vino, sicut Christus
posuit, et convertitur in vinum, m. q. 74. 6. o.
36. Appositio aquæ non est necessaria, licet
non apponens peccet, m. q. 74. 7. o. et q. 83.
6 ad 4. et ad 6.
37. Aqua debet poni in calice, et parum, non
in dolio, quæ non manet, sed convertitur in vi­
num, non autem in aquam Christi, m. q. 74. 8. o.
38. De aqua artificiali in vino potest confici
Eucharistia, sed non debet, non autem in pane,
m. q. 74. 7 ad 3.
39. Eucharistia conficitur ex pane tritici, non
autem ex pane hordei, speltæ, farris, vel alterius
grani, m. q. 74. 3. o. et 4. c.
40. Eucharistia potest confici ex pane misto ex
ran is aliis, si maneat species tritici, in. q: 74.
ad 3.

f

4

Eucharistia

INDEX 111

Eucharistia

Eucharistia

INDEX 111

41. Eucharistia potest confici ex siligine gene­
63. Conversio hæc quudrupllciter differt ab
ejusdem corporis localiter moti terminetur simul
rata ex grano frumenti, nu φ. 74. 3 ad 2.
aliis, quia pertingit ad materiam, non habet sub­
ώdiversa loca, cum tamen In pluribus locis cor­
42. Ex amido, vel pasta, vel pane· corrupto
se
pus Christi sub hoc sacramento simul esse In­
f · a « kse· ­ jectum, convertitur totum, et in totum præexicundum speciem, non potest confici Eucharistia. stens. ill. q. 75. 4. 8. o.
oplat. ill. q. 75. 2. 4. c.
Hl. q. 74. 3 ad 4. et 4 ad 4. et 5 ad 2. .
64. Hæc conversio importat ordinem substan­
N). Totus Christus est In hoc sacramento, in.
43. Eucharistia debet confici ex azymo, sicut tiarum, ideo est sicut in subjecto in utraque. m.
q. 76. 1. o. ct q. 79. 1 ad 3.
Christus fecit, et esset grave peccatum conficere q, 75. 4 ad l.
81. Verum corpus Christi non esse in hoc sacum fermento, sicut apud Græcos in azymis, m.
65. Hæc conversio non est formalis, sed est
crimento, nisi ut in signo, est hærcsls abjiurata
q. 74. 4. o.
substantialis, ideo dicitur transubstantiatio. m.
âBerengarlo. m. q. 73. 1 ad 3. et q. 75. 1., o.
44. De vino vitis, et non de alio liquore, po­ q. 75. 4. o.
82. In hoc sacramento est aiiauid dupliciter,
test confici Eucharistia, iil q. 74. 5. o.
66. Forma substantialis panis et vlnl non ma­
scilicet ex vi sacramenti, id est, significatum per
45. De musto potest confici Eucharistia, sed net post consecrationem. HL q. 75. 6. o. et q. 77.
formam, et ex naturali concomitantia, id est, reapeccatum esset, nisi esset in necessitate, non au­ 1. 6. c.
hterconjunctum Christo, iil q. 76. 1. o. et 2. 3.
tem de uva. nec de agresta. ni. q. 74. 5 ad 3.
67. Forma substantialis panis et vini conver­
4. c. et q. 78. 6 ad 1. et q. 81. 4 ad 2. et ad 3.
46. De aceto non potest confici Eucharistia, sed titur in animam Christi, ni. q. 75. 6 ad 2.
83. Anima Christi et divinitas ejus sunt in hoc
de vino acescente, licet peccatum esset, iil q. 74.
68. Quantitas panis non convertitur in quanti­
sacramento, secundo modo tantum, iil q. 76. 1.
5 ad 2.
tatem corporis Christi, sed manet sicut cætera . ad 1. et 2. c. et q. 81. 4 ad 3.
47. Forma consecrat iôn is corporis Christi est accidentia. Hi. q. 76. 1 ad 3. et 4. c.
84. Caro, et os, et hujusmodi, sunt sub specie
hæc, scilicet. Hoc est enim corpus meum; tamen
69. Nec quantitas vini convertitur in quanti­
vini, secundo modo tantum, et sub specie panis,
dimittens alia verba, peccat graviter, iil q. 60. tatem sanguinis Christi, sed manet sicut cætera
primo modo, sanguis vero e converso, iil q. 76.
8. c. et q. 75. 2. c. et q. 78. 2. o. et 5. c, et q. 83. accidentia, m. q. 77. 8. c.
I ad 2. et 2. c. ad 3. et q. 78. 6 ad 1. et q. 81.
4 ad 1. et q. 84. 3. c.
70. Si post calicis consecrationem aliud vinum
4 ad 2.
48. Singulæ particular hujus formæ convenien­ mittatur in calicem, illud quidem non transit in
85. Quantitas tota, et alia accidentia Christi
ter ordinantur, ui. q. 78. 2. o.
sanguinem, neque sanguini commiscetur, sicut
mnt in hoc sacramento, secundo modo tantum.
49. Enim non est de forma Eucharistiae, sed Innocentius tertius dicit in quadam decretali.
OL q. 76. 1 ad 3. et 3. 4. o. et 5 ad 3. et q. 81. 3
dimittens ipsum ex negligentia, vel contemptu, Ul. q. 77. 8. c. ad 1. et ad 3.
Mi 3.
peccat, quia est de consuetudine Romanae Eccie- |
71. Quod quidem intelligendum est, quando
86. Tota quantitas Christi est indifferenter sub
siæ, data a Petro Apostolo, m. q. 60. 8. c. et i non fit tanta permixtio vini vel liquoris extra­
magna et parva quantitate specierum. in. q. 76.
q. 78. 2 ad 5.
nei, quod sanguis Christi desinat esse sub toto;
1 ad 3. et 3. c. et 4. o.
50. Forma Eucharistlæ convenienter significa­ tunc enim dicitur undique diffundi, non quia
87. Totus Christus est sub qualibet parte utriustur, scilicet in facto esse, non autem in fieri, m. tangat sanguinem Christi, secundum proprias
que speciei. IIL q. 76. 2. 3. o. et q. 78. 6 ad 1.
q. 78. 2. o.
ejus dimensiones, sed secundum dimensiones
et q. 79. 1 ad 3. et q. 12 ad 3.
51: Hæc verba, Et elevatis oculis, et cætera et sacramentales, sub quibus continetur, iil q. 77.
8e. Accidentia corporis Christi sunt in hoc sa­
Manducate, et cætera, convenienter praemittun­ 8. c. ad 3. et ad 4.
cramento, mediante substantia, nec habent im­
tur formæ Eucharistlæ. ni. q. 78. L c. ad 4.
72. Nec est simile de aqua benedicta, cui ad­
mediatam habitudinem ad hoc sacramentum, nec
52. Forma consecrationis sanguinis Christi est ditur aqua non benedicta, et de vino consecrato:
ad corpora circumstantia, ideo non possunt im­
hæc, scilicet: Hic est enim calix sanguinis mei, quia illa benedictio nullam immutationem facit
mutare medium, m. q. 76. 7. c. et q. 81. 3. 4. c.
novi et ætemi testamenti, mysterium fidei, qui circa substantiam aquæ, sicut facit consecratio
89. Accidentia corporis Christi intrinseca sunt
pro vobis et pro multis effundetur, in remissio­ vini. HL q. 77. 8 ad 3. fi.
in hoc sacramento; non autem accidentia per
nem peccatorum, m. q. 78. 3. o.
73. Hæc conversio est supematuralis, facta sola comparationem ad extra, ut ubi et situs, iil q. 76.
53. Singulæ particuiæ hujus formæ convenien­ virtute Dei. m. q. 75. 4. c. et 5. o. et 7. c. et q. 83. 5 ad 3. et q. 81. 3. c. et 4. c. ad 1.
ter positæ sunt. ni. q. 78. 3. o.
4. c.
90. Christus est sub duplici specie Eucharistiæ,
54. Formæ prædictæ non se mutuo expectant,
74. Hæc conversio cum creatione et mutatione triplici ratione, scilicet ad repræsentandum pas­
sed utraque operatur sine altera, iil q. 78. 6. o. naturali convenit in ordine terminorum, et non sionem ejus, ut sit cibus et potus, et ad salutem
55. Formæ prædictæ continent veritatem facti- simultate, et cum prima non habet subjectum corporis et animæ. in. q. 76. 2 ad 3.
vam rei, non præsupponentem rem significatam. commune utrique termino, et cum secunda, quia
91. Christus in Eucharistia continetur sub alie­
HL q. 78. 5* o.
terminus transit in terminum, secundum totum na specie, ad vitandum horrorem, et derisionem,
56. In prædîctis formis, et in qualibet alia for­ hic, secundum materiam ibi, et manet aliquid, et propter meritum fidei, iil q. 75. 5. o.
ma sacramental!, est aliqua virtus instrumenta­ scilicet accidentia hic, et materia ibi. iil q. 75.
92. Coipus Christi est localiter in uno tantum
lis, non quidem principalis, nec secundum esse 8. c.
<
loco, scilicet in cælo, sed ut in sacramento signi­
completum, sed intentionalis. m. q. 78. 4. o. et
75. Hæc est vera, ex pane fit corpus Christi, et ficante et continente est alibi, non tamen ubique,
5. c.
panis convertitur in corpus Christi, vel tran- in.q. 75. 1 ad 3. et 4. c. et q. 76. 5. o. et 6. c. ad 1.
57. Forma Eucharistiæ importat solam conse­ substantiatur; non autem hæc, panis est vel fuit, et q. 81. 1 ad 2.
crationem materiæ, et profertur in persona Chri­ vel erit, vel fit corpus Chirsti, vel de pane fit,
93. Locus Eucharistiæ non est vacuus, nec ple­
sti, sed formæ sacramentorum important usum vel factum est corpus Christi; vel panis potest nus corpore Christi, sed speciebus sacramentalimateriæ, et proferuntur in persona ministri, iil esse, vel fieri corpus Christi, m. q. 75. 8. o.
bus, per naturam dimensionum, vel miraculose,
q. 78. 1. 4. 5. c. et q. 82. 2 ad 2. et 5. c. ad 2.
76. Hæc conversio est difficilior, et miraculo- m. q. 76. 5 ad 2.
et 7 ad 3. et q. 83. 1 ad 3. et q. 84. 3. c.
sior omni mutatione naturali, et etiam creatione,
94. Christus in sacramento non est ut in loco
58. Christus eadem forma consecravit, qua et ratione termini ad quem, simpliciter autem est e circumscriptive, nec diffinitive. m. q. 76. 6 ad 1.
nos, quam dedit Ecclesiæ, et tantum semel pro­ converso, m. q. 75. 8 ad 3.
95. Christus ad motum sacramenti non move­
tulit. iil q. 78. 1 ad 1.
77. Hæc conversio fit in instanti, ni. q. 75. 3. c. tur per se, nec per accidens, iil q. 76. 6. o.
59. Substantia panis et vini non manet post et 7. o. et q. 78. 2. 5. c.
9o. Christus dedit in sacramento discipulis cor­
consecrationem, cujus oppositum est impossibile
78. Hæc conversio fit tantum in ultimo instanti pus suum passibile, m. q. 81. 3. o.
et hæreticum. iil q. 75. 2. o. et 6. c. et q. 77. prolationis totius formæ, si assumantur tria, sci­
97. In triduo corpus Christi si quis consecras1. 5. c.
licet minister debitus, debita materia, et forma, set, fuisset corpus sine sanguine, et e converso, et
60. in conversionibus naturalibus illud quod et intentio consecrantis; sed singulæ partes for­ utrumque sine anima, iil q. 76. 1 ad I. et 2. c. et
convertitur, corrumpitur, et illud in quod con­ mæ disponunt ad hoc. m. q. 75. 7 ad 1. et ad 3. q. 81. 4. o.
vertitur, generatur, vel augetur, ve! restauratur; et q. 78. 4 ad 3. et 5. c.
98. SI Christus in triduo fuisset in hoc sacra­
sed hic, Christus nullo modo mutatur, m. q. 75.
79. Corpus Christi non incipit esse in hoc sa­ mento, passus fuisset in eo, passione innata, non
4. o. et 6 ad 2.
cramento, per motum localem, sed per conversio­ autem passione illata, m. q. 81. 4. o.
61. Nec substantia panis et vini annihilatur, nem panis in ipsum, triplici ratione, scilicet
99. Corpus Chiristi in hoc sacramento non po­
nec convertitur in præjacentem materiam, iil primo quia sequeretur quod desineret esse in test videri oculo corporali, m. q. 76. .7. o. et 8. c.
q. 75. 3. o.
100. Quando in hoc sacramento apparet puer
cælo; secundo quia omne corpus localiter motum
62. Sed convertitur tota In totum corpus Chri­ pertransit omnia media, quod hic dici non potest; vel caro, est ibi vere corpus Chirsti, sed non
sti. iil q. 75. 4. c. et 6. c. et 8. c. ad 3.
tertio quia impossibile est, quod unus motus videtur in specie propria, iil q. 76. 8. o.

162 —

Eucharktia

101. Talis apparitio quandoque est tantum ex
parte videntium, et quandoque extra, iil q. 76.

102. Quando sic apparet omnibus, non debet
sumi, sed debet cum reliquiis poni, iil q. 82.
4 ad 3.
103. Tunc sacerdos secundum aliquos debet
iterum celebrare, vel secundum alios, sufficit
spiritualis manducatio, iil q. 82. 4 ad 3.
104. Christus videt se corporaliter in sacra­
mento, non ex sacramento; si autem oculum ha­
beret extra sacramentum, non posset hoc, nisi
miraculose, iil q. 76. 7 ad 2.
105. Angeli non vident corpus Christi sub sa­
cramento, cognitione naturali; sed tantum co­
gnitione beata, dæmones autem nullo modo plene.
HL q. 76. 7. c.
106. Beati vident Christum sub sacramento vi­
sione intellectuali plena, non autem visione cor­
porali, nisi miraculose, iil q. 76. 7. c. ad 2.
107. Intellectus viatoris non potest compre­
hendere nec videre Christum in hoc sacramento.
iil q. 76. 7. c.
108. Non baptizati peccant videndo Euchari­
stiam, non autem Christiani, licet sint peccatores,
m. q. 80. 4 ad 4.
109. Soli sacerdotes possunt consecrare Eucha­
ristiam. iil q. 82. 1. o.
110. Plures sacerdotes possunt eamdem ho­
stiam consecrare, iil q. 8z. 2. o.
111. Mali sacerdotes, etiam schismatici, hæreticl, excommunicat! et degradati, possunt con­
secrare, sed peccant graviter, m. q. 64. 9 ad 2.
et ad 3. et q. 82. 5. 7. 8. 9. o.
112. Recipiens Eucharistiam vel audiens mis­
sam a talibus graviter peccat, iil q. 64. 9 ad 2.
ct ad 3. et q. 82. 9. o.
113. Consecrans propter malum finem, scilicet
ad maleficia, vel ut irrideat, peccat, sed perficit
sacramentum, iil q. 74. 2 ad 2.
114. Dispensatio Eucharistiæ pertinet ad sacer­
dotem tantum, iil q. 82. 3. o.
115. Nulli non sacerdoti licet tangere Eucha­
ristiam, nisi in necessitate, ut si caderet, iil
q. 82. 3. c.
116. Laicus etiarti peccator debet tangere Eu­
charistiam, in necessitate tantum, ut si caderet
in terram. ΙΠ. q. 82. 3. c.
117. Si adsint essentialia, scilicet ordo, et in­
tentio ministri, et materia, et forma debitæ, erit
Eucharistia, licet desit solemnitas loci, temporis,
et paramentorum; tamen talis graviter peccaret,
et degradandus esset, iil q. 83. 3 ad 1.
118. De poenitentia amittentis Eucharistiam,
vel cujus negligentia brutum sumit eam, vel
sanguis stillat extra, vel evomentis, m. q. 83.
6 ad 7.
119. Consecrans tenetur sumere Eucharistiam
sub utraque specie quotiescumque celebrat, iil
q. 80. 12. o. et q. 82. 4. o.
120. Si percipitur ante consecrationem, aquam
tantum fuisse, effundatur, et vinum ponatur; si
autem post, videtur quod a capite canonem de­
beat incipere; sed dimittat, et de negligentia
pœniteat, secundum Innocentium, vel tantum
consecret vinum, præmissa contritione de negli­
gentia. m. q. 83. 6 ad 4.
121. Deficiente sacerdote post consecrationem
corporis, debet suppleri per alium, non autem si
ante, iil q. 83. 6 ad 1.
122. Minister in aliis sacramentis dupliciter
operatur, scilicet pronuntiando verba, et actum
exteriorem exercendo, in Eucharistia vero tantum
primo modo. m. q. 78. 1. c. ad 3.
123. Non licet sacerdoti omnino cessare a con*

— 163 —

,

.·

‘1

Eucharistia

INDEX III

Eucharistia

sectatione Eucharistiæ· sed tenetur saltern in i tes, vel eructationis, non impedit sumptionem
festis, ni. q. 82. 10. o.
Eucharistia.», iu. q. 80. 8 ad 1·
124. Celebratio Eucharistiæ est immolatio
144. Reiiqulæ
vini quibus lavaturos
Uæ aquæ vel vini,
Christi, quia est figura passionis ejus, cujus per trajectæ‘ non In magna quantitate, et inlstæ cum
n
hoc fimus participes, et sacerdos significat Chri­ saliva,. non
impediunt sumptionem Eucharistia,
stum. m. q. 83. i. o. et 2. c. ad 1. et ad 2
m. q. 80. 8 ad 4.
125. Eucharistia dupliciter sumitur, scilicet I
145. Post sumptionem Eucharistiæ requiritur
sacramentaliter, et spiritualiter. ill. q. 80. 1. 2. modicum intervallum ante prandium, m. q. 8).
8 ad 6.
3. o.
126. Patres veteris Testamenti manducaverunt I
146. Corporalis immunditia, ut lepra, fluxus
Christum secundo modo tantum, m. q. 80. I. I sanguinis, et hujusmodi, non impedit sumptio­
nem Eucharistiæ, in. q. 80. 7 ad 3.
ad 3.
127. Eucharistia vere sumitur a peccatoribus
147. Eucharistia debet semper haberi parati
sacramentaliter tantum, nec immunditiam ali- ' pro infirmis, m. q. 83. 5 ad 11.
148. Pars hostiae missa in calice nunquam de­
quam ex hoc contrahit, m. q. 80. 3. o. et q. 82.
bet dari infirmis, quia Christus nemini dedit pa­
7 ad 1.
128. Infidelis vere sumit Eucharistiam non ; nem intinctum, nisi Judæ. in. q. 83. 5 ad 9.
149. Triplex modus manducandi corpus Christi,
primo modo, nec secundo proprie, m. q. 80. i
5 ad 2,
(
scilicet sacramentalis tantum, spiritualis tan­
129. Brutum vere sumit Eucharistiam per tum, sacrarnentalis et spiritualis simul, m. q. 80
accidens, non autem primo, nec secundo modo, l. 2. 3. o.
150. Pueris non debet dari Eucharistia, nisi
m. q. 80. 3 ad 3.
130. Christus sumpsit corpus suum et sangui- î cum incipiunt habere aliquaiem usum rationis,
nem in Eucharistia, ni. q. 81. 1. o. et q. 84. ut possint concipere devotionem hujus sacra­
menti, scilicet in decimo, vel undecimo annis.
7 ad 4.
131. Christus ex sumptione hujus sacramenti m. q. 80. 9 ad 3.
151. Græci dant Eucharistiam pueris recenter
habuit spiritualem dulcedinem, ideo sumpsit sa­
cramentaliter et spiritualiter, sed aliter quam natis, baptizatis, propter hoc quod Dionysius
dicit, baptizatis esse sacram communionem dan­
cæteri. ni. q. 81. 1 ad 3.
132. Christus dedit Eucharistiam Judæ in ccena, dam, non intelligentes quod Dionysius ibi lo­
quitur de baptismo adultorum, m. q. 80. 9 ad 3.
præter buccellam intinctam, m. q. 81. 2. o.
152. Amentibus, post fidem et devotionem,
133. Sumptio Eucharistiæ non est de necessi­
tate salutis secundum se, sed ex statuto Christi debet dari Eucharistia, in mortis articulo, nisi
sit periculum vomitus vel expuitionis. Non autem
et Ecclesiæ. m. q. 73. 3. o. et q. 80. 11. o.
134. In primitiva Ecclesia omnes tenebantur si ante amentes fuerunt, et sic a nativitate re­
quotidie sumere Eucharistiam, postea ter in anno, manserunt. m. q. 80. 9. o.
153. Daemoniacis debet dari Eucharistia, nisi
nunc autem semel, m. q. 80. 10 ad 4.
135. Eucharistia debet quotidie sumi, nisi ex certum sit quod pro crimine torqueantur, non
hoc quis sentiret reverentiam diminui, et fervo­ autem energumenis, m. q. 80. 9 ad 2.
154. Nihil præter peccatum mortale impedit ne­
rem non augeri, in. q. 80. 10. o.
136. Eucharistia non debet pluries in die sumi, cessario sumptionem Eucharistiæ, sed tantum de
nisi quando quis in una die ex aliquo casu per­ congruo, ut coitus matrimonialis, nocturna pol­
misso pluries celebraret, m. q. 80. 10 ad 5. et lutio, et fluxus seminis temporalis, quando sunt
q. 83. 2 ad 2.
sine mortali, usque ad alium diem. 2 2. q. 154.
137. Eucharistia sub specie vini, id est, sangui­ 5. o. et ni. q. 80. 7. o.
nis Christi, non datur populo, propter periculum
155. Praeeligendum est, esse suspectum, quam
effusionis, quia facilius una gutta sanguinis iabe- indigne sumere Eucharistiam, m. q. 80. 6 ad 2.
retur quam aliqua una particula corporis, m.
156. Suspectis violenter, et publicis, debet om­
q. 74. 1 ad 3. et q. 80, 12. c.
nino negari Eucharistia, m. q. 80. 6 ad 3.
138. Hostia non consecrata nunquam debet
157. Peccatori occulto, petenti occulte Eucha­
dari pro Eucharistia, et sacerdos dans eam, reus ristiam, debet negari. Si vero publice petat, de­
esset idololatriæ, non autem adorantes vel su­ bet dari. Sed peccatori publico debet omnino ne­
mentes eam, cum hostia debeat adorari latria, sub gari. m. q. 80. 6. o. et q. 81. 2. c. ad 2.
conditione in habitu, et adorantes, vel sumentes
158. Sumens Eucharistiam cum conscientia
eam æstiment probabiliter hostiam esse conse-j peccati mortalis, peccat mortaliter, ni. q. 79.2
cratam. Fides enim credentis non fertur ad has ad 2.
Λ et 3. o. et q. 80. 4. o. et 7. 8. c.
species panis vel ad illas, sed ad hoc quod verum
159. Sumens Eucharistiam in peccato mortali
corpus Christi sit sub speciebus panis sensibilis, ignorato, facta dijigenti discussione, etiam nor
quando recte fuerit consecratum; unde si non sit sufficienti, non peccat, m. q. 80. 4 ad 5.
recte consecratum, fidei non propter hoc suberit
150. Experimentum non debet sumi de pecca­
falsum. 2 2. q. 1. 3 ad 4. et m. q. 80. 6 ad 2.
tis cum Eucharistia, m. q. 80. 6 ad 3.
139. Melius est paratis sumere Eucharistiam
161. Sacerdos faciens finctionem in consecranti:
quam abstinere ab ea. m. q. 80. 10. c.
Eucharistiam, multo gravius peccat quam indi­
140. Pcenitentes qui abstinent ab hoc sacra­ gne sumens eam. m. q. 80. 6 ad 2.
mento, secundum consilium sacerdotis, excusan­
162. Infidelis est indignior fideli ad sumenduEi
tur a transgressione præcepti, non autem manen­ Eucharistiam. Sed fidelis cum mortali indignioi
tes in peccatis, m. q. 80. II ad 3.
sumit, m. q. 80. 5 ad 2.
141. Eucharistia debet sumi tantum a jejunis
163. Sumens Eucharistiam cum peccato spiri­
totaliter, nisi in casu mortis. 2 2. q. 147. 6 ad 2. tuali gravius peccat quam sumens cum peccat
et m. q. 80. 8. o. et 9. c.
carnali, m. q. 80. 5 ad 2.
142. Omnis cibus vel potus sumptus post me­
164. Peccatum indigne sumentium Euchari­
diam noctem, impedit sumptionem Eucharistiæ, stiam est minus grave peccatis commissis fc
non autem ante, etiamsi nec somnus, nec dige­ Deum, et gravius peccatis contra proximum, vt
stio sequatur, m. q. 80. ad 5.
contra seipsum. m. q. 80. 5. o.
143. Deglutitiosalivæ, vel cibi relicti inter den165. Est etiam minus grave peccato occisioni-

— 164 —

Eucharistia

INDEX III

Christi, et proditionis ejus. m. q« 80. 8 nd I. et
id 2.
166. Et est minus grave projectione ejus in
lutum, m. q. 80. 5 ad 3.
167. Eucharistia non imprimit characterem, m.
q. 63. c. et q. 80. I ad 3. et 10 ad 1.
168. Sine manducatione spirituali Eucharistiæ
non potest esse salus, m. q. 80. 11. c,
169. Eucharistia, Inquantum est sacramentum,
prodest tantum sumentibus; sed ut est sacrifi­
cium, prodest etiam aliis, m. q. 78. 3 ad 8. ct
q. 79. 5. c. et 7. o.
170. Eucharistia est sacramentum passionis et
mortis Christi, Inquanturn perficit hominem in
unione ad Christum passum, m. q. 73. 3 ad 3.
et 5 ad 2.
171. Eucharistia est memoriale passionis Chri­
sti. m. q. 66. 9 ad 5. et q. 73. 4. 5. o. et q. 74.
1. c. et q. 76. 2 ad 2. et q. 79. 1. c.
172. Eucharistia ordinatur ad refectionem men­
tis. III. q. 73. 1.2. c. et q. 79. 8. c.
173. Hoc sacramentum non habet suos effectus,
nisi in conjunctis ei per fidem et charitatem. m.
q. 79. 2 ad 2.
174. Eucharistia est sacramentum charitatis
Christi expressivum, et charitatis nostræ factivum. m. q. 73. 3 ad 3. et q. 75, 1. c. et q. 78.
3 ad 6. et q. 79. 1. c. et 4. c. ad 2.
175. Effectus non principalis Eucharistiæ, sed
consequens augmentum charitatis, est diminutio
fomitis, in. q. 79. 6 ad 3.
176. Quicquid est effectus passionis Christi, est
effectus Eucharistiæ. m. q. 79. 1. c. et q. 83. 1. c.
177. Per baptismum datur primus actus vitæ
spiritualis, sed per Eucharistiam datur comple­
mentum ejus. nC q. 79. 1. 8. c. ad 2. et 6 ad 2.
et q. 82. 2 ad 3.
178. Eucharistia facit omnem effectum vitæ
spiritualis, ad similitudinem cibi corporalis, quia
sustentat, auget, reparat et delectat, m. q. 79.
1. o. et 8. c. et q. 81. 1 ad 3.
179. Corpus Christi offertur pro salute corpo­
ris, et sanguis pro salute animæ, secundum simi­
litudinem; secundum rem vero utrumque offer­
tur pro utroque, m. q. 73. 1. c. et q. 74. 1. o.
et q. 76. 2 ad 1. et q. 79. 1 ad 3.
IcO. Effectus Eucharistiæ est adeptio gloriæ
non quidem statim, sed inquantum dat virtutem
perveniendi ad gloriam, m. q. 79. 2. o. et q. 80.
2 ad 1.
181. In Eucharistia confertur gratia habitualis,
et excitatur fervor actualis devotionis, m. q. 69/
1 ad 2. et 4. 7. c.
182.Sumens Eucharistiam sacramentaliter,
consequitur majorem gratiam quam prius sumen­
do spiritualiter tantum, in. q. 80. 1 ad 3.
1». Eucharistia gratiam causât, auger et exci­
tat eam, et virtutes in actum, m. q. 79. 1. o. et
4. c.
184. Nullus habet gratiam ante sumptionem
Eucharistiæ, nisi ex voto ad eam proprio, ut
adulti, vel Ecclesiæ, ut parvuli, m. q. 73. 3. c.
ad 1. et q. 79. 1 ad 1. et q. 80. 1 ad 3. et 11. ci
185. Eucharistia præservat a peccato duplici­
ter, scilicet interius reprobando per gratiam, et
exterius, repellendo omnem impugnationem dæmonum, per passionem Christi, cujus est signum,
nr q. 79. 6. o.
186. Peccata venialia præsentia impediunt ef­
fectum Eucharistiæ quoad refectionem dulcedi­
nis spiritualis, sed non quoad augmentum gra­
tiæ; sed neutrum horum impediunt prætcrita.
ili. q. 79. 8. o.
187. Eucharistia delet peccata venialia, m.
q. 79. 4, o. et q. 87. 3. c.

188. Eucharistia delet peccata mortalia, quo­
rum quis non habet conscientiam, nec affectum,
in. q. 79, 3. o.
189. Eucharistia fit ablutio scelerum, triplici­
ter, scilicet Ignoratorum, futurorum, vel cau­
sando contritionem. Hl. q. 79, 3 ad 1.
190. Eucharistia delet pœnam debitam pro pec­
catis, non quidem totam, sed secundum mensu­
ram peccatorum, et devotionis, ni. q. 79. 5. o.
191. Eucharistia liberat a purgatorio, inquantum est sacrificium satisfactorium pro peccato,
m. q. 52. 8 ad 2.
EUDIMICA Ethica Aristotelis, i. q. 82, 4. ad 3.
et 1 2. q. 9. 4. c. fi. et q. 80. 1. b. 3.
EUGNOMOSYNA est idem quod epyichia, sci­
licet voluntaria justificatio. 2 2. q. 80 ad 4. et
ad 5.
EUPSYCHIA est virtus specialis, scilicet con­
stantia, et est pars potentialis fortitudinis. 2 2.
q. 128 ad 6.
EUSEBIA est idem quod religio. 2 2. q. 80
ad 4.
EUSTOCHIA - 1. est pars prudentiæ, bene
conjectans omnia, solertia medium. 2 2. q, 48. c.
et q. 49. 4. c.
2. Eustochia est tantum in operativis, solertia
vero tam in his quam in speculativis, et tam in
necessariis quam in contingentibus. 2 2. q. 49.
4 ad 1.
3. Utraque invenit quasi subito, sed eubulia,
inquirendo, et tarde. 2 2. q. 49. 4. c. ad 2. et
q. 51. 1 ad 3.
EUSTRATIÜS episcopus græcus, et commen­
tator Aristotelis, dicens quod epyiches, id est,
virtuosus, committit adulterium cum uxore
tyranni, ut possit occidere eum, et liberare pa­
triam, non est sustinendus; pro nulla enim uti­
litate debet quis adulterium committere, sicut
nec dicere mendacium, secundum Augustinum.
2 2. q. 64. 7 ad 4.
EUTRAPELI A dicitur a bona conversione. Et
est virtus circa ludos et pars modestiæ. 1 2. q. 60.
5. c. et 2 2. q. 72. 2 ad 1. et q. 160. 2. c. et q. 168.
2. o. et q. 172.2 ad 1.
EUTYCHES. - 1. Hæresisejusde unitate naturæ
in Christo, et de impalpabilitate corporum resur­
gentium et Christi, damnatur in concilio Calcedonensi. m. q. 2. 2. c.
2. Eutyches in morte retractavit suam hæresim. m. q. 54. 3. c. fi.
EVA non fuit filia Adæ, quia non processit ab
eo, modo naturæ, nec sicut a principio naturali,
i. q. 92. 2 ad 3.
EVANGELIUM - 1. divulgatum est, et prædicatum in toto orbe, non autem creditum per
fidem ab omnibus. 1 2. q. 106. 4 ad 4.
2. In Evangelio nihil mandatur de præceptis
cæremonialibus, quia ablata sunt per impletionem rei. 1 2. q. 108. 3 ad 3.
3. In Evangelio non continentur nisi quæ per­
tinent ad gratiam Spiritus sancti. 1 2. q. 106.
1 ad 1.
4. Doctrina evangelica est doctrina perfectio­
nis: ideo instruit de omnibus pertinentibus ad
rectitudinem vitæ. 2 2. q. 56. 1 ad 2.
EVENTUS sequens per se, vel ut in pluribus,
vel præcogltatus, addit ad bonitatem, vel mali­
tiam actus, non autem aliter. 1 2. q. 20. 5. o. et
q. 73. 8. o.
EX aliquando importat ordinem terminorum
tantum, aliquando vero etiam identitatem subje­
cti. 1. q. 45. 1 ad 3. et m. q. 75. 8. c. ·
EXCÆCATIO - 1. et obduratio important duo,
scilicet motum animi adhærentls malo et aversi
a Deo, et subtractionem gratiæ. 1 2. q. 79. 3. c.

— 165 —

i,ÎA

Excaecatio

.

i

Excandescentia

INDEX III

2. Excæcatio, aggravatlo, et obduratio diffe­
runt secundum diversos effectus gratiæ, scilicet
in visu, auditu, et affectu. 1 2. q. 79. 3. c. fi.
3. Excæcatio et obduratio quoad primum sunt
peccata, sed quoad secundum sunt pœnæ. Et
primum est causa secundi. Et homo fit deterior
primo, non autem secundo. 1 2. q. 79. 3. o.
4. Excæcatio est effectus divinae reprobationis.
1 2. OL 79. 4. c.
5. Excæcatio de se ordinatur ad damnationem,
sed ex misericordia Dei ordinatur ad salutem,
non quidem omnium, sed praedestinatorum tan­
tum. 1 2. q. 79. 4. o.
6. Malitia est causa excæcationis meritoria, si­
cut culpà est causa pœnæ. 1 2. q. 79. 3 ad 3.
et 2 2. q. 15. 1. c. ad 2.
7. Daemon dicitur excæcare, inquantum inducit
ad culpam, quæ est causa meritoria excæcationis.
1 2. q. 79. 3 ad 3.
EXCANDESCENTIA magis pertinere videtur
ad primam speciem iræ, scilicet fel, quæ perficitur
secundum velocitatem iræ. quam ad tertiam spe­
ciem, scilicet furorem. 1 2. q. 46. S ad 2.
EXCEDERE. Quod in melioribus excedit, me­
lius est simpliciter. 2 2. q. 188. 7 ad 1.
EXCESSUS mentis causatur ex amore boni, et
timore mali eodem modo. 2 2. q. 175. 2 ad 3.
EXCLUSIO - 1. immobilitat terminum cui ad­
ditur, satione negationis implicit». i.q.31.3 ad 3.
2. Propositio exciusiva habet duas expositio­
nes: primam affirmativam, et secundam negati­
vam. Sub prima licet descendere, sub secunda
vero non. i. q. 31. 4. b.
3. Dictio exciusiva, addita principali .agenti,
non excludit instrumentum, in. q. 78. 4 ad 1.
4. Dictio exciusiva non excludit partes, nec
universalia, et alia quæ sunt de intellectu sub­
jecti, nisi differant supposito. 1. q. 31. 4 ad 3.
5. Dictio exciusiva, addita uni relativorum,
excludit aliud, et omne quod est in alio supposito.
1. q. 31. 4 ad 3.
EXCOMMUNICATIO. - 1. Ecclesia malos juste
excommunicat, ut resipiscant: in necessistatis
tamen casu est illis subveniendum, debet enim
Ecclesia divinum judicium in castigationibus imi­
tari, scilicet ad salutem, non autem ad perdi­
tionem. 2 2. q. 31. 2 ad 3.
2. Excommunicatis, et reipublicæ hostibus,
sunt subtrahenda beneficia, ut arceantur a culpa,
sic tamen» quod natura non deficiat, nisi secun­
dum ordinem justitiæ. 2 2. q. 31. 2 ad 3.
3. Injiciens manus in clericum, septempliciter
non est excommunicatus, scilicet si causa disciplinæ, ut magister vel prælatus, si jocosa levi­
tate, si invenit eum turpiter agentem cum uxore,
matre, sorore, vel filia, si statim vim vi repel­
lat, si ignoret eum esse clericum, si inveniat
eum In apostasia, post trinam admonitionem, ut
si transfert se clericus ad actum penitus sibi
contrarium, ut si fiat miles, vel ad bigamiam
transeat. Et octupliciter potest absolvi ab epi­
scopo, scilicet in articulo mortis; quia tunc a
qualibet excommunicatione potest quisque a quo­
libet sacerdote absolvi, si sit ostiarius alicujus
potentis, et non ex odio vel proposito percussit,
si percutiens sit mulier, si sit servus, et domi­
nus laederetur de ejus absentia, qui non est in
culpa, si regularis regularem, nisi sit enormis
excessus, si sit pauper, si sit impubes vel senex,
vel valetudinarius, et si habeat inimicitias capi­
tales. 2 2. q. 64. 7. c.
4. Participare cum excommunicatis, conceditur
quintupliciter. scilicet utile, lex, humile, res igno­
rata, necesse, 2 2. q. 39. 4 ad 2.
5. Excommunicatio major est separatio a com-

Exemplum

munlone Ecclesiæ quoad fructum et suffragia
generalia. SuppL q. 21. l.o.
6. Cum Ecclesia in terris Del vicem gerat,
llliusque Judicium Dei judicio conforme si·., rite
excommunicare potest, sive peccatorem a com­
munione Ecclesiæ, sive a suffragiis et aliis spiri­
tualibus separet. Suppi, q. 21. 3. c.
7. Non potest Ecclesia etiam pro peccato mor­
tali aliquem excommunicare, nisi contumax fue­
rit, Suppi, q. 21. 3. o.
8. SI excommunicatio Injuste lata sit ex parte
excommunicantis, nihilominus effectum sortitur;
at si ex parte excommunicationis Ita ut error ille
irritam faciat sententiam, nullius est effectus.
Suppi, q. 21. 4. o.
9. Cum quis pro falso crimine in judicio pro­
bato excommunicatur, si humiliter sustinet hu­
militatis meritum, récompensât excommunica­
tionis damnum. Suppi, q. 21. 4. c.
10. Soii Episcopi et majores prælati excommu­
nicare possunt, qui habent jurisdictionem in foro
judiciali. Suppi, q. 22. 1. o.
11. Etiam non sacerdotes possunt excommuni­
care, modo jurisdictionem habeant in foro con­
tentioso. Suppi, q. 22. 2. c.
12. Excommunicatus vel suspensus non potest
alium excommunicare. Suppi, q. 22. 3. o.
13. Nullus potest nisi interiorem excommuni­
care, cum excommunicatio sit jurisdictionis, quæ
exerceri non potest, nisi in sibi subditos. Supol.
q. 22. 4. c.
14. Tametsi singuli alicujus communicatis ex­
communicari ab Ecclesia possint, numquam ta­
men ipsa communitas. Suppi, q. 22. 5. o.
15. Toties quis excommunicari potest, quoties
est excommunicationis causa. Suppi, q. 22. 6. c.
16. Licet fidelibus communicare excommuni­
cato minori excommunicatione, majori vero mi­
nime, nisi ubi aliqua spiritualis commodi, vel
legis vel necessitatis ratio ad hoc impulerit.
SuppL q. 32. 1. o.
17. Participans cum excommunicato, excom­
municatus quoque est, aliquando majori, nonnunquam minori excommunicatione. Suppi, q.23
2. c.
18. Tantum participans excommunicato in cri­
mine vel in divinis seu in Ecclesiæ contemptum
peccat mortaliter. Suppi, q. 23. 3. o.
19. Excommunicatum minori excommunicatio­
ne potest quilibet sacerdos absolvere, non autem
majori, sive sit a jure vel ab homine lata, sed
ei qui sententiam tulit, subjicitur, nisi in arti­
culo mortis. Suppi, q. 24. 1. o.
20. Potest quis invitus absolvi ab excommuni­
catione, cum sit pœna, non autem a peccato, cura
sit voluntarium. Suppi, q. 24. 2. o.
21. Absolutus ab una excommunicatione, ab
omnibus absolutus intelligitur, si sint ab ύηο
judice latæ, nisi aliter fuerit expressum, non
autem si sint a diversis judicibus factæ. SuppL
q. 24. 3. c.
EXCUSATIO aggravat omne peccatum. 2 2. q.
13. 3 ad 3.
EXEMPLAR - 1. semper perfectissimum est,
quod imitatur minus perfectum, ni. q. 56. 1 ad 3.
2. Causa exemplaris est tantum existentlum,
sed causa finalis est etiam non entium, i. q. 5,
2 ad 2.
M
3. Exemplata oportet conformari exemplari,
secundum rationem formæ, non autem secundura
modum esscndl. i. q. 18. 4 ad 2.
EXEMPLUM - 1. in operationibus et passio­
nibus humanis, in quibus experientia plurimura
valet, plus movent exempla quam verba. 1 2.
q. 34. 1. c.

— 166 —

Exempttii

INDEX III

2. Aristoteles in Logica utitur exernplls, se­
cundum opiniones aliorum. Ideo non habent
auctoritatem, i. q. 48. 1 a<1 1. et q. G7. 2 ad 2.
et I 2. q. 50. 2 ad I.
EXEMPTUS peccans In re non exempta potest
ab ordinario judicari, 2 2. q. 67. 1 ad 3.
EXILIUM non erat universale in veteri lege,
sed particulare, ne quis fieret idololatra. 1 2.
q. 105. 2 ad 10.
EXITUS in divinis est secundum solam distin­
ctionem relationum, et secundum emanationem
Interiorem, et non secundum distantiam, i. q. 42.
5 ad 2.
EXORCISMUS - 1. non est sacramentum, sed
est sacramentale. m. q. 67. 3 ad 2. et q. 71.3 ad 2.
2. Exorcismus debet præcedere baptismum. Ta­
men si non præcedat, debet postea fieri, m. q. 71.
2. o. et 3 ad 3.
3. Exorcizare pertinet ad sacerdotem, et ad
exorcistam, in. q. 71. 4. c. ad 1. et ad 2.
4. Ea quæ fiunt in exorcismo, non tantum si­
gnificant, sed etiam efficiunt, m. q. 71. 3. o.
5. Quandocumque aliquid sanctificandum est
ad cultum divinum, prius exorcizatur, ut libe­
retur a potestate diaboli, m. q. 83. 3 ad 3.
6. Exorcismus datur contra dæmonem, inquan­
tum impedit homines a sacramentis. Sed bapti­
smus datur contra eum, inquantum impedit a
gloria, m. q. 71. 2 ad 2.
7. Quæ fiunt in exorcismo, ordinantur contra
impedimenta baptismi, cujus effectus potest im­
pediri ante sumptionem baptismi, et post. m.
q. 71. 3 ad 3.
8. Effectus exorcismi est debilitatio potestatis
dæmonis, quia totaliter in baptismo aufertur, m.
q. 71. 3. c.
9. Effectus ejus duplex, scilicet expulsio dæ­
monis, et apertio sensuum ad ministeria et man­
data Dei. m. q. 71. 3. c.
10. Sal missum in os exorcizandi, et narium,
et aurium, sputi linitio, significat remotionem
impedimenti dæmonis, respectu fidei docendæ.
ni. q. 71. 2. c.
11. Exorcismus non confert gratiam, nec
remissionem culpæ. Ideo sine baptismo exorci­
smus nihil valet post mortem, contra Præpositivum, qui dicit, quod minores tenebras pati­
tur. in. q. 71. 3. o.
EXPECTATIO est motus spei, propter cogni­
tionem præcedentem respectu auxilii alieni. 1 2.
q. 40. 2 ad 1.
EXPERIENTIA - 1. proprie pertinet ad sensum
tantum; sed large pertinet etiam ad intellectum,
ut in dæmonibus. i. q. 54. 5 ad 2. et q. 58. 3 ad 3.
2. Experientia in operabilibus non est potentia,
et non solum causât scientiam, sed etiam habi­
tum, qui facit operationem faciliorem propter
consuetudinem. 1 2. q. 40. 5 ad 1.
3. Qui accipit gratiam, per quamdam experien­
tiam dulcedinis novit se illam habere, quam non
experitur ille qui non accipit. 1 2. q. 112. 5. c.
4. Illa quæ sunt per essentiam sui in anima
cognoscuntur experimentali experientia, inquan­
tum homo experitur per actus, principia intrin­
seca, sicut voluntatem percipimus volendo, et
vitam ab operibus vitæ. 1 2. q. 112. 5 ad 1.
5. Verbum Abrahæ dictum, videlicet, nunc co­
gnovi quod timeas Dominum, potest referri ad
notitiam experimentalcm, quæ est per exhibi­
tionem operis. 1 2. q. 112. 5 ad 5.
6. In opere illo quod fecerat Abraham, cogno­
scere potuit experimentaliter, se Dei timorem
habere. Vel potest hoc etiam ad revelationem
referri. 1 2. q. 112. 5 ad 5.
EXTASIS est fieri extra se, secundum cognitio-

Extrema

nern, vel secundum appetitum. 1 2. q. 28. 3. c.
et 2 2. q. 175. 2 ad f.
EXTREMA unctio - 1. cum ad peccatorum
remissionem ordinetur, est sacramentum et non
tantum sacramcntale. SuppL q. 19. 1. o.
2. Extrema unctio, quamvis per multas perfi­
ciatur actiones, unum nihilominus sacramentum
est. Suppi, q. 29. 2. c.
3. Extremæ unctionis sacramentum a Christo
fuit Institutum, sicut et caetera sacramenta, ab
apostolis tamen promulgatum fuit. SuppL q. 29.
3. o.
4. Oleum olivæ, cum sit Icnitivum ac penetrativum usaue ad intima ac diffusivum, conveniens
est materia sacramenti extremæ unctionis, quod
perfecta et lenis sanatio esse debet. SuppL q* 29.
4. c.
5. Oleum olivæ, quod in extrema unctione as­
sumitur pro materia, consecratum esse debet.
Suppi, q. 29. 5. o.
o. Materia hujus sacramenti per episcopum
consecrata esse debet. Suppi, q. 29. 6. o.
7. Determinata est forma verborum hujus sa­
cramenti, sicut et aliorum. Suppi, q. 29. 7. o.
8. Forma verborum hujus sacramenti in ora­
tione deprecative perficitur, non autem indica­
tive. Suppi, q. 29. 8. o.
9. Conveniens verborum forma est ea, qua Ec­
clesia utitur, scilicet, Per istam sanctam, etc.
Suppi, q. 29. 9. c.
10. Principalis effectus extremæ unctionis est
ipsa peccatorum remissio quoad illorum reliquias
et maculam seu culpam, si eam inveniat. SuppL
q. 30. 1. c.
11. Hoc sacramentum non sequitur corporalis
sanatio semper, sed quando expedit ad spiritua­
lem sanationem. Suppi, q. 30. 2. o.
12. Nullum imprimit characterem hoc sacra­
mentum, cum per illud homo ad aliquod sacrum
peragendum non ordinetur. Suppi, q. 30. 5. c.
13. Non possunt laici hoc extremæ unctionis
sacramentum conferre, sicut baptismum in ne­
cessitatis articulo. SuppL q. 31. l.o.
14. Hoc sacramentum nullatenus licet diacono
conferre. Suppi, q. 31. 2. o.
15. Cum hoc sacramentum cunctis exhibeatur,
non modo per episcopos, sed per simplices sa­
cerdotes administrari potest. Suppi, q. 31. 3. c.
16. Sanis non debet hoc sacramentum conferri,
quod quædam spiritualis animæ curatio est.
Suppi, q. 32. 1. o.
17. Non quovis morbo laborantibus est hoc
sacramentum exhibendum, sed ad mortem pro­
xime aliqua ægritudîne affectis. Suppi, q. 32. ÎL c.
18. Furiosis et amentibus, quibus desit devo­
tionis affectus, nullatenus hoc sacramentum con­
ferri debet. Suppi, q. 32. 3. o.
19. Hoc sacramentum pueris conferri non de­
bet. Suppi, q. 32. 4. c.
20. Non totum corpus, sed eæ dumtaxat humani
corporis partes inungi oleo hujus sacramenti de­
bent, in quibus est aliqua spiritualis infirmi­
tatis radix. Suppi, q. 32. 5. o.
21. Quinque sensuum organica membra inungi
pnecipue debent, in quibus est aliqua cognitio­
nis radix, in nonnullis autem propter appetitivam et motivam inunguntur renes ac pedes.
Suppi, q. 32. 6. o.
22. Mutilati inungi etiam in partibus illis mu­
tilatis debent, quibus alias inungerentur.· Suppi,
q. 32. 7. c.
23. Sacramentum hoc sine aliqua sui injuria
iterari potest. Suppi, q. 33. 1. c.
24. Eadem infirmitate laborantibus, non se­
cundum eumdem, sed diversum infirmitatis sta-

— 167 —

J

i

INDEX 111

Exsufflatio

tum, potest extrema unctio exhiberi. Suppi.
q. 33. 2.i o.
EXSUFFLATIO in exorcismo significat expulsionem dæmonis, cui reditum praeludit benediotio. m. q. 71. 2. c.
F

FACERE - 1. et neri important habitudinem
causæ et effectus, sed mutationem ex conse­
quenti. i. q. 45. 2 ad 2.
2. Facere dicitur dupliciter, scilicet large omnis
operatio, et proprie operatio tantum ad extra.
2 2. q. 134. 2. c. ad 1. et ad 2.
3. Factio est de materia exteriori; sed gene­
ratio est de substantia generantis, l. q. 41. 3. c.
4. Non omne quod facit majus, facit minus,
nisi sit ad illud ordinatum, vel nisi in majori |
includatur minus, vel non potest facere quod i
minus est, si reservetur minus, vel si minus sit
ad defectum. 2 2. q. 189. 9 ad 3.
5. Quod homo faciat quod in se est requiritur j
ad meritum in habentibus usum rationis, non
autem in carentibus usu rationis. 2 2. q. 33. 2 ad
1. et 8 ad 3.
FACIES Christi emittebat radios, in. q. 44.
3 ad L
FACTUM - l. duplex, scilicet divinum et na­
turale. Primum pracedit potentia activa et non
passiva, natura, non autem tempore, nisi sit no­
vum; secundum vero utraque potentia praecedit,
etiam tempore. 1. q. 74. 3 ad 5.
2. Fieri et factum esse dicuntur de Deo, se­
cundum rationem tantum, et sine mutatione Dei.
1. q. 13. 7 ad 2.
3. Factum esse quandoque dicit novitatem
prædicatlonis, sine mutatione facti, i. q. 13. 7 ad
2. et ni. q. 16. 6. c. ad 2.
4. Prospicere facta aliorum bono animo, vel ad
utilitatem propriam, ut scilicet homo ex bonis
operibus proximi provocetur ad melius, vel ad
utilitatem illius, ut scilicet corrigatur si quid ·
ab eo agitur, secundum regulam charitatis, et >
secundum debitum officii, est laudabile. Sed ,
quod aliquis intendat ad considerandum vitia
proximorum, ad despiciendum vel detrahendum
vel saltem inutiliter inquietandum, est vitiosum,
2 2. q. 33. 2 ad 3. et q. 167. 2 ad 3.
FACULTAS est potestas qua aliquid habetur
ad nutum: i. q. 83. 2 ad 2.
F ALLERE - 1. contingit dupliciter, scilicet occultando veritatem dicto vel facto, vel significando falsitatem. Primum licet, non autem se­
cundum, quia etiam hostibus debent servari pro­
missa, fœdera, et fides. 2 2. q. 40. 3. o. et q. 71.
3 ad 3.
4
2. Homo faciliter fallitur in judicando in per­
tinentibus ad se. 2 2. q. 88. 2 ad 3.
F ALSIT AS - 1. non est in sensu, sicut in co­
gnoscente verum et falsum, i. q. 17. 2 ad 1.
2. Falsitas et veritas sunt primo in intellectu,
in rebus autem, per ordinem ad intellectum
solum, i. q. 16. 1. 2. o. et 3 ad 1. et 5. 6. 8. c.
et q. 17. 1. 3. o. et 4 ad 1.
3. Falsitas non est in intellectu, respectu pri­
morum principiorum, nec respectu quidditatis,
nisi per accidens, respectu duplicis compositio­
nis. i. q. 17. 3. o. et q. 57. 1 ad 2. et q. 58. 5.
c. et q*. 85. 6. o.
4. Veritas et falsitas, ut in cognoscente, sunt
tantum in intellectu componente et dividente,
sed ut in re vera, sunt etiam in sensu, et in
intellectu cognoscente quidditatem. i. q. 16. 2. o.
et q. 17. 2. o. et 3. c.

Phantasia

5. Falsitas est In sensu, respectu sensibilium
communium, et respectu sensibilium per acci­
dens, non autem respectu sensibilium proprio­
rum, nisi per accidens, i. q. 17. 2. o. ct 3. c. et
q, 57, I ad 2. et q. 58. 5. c. et u. 85. 6. c.
6. Falsitas attribuitur phantasiae, quia reprae­
sentat objectum absens, tanquam pnesens. i.
q. 17. 2 ad 2. et q. 54. 5 ad 3.
7. Res non dicuntur falsæ, respectu Intellectus
divini, sed respectu intellectus nostri, i. q. 17.
l. c. ad 3.
8. Res dicitur simpliciter vera vel falsa tantum
ab intellectu, a quo dependet, ut res naturalis a
divino, et artificialis a nostro, i. q. 16. c. 1. et
q. 17. I. o.
9. Res naturales dicuntur falsæ per accidens,
et* secundum quid, respectu intellectus nostri
μμ
ΗΜμμ.., s.
o. secundum lauv.ivm
dupliciter,
rationem significati, et
secundum rationem causæ. i. q. 17. 1.• c.
10. Res dicitur vera vel falsa, ratione vera
vel falsæ æstimationis, quam nata est facere de
se, quoad ea quæ exterius apparent in ea. 1.
q. 17. 1. c.
11. Res secundum id quod est, dicitur vera;
secundum quod non est, dicitur falsa, i. q. 17.
I. c. ad 1. et 4 ad 1.
12. Malum simpliciter est in rebus, non autem
falsum, sed secundum quid. i. q. 17. 1. c. et
q. 48. 2. o.
13. In Deo nulla est falsitas, sed tantum veri­
tas. I. q? 17. 4 ad 3. et 2 2. q. 171. 6. c.
14. Homo dicitur falsus, quia amat falsas opi­
niones vel locutiones, non autem quia potest
mentiri. I. q. 17. 1. c. fi.
15. Peccata dicuntur falsitates vel mendacic.
___
Et opera virtuosa dicuntur veritas vitæ. i. q. 17.
2, c?
16. Falsum contrariatur vero, et fundatur in
vero, sed non in suo contrario, i. q. 17. 4. o. et
1 2. q. 64. 3 ad 3.
FALSUM testimonium prohibetur octavo præcepto Decalogi. 2 2. q. 122. 6 ad 2.
FAMA - 1. bona est nobis necessaria propter
nos, quia est praecipuum bonum inter exteriora
bona, quia facit idoneum ad officia humana, et
praeservat a peccatis; et propter alios, ne scandalizentur, et malum exemplum sumant ad peccandum. 2 2. q. 73. 2. 3. c.
2. Fama quadrupliciter læditur directe, sciitcet imponendo falsum, adaugendo peccatum, manifestando occulta, pervertendo intentionem. Sed
indirecte dupliciter læditur, s. negando bona alterius, vel malitiose reticendo. 2 2. q. 73. 1 ad 3.
3. Fama læditur tripliciter, s. juridice, false, et
manifestando occulta. Secundo modo et tertio,
tenetur quis ad restitutionem, non autem primo
modo. 2 z. q. 72. 2 ad 2. et q. 73. 2. o.
FAMES, sitis, et desiderium in beatis^ dicitur
per remotionem fastidii. 1 2. q. 67. 4 ad 3.
FAMILIARITAS cum peccatoribus vitari debet
ab imperfectis propter periculum, non autem a
perfectis, propter fructum. 2 2. q. 25. 6 ad 5.
PHANTASIA - 1. duplex, s. determinata, s.
eadem cum imaginativa habens organum determi­
natum; et indeterminata, existens in qualibet
parte animalis, etiam decisa. Sed Avicenna posuit
quintam potentiam, scilicet phantasiam mediam
inter æstimativam et imaginativam, quæ com­
ponit et dividit species imaginalis, i. q. 78. 4. c. fi.
2. Phantasia est thesaurus formarum per sen­
sum acceptarum, componens et dividens eas. Et
est idem quod imaginativa. i. q. 78. 4. c. et
q. 84. 6 ad 2.
3. Phantasia et memoria sunt passiones primi
sensituy, non quidem tanquam proprii organi,

— 168 —

Phantasma

INDEX III

quia oriuntur ab anima mediante primo sendtivo. i. q. 78. 4 ad 3.
4. Damon potest immutare phantasiam homi­
nis, et alios sensus corooreos, ut aliter videatur
res quafn sit. r. q. 111. 3. 4. o. et q. 114. 4 ad
2. et 2 2. q. 10. 1 ad 3. et q. 72. 5 ad I. et 6. o.
PHANTASMA - 1. est similitudo individui in
organo corporeo, i. q. 84. 7 ad 2. et q. 85. 1 ad 3.
2. Aliquod phantasma per sensum nunquam
acceptum potest formari in imaginatione, per
operationem virium interiorum, i. q. 12. 9 ad 2.
et q. 85. 2 ad 3. et 2 2. q. 172. 2. c.
3. Intellectus noster abstrahit a phantasmati­
bus species intelligibiles, inquantum considerat
naturas in universali, quas tamen intelligit in
phantasmatibus, quia nihil potest actu Intelliçere, nisi convertendo se ad phantasmata, i.
q. 85. 1 ad 4. et 5 ad 2. et m. q. 86. 1. c.
4. Phantasmata non possunt imprimere in in­
tellectum possibilem, virtute sua, sed virtute in­
tellectus agentis, convertentis se supra phanta­
smata, resultat species intelligibilis in intellectu
possibili, i’ q. 85. 1 ad 3.
5. Phantasmata illuminantur ab intellectu
agente, quia ex ejus virtute redduntur habilia
ut ab eis intentiones intelligibiles abstrahantur.
I. q. 85. 1 ad 3.
6. In potestate nostra est per virtutem in­
tellectus agentis formare phantasmata, accom­
moda considerationi quam volumus, nisi forte
esset impedimentum ex parte organi cujus est.
1. q. 85. 1 ad 4.
FAS proprie est lex divina; sed jus est lex hu­
mana. 2 2. q. 57. 1 ad 3.
FASCINATIO est Infectio ab oculis infectis,
propter malitiam animæ, vel ex Dei permissione,
vei coopérante fato occulto vel dæmone. i. q. 117.
3 ad 2.
FATUE dicere, vel racha, vel irasci, non sunt
species iræ, sed gradus ejus. Et est peccatum
mortale, quando peccatum interius conceptum
ad effectum perducitur, sub ratione vindictae.
1 2. q. 46. 8 ad 3. et 2 2. q. 158. 5 ad 3.
FATOM - l. proprie est dispositio siderum,
qua quis est conceptus vel natus. Sed improprie
est providentia Dei, ideo est in rebus, i. q. 116. o.
2. Fatum dicitur a fari, quasi effatum divinæ
providentiae, vel quia antiqui solebant per illud
de futuris effari. i. q. 116. 1. c. fi
3. Fatum non est qualitas, nec substantia, sed
est relatio multiplex, ratione effectuum, vel cau­
sarum secundarum, non autem respectu Dei. 1.
q. 116. 2 ad 3.
4. Ratio gubernationis in mente Dei est provi­
dentia, sed in causis secundis est fatum, i. q. 116.
2, o
5. Non omnia subduntur fato, sed tantum
effectus causarum secundarum, i. q. 116. 1. c.
et 4. o.
6. Fatum respectu causarum secundarum est
mobile; sed respectu causæ primæ est immobile,
non quidem absolute, sed sub conditione providentiæ. i. q. 116. 3. o.
FEBRIS ethica est intensior aliis, licet calor
ejus minus sentiatur, quia est infusa membris,
quasi complexio. 1 2. q. 29. 3. c.
FECUNDITAS bonorum operum duplex, s. in
se per baptismum, et in aliis per ordinem sacrum,
in. q. 69. 5 ad 3.
FELICITAS - 1. ultima non est in cognitione
alicujus creaturæ. sed tantum in cognitione Dei.
1 2. q. 3. 7. o. et 2 2. q. 167. 1 ad 1.
2. Cum dicitur quod felicitas non est in ha­
bitu, intelligendum est de habitu, de quo non
procedit actus. Qui enim est in habitu et non in

Festum

actu, similis est dormienti. Oportet autem quod
actus Ille in quo felicitas consistit, ab habitu ali­
quo progrediatur, secundum sententiam Philo­
sophi. Alias operatio non esset delectabilis et
perfecta. 1 2. a. 3. 2 ad 4. fi.
3. Ultima felicitas hominis non quidem simpli­
citer, sed ad quam per sua naturalia potest per­
venire, est cognitio substantiarum separatarum,
non quidem quidditativa, sed quid non sunt, per
sensibilia. 2 z. q. 2. 8 ad 1. et q. 3. 7. o.
4. Felicitas magna, sed non ultima, est in con­
templatione substantiarum separatarum, si perfe­
cte intelligerentur. r. q. 64.1 ad I. et q. 89. 2 ad 3.
5. Felicitas terrena consistit in quinque, s. vo­
luptate, divitiis, potestate, dignitate et fama. i.
q. 26. 4. c. et 1 2. q. 2. o.
FEMINA - I. In holocaustis non offerebatur
in veteri Testamento, quia est animal imperfe­
ctum. 1 2. q. 102. 3 ad 9.
2. Femina non potest esse principium genera­
tionis activum, ni. q. 67. 4 ad 3.
3. Generatio feminæ contingit ex intentione
Dei et naturæ universalis; sed respectu naturæ
particularis contingit ex defectu imaginationis,
vel virtutis activæ vel materiæ, vel propter ali­
quid exterius, scilicet venti, loci, temporis, et
hujusmodi. Ideo est quid occasionatum et defi­
ciens. 1. q. 92. 1 ad 1. et q. 99. 2 ad 1. et ad 2.
FEMINALIA significant continentiam, quæ
perpetuo indicitur ministris novi Testamenti.
Non autem ministris veteris Testamenti, sed
tantum tempore sacrificiorum, quo utebantur eis.
1 2. q. 102. 4 ad 7.
FEMININUM - 1. genus adaptatur essentiæ et
proprietatibus, masculinum personis, et neutrum
essentiæ. i. q. 31. 2 ad 4. et in. q. 17. 1. c. et
q. 52. 3,’c.
2. Neutrum genus est informe, sed masculi­
num genus est formatum et distinctum, et simi­
liter femininum, i. q. 31. 2 ad 4.
FERMENTUM - 1. significat fervorem chari­
tatis, sicut azymus sinceritatem, in. q. 74. 4. c.
ad 3. et ad 4.
2. Fermentum significat charitatem, ratione sui
effectus, scilicet saporis; sed significat corru­
ptionem peccati, ratione suæ speciei, ni. q. 74. 4.
c. fi. et ad 3.
3. Fermentum non offerebatur in sacrificiis,
propter corruptionem, vel quia forte offerebatur
idolis. 1 2. q. 102. 3 ad 14*.
4. Non licet in judicio probare innocentiam, vel
crimen, per tactum ferri candentis. 2 2. q. 95.
8 ad 3. et m. q. 80. 6 ad 3.
FERVOR voluntatis non est virtuosus, si non
sit ratione ordinatus. Et ideo si aliquis ex fer­
vore animi præoccupet debitum tempus, non erit
laudandus. 2 2. q. 106. 4 ad 2.
FESTUM - 1. omne veteris Testamenti habet
aliquod festum sibi succedens in novo Testa­
mento. 1 2. q. 103. 3 ad 4.
2. Ratio, et expositio, et figura omnium festo­
rum veteris Testamenti. 1 2. q. 102. 4 ad 10.
3. Festa temporalia veteris Testamenti erant
octo, scilicet sabbatum, neomenia, pascha, pen­
tecostes, tubarum, expiationis, tabernaculorum,
et cœtus. Et unum erat continuum, scilicet juge
sacrificium. 1 2. q. 102. 4 ad 10.
4. Festum tubarum erat prima die Septembris,
in memoriam liberationis Isaac. Et erat invitatio
ad festum expiationis et figura prædicationis apo­
stolorum, quorum festa succedunt ei. 1 2. q. 102.
4 ad 10. et q. 103. 3 ad 4.
5. Festum expiationis erat die decima Septem­
bris, in memoriam expiationis peccati de adora­
tione vituli ad preces Moysis. 1 2. q. 102. 4 ad 10.

— 169

Feudutn

INDEX II!

6. Festa martyrum et confessorum succedunt
festo expiationis. 1 2. q. 103. 3 ad 4.
7. Festum consecrationis Ecclesiæ fit octo die­
bus, ad significandum resurrectionem Christi. et
membrorum Ecclesiæ. m. q, 83. 3 ad 4.
8. Peccans in festo magis facit mystice contra
tertium præceptum, quam qui ad litteram ali­
quod opus corporale licitum facit in eo. 2 2.
q. 122. 4 ad 3.
FEUDUM. Jus patronatus non potest per se
vendi, nec dari in feudum» sed cum possessione
transit. 2 2. q. 100. 4 ad 3.
FICTIO - 1. est ostendere dicto vel facto quod
non est verum, et est speciale peccatum, si hoc
Sntendatur. m. q. 69. 9 ad 3.
2. Fictio consequitur superbiam, quia appetens
excellentiam fingit se fortem, et hujusmodi. 2 2.
q. 162. 7 ad 5:
3. Fictio relata ad rem significatam, ut meta­
phora. non est mendacium, ùt patet in figurativis
locutionibus. 2 2. q. 110. 3 ad 6. et q. 111. 1 ad 1.
et ui. q. 55. 4 ad 1. et q. 76. 8. c.
FIDELIS. Fidelium universitas in tres status
solet distingui, s. in statum incipientium, profi­
cientium. et perfectorum. 2 2. q. 124. 9. o.
FIDES quid. - 1. Fides importat assensum in­
tellectus ex electione ad illud quod creditur, cum
certitudine. 1 2. q. 56, 3. c. et 2 2. q. 1. 4. c.
et q. 4. 1. c. et q. 8. 6 ad 2. et q. 171. 5. c.
2. Sex diffinitiones fidei exponuntur, et redu­
cuntur ad eam, quam dat sanctus Paulus, ut ad
perfectissimam. 2 2. q. 4. 1. o.
3. Fides formata est virtus, non autem infor­
mis. nec fides de qua loquitur Aristoteles. 1 2.
q. 62. 3 ad 2. et q. 65. 4. o. et 5 ad 2. et 2 2.
q. 4. 5. o.
4. Fides, quæ est gratia gratis data/est excel­
lentia. vel constantia fidei, quæ est virtus. Sed
fides quæ est fructus, est delectatio, ratione cer­
titudinis ejus. 2 2. q. 4. 5. ad 4. et q. 8. 8. o.
5. Fides est substantia, i. fundamentum totius
spiritualis ædificii. m q. 73. 3 ad 3.
6. Fides dicitur sextupliciter, s. habitus for­
matus, informis actus, objectum, sacramentum,
et quælibet certitudo de divinis. 1 2. q. 55. 1 ad 1.
et 2 2. q. 8. 8. o.
7. Fides dicitur dupliciter, s. res credita, et
habitus. Et hoc dupliciter, s. respectu objecti
formalis, et respectu subjecti. Primo modo et
etiam secundo, fides est una, sed tertio modo
sunt plures. 1 2. q. 107. 1 ad 1. et 2 2. q. 1.6.
ad 2. et q. 4. 6. o. et q. 5. 4. c.
8. Fides est una dupliciter, s. ratione unius
objecti, et quia multos unit. 2 2. q. 4. 6. et q. 5.
4. c. et q. 10. 5 ad 1. et ad 3. et q. 23. 5. b.
9. Aliquid cadit sub fide dupliciter, 5. directe,
id est principaliter tradita nobis divinitus, et in­
directe. i. ea ex quibus negatis sequitur ali­
quid contrarium fidei, m. q. 32. 4. c. et 2 2. q. |.
6 ad 1. et 7. c. et q. 2. 5. c. et q. 8. 2. o. et 3. 6. c.
et q. 11.2. c.
10. Ad fidem requiruntur duo, s. quod credi­
bilia proponantur, et assensus, i. q. 111. 1 ad 1.
et 2 2. q. 6. 1. c.
11. Aliqua pertinent ad fidem dupliciter, 3. per
se, i. ea per quæ ducimur ad beatitudinem, et
beati erimus, et per accidens. 2 2. q. 1. 6. ad 1.
et 7. c. et q. 2. 5. 7. c. et q. 89. 6. c.
12. Deviare a recta fide contingit dupliciter,
s. non credendo Christo, sicut pagani; vel male
eligendo credibilia, sicut hæretici.2 2. q. 11. l.c.
13. Objectum fidei est non visum. 1 2. q. 67. 3.
c. ad l.i
q. 8. 1. c. et m.
et 9 ad 1. et q

14. Nihil est objectum fidei, nisi sub ratione
non apparentis. 2 2. q. 1. 4. 5. o. et q. 4. I. o. ct
ill. q. 7. 3. o.
15. Nihil cadit sub fide, nisi a Deo revelatum,
et ut habens ordinem ad Deum. i. q. 1.3. c. ad 1.
et 2 2. q. I. l.c. ad 1. ct q. 2. 2. c. et q. 17.2 ad2
16. Nullum falsum potest subesse ndei. i. q. 1.
8. c. fi. et q. 13. 12. b. et 2 2. q. 1.3, o. et q. 4. 5.
c. ad 2. et q. 10. 2 ad 3. et m. q. 46. 2 ad 4.
17. Idem est objectum et finis fidei, s, Deu>,
non quidem secundum eamdem rationem, quia
ut veritas prima est objectum, sed ut summa
bonitas est finis ejus. m. q. 7. 4. c.
18. Objectum fidei duplex, s. materiale et for­
male, s. veritas prima. 1.2. q. 67. 3. ad 1. et 2 2.
q. 1. L o. et 2. 3. c. q. 2. 2. c. et q. 4. 1. c. et 2
ad 3. et 6. c. et q. 5. 1. 3. 4. c. et q. 7. 1 ad 3.
19. Objectum fidei bene et vere potest dici com­
plexum et incomplexum. 2 2. q. 1.2. o.
20. Ad fidem pertinent aliqua dupliciter, s. es­
sentialiter» id est, quæ sunt supra rationem hu­
manam simpliciter; et per accidens, s. respectu
alicujus, ut præambula fide. i. q. 2. 2 ad l.et 22.
q. 1. 5. c. ad 3. et ad 4.
21. Articuli fidei sunt sicut principia in doctrina
sacra, i. q. 1. 6 ad 3. et 7. 8. c. et 1 2. q. 111.4. c.
et 2 2. q. 1. 7. c.
22. Articuli fidei distinguuntur secundum spe­
cialem rationem, et difficultatem non visi. 2 2.
q. 1. 6. o.
23. Articuji fidei sunt duodecim, secundum
numerum apostolorum; sed sunt quotuordecim,
quoad credibilia. 2 2. q. 1.8. o.
24. Articuli fidei creverunt, secundum succes­
sionem temporum, et vicinitatem ad Christum,
quoad explicationem, non autem quoad substan­
tiam. 2 2. <q. 1.7. o. et q. 2. 7. c. et q. 174. 6. c.
et ni. q. 6 3 ad 2.
25. Articuli fidei sunt per se noti habenti lumen fidei, s. cuilibet fideli. 1 2. q. 100. 4 ad 1.
26. Ex uno articulo ndei probatur alius; sicut
Paulus argumentatur ad resurrectionem commu­
nem, ex resurrectione Christi, i. q. 1. 8. c. prin­
cipio.
27. Errans in aliquo articulo non habet veram
fidem de aliis. 2 2. q. 5. 3. o. et 4 ad 1.
28. Papa non potest addere, minuere, vel mu­
tare aliquid de articulis fidei, vel sacramentis
Ecclesiæ, sed solus Christus, m. q. 83. 3 ad 8. et
q. 84. 2. o.
29. Fides est in intellectu subjective. 2 2. q. 4.
2. o.
30. Fides est principaliter in intellectu spe­
culativo et secundario in practico. 1 2. q. 56,
3. c. et q. 58. 3. c. et 2 2. q. 4. 2 ad 3. et q. 9.3,c.
31. Fides est major in uno homine quam in
alio, quoad certitudinem, devotionem, confiden­
tiam, et explicationem; non autem quantum ad
rationem formalem objecti ejus. 2 2. q. 5. 4. o.
32. Et solum inquantum majores adhaerent
doctrinæ divinæ. 2 2. q. 2. 6 ad 3.
33. Genus humanum tripliciter se habuit ad
fidem Christi secundum tria tempora, s. ante le­
gem, sub lege, et sub gratia. 2 2. q. 174. 6. c. et
HI. q. 68. 1 ad 1.
34. Homo in statu Innocentiæ habuisset fidem
de incarnatione Christi. 2 2. q. 2. 7. c. et m. q. 1.
3 ad 5.
35. Fides antiquorum et modernorum est ea­
dem specie, sed differt numero in diversis. I 2.
q. 103. 4. c. et q. 107. 1 ad 2. et 2 2. q. 4. 6.0.
et m. q. 70. 1. c.
36. Fides non est in beatis. 1 2. q. 67. 3. 5. c.
et 2 2 q. 4. 4 ad 1. et q. 16. 2. c. et q. 18. 2. c.
et iu. q. 7. 3 ad 3.

Fides

INDEX III

37. Fides est in dæmonlbus coacta, non lauda­
bilis, nec donum a gratia, i. q. 64. 2 ad 5. et 2 2.
q. 5, 2. o. et q. 18. 3 ad 2. et m. q. 76. 7. c.
38. Timor Del non potest universaliter præcedere fidem, sed suppositis articuli» de excellentia
Del, de pœnis, et hujusmodi. 2 2, q. 7. I ad I.
39. Initium fidei non est ex nobis, licet hoc ali­
quando tenuerit Augustinus. I 2. q. 114. 5. ad 1.
et 2 2. q. 6. 1. c.
40. Hæresis Pelagii, quod initium fidei est ex
nobis, sed confirmatio fidei est a Deo. 2 2. q. 6.

41. Fides causatur dupliciter, s. quoad habi­
tum a solo Deo; ct quoad hoc, quia requiritur
ad fidem, quod proponantur credibilia ab angelis
et hominibus. I. q. 111. 1 ad 1.
42. Fides quoad proponenda credibilia neces­
sario est a Deo immediate quibusdam, et aliis
per angelos et pradicatores, sed quoad assen­
sum Intrinsece est a solo Deo; extrinsece vero
et Insufficienter, s. proponendo et persuadendo,
est etiam ab aliis. 2 2. q. 6. 1. o.
43. Fides informis causatur a Deo, cujus est
idonum, quoad substantiam; non autem quoad
nformitatem ejus. 2 2. q. 5. 2 ad 2. et q. 6. 2. o.
44. Ratio naturalis subservit fidei, sicut natu­
ralis inclinatio voluntatis subservit charitati. 1.
q. 1. 8 ad 2. et q. 2. 2 ad 1.
45. Fides gignitur et nutritur per scientiam
extrinsece tantum, s. persuadendo, i. q. 1. 2. b.
et 2 2. q. 6. 1 ad 1.
46. Totum enim certissimum est, quod fides
habet; ex quacumque enim parte ad fidem ac­
ceditur, omnis Intellectus captivatur in obse­
quium Christi; nec mirum, cum etiam veritas
creata cogat intellectum sibi assentire. 2 2. q. 171.
5. o.
47. Fides est necessaria, ut principium spiri­
tualis vitæ. 2 2. q. 16. 1 ad 1.
48. Vita spiritualis attribuitur fidei, sicut in
qua primo manifestatur. 1 2. q. 110. 3 ad 1.
49. Fides semper manet, in quantum est funda­
mentum spiritualis ædificii, id est ratione cogni­
tionis, non autem ratione ænigmatis. 1 2. q. 67.
3 ad 2.
50. Puritas cordis est effectus fidei. 2 2. q. 7.
2. o.
51. Visio beata succedit fidei, i. q. 12. 7 ad 1.
et 1 2. q. 4. 3. c. et 2 2. q. 4. 2. b. et q. 5. 1. c.
52. Fides ut facit aestimationem de præmio,
generat spem; de pœnis autem generat timorem.
2 2. q. 7. 1 ad 2.
53. Timor servilis est effectus fidei informis;
timor autem filialis est effectus fidei formatæ.
2 2. q. 7. 1 ad 2.
54. Per fidem Christi homo pertinet ad Testa­
mentum novum 1 2. q. 106. 1 ad 3. et q. 107.
1 ad 3.
55. Nullus unquam habuit gratiam Spiritus
sancti, nisi per fidem Christi implicitam vel ex­
plicita™, propriam vel alienam. 1 2. q. 98. 2 ad
2. et q. 106. 1 ad 2. et q. 107. 1 ad 3. et 2 2.
q.2. 7 ad 3. et m. q. 61.3. c. ad 2. et q. 68. 1 ad l.
56. Per fidem formatam mundamur a peccatis,
virtute passionis Christi. 2 2. q. 7. 2 ad 2. et m.
q. 49. 1 ad 5. et 5 ad 1. et q. 52. 6. c. et q. 68.
4 ad 3.
57. Sancti patres, dum adhuc hic viverent, li­
berati sunt per fidem Christi ab omni peccato,
et a reatu pœnæ actualium, non autem a reatu
peccati originalis, m. q. 52. 5 ad 2. et 7 ad 1. et
6 ad 3.
58. Actus fidei potest esse meritorius, si sit in­
formatus charitate. 2 2. q. 2. 9. o. et m. q. 7.
3 ad 2.

Fide*

59. In fide, scientia et opinione sunt duo actus,
s. assensus, et actualis consideratio, et uterque
In fide potest esse meritorius; non autem in
scientia et opinione, sed tantum primus. .2 2.
q. 2. 9 ad 2. et 10. c.
60. Meritum fidei consistit in hoc, quod homo
ex obedientla Dei assentit illis quæ non videt,
m. q. 7. 3 ad 2.
61. Fides percipit invisibilia Dei, altiori modo,
quoad multa, quam ratio naturalis, ex creaturis
In Deum procedens. 2 2. q. 2. 3 ad 3.
62. Fides inclinat ad resistendum omni con­
trario suo. 2 2. q. 1. 4 ad 3. et q. 2, 3 ad 2.
63. Fides dirigit intentionem, respectu ultimi
finis supernaturalis; sed lumen naturalis ratio­
nis, respectu alicujus boni connaturaiis. 2 2.
q. 10. 4 ad 2.
64. Profecerunt homines in fidei cognitione per
temporum successionem. 2 2. q. 1. 7 ad 2.
65. Explicatio credendorum fit per revelatio­
nem divinam. 2 2. q. 2. 6. c.
66. In iis quæ ad subtilitatem fidei pertinent,
solent hæretici fidem simplicium depravare. 2 2.
q. 2. 6 ad 2.
67. Ea quæ sunt fidei, non ignorantur omnino,
sed imperfecte cognoscuntur, i. q. 12. 13 ad 3.
et 2 2. q. 1. 4 ad 2. et ad 3. et 5 ad 1.
68. Ea quæ sunt fidei sunt visa in communi
esse credibilia, non autem in speciali, sed tan­
tum sunt credita. 2 2. q. 1. 4 ad 2. et ad 3. et 5
ad 1. et q. 2. 9 ad 3. et q. 8. 4 ad 2.
69. Ad veritatem fidei pertinent credulitas cor­
dis, et exterior fidei protestatio per verba vel fa­
cta, quia omnia opera virtutum, ut relata in
Deum, sunt quadam protestationes fidei. 2 2.
q. 124. 5. c.
70. Fides nostra principaliter consistit in duo­
bus, scilicet in vera cognitione Dei. et in myste­
rio incarnationis Christi. 2 2. q. 174. 6. c. prin­
cipio.
71. Ea quæ sunt fidei, non contrariantur cogni­
tioni naturali, nec e converso, i. q. 1. 8. c. fi. et
q. 2. 2 ad 1. et q. 30. 2. 1. o.
72. Nulla manifestatio excludit rationem fidei,
nisi qua Deus per essentiam videtur. 2 2. q. 5.
1. o. et m. q. 55. 5 ad 2.
73. Testimonium fidei nostrae habemus ab ho­
stibus, s. a Judæis, et quasi in figura nobis reprasentatur quod credimus, et ideo in suis ritibus
tolerantur. 2 2. q. 10. 11. c.
74. Nullus conetur demonstrare ea quæ sunt
fidei. I. q. 32. 1. c. et q. 9. 6. 2. c.
75. Rationes sanctorum de fide non sunt de­
monstrativa, sed persuadent non esse impossi­
bile quod creditur, i. q. 1. 8. c. ad 1. et q. 32. 1.
o. et q. 46. 1. 2. c. et 2 2. q. 1. 5 ad 2. et q. 2. 10
ad 2. et ni. q. 55. 5 ad 2.
76. Rationes ad ea quæ sunt fidei, non minuunt
meritum, nisi sint causa assensus. 2 2. q. 2. 10.
o. et in. q. 55. 5 ad 3.
77. Apparentia non habent fidem, sed agnitio­
nem, secundum Gregorium. 2 2. q. 1.4. b. et c.
78. Omnes rationes contra fidem sunt derisibiles, quia non sunt secundum intentionem sacræ
Scriptura, i. q. 1. 8. c. fi.
79. Fides compatitur motum dubitationis, non
autem scientia vel intellectus, quia fides non
assentit propter evidentiam objecti, sed ex im­
perio voluntatis, i. q. 1. 5 ad 1. et 2 2. q. 4.
8 ad 1.
80. Fides per quam firmantur dicta, includitur
in veritate, quoad observantiam promissorum;
ideo est pars justitia, sed veritas est in plus.
2 2. q. 80 ad 3.
81. Fides est nobilior scientia quoad objectum,

171 —

J

Fiducia

INDEX III

Filiatio

sed e converso quoad modum chgnoscendk I 2.
6. Tunc res dicuntur fieri, quando innotescunt.
q. 76. 3 ad 1.
HI. q. 13. 2 ad 1.
82. Fides, scientia, et opinio, possunt esse de
7. Illud quod fit est, si fieri sumatur pro ter­
eodem materialiter simul, non autem secundum mino motus, non autem pru motu. i. q. 45. 2
idem, nisi in diversis. 1 2. q. 76. 3. c. et 2 2. q. I. ad 3.
5. o. et q. 2. 4 ad 2. et q. 5. 1. c. fi.
FIGURA - I. est forma quanti, i. q. 7. 3 ad 2.
83. Differentia inter fidem, opinionem, scien­ et 3. c.
tiam, dubium, et nescientiam. 1 2. q. 67. 3. c. et
2.^Fi^ura proprie est tantum in corporeis, m,
2 2. q. 1,4. c. et 5 ad 4. et q. 2. I. c.
84. Fides formata et informis non differunt spe­
3. Figura nullius actionis vel passionis est prin­
cie. 2 2. q. 4. 4. o. et q. 19. 5 ad 1.
cipium. 2 2. q. 96. 2 ad 2.
Fides formata est fundamentum spiritualis ae­ j
4. Identitas specifica non sumitur ex identitate
dificii, non autem informis. ! 2. q. 89. 2 ad 2. figura, sed ex generatione similis in specie, m.
et 2 2. q. 4. 7 ad 4. et in. q. 68. 4 ad 2.
q. 74. 3 ad 2.
85. Nulla est vera virtus sine fide. 1 2. q. 63.
5. Diversæ figura legales in templo fuerunt in­
2 ad 1. et 2 2. q. 4. 7. c. fi. et q. 151. 1 ad 3.
stituta* ad significandum Christum, propter Im86. Fides informis, adveniente charitate, fit fi­ . perfectionem earum. 1 2. q. 102. 4 ad 6. co. 3.
des formata, manens eadem numero. 2 2. q. 4.4. o.
FILIATIO - 1. est tantum exeuntis a generante,
87. Fides est nobilior virtutibus moralibus, ra­ et completi in specie generantis. I. q. 27. 2. 4. c.
tione objecti; sed e converso, ratione modi. m. et m. q. 32. 3. c.
q. 7. 3 ad 1.
2. Paternitas, maternitas et filiatio conveniunt
88. Fides est prima omnium virtutum per se; tantum viventibus, et pracipue animalibus, m.
sed per accidens, est posterior fortitudine et hu­ q. 32. 3. c. et q. 35. 3 ad 1.
militate. 1 2. q. 62. 4. o. et 2 2. q. 4. 7. o. et
3. Ad hoc quod natum ex alio materialiter sit
q. 162. 7 ad 3.
filius, oportet quod in similitudinem speciei pro­
89. Fides est nobilior prudentia, quæ tamen ducatur. m. q. 32. 3. c.
magis repugnat peccato procedenti ex perversi- ;'
4. Filiatio et adoptio convenit tantum personæ,
47, 13 ad 2.
tate appetitus. 2 2. q. 47.
sed creaturam esse, subjecto et servitus, conveFIDUCIA - 1. dicitur a fide, et est spes futuri I niunt etiam natura, m. q. 23. 4. o. et q^ 24. 1
auxilii, concepta ex dictis aliorum, vel ex iis ad 2. et q. 35. 5. c.
quæ sunt in se, vel in alio. 2 2. q. 129. 6. o.
5. Pater dat filio tria, s. esse, nutrimentum, et
2. Fiducia importat spem ad magna, vel perti­ ! instructionem. 1 2. q. 100. 5 ad 4. et 2 2. q. 101.
! 1. c. et q. 102. 1. c. et q. 106. 1. c. et 6 ad 1.
net ad fidei certitudinem. 2 2. q. 4. 5 ad 4.
»3. Fiducia non est virtus proprie, sed conditio
6. Filius amittit hæreditatem propter peccatum
ejus: ideo est pars integralis fortitudinis,
fortitudinis non parentis, in crimine læsæ majestatis. 2 2. q. 108.
autem potentialis.
potentials. 2 2. q. 129. 6 ad 3.
4 ad 2.
4. Fiducia importat robur spei, sed securitas
7. Filiatio est in divinis, i. q. 27. 2. o. et q. 42.
importat perfectam quietem a timore, 2 2. q. 129. 4. c.
6. c. ad 2. et ad 3. ct 7. c.
8. In divinis non potest esse nisi unus filius.
5. Spes dicitur fiducia, quia causatur ex ea, si­ 1. q. 27. 5 ad 3. et q. 41. 6. o.
cut motus appetitus causatur ex cognitione. 1 2.
9. Eadem proprietas, s. nativitas, significatur
q. 40. 2 ad 2.
per omnia nomina Filii Dei, sed diversis ratio­
6. Spes, ut est virtus theologica, facit confidere nibus. 1. q. 34. 2 ad 3.
in Deo; sed fiducia facit confidere in se, tamen
10. Nomina propria Filii Dei sunt quatuor, s.
sub Deo. 2 2. q. 128 ad 2.
filius, splendor, imago et verbum, i. q. 34. 2 ad 3.
7. Fiducia est idem quod magnanimitas. 2 2. et q. 4%. 2 ad 1.
q. 128. c.
11. Ea quæ sunt hominis dicuntur de Filio
8. Fiducia principaliter pertinet ad magnani­ Dei, et e converso, i. q. 43. 7 ad 1. et ni. q. 3.
mitatem, et ex consequenti ad fortitudinem, sed 6 ad 3. et q. 9. 1 ad 3. et q. 10. 1 ad 3. et q. 16.
securitas e converso. 2 2. q. 129. 6. 7. o.
4. 5. 8. c. et q. 20. 2. o.
9. Fiducia circa idem opponitur desperationi,
12. Filius Dei est verus Deus. I. q. 27. 1. c. fi.
timori autem secundum contrarietatem objecto­ et q. 41. 3. o. et ni. 43. 4. o.
rum. 2 2. q. 129. 6 ad 2.
13. Filius Dei non est quid principiatum, nec
FIERI - 1. dicitur dupliciter, s. terminatio mo­ effectus, nec de se non ens. i. q. 33. I ad 2. et
tus, et ipse motus; primo modo, fieri et factum q. 42. 3. o.
esse sunt simul, nec differunt, nisi secundum
14. Filius Dei non est factus nec operatus, i.
rationem; sed secundo modo differunt realiter; q. 41. 3. c.
et fieri prius est tempore, quam factum esse in
15. In Christo est tantum una filiatio secundum
permanentibus, non autem in successivis, i. q. 45. rem, s. ætema ad patrem, et alia secundum ra­
2 ad 3. et q. 46. 3 ad 2. et HL q. 33. 3 ad 1. et tionem, et temporalis ad matrem, m. q. 35. 5.o.
ad 2. et q. 75. 7 ad 2. et q. 78. 2. c.
16. Christus ex reali relatione matris ad eum,
2. Fieri in aliqua mensura loci vel temporis, est realiter filius ejus. in. q. 35. 5. c.
contingit dupliciter, s. prasupposita ea. ut in
17. Pater est major filio, ratione dationis quæ
quolibet particulari effectu, vel simul producta, auctoritatem dicit, non autem ratione dati, sed
ut mundus, i. q. 46. 3 ad 1.
filius nullo modo est minor patre. I. q. 33. 1 ad
3. De ratione mutationis est habere se aliter 2. et q. 42. 4 ad 1.
nunc quam prius, non autem de ratione ipsius
18. Tunc invisibiliter Filius Dei cuique mitti­
fieri, i. q. 45. 2 ad 2.
tur, cum a quoquam cognoscitur atque percipi­
4. Converti dicit tantum ordinem terminorum, tur secundum Augustinum; perceptio autem exsed fieri et mutari addit unitatem subjecti, ni. perimentalem quamdam notitiam significat; et
q. 75. 8. c.
hæc proprie dicitur sapientia, quasi sapida scien­
5. Cum dicitur hoc fit hoc, exprimitur identi­ tia. i. q. 43. 5 ad 2. et ad 3. et I 2. q. 112. 5. c.
tas subjecti; sed cum dicitur, ex hoc fit hoc, ex­ et 2 2. q. 45. 1 ad 5. et ad 2.
..‘ïu
primitur tantum ordo terminorum, in. q. 75.
19. Ad habendum Filium Dei in se, requiritur
cognitio, non quidem actualis, sed habitualis,

— 172 —

Fi nee*

INDEX III

non qiuellbet, sed quæ prorumpat in affectum
amoris, i. q. 43. 5 ad 2 et ad 3.
20. Aliquis dicitur filius Del quintupliclter,
secundum quintuplicem similitudinem, s. natura
vestigii, imaginis, gratlæ et gloriæ. r. q. 33. 3. c.
FINEES occidendo Zambri non peccavit, quia
occidit inspiratus zelo Dei, vel quia erat filius
sacerdotis, 2 2. q. 60. 6 ad 2.
FINGERE. - Quando id fingimus quod nihil si­
gnificat, tunc est mendacium, et non cum refertur
ad aliquam significationem. 2 2. q. 111. 1 ad 2.
FINIS quid. - 1. Causalitas finis est prima
omnium, i. q.
r. 5. 4. c. et 1 2. q. 1. 2. c.
2. Finis cujusiibet rei est operatio ejus propria,
vel ad quod per eam venit. 1 2. q. 49. 3. c. ad
3. et 4 ad 1. q, 56. 1. c.
3. Finis etsi sit potremus in executlone, est
tamen primus in intentione agentis, et sic habet
rationem causæ. 1 2. q. 1. 1 ad 1. et 3 ad 2. et 4.
c. et q. 18. 7 ad 3, ct q. 20. 1 ad 2. et q. 25. 1.2. c.
et q. 84. 2. c. et 2 2. q. 189. 1 ad 5. et m. q. 61.
3 ad 1. et q. 62. 6. c.
4. Omnia quæ sunt unius generis, conveniunt
in communi fine illius generis. 1 2. q. 1.5. c.
5. In finibus non itur in infinitum. 1 2. q. 1.4. o.
6. Finis non est causa nisi secundum quod
movet efficientem. 1 2. q. 1. 1 ad 1.
7. Finis dicitur dupliciter, s. id propter quod
est aliquid, et bonum completive superveniens,
ut delectatio. 1 2. q. 33. 4. c.
8. Finis duplex, s. proximus et remotus vel ul­
timus. 1 2. q. 12. 2. c. et q. 21. 1 ad 2. et 2 2.
q. 23. 7. c. et q. 123. 7. c.
9. Finis duplex, s. naturalis et supernaturalis.
1. q. 23. 1. c. et q. 109. 5 ad 3.
10. Finis duplex, s. imaginarius et deliberatus.
1 2. q. 1. 1 ad 3.
11. Finis duplex, s. proportionatus, et non proportionatus ei quod est ad finem; primus est
perfectio inhaerens, non autem secundus, nisi
secundum similitudinem, quia est aliquid sub­
sistens, s. bonitas Dei. 1. q. 23. 1. c. et q. 25. 5. c.
fi. et q. 62. 4. c. et q. 63. 2. o. et q. 103. 2. o.
12. Finis duplex, s. finis cujus, i. in quo est ra­
tio boni, et finis quo, i. usus vel adeptio ejus. i.
q. 26 3 ad 2. et 1 2. q. 1. 8. c. et q. 2. 7. c. et
q. 3. 1. c. 8 ad 2. et q. 5. 2. c. et q. 11. 3 ad 3. et
q. 16. 3. c. et q. 34. c. 3. fi.
13. Finis duplex, s. operis, et operantis. 2 2.
q. 141. 6 ad 1.
14. Finis duplex, s. inferior ut,operatio, et ex­
terior, i. objectum operationis. 1 2. q. 13. 4. c.,
15. Finis duplex, s. principaliter intentus, et
cui aliquid est utile; primo modo finis est nobi­
lior iis quæ sunt ad finem, non autem secundo
modo. 2 2. q. 111. 5. c. ad 3.
16. Finis tripliciter acquiritur, s. ut forma, ut
operatum, et ut possessum. 1. q. 103. 2 ad 1. et
ad 2.
17. Finis dupliciter habetur, s. perfecte, i. rea­
liter, et imperfecte, i. intentionaliter. 1 2. q. 11.
4. c. ad 1. et q. 16. 4. c. et q. 69. 1. c.
18. Cognitio finis duplex, s. perfecta, i. sub ra­
tione finis, et imperfecta, i. ejus quod est finis
materialiter tantum; prima convenit tantum na­
turæ rationali, secunda vero convenit etiam bru­
tis. i. q. 59. 1. c. et 1 2. q. 6. 2. c. et q. 11.
2. c.
19. Impossibile est quod aliqua operatio vo­
luntatis habeat rationem ultimi finis. 1. q. 26. 2
ad 2. et 1 2. q. 1. 1 ad 2. et q. 3. 4 ad 2. et q. 19.
1 ad 2.
20. Finis ultimus creatura rationalis est visio
divinæ essentiæ. 1 2. q. 3. 4. c. et 2 2. q. 167.
1 ad 1.

Finis

21. Ultimus finie dicitur dupliciter,'s. ultimus
simpliciter, i. Deus; et ultimus in genere opera­
tionum, i. beatitudo. I 2. q. 1. 1 ad 2. fi.
22. Res naturales diriguntur a Deo ad finem
boni, et creatura rationales ad ultimum finem,
i q. 103. I. c. et 1 2. q. 5. 5 ad 2.
23. Voluntas non est ad opposita, respectu ul­
timi finis, 1 2. q. 5. 4 ad 2.
24. Voluntas est ipsius finis tantum. 1 2. q, 8.
2. c.
25. Idem actus voluntatis est eorum quæ sunt
ad finem, et ipsius finis, ut ratio, non autem ab­
solute. 1 2. q. 8. 3. o. et q. 12. 4. c.
26. Voluntas, ut potentia, est eorum quæ sunt
ad finem; sed ut actus, est tantum ipsius finis.
1 2. q. 8. 2. o.
27. Voluntas non 'potest simul ferri in plures
ultimos fines. 1 2. q. 1.5. o. et q. 12. 2 ad 1. et
q. 13. 3 ad 3.
28. Ultimus finis dicitur dupliciter, s. simpli­
citer, id est, res possessa, et quoad aliquem,
scilicet possessio, vel adeptio, vel fruitio rei. 1 2.
q. 2. 7. c.
29. Impossibile est quod anima vel aliquid
ejus sit ultimus finis, nisi secundo modo. 1 2.
q. 2. 7. c.
30. Quicquid facit homo, agit propter finem,
etiam agendo actionem, quæ est ultimus finis.
1 2. q. 1. 1 ad 2.
31. Homo non habet ultimum finem suum in
hac vita sicut alia animalia, quia finis est supra
naturam ejus. 2 2. q. 5. 5 ad z. et q. 91. 4. o. et
q. 109. 5 ad 3.
32. Omnes homines habent eumdem ultimum
finem formaliter, non autem materialiter. 1 2.
q. 1.5, c. et 7. o.
33. Ad connaturalem finem ultimum hominis,
s. bene vivere totum, ordinantur: primo consi­
lium, secundo judicium, et ultimo et immediate
præceptum; sed proximus finis consilii est inven­
tio agendorum, et judicii certitudo. 2 2. q. 51.
2 ad 2.
34. Omnium rerum est unus ultimus finis cu­
jus, s. Deus, non autem finis quo. i. q. 103. 2. o.
et 1 2. q. 1. 8. o. et q. 3. 8 ad 2.
35. Quælibet res tendit in finem ultimum per
propriam operationem, i. q. 62. 4. c. et 1 2. q. 21.
1 ad 3.
36. Deus est ultimus finis humanæ voluntatis.
2 2. q. 122. c. et q. 184. 1. c.
37. Ultimus finis cujusiibet rei est assimilari
Deo. i. q. 44. 4 ad 3. et 1 2. q. 1. 8. c. et q. 2.
5 ad 3.
38. Finis spiritualis vitæ est quod homo unia­
tur Deo, quod fit per charitatem, et ad hoc ordi­
nantur sicut ad finem omnia quæ pertinent ad
spiritualem vitam. 2 2. q. 44. 1. c.
39. Charitas est finis omnium virtutum. 2 2.
q. 3. 2 ad 1. et q. 23. 8 ad 3.
40. Charitas est finis præcepti. 2 2. q. 23. 4 ad
1. et q. 44. 1. c.
41. Finis cujusiibet virtutis moralis ei præstitutus a ratione naturali, est conformari rationi.
1 2. q. 66. 3 ad 3. et 2 2. q. 47. 6. 7. c.
42. Electio finis proximi est actus virtutis mo­
ralis principaliter, sed prudentiæ originaliter.
1 2. q. 56. 4 ad 4.
43. Ea quæ sunt ad finem, sunt necessaria,
quando sine eis non potest haberi finis, non autem
aliter, i. q. 19. 3. c. et q. 82. 1.2. c. et q. 119.4. o.
et 1 2. q. 3. 6 ad 2. et q. 10. 2 àd 3. et q, 13. 6 ad
2. et q. 16. 6 ad l.-et 2 2. q. 187. 3. c.
44. Necessitas cujusiibet ordinati ad finem su­
mitur ex ipso fine. 1 2. q. 1. prine, et q. 2 2.
q. 32. 5. 6. c.

— 173 —

» I1

Fini*

INDEX III

Forma

45. Finis est de ratione eorum quæ sunt ad
69. Voluntas ex necessitate Inhœret fini. i. q. 82
I. 2. c.
finem. 1 2. prine, et q. 1. 3. c.
46. Quæ sunt ad finem, oportet sumere boni­
70. Ad rectam voluntatem requiruntur duo, $.
tatem et modum a fine proximo. I 2. q. 95. 3. c. debitus finis, et quod ea quæ sunt ad flnem proet q. 102. 1. c. et 2 2. q. 27. 6. c. et q. 33. 2. c. portlonentur el. 2 2. q. 49. 7. c. et q. 51. I ad I.
et 6. c. ad 3. et q. 87. 2 ad 3. et q. 123. 7. o. et et q. 55. 3. 4. c. ct q. 64. 7. c. et q. 69. 2. c.
q. 141. 6. c. ad L
71. Homini convenit agere propter finem, quia
47 Quanto aliquid efficacius ordinatur ad fi­ omnes actiones humans sunt propter finem. I 2.
nem, tanto est melius. 2 2. q. 152. 5. c.
q. I. 1. o.
48. Dignitas eorum quæ sunt ad finem, præci72. Actiones hominis aliis intenti non sunt
pue ex fine consideratur. 1 2. princip. et 2 2. proprie actiones human®, quia non procedunt ex
deliberatione rationis, quæ est principium hu­
q. 174. 2. c.
49. Finis semper excellit rem, quæ est ad fi­ manorum actuum, et ideo habent quasi finem
nem. 2 2. q. 155. 5. c.
imaginatum, non autem per rationem præstitu50. Finis et ea quæ sunt ad finem, debent esse tum. 1 2. q. 1. 1. c. ad 3.
conformia secundum proportionem, non autem
73. Homo operatione naturali et animali ordi­
secundum genus. 1 2. q. 9o. 1. c. et q. 102. 1. c.
natur in finem ab alio; sed operatione humana
51. Finis quatitur in infinitum, non autem ea ordinatur a seipso in finem. 1 2. q. 1, 1. c.
quæ sunt ad finem, sed secundum proportionem
74. Aliquid ordinatur in finem dupliciter, s.
ad finem. 2 2. q. 27. 6. c. et q. 184. 3. c.
vel proprie, tanquam seipsum movens ad finem,
52. Finis comparatur ad ea quæ sunt ad fi­ et sic sola creatura rationalis ordinatur In finem,
nem, sicut materia ad formam. 1 2. q. 4. 4. c. et vel communiter, tanquam motum ab alio, et sic
q. 5. 7. c.
bruta animalia ordinantur in finem, i. q. 6. 1 ad
53. Finis comparatur ad ea quæ sunt ad fi­ 2. et 1 2. q. 1. 2. o.
75. Omnis peccans mortaliter constituit sibi
nem, sicut ratio formalis ad objectum, et sicut
principia ad conclusiones, i. q. 47. 1 ad 3. et necessario alium finem quam Deum. 1 2. q. 1. 7
q. 82. 1.2. c. et 1 2. q. 8. 3. c. et q. 12. 4. c. ad 2. ad I. et q. 89. 1 ad 3. et 2 2. q. 45. 1 ad 1.
et q. 19. 7. c. ad 1. et 10. c. et q. 102. 1. 2. c. et
FIRMAMENTUM a Deo creatum, i. cælum
2 2. q. 47. 11. c.
stellatum, est suprema sphæra secundum Aristo54. In finibus est ordo, sicut in agentibus, quia i telem, non autem secundum astrologos modernos,
utrobique secundarium depende ta principali, i. q. 68. 1.2. o. et q. 71 ad 3.
j. q. 116. c.
....... ...................
* ’ 1
FLUMINA
quatuor videntur
oriri ex diversis
55. Unumquodque ordinatur ad finem per locis, quia intrant sub terra, sicut multa alia, sed
actum suum. 1 2. q. 21. 1 ad 3.
primo oriuntur a mari; immediate vero, a fonte
56. In omnibus potentiis vel artibus ordinatis, paradisi, s. Phvson, Gion, Tygris et Euphrates,
ars vel potentia quæ est circa finem, ordinat alia­ i. q. 102. 1 ad 2.
rum artium vel potentiarum actus ad proprium
FLUXUS maris est per impressionem lunæ, non
finem. 1 2. q. 9. 1. c. et q. 65. 3 ad 1.
autem per aliquam formam aquæ. i. q. 105. 6 ad
57. Omnis finis, et quicquid est ad finem, est 1. et q. 110. 3 ad 1. et 2 2. q. 2. 3. c.
actio, vel cum actione. I 2. q. 13. 4. c.
FOMES - 1. est inordinata, et habitualis con­
58. Actiones ludicræ non ordinantur ad ali­ cupiscentia appetitus sensitivi. 1 2. q. 82. 3. o. et
quem finem extrinsecum, sed ad bonum ludentis, m. q. 15. 2. c. et q. 27. 3. c.
inquantum delectant, vel requiem praestant. 1 2.
2. Fomes ut pœna inflicta a Deo, dicitur lex,
q. I. 6 ad 1.
non autem ut inclinat ad malum. 1 2. q. 91.6. o.
59. Finis particularis ordinatur ad finem com­ et q. 93. 3 ad 1.
munem. 1 2. q. 19. 10. c. et q. 21. 2 ad 2.
3. Effectus fomitis duplex, s. inclinatio ad ma­
60. Ordinari aliquid ad finem, contingit dupli­ lum, et difficultas ad bonum. Hi. q.*27. 3. c.
citer, s. per se et per accidens, i. q. 116. 1.
4. Fomes peccati non fuit in Christo, ni. q. 15.
L o.
0.
61. Aliquid ordinatur ad finem dupliciter,·, sci
sci-­ 2. o. et 3. c. et 4. c. ad 3. et q. 18. 2 ad 3. et q. 27.
licet necessario, et ad bene esse. m. q. 1.2. c.
3. c. ad 1.
62. Quod est ad finem, est duplex, s. conjun­
FONTES quinque, secundum quinque genera
ctum ei, ut dispositio; et distans, ut motus; pri­ substantiarum, s. naturæ corporis cælestis, ignis,
mum manet cum fine, non autem secundum. 1 2. aeris, aquæ et terræ. i. q. 66. 2. o.
q. 4. 4 ad 3.
FORMA. - 1. Omne illud quo aliquid primo
63. Ad unum finem ordinatur tantum unum operatur, est forma ejus. i. q. 76. 1. c.
medium, si sit sufficiens, i. q. 47. 1 ad 3. et
2. Omnis forma vel est ipsa natura rei, ut in
q. 101. 3 ad 1. et 1 2. q. 101. 3 ad 1.
simplicibus, vel constituit naturam rei, ut In
64. Ea quæ sunt ad finem, inquantum hujus­ compositis, ni. q. 13. 1. c.
modi, non sunt volita, nisi propter finem. 1 2.
3. In simplicibus et immaterialibus idem est
q. 8. 2. c. ad 2. et 3. c.
forma, et id cujus est forma, i. q. 39. 5 ad 2.
65. Oportet quod quaelibet voluntas habeat ali­
4. De ratione formæ est, quod sit in eo cujus
quem finem, quem naturaliter velit, cujus con­ est forma, i. q. 40. 1. c.
trarium non possit velle, i. q. 82. 1. 2. o.
5. Formæ non locantur in genere, nec in spe­
66. Finis moralis accidit fini naturæ, et e con­ cie, sed composita, i. q. 76. 3 ad 2.
verso. 1 2. q. 1.3 ad 3.
6. Forma generati non est finis seu terminus
67. Qualis est quilibet naturali qualitate animæ generationis, nisi ut est similitudo generantis. I.
vel corporis, vel qualitate superveniente, talis q. 44. 4 ad 2. et 2 2. q. 171. 6. c.
finis videtur ei. i. q. 83. 1 ad 5. et 1 2. q. 9. 2. c.
7. Omnis forma de se est communicabilis. i.
ad 2. et q. 10. 3. c. ad 2.
q. 3. 2 ad 3. et q. 7. 1. c. fi.
68. Voluntas respicit finem tripliciter: primo
8. Omnis forma existens in supposito, per quod
absolute, secundo ut in quo quiescit, tertio ut individuatur, est communis multis secundum rem,
terminum eorum quæ ordinantur in finem; pri­ vel secundum rationem, non autem formæ sub­
mum est velle, secundum frui, tertium est inten­ sistentes. i. q. 13. 9. c.
tio. I 2. q. 8. prine, et q. 12. 1 ad 4. et 2. c. ad 3.
9. Distinctio formarum duplex, s. specifica se­
et 5 ad 2.
cundum diversitatem objectorum; ct numeralis,

t·,'

— 174

-

Forma_______

_____

Forma

_____

secundum diversitatem subjecti. 2 2. q. 2. 4.
5. c.
10. Formæ distinguuntur secundum diversa
principia activa. 1 2. q. 54. 2. c.
11. Forma separata non multiplicatur numeraliter.L q. 41. 6. c. et q. 50. 4. c. et q. 76.
7. c.
12. Forma est variabilis terminative, sed est
mvarlabllis subjective, i. q. 9. 2 ad 3. et q. 16. 8.
c. fi. et I 2. q. 53. 1. c.
13. Substantialis forma, quæ requirit diversita­
tem in partibus corporis, sicut est anima, et prae­
cipue animalium perfectorum, non æqualiter se
habet ad totum et ad partes; unde non dividitur
oer accidens, per divisionem quantitatis, i. q. 76.
14. Forma substantialis totius non superaddi­
tur partibus, s. materiæ et formæ, sicut forma do­
mus, partibus integralibus ejus, sed est totum
complectens materiam et formam, cum præcislone aliorum, i. q. 76. 8. c.
15. Non est possibile eamdem formam numero
esse diversarum specierum. i. q. 118. 2 ad 2.
16. Forma substantialis et accidentalis sunt
actus, et faciunt aliquid in actu; sed subjectum
formæ substantialis est ens In potentia tantum;
quia actualitas prius est in forma quam in ma­
teria, quæ est propter formam; subjectum autem
formæ accidentalis est ens actu, cui prius conve­
nit actualitas quam formæ accidentali, quæ e?t
propter subjectum, i. q. 66. 1.2. c. et q. 76. 4. c.
et q. 77. 6. c.
17. Forma unius materiæ dicitur species plu­
rium secundum ordinem tantum, totum, colliga­
tarum compositio, alteratarum autem mistio. i.
q. 66. 2. c.
18. Formæ incompossibiles in eodem supposito
faciunt propositionem in materia remota, compossibiles autem in materia contingenti, vel na­
turali. m. q. 16. 1 ad 1.
19. Forma omnino simplex vel non subsistens
non potest esse subjectum ex quo vel in quo, sed
subjectum de quo et circa quod. i. q. 13. 12 ad
2. et q. 29. 1. 2. o. et 3 ad 3. et q. 30. 1 ad 3.
et a. 54. 3 ad 2. et q. 77. 1 ad 6.
20. Plures formæ ejusdem generis non possunt
simul esse in eodem subjecto, i. q. 85. 4. c.
ad 2.
21. Plures formæ ejusdem speciei non possunt
esse simul in eodem subjecto, m. q. 35. 5. c.
22. Nulla forma naturalis potest esse simul in
eodem subjecto cum actu formæ contarriæ, sicut
habitus animæ cum actu contrarii habitus. 1 2.
q. 63. 2 ad 2. et q. 71. 4. o.
23. Forma completa est in subjecto,· secundum
conditionem subjecti, non autem virtus instrumentalis, sed magis secundum conditionem prin­
cipalis agentis, m. q. 63. 5 ad 1.
24. Nulla forma removet a materia potentiam
I ad alias formas, i. q. 66. 2. c.
25. Forma implens totam potentiam materiæ
est inseparabilis a materia, non autem aliæ. 2 2.
q. 24. 11. c.
26. Omnis forma quanto est nobilior, tanto ma­
gis dominatur materiæ, et minus ei immergitur,
et magis eam sua virtute excedit, i. q. 76. 1. c.
co. 2.
27. Forma non excedit proportionem materiæ,
sed sunt ejusdem generis. 2 2. q. 24. 3 ad 2.
28. Materia prima est una per remotionem
omnis formæ, non autem per unam formam.
I. q. 16. 7 ad 2.
29. Materia est propter formam, i. q. 47. 1. 2.
C. et q. 65. 2. c. et q. 70. 3. c. et q. 76. 5. c. prine,
et q. 77. 6. c. et q. 84. 4. c. et q. 85. 3 ad 4. et

q, 89. I. c. et q. 91. 3. c. ct q. 96. 5. c, et q. 105.
5. c. et I 2. q. 2. 5. c.
30. Forma finitur per materiam, Inquantum
communitas ejus contrahitur per materiam ad
hoc individuum, et e converso, inquantum potentialita* ejus determinatur ad unam speciem, i.
q. 7. I. c. et q. 44. 2. c, fi.
31. Materia multiplicatur per adventum formæ.
I. g. 29. 2 ad 5.
32. Materia recipit formam, ut secundum
ipsam constituatur in esse alicujus speciei, non
autem intellectus, sed secundum rationem formæ.
1. q. 50. 2 ad 2.
33. Omne illud per quod materia efficitur pro­
pria hujus formæ, se tenet ex parte materiæ, ut
dispositiones et remotiones impedimentorum, i.
q. 86. 2 ad l.etq. 87. l.c. et 1 2. q. 2. 5. c. et 2 2.
q. 27. 3. c. princip.
34. Informitas materæ duplex, s. carentia
omnis formæ, et carentia triplicis pulchritudinis,
scilicet lucis, visibilitatis, et plantarum: prima
processit formationem natura tantum, secundum
Augustinum; secunda vero etiam duratione, se­
cundum alios. L q. 66. 1. o. et 4. c. et q. 67. 4. c.
ad 4. et q. 69. 1. 2. c. et q. 74. 2. c.
35. Materia cognoscitur tantum dupliciter, s.
per analogiam ad formam, et ut perfecta est per
eam. i. q. 15. 3 ad 3.
36. Materia, inquantum est nuda, se habet in­
differenter ad omnes formas, sed determinatur
per agens, i. q. 66. 2. c.
37. Nihil est sua materia, nec suum efficiens,
sed aliquid est sua forma, ut in simplicibus, i.
q. 39. 2 ad 5.
38. Forma ut est in materia, est prior ea via
naturo, et posterior via generationis; sed ut est
in agente, est omni modo prior. 1 2. q. 20. 1 ad 3.
et q. 62. 4. c.
39. Forma non latitat, contra Anaxagoram, nec
est totaliter ab ideis, contra Platonem, nec ab intelligentia, contra Avicennam; sed educitur de
potentia materiæ ab agente naturali secundum
Aristotelem, i. q. 45. 8. c. et q. 65. .4. c. et q. 91.
2. c. et q. 110. 2. c. et 1 2. q. 63. 1. c.
40. Inchoatio formarum improbatur, m. q. 32.
4. c. ad 3.
41. Quamlibet formam sequitur aliqua inclina­
tio, quæ est appetitus rei habentis illam formam,
i. q. 80. 1. c.
42. Formæ subsistentes non habent causam
aliam formalem sui esse et suæ unitatis, rtec
causam agentem, per transmutationem materiæ
de potentia ad actum, sed producentem totam
substantiam, i. q. 61. 1 ad 2.
43. Omnes formæ et motus in istis inferioribus
fluunt a formis, quæ sunt in intellectu alicujus
intelligent!®. i. q. 65. 4. c. ad l.
44. Materia non fuit creata sub una forma, sed
sub diversis, i. q. 66. 1. c.
45. Una forma non fit alia per continuam ge­
nerationem. i. q. 118. 2 ad 2.
46. Formarum quædam fiunt ab agente corpo­
rali, secundum perfectam rationem, et perfe­
ctum esse formæ ejus, quædam primo tantum
modo, quædam neutro modo. Primæ manent,
cessante actione agentis, usque ad corruptionem;
secundæ parum, tertiæ nihil, i. q. 67. 3 ad 1.
47. Nulla forma corrumpitur, nisi per actionem
contrarii, vel per corruptionem subjecti, vel per
defectum causæ. 1 2. q. 53. 1. c.
48. Forma dicitur corrumpi per se, per suum
contrarium, sed per accidens, per corruptionem
sui subjecti. 1 2. q. 53. 1. c.
49. Introductio unius formæ est expulsio al­
terius, et e converso, i. q. 44. 4 ad 2.

— 175 —

J
9

Formica

INDEX III

50. Intensio forma? et perfecttouts est per accessum ad primum» sed intensio defectus et pri*
vationis est per recessum a primo, i, q. 49. 3 ad 3.
et 1 2. q. 22. 2 ad 1.
51. Intensio et remissio formarum nunquam
causât diversitatem speciei, sed quandoque con­
sequitur eam. 1 2. q. 72. 8 ad 1.
□2. Magis et minus ex formis diversorum gra­
duum diversificant speciem, non autem secundum
intensionem graduum ejusdem formæ. i. q. 50.
4 ad 2. et l 2. q. 18. 11 ad 1. el q. 60. 5 ad 3. et
q. 72. 8 ad 1.
53. Perfectio formæ duplex, s. secundum spe­
ciem, et secundum subjectum. Secundum primam
forma dicitur magna; secundum secundam vero,
dicitur magis. 1 2. q. 52. 1. c. prine, et q. 66. 1. c.
54. Forma dupliciter recipit magis et minus, s.
in concreto tantum, si sit simplex et una, ut
lux; vel in concreto et abstracto, si importet In
ratione sua proportionem multorum ordinatorum
ad unum, ut motus, sanitas, et pulchirtudo. 1 2.
q. 52. I. c. et q. 53. 2 ad 3.
55. Nulla forma substantialis suscipit magis
vel minus, i. q. 76. 4 ad 4. et q. 93. 3 ad 3. et
q. 118. 2 ad 2. et 1 2. q. 52. 1 c. et m. q. 75. 7. c.
56. Forma rei per se existens ad duo potest
esse, s. ut exemplar, et ut principium cognitionis,
i. q. 15. 1. c.
57. Verbum Dei est forma exemplaris» non au­
tem forma quæ est pars compositi, i. q. 3. 8 ad 2.
58. Forma substantialis est perfectio totius, et
cujuslibet partis ejus, non autem quælibet forma
accidentalis, i. q. 76. 8. c.
59. Forma substantialis unitur immediate ma­
teriae. i. q. 76. 6. 7. c.
60. Non est possibile plures formas substan­
tiales simul esse in eodem corpore, i. q. 76. 3. c.
et 4. o.
61. Forma mistionis non est substantialis, sed
est accidens, s. qualitas, i. q. 76. 4 ad 4.
62. Nulla forma rei corporalis, præter animam
rationalem, est perpetua, i. q. 85. 6. c.
63. Eadem,forma est, qua ignis est ignis, corpus
‘ is et substantia, in.
m. q. 75. 6 ad 2.
64. Forma accidentalis non habet potentiam
activam, sed est potentia compositi, ut calor
ignis, i. q. 77. 1 ad 3.
65. Omnis forma separata a materia est intel­
lectualis. i. q. 66. 2. c. fi. et q. 110. 1. c. et m.
q. 75. 6. c.
66. Omnes formæ intelligibiles sunt unius ge­
neris. i. q. 85. 4. c.
67. Formæ, i. species intellectus nostri, non
effluunt a formis immaterialibus, sed a rebus sen­
sibilibus. i. q. 84. 4. 6. o.
68. Forma intellectus respectu ejus est indivi­
dua, sed respectu ejus cujus est similitudo, est
universalis, i. q. 76. 2 ad 3.
69. Intellectus recipit formam, ut formam sim­
pliciter, non individuando eam, quia in eo habet
esse universale; sed materia recipit formam individualiter tantum, i. o. 75. 5 ad 1.
70. Intellectus cujus forma est a re, perfici­
tur a re, et a similitudine. Si autem non habet a
re, perficitur a similitudine. Si vero non differt a
similitudine, a nullo perficitur. 1. q. 14. 2 ad 2.
et ad 3. et 5 ad 2. et ad 3.
71. Judicium, quoad formam judicii, pertinet
ad justitiam distributivam tantum. 2 2. q. 63.
4 ad 1.
72. Formæ sacramentales traditæ sunt aposto­
lis a Christo, m. q. 72. 4 ad 1.
FORMIC A reponit grana, imminente pluvia. 2 2.
q. 172. 1 ad 3.
FORNICATIO - 1. prohibetur specialiter simul

Fortitudo

I cum ceremuniU legis ab apostolis, quia gentile»
non reputabant eam esse peccatum. 1 2. u. 103
4 ad 3. et 2 2. q. 154, 2 ad 1.
2. Omne peccatum dicitur fornicatio large. 2 2.
q. 151. 2. c. ad 3. et 4. q. 39. 6 ad 2.
3. Fornicatio est majus peccatum ils quæ sunt
contra bona exteriora, ct minus iis quæ sunt con­
tra Deum, vel contra personam proximi,*2 2.
q. 154. 3. o.
4. Cum nullus sit obstrictus fidem ei servare,
qui eam violaverit, viro conceditur juxta Domini
verba uxorem fornicationis causa repudiare. Suppiem. q. 62. 1. o.
5. Si uxorem adulteram pœnltet adulterium
commisisse, non tenetur vir illam ex præcepto
relinquere; sin minus, tenetur, ne peccato con­
sentire videatur. Suppi, q. 62. 2. o.
6. Vir potest quantum ad thorum tantum uxo­
rem fornicariam dimittere, quantum vero ad tho­
rum et cohabitationem s tenui, non potest êam re­
pudiare, nisi judicio Ecclesiæ. Suppi, q. 62. 3. o.
7. In causa divortii vir et uxor ad paria quidem
judicantur, ita ut idem sit licitum et illicitum
uni quod alteri. Sed quantum ad bonum prolis,
plus peccat uxor adultera quam vir moechus.
Suppi, q. 62. 4. c.
8. Non potest efficere adulterium, quin semper
verum conjugium remaneat; ob id non licet uni
altero superstite ad alias nuptias evolare, ra­
tione adulterii. Suppi, q. 62. 5. o.
9. Potest vir uxorem causa adulterii dimissam
revocare, si emendata poenitentiam de peccato
egerit, secus non potest, quemadmodum nec re­
tinere a peccato desistere nolentem. Suppi, q. 62.
6. c.
FORTITUDO - 1. est virtus specialis, secun­
dum quod est circa pericula, sed est conditio
omnis virtutis, secundum quod dicit firmitatem
animi absolute. 1 2. q. 61. 3. 4. o. et 2 2. q. 58.
5 ad 2. et q. 123. 2. o. et 3 ad 1. et 13. c.
2. Fortitudo est virtus tollens impedimenta,
quæ repellunt voluntatem ab eo quod est secun­
dum rationem, propter difficile. 2 2. q. 123. l.o.
et 3. 4. 5. c. et q. 124. 2. c.
3. Fortitudo non habet partes subjectivas, nec
dividitur in multas species, quia est circa ma­
teriam valde specialem. 2 2. q. 128. c. princip.
4. Propria materia fortitudinis sunt timores ct
audaciæ in maximis terribilibus, i. q. 59. 4 ad
3. et 2 2. q. 186. 1. c.
5. Fortitudo est immediate circa timores et au­
dacias, mediate vero circa objecta horum, s. circa
pericula et labores. 2.2. q. 123. 3 ad 2. et q. 129.
1 ad 2. et q. 161. 2 ad 3.
iT | Γ
6. Fortitudo est principaliter circa timores, se­
cundario autem circa audacias, i. q. 21. 1 ad 1.
et q. 95. 3 ad 2. et 1 2. q. 60. 4. b. et c. et 2 2.
q. 123. 3. o. et 6. c. et q. 126. 2. c. et q. 137.
L c. et q. 141. 3. c. ad 2.
7. Fortitudo non est errea spem, nisi secun­
dum quod spes connectitur audaciæ. 2 2. q. 123.
3 ad 3. et q. 125. 2 ad 3.
8. Fortitudo est præcipue circa timores mortis.
1 2. q. 61. 3. c. et 2 2. q. 123. 4. o. et 11. 12. c.
et q. 125. 2. c. et q. 128. c. et q. 129. 5. c.
9. Fortitudo principaliter est circa molestias
mortis, secundario autem circa quascumque alias
molestias. 2 2. q. 123. 4 ad 1. et q. 124. 4 ad 3.
10. Fortitudo est maxime circa repentina,
quoad manifestationem habitus, non autem
quoad electionem. 1 2. q. 123. 9. o.
11. Fortitudo est maxime circa timores mortis
in bello communi, vel particulari, 1 2. q. 123.5.
o. et q. 124. 2. c. et q. 141. 8. c.
12. Fortitudo est circa difficiliora, non autem

Fortitudo

INDEX IIÎ

Fructus
I

ting meliora, quam justitia, u ud? it) bello et in
pace utilis est, non autem forti tudo, sed tantum
in bello. 2 2. q. 58. 12. c. ad 3.
13. Perferre, secundum quod dicit actum for­
titudinis, non dicit iinmobilltntem, sed electio­
nem immorandi contra Immoderatum tlrnorem»
sicut charitas contra odium, mansuetudo contra
irain, et patientia contra tristitiam. 1 2. q. 66.
4 ad 2.
14. Fortitudo moderatur timorem, patientia et
perseverantia tristitiam, sed mansuetudo iram.
22. q. 136. 2. c. ad 1.
15. Quicumque est fortis, est patiens, et non
e converso, quia patientia est quædam fortitudi­
nis pars. 1 2. q. 66. 4 ad 2.
16. Fortitudo sustinet pericula mortis, sed pa­
tientia sustinet quaecumque mala. 2 2. q. 128 ad
4. et q. 136. 4 ad I.
17. Fortitudo est principaliter circa timores,
secundario autem circa tristitias. Patientia vero
est e converso. 2 2. q. 136, 4 ad 2.
18. Fortitudo est principalior magnanimitate.
2 2. q. 129. 5. c. ad 3.
19. Fortitudo firmat contra mala, sed magnani­
mitas in prosecutione bonorum. 2 2. q. 129. 5 ad
1. et 6 ad 2.
20. Partes potentiates fortitudinis sunt sex, s.
magnanimitas, fiducia, securitas, magnificentia,
constantia, tolerantia, i. patientia et firmitas, i.
perseverantia. 2 2. q. 128. o. et q. 129. 5. o. et
q. 134. 4. o. et q. 136. 4. o. et q. 161. 4 ad 3.
21. Fiducia, magnificentia, patientia et perse­
verantia circa materiam fortitudinis, sunt par­
tes ejus integrates. Sed sunt partes potentiates
et virtutes per se distinctæ a fortitudine, secun­
dum quod sunt circa alias materias. 2 2. q. 128.
o. et q. 134. 4. o. et q. 136. 4. o. et q. 137. 2. o.
22. Vitium audaciæ opponitur fortitudini, se­
cundum excessum audaciæ, impaviditas autem
secundum defectum timoris, quia in utraque po­
nit medium. 2 2. q. 126. 2 ad 3.
23. Fortitudo est in irascibili subjective. 1 2.
q. 6i. 2. c. et q. 66. 1. c. et q. 85. 3. c. et 2 2.
q. 58. 5 ad 2. et 9. c. et q. 128 ad 1. et q. 134.
4. o. et q. 136. 4 ad 2. et q. 137. 2 ad 2. et m.
q. 15. 2. c.
24. Fortitudo martyrum præcipue commenda­
tur, quia sustinet propter Deum impugnationes
personales, et mortem in bello particulari. 2 2.
q. 123. 5 ad 1. et q. 124. 2. c.
25. Fortis intendit exprimere similitudinem sui
habitus in actum, ut proximuni finem. 2 2. q. 123.
7. o.
26. Fortis delectatur de suo actu et fine, sed
non percipit, nisi ex superabundant! gratia Dei,
propter dolorem corporis et animæ, pro amis­
sione vitæ. 2 2. q. 123. 8. o.
27. Non habens fortitudinem, operatur fortia
quintupliciter, s. propter ignorantiam, artem,
experientiam, passionem et lucrum. 2 2. q. 123.
1 ad 2. et q. 128 ad 7.
28. Principalis actus fortitudinis est sustinere;
secundarius vero est aggredi. 2 2. q. 123. 3. c. et
6. o. et 8. c. et 10 ad 3. et 11 ad 1. et q. 124.
2 ad 3. et q. 128. c. et q. 141. 2. 3. c.
29. Ad primum actum requiruntur duo, s, præparatio animi, et exeeutio operis. Ad secundum
etiam requiruntur duo, s. infrangibilitas, et infatigabilitas. 2 2. q. 128. c.
30 Fortitudo assumit iram moderatam ad
actum secundum, non autem ad primum. Nec
ut auxilium, sed ut instrumentum, quia ad iram
pertinet insilire in rem contristantem. Unde Phi­
losophus inducit versum Homeri: Virtutem et
furorem erige, quia videlicet cum aliquis est vir-

— 176 —
12 — Summa Theologica, - VI.

■M

tuostis virtute fortitudinis, passio iræ electionem
virtutis sequens, facit ad majorem prumptitudinefn actus. SI autem praecederet, virtutis modum
perturbaret. 2 2. q. 123. 10. o. et 11 ad 5.
31. Tristitia et concupiscentia perse impediunt
secundum actum fortitudinis, s. aggredi, sed per
accidens adjuvant. 2 2. q. 123. 10 ad 3.
32. Fortitudo spiritus ostenditur in resistendo
concupiscentia? carnis contrarlantis spiritui. Sed
est major in comprimendo, ne insurgat, jh. q. 15.
2 ad 3.
33. Donum fortitudinis in patria habet actum
perfruendi plena securitate a laboribus, et a ma­
lis. 2 2. q. 139. 1 ad 2.
34. Virtus fortitudinis firmat animum, secun­
dum modum connaturalem homini, donum autem
supernaturaliter. 2 2. q. 139. 1. o.
35. Donum fortitudinis dat fiduciam evadendi
quælibet pericula, et perveniendi ad finem cujus­
libet operis, i. beatitudinem, non autem vir­
tus fortitudinis, sed perficit ad sustinendum quæ­
libet pericula, 2 2. q. 139. 1. c. ad 1.
36. Donum fortitudinis respicit virtutem forti­
tudinis, inquantum sustinet pericula, et facit
quodeumque opus arduum. Ideo dirigitur a dono
consilii. 2 2. q. U
139. 1 ad 3.
FRATER - 1. __i
in sacra Scriptura dicitur quadrupliciter, s. natura, gente, cognatione et af­
fectu. m. q. 28. 3 ad 5.
2. Fratres Christi sumus per adoptionem. 1.
q. 33. 3. c. et q. 41. 3. c. et ni. q. 23. 2 ad 2.
3. Fratres Christi in Evangeiio dicuntur conso­
brini ejus, s. filii Mariæ, materteræ matris ejus,
m. q. 28. 3 ad 5.
FREQUENTIA, assiduitas, diuturnitas non
sunt cîrcumstantiæ mutantes speciem, nisi aliud
superveniat. 1 2. q. 88. 5 ad l.
FRICARE. Multa homo agit absque delibera­
tione, de quibus etiam quandoque nihil cogitat ;
sicut cum aliquis movet pedem vel manum, aliis
intentus, vel fricat barbam. 1 2. q. 1. 1. ar. 3
et ad 3.
FRIGIDITAS seu impotentia coeundi, non qui­
dem ex ætate sed ex defectu naturæ, simpliciter
incurabilis, dirimit matrimonium contrahendum
et jam contractum, post triennium, ad minus ex
Ecclesiæ statuto. Suppi, q. 58. 1. o.
FRUCTUS - 1. dupliciter distinguuntur, s. se­
cundum tres perfectionis gradus a Christo, s. tri­
cesimus, sexagesimus et centesimus; sive se­
cundum tres gradus virtutis, ut sancti distin­
guunt, quia cujuslibet rei perfectio attenditur
secundum principium, medium et finem, et es­
sentialiter, id est secundum rationes diversas
gaudendi, scilicet duodecim a Paulo. 1 2. q. 70.
3 ad 2.
2. Fnictus spiritualis dicitur dupliciter, s. quod
principaliter expectatur, s. Deus, et secundario,
s. delectatio. 1 2. q. 11. 1. c. ad 3.
3. Fnictus quarto modo, s. consurgens ex se­
mine Verbi Dei, est tantum triplex, secundum
tres gradus continentium, s. conjugum, vidua­
rum et virginum. 1 2. q. 70. 3 ad 2.
4. Fructus Spiritus sancti, secundum sanctum
Paulum, sunt duodecim, s. charitas, gaudium,
pax, patientia, bonitas, longanimitas, benignitas,
mansuetudo, fides, modestia, continentia et ca­
stitas. I 2. q. 70. 3. o.
5. Fructus sensibilis est ultimum ex arbore expectatum, quod cum quadam suavitate percipi­
tur. 1 2. q. 11. 1. c. et 3. c. ad 2. et q. 70. 1. c.
6. Ultimum simpliciter et delectans est proprie
fructus, et ejus proprie est frui. Delectans autem
non ultimum potest aliquo modo dici fructus, sed
ejus non est frui proprie, et secundum comple­

i

> Λ

·

WHWWWWRII

brut

INDEX III

Futur wn

tam rationem. Non delectans vero, sed tantum in
0. Brutafruuntur imperfecte, sed rationalia per­
P
ordine ad aliud appetitum, nullo modo est fructus. fecte. 1 2. q. 11.2. o.
1 2. q. 11. 3. c. ad 2.
FRUMENTUM est genus ad triticum, et ad
7. Opera carnis non dicuntur fructus, quia sunt alia grana, ni, q. 74. 3 ad 2. et ad 3.
contra rationem, sicut quod est ex arbore contra
FRUSTRA dicitur quod est ad finem quem non
naturam ejus, non dicitur fructus. 1 2. q. 70. 4. inducit, i. q. 25. 2 ad 2. et q.,88. I ad 4. et iii,
q. 11. 5 ad 2.
ad 1. et 2 2. a. 8. 8. c. fi.
FUGATIO est species fictionis ad mentiendum
8. Virtutes dicuntur fructus, ratione deletationis, non autem ratione habitus. 1·2. q. 70. pulchritudinem: ideo semper est peccatum, sed
non est mortale, nisi fiat ad lasciviam, vel con­
1 ad 3. et 2 2. q. 136. 1 ad 3.
9. Operatio secundum facultatem rationis di­ temptum Dei. Tamen licet occultare turpitudi­
citur fructus rationis, sed ut movetur a Deo, di­ nem causatam ex infirmitate, vel ex alia causa
accidentali. 2 2. q. 169. 2 ad 2.
citur fructus Spiritus sancti. I 2. q. 70. 1. c.
FUGERE potest justus propter tria, s. ut per­
10. Opera nostra ut sunt a Spiritu sancto, di­
cuntur fructus; respectu vero beatitudinis dicun­ secutor quiescat, ut præceptum a Domino opus
perficiat, et ut gloriosiorem coronam acquirat.
tur flores. 1 2. q. 70. 1 ad 1.
11. Fructus proprie dicitur tantum in corpora­ 2 2. q. 64. 4. o.
FUNDAMENTUM. - 1. De ratione fundamenti
libus, s. plantis, a quibus metaphorice transfertur
ad spiritualia. 1 2. q. 11. 1. c. et 3 ad 3. ct q. est esse primum, sustentatio, et connexio. 2 2.
q. 4. 7 ad 4.
70. 1. c.
2. Fides est fundamentum aliarum virtutum,
12. In parte appetitiva sunt plures fructus
quam in parte apprehensiva, quia fructus signi­ quia est prior eis, et sustentat eas. Fortitudo
ficat finem, qui magis convenit parti appetitivæ. autem firmat contra adversa, humilitas contra
2 2. q. 8. 8 ad 3.
Œra, timor contra culpam futuram, pœnicontra praeteritam. 2 2. q. 161. 5 ad 2. et
13. Fructus comparatur ad arborem, sicut ef­
fectus ad causam; ad hominem vero, sicut ulti­ m. q. 84. 6 ad 2.
FURIA matrimonium sequens, illud nullatenus
mum expectatum delectans. 1 2. q. 11. 3 ad 2.
et q. 70. 1. c.
dirimit, præcedens vero, quandoque dirimit.
14. Dono consilii non correspondet proprie ali­ Suppi, q. 58. 3. c.
FURTUM - i. est occulta acceptio rei aliens.
quis fructus, quia omnis practica est propter
aliud. 2 2. q. 8. 8 ad 3. et q. 52. 4 ad 3.
2 2. q. 66. 3. o.
2. Furtum semper est peccatum, ratione inju­
15. Fructus spiritus contrariantur operibus car­
nis in communi, non autem singula singulis, nisi stitiae, et fraudis, vel doli, et est mortale, nisi mo­
dicum intendatur. 2 2. q. 12. 3. c. et q. 66. 5.6. o.
secundum adaptationem. 1 2. q. 70. 4. o.
16. Opera camis sunt plura fructibus spiritus, et q. 118. 4. c.
3. Furtum est species fraudis. Mendacium et
quia bonum est uno modo, sed malum est omni­
fariam. 1 2. q. 70. 4 ad 2.
falsum testimonium, fallaciae. Turpe lucrum, in­
FRUI- 1. est actus potentiæ imperantis, non quietudinis. Rapacitas, violentiae. Ideo omnia
hæc, et inhumanitas, i. obduratio, ab Isidoro di- ·
autem exequentis. 1 2. q. 11. 2. c.
2. Frui est actus appetitivæ potentiæ. 1 2. q. 11. cuntur esse filiæ avaritiæ. 2 2. q. 118. 8 ad 3.
1. o. ex 2. c.
4. Furtum et rapina opponuntur justitiæ. 2 2.
3. Frui est actus voluntatis. 1 2. q. 11. 1 ad 1. q. 64. princip. et q. 66. prine, et 4. 5. c. et q. 118.
et 4. c. ad 2.
4. Frui est actus voluntatis, in ordine ad intel­
5. Furtum est injustum, quia est involuntarium
lectum. 1 2. q. 11. 1 ad 1. et 4. c. ad 2.
per ignorantiam, sed rapina per vim. Ideo diffe­
5. Frui est actus tantum voluntatis secundum runt specie. 2 2. q. 66. 4. o. et 9. c. et q. 73. 1. c.
charitatem, in ordine ad potentias et habitus ad 1.
priores. 1 2. q. 11. 1. o.
6. Rapina est gravior furto dupliciter, primo
FRUITIO - 1. pertinere videtur ad amarem vel quia involuntarium est ex parte ejus cui aliquid
delectationem, quam aliquis habet de ultimo ex- subtrahitur furto: rapina vero addit violentiam,
pectato. quod est finis. 1 2. q. 11. 1. 4. c. et quæ voluntaria est; peccatum autem per vim est
q. 34. 3. c. fi.
majus quam per ignorantiam. Secundo, quia ra­
2. Nomina trium ordinum prædictorum su­ pina est in re, et in persona, furtum autem est
muntur ab excellentia prædictorum trium actu­ tantum in re. 2 2. q. 66. 9. o. et q. 73. 3 ad 2. et
um fruitionis, et non ab eis simpliciter, i. q. 108. q. 116. 2 ad 1. et q. 144, 2 ad 4.
5 ad 5. et ad 6.
7. Accipiens furttm rem suam injuste deten­
3. Eadem fruitione fruemur Deo, fruitione ejus, tam, peccat contra communem justitiam, usur­
et beatitudine creata. 1 2. q. 11. 3 ad 3.
pando sibi judicium; sed non tenetur restituere,
4. Fruitio perfecta est tantum ultimi fiais ha­ sed satisfacere Deo, et sedare scandalum. 2 2.
biti; imperfecta vero, etiam non habiti. Sed im­ q. 66. 5 ad 3,
propria est non ultimi simpliciter. 1 2. a. 11.3.
8. Accipiendo rem alienam occulte et manifeste
4. o. et q. 12. 2 ad 3.
auctoritate judicis, non est furtum vel rapina,
5. Non oportet quod fruitio sit ultimi finis quia per sententiam fit debitum. 2 2. q. 66. 5 ad
simpliciter, sed quod habeatur pro ultimo fine. Let 8. c.
1 2. q. 11. 2 ad 2.
9. Accipiens rem inventam, animo retinendi,
6. Non est fruendum justo, nisi in Deo. Pec­ furtum facit, nisi credat haberi pro derelicta,
catore autem, brutis, vel inanimatis, nullo modo. vel nullius esse. 2 2. q. 66. 5 ad 2.
1 2. q. 11. 3 ad 1.
10. Per prohibitionem furti prohibentur omnia
7. Carentia cognitione nullo modo fruuntur, damna in rebus. 2 2. q. 120. 6 ad 2.
bruta fruuntur improprie, peccator non vere,
H. Pœna mortis non infligitur in praesenti pro
justi imperfecte, beati berfecte, Deus autem per­ furto, nisi ratione gravis circumstantiae, ut sacri­
fectissime. 1 2. q. 11. 2. 4. o. et q. 12. 5 ad z.
legio, peculatu, et plagio. 2 2. q. 66. 6 ad 2.
8. Hæc fruitio Christi perveniebat ad totam
FUTURUM - 1. cognoscitur dupliciter, scilicet
animam ejus, secundum essentiam, ut est sub­ in se, et in suis causis. Primum convenit tantum
jectum rationis superioris tantum, m. q. 46. 8. c. Deo; secundum nobis, sed magis angelis et dæ-

— 178 —

·«

Gabriel

INDEX Ilf

monlbus; sed in causis necessariis certitudlnahter; In contingentibus saepe, opinative tantum
qu® autem raro, nullo modo. i. q. 14. 13. o. et
q, 57. 3. o. ct q. 64. 1 ad 5. ct q. 86. 4. o. et q. 89.
3ad3. et l 2. q. 111.4. c. et 2 2. q. 95. l.o. et 7.
ç.etq. 171. 6 ad 1. et ad 2. et ad 3. et q. 172. I. c.
et q. 174. 1. c, ad 1.
2. Futura plus cognoscuntur a phreneticis, abs­
tractis a sensibus, monentibus, dormientibus ct
brutis, quam ab oppositis. 1. q. 12. 11. c. et q. 86.
4 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 172. 1 ad 1. et ad 2. et
ad 3.
3. Cognitio futurorum ex præsentibus et præteritis, proprie rationis est. 2 2. q. 47. 1. c.
4. Anima vicina morti cognoscit aliqua futura
ex revelatione, vel ex impressione causarum na­
turalium, non autem propria virtute, i. q. 86. 4.
ad 2. et 2 2. q. 172. 1 ad 1.
5. Bruta non cognoscunt futura, sed ex instin­
ctu naturæ eis indito ab intellectu divino, mo­
ventur ad aliquid in futurum, ac si futurum præviderent. 1 2. q. 40. 3 ad 1.
6. Bruta cognoscunt futura, non computando
præsens ad futurum, sed ex instinctu naturæ.
q. 86. 4 ad 3. et 1 2. q. 41. 1 ad 3.
i.
7. Sensus non apprehendit futurum, sed ex iis
quæ animal apprehendit in præsenti, appetitus
ejus movetur naturali instinctu in aliquod fu­
turum prosequendum, vel fugiendum. 1 2. q. 40.
3 ad 3. et q. 41. 1 ad 3.

i

G

GABRIEL - 1. fortitudo Dei nominatur, ni.
. q. 30. 2 ad 4.
2. Quidam dicunt Gabrielem fuisse de supremo
ordine angelorum, sed satis est credibile quod sit
summus in ordine archangelorum. Unde Eccle­
sia eum archangelum nominat, i. q. 30. 2 ad 4.
et fi.
GALILÆA ut interpretatur transmigratio, si­
gnificat gentilitatem; sed ut interpretatur reve­
latio, significat patriam caelestem, m. q. 55. 3. c.
ad 4.
GAUDIUM - 1. non est virtus, sed est actus
charitatis posterior dilectione. 2 2. q. 28. 4. o.
2. Gaudium et tristitia de eodem surit contra­
ria, et etiam secundum genus, sed de diversis
unum est causa alterius, et materia, i. q. 64. 3 ad
L et m. q. 84. 9 ad 2.
GEDEON petens signum peccavit tentando
Deum ex incredulitate, sicut et Zacharias. 2 2.
1 q. 97. 2 ad 3.
GEMITUS et lacrymæ mitigant tristitiam, quia
appetitur extra, et conveniunt dispositioni homi­
nis tristis. 1 2. q. 38. 2. c.
GENEALOGIA - 1. magis denominatur a patre
quam a matre, m. q. 28. 1 ad 2. et q. 29. 1. c.
; et q. 31. 2 ad 1.
2. Tota genealogia Christi exponitur, et dubia
circa eam solvuntur, m. q. 28. 1 ad 2. et q. 31.
2. o.
GENERALE - 1. triplex, s. per prædicationem,
ut genus; per causam, ut amor, et quod est a
multis causis, ut ira. 1 2. q. 46. 1. o. et 2 2. q. 58.
6. c.
2. Generale et speciale duplex, s. intentione
et objecto. 2 2. q. 58. 5 ad 3. et q. 59. 1. o. et
q. 79. 2 ad 1.
GENERATIO - 18 duplex, s. mutatio de non
esse ad esse, et origo viventis a principio vivente
conjuncto. Prima convenit omni generabili et
corruptibili; secunda vero tantum viventi, et di­
citur nativitas, i. q. 27. 2. c.

Generatio

2. Ad generationem naturalem non requiritur
aliqua potentia activa in materia, hi. q. 32, 4. c.
ad 3,
3. In generatione tota virtus activa est ex parte
maris, et passio ex parte feminæ, i. q. 115. 2
ad 3. et in. q. 32. 4. c. et q. 67. 4 ad 3.
4. Primum in generatione est ultimum in cor­
ruptione. 2 2. q. 107. 2. c. et q. 162. 7 dd 3. et ad 4.
5. Generatio unius non est corruptio alterius,
nisi per concomitantlam. 1 2. q. 113. 6 ad 2.
6. Generatio et corruptio sunt in instanti. 1 2.
q. 113. 7. c.
7. Forma est finis generationis in omnibus
quæ generantur non a casu. i. q. 15 1. c.
8. Omne generans producit sibi simile secun­
dum formam qua agit, quæ est potentia generativa. i. q. 33. 2 ad 4. et q. 41. 5. c.
9. Ad actum generationis concurrunt tria, s.
calor, spiritus et humor. 2 2. q. 147. 8 ad 1.
10. Generatio univoca est verior et perfectior
quam generatio non univoca, i. q. 33. 2. c. 4.
11. Idem modus generationis est omnium eo­
rum, quæ sunt ejusdem speciei, ni. q. 28. 1 ad 4.
12. Quod generatur secundo modo generatio­
nis, s. prout generatio est origo viventis a prin­
cipio vivente conjuncto, non dicitur genitus nec
filius, nisi procedat secundum rationem simili­
tudinis specific®, ut pili, et vermes. I. q. 27.

13. Generatum oportet assimilari generanti, in
omnibus quæ ad naturam speciei pertinent; non
autem In proprietatibus individui, i. q. 100. 1. c.
et q. 101. 1 ad 1. et 1 2. q. 81. 2. o.
14. Accidentia individualia, pertinentia ad dis­
positionem naturæ, ut velocitas corporis, et bo­
nitas ingenii, propagantur in filios per genera­
tionem; sed nullo modo accidentia pure perso­
nalia, ut grammatica et hujusmodi. 1 2. q. 81.
2. c. et 2 2. q. 168. 1 ad 2.
15. Accidentia speciei et individui secundum
corpus possunt transfundi a generante in geni­
tum, non autem accidentia secundum animam.
2 2. q. 60. 6 ad 4.
16. Homo generat sibi simile in specie, non in­
ducendo, nec educendo animam rationalem de
potentia materiæ, sed disponendo materiam, i.
q. 118. 2 ad 4. et 1 2. q. 83. 1 ad 3.
17. In statu innocentiæ fuisset generatio per
coitum, i. q. 98. o.
18. Tunc non fuissent generati æquales in ro­
bore, pulchritudine, et aliis, sicut nec etiam
nunc. i. q. 96. 3. c.
19. Parentes tunc non fuissent confirmati in
justitia, quamdiu genuissent, i. q. 100. 2. c.
20. Generatio significat relationem per modum
operationis, in divinis, i. q. 22. 6 ad 3.
21. Generatio proprie convenit Deo. i. q. 27. 2.
o. et q. 28. 4. c.
22. Generatio filii Dei a Patre est ætema. i.
q. 42. 2. o.
23. Arius ponit duodecim modos generationis,
s. juxta fluxum lineæ a puncto, juxta emissionem
radiorum a sole, juxta characterem seu impres­
sionem a sigillo, juxta immissionem bonæ vo­
luntatis a Deo, juxta exitum accidentis a substan­
tia, juxta abstractionem speciei a materia, juxta
excitationem voluntatis a cogitatione, juxta
transfigurationem materialem, ut ex ære fit
imago, juxta transfigurationem motus a movente,
juxta eductionem specierum a genere, juxta ideationem, et juxta nascentia, in quibus deest æqualltas naturæ, vel du rationis. i. q. 42. 2. ar. 1.
et ad 1.
24. Processio Spiritus sancti non potest dici
generatio, quia est per modum amoris, non au-

— 179 —

bt

·· 1.

Jî
il

r>

Gcnerativa

INDEX 111

•
tem per modum similitudinis, sicut Verbum, ι.
q. 27. 4. o. et q. 30. 2. ad 2. et q. 35. 5. c.
25. Nullus modus processionis in creaturis
perfecte représentât divinam generat ion m, sed
ex multis oportet colligere similitudinem, i. q. 41.
3 ad 4. et q. 42. 2 ad I.
26. Nec beati illam ineffabilem generationem
sciunt, quia non comprehendunt naturam Dei.
i. q. 12. 7. o.
27. Essentia Del non generatur, nec genita est
per se, nec per accidens, i. q. 39. 5 ad 2. et m.
q. 16. 5 ad I.
28. Essentia non generat, sed pater virtute es­
ad 1.
sentiae. I. q. 39. 5. o. et q
29. Generatio attribuitur aliis terminis essen­
tialibus, secundum qu<1 magis connotât actum,
i. q. 39. 5 ad 1.
30. Essentia est Deus generans, et res gene­
rans, si res et Deus supponant pro persona, non
autem si supponant pro essentia, i. q. 39. 5 ad 5.
31. Hac propositio est falsa, Deus non genuit
Deurn. i. q. 39. 4 ad 3.
32. Hæc propositio est vera, Deus genuit Deum,
i. q. 39. 4. o. et 5 ad 1.
33. Hæc est falsa, Deus genuit se Deum, vel
alium Deum. i. q. 39. 4 ad 4.
34. Hæc est vera tripliciter, Deus pater genuit
alterum se, in ablativo, in accusativo simpli­
citer, et personaliter, sed emphatice. i. q. 39. 4
ad 4.
35. Hæc est vera appositive, Deus genuit Deum,
qui non est Deus Pater. Et est falsa suppletive,
sed affirmativa est e converso, i. q. 39. 4 ad 5.
36. Melius dicitur Filius Dei semper natus
quam semper generari, vel semper nasci; licet
uti possimus omni tempore in generatione eius,
i. q. 42. 2 ad 4.
GENERATIVA potentia est activa, et est in
patre perfecte, in matre vero imperfecte. 11!. q. 32.
GENITOR, vel generans, non est ita nomen pro­
prium patris, sicut pater, i. q. 33. 2. o. et q. 40.

GENITUS. - 1. Filius Dei dicitur genitus de
Patre, et substantia Patris, sed diversimode.
I. q. 41. 3. o.
2. Filius Dei dicitur genitus et creatus, ad
removendum omnem imperfectionem a nativi­
tate ejus. !. q. 41. 3 ad 4.
GENUS - 1. respectu singularium est ut for­
male; sed respectu speciei est ut materiale. i. q. 85.
3 ad 4.
2. Genus aliquando accipitur pro specie, eo
modo loquendi, quo dicimus humanum genus
totam humanam speciem. 1 2. q. 18. 2. c. fi.
3. Genus prædicatur aequaliter de speciebus,
secundum intentionem, non autem semper se­
cundum esse. i. q. 77. 4 ad 1.
4. Genus dicitur dupliciter, s. proprie, prout
prædicatur de pluribus speciebus in eo quod
quid, et improprie, id est, omne commune, s.
quod sui communitate multa ambit et continet,
et sic bonum et malum dicuntur genera contra­
riorum. 1 2. q. 18. 2. c. fi.
5. Genus duplex, scilicet genus nominatum, et
genus innominatum, i. q. 78. 3 ad 3.
6. Genus duplex, scilicet genus proximum, et
genus remotum. Ibidem.
7. Genus duplex, scilicet genus logicum, et ge­
nus physicum, i. q. 66. 2 ad 2. et q. 88. 2 ad 8.
8. Aliquid est in aliquo genere dupliciter, s. in
genere entis, ut ens actu, et in genere intelligibilium, ut puta potentia. I. q. 87. 1. c. ad 2. et
1 2. q. 50. 4 ad 2. et 5. c.
9. Aliquid est in aliquo genere dupliciter, s.

.·

Gloria Gradus

perse, ut species; et ea de quibus prædicaturge­
nus; et reductive, ut principia generis negationes
et privationes, i. q. 3. 5. c. et 1 2. q. 72. 6 ad 3.
10. In omni genere in quo est aliquid Imper­
fectum, oportet præexistere aliquid perfectum, i.
q. 51. 1, c.
11. In quolibet genere, primum est causa
omnium quæ sunt post. ni. q. 56. I. c.
12. In omni re quæ est in genere differt esse ab
essentia, i. q. 3. 5. c.
13. Impossibile est aliquid esse in genere, quod
In nulla ejus specie est. i. q. 7. 3 ad 2. et 2 2,q.
189. I ad 5.
14. Hypostasis non est in genere vel in specie,
nisi per naturam quam habet, in. q. 2. 3 ad 3.
15. Nihil ponitur primo in genere vel specie,
nisi per Id quod de eo proprie prædicatur. m.
q. 63. 2 ad 1.
16. In omni genere, quanto aliquid est prius,
tanto est simplicius. 1 2. q. 19. 2. c.
17. Relatio generis ad speciem, et e converso,
est relatio rationis tantum, i. q. 28. 1. c.
18. Alia genera a relatione secundum propriam
rationem, significant aliquid alicui inhærens. i,
q. 28. 1. 2. c.
GEOMETRA - 1. modico studio acquirit scien­
tiam conclusionis, nunquam consideratæ. 1 2.
q. 65. 1 ad 1.
2. Errans circa hoc principium, omne totum
est majus sua parte, non potest habere scientiam
geometriæ. 1 2. q. 65. 1 ad 4.
GERMINARE. Significanter dicit Scriptura:
Germinet terra herbam virentem, et facientem
semen, quia scilicet sunt productæ perfecte spe­
cies plantarum, ex quibus semina plantarum ori­
rentur. Nec refert ubicumque habeant vim seniinativam, utrum s. in radice, vel in stipite, vel in
fructu. 1. q. 69. 2. o. et q. 72 ad 1.
GIGANTES secundum Josephum et Augusti­
num producti sunt semine humano, operante dæ­
mone incubo vel succubo, sub certa constellatione.
I. q. 5L 3 ad 6.
GILBERTÜS Porretanus revocat errorem suum
de assistentia relationum in divinis. I. q. 28. 2. c.
GLADIUS flammeus est impedimentum acces­
sus paradisi terrestris, et significat impedimen­
tum regni cælestis. 2 2. q. 164. 2 ad 5.
GLORIA - I. est clara notitia cum laude, ut
Ambrosius dicit. I 2. q. 2. 3. c. et 2 2. q. 103.
1 ad 3. et q. 132. 1. c.
2. Finis debitus appetendi gloriam, vel mani­
festandi aliquod bonum in hac vita, est tantum
triplex, s. gloria Dei, utilitas proximi, et utilitas
propria. 2 2. q. 132. 1 ad 3.
3. Homo potest laudabiliter appetere gloriam
suam ad utilitatem sui vel aliorum. 2 2. q. 132.
1 ad 1.
4. Gloria dicitur vana tripliciter, et est pecca­
tum. Primo quando est de non ente, vel de tran­
sitoriis, vel de peccato; secundo quando quæritur ab hominibus, et non a Deo: tertio quando
non ordinatur ad debitum finem. 2 2. q. 13Ï. l.c.
5. Opus virtuosum factum propter inanem glo­
riam venialem, amittit vim merendi vitam æternam, quia nullus peccando meretur. 2 2. q. 132.
3 ad 1.
6. Inanis gloria est periculosa, non propter
gravitatem sui; sed disponendo ad gravia, Itciendo præsumptuosum, et nimis de se confiden­
tem, et disponendo paulatim ad privationem in­
teriorum bonorum. 2 2. q. 132. 3 ad 3.
7. Vana gloria vituperatur præclpue circa elee­
mosynam, propter defectum charitatis, præferendo vanam gloriam utilitati proximi, dum fa­
cit hoc propter illud. 2 2. q. 132. 5 ad 3

INDEX III

8. Vana gloria non est semper peccatum mor­
ule, sed tantum quando ponitur In ea ultimus
finis, vel quando est contra Deum. 2 2. q. 132.
3. o.
9. Vana gloria est vitium capitale, cujus flliæ
sunt septem, s. Inobedlentla, jactantia, hypocri­
sis, contentio, discordia, præsumptio novitatum,
tt pertinacia. 2 2. q. 21. 4. o. et q. 105. 1 ad 2.
et a. 132. 4. 5. o. et q. 138. 2 ad 1.
10. Ira non causât discordiam et contentionem,
nisi mediante vana gloria. 2 2. q. 132. 5 ad 2.
11. Vana gloria directe contrariatur magnani­
mitati, secundum rei veritatem, ut deficiens; sed
jecundum opinionem, ut excedens, 2 2. q. 30.
principio, et q. 132. 2. o.
12. Deus quærit gloriam suam, non propter se,
propter nos. 2 2. q. 132. 1 ad 1.
13.Soli Christo convenit quærere gloriam
suam, quia Deus est; sed inquantum homo quæ­
rit gloriam Dei in se, sicut ct alii sancti. 2 2.
q. 132. 1 ad 1.
14. Ea quæ sunt gloriæ, s. perfecta Dei frui­
tio, et hujusmodi, prius tempore debuerunt esse
a Christo, sicut in auctore gloriæ, quam in alio.
II!. q. 53. 3 ad 3.
15. Gloria sanctorum est sine successione. 1 2.
q. 67. 4 ad 2.
GRADUS altaris prohibentur contra idolola­
triam, quia gentiles in sacris Priapi ostendebant
populo sua.pudenda. 1 2. q. 102. 4 ad 7. fi.
GRATIA - 1. est forma accidentalis, scilicet
qualitas. 1 2. q. 110. 2. o.
2. Gratia reducitur ad primam speciem quali­
tatis; non tamen est habitus proprie, sed habi­
tudo, s. sanitas mentis. 1 2. q. 110. 3 ad 3.
3. Gratia est forma quædam, habens esse com­
pletum in anima, ideo est in eo mutabiliter,
sicut anima est mutabilis secundum liberum
arbitrium in via. m. q. 63. 5 ad 1.
4. Gratia non est forma intrinseca virtutum,
sed est quasi principium, a quo virtùtes forma­
liter oriuntur. 1 2. q. 110. 3. c. ad 3. et 4 ad 2.
et m. q. 62. 2. c.
5. Gratia pro acceptione amoris non est prin­
cipium rectæ operationis, nisi mediante virtute.
1 2. q. 110, 4 ad 2.
- '
6. Gratia differt essentialiter a qualibet virtute.
1 2. q. 110. 3. o. et 4. c. et m. q. 7. 1. c. et q. 62.
2. c. et q. 89. 1. c.
7. Gratia nihil aliud est quam quædam in­
choatio gloriæ in nobis. 2 2. q. 24. 3 ad 2.
8. Auxilium Dei, ut movens ad volendum, dici­
tur gratia operans; sed respectu actus exterio­
ris, dicitur cooperans. 1 2. q. 111. 2. c.
9. Gratia consummata est lumen gloriæ. 1 2.
q. 11U 3 ad 2.
10. Gratia est natura, id est, essentia; non
tamen est naturalis alicui creaturæ. ni. q. 2.
12. c.
11. Natura non dicitur gratia gratis data; quia
natura includit debitum naturæ et non debitum
meriti; gratia vero omne debitum excludit. 1 2.
q. 111. 1 ad 2. et 4. c.
12. Gratia excedit conditionem naturæ creatæ.
1 2. q. 112. 1. c. et q. 114. 2. 5. c.
13. Gratia proprie est donum Dei, excedens or­
dinem naturæ, et sine meritis. 1 2. q. 112. 1. c. et
’q. 114. 2. 5. c.
14. Gratia est participatio divinæ naturæ. 1 2.
q. 110. 3. 4. c. et q. 112. 1. c. et q. 113. 9. c. et
q. 114. 3. c. et 2 2. q. 19. 7. c. et m. q. 2. 10 ad
I. et q. 3. 4 ad 5. et q. 62. I. 2. c.
15. Omnis gratia gratis data est manifestatio
gratiæ gratum facientis. 1 2. q. 112. 2 ad 2.
16. Gratia sumitur tripliciter, s. pro dilectione,

Gratia

pro dono gratis dato, et pro recompensatione
eJus. I 2. q. HO. 1. c.
17. Gratia dicitur dupliciter, s. donum Del, et
Deus donans, ih. q. 2. 10. c.
18. Gratia Dei dicitur dupliciter, s. auxilium
Dei movens nos, et habituale donum. 1 2. q. 109.
1 ad 1. et 2. 3. 6. 8. 9. 10. c. et q. 110. 1. 2. c.
et q. 111. 2. c. et q. 112, 1. c. et 2 2. q. 171.
2 ad 3.
19. Gratia duplex, s. gratum faciens, et gratis
data. 1 2. q. Ill, 1. o. et m, q. 7. 7. c. ad 1.
et q. 62. 1. c.
20. Plenitudo gratiæ duplex, s. ex parte ipsius
gratiæ, id est, quando aliquis attingit ad sum­
mum bonum, quantum ad essentiam et quantum
ad virtutem, quia habet gratiam in maxima ex­
cellentia qua potest haberi, et maxime in exten­
sione ad omnes gratiæ effectus; et talis gratiæ
plenitudo propria est homini Christo; et ex parte
habentis gratiam, s. quando aliquis habet gra­
tiam, secundum suam conditionem, vel inten­
sionem usque ad teminum ei præfixum a Deo,
quoad omnia quæ pertinet ad suum statum vel
officium; et talis plenitudo gratiæ communica­
tur aliis per Christum, ih. q. 7. 10. o.
21. Gratiæ gratis datæ sufficienter enumeran­
tur et distinguuntur novem, s. sermo sapientiæ,
sermo scientiæ, fides, gratia sanitatum, operatio
virtutum, prophetia, discretio spirituum, genera
linguarum, et interpretatio sermonum. 1.2. q. 111.
4. o.
22. Gratia duplex, s. præveniéns et subsequens.
1 2. q. 111. 3. o.
23. Dilectio Dei djcitur praeveniens, non autem
subsequens, quia est æterna; sed gratia Dei est
temporalis, ideo dicitur utroque modo. 1 2.
q. 111. 3 ad 1.
24. Gratia duplex, s. operans, et cooperans. 1 2.
q. 111. 2. o. et 3. c.
25. Gratia operans, et gratia cooperans sunt
idem secundum rem, et differunt secundum ra­
tionem, et secundum effectus; et similiter gra­
tia præveniens et gratia subsequens. 1 2. q. 111.
2. c. ad 4. et 3. o.
26. Gratia viæ et gratia patriæ sunt una et ea­
dem numero. 1 2. q. 111. 3 ad 2.
27. Corpus non est immediatum subjectum
gratiæ; sed ex anima redundat in corpus effectus
gratiæ nunc et in patria, m. q. 73. 1 ad 3.
28. In omni habente gratiam oportet esse re­
ctitudinem voluntatis. 2 2. q. 8. 4. c.
29. Amplior gratia collata fuisset ante pecca­
tum quam post. i. q. 95. 4. c.
30. Gratia est major in uno quam in alio, ex
parte subjecti: non autem ex parte objecti, nec
finis. 1 2. q. 66. 2 ad 1. et q. 112. 4. o. et 2 2. q. 5.
4 ad 3.
31. Aliquis incipit a majori gratia quam sit in
alio in statu perfectus, hi. q. 89. 2 ad 4.
32. Bonum gratiæ unius est majus bono naturæ
totius universi. 1 2. q. 113. 9. ad 2.
33. Gratiæ gratis datæ non sunt communes
omnibus, nec sunt omnes aequales in eodem. 1 2.
q. 66. 2 ad 1. et q. 68. 5 ad 1.
34. Gratia proprie non creatur, nec corrum­
pitur, sed subjectum secundum cam. 1 2. q. 110.
2 ad 3.
35. Gratia non fit, nec corrumpitur, sed sub­
jectum secundum eam, et dicitur creari, quia
homines secundum ipsam creantur, id est, con­
stituuntur in novo esse, ex nihilo, id est, non
ex meritis. 1 2. q. 110. 2 ad 3.
36. Gratia gratum faciens amittitur per quod­
libet peccatum mortale. 1 2. q. 113. 2. c. et 2 2.
q. 10. 4. c. et q. 24. 12. o. et m. q. 86. 3. c.

— 181 —

·'·

Gratia

Τ-.γ

INDEX II!

37. Infusio gratiæ fit in instanti, sine succes­
sione. 1 2. q. 113. 7. c.
38. In eodem Instanti est terminus praeparationis subjecti, et infusio gratiæ. m. q. 89. 2 c.
39. Ad habitum gratiæ requiritur præparatio
subjecti, quæ principaltier est a Deo, movente
liberum arbitrium; secundario autem a nobis.
1 2. q. 112. 2. o. et 3. c. ad 2. et 4. c. et q. 113.
3. c. et 7. c. et 2 2. q. 24. 10 ad 3.
40. Præparatio perfecta ad gratiam est in in­
stanti, non autem imperfecta. 1 2. q. 112. 2 ad 2.
41. Præparatio perfecta simul est cum infusione
gratiæ, et meretur gloriam, et non gratiam, non
autem imperfecta. 1 2. q. 112.2 ad 1. et m. q. 89.
2. c.
42. Gratia ex necessitate infaliibilitatis, et non
coactionis» sequitur præparationem, secundum
quod est a Deo, non autem secundum quod est a
nobis. 1 2. q, 112. 3. o.
43. Quando homo facit totum quod potest et
totum quod in se est, tunc est necessitas ad ha­
bendam gratiam, non quidem necessitas coactio­
nis, Deo debitum imponentis, sed necessitas im­
mutabilitatis qua necesse est Deum esse; et ideo
esse bonum, et ideo effluentem, et ideo dispo­
sito accipienti dantem. 1 2. q. 112. 3. o.
44. Homo in gratia existens indiget auxilio
Dei, movente ad recte agendum, non autem alia
gratia habituali. I 2. q. 109. 9. o.
45. Nulla creatura potest causare gratiam, sed
solus Deus infundit eam immediate. 1 2. q. 76.
2 ad 2. et q. 109. 7. c. et q. 112. 1. o. et 3 ad 2.
et in. q. 62. l. c. ad 3. et 5. c. et q. 64. 1. c.
46. Homo dat gratiam, non interius influendo,
sed exterius exhortando ad ‘ea quæ sunt gratiæ.
m. q. 8. 6 ad 2.
47. Deus dat gratiam dignis tantum, quos per
gratiam facit dignos. 1 2. q. 114. 5 ad 2.
48. Deus aufert gratiam ab eo, qui per negligentiam non utitur gratia ei data. 2 2. q. 62. 4.
c. et q. 78. 1 ad 1.
49. Humanitas Christi, ministri Ecclesiæ, et sa­
cramenta sunt causæ gratiæ instru men taliter
tantum. 1 2. q. 112. 1 ad 1. et ad 2. et m. q. 8.
1 ad 2. et 6 ad 2. et q. 62. 1. o. et 5. c. q. 64. 1. o.
50. Omnia sacramenta novæ legis causant gra­
tiam, non autem veteris. 1 2. q. 100. 2. 3. c et
q. 103. 2. c. et q. 110. 12. c. et 2 2. q. 100. 2. 3. c.
• et ni
61.4 ad 2. etq. 62. 1.6.o.et q. 63. 1 ad 3.
2. c. ad 1. et q. 72.5 ad 3. et q. 87.2 ad 2.
c.
51. Sacramenta ex secunda sanctificatione, i. ex
usu eorum, habent quod causent gratiam, non
autem ex prima, hi. q. 62. 4 ad 3.
52. Gratia est in sacramentis intentionaliter,
ut in signo, et causa instrumental!, non autem
ut in subjecto, i. q. 43. 6 ad 4, et m. q. 62. 3 o
et q. 72. 3 ad 3.
53. Signum sacramentale in poenitentia non
causât gratiam, sicut in aliis sacramentis, quia
non datur ab exteriori; ideo non représentât
agens extrinsecum, sicut in illis. 1 2. q. 103. 2. c.
54. Virtus causandi gratiam est in sacramentis
intentionaliter, ut in subjecto, ni. q. 62. 4. o. et
q. 63. 3. c. et q. 65. 3. c. et q. 73. I ad 2. et ad 4.
3. et q. 78. 4. o.
55. Hæc virtus est in multis tanquam in uno
subjecto, s. in materia et forma, m, q. 62. 4 et
q. 82. 1 ad 1.
56. Hæc virtus non est in praedicamento per
5e, sed reducitur ad genus qualitatis, ih. q. 62. 4
ad 2. etq. 63. 2. c.
57. Gratia sacramentalis est species gratiæ comsumpta»; ideo non dicitur æquivoce. m.
q. 62. 2 ad 3.

58. Gratia sacramentalis addit supra gratiam
communiter dictam, et supra virtutes, et dotu.
quoddam auxilium Dei, ad habendum sacramenh
finem, sicut virtutes et dona supra gratiam ad­
dunt perfectiones potentiarum, m. q. 62.2. o. tf
q. 72. 7 ad 2.
59. Gratia quam sacramentum directe continet, differt a gratia quæ est in virtutibus et de­
nis, licet etiain hanc per quamdam continuata
nem contineat, m. q. 72. 7 ad 3.
60. Gratia sacramentalis est ad duo, scilicet ad
tollendum peccata, et ad perficiendum animum
ad cultum divinum, secundum religionem christianæ vitæ. m. q. 62. 5. c. et q. 63. 1. 6. c. et
q. 65. 1. c.
61. Gratia virtutum et donorum sufficienter
perficit essentiam et potentias animæ, quoad ge­
neralem ordinationem actuum; sed gratia sacramentalis, quoad aliquos speciales defectus, m.
q. 62. 2 ad 1.
62. Gratia sacramentalis excludit peccata praterita; sed virtutes et dona sufficienter exclu­
dunt peccata præsentia et futura, m. q. 62.2
ad 2.
63. Gratia et virtutes sanant animam formaliter, sed sacramenta effective. 1 2. q. 110. 2 ad I.
64. Gratia gratum faciens, inquantum animam
sanat, justificat, et gratum Deo facit, dicitur
gratia operans; sed respectu operis meritorii, di­
citur gratia cooperans. 1 2. q. 111. 2. c. et m.
q. 86. 4 ad 2.
65. A gratia gratum faciente fluunt virtutes et
dona, ad perficiendum potentias animæ. i. q. 1.
8 ad 2. et q. 2. 2 ad 1. et 1 2. q. 110. 3. c. et 4 ad I.
et m. q. 7. 2. c. et q. 62. 2. c. et q. 89. 1. c.
66. Gratiæ gratis datæ ordinantur ad manife­
stationem fidei et doctrinæ spiritualis, ili. q. 7.
7. c. adi.
67. Gratia gratum faciens ordinat hôminéœ
immediate ad conjunctionem ultimi finis; idée
est multo excellentior quam gratis data, quia
ordinat ad quædam præparatoria ultimi fink
1 2. q. 111. 5. ο.
68. Sicut gratia gratum faciens ordinatur ai
actus meritorios interiores, sic gratia gratis data
ad exteriores, m. q. 7. 7 ad 1.
69. Gratiæ gratis datæ dantur ad utilitater
aliorum, sed gratia gratum faciens datur ad utili­
tatem propriam. 1 2. q. 111. 1.4. c. et 2 2. q. 176.
1 ad 1. et q. 177. 1. c. ad 3. et ad 4.
70. Effectus gratiæ quintuplex, s. sanitas arimæ, velle bonum efficaciter operari, perseve­
rantia in bono, et perventio ad gloriam. 1 2.
q. 111. 3. c.
71. Gratia non tollit naturam, sed perficit et
supplet defectum naturæ. i. q. 1. 8 ad 2. et q.2.
2 ad L et 2 2. q. 188. 8. c. fi.
K
72. Gratia duo principaliter facit in anima
primo perficit formaliter ad esse spirituale; se­
cundo perficit ad opus. 1 2. q. 111. 2. c. fi.
73. Omne donum gratiæ elevat hominem ad
aliquid supra naturam humanam quoad substan­
tiam actus, ut miracula facere, et prævidere fu­
tura; vel quoad modum, ut diligere, et cogno­
scere Deum; ad secundos datur donum gratia
habituale, non autem ad primos. 2 2. a. 171.·
2 ad 3.
4
74. Quod semel gratia facit, perpetuo manet:
m. q. 88. I ad 4.
75. Non omnia beneficia Dei dicuntur gratia
gratis datæ, sed tantum quæ sunt supra facul­
tatem naturæ supra meritum personæ, non me
se, sed pro aliis. 1 2. q. 111. 1. c. ad 2. et 4. ad l.|
et2 2.q. 172.4. c. etq. 177. 1. o. et q. 178.1. c )
76. Gratia elevat hominem ad vitam, quæ est

— 182 —
«

Gratia

:

Gratia

INDEX ΙΠ

supra conditionem omnia crcatæ naturæ 1 2.1
q. 110. 1. c.
77. Gratia vi® est æqualls gratiæ gloriæ in 1
virtute, non autem in actu. 1 2. q. 114. 3 ad 3.
78. Minima gratia potest resistere cuilibet con­
cupiscentia·, et mereri vitam æternam. m. q. 62.
6 ad 3. et q. 70. 4. c.
79. Quilibet existons In gratia, ex hoc dignus
est vita æterna. l. q. 24. 3. c. et 1 2. q. 113, 2
ad 2. et 9. c. et q. 114. 3. o. et m. q. 62. 6
ad 3.
80. Ultimus effectus positivus gratiæ est per­
venire ad gloriam, m. q. 62. 6 ad 3. et q. 70.
4. c. et q. 72. 7 ad 1.
81. Gratia gratum faciens ad hoc principaliter
datur, ut anima hominis Deo per charitatern
conjungatur, ideo quicquid potest esse sine uno,potest esse sine alio. 2 2. q. 172. 4. c.
82. Effectus gratiæ operantis est prior quam
effectus gratiæ cooperantis. in, q. 86. 4 ad 2.
83. Gratia est similitudo Dei, operans in virtute
misericordia Dei infinite, m. q. 2. 10 ad 1. et
q. 3. ’4 ad 3.
84. Per gratiam gratum facientem tota Trini- '
tas inhabitat mentem, i. q. 43. 3. o. et 4 ad 2.
et 5. c.
85. Gratia non immobilitat in bono, ne quis
possit peccare, nisi sit perfecta, s. conjungens
fini. i. q. 62. 3 ad 2. et 1 2. q. 106. 2 ad 2.
86. Gratia non infunditur in habentibus usum
liberi arbitrii, sine actuali motu liberi arbitrii in
Deum, et in peccatum, i. q. 87. 2. c.
87. Gratia nunquam amittitur sine culpa, et
illud quod ex gratia Dei conceditur, nunquam
absque culpa revocatur, m. q. 50. 2 c.
88. Gratia est quodammodo infinita, cum suf­
ficiat ad merendum præmium infifiitum, et per
quam satisfactio proportionatur culpæ infinitæ,
inquantum est offensa Dei. 1 2. q. 114. 3 ad 3.
89. Primus effectus gratiæ gratum facientis est
remissio peccatorum, in. q. 72. 7 ad 1.
90. Nulla culpa potest remitti sine gratia, in.
q. 62. 6 ad 3. et q. 70. 4. c. et q. 86. 3. c. et q. 87.
4. o. et q. 89. 1. c.
91. Minima gratia baptismatis sufficit ad de­
lendum omnia peccata, m. q. 62. 6 ad 3. et q. 69.
8 ad 1. et q. 70. 4. c.
92. Remissio culpæ et pœnæ ætemæ est effectus
gratiæ operantis; sed remissio pœnæ temporalis
est effectus gratiæ cooperantis. m. q. 86. 4 ad 2.
et 6 ad 1. et q. 88. 1 ad 4.
93. Ad remissionem venialium non requiritur
nova infusio gratiæ. in. q. 65. 1 ad 9. et q. 87. 2.
o. et 3. c. et 4 ad 2.
94. Sed requiritur ad remissionem mortalium.
m. q. 87. 2 ad 3.
95. In omni infusione gratiæ remittuntur ve­
nialia, quoad culpam, nisi sit impedimentum; non
autem semper quoad poenam, m. q. 87. 2. 3. o.
96. Homo existens in gratia potest vitare
omnia et singula peccata mortalia, et singula
venialia, non autem omnia. 1 2. q. 74.'3 ad 2.
et q. 109. 8. o. et 2 2. q. 158. 2 ad 3. et m. q. 87.
1 ad 1.
97. Homo indiget auxilio Dei ad cognitionem
cujuscumque veri, non . autem gratia habituali,
sed tantum ad cognitionem supematuralem. 1 2.
q. 109. 1. o. et 2 ad 3.
98. Homo potest scire se habere gratiam per
revelationem, et conjecturaliter per aliqua signa,
non autem per seipsum et certitudinaliter. 1 2.
q. 112. 5. o.
99. Expedit quandoque praesentiam Dei in no­
bis per gratiam ignorare propter tria, s. ut timor
divini judicii nos humiliet, ne præsumpta seen-

Grave

citas nos praecipitet, et ut vigilanter et deslderanter gratiam Del expectemus. 1 2. q, 112«, 5. c.
100. Homo potest bene et male facere sine
gratia habituali, non autem .mereri; neutrum
vero potest sine auxilio Dei. L q. 62. 4. c. et 1 2.
q. 109. 2, 5. o. et 6. c. et q. 114. 2. o. et 2 2. q. 10.
4. c. et q. 83. 15 ad 1.
101. Homo sine auxilio Dei gratuito non potest
se ad gratiam præparare. L q. 62. 2. et 1 2.
q. 109. 6. o.
102. Homo potest se præparare ad gratiam,
sine alia gratia habituali, non autem sine auxi­
lio Dei. i. q. 62. 2 ad 3. et 1 2. q. 109. 6. o.
103. Homo post peccatum non magis indiget
gratia Dei quam ante; s$d ad plura, s. ad sanan­
dum, et merendum, i. q. 95. 4 ad 1. et 1 2. q, 108.
2. c. et q. 109. 2. 3. 4. c. et in. q. 61, 2 ad 1.
104. Homo in statu naturæ integræ poterat
sine gratia habituali vitare omnia et singula pec­
cata mortalia et venialia, non autem sine auxilio
Dei. 1 2. q. 109. 8. c.
105. Homo in gratia existens potest perseve­
rare sine alia gratia habituali, non autem sine
auxilio Dei. 1 2. q. 109. 9. 10. et q. 114.2. c. et2 2.
q. 137. 4. o.
Homo existens sine gratia, et in peccato mor­
tali, non potest diu persistere, quin ruat in aliud
peccatum mortale. 1 2. q. 109. 8. o.
106. Homo sine gratia potest vitare singula
peccata mortalia, non autem omnia. 1 2. q. 63.
2 ad 2. et q. 109. 8. c.
107. Quædam sunt peccata mortalia, quæ homo
sine gratia nullo modo vitare potest, scilicet quæ
directe opponuntur virtutibus theologicis. 1 2.
q. 63. 2 ad 2.
• 108. Homo non potest resurgere a peccato sine
auxilio Dei, et gratia habituali. 1 2. q. 109. 7. o.
et q. 113. 2. o. et q. 114.2. c. et 2 2. q. 137. 5 ad 3.
et m. q. 86. 3. c.
109. Homo in gratia existens indiget auxilio
Dei movente ad recte agendum, non autem alia
gratia habituali. 1 2. q. 109. 9. o.
GRATIARUM actio - 1. respicit gratiam
dantis; ideo ubi est major gratia dantis, ibi debet
esse major gratiarum actio recipientis. 2 2. q. 106.
2. c.
2. Gratiarum actio non debetur tantum danti,
sed etiam permittenti. 2 2. q. 88. 5 ad 2. et 6. c.
3. Gratificatio, id est, gratiarum actio, facta
Deo, est actus religionis, 2 2. q. 106. 1 ad 1.
GRATITUDO - 1. seu gratia est virtus specialis,
reddens gratiam benefactori. 1 2. q. 60. 3. c. et
2 2. q. 106. 1. o. et q. 107. 1. c.
2. Gratitudo, ingratitudo, datio beneficii, cle­
mentia, et misericordia, non sunt proprie ad se­
ipsum. 2 2. q. 106. 3 ad 1.
3. Ad gratitudinem tria requiruntur: primo
quod homo recognoscat beneficium acceptum; se­
cundo quod laudet, et gratias agat; tertio quod
retribuat loco et tempore secundum suam facul­
tatem. 2 2. q. 107. 2. c.
4. Vitium duplex opponitur gratitudini, s. per
excessum, ut recompensando quibus non debet,
vel citius quam debet; et per defectum, scilicet
ingratitudo, quæ magis opponitur ei. 2 2. q. 107.
2. c.
GRAVE - 1. vel leve habent in se principium
activum et formale sui motus. 1 2. q. 36. 2. c.
2. Movens per se gravia et levia est generans;
sed per accidens, est removens impedimentum,
i.q. 18. 1 ad 2. etq. 105.2. c. et 1 2.q.25. 1 ad 2.
3. Locus est causa finalis motus gravium, sed
gravitas est unde principium motus. 1 2. q. 36.
4. Gravitas per prius inclinat deorsum quam

— 183 —

Gregorius

INDEX III

Habitus

Habitus

INDEX 1Π

talem, promptltudinem, et delectationem In ope­
retrahat de loco sursum; sed utrumque conve­ principium eliciens actum. I 2. q. 49. I. o. ct
nit per se gravi. 1 2. q. 36. 1. c.
re. I 2. q. 49. 4. o. et q. 50. 2 ad 3. fi.
2 2. q. 171. 2. c. fl.
22. Quantitas habitus attenditur dupliciter, s.
GREGORIUS, propter tristitiam, intermisit ex­
2. Habitus est qualitas, de difficili mobilis,
respectu objecti, et subjecti. 2 2. q. 5. 4. c.
positionem Ezechielis. 1 2. q. 37. I ad 3.
qua homo potest uti cum voluerit, reddens ope­
Î3. Habitus proprie non est in Deo, J 2. q. 49.
GRYPHUS equis et hominibus infestus, signi­ rationem delectabilem. I 2. q. 49. 2 ad 3,
ficat crudelitatem potentium, 1 2. q. 102. 6 ad 1
4. c.
3. Mobile de facili vel difficili non sunt diffe­
24. Potentia pure activa non est subjectum
co. 2.
rentiae essentiales habitus et dispositionis, sed
iHcujus habitus. 1 2. a. 54. 1. c.
GUBERNARE - 1. est rem ad debitum finem ponuntur pro eis. 1 2. q. 49. 2 ad 3.
25. Habitus cujus subjectum est potentia non
convenienter perducere. !. q. 103. I. o. et 2 2.
4. Habitus est secundum quem ad aliquid nos
importat ordinem ad naturam, secf ad operatio­
q. 102. 2. c.
habemus bene vel male, i, q. 83. 1. c. et 1 2.
2. Gubernatio est executio providentis. i. q. 22. q. 49. 1. c. et 2. c. ad 1.
nem; Ideo posterior est quam potentia, sed prior
1 ad 2. et q. 3. c. et q. 23. 2. c.
est ea, sicut completum Incompleto, et actus
5. Idem habitus non se habet quandoque ad
quam potentia. 1 2, q. 50. 2 ad 3.
3. Angelorum ministerio Deus gubernat ho­ bonum, et quandoque ad malum, sed bene ea26. Habitus omnes qui sunt In eadem potentia,
mines. i. q. 110. 1. o.
i dem potentia. 1 2. q. 49. 4 ad 3. et q. 54. 3. o.
sunt ejusdem generis, licet differant specie pro­
GULA - l. est inordinatus appetitus cibi et
6. Habitus non est dispositio objecti ad poten­
potus; ideo semper est peccatum, 2 2. q. 148. 1.2. tiam, sed e converso. 1 2. q. 51. 4 ad 1.
pter differentiam objectorum formalium. 1 2.
4. o.
q. 54. 1 ad 1.
;
7. De ratione habitus non est respectus ad
27. Ex actibus habitus infusi non generatur
2. Gula est vitium capitale, cujus filiæ sunt potentiam, sed ad naturam. 1 2. q. 49. 2. c. ad I.
aliquis habitus acquisitus, sed præexistêns auge­
quinque, s. inepta lætitia, scurrilitas, immundi­ ■ et 3 ad 2.
tur seu confirmatur. 1 2. q. 51. 4 ad 3.
tia, stultiloquium, et hebetudo mentis. 2 2. q. 148. i
8. De ratione habitus est, quod importet habi­
28. Habitus intellectuales sunt principaliter in
5. 6. o.
tudinem ad naturam primo et per se, secundum
intellectu possibili, secundario autem in sensibus
3. Gula est peccatum mortale tantum si in I quod convenit, vel disconvenit. 1 2. q. 49. 1. c.
interioribus. 1 2. q. 50. 4. o. et q. 51.3. c. et q. 53.
hoc ponatur ultimus finis, scilicet quod animus ad 1. et 3» o.
1. c. et q. 56. 5. o. et 67. 2. c.
sit paratus agere contra legem Dei. 2 2. q. 148. ■
9. Habitus distinguuntur specie secundum tria,
29. Nullus habitus operativus constituitur ex
2. o. et q. 154. 2 ad 6.
scilicet secundum principia activa eorum, secun­
multis, quia est qualitas simplex relata ad multa
4. Excessus cibi scienter contingens ex concu- | dum naturam, et secundum objecta specie diffe­
secundum unum. 1 2. q. 53. 2 ad 1. et q. 54.
piscentia pertinet ad vitium gulæ, non autem rentia. 1 2. q. 54. 2. o’. et 3. c. et q. 60. 1. c. et
4. o.
si contingat ex ignorantia. 2 2. q. 148. 1 ad 2.
q. 63. 4. c.
5. Comedens scienter nociva, vel nimis, in !
30. Habitus quilibet habens subjectum corru­
10. Habitus distinguuntur specie, in ordine ad
grave momentum corporis ex gula, peccat mor­ naturam dupliciter,. vel secundum convenien­
ptibile, et causam habentem contrarium, cor­
taliter. 2 2. q. 141. 6 ad 2. et q. 154. 2 ad 6.
I tiam, et disconvenientiam, ut habitus bonus et
rumpitur per se a suo contrario, et per accidens
6. Peccatum gulæ est contra tertium præce-1 malus; vel secundum convenientiam ad naturam
ad corruptionem subjecti, ut habitus corporales.
ptum Decalogi. 2 2. q. 148. 2 ad I.
1 2, q. 53. 1. 3. c.
hilmanam, et superiorem, ut virtus divina, vel
7. Species gulæ sunt quinque, contents in hoc heroica, et humana. 1 2. q. 54. 3. o.
31. Si loquamur de aliqua superiori natura,
versu: Præpropere, laute, nimis, ardenter, stu­
cujus homo potest esse particeps; sic nihil’pro­
11. Consuetum est apud auctores, ut habitus
diose. 1 2. q. 72. 9. c. ad 3. et 2 2. q. 148. 4. o.
hibet, in anima secundum suam essentiam, esse
per actus diffiniant, ponentes actus pro habitibus.
8. Gula est levius peccatum aliis, ratione ma­ 1 2. q. 70. 1 ad 3. et 2 2. q. 58. 1. c. ad 1.
aliquem habitum s. gratiam. 1 2. q. 50. 1. c.
teris peccantis, propter necessitatem et diffi­
32. Habitus potest habere ordinem ad actum,
12. Diversi fines proximi diversificant species
cultatem; sed gravatur ex effectibus. 2 2. q. 148. habitus, licet unus finis ordinetur ad alium fi­
id est, ad operationem, et secundum rationem
3. o.
habitus, et secundum rationem subjecti; sed
nem. 2 2. q. 47. 41 ad 3.
9. Gula aufert omnes virtutes, non ratione sui,
omnis habitus qui est alîcujus potentiæ- ut sub­
13. Habitus, secundum quod est prædicamensed ratione vitiorum quæ oriuntur ex ea. 2 2. tum, importat habitudinem indumenti ad indu­
jecti, primo et principaliter ordinatur ad actum,
q. 148. 2’ad 4.
quia natura et ratio potentiæ est quod sit princi­
tum. 1 z. q. 49. 1. c.
10. Hebetudo circa speculabilia maxime pro­
pium sui actus, alii vero consequenter ordinan­
14. Habitus, secundum quod est postprædicacedit ex gula; sed hebetudo circa eligibilia est mentum, est secundum quod homo, vel quæcuni­
tur. 1 2. q. 49. 3. o. et 4. c.
in omni peccato. 2 2. q. 148. 6 ad 1.
33. In eodem corpore sunt multi habitus, se­
que alia res, dicitur aliquid habere; sed habitus
11. De gustu sano et corrupto, in judicando prædicamentum dicitur tanquam actio quædam
cundum diversos modos partium, quia secundum
corporaliter et spiritualiter. 1 2. q. 1. 7. c. et | habentis et habiti, sicut est in illis quæ circa nos
humores est sanitas; secundum partes similes
est fortitudo vel macies, secundum membra vero
habemus. 1 2. q. 49. 1. c. ad 2.
GUTTA ultima in multis guttis cavantibus)
est pulchritudo. 1 2. q. 54. 1. c.
15. Habitus religionis est observantia regula­
lapidem agit in virtute omnium prscedentium. ris, pertinens ad tria principalia vota, ut signum
34. In membris corporis et in potentiis natura­
2 2. q. 24. 6 ad 2.
libus, sicut non sunt aliqui habitus operativi,
obligationis. 2 2. q. 186. 7 ad 2. et q. 188. 1
ita etiam nec in potentiis sensitivis. 1 2. q. 50.
ad 2.
5 ad 3.
16. Habitus sumitur quadrupliciter, s. pro ppst35. In ipsis etiam interioribus viribus animæ
prædicamento, pro prædicamento, pro prima spe­
sensitivis apprehensivis possunt poni aliquid ha­
cie qualitatis, et pro habitu religionis. 1 2. q. 49.
HABERE - 1. licet non sit actio, significatur 1. o. et 2 2. q. 186. 7 ad 2. et q. 188. 1 ad 2.
bitus, secundum quos homo sit bene memoratitamen per modum actionis. 1 2. q. 49. 1. c.
vus, vel cogitativus, vel imaginativus. 1 2. q. 50.
17. Habitus qualitas dicitur dupliciter, s. di­
2. Habere dicimur id quo libere uti, vel frui spositio potentiæ ad actum, et dispositio ad natu­
3 ad 3.
possumus cum volumus: ideo personæ vel es­ ram. 1 2. q. 49. 3. 4. c. et q. 50. I. c. ad 1. et 2, c.
36. Habitus ex eadem causa augentur, ex qua
sentia Dei habentur a sola creatura rationali, ad 3. et 3 ad 2. et q. 51. 1. c. et q. 54. 1.2. c. et
generantur, quia generatio habitus est quoddam
cum videlicet fit per donum Dei particeps divini q. 82. 1. c.
fundamentum augmenti ejus. 1 2. q. 53. 2. c.
Verbi, et procreantis amoris, ut possit libere
37. Diminutio convenit habitui, non secundum
18. Aliquid dicitur habitus dupliciter, s. essen­
Deum vere cognoscere, et recte amare, quod etsi tialiter, id est, id quo quis agit, et contentum
se, sed secundum diversum modum participandi,
dono habeatur a solo Deo. sic tamen habetur ut habitu; secundo modo qui est in habitu et non
ex indeterminatione potentiæ ipsius participan­
sit illius, cui donatur, et ideo possit eo uti cum in actu, similis est dormienti; non autem primo
tis, 1 2. q. 53. 2 ad 1.
velit, i. q. 38. 1. c..et q. 43. 3. c.
modo. 1 2. q. 94. 1. c.
38. Habitus aliquando sic ligatur, quod non
3. Habere, secundum quod dicitur respectu
potest exire in actum, sicut usus et judicium
19. Habitus duplex,'s. naturalis, et infusus a
cujuscumque quod habetur, commune est ad di­ Deo. 1 2. q. 51. 1.4. o.
rationis per iram, et scientia per ebrietatem. 1 2.
versa genera. 12. q, 49. 1. c.
q. 48. 3. o. et 4. c. et q. 94. 1 ad 4.
20. Habitus homini infunduntur a Deo, duplici
HABILITAS est medium inter potentiam vel ratione, s. ad finem supernaturalem, sicut omnes
39. Habens habitum virtutis vel vitii potest non
subjectum, et actum seu formam, r. q. 48. 4 virtutes gratuite; vel ad ostendendam virtutem
uti eo, et exire in usum contrarium, i. q. 62.
ad 2.
3 ad 2. et 1 2.0.52.3. c. et q. 63. 2 ad 2. et q. 71.
Dei, ut sanitas et scientia miraculose. 1 2. q 51
HABITUS - I. proprie est forma permanens, 4. o.
H
4. o. et q. 78. 2. c. ad 3. et q. 109. 8. c. fi.
vel est qualitas informans aliquam potentiam, vel
40. Nobiles habitus affectivi infusi possunt la- ’
21. Habitus sunt necessarii ad tria, s. ad firmi·

— 184

Wl

Hæresis

tere suos possessores, non autem cognoscitivi
1 2. q. 112. 5 ad 2.
41. Habitus principiorum est naturalis, et datur
in creatione quoad lumen, sed acquiritur persen­
sum quoad determinationem specierum. 1 2. q. 10.
I. c. et q. 51. 1 ad 2. et q. 62. 3. c. ad 1. et q. 63.
1. c.
42. HabRus primorum principiorum $unt nobis
naturales. 1 2. q, 91. 2. c. ad 2. et 3. o. et 2 2.
q. 5. 4 ad 3. et q. 8. 1 ad 1. et q. 47. 6. c. et 15.
c. et q. 49. 2 ad 1. et ni- q. 9. 1. c. fi.
43. Non est alius habitus principiorum et con­
clusionum quæ ex eis eliciuntur, et præcipue
circa singularia. 1 2. q. 57. 2 ad 2.
44. Habitus naturales, s. primorum principio­
rum speculativorum vel practlcorum, non pos­
sunt amitti, nec corrumpi. 1 2. q, 53. 1. c.
45. Habitus per discursum causati in intellectu
possunt corrumpi per accidens, s. ratione sen­
suum, et per se, s. a contrario discursu, vel con­
traria propositione. 1. q. 89. 5. c. et 1 2. q. 53.
1. o.
46. Habitus diminuitur per easdem causas, per
quas corrumpitur, quia diminutio est via ad cor­
ruptionem. 1 2. q. 53. 2. o.
47. Habitus scientiæ et virtutis diminuuntur et
corrumpuntur per solam cessationem actus, non
quidem per se, sed per accidens. 1 2. q. 53. 3. o.
48. Habitus non cognoscitur, nisi per actus; et
hoc dupliciter, s. inquantum habetur, et per es­
sentiam. i. q. 87. 2. o. et 1 2. q. 49. 2. o. et 2 2.
q. 4. 1. c.
49. Habitus est causa cognoscendi, quasi æquivoca, non autem quasi univoca; nec ut cognitus,
sed. ut quo aliquid cognoscitur; ideo non oportet
quod sit notior aliis, i. q. 87. 2 ad 3. et q. 88.
3 ad 2.
50. Habitus qui est principium operationis est
posterior potentia; sed habitus, qui est dispositio
ad naturam, est prior potentia. 1 2. q. 50. 2 ad 3.
HÆRESIS - 1. non computatur inter vitia
capitalia, nec inter filias eorum. 2 2. q. 10. 1 ad 3.
2. De ratione hæresis sunt duo, s. electio pri­
vate disciplinæ, et pertinacia. 2 2. q. 11. 2 ad 3.
3. Hæresis principaliter est circa articulos fidei:
secundario autem circa ea quæ sequuntur ex eis.
2 2. q. 11. 2. o.
4. Hæresis principaliter consistit in corde, se­
cundario in ore, sicut et fides. 2 2. q. 11. 2. c.
5. Hæresis et secta sunt idem; et sunt opera
camis, non ratione sui actus, vel finis proximi;
sed ratione causæ, scilicet ratione appetitus in­
debiti finis, vel phantasticæ illusionis. 2 2. q. 11.
1 ad 3.
6. Hæresis nascitur ex superbia, vel ex concu­
piscentia commodi temporalis. 2 2. q. 11. 1 ad 2.
et ad 3.
7. Corruptio recte aestimationis circa fidem
vel bonos mores in universali, facit hæresim;
non autem in particulari, propter passionem. 2 2.
q. 162.4 ad 1.
8. Opinari contrarie de pertinentibus principa­
liter ad fidem inducit hæresim, non autem de
aliis, nisi consideretur, vel determinetur, quod
pertinent ad fidem, i. q. 32. 4. o. et 2 2. q. 11.
2 ad 3.
9. Exponens sacram Scripturam, in contrarium
et quod per Spiritum sanctum est revelatum,
est hæreticus. 1. q. 1. 10. c. fi. et 2 2. q. 11. 2
ad 2.
10. Quicbmque resistit auctoritati Romanæ Ecclesiæ hæresim incurrit. 2 2. q. 11. 2 ad 3.
11. Ex verbis inordinate prolatis incurritur hærcsis, secundum Hieronymum, i. q. 31. 2. c. ct
2 2. q» 11. 2 ad 2. et m. q. 16. 8. c. *

• — 185 —

msmx

Hæresis

ft

λ:
■

·

■■■'■

!

INDEX IU

Hæresis

12. Hæresis est necessaria et utilis Ecclesiæ per est Deu.-* essentialiter, sed participative, i. q. 34.
accidens tantum, s. ratione probationis, et ra­ 1’ ad 1.
tione exercitii. 2 2. q. 11. 3 ad 2.
30. Quod anima Christi cum aliis splrltuallbu*
13. Hæretici possunt ordinare, non autem dare creaturis fuit creata ante corpora, et a Verbo
executionein. 2 2. q. 39. 3. o. et ni. q. 64. 9 assumpta, et In fine unita corpori, i. q. 90. 4. c.
et a. 118. 3. o. et iil q. 6. 3. c.
14. Hæretici non possunt absolvere, quia non
31. Quod animæ sunt unltæ diversis Corporibus
habent jurisdictionem, nec dant gratiam. 2 2. propter diversa peccata, i. q. 23. 5. c. et q. 47.2.
q. 39. 3. o.
c. ad 3. et q. 65. 2. c. et q. 75. 7. c. et q. 90.4. c.
15. Si aliqui, post abjurationem erroris, depre­ et α. 118. 3. c. et 2 2. q. 164. 1 ad 4.
hensi fuerint in abjuratam hæresim recidisse, sæ3z. Quod beatitudo terminabitur. 1. q. 64.2. c.
culari judicio sunt relinquendi secundum decre­ et I 2. q. 5. 4. c.
talem, super eo. de hær. in vi. 2 2. q. 11. 3. c.
33. Quod pœna dæmonum et aliorum damna­
et 4 b. ad 1. et q. 31. 2 ad 3.
torum terminabitur, i. q. 64. 2. c.
16. Alii autem infideles qui nunquam fidem ac­
34. Hæresis Manichæi, quod principia sunt duo:
ceperunt, conversi ad fidem nondum ostendunt unum bonorum, et spirituum tantum, scilicet
aliquod signum inconstantiæ circa fidem, sicut hæ­ Deus; alterum malorum, et corporalium, scilicet
retici relapsi; et ideo non est similis recipiendi diabolus, i. q. 8. 3. c. et q. 65. 1. c.
ratio de utriusque. 2 2. q. II. 4 ad 3.
35. Quod Deus est corpus, et lux infinita; et
17. Simplices nescientes articulos fidei non con­
i. q. 90. 1. c.
demnantur pro hæreticis. sed quia pertinaciter
36. Quod diabolus naturaliter est malus, i.
defendunt contraria articulorum. 2 2. q. 2. 6 ad q. 63. 5. c. principio.
2 et ad 3.
37. Quod quædam animæ sunt ex substantia
18. Hæretici non debent tolerari nisi pnçno Dei. i. q. 90.4. b. et c.
velint resipiscere. 2 2. q. II. 3. o.
38. Quod caro hominis non est bona, nec est
19. Firmi in fide possunt corpore conversari a Deo, sed est a diabolo. 2 2. q. 25. 5. c.
cum hæreticis, ut eos convertant, non tamen in
39. Hæresis ejus est gravior secundum genus
divinis. 2 2. q. 10. 9. c. fi.
quam idololatria. 2 2. q. 10. 6. c. et q. 94. 3 ad 4,
20. Hæretici possunt juste occidi in judicio sæ40. Hæresis ejus, et Montani, et Priscillæ, quod
culari, et rebus suis privari, etiam si alios non promissio Spiritus sancti non fuit completa in
corrumpant, magis quam rei crimine læsæ ma­ apostolis, sed in eis; ideo negant Actus aposto­
jestatis, vel quam cudentes falsam monetam. 2 2. lorum. 1 2j q. 106. 4 ad 2.*
q. 10. 8. o. et q. 11. 3. c.
41. Hæresis Pelagii quod omnia præcepta Dei
21. Hæretici relapsi recipiuntur semper ad pœ- servari possunt sine gratia. 1 2. q. 100. 10 ad 3.
nitentiam, non autem ad dignitates. 2 2. q. 11. et a. 109. 4. b.
4. o.
42. Quod principium bene operandi est ex no­
22. Ecclesia post primam vel secundam corre­ bis, sed consummatio est ex Deo. i q. 23. 5. c.
ctionem tradit hæreticos judicio sæculari: unde et 2 2. q. 6. 1. c.
in judicio Dei semper recipiuntur redeuntes;
43. Quod pueri non contrahunt peccatum ori­
quia Deus scrutator est cordium. et vere redeun­ ginale, sed baptizantur propter regnum Dei. 1 2.
tes cognoscit; secf hoc Ecclesia imitari non po­ q. 81. 1. c.
test: præsumit autem eos non vere reverti» qui
44. Quod matrimonium aequatur virginitati. 22.
cum recepti fuissent, iterum sunt relapsi; et q. 152. 4. o. et q. 186. 4. c. fi.
ideo eis viam salutis non denegat, sed a peri­
45. Quod Maria non est mater Dei. iil q. 35.
culo mortis eos non tuetur. 2 2. q. II. 3. c. et 4. o.
4. c. ad 1.
46. Hæresis Eutychetis, quod in Christo est tan­
23. Hæresis per se opponitur fide, schisma vero tum una natura composita ex natura divina ei
unitati charitatis; ideo non sunt idem, sed se­ humana, iil q. 2, 6. c. et q. 18. 1. c.
cundum disponit ad primum; et omnis haereticus
47. Quod corpora resurgentium et Christi non
est schismaticus, non autem e converso. 1 2. erunt palpabilia, sed erunt ut ventus. m.»q. H
q. 39. 1 ad 3.
3. c.
24. Hæresis Sabellii, quod Deus Pater est Filius
48. Hæresis Hebionis, quod Christus conceptus
natus de Virgine, et quod est Spiritus sanctus, est ex semine viri. ni. q. 28. 1. c.
secundum quod creaturam rationalem sanctificat,
49. Hæresis Hebionis, Çherinti, Photini et Pauii
reprobatur. 1. q.27. 1. c. et q.28, 1.3. b. et q. 31. Samosateni, quod Christus non fuit ante matrem,
2. c.
sed purus homo meruit deitatem, iil q. 2. 11. c
25. Ecclesia contra Sabellium confitetur com- et q. 16. 1. c. et q. 28. 1. c. .et q. 34. 1 ad 1. et
municabilitatem, numerum, ordinem, consortium q. 35. 4. c. et q. 66. 9 ad 3.
et distinctionem; et negat singularitatem, uni­
50. Hæresis Juliani et Galiani, quod corpus
cum, confusum et solitudinem, i. q. 31. 2. c.
Christi non fuit corruptum, id est mortuum, iil'
26. Hæresis Arii, quod Filius Dei est minor q. 50. 5. c.
Patre secundum divinitatem, et quod est crea­
51. Hæresis Helvidii, quod mater Christi nc-fl
tura. I. q. 27. 1. c. et q. 31.2. c. et q. 32. 1. ad 1. mansit virgo post partum, iil q. 28. 3. c. ad 1.
et q. 34. 1 ad 1. et q. 41.2. c. et q. 42. 1.c. ad 2.
52. Hæresis Eunomii, quod Filius Dei est om­
et q. 65. 1. c. et ih. q. 10. 2 ad 1. et q. 12. 2 ad nino dissimilis Patri, i. q. 42. I ad 2.
3. et q. 16. 8. 9. c. et q. 20. 1 ad 1.
53. Hæresis Nazaræorum, quod fides Christi
27. Ecclesia contra Arium confitetur unitatem, sine operibus legis non sufficit ad salutem, m.,
simplicitatem, similitudinem et æqualitatem, ct q. 74. 4. c. fi.
negat diversitatem, differentiam, separationem,
54. Hæresis abbatis Joachim, quod essentia ge­
alienitatem, discrepationem et disparitatem. i. nerat essentiam, sicut Deus generat Deum. l.
q. 31. 2. c.
q. 39. 5. c.
55. Hæresis Simonis magi, quod gratia Spiritui
sancti est venalis, et quod mundus est factus a
34. 1 ad L
quadam superna virtute, non autem a Deo. 2 2.
29. Hæresis Origenis, quod Verbum Dei non q. 100. 1 ad 1.

Hebetudo

INDEX III

56. Sanctos non orare, nec posse nos iuvare, est I
hæreticum, et est hæresis Vigllantll. 2 2. q. 83.
II. c.
57. Hæresis Montani, quod prophetæ non ha­
bebant lumen judicandi, sed erant arreptitil. 2 2.
q. 173. 3. c. ad 4.·
58. Hæresis Vigilanti impugnantis voluntariam
paupertatem, et quatuor modos ejus, ut s. de
pretio possessionum venditarum omnes commu­
niter vivant, ut de possessionibus communibus
vivant, ut de labore manuum vivant, ut de iis
quæ ab aliis inferuntur, communiter vivant. 2 2.
q. 186. 3 ad 6. et 4. c. fi.
59. Hæresis Novatianorum, quod peccans post
baptismum non potest resurgere ad gratiam per
poenitentiam. 2 2. q. 20. 2 ad 3. et iil q. 84.
10. c.
60. Hæresis Cataphrigarum qui non baptizant
in nomine trium Personarum, sed in commemo­
ratione mortis Christi, quem dicunt esse purum
hominem, et non Deum; et Spiritum sanctum
dicunt esse Montanum, ni. q. 66. 8. c. et 9 ad 3.
61. Deum non esse auctorem omnium bonorum,
est hæreticum. i. q. 65. 1. c.
62. In Deo esse compositionem, vel accidens,
vel aliquid præter Deum esse æternum, est hæ­
reticum. i. q. 61. 2. c.
63. Angelos, vel aliquid aliud, præter Deum,
fuisse ab æterno, est hæreticum. i. q. 61. 2. c.7
64. Quod angeli creent aliquid, est hæreticum.
L q. 90. 3. c. et 1 2. q. 3. 7 ad 2.
65. Opinio ponens angelos non habere cognitio­
nem singularium, est hæretica, et sacræ Scripturæ contraria, i. q. 57. 2. c.
66. Prima opinio Nestorii et Dioscori, quam
recitat Magister in tertio sententiarum, distin­
ctione sexta, s. quod in Christo sunt duæ hypo­
stases, seu duo supposita, est hæretica. in. q. 2.
3. 6. c. et q. 4. 3. c.
67. Beatam Mariam non esse matrem Dei, est
hæreticum. m. q. 35. 4. c.
68. Hæresis negantium providentiam Dei, de
his inferioribus; et aliæ duæ, s. quod Deus non
creavit ista corporalia, et quod primæ creaturæ
creaverint alias, i. q. 8. 3. c.
69. Aliquid esse falsum in sacra Scriptura, est
hæreticum. 1 2. q. 110. 3 ad 1. ·
70. Non esse peccatum illud quod est contra
præceptum Dei, est hæreticum. m. q. 64. 9.
ad 1.
71. Fornicationem non esse peccatum, est hæ­
reticum. 1 2. q. 103. 4 ad 3. fi. et 2 2. q. 162. 4.
ad 1.
72. Episcopum non differre a sacerdote, est
hæreticum. 2 2. q. 184. 6 ad 1.
HEBETUDO - 1. sensus opponitur acuitati
ejus, et est debilitas mentis, in consideratione spi­
ritualium; et est peccatum, inquantum est vo­
luntaria.*2 2. q. 8. 6. ad 1. et q. 15. 2. o.
2. Existens in gratia non potest pati hebetudi­
nem sensus in iis quæ sunt de necessistate salu­
tis, sed in aliis. 2· 2. q. 8. 4 ad 1.
HELIAS - 1. non est raptus in caelum empyreum, sed aereum; et vivit cum Enoch in para­
diso terrestri usque ad Antichristum. i. q. 102.
2 ad 3. et m. q. 49. 5 ad 2.
2. Helias propter injuriam quæ redundabat in
Deum fecit ignem descendere super eos qui ve­
nerant ad ipsum capiendum. 2 2. q. 108. 1 âd 4.
3. Deus per Heliam veritatem respondit pun­
ch's regis, qui mittebantur ad consulendum Deum
Acharon. 2 2. q. 174. 5 ad 4.
HELISEUS maledixit pueros zelo Dei, non
autem livore vindictæ, sicut etiam Helias occidit
centum viros. 2 2. q. 108. 1 ad 4.

HERODES peccavit servando juramentum
pueliæ saltanti. 2 2. q. 89. 7 ad 2.
HERODIUS significat veloces pedes ad effun­
dendum sanguinem. 1 2. q, 102. 6 ad 1. et co. 3.
HEROICUM - 1. non differt a virtute commu­
ni, nisi secundum modum perfectiorem, ni. q. 7.
2 ad 2.
2. Virtutes heroicæ sunt dona Spiritus sancti.
1 2. q. 68. I ad L et 2 2. q. 159. 2 ad 1.
HIERARCHIA - I. est divinus ordo, secundum
scientiam et actionem, in assimilatione Dei, i.
q. 108. Lo.
2. Hierarchia est ordo’, id est, relatio inter di­
versos gradus; non autem ut dicit unum gra­
dum. 1. q. 108·. 2 ad 1.
3. In divinis personis non est hierarchia, nec
principatus, nec ordo, nec actio hierarchica. i.
q. 108. 1. c.
4. Actio hierarchica triplex, scilicet .illumina­
tio, purgatio et perfectio, i. q. 108. I. c. fi.
5. Omnes homines sunt unius hierarchiæ, quia
sunt ejusdem speciei, i. q. 108. 1 ad 3.
HOC aliquid sumitur dupliciter, s. pro sub­
sistenti, et pro completo. Primum repugnat ac­
cidenti, secundum vero parti, i. q. 75. 2 ad 1.
HOLOCAUSTUM. - 1. est dare se totum Deo;
ideo summe placet Deo. 2 2. q. 186. 3 ad 6. et 5
ad 1.6. c. ad 3. et 7. c. et 8. c.
2. Holocaustum in lege veteri totum combure­
batur, et offerebatur specialiter Deo, ob reveren­
tiam majestatis, et amoris bonitatis ejus. 1 2.
q. 102. 3 ad 8. et ad 10.
3.Inter omnia sacrificia holocaustum erat
perfectissimum; secundum vero locum in san­
ctitate tenebat hostia pro peccato; tertium hostia
pro gratiarum actione; quartum hostia ex voto,
quia homo maxime obligatur Deo; primo pro­
pter ejus majestatem, secundo propter offensam,
tertio propter beneficia recepta, quarto propter
beneficia sperata; ideo de primo sacrificio nihil
comedebatur; secundum comedebatur tantum a
sacerdotibus in atrio, et ipsa die sacrificii; ter­
tium comedebatur ubique in Hierusalem, ea die;
quartum vero comedebatur etiam in crastino. 1 2.
q. 102. 3 ad 10.
HOMICIDIUM - 1. semper est peccatum, quia
addit inordinationem actus supra occisionem ho­
minis. 1 2. q. 100. 8 ad 3.
2. Homicidium tenet secundum locum in poe­
nis, et inter peccata in proximum. 1 2. q. 100.
6. c. fi. et 2 2. q. 13. 3 ad 1. et q. 73. 3. c. et
q. 154. 3. o.
3. Si aliquis credit se posse facere homicidium
et velit facere, et postea adimatur ei potestas,
nihilominus voluntas homicidii in eo manere po­
test, ut velit fecisse, vel velit facere si posset, i.
q. 64. 2 ad 3. et 1 2. q. 20. 5. o.
HOMO - 1. habet quod sit homo, ex parte
intellectiva, i. q. 85. 3 ad 4. et 5. 3. et 2 2. q. 155.
1 ad 3. et m. q. 19. 2. c.
2. Homo interior est pars intellectiva; sed
homo exterior est pars sensitiva cum corpore.
I. q. 75. 4 ad 1. et 2 2. q. 25. 7. c.
3. Homo sortitur speciem ex hoc, quod habet
intellectum. 1 2. q. 31. 7. c. et q. 110. 4 ad 3.
et ad 4. et 2 2. q-. 179. 1 ad 2.
4. A ratione homo habet quod sit homo. Et
homo est quod habet rationem in natura sensi­
tiva. I 2. q. 31. 7. c. et q. 110. 4 ad 3. et ad 4. et
2 2. q. 155. 1 ad 2. et q. 179 l ad 2.
5. Aliquid convenit homini inquantum homo
dupliciter. Primo quia natura hominis est causa
ejus. Secundo quia est receptiva ejus. III. q. 24.
I2 ad 2.
6. Anima, caro et os sunt de ratione hominis;

Homo

INDEX III

sed hæc sunt de ratione hujus hominis, i. q. 3.
3, c. et q. 29. 2 ad 3. et q. 33. 2. c. et q. 44. 3
ad 2. et q. 75. 4. c. et q. 85. 1 ad 2. et q. 119. I. c.
7. Homo significat habens humanitatem, et
suppositum determinatum in natura speciei, non
autem in singularitate, i. q. 12. 4. c. et 3. q. 4.
3. c. et ad 2.
\
8. Homo non excludit ea qua? sunt in natura
hominis, sed humanitas excludit quicquid non
est de essentia ejus. 1 2. q. 51. I ad 1. et q. 110.
4 ad 4.
9. Homo duplex, $. homo venis, et homo phan­
tasticus. ni. q. 5. 2. c. et q. 36. 4 ad 3. et q. 40.
2 ad 3. et q. 41. 3. c. et q. 43. 3. o.
10. Homo est naturaliter politicus, id est, so­
cialis. L q. 96. 4. c. et I 2. q. 9. 4. c. et 2 2. q. 109.
3 ad 1. et q. 114. 2 ad 1. et q. 129. 6 ad 1. et ni.
q. 65. 1. c.
11. Homo habet staturam rectam quadruplici
ratione, s. ut cognoscere possit cælestia: ut in­
feriores vires liberius suas operationes habeant,
et quia utilitas manuum aliter cessaret, et ci­
bum ore caperet, i. q. 91. 3 ad 3.
12. Homo abundat in calore cordis, ut sit staturæ rectæ. i. q. 91. 3 ad 1.
• 13. Unus homo numero dicitur dupliciter, s.
unitate naturæ. et unitate personæ. ni. q. 3. 6
ad I. et 7 ad 2.
14. Homo assimilatur Deo secundum triplicem
similitudinem, s. quæ fundatur super propor­
tionem, super communem qualitatem et super
receptionem, i. q. 3. 1 ad 2. et q. 4. 3. o. et q. 91.
4 ad 1. et ad 2. et q. 93. o. et i 2. q. 64. 1. o.
15. Homo dicitur minor mundus, quia est com­
positus ex omni creatura totius mundi, i. q. 91.
1. c. et q. 96. 2. c. et 1 2. q. 17. 8 ad 2.
16. Homo habet superius et inferius, sicut in
toto mundo. Piantæ vero, in oppositum. Sed
bruta medio modo. 1. q. 91. 3 ad §.
17. Homo præest et dominatur naturaliter
bestiis et pecoribus et universæ creaturæ quæ
non est ad imaginem Dei. i. q. 96. 3. c. et 2 2.
q. 64. 1. o. et hi. q. 36. 7 ad 1.
18. Hominem lapsum oportuit reparari, et non
angelum, i. q. 64. 2. o. et 1 2. q. 80. 4. ad 3. et
ni. q. 4. 1. c. ad 3. et q. 6. 2 ad 2. et q. 64. 1 ad
4. et q. 86. 1. c.
19. Homo debuit ultimo fieri, quia est perfe­
ctissimum omnium animalium. 1. q. 3. 1 ad 2. et
q. 4. 3. o. et q. 91. 4 ad 1. et ad 2. et q. 93. o.
20. Homo dicitur rationalis, quia intelligit cum
discursu; angelus vero dicitur intellectualis, quia
sine discursu intelligit. i. q. 58. 3. c. et 1 2 o. 5.
1 ad 1.
M
21. Illud hominis, quo cæteris animalibus an­
teponitur, non est aliquid corporale, vel corpo­
ralis forma, sed est intellectus; ratio autem in
homine habet locum dominantis, et non locum
subiecti domonio. i. q. 96. 1. 2. c.
2z. Idem judicium est de homine sequente ope­
rationes sensitivas, et de aliis animalibus. 1 2
q. 10. 3. c. et 2 2. q. 64. 2 ad 3.
23. Sensus interiores magis vigent in homine
quam in cæteris animalibus, i. q. 91.3. ad I.
24. Homo habet pejorem auditum, olfactum et
visum quam aliqua bruta; sed habet tactum
optimum, i. q. 7o. 5. c. et q. 91. 3 ad 1.
25. Quilibet homo dupliciter considerari po­
test, scilicet ut singularis persona et ut pars vel
membrum alicujus communitatis, et utroque
modo convenit et aliquis actus, scilicet primo
secundum quod est quædam persona singularis:
et sic ad eum pertinet ille actus quem proprio
arbitrio et per seipsum facit. Alio modo secun­
dum quod est pars alicujus collegii : et sic potest

Honor

ad eum pertinere aliquis actus, quem nec per
seipsum, nec proprio arbitrio facit; sed qui fit
vel a toto collegio, vel a pluribus de collegio, vel
a principe collegii, sicut Id quod princeps civita­
tis facit, dicitur civitas facere. Hujusmodi enim
collegium reputatur quasi unus horno, Ita quod
diversi homines, in diversis officiis constituti,
sunt quasi diversa membra unius corporis natu­
ralis, ut Apostolus inducit de membris Eccleriæ.
1 2. q. 1.8. o. et q. 3. 8 ad 2. et 2 2. q. 39. 2 ad 2.
26. Sicut bonum multitudinis est majus quam
bonum unius hominis, qui est de multitudine,
ita etiam bonum multitudinis ad quod Ille unus
ordinatur, est minus quam bonum extrinsecum,
ad quod multitudo ordinatur, sicut bonum ordi­
nis exercitus est minus quam bonum ducis. I 2.
q. 1.8. et q. 3. 8 ad 2. et 2 2. q. 39. 2 ad 2.
27. Homo consideratur a theologo secundum
animam, non autem secundum corpus, nisi re­
spectu animæ; nec specialiter consideratur de
illa, nisi de potentiis apprehensivis et appetitivls.
1, q. 75. 78. 84. principio.
28. Non omnis actio hominis dicitur humana
sed tantum actio ejus voluntaria et deliberata.
I. q. 76. 1. c. et 1 2. q. 1. 1. o. et 3. c. et q. 7. 4, c.
et q. 10. 1. c. et q. 18. 5. 9. c. et q. 4. 3. ad 3 et m.
q. 19. 2. o.
29. Ista propositio est prius vera, Homo est
ens, quam ista, Homo est rationalis, quia om­
nium perfectiones pertinent ad perfectionem essendi. 1. q. 4, 2. c.
HONESTAS est radicaliter in interiori electio­
ne; sed figurative est in exteriori conversatione.
2 2. q. 145. 1 ad 3.
HONESTUM -1. idem est quod spiritualis decor
et pulchritudo. 2 2. q. 145. 2. o. et 4. c.
2. Honestum idem est quod honore dignum, et
est idem quod virtus. 2 2. q. 145. 1. o. et 2. c.
ad 3. et 3. c.
3. Nomen honesti transfertur ad prosperitatem
exteriorum divitiarum, quia, secundum vulgus,
faciunt hominem honore dignum. 2 2. q. 145. 1 2.
et ad 3. et ad 4.
4. Omne bonum honestum ex his duobus pro­
cedit, s. ex rectitudine rationis, et ex rectitudine
voluntatis. 1 2. q. 39. 2. c
5. Regula rationis est radix boni honesti. 1 2.
q. 39. 2 ad 1.
6. Omne honestum est utile et delectabile, et
non e converso. Et omne utile est delectabile, et
non e converso. 2 2. q. 145. 3. o.
7. Nihil repugnans honesto est simpliciter et
vere utile, sed secundum quid.2 2. q. 145. 3 ad 3.
8. Honestum appetitur propter se, appetitu
rationali; delectabile autem appetitu s'ensltivo.
2 2. q. 145. 3 ad 1.
HONOR - 1. est cujuslibet virtutis præmium,
2 2. q. 129.4. c. ad 1.
2. Honor est testimonium excellentiiè, quæ est
in homine, sed maxime secundum virtutem. 1 2.
q. 2. c. et 2 2. q. 25. 1 ad 2. et q. 63. 3. c. et q. 103.
1.2. c, et q. 131. 1. c. ad 2. et q. 142. 4. c. et q. 144.
3. c. ad 2, et q. 145. 1. c. ad 3. et 2. ad 2. et m.
q. 25. 1. c.
3. Honor non est sufficiens præmium virtutis,
sed ut possibile homini. 1 2. q. 2. 1 ad 1. et 2 2.
q. 102. 1 ad 3. et q. 104. 1 ad2. et q. 131. 1 ad 2.
4. Honor est maximum bonum inter bona ex­
teriora. 1 2. q. 2. 2 ad 1. et 2 2. q. 102. 1 ad 3. et
q. 129. 1. c. et q. 131. 1 ad 2.
5. Honor quoad Deum potest esse in solo corde;
sed quoad hominem est in signis exterioribus.
2 2. q. 103. 1. o.
6. Honor laudabiliter contemnitur, nihil male
agendo propter ipsum, et bene appetitur, nihil

— 188 —

Honor

INDEX III

male agendo contra ipsum. 2 2. q. 129. 1 ad 3.
ο.
et q.
.
Ί, Appetere honorem eat peccatum tripliciter,
i. si sit supra suam proportionem, vel sl non re­
feratur ad Deum, vel si non ad utilitatem, sed
propter se. 2 2. q. 131. I. c.
8. Omne beneficium impensum proximo perti­
net ad quartum præccptum, scilicet dc honore
parentum. 1 2. q. 100. 11. c. fi. et 2 2. q. 32. 5
ad 4. et q. 33. 2 ad 2.
9. Quicquid pertinet ad redditionem debiti cuJuscunique, intelligitur mandari quarto præce­
pto, s. de honore parentum. 2 2. q. 122. 5 ad 2.
10. Longaevitas vitæ promittitur honorantibus
parentes; privatio autem vitæ Inhonorantibus.
2 2. q. 32. 5 ad 4. et q. 122. 5 ad 4.
11. Honor respicit proprium bonum honorati;
ideo di versificati! r specie secundum diversa bona
singulorum, non autem amor, quia respicit bo­
num in communi. 2 2. q. 25. 1 ad 2.
12. Honor est propter se, et in se; sed laus or­
dinatur ad aliud, ideo honor est excellentior
laude. 2 2. q. 103. 1 ad 3.
13. Honor est in omni signo exteriori, et est
respectu finis; sed laus est tantum in verbis, et
est respectu eorum quæ sunt ad finem. 2 2. q. 103.
I ad 3.
14. Gloria non est honor, sed est effectus hono­
ris et laudis. 2 2. q. 103. 1 ad 3. et q. 132. 2. c.
et 4 ad 2. et q. 145. 2 ad 2.
15. Reverentia non est honor, sed est motivum
honorantis, et est finis honoris, inquantum s.
aliquis ad hoc honoratur, ut in reverentia ha­
beatur ab aliis. 2 2. q. 103. 1 ad 1.
16. Honor vituperio, seu exprobrationi opponi­
tur. 2 2. q. 142. 4. c. et q. 144. 2. c. ad 2. et 3. c.
17. Honor debetur alicui ratione excellentiæ,
et honor diversus, secundum diversitatem excel­
lentiæ. 2 2. q. 81. 4. o. et q. 94. 2. c. et in. q. 25.
1. c.
18. Honor proprie debetur soli virtuti: excel­
lentiæ autem bonorum exteriorum debetur se­
cundum aestimationem vulgi. 2 2. q. 63. 3.*c. et
q. 130. 2 ad 3. et q. 144, 2. c. ad 2. et q. 145.
1 ad 2. et ad 4. et 3 ad 2. et q. 186. 7 ad 4.
19. Virtus honoratur, inquantum est appetibi­
lis propter se; sed laudatur, inquantum est appe­
tibilis propter aliud. 2 2. q. 145. 1 ad 2.
20. Eorum quæ honorantur præter virtutem,
aliqua sunt supra eam, s. Deus, et beatitudo: ali­
qua infra eam, inquantum adjuvant ad opera vir­
tutum, ut nobilitas, potentia, et divitiæ. 2 2.
q. 145. 1 ad 2.
21. Secundum veritatem, solus bonus est hono­
randus; bonus autem est aliquis secundum vir­
tutem. 2 2. q. 145. 1 ad 2.
22. Honor debetur soli subsistenti toti; sed ra­
tio et causa honoris potest esse aliquid ejus non
subsistens, s. pars vel accidens. 2 2. q. 103. 4 ad
3. et ni. q. 25. 1. o. et 2. c.
23. Major horior debetur justitiæ, et fortitu­
dini, propter excellentiam majoris boni; temperantiæ vero propter cohibitionem turpiorum. 2 2.
q. 145. 4 ad 3.
24.Honor debetur alicui dupliciter, scilicet
vel ratione sui, vel ratione alterius. Primum
convenit tantum agenti per electionem,- scilicet
personæ; secundum vero convenit omni quod
est aliquid ejus, scilicet parti, et naturæ, et ac­
cidenti. 2 2. q. 103. 4 ad 3. et hi. q. 25. L o.
et 2. c.
25. Aliqui honorantur quadrupliciter, s. vel
propter virtutem propriam, ut virtuosi; vel
propter virtutem alterius, s. Dei seu communi­
tatis, ut superiores; vel propter signum virtutis,

Humilitas

ut senes; vel propter participationem divinæ bo­
nitatis, ut domini et parentes. 2 2, q. 63. 3. o. et
q, 145. 1 ad 2.
26. Honor debetur superioribus, ratione excel­
lentiæ; cultus autem consistens in obsequio obedientiæ et beneficii debetur ratione gubernatio­
nis. 2 2, q. 102. 2. o.
27. Honor et cultus debetur omnibus prælatis
suis, ex debito legali, aliis autem in dignitate
constitutis, ex debito morali. 2 2. q. 192. 2 ad 2.
28. Malis prælatis debetur honor, Inquantum
gerunt vices Dei, vel communitati?. 2 2. q. 63. 3.
o. et q. 103. 1 ad 2.
29. Constitutis in dignitate debetur honor, ra­
tione excellentiæ; timor autem, ratione potesta­
tis; obedientia vero et tributum ratione guber*
nationis. 2 2. q. 102, 2 àd 3.
30. Honor debetur parentibus,'inquantum hu­
jusmodi; subsidium vero et alia debentur eis
ratione indigentiae; quæ tamen omnia intelliguntur in quarto præcepto, s. de honore paren­
tum. 2 2. q. 101.2. o. et q. 106. 3. c. et q. 122.
5 ad 3. et q. 189. 6. c. ad 1.
31. Divites non sunt honorandi solo intuitu
divitiarum, sed ratione majoris loci in commu­
nitate. 2 2. q. 63. 3. fi.
32. Dæmones sunt pro inimicis habendi, magis
quam honorandi. 2 2, q. 103. 2 ad 2.
33. Creaturæ irrationali secundum se non de­
betur ab homine aliqua subjectio vel honor; sed
est homini naturaliter subjecta. 2 2. q. 103. 4 ad
3. et in. q. 25. 3 ad 3. et 4. 5. c.
HUMIDUM radical^ est totum illud, in quo fun­
datur virtus speciei, quod perditum non potest
restaurari. Nutrimen tale autem est quod nondum
habet perfectam naturam speciei, sed est in via,
ut sanguis et hujusmodi, i. q. 119. 1 ad 3.
HUMILITAS - 1. est virtus, qua refrenatur
animus, ne immoderate tendat ad alta. 2 2. q. 160.
2. c. et q. 161. L o. et 2. 4. c.
2. Humilitas præcipue videtur importare sub­
jectionem hominis ad Deum. 2 2. q. 161. 2 ad 3.
et q. 162. 5. c.
3. Aristoteles non tractavit de humilitate, quia
humilitas est principaliter respectu Dei; Aristo­
teles autem· consideravit de virtutibus, respectu
vitæ civilis. 2 2. q. 161. 1 ad 5.
4. Ad humilitatem pertinet considerare pro­
prios defectus, ne se extollat, non autem con­
temnere dona Dei in se, sed ad ingratitudinem:
ex quo sequitur accidia. 2 2. q. 35. 1 ad 3. et
q. 161. 3. c.
5. Gradus humilitatis sunt duodecim, secun­
dum beatum Benedictum, s. corde et opere sem­
per humilitatem ostendere, defixis in terram
aspectibus, ut pauca verba et rationabilia loqua­
tur aliquis, non clamosa voce, ut non sit facilis
aut promptus in risum; taciturnitas usque ad
interrogationem; tenere quod habet communis
monasterii regula; credere et pronunciare se
omnibus viliorem, ad omnia indignum et inuti­
lem se confiteri et credere; confessio peccato­
rum; pro obedientia in duris et asperis patien­
tiam amplecti, ut cum obedientia se subdat ma­
jori; ut voluntatem propriam non delectetur im­
plere; ut Deum timeat, et memor sit omnium
quæ præceplt. 2 2. q. 161. 6. o. et q. 162. 4 ad 4.
6. Sed secundum Anselmum sunt septem, s.
contemptibilem se esse cognoscere, de hoc dolere,
hoc confiteri, hoc persuadere, s. ut hoc velit
credi, ut patienter sustineat hoc dici, ut patiatur
contemptibiliter se tractari, ut hoc amet. 2 2.
q. 161. 6. ar. 3. et c.
7. Secundum glossam vero sunt tres gradus,
s. subdere se majori et non præferre se æquali qui

— 189 —

Hyperdulia

INDEX III

Jactantia

Idea

INDEX III

est sufficiens; subdere se æquali, nec præferre se
3. Hypocrisis per se et directe opponitur tan­
6. Jactantia proprie opponitur secundum spe­
minori, et hic dicitur abundans; et subesse mi­ tum veritati quæ est virtus. 2 2. q. 111.3. o,
ciem actui veritati, non autem secundario. 2 2.
nori, in quo est omnis justitia. 2 2. q. 161. 6. ar.
4. Finis remotus hypocritæ est lucrum, vel gloq. 112. 1. o.
4. c<
ria; sed finis proximus est ostendere se alium
IDEA - 1. est forma exemplaris, qua rei fiunt
8. Humilitas triplex, s. pœnosa ab extrinseco, quam sit. 2 2. q. 11 1.2 ad 3.
et cognoscuntur, quæ est in mente artificis, I,
stulta ex ignorantia propnæ dignitatis, et virtus
HYPOSTASIS - 1. In nomine hypostasis et
q4 15. o. et q. 44. 3. c.
ex cognitione sui. 2 2. q. 161. I ad 1.
substantis latebat venenum, antequam nota
2. Idea græce, forma latine dicitur: ideo per
9. Virtus humilitatis est principaliter circa in­ esset æquivocatio ejus. i. q. 29. 3 ad 3.
ideas, formæ aliarum rerum per se existentes interiorem motum; quæ autem est secundum signa
2. Hypostasis dicitur materia, usiosis forma,
telliguntur. 1. q. 15. 1.' c.
exteriora per fictionem, est magna superbia. 2 2. usta compositum, quia materia est principium
3. Idea in Deo non est aliud quam essentia di­
q. 161. 1 ad 2. et 2 ad 4. et 3 ad 3.
substandi, et forma est principium subsistendi.
vina. 1. q. 15. 1 ad 3. et q. 44. 3. c. et 2 2. q. 173,
10. Tendere in magna supra se. ex confidentia 1. q. 29. 2 ad 5.
1. c.
propriarum virium contrariatur humilitati, non
3. Hypostasis, persona, subsistentia, et essen­
4. Essentia Del, ut essentia, non est idea, sed
autem si ex confidentia Dei. i. prol. 2 2. q. 129. tia differunt, i. q. 29. 2. o.
ut similitudo, vel ut ratio rei intellecta, i, q. 15.
3 ad 4. et q. 161. 2 ad 2. et 6 au 1.
4. Hypostasis nomen convenit Deo, quantum
2 ad 1.
11. Humilitas est essentialiter in appetitu, s. ad subsistere, ad quod imponitur; non autem
5. Essentia Dei non habet rationem ideae, re­
subjective; sed cognitio proprii defectus est re­ quoad substare, a quo imponitur, i. q. 29. 3 ad 3.
spectu Del, sed respectu aliorum, quia est prin­
gula ejus. 2 2. q. 161. 2. o. et 6. c. et q. 162. 3 et q. 39. 1 ad 3.
cipium operativum aliorum, non autem Del. i.
ad 2.
HYRCUS significat Christum, propter similitu­
q. 15. 1 ad 2.
12. Humilitas est in irascibili subjective. 2 2. dinem camis peccati, Agnus propter innocentiam
6. Idea, secundum veritatem et secundum Pla­
q. 161. 4 ad 2.
Aries propter principium. 1 2. q. 102. 3 ad 2.
tonem, est principium cognitionis et generatio­
13. Humilis nihil audit mirabilius quam suam
H vel I, littera longa in Græco. 1 2. q. 58. 1. c.
nis. i. q. 15. 1. 3. c.
excellentiam, m. q. 30. 4 ad 1.
7. Idea operati in mente artificis est sicut id
14. Vere humilis reputat se deteriorem aliis,
quod Intelligitur, non autem sicut species qua
non quidem quoad actum exteriorem, sed timens
I et J
inteliigitur. i. q. 15. 2. c. ad 2.
ne per superbiam gravius peccet in iis, quæ bene
8. Ideas esse, est necessarium, i. q. 15. 1. c.
agere videtur. 2 2. q. 161. 6 ad 1.
JACOB - 1. emens primogenita non peccavit,
et q. 44. 3. o.
15. Quilibet per humilitatem debet secundum quia erant sua; sed Esau vendens ea peccavit
9. Ideæ sunt tantum in mente Dei, et non extra,
illud quod suum est, se subjicere cuilibet pro­ per simonlam. 2 2. q. 100. 4 ad 3.
contra Platonem, i. q. 15. 1 ad 1. et q. 44. 3 ad
ximo, secundum illud quod Dei est in eo.
2.
2. Jacob non est mentitus, dicens se esse Esau;
2. et ad 3. et ad 4.
q. 161. 3. o. et 6 ad 1.
quia mystice dixit se esse Esau primogenitum
10. Respectus idearum non sunt reales, sed
16. Humilitas convenit omni homini, etiam Isaac; quia primogenita illius de jure ei debesunt intellecti a Deo, et tantum in Deo. i. q. 15.
Christo, secundum humanitatem, non autem se­ I bantur, vel propter mysterium, quia videlicet
2 ad 4. et q. 28. 4 ad 3. et q. 44. 3. c. et 2 2.
cundum divinitatem. 2 2.’q. 161. 1 ad 4.
1 minor populus, scilicet gentilium, substituendus
q. 173. l.c.
17. Christus humiliavit se quadrupliciter, s. ad erat in locum primogeniti, s. in locum Judæo11. Respectus idearum causantur tantum ab in­
passionem et mortem, ad sepulcrum et infer­ rum. 2 2. q. 110. 3 ad 3.·
tellectu Dei, comparante essentiam suam ad res.
num, ad confusionem et opprobria, et sub ho­
3. Jacob non vidit Deurn per essentiam. I.
i. q. 15. 2 ad 3.
minibus: ideo quadrupliciter meruit exaltari, s. q. 12. Il ad 1. et 2 2. q. 180. 5 ad 1.
12. Ideæ sunt ætemæ. i q. 6. 4. c.
per resurrectionem, ascensionem, sessionem ad
4. Jacob yovit habere dominum in Deum, in­
13. Ideæ in mente Dei sunt plures, secundum
dextram Patris cum manifestatione divinitatis quantum voluntarie vovit; vel vovit secundum
quod Deus intelligit, essentiam suam esse multi­
ejus, et per judiciariam potestatem, m. q. 49. 6. specialem modum; vel dicitur votum large, Id
pliciter imitabilem a creaturis, i. q. 15. 2. o. et
c. et q. 53. 1. c. et q. 54. 2. c. et q. 39. 3. o. et est, recognitio obligationis, et non causa ejus,
6. c.
q. 44. 3. c. et q. 47. 1 ad 2. et 1 2. q. 93. 1
2 2. q. 88. 2 ad 1.
ad 1.
18. Humilitas post virtutes théologales, et in­
5. Jacob vovit dare decimas, non quidem mi­
tellectuales, et post justitiam, præcipue legalem, nistris, sed ad cultum Dei, ut in sacrificiis. 2 2.
14. Idea practica et speculativa non sunt dtiæ
est potior cæteris. 2 2. q. 161. 5. o. ideæ, nisi secunduin rationem, i. q. 15. 3. c.
q. 87. 1 ad 3.
19. Superabundantia magis opponitur humili­
15. In ideis est distinctio, et pluralités, quia
6. Jacob post contemplationem claudicavit uno
tati quam defectus, quia magis reprimit spem pede: quia necesse est quod debilitato amore
respiciunt proprias naturas singularum rerum,
vel fiduciam quam utatur: sed fortitudo e con­ saeculi, convalescat aliquis ad amorem Dei, se­
non autem lex ætema. 1 2. q. 93. 1 ad 1.
verso respectu audaciæ. 2 2, q. 161. 2 ad 3.
16. Sapientia et ars Dei est tantum una, quia
cundum Gregorium. 2 2. q. 180. 7 ad 4.
20. Humilitas et magnanimitas conveniunt in
significatur ut quo Deus intelligit. Ideæ autem
7. Jacob accedens ad ancillas uxorum suarum,
materia, et differunt in modo. 2 2. q. 161. 4 ad 3. non peccavit, quia erant uxores. 2 2. q. 154. 2
ut quod; ideo sunt plures. i. q. 25. 2 ad 2.
et q. 162. 1 ad 3.
17. Ratio divinæsapientiæ, respectu creationis,
ad 3.
21. Humilitas refrenat praesumptionem ex re­
dicitur idea et ars vel exemplar; sed respectu
JACOBUS ex instinctu vel revelatione Dei,
verentia Dei, sed magnanimitas firmat animum fecit per dæmones adduci ad se Hermogenem.
gubernationis dicitur lex. 1 2. q. 93. l.c.
contra desperationem, ex adeptione proprii boni. 2 2. q. 90. 1. c. et 2. c. fi.
18. Idea principaliter significat respectum ad
2 2. q. 161. 2 ad 3. et q. 16z. 1 ad 3.
creaturam, ideo dicitur pluraliter; nec est per­
JACTANTIA - I. est perquam quis se extollit
22. Humilitas deprimens ad infima, et magna- j supra id quod In se est; secundario autem supra
sonale, sicut verbum; quia verbum principaliter
nimitas impellens animum ad magna, non oppo- · id quod de eo alii opinantur. 2 2. q. 110. 2. c.
significat respectum ad dicentem, et ex conse­
nuntur, quia utrumque fit recta ratione. 2 2. et q. 112. 1. c.
quenti ad creaturam: ideo est tantum unum. i.
q. 129. 3 ad 4. et q. 161. L c. ad 3. et 2 ad 3.
q. 34. 3 ad 4.
2. Jactantia quoad actum exteriorem est spe­
23. Magnanimus reputat se dignum magnis, ex cies mendacii; sed quoad arrogantiam interio­
19. Idea ut principium factionis est practica;
dono Dei, et contemnit alios, inquantum defi­ rem, est sepeies superbiæ. 2 2. q. 132. 5 ad I.
et dicitur exemplar, et omnium quæ aliquando
ciunt, humilis autem e converso, i 2. q. 129. 3 et q. 162. 4 ad 2.
fiunt a Deo; sed ut est principium cognitionis
ad 4.
3. Jactantia est peccatum mortale tripliciter,
est speculativa; et dicitur ratio, et est omnium
24. Humilitas reprimit spem, i. spiritum ad s. quando est contra gloriam Dei, vel contra ho­
quæ cognoscuntur a Deo secundum propriam ra­
alta tendentem. 2 2. q. 161. 4. c.
norem proximi, vel ex inani gloria, vel superbia,
tionem. i. q. 15. 3. c.
HYPERDULIA est potissima species duliæ, ex j vel cupiditate mortalibus. 2 2. q. 112. 2. o.
20. Quæ nunquam fiunt, habent ideam secundo
uniene ad Deum. 2 2. q, 103. 4 ad 2.
4. Jactantia est ex superbia, tanquam ex causa
modo; non autem primo modo, nisi in virtute
HYPOCRISIS - 1. est simulatio alienæ personæ; I motiva, et aliquando^ex
___ vanHate,
_
exinani gloria
i. q. 15. 3 ad 2. et q. 18; 4 ad 4.
ideo semper est peccatum, et est vitium jactan- autem,'ut ex fine. 2 2'. q.’ 1T2ÏT ad Υ
21. Malum non habet ideam in Deo, 1. q. 15.
tiæ. 2 2. q. 111. 2. ο.
I 5 ad 1Ï. et nq. 162. d
2
4 ad 2.
· ’ "
3 ad 1. et q. 18. 4 ad 4.
2. Hypocrisis non est semper peccatum mortale,
5. Opulentia seu divltæ causant jactantiam et
22. Genera non habent aliam ideam, inquantum
nisi sit in nocumentum fidei, vel personæ, vel superbiam dupliciter, scilicet occasionallter et
exemplar, nisi ideam speciei, i. q. 15. 3 ad 4.
Ecclesiæ. 2 2. q. 111. 4. c.
1 per modum finis. 2 2. q. 112. 1 ad 3.
'
23. Particularia habent propriam ideam, præter
ideam speciei, contra Platonem, i. q. 15. 3 ad 4.

— 190 —

Jejunium

24. Materia habet Ideam, contra Platonem,
sed earndern cum forma, i. q. 15. 3 ad 3. et
ad 4.
25. Accidentia habent propriam ideam, præter
ea quæ inseparabiliter concomitantur subjectum.
l. g. 15. 3 ad 4.
IDEM. - 1. Multiplicato uno eorum quæ sunt
eadem re, et differunt ratione, non oportet mul­
tiplicari alterum, sicut persona et proprietas in
divinis. I. q. 40. 1 ad L
2. Corpus manet idem numero, licet fiat conti­
nue deperditlo, et restauratio virtualiter per ali­
mentum. i. q. 119. 1 ad 5.
IDOLOLATRIA - 1. est exhibere latriam, id
est cultum Dei creaturæ. 2 2, q. 94. 1. o.
2. Idololatria præsupponit infidelitatem, et ad­
dit exterius indebitum cultum, mendacium per­
niciosum, magnam Dei blasphemiam, et Impu­
gnationem fidei. 2 2. q. 94. 3 ad 1. et ad 2. et ad
3. et 2. c.
3. Idololatria opponitur latriæ, 2 2. q. 92, prine,
et q. 94. prine, et 1. o.
4. Idololatria quadruplex, s. civilis, id est, ima­
ginum habentium deitatem, secundum Hermetem; fabularis, id est, hominum deificatorum;
physica, id est, animæ totius mundi, secundum
Varronem; et Platonica, quæ et physica dicitur,
s. intelligentiarum, animarum cælestium, dæmonum, et animarum hominum. 2 2. q. 94. 1. c.
et q. 122. 2 ad 2.
5. Omnis idololatria est peccatum, nec excusat
mos vulgi, contra Senecam, nec persecutio, con­
tra hæreticos. 2 2. q. 94. 2. o.
6. Idololatria est gravissimum peccatorum. 1 2.
q. 102. 3 ad 11. et 2 2. q. 94. 3. o.
7. Peccatum contra naturam est levius idolola­
tria; sed ponitur conveniens pœna ejus, quia est
manifestius. 2 2. q. 94. 3 ad 3.
8.. Causa dispositiva idololatriæ fuit triplex ex
parte hominis, scilicet inordinatus affectus, re­
praesentatio delectabilis, et ignorantia Dei; sed
causa consummativa ejus fuerunt dæmones. 2 2.
q. 94. 4. o.
9. Ab idololatria omnia alia peccata oriebantur.
2 2. q. 94. 4 ad 1.
10. Dans hostiam non consecratam pro Eucha­
ristia, est reus idololatriæ; non autem adorantes
eam, cum hostia debeat adorari latria, sub con­
ditione in habitu, m. q. 80. 6 ad 2.
JEJUNIUM - 1. duplex, s. spirituale, id est,
a peccatis, et corporale, jd est ab escis. 2 2.
q. 147. 2 ad 1.
2. Jejunium a cibis duplex, s. naturæ, et ec­
clesiæ. 2 2. q. 147. 1 ad 3. et 3. c. et 6 ad 2. et
m. q. 80. 8 ad 4.
3. Jejunium duplex, s. luctus, i. cum amaritu­
dine peccatorum et præsentis vitæ, et jejunium
exultationis. 2 2. q. 147. 4 ad 5.
4. Jejunium est actus virtutis, s. abstinentiæ et
temperantiæ elicitive; sed aliarum virtutum im­
perative. 2 2. q. 3. 1. c. et q. 88. 6. c. et q. 146.
prine, et q. 147. 1. 2. o.
5. Jejunium Ecclesiæ est parcimonia victus,
abstinentiaque ciborum, secundum Isidorum. 1 2.
q. 147. 2 àd 1.
6. Nimis jejunans, vel nimis vigilans, peccat ;
quia si aliquis in tantum naturæ virtutem debi­
litet per jejunia, et vigilias, et alia hujusmodi
quod non sufficiat debita opera exequi, puta prædicator prædicare, doctor docere, cantor cantare,
et sic de aliis, absque dubio peccat; sicut etiam
peccaret vir, qui nimia abstinentia se impoten­
tem redderet ad debitum uxori reddendum, et
servus in obsequiis, quæ domino debet impen­
dere. i. q. 97. 3 ad 3. et 2 2. q. 10. 12 ad 5. et

— 191 —

Jejunium

INDEX III

q. 88. 2 ad 3. et q. 125. I ad 2. et q. 147. 1 ad 2.
et q. 188. 6 ad 3. et m. q. 40. 2 ad I.
7. Jejunium pulchre commendatur per multos
ejus effectus. 2 2. q. 47. I. c. ad l. et m. q, 40.
2 ad 3. et i. Tim. 4. co. 6. principio.
S. Jejunium non est contra libertatem fidelium,
sed contra servitutem peccati. 2 2. q. 147. 3 ad 3.
9. Jejunium principaliter sumitur propter tria,
scilicet propter comprimendas concupiscentias
camis, propter elevationem mentis, et propter
satisfactionem. 2 2. q. 147. 1. 3. 5. c.
10. Jejunium est satisfactorium, quia subtrahit
delectationem, addens afflictionem; et impedit
peccata futura, debilitando concupiscentiam. 2 2.
q. 147. I. 3. 5. 7. c.
11. Christus jejunavlt» non ex necessitate, sed
ut doceret quam bonum est jejunium, quia scu­
tum est contra diabolum. 2 2, q. 147. 5 ad I. et
lii. q. 40. 2 ad 3. et q. 41. 3. c.
12. Christus jejunavit post baptismum, quia
baptizatos oportet intendere jejunio, et non la­
scivia?. 2 2. q. 147. 5 ad 1. et ni. q. 40. 2 ad 3.
et q. 41. 3. c.
13. Christus non jejunavit plus quam Moyses
et Helias, ut crederetur verus homo. ni. q. 40. 2
ad 3. et q. 41. 3. c.
14. Jejunium ante pascha fit quadraginta die­
bus, sicut a Christo, Moyse et Helia, quadruplici
ratione, s. vel quia secundum Gregorium per hos
quadraginta dies virtus Decalogi, per libros
quatuor sancti Evangelii impletur; vel quia di­
gnum est» ut carnem nostram quaterdecies affli­
gamus; vel quia in his offerre contendimus de­
cimas dierum; vel quia secundum Augustinum
creaturæ invisibili debetur ternarius numerus;
sed creaturæ visibili debetur quaternarius, pro­
pter calidum, frigidum, humidum et siccum.
Unde si denarius numerus ducatur per quaterna­
rium, qui competit corpori, per quod admini­
stratio geritur, quadragesimum numerum confi­
cit. 2 2. q. 147. 5. c. et m. q. 40. 2 ad 3.
15. Jejunium quadragesimæ arctius observatur
quam alio tempore, quia per illud imitamur Chri­
stum. 2 2. q. 147. 8 ad 3.
16. Judæi jejunabant mense quarto, quinto, se­
ptimo et decimo, propter aliquas tribulationes
tunc habitas. 2 2. q. 147. 5 ad 2.
17. Judæi jejunabant usque ad vesperam, id
est, usque ad noctem, quia nocti comparatur sta­
tus veteris Testamenti; quia post mortem ibant
ad limbum tenebrosum, propter peccatum Adæ,
per cibum vetitum. 2 2. q. 147. 7. a4 1.
18. Jejunium non est necessarium absolute,
sed ex præcepto Ecclesiæ, quia secundum se est
pœnale; ideo non est eligible, nisi inquantum
est utile ad aliquem finem. 2 2. q. 147. 3 ad 1.
et ni. q. 40. 2 ad I.
19. Jejunium est de præcepto legis naturæ, se­
cundum quod est necessarium ad salutem; sed
determinatio temporis ejus et modi est de præ­
cepto Ecclesiæ. 2 2. q. 147. 3. o.
20. Omnes tenentur ad jejunia Ecclesiæ, nisi
sint legitime impediti, vel nisi sit evidens causa
non jejunandi; ut in pueris et senibus, propter
defectum et debilitatem naturæ et hujusmodi.
2 2. q. 147. 4. o. et 7 ad 3.
21. Justi tenentur ad jejunia Ecclesiæ, et ad
alia præcepta ejus, sicut et alii. 2 2. q. 147. 4
ad 5.
22. Pueri non tenentur ad jejunia Ecclesiæ,
quamdiu sunt in statu augmenti, quod ut in plu­
ribus est in fine tertii septennii; sed exercendi
sunt in eis secundum modum ætatis, tamen quan­
doque in magna tribulatione jubentur pueri et
bruta jejunare. 2 2. q. 147. 4 ad 2.

Jejunium

23. Itinérantes et operarii debent jejunare, di­
minuendo laborem, nisi sit necessitas. 2 2.q. 147,
-I ad 3.
24. Pauperes habentes simul sufficiens pran­
dium tenentur jejunare, non autem sl paulatim.
2 2. q. 147. 4 ad 4.
25. Transgerdiens prœceptuni de jejunio ex con­
temptu, vel impediendo finem, peccat mortaliter,
non autem si ex causa rationabili. 2 2. q. 147.
3 ad 2.
26. Jejunia quatuor temporum sunt quasi pri­
mitias et expiatio totius anni. 2 2. q. 147. 5. c.
27. Jejunium exultationis non est in præcepto
Ecclesiæ, propter quod non est jejunium ab Ec­
clesia institutum in toto paschali tempore. Jeju­
nium autem afflictionis et luctus non decet tem­
pore lætitiæ, s. tempore paschali, vel in domi­
nicis. ? 2. q. 147. 5 ad 3.
28. Jejunium de se nullo tempore est prohibi­
tum. Tamen jejunans in dominica, contra consue­
tudinem Ecclesiæ, vel ex superstitione, ut neces­
sarium, sicut Manichaei, peccat. 2 2. q. 147.5 ad 3.
29. Jejunium fit in vigiliis sanctorum, causa
preparation is ad devotionem; et causa significa­
tionis, quod sancti per afflictiones pervenerint
ad gloriam. 2 2. q. 147. 5. c.
30. Conveniens hora prandii tempore jejunii
est hora nona: sed hora sexta, alio tempore,
quia secundum communem cursum comedendi
illa est hora, quia cibus non debet apponi, quo­
usque natura circa cibum praecedentem occupata
est. Occupatur autem natura in cibo assumoto
dupliciter. Primo digerendo ipsum; et quia di­
gestio fit per calorem naturalem-, ideo illud tem­
pus digestioni est congruum, in quo calor natu­
ralis ad interiora revocatur, s. nox, propter sub­
tractionem radiorum solis, et propter somnum,
in quo intenduntur virtutes naturales, secundo
cibum jam decoctum deducendo per membra,
quibus debet 'assimilari; et ad hoc requiritur,
quod calor nutrimentum deducens, usque ad
extremas partes corporis evocetur. Calor autem
solis calorem naturalem ad exteriora revocat;
et ideo quando completur solis ascensus, quod
fit hora sexta, quia tunc est circa medium, tunc
ejus opus completum est; et ideo tunc est tem­
pus communiter sumendi cibum; et quia jeju­
nium Ecclesiæ debet esse pœnale et satisfacto­
rium, ideo supra hoc aliquid additur: non autem
tantum, quod penitus humor cibi præassumpti
exsiccetur, aut virtus naturalis penitus debilite­
tur; unde partito residuo tempore, hora nona
occurrit, in qua cibus secundum Ecclesiæ sta­
tutum in diebus jejunii sumendus est. 2 2. q. 147.
7. o.
31. Hora prandii in jejunio determinatur se­
cundum grossam æstimationem, licet sit modi­
cum ante vel post nonam; non enim Ecclesia
arctare intendit, ad subtilem temporis inspectio­
nem; nec oportet astrolabium accipere, ad ho­
ram comestionis cognoscendam; unde sufficit si
circa horam illam quam Ecclesia instituit, Je­
junans sumat ciburn: etiamsiali quantulum pro­
pter aliquam necessitatem anticiparet. 2 2. q. 147.
32. Talis taxatio temporis non multum potest
alicui nocere cujuscumque conditionis existât:
vel si forte propter infirmitatem, vel ætatem,
aut aliquid hujusmodi, hoc eis In magnum gra­
vamen cederet, esset cum eis in jejunio dispen­
sandum, vel ut aliquantulum prevenirent horam.
2 2. q. 147. 7 ad 2.
33. Pluries comedens in una die per modum
cibi, solvit jejunium, non autem si fiat per mo­
dum medicinae. 2 2. q. 147. 6. o.

Jephte __

INDEX III

34. Comestio carnium wlv|t jejunium, non
autem esus piscium, vel leguminum, nec potus
vini. 2 2. q. 147. 8. o.
35. Ova et lacllcinia respirantium, sunt in­
terdicta in Jejunio quadragesima.·; non autem in
aliis, nisi secundum consuetudinem patriæ. 2 2.
q, 147. 8. c. ad 3.
36. Electuaria, vel aliæ mediclnæ, solvunt je­
junium naturæ, non autem jejunium Ecclesiæ,
nisi fiat in fraudem. 2 2. q. 147. 6 ad 3.
37. Potus quicumque, etiam aquæ, solvit jeju­
nium naturæ. quia aliquo modo nutrit; non au­
tem jejunium Ecclesiæ, nisi fiat in fraudem. 2 2.
q. 147. 6 ad 2. et ni. q. 80. 8 ad 4.
JEPHTE peccavit vovendo et reddendo; sed
ponitur in catalogo sanctorum, propter fidem, et
devotionem, et victoriam, et probabile est quod
pœnltuit, licet aliquod bonum figuraret. 2 2.
q. 88. 2 ad 2.
JEREMIAS - 1. verbis et mysteriis passionem
Christi apertissime praenunclavit, et cam suis
passionibus expressissime praefiguravit, m. q. 27.
6. c. fi. ad 2.
2. Jeremias et Moyses considerantes insuffi­
cientiam propriam, recusabant non pertinaciter
officium, quo digni erant ex gratia Dei. 2 2. q. 133.
1 ad 4.
IEROTHEUS - 1. doctus est, non solum di­
scens, sed et patiens divina, secundum Dionysium,
i. q. 1. 6 ad 3. fi. et 2 2. q. 45. 2. c.
2. Aliquis experitur in seipso gustum divinæ
dulcedinis, et complacentiam divinæ bonitatis;
sicut de lerotheo dicit Dionysius, quod didicit
divina ex compassione ad ipsa. 2 2. q. 97. 2 ad 2.
JERUSALEM est in medio terrae habitabilis,
m. q. 46. 10 ad 1.
JESUS - 1. significat naturam humanam; sed
Christus significat naturam divinam.et humanam,
ni. q. 16. 5. c. et q. 17. 1. c.
2. Hoc nomen Jesus convenienter impositum
est Christo in sua circumcisione, m. q. 37. 2. o.
3. Hoc nomen Jesus est novum et proprium,
inquantum significat spiritualem et universalem
salutem, non autem ut particularem et tempo­
ralem. m. q. 37. 2 ad 2.
4. Multa alia nomina Christi significant idem
quod Jesus, id est, salutem; m. q. 77. 2 âd 1.
IGNIS - 1. species sunt tres, s. lux, id est, ignis
in materia propria, flamma, id est, ignis in humido aereo, et carbo, id est, ignis in sicco ter­
restri. i. q. 67. 2 ad 2. et 1 2. q. 35. 8. c.
2. Ignis non lucet in propria materia, i. in sua
sphæra, nec in materia opaca terrestri, nec in
sulphure, nec in fumo grosso, nec in inferno, i.
q. 66. 1 ad 5.
3. Ignis inferni cum ut organum divinæ justi­
tia ab anima apprehendatur, propter visionem
sui, vere animam cruciare dicitur. Suppi, q. 70.
3. c.
4. Conveniens est, mundum, antequam in no­
vitatem gloriæ adducatur, a contrariis disopsitionibus purgari. Suppi, q. 74. 1. o.
5. Convenienter per ignem fiet mundi purgatio.
Suppi, q. 74. 2. c.
o. Ignis quo hic mundus purgabitur, ejusdem
erit speciei cum nostro igne. Suppi, q. 74. 3. o.
7. Cessatio et quies superiorum cælorum vi­
cem purgationis eorum geret. Suppi, q. 74. 4. c.
8. Purgabuntur quatuor elementa a sordibus
et infectionibus, quas ab hominum peccatis con­
traxerunt. Suppi, q. 74. 5. o.
9. Impuritates elementorum, quæ ex eorum
permistione proveniunt, per ignem purgabuntur.
Suppi, q. 74. 6. c.
10. Cum mortuorum resurrectio judicium præ-

Ignorantia

cedere verissimum sit, conflagratio ignis, quan­
tum ad mundi purgationem spectat, Dei judicium
præcedat oportet; quantum vero attinet ad illius
ignis actum, quo rfialos involvet, Judicium ignis
conflagrationem anteibit. Suppi, q. 74. 7. o.
11. Ignis naturaliter aget ante judicium et in
bonos et in malos, eos in cinerem resolvendo,
sed mali illius ignis actione cruciabuntur, boni
vero omnis doloris erunt expertes. Suppi, q. 74.
8. c.
12. Igne conflagrationis involventur reprobi, ut
quicquid turpe et foedum fuerit in infernum de­
trudatur, sicut quicquid pulchrum et nobile reperietur, in regnum cæleste attolletur. Suppi,
q. 74. 9. o.
IGNORANTIA - 1. sextuplex, s. invincibilis,
affectata in se vel in sua causa, juris, facti, causa
actus, et non causa; prima et quarta excusant a
peccato in toto; secunda et tertia excusant non
m toto; quinta excusat a toto si non sit culpa;
sexta vero nec excusat, nec minuit peccatum. 1 2.
q. 74. 1 ad 2. et 5. c. ad 1. et q. 76. 3. 4. o. et
2 2. q. 59. 4 ad 1. et m, q. 47. 5 ad 3. et q. 80.
4 ad 5.
2. Ignorantia tripliciter se habet ad actum,
s. concomitante^ consequenter id est, volita in
se ut affectata, vel in sua causa, s. habitu vel
passione ut ignorantia electionis; et antecedenter, id est, causa actus. Tertia causa involunta­
rium simpliciter; secunda secundum quid; prima
vero nullo modo, sed tantum non voluntarium.
1 2. q. 6. 8. o. et q. 19. 6. c. et q. 76. 3. 4. o.
3. Ignorantia est volita tripliciter, s. directe,
ut affectata; indirecte, i. propter negligentiam; et
per accidens, id est, consequenter. Prima auget
peccatum. Aliæ vero diminuunt. 1 2. q. 19.
6. c.
.
4. Ignorantia excludit triplicem scientiam, s.
qua scitur aliquid esse malum secundum se, vel
ut nunc, vel ut fugiendum. 1 2. q. 78. 1 ad 1.
5. Ignorantia habet rationem pœnæ, et non
culpæ secundum se; sed ignorantia ex causa, s.
ex negligentia discendi, vel ex effectu sequente,
est peccatum. 1 2. q. 76. 2. o. et q. 84. 4 ad 5.
et q. 105. 2 ad 9. et 2 2. q. 53. 2 ad 2.
6. Nescientia est simplex carentia scientiæ; sed
ignorantia proprie est nescientia eorum quæ
quis est aptus scire et debet. Error autem ad­
dit approbationem falsi; sed hæresis ei addit
pertinaciam contra fidem, i. q. 101. 1 ad 2. et 1 2.
q. 7. 6.
7. Ignorantia electionis dicitur, non quia ele­
ctio sit scientia, sed quia ignoratur quid sit eli­
gendum. 1 2. q. 13. I ad 3.
8. Ignorantia privationis, id est, eorum quæ
quis tenetur scire et potest, est peccatum, non
autem aliorum. 1 2. q. 76. 2. o. et q. 94. 4. c. ad
2. et ad 3.
9. Ignorantia negative poterat esse in natura
integra, non autem ignorantia privative, i. q. 12.
4 ad 2.
10. Nulla ignorantia fuit in Christo, in. q. 15.
9. o.
11. Ignorantia negative semper est in angelis,
et in aliis beatis, non autem ignorantia privati­
ve, quia est pœna. i. q. 12. 4 ad 2.
12. Ignorans non peccat continue, nec ex quo­
libet non scito per eum, sed tantum cum habet
tempus discendi ea quæ scire tenetur et potest.
Unde homo non dicitur ignorans, si non intelligit, sicut Deus, sed si non intelligit sicut aptus
natus est întelligere. 1 2. q. 76. 2 ad 5. et 4 ad 3.
et q. 94. 4. c. ad 2. et ad 3.
13. Ignorans gravissime peccat, non propter
quantitatem peccati, sed periculi. Vel ignorantia

— 193 —

— 192 —
13 — Summa Theologica. - VI.

&

Illabi

INDEX III

Imago

beneficiorum Dei est gravissima, inter species in- i
IMAGINATIO - L et sensum nunquam cogno­
gratitudinis. 1 2. q. 76. 4 ad 3.
scunt naturam rei, sed tantum accidentia, i. q.57.
14. Ignorantia aucuius particularis, id est, cir­ I ad 2. et m. q. 76. 7. c.
cumstantiae» quam quis non potest scire debita
2. Non possumus imaginari quæ nullo modo
diligentia adhibita, excusat totaliter a peccato; sentimus secundum totum, vel secundum par·
non autem ignorantia quam causât habitus vel tem; ideo oecus natus non potest imaginari co­
passio, impediens applicationem scientiæ com­ lorem. L q. 84. 3. c. ii. et. 4. b. et c. fi. et q. 111.
munis ad particularem actum. I 2. q. 19. 6. c. et 3 ad 1 et ad 2.
q. 77. 7 ad 2. et 2 2. q. 59. 4 ad 1. et m. q. 80.
3. Sub imaginatione non cadit nisi corpus, i.
q. 50, 1. c.
4 ad 5.
4. Imaginatio cooperatur suo objecto, formando
15. Ignorantia non excusat, nec minuit pecca­
tum, nisi secundum quod causât involuntarium. aliquas species, non autem sensus, i. q. 12. 9 ad
I 2. q. 19. 6. c. et q. 73. 6. c. et q. 76. 3. 4. o. 2. et q. 78. 4. c. et q. 84. 6 ad 2. et q. 85. 2 ad 3.
et q. i7. 7 ad 2. et q. 105. 2 ad 9.
5. Imaginatio ægritudinum quandoque causât
16. Ignorantia præcedéns inclinationem appe­ eas. m. q. 13. 3 ad 3.
6. Bonitas imaginationis est dispositio ad scien­
titus, causât eam; ideo quanto major est, tanto
magis causât involuntarium, et excusat a pec­ tiam, quæ est in intellectu. 1 2. q. 74. 4 ad 3.
cato; non autem ignorantia sequens, sed magis et q. 81. 2. c.
IMAGINATIVA - 1. est idem quod phantasia,
gravat. 1 2. q. 156. 3 ad 1.
17. Ignorantia opposita scientiæ practicæ ex­ i. q. 78. 4. c. et q. 84. 6 ad 2.
2. Imaginativa est altior potentia quam sensus
cusat, vel minuit peccatum, non autem ignoran­
tia electionis, sed constituit peccatum, et oppo­ exterior, in quo tamen est maxima certitudo,
quia est principium omnis cognitionis humanæ,
nitur prudentiæ. 1 2. q. 47. 2. c. et q. 88. 2. c.
18. Ignorantia electionis nec excusat, nec mi­ et semper oportet principia cognitionis esse cer­
nuit, nec causât peccatum, sed sequitur omne tiora. I. q. jO. 3 ad 2.
IMAGO - 1. quælibet est similitudo, et none
peccatum. 1 2. q. 76. 4 ad I. et q. 78. 4 ad I.
19. Nulla ignorantia est causa peccati, nisi per converso, quia imago addit esse expressum ab
accidens, s. illa quæ tollit cognitionem univer­ alio. i. q. 35. 1. c. ad 1. et 2. c. et q. 93. l.c. et
salem, vel particularem prohibentem peccatum. 9. o.
2. Differentia triplex inter imaginem et simi­
1 2. q. 76. 1. o. et 3. c.
20. Agens contra constitutionem vel præceptum litudinem, s. quia imago pertinet ad formam,?,
papæ propter ignorantiam, non excusatur a pec­ specialem, similitudo autem ad naturam.Imago
cato, si teneatur et potuerit eam scire, inquan­ pertinet ad cognitionem veritatis, quæ est prin­
tum in ejus notitiam devenit per alios, vel de­ cipium demonstrans naturam intellectualem; si­
venire potest, promulgatione facta, quia omnes militudo autem ad amorem virtutis. Imago per­
tenentur eam scire. 1 2. q. 90. 4. c. ad 2. et ad 3. tinet ad potentias, s. memoriam, intelligentiam
ILLABI menti convenit soli Deo. m. q. 8. 8 ad et voluntatem; similitudo vero ad habitus conse­
quentes, s. innocentiam et justitiam, i. q. 93.
1. et q. 64. 1. c.
ILLEGITIMI. - 1. Liberi qui nascuntur ex sim­ 9. o.
3. Imago proprie dicitur, quod procedit ad si­
plici fornicatione, non sunt legitimi, sed solum
naturales; qui vel ex stupro vel ex adulterio, nec militudinem alterius; id autem a quo procedit,
naturales nec legitimi sunt habendi. Supplem. dicitur proprie exemplar, improprie autem imago.
I. q. 35. 1 ad 1. et q. 93. 5 ad 4.
q. 68. 1. o.
2. Liberi illegitimi duplici damno afficiuntur;
4. Ad rationem imaginis non sufficit .expressa
unum est quia non admittuntur ad actus legiti­ similitudo secundum genus vel secundum acci­
mos, alterum quod non succedunt in hæreditate dens commune, sed requiritur quod sit expressa
paterna, in septima tamen parte succedere pos­ similitudo secundum speciem vel secundum ac­
sunt naturales filii, spurii vero nulla ex parte, cidens proprium speciei, et praecipue secundum
nisi quod eis parentes suppeditare necessaria te­ figuram. 1. q. 35. 1. c. et q. 93. 2. 6. 7. 8. c.
nentur. Suppi, q. 68. 2. c.
5. Æqualitas est de ratione imaginis perfecte
3. Cum liberi dicantur illegitimi lege positiva, non autem imperfecte, i. q. 93. 1. c.
per eamdem etiam legem legitimari possunt.
6. Imago alicujus est in aliquo dupliciter, 1
Suppi, q. 68. 3. o.
perfecte, i. in eadem natura, ut filius; et im­
ILLIBERALITAS magis opponitur liberalitati perfecte, i. in alia natura, ut statua. I. q. 35.2
quam prodigalitas. 2 2. q. 107. 2. c.
ad 3.
ILLUMINATIO - 1. non est motus. I. q. 53.
7. Idem est motus in rem ipsam, et in imagi­
3. c.
nem ejus, inquantum hujusmodi, non autem ut
2. Illuminatio fit in instanti, quia non est mo­ res. 2 2. q. 81.3 ad 3. et q. 103. 3 ad 3. et m. q.8.
tus, sed est terminus motus localis; et lumen | 3 ad 3. et q. 25. 3. c. ad 1.
non habet contrarium, ideo subjectum ejus est
8. Imago proprie, i. id quod imitatur, dicitur
in ultima dispositione, i. q. 53. 3. c. 3d 2. et tantum personaliter in divinis, essentialiter au­
q. 67. 2. c. et 1 2. q. 113. 7. c. et Hi. q. 75. 7. c.
tem, improprie, i. id in quo. i. q. 35. 1. o. et q.93.
3. Illuminatio non est motus localis, sed alte- 5 ad 4.
ratio. i. q. 53. 3 ad 2.
9. Imago non convenit Spiritui sancto, sed tan­
4. Homo non potest illuminare, confortando tum Filio, i. q. 35. 2. o.
lumen alterius, quia in eo est debilissimum lu­
10. Imago Dei perfecta convenit soli Filio Dei.
men intellectuale, nisi forte instrumentahter di­ sed imago Dei imperfecta convenit soli creatura.l
rigendo, proponendo exempla, vel applicando I. q. 35. 2 ad 3. et q. 47. 1 ad 2. et q. 88. 3 ad 3.
principia conclusioni. î. q. 117. 1. o.
et q. 93. 1 ad 3.
5. Sacerdos illuminat tradendo sacramenta
11. Nulla creatura irrationalis est Dei imago/
gratiæ, non autem infundendo gratiam, m. q. 64. vel ad imaginem Dei. r. q. 45. 7. c. et q. 93.2.0.
1 ad 1.
et 3. c. ad 1. et 6. c.
6. Omnis qui illuminatur, percipit illumina12. Homo et angelus sunt ad imaginem Dei, et
objecti,
non
autem
semper
ex
tionem ex parte
imago ejus; filius autem Dei est imago tantum.
parte principii, i. q. 111. 1 ad 3.
I 1. q. 3. 1 ad 2. et q. 4. 3. o. et q. 35. 2 ad 3. et

— 194 —

Immisericordia

INDEX HI

Imperfectum

(1 45. 7. c. et q, 9L 4 ad I. ct ad 2. et q. 93. L | per quamdam immutationem linguæ a quodam
humore adjuncto. Suppi, q. 82. 4. c.
c. fi. et nd 3.
13. Angelus eat simpliciter expressior imago
IMPAVIDITA8 opponitur fortitudini, secun­
Del quam homo, sed e converso secundum quid. dum defectum timoris, timiditas autem secundum
excessum ejus. 2 2. q. 126. 2. o.
1. q. 93. 3. o.
14. Imago Del In homine et in angelo, est se­
IMPECCABILIS per naturam non potest fieri
cundum mentem tantum, j. q. 3. 1 ad 2. et q. 93. aliqua creatura a Deo, sed tantum per gratiam,
2. c. et 3 ad 2. et 4 ad 1. et 6. 7. o.
i. q. 63. 1. c. et 2 2, q. 24. 11. c. principio.
15. Imago Dei est aliquo modo In mente, re­
IMPEDIMENTUM. - I. Duplex, s. contrarium,
spectu cujuslibet objecti, verius tamen respectu et defectus. I 2. q. 4. 5 ad 4.
sui, sed verissime respectu Dei. i. q. 93. 8. o.
2, Homo tripliciter Impeditur a studio divinæ
16. Assignatio Imaginis duplex, s. prima secun­ cognitionis, s. propter ineptitudinem, occupatio­
dum potentias, s. secundum memoriam, intelli- nem, et pigritiam. 2 2. q. 2. 4. c.
3. Non impediens malum non peccat, nisi de­
gentiam, et voluntatem; secunda vero secundum
essentiam et habitus consubstantlalles, s. secun­ beat et possit Impedire. 1 2. q. 6. 3. c.
dum mentem, notitiam, et amorem, i. q. 93. !
IMPERARE - 1. est actus rationis, præsup7. o.
posito actu voluntatis. 1 2. q. 17. 1. o. et q. 60.
17. Prima assignatio imaginis, s. memoria, in- 1. c. fi. et 2 2. q. 47. 8 ad 3. et q. 83. 1. 10. c.
telligentia et voluntas, est secundum potentias. et q. 104. I. c.
I. q. 93. 7. o.
2. Imperare est ordinare aliquid ad faciendum,
18. Imago Dei est principaliter secundum actus, aliquid intimando, seu denunciando, non quidem
sed consequenter secundum potentias, et præci- absolute, sed movendo. 1 2. q. 17. 1. 2. 5. o. et 2
pue secundum habitus. 1. q. 93. 7. c.
2. q. 83. 1. c. et q. 88. 1. c.
19. Imago Dei secundum principale ejus, i. se­
3. Actus imperatus et imperium sunt unus
cundum naturam intellectualem, est tam in viro actus humanus ut totum, et multa secundum par­
quam in muliere, sed quoad secundarium, s. tes. 1 2. q. 17. 4. o. et q. 20. 3. c. ad 1. et in.
principium in finem, est tantum in viro. i. q. 93. q. 19. 2. o.
4 ad I. et 6 ad 2.
4. Usus rei, ut est in ratione referente rem in
20. Imago prius repræsentat essentiam Dei, et finem, est prior imperio et electione, quæ etiam
consequenter tres personas, i. q. 93. 5. o. et 6. c. est prior imperio, sed ut subditur potentiæ exe21. In homine est triplex imago Dei, s. crea­ quentl, est posterior imperio. 1 2. q. 17. 3. o.
tionis, recreationis, et similitudinis; prima est
5. Imperare non convenit brutis. 1 2. q. 17.2.0.
cujuslibet hominis, secunda justorum tantum,
6. Virtutes appetitivæ brutorum non sunt im­
tertia vero beatorum tantum, i. q. 93. 4. o.
perantes libere, sed secundum naturalem instin­
22. Imagines Christi et sanctorum fiunt in Ec­ ctum bruta moventur ad apprehensa. 1 2. q. 11.
clesia triplici de causa; primo ad instructionem 2.. c.
rudium, qui eis quasi quibusdam libris docentur;
7. Voluntas imperat aliis viribus, et etiam in­
secundo ut incarnationis mysterium, et sancto­ tellectui. 1 2. q. 71. 6 ad 2. et 2 2. q. 4. 2 ad 2.
rum exempla magis in memoria nostra maneant; et q. 10. 2. c. et q. 58. 8 ad 1.
dum quotidie oculis repræsentantur; tertio ad
8. Voluntas dicitur imperare improprie dupli­
excitandum devotionis affectum, qui ex visis effi­ citer, s. interpretative inquantum movet, et ut
cacius incitatur quam ex auditis. 2 2. q. 94. 2 est de fine. 12,q. l,2ad 1. et 2 2. q. 47. 8 ad 3.
ad 1.
9. IMPERATUM. Quilibet actus, ut est in poIMMISERICORDIA est in subtractione bene­ [ testate nostra, subditur imperio rationis. 1 2.
ficii, sed crudelitas est in excessu puniendi, et I q. 17. 6.
unum aliquando ponitur pro alio. 2 2. q. 159.
10. Actus rationis, quoad exercitium, semper
1 ad 2 et ad 3,
potest imperari, et quoad assensum, præter
IMMOBILIS quanto creaturæ magis appro­ actum naturalem, non autem quoad apprehensio­
pinquant Deo, tanto magis sunt immobiles, i. nem veritatis. 1 2. q. 17. 6. o.
q. 65. 1 ad 1.
11. Actus voluntatis potest imperari. 1 2. q. 17.
IMMOLARI convenit Christo in figuris veteris 5. o.
Testamenti, in. q. 83. 1. c.
12. Primus actus voluntatis non potest impe­
IMMUNDITIA. - 1. In lege veteri duplex rari a ratione, quia non fit ex ordinatione ratio­
immunditia prohibebatur, s. spiritualis, i. pec­ nis, sed ex instinctu naturæ, vel ex ordinatione
catum; et corporalis, ex aliqua corruptione superioris causæ, s. Dei. 1 2. q. 1.2 ad 3. et q.*9.
perfecta, vel in fieri, qua impediebantur ab 4. c. et q. 17. 5 ad 3. et 6. o.
exteriori cultu Dei, sicut irregularitate quadam.
13. Sensus exteriores non subduntur imperio
1 2. q. 102. 5 ad 4. et ad 5. et ad 6. et 6 ad 1. rationis, quia non possunt sentire, nisi in præet q. 103. 2. c.
sentia sensibilium, i. q. 81. 3 ad 3. et 1 2. q. 17.
2. Prima et secunda immunditia expiabatur per i 7 ad 3.
sacrificia pro peccato, præter eam quæ causata
14. Motus membrorum, inquantum membra
erat per solum tactum rei immundae; quia per moventur a potentiis sensitivis, subduntur imsolam aspersionem aquæ expiationis expiabatur. I perio rationis, non autem secundum quod mo­
1 2. q. 102. 5 ad 4. et ad 5. et ad 6.
ventur a potentiis naturalibus et vegetativis. i.
IMPASSIBILE - 1. Corpus gloriosum erit q. 81. 3 ad 2. et 1 2. q. 17. 9. o. et q. 168. 1. c.
plane impassibile. Suppi, q. 82. 1. o.
IMPERFECTUM. - 1. Ratio cognoscendi im­
2. Impassibilitas quantum ad se erit in omni­ perfectum est ipsum perfectum, i. q. 14. 10
bus æqualis; quantum vero ad suam causam, erit ad 4. et 1 2. q. 100. 6 ad 2.
in uno major quam in altero. Suppi, q. 82. 2. c.
2. Imperfectio duplex, s. una quæ est de ratione
3. Impassibilitas non excludit sensus in actu imperfecti, tunc enim oportet quod adveniente
a corporibus gloriosis; sed erunt per susceptio­ perfectione imperfectum excludatur, sicut adve­
nem a rebus quæ sunt extra animam. Suppi, niente aperta visione, excluditur fides, de cujus
q. 82. 3. o.
ratione est, ut sit non apparentium; alia est im­
4. Sensus odoratus et auditus erunt post resur­ perfectio quæ non est de ratione rei imperfectæ,
rectionem in actu, non autem gustus,, nisi forte et tunc illud numero idem, quod erat imperfe-

— 195 —

Implete

INDEX III

Incarcerue

cturn, fit perfectum sicut puer fit vir. 2 2. q. 4.
4. Corporalia dicuntur esse in aliquo, quia con­
4 ad L
tinentur; spiritualia vero, quia continent, i.q. κ.
IMPLERE voluntatem convenit soli Deo» quia I ad 2. et q. 52. 1. fl. et q. 53. I. 2. c. et ni.
solus Deus movet eam sufficienter ut objectum, q. 57. 4 ad 1. et q. 62. 3 ud 3.
i. q. 105. 4. c. et q. 106. 2. c. et 1 2. q. 2. 7. 8. c.
5. Non omnes modi in ponuntur ab Aristotele,
nisi reductive. 1. q. 42. 5 ad 1.
et q. 3. L c.
IMPORTABILE hoc solum videtur in iis, qui
6. Deus est in omni loco dupliciter, s, ut dani
ex infirmitate peccant, quod diu perseverant in esse, virtutem, et operationem locis; et ut Im­
malo» et ideo dicitur, quod ex longamimitate Dei plens ea. h q. 8. 2. o.
supportantur; sed hoc ipsum quod aliquis ex su- i
7. Deus est supra omnia, per excellentiam suae
perbia peccat, importabile videtur; et ideo per naturæ; et iu omnibus, ut causans esse omnium.
patientiam Dei dicuntur sustineri, qui ex super- , 1. q* 8. I ad 1 et ad 3.
bia peccant. 2 2. q. 137. 5 ad 4.
8. Deus est intimus unicuique rei; sicut esse
IMPORTUNITAS est evagatio mentis ad illicita, ' proprium cujuslibet rei. 1. q. 8. 1. c. fi. et q. 105.
secundum quod in arce mentis residet, volentis I 5. c. îi.
ad diversa se diffundere. 2 2. q. 35. 4 ad 3.
9. Deus est in omni re, per essentiam, praesen­
IMPOSSIBILITAS - 1. duplex, s. vera et æsti- tiam, et potentiam; sed tantum in sanctis per
mata. 1 2. q. 40. 4 ad 3.
gratiam, in Christo autem solo, per unionem
2, Impossibile aliquando pro diffieili sumitur. personalem, t. q. 8. 3. o. et q. 43. 3. c. et q. 112.
1. c. et’ni. q. 2. 10 ad 2. et q. 6. 1 ad 1.
2 2. q. 64. 6 ad 3. et 111. q. 80. 1 ad 2. fi.
10. Deus magtè est intra animam quam gratia,
IMPRECATIONES in sacra Scriptura intelliguntur quadrupliciter, s. pradicendo, vel tempora­ et quicquid aliud. 1. q. 105. c. fin.
11. Nullus modorum in, quos assignat Aristo­
liter ad correctionem, vel contra peccatum vel
secundum voluntatem Dei. 2 2. q. 25. 6 ad 3. ! teles, explicat modum essendl in, qui est in di­
et q. 76. 1. o. et q. S3. 8 ad 1. et ad 2.
vinis. 1. q. 42. 5 ad I.
12. Deitas habitat in Christo corporaliter tri­
IMPROVIDENTIA et defectus intelligentiæ et
solertiæ pertinent ad negligentiam et inconstan­ pliciter: primo per unionem ad corpus; secundo
tiam. 2 2. q. 53. 2. c. fi.
non figuraliter; tertio secundum triplicem mo­
IMPRUDENTIA - I. sumitur tripliciter, s. ne­ dum, s. communem, specialem, et singularem,
gative, privative, et contrarie: prima non est in. q. 2. 10 ad 2.
13. Pater est in Filio, et e converso. 1. q. 42.
peccatum, sed secunda est peccatum, ratione negligentiæ: tertia vero secundum se est peccatum 5. o.
14. Filius Dei est magis in Patre, et e con­
mortale, si sit contra præceptum Dei, aliter est |
verso, quam homo in Filio Dei. ni. q. 2. 9
peccatum veniale. 2 2. q. 53. 1. o.
2. Imprudentia est generale peccatum parti­ ad 4.
cipative, non autem essentialiter, cujus sunt tri- ‘
15. Omnia bona et mala sunt in scientia Dei,
plices partes s. subjective, i. monastica, politica» j sed tantum bona sunt in Deo, et tan-tum tres
et oeconomica; potentiates, id est praecipitatio seu personæ, proprietates, et attributa sunt in essen­
temeritas, inconsideratio» inconstantia, et negfi- tia Dei. i. q. 18. 4 ad 4. et q. 39. 8. c. fi.
16. Ea quæ in creaturis sunt divisim et multi­
gentia; et integrates, quæ reducuntur ad poten­
tiates. 2 2. q. 53. 2. 0.
pliciter, in Deo sunt unite et simpliciter. 1. q. 14.
3. Imprudentia per essentiam est peccatum 1 ad 2. et q. 26. 1 ad 1. et q. 47. I. c. fi. et q. 57.
speciate, cum sit circa actus speciales, s. rationis. I c. et q. 91. 1. c. et 1 2. q. 18. 1. c. et 2 2. q. 183.
2 2. q. 53. 2. c.
2. c.
4. Imprudentia cum suis vitiis oritur ex luxu­
17. Creaturæ habent verius esse in Deo quam
ria. 2 2. q. 53. 6. 0.
in se. 1. q. 18. 4 ad 3.
IMP UDICITIA est circa oscula, tactus, et alios !
io.
aum m
18. uunua
Omnia sunt
in uiuiuuua,
omnibus, d.
s. dupcnuia
superiora m
in minactus circumstantes actum venereum. 2 2. q. 154. ferioribus causaliter: sed e converso participa1 ad 5.
tive secundum rationem communem tantum; iq
IMPUGNARE - 1. inimicos, ut cessent a pec- Deo autem,secundum rationem propriam. 1. q.55.
catis, est licitum, quia cedit in bonum eorum, et ; 1. c. ad 3. et q. 57. I. c.
amicorum. 2 2. q. 83. 8 ad 3.
19. Quælibet creatura est in Deo dupliciter, s.
2. Impugnatio veritatis agnitæ est species pec­ ut in conservante, et ut in virtute causæ agentis,
cati in Spiritum sanctum. 2 2, q. 142. c.
i. q. 8. 1. o. et q. 79. 2. c. et q. 80. 1. c.
3. Impugnatio peccati est vincenda dupliciter,
20. Creaturæ sunt in Deo dupliciter, s. ut in
s. fugiendo, vel resistendo: fugiendo quidem, conservante, et ut in cognoscente; secundo modo
quando continua cogitatio auget peccati incen­ sunt vita et essentia Dei, non autem primo modo.
tivum, sicut est in luxuria; resistendo autem, L q. 18. 4 ad 1.
quando cogitatio perseverans tollit incentivum
21. In Deo sunt multa secundum rationem, quo­
peccati quod provenit ex aliqua levi apprehen­ rum aliqua prius cadunt in intellectu nostro quam
sione: et hoc contingit in accidia. 2 2. q. 35. 1 ad alia. i. q. 44. 4 ad 4.
4. et q. 53. 6 ad 1. et q. 142. 3. c.
INÆQUALITAS rerum est a Deo, quia sicut
IMPURITAS - 1. est ex mistione vilioris. 2 2. divina sapientia causa est distinctionis rerum,
q. 7. 2. et q. 81. 8. c.
propter perfectionem universi, ita et inæquaii2. Impuritas creaturæ rationalis est ex hoc, tatis; non enim esset perfectum universum, si
quod temporalibus per amorem se subjicit; sicut tantum unus gradus bonitatis inveniretur in re­
puritas ejus est in elevando se in Deum. 2 2. j bus. J. q. 47. 2. o. et q. 65. 2 ad 3,
q. 7. 2. c. et q. 81. 8. c.
INCANTATIO est superstitiosa et illicita, sl conIN - 1. proprie notat habitudinem continentis. | tinet aliquid ad dærnones pertinens, vel nomina
q. 39. o. c. fi.
ignota, ve! aliqua falsa vel vana, vel aliqua signa
i· q
2. Esse in aliquo dicitur dupliciter, s. ut in præter crucem. 2 2. q. 96. 2. 4. o.
causa, et ut in subjecto. 1 2.. q
q.. 83.
bj. 1.
i. cc.
INCARCERARE hominem, vel ligare, vel (qua3. Aliquid dicitur esse in duo
uobus vel in pluri- litercumque
illicitum, nui
nisi («ut
fiat se­
------------ j—- detinere, —est
.. ....w.vM.··,
bus dupliciter, s. æqualiter, vel secundum prius cundum ordinem justitiæ, ve! in poenam, vel ad
et posterius. l 2. q. 56. 2. c,
c. fi.
cautelam alicujus mali vitandi. 2 2. q. 65. 3. 0.

— 196 —

■

Incarnari

INDEX III

INCARNARI - 1. Deum fuit pOMlblle, et con­
veniens. m. q. 1. I. O.
2. Deum incarnari, fuit necessarium ad repa­
randum genus humanum, sicut ad bene esse; non
autem simpliciter, quia Deus aliter poterat repa­
rare. m. q. 1.2. o.
3.SI homo non peccasset, probabilius est Deum
non fuisse incarnatum, licet incarnari potuisset,
m. q. 1. 3. 0.
4. Christus non meruit incarnationem, nec ali­
quis punis homo ex condigno, sed tantum ex
congruo. 1 2. q.,98. 4. c. et 1 ji. q, 2. 11. o. et q. 24.
3. c. fin.
5. Incarnatio est generale principium, ad quod
omnia officia angelorum ordinantur. J. q. 57. 5
ad 1.
6. Incarnatio Dei principaliter fuit propter li­
berationem hominis. Hi. q. 1.5. c. et q. 40. 1. c.
et q. 43. 3 ad 2. et q. 44. 3. c.
7. Incarnatio Dei fuit ad tollendum omne pec­
catum, sed principalius peccatum originale, quia
extensive majus est peccato actuali, licet inten­
sive sit e converso, m. q. 1,4. o.
8. Ante Christi incarnationem aliqui per fidem
Christi liberati sunt secundum spiritum, a dam­
natione peccati originalis; sed nemo secundum
carnem, L a fomite, m. q. 27. 3. c. et q. 52. 5 ad 2.
9. Incarnatio facta est convenienti tempore, snon in principio mundi, nec in fine. 1 2. q. 98. 6.
c. et m. q. 1 5. 6. o.
10. Incarnatio comparatur juventuti, propter
vigorem et fervorem; senectuti vero, propter nu­
merum annorum, m. q. 1. 6 ad 1.
11. Deus per incarnationem nullo modo muta­
tus fuit. m. q. 1. 1 ad 1. et q. 2. 6 ad 1.
12. Justitia, bonitas, virtus, potentia, et sa­
pientia Dei ostensæ sunt per incarnationem ejus,
m. q. 1. 1. c.
INCAUTELA et incircumspectio includuntur
sub inconsideratione. 2 2. q. 53. 2. c. fi.
INCESTUS - 1. est cum persona consanguinea
vel affini coitus prohibitus, quadruplici ratione,
s. primo quia naturaliter homo debet quamdam
honorificentiam parentibus, et per consequens
aliis consanguineis; secundo quia personas san­
guine conjunctas necesse est ad invicem simul
conversari; tertio quia per hoc impediretur mul­
tiplicatio amicorum; quarto quia cum naturaliter
homo consanguineam diligat, si adderetur amor
qui est ex commixtione venerea, fieret nimius
ardor amoris, et maximum libidinis incentivum,
quod castitati repugnat. 2 2. q. 154. 1. c. et 9. 0.
2. Incestus est determinata luxuriæ species.
2 2. q. 154. 1. c. et 9. o.
3. cum ex incestu, quo quis cognoverit uxoris
consanguineam, quædam contrahatur affinitas
ante contractum matrimonium, etiam post spon­
salia extali incestu impeditur matrimonium; post
contractum vero minime, sed tantum sic pec­
cans Jure privatur petendi debitum. Suppi, q. 58.
4. 0.
INCINERATIO non convenit corpori Christi,
ill. q. 51. 3. o. et q. 53. 1. c. ad 1.
INCIPERE - 1. significat esse nunc, et non
prius; ideo ab inferiori ad suum superius cum eo
non valet consequentia. 111. q. 16. 9 ad 2.
2. Formæ incipiunt esse actu, et desinunt per
accidens tantum, s. ad generationem et corru­
ptionem compositi, i. q. 45. 8. c. ad 1.
INCLINATIO. - 1. Quælibet inclinatio naturæ,
vel voluntatis, est tantum a Deo. 1. q. 103. 8. c.
et q. 105. 4. c. et q. 106. 2. c. fi. et q. 111. 2. c.
tf 1 2. q. 9. 6. c. et 2 2, q. 26. 6. c.
2. Omnis Inclinatio est ad simile sibi, et conve­
niens. 1 2. q. 8. 1. c/

Incontinentia

3. Inclinationes naturales sunt principia om­
nium supervenientium. 2 2. q. 155. 2. c.
INCONSI DER ATIO est speciale peccatum imprudentiæ, et opponitur rectitudini judicii in mo­
ralibus. I 2, q. 53. 2. c. et 4. o. 5. c.
INCONSTANTIA - 1. est speciale peccatum
imprudentiæ, deficiens a præclpîendo bonum
propositum, cujus principium est In appetitu,
finis autem in intellectu. 2 2. q. 53. 2. c. fi. et
5. o.
2. Inconstantia circa abstinentiam a delecta­
bilibus est filia luxuriæ, licet etiam quæ est in
terribilibus oriatur ex luxuria. 2 2. ς. 13. 5 ad 2.
3. Invidia, et ira quæ est principium conten­
tionis, faciunt inconstantiam ex parte appetitus.
2 2. q. 53. 5 ad 2.
4. Constantia et inconstantia sunt in ratione.
2 2. q. 53. 5 ad 3.
INCONTINENTIA - 1. proprie est circa concu­
piscentias tactus; secundum quid autem est circa
honores, divitias, et hujusmodi; improprie vero
est circa virtutes; prima est peccatum duplici­
ter, s. recedendo a ratione, et immergendo se tur­
pibus; secunda tantum primo modo; tertia vero
non est peccatum, sed est perfectio virtutum. 2 2.
q. 155. z. c. et q. 156. 2. o.
2. Species incontinentiæ sunt duæ, s. prævolatio consilii, et debilitas in præconsiliatîs. 2 2.
q. 157. L c.
3. Incontinentia pertinet ad corpus occasionaliter, sed per se causatur ab anima non resi­
stente passionibus. 2 2. q. 156. 1. o.
4. Incontinens vincitur a passionibus, non qui­
dem cogentibus, sed vehementer impellentibus, et
propter negligentiam. 1 2. q. 77. 2. o. et 2 2.
q. 156. 1 ad 3. et 2 ad 2.
5. Incontinens ante consilium est ex impetu
passionis, propter velocitatem, ut in cholericis;
vel propter vehementiam, ut in melancholicis,
qui propter terrestrem complexionem vehemen­
tissime inflammantur, sed post consilium est pro­
pter mollitiem complexionis, ut in flegmaticis.
2.2. q. 156. 1 ad 2.
6. /Mulier non dicitur continens, nec inconti­
nens, quia raro habet firmum judicium rationis,
propter debilitatem complexionis. 2 2. q. 156. 1.
ad 1. et ad 2.
7. Incontinens peccat ex passione, errans circa
particulare, ut nunc; ideo sanabilior est, et mi­
nus malus intemperato, quia intemperatus pec­
cat ex habitu, errans circa ultimum finem. 1 2.
q. 78. 4. c. et 2 2. q. 156. 3. o.
8. Libido concupiscibilis est major in inconti­
nente quam in intemperato, sed e converso de
libidine voluntatis. 2 z. q. 156. 3 ad 3.
9. Incontinens iræ audit rationem, sed imper­
fecte; incontinens autem concupiscentis totali­
ter eam non audit. 2 2. q. 53. 6 ad 1. et q. 156. 4.
c. ad 2.
10. Incontinentia iræ est pejor ratione mali ac­
cidentis quam incontinentia concupiscentis, sed
ratione passionis est e converso quadruplici ra­
tione, s. primo quia motus 1rs participat aliqua­
liter rationem, sed motus concupiscentis totaliter
est secundum sensum, et nullo modo secundum
rationem; secundo quia motus irs magis conse­
quitur corporis complexionem; tertio quia ira
quærit manifeste operari, sed concupiscentia quærit latebras, et dolose subintrat; quarto quia con­
cupiscens delectabiliter operatur, sed iratus, quasi
quadam tristitia præcedenté coactus. 2 2. q. 155.
4. o. et q. 158. 4. c.
11. Incorporalia in loco non esse, est commu­
nis animi conceptio, apud sapientes tantum, i.
q. 2. 1. c. ct q. 52. 1 ad 1.

— 197 —

Incorporari

INDEX III

Infidelis

INCORPORARI Christo contingit dupliciter, s.
19. Singulare, particulare et individuum sunt
numero, et merito. 2 2. q. 1. 9 ad 3.
in quolibet genere entis, sed suppositum, hypo­
INCORRUPTIBILE triplex, s. naturale ex parte stasis, res naturæ, et persona, sunt in solo genere
materiæ, I. carens matena; vel habens materiam substantia», i. q. 29. 1.2. c.
in potentia ad unam tantum formam, vel gloriæ
INDIVISIBILE - 1. duplex, s. terminus conex forma, vel innocentîæ ex agente. 1. q. 97. ' tinui, et extra genus eius; secundum potest esse
I. c.
simul in pluribus locis, temporibus, et partibus,
INCUBUS dicitur daemon coiens cum muliere; I non autem primum. 1. q. 8. 2 ad 2. et q. 52. 2. c,
succubus autem, dæmon coiens cum viro. i. q. 51. et q. 53. ! ad I.
3 ad 6.
2. Indivisibile triplex, s. actu, ut continuum,
INDIGESTIO contingit præter ordinem virtutis per speciem, ut ratio hominis, ut in potentia, ut
nutritivæ, ex aliquo impedimento, puta ex gros- 1 punctus; primum et secundum prius cognoscitur
sitie cibi, vel frigiditate, vel caliditate, vel hujus­ quam divisio, tertium autem posterius. 1. q, II.
modi. I. q. 103. 7. c. et q. 115. 6 ad 3.
2 ad 4. et q. 85. 8. o. et q. 87. 3. c.
INDIGNATIO est filia iræ. 2 2. q. 37. 2 ad 1.
INDULGENTIÆ - 1. valent quæ merita super­
et q. 41. 2. o. et q. 158. 7. o.
erogation is Christi et sanctorum sunt, non modo
INDITUM duplex, s. pertinens ad naturam, et ab injunctis in hoc sæculo pro peccatis contritis
per gratiam; primum convenit legi naturæ, se­ et confessis, poenitentiis; sed ad absolutionem a
cundum autem legi novæ. 1 2. q. 106. 1 ad 2.
poenis in futuro sæculo pro peccatis in purgato­
INDIVIDUUM - 1. est id quod indivisum est rio exolvendis.* Suppi, q. 25. 1. o.
in se, et divisum a quolibet alio, ultima divisione. ;
2. Indulgentiæ tantum valent quantum praedi­
1. q. 29. 4. c.
cantur, si ab habente potestatem, fidelibus Chri­
2. Pars in toto est individuum, ut manus, i. sti vivis membris, ad honorem Dei et proximi
q. 29. 1. 2. c. et m. q. 16. 12 ad 2.
utilitatem conferantur. Suppi, q. 25. 2. c.
3. Individuum ut sic est divisum ab omnibus
3. Licet pro temporali subsidio ad spiritualia
aliis, i. q. 13. 9. c.
ordinato indulgentias conferre, non autem pro
4. Hæc nomina individuum, particulare, et sin­ temporali simpliciter. Suppi, q. 25. 3. o.
gulare, dicuntur de partibus, ut de manu; ideo
4. Non omnes sacerdotes, sed solus episcopus
in Christo possunt dici multa esse individua, potest indulgentias facere. Suppi, q. 26. 1. c.
secundum numerum partium ejus. i. q. 29. 1.2. c.
5. Possunt indulgentias facere etiam non sa­
5. Omne nomen individui est incommunica­ cerdotes. Suppi, q. 26. 2. o.
bile re et ratione, nisi secundum similitudinem.
6. Solus papa plenarias indulgentias pro libito
1. q. 13. 9. c.
suæ voluntatis, legitima tamen existente causa,
6. Duo sunt de ratione individui, s. incommu- facere potest; cæteri autem episcopi, quantum
nicabilitas, et non posse esse in pluribus, m. q. 77. I sibi a papa taxatum fuerit. Suppi, q. 26. 3. o.
2. c.
7. Potest prælatus in peccato mortali existens
7. Compositum ex materia et forma determi­ indulgentias facere. Suppi, q. 26. 4. c.
nata est individuum, i. q. 30. 4. c.
8. Mortalibus criminibus obnoxiis nullatenus
8. In incorruptibilibus est tantum unum indi­ indulgentiæ prosunt, sed contritis et confessis.
viduum unius speciei, quia species sufficienter Suppi, q. 27. I. c.
servatur in uno. i. q. 47. 2. c. et q. 119. 1. c.
9. Non tantum laicis, sed. etiam religiosis in­
9. Individuum duplex, s. individuum vagum, dulgentiae prosunt. Suppi, q. 27. 2. o.
et individuum signatum, i. q. 30. 4. c.
10. indulgentiam minime consequuntur, qui id
10. Principium indivlduationis in rebus mate­ non efficiunt, pro quo indulgentiæ dantur. Suppi,
rialibus est duplex, s. materia prima, et quanti­ q. 27. 3. o.
tas dimensiva. ni. q. 77. 2. c.
11. Tametsi non possit prælatus sibi indul­
II. Materia est principium individuationis. i. gentiam facere, aliis tamen concessa, pro se
q. 3. 3. c. et q. 39. 1 ad 3. et 2. c. et q. 54. 3 ad 2. etiam uti potest. Suppi, q. 27. 4. o.
et q. 56. 1 ad 2. et q. 75. 4. 5. c. et q. 85. 1. c. et 3
INDUSTRIA duplex, s. una de necessariis ad
ad 4. et q. 86. I. 3. c. et I 2. q. 63. 1. c.
salutem, alia de iis quæ sunt ad bene esse; pri­
12. Forma receptibilis in materia individua- ma est in omni existente in gratia, non autem
tur per materiam; quæ autem non est recepti­ secunda. 2 2. q. 47. 13 ad 3. et 14 ad 1.
1
bilis in materia individuatur per seipsam. i. q. 3.
INFAMIA - 1. publica tenet locum accusatoris,
2 ad 3. et 3. c. et q. 13. 9. c. et in. q. 77. 2. c.
in denunciatione vero non intenditur punitio
13. Hæ carnes, et hæc ossa, et hæc anima, peccantis, sed emendatio. Et ideo nihil agitur
sunt principia individuantia hominum, i. q. 29. contra eum cujus peccatum denuntiatur, sed pro
2 ad 3. et 4. c. et q. 30. 4. c. et q. 33. 2. c. et q. 75. eo. Et ideo ibi non est necessarius accusator.
4. c. et q. 83. 1 ad 2.
2 2. q. 67. 3 ad 2.
14. Individua composita substant ratione ma2. L'no infamato, aliquando alii infamantur,
teriæ, sed subsistunt ratione formæ. i. q. 29. 2 quia, secundum Augustinum, cum de aliquibus
ad 5.
qui sanctum nomen profitentur, aliquid criminis
15. Individuatio quantum ad incommunicabili- vel falsi sonuerit, vel veri patuerit, instant, sa­
tatem est in Deo, non autem quantum ad mate­ tagunt, ambiunt, ut de omnibus hoc credatur.
riam. i. q. 3. 2 ad 3. et q. 29. 3 ad 4.
2 2. q. 33. 7. c. fi. ad 3.
16. Dimensio dupliciter individuatur, s. ratione
INFIDELIS - 1. non debet permitti habere do­
subjecti, sicut et alia accidentia, et retione situs. minium novum super fideles, sed tantum anti­
2 2. q. 24. 5 ad 1. et m. q. 77. 2. c.
quum, quo etiam privari potest; sed permittit
17. Substantia individuatur per seipsam, ideo Ecclesia, quod infindeles accipiant a fidelibus mi­
individuum ejus habet speciale nomen, s. hypo­ nisterium in aliquo artificio; nam servi subji­
stasis, non autem accidentia, quia individuantur ciuntur dominis suis ad totam vitam, et subditi
per subjectum, i. q. 29. 1. c. et q. 39. 1.2. c.
præfectis, ad omnia negotia, sed ministri artifi­
18. Omne individuum substantiæ dicitur hy­ cum subjiciuntur eis ad aliqua specialia opera;
postasis, secundum proprietatem nominis, secun­ unde periculosius est, quod infideles accipiant
dum usum autem, sola individua rationalis na- dominium, vel prælationem super fideles, quam
u ræ. i. q. 29. 2 ad L
quod accipiant ab eis ministerium in aliquo ar-

— 198 —

Infidelitas

INDEX III

tiftcio; et Ideo secundum permittit Ecclesia, non
autem primum. 2 2. q. 10. 10. o.
2. Res Infidelium si ipsi delinquant, licet au­
ferre per vim, auctoritate publica, non autem au­
ctoritate privatu. 2 2. q. 10. 10. c. et q. 66. 8 ad 2.
3. Infideles qui nunquam fuerunt de fide Ec­
clesiæ, s. Judœl et pagani, non reputantur hæretici, licet perversam fidem habeant, sunt ta­
men compellendi a fidelibus, si adsit facultas,
ut fidem non impediant, vel blasphemiis, vel ma­
lis persuasionibus, vel etiam apertis persecutio­
nibus. 2 2. q. 10. 8. o.
4. Infideles vero qui aliquando sumpserunt fi­
dem, s. hæretici, debent cogi ad fidem; non autem
alii, s. Judæl et pagani. 2 2. q. 10. 8. o.
5. Non omnes actus infidelium sunt peccata,
sed aliqui actus eorum sunt boni, ex essentia,
objecto, vel circumstantiis, et placent Ded, nul­
lus tamen est meritorius. 2 2. q. 10, 4. o. et
q. 23. 7 ad 1.
6. Nullum peccatum veniale potest esse in in­
fideli, antequam peccet mortaliter. I 2. q. 89.
6. o.
7. Primi motus non sunt peccata mortalia fi­
deli, nec infindeli. 1 2. q. 89. 5. o. et 2 2. q. 158.
2 ad 3.
8. Gravius peccat fidelis quam infidelis, in ea­
dem specie peccati, simpliciter autem est e con­
verso. 1 2. q. 73. 8. c. fi. et q. 89. 5. c. et 2 2.
q. 10. 3 ad 3.
9. Et infideles contemnunt fidem, si fidelium
defectus cognoscant. 2 2. q. 10. 10. c.
10. In illis infidelibus qui temporaliter Eccle­
siæ vel ejus membris subjacent, statuit Ecclesia,
ut servus Judæorum, cum fuerit factus Christia­
nus, statim a servitute liberetur, nullo pretio
dato, et similiter si infidelis existens, fuerit em­
ptus ad servitium, etc. In illis autem infideli­
bus, qui temporaliter Ecclesiæ, vel mefnbris non
subjacent, jus dominii, et prælationis, et dicto­
rum Ecclesia non statuit, licet possit statuere
de jure, et hoc facit ad scandalum vitandum, ne
nomen Domini et doctrina blasphemetur. 2 2.
q. 10. 10. c. fi. et q.-66. 8 ad 2.
INFIDELITAS - 1. sumitur dupliciter, s. ne­
gative, et contrarie, i. repugnando, vel contem­
nendo; et est peccatum, non autem primo modo,
sed est pœna. 2 2. q. 10. 1. o. et fi. et q. 34.
2 ad 2.
2. Ratio infidelitatis perficitur in contemptu;
ideo est in voluntate ut in causa, sed est in in­
tellectu ut in subjecto. 2 2. q. 10. 1. c. et 2. o.
3. Species infidelitatis sunt tantum tres, s. pa­
ganorum, Judæorum, et hæresis. 2 2. q. 10. 5. o.
et q. 11. 1. c. et q. 94. 1 ad 1.
4.Infidelitas hæreticorurn est gravior quam
Judæorum, et hæc quam paganorum. 2 2. q. 10.
6. o.
5. Infidelitas est gravissimum omnium pecca­
torum circa mores, non autem peccatorum con­
tra virtutes theologicas. 2 2. q. 10. 3. o. et q. 13.
3. c. et q. 39. 2. o. et m. q. 80. 5. c.
6. Infidelitas est ultimum peccatorum, ad quam
homo quandoque per alia peccata perducitur.
2 2. q. 162. 7 ad 3.
7. Infidelitas, secundum quod est peccatum,
oritur ex superbia. 2 2. q. 10. 1 ad 3.
8. Infidelitas est in intellectu subjective, sed
est in voluntate imperative, ideo actus ejus est
demeritorius. 2 2. q. 10. 2. c.
9. Inter infideles verum est matrimonium,
quamvis non ita perfectum sicut inter fideles.
Suppi, q. 59. 2. c.
10. Cum inter infideles verum matrimonium
sit, non propterea dissolvitur ejus vinculum, quod

Infinitum

alter conjugum ad fidem convertitur altero in
infidelitate manente; solvi tamen potest et quoad
habitationem et debiti solutionem, si nulla adsit
correctionis spes. Suppi, q. 59. 3. o.
11. Conversus ad fidem potest dimittere uxo­
rem, nec secti m cohabitare, cum converti non
vult, nec illi debitum reddere tenetur. Suppi,
q. 59, 4. c.
12. Vir discedens ab infideli uxore, nolente
cohabitare, sine creatoris contumelia, potest il­
lam dimittere et alteram ducere; si autem velit
pacifice cohabitare, potest quidem illam dimit­
tere, non autem aliam ducere. Suppi, q. 59. 5. c.
13. Conjugium si ratificatum fuerit, quantum
ad vinculum spectat, nulla ex causa solvi po­
test, alioquin potest dirimi infidelitate, non adul­
terio, verum quantum ad actum dirimi potest,
fornicatione cum corporali tum spirituali, propter
cætera vero vitia, nequaquam, nisi ad tempus,
castigandi sui causa. Suppi, q. 59. 6. o.
INFINITUM - 1. Nihil præter Deum est infini­
tum actu, nec potest esse, etiam per potentiam
Dei, nec secundum essentiam, nec secundum esse,
nec secundum virtutem seu potentiam, nec secun­
dum magnitudinem, nec secundum multitudinem.
1. q. 7. 2. 3. 4. o. et q. 45. 5 ad 3. et q. 50. 2 ad
4. et q. 86. 2. c.
2. Non inconveniens est aliquod creatum sic
esse infinitum, quod non finiatur ab alio. i. q. 10.
5 ad 4. et q. 50. 2 ad 4.
3. Infinitum secundum essentiæ rationem est
solus Deus, mz q. 10. 3 ad 3.
4. Id quod'est simpliciter et omnibus modis
infinitum, non potest esse nisi unum, sed secun­
dum aliquid possunt esse plura, m. q. 10. 3 ad 3.
5. Si esset infinitum numero vel continuitate,
esset finitum secundum esse et essentiam, et es­
set mensurabile a scientia Dei. i. q. 7. 2. c. et
q. 14. 12 ad 3. et in. q. 10. 3 ad 2.
6. Infinitum est in divisione magnitudinis, non
autem in appositione, i. q. 7. 3 ad 3.
7. Infinitum non est substantia, sed accidit re­
bus, ideo sicut multiplicatur secundum subjecta,
ita et proprietas ejus. ni. q. 10. 3 ad 3.
8. Ratio infiniti privative convenit quantitati,
non autem nagative. I. q. 7. 1 ad 2.
9. Infinitum materiale convenit quantitati, non
autem infinitum formale, i. q. 7. 1 ad 2. et 3 ad 3.
et ad 4. et q. 25. 2 ad 1. et m. q. 10. 3 ad 1.
10. Infinitum repugnat cuilibet speciei magni­
tudinis, non autem magnitudini in communi, i.
q. 7. 3 ad 2.
11. Infinitum duplex, s. negative dictum, et
privative, m. q. 10. 3 ad 1.
12. Infinitum duplex, s. secundum materiam
et secundum formam, i. q. 7. 1. o. et q. 25.2 ad 1.
et q. 86. 2 ad 1. et m. q. 10. 3 ad 1.
13. Infinitum duplex, s. simpliciter, et secun­
dum quid. i. q. 7. 2. c.
14. Infinitum secundum quid duplex, s. in po­
tentia ad infinitas formas, ut materia, vel non
limitatum per materiam, ut intelligentia. i. q. 7.
2. o.
15. Id quod est infinitum uno modo, potest
esse finitum alio modo. m. q. 10. 2 ad 2.
16. Virtus infinita non potest esse in magnitu­
dine, L q. 25. 2 ad 3. et q. 105. 2 ad 3.
17. Infinitum comprehenditur ab infinito, quia
nihil ejus est extra cognoscentem, non autem
attingendo fines ejus. i. q. 14. 3 ad 1. et ad 2.
et 12 ad 1. et ad 2.
18. Nullus intellectus cognoscit infinitum in­
quantum hujusmodi, scilicet numerando partem
post partem, i. q. 14. 12 ad 1. et q. 86. 2. o.
ct m. q. 10. 3 ad 1. *

•I

i

— 199 —
R ;·

4
WM

ΗΗ·ΚΜΜ·ΒΒ9θΜΒΜα·η·Ι

Infirmitas

INDEX III

Injustitia

19. intellectus noster dicitur intelligere infi­ nec impotentia récompensant!! beneficium, quia
nita, inquantum intelligit universale, continens ad gratitudincin sufficit bona voluntas, ubi decst
infinita in potentia. L q. 7. 2 ad 2, et q. 14. 12. c. facultas. 2 2, q. 106. 3 ad 5. et q. 107. i ad 2.
fi. et o. 86.2 ad 3. et 1 2. q. 30. 4 ad 2. et q. 111. 10.
7. Ingratitudo non est respectu adjuvantia pec­
3 ad z.
care, quia non confert beneficium; ideo non de­
20. Infinitum secundum materiam est igno­ betur ei gratiarum actio. 2 2. q. 107. 1 ad I.
tum, non autem infinitum secundum formam.
8. Ingratus dicitur dupliciter, s. per solam
L o. 12. 1 ad 2. et q. 86.2 ad I. et iil q. 10.3 ad 1. omissionem actus gratitudinls, et per actum con­
21. Infinitum materiale est impenectiim. sed trarium gratitudini. 2 2. q. 107. 2. 3. c.
infinitum formale est summe perrectum. 1. q. 7.
9. Gradus ingratitudinis triplex, s. non retri­
1 c. ad 1. et q. 25. 2 ad 1.
buere, dissimulare, et pessimus ex negligentia
22. Infinito simpliciter quoad omnia, nihil po­ oblivisci; sed reddere mala pro bonis, reducitur
test esse majus, sea
sed inunito
infinito secundum
secunaum aliquid ad primum. Vituperare benefactum, ad secun­
determinatum, est aliquid majus extra illum dum; sed id reputare malefactum, ad tertium.
ordinem, non autem in Illo ordine, m. q. 10. 3 2 2. q. 107. 2. 3. c.
ad 3.
10. Ingratitudo contra Deum contingit dupli­
23. In entibus per accidens itur in infinitum, citer, s, agendo contra beneficium ejus, per quodnon autem in entibus per se. i. q. 46. 2 ad 7. et cumque peccatum mortale, et agendo contra for­
1 2. q. 1. 4. o.
mam ejus quadrupliciter, s. per odium proximi,
INFIRMITAS - 1. in malis voluntariis subest per apostasiam a fide, per contemptum confes­
potestati hominis; ideo non tollit, nec minuit sionis, et per dolorem de poenitentia præterita;
rationem cuipæ. 1 2. q. 21. 2 ad 3.
ideo per ingratitudinem horum, specialiter pec­
2. Infirmitas animæ, ex qua dicitur aliquod cata dimissa redeunt, m. q. 88. 2. o.
peccatum, est passio ejus, non moderata a ra­
11. Ingratus meretur privari beneficio; tamen
tione. 2 2. q. 77. 3. o. et q. 85. 3 ad 4.
dans beneficium non debet ei subtrahere, ne fiat
3. Infirmitas allevi at peccatum, inquantum di­ pejor. 2 2. q. 107. 4. o. et q. 122. 5 ad 4.
minuit voluntarium. 1 2. q. 47. 2. c. et q. 73.
12. Ingratitudo non incurritur per peccatum
6. c. et q. 77. 6. 7. o. et q. 88. 2. c. et q. 105. veniale, nec peccata dimissa redeunt, quia pecca­
2 ad L et 2 2. q. 14. 3. c. et q. 150. 4 ad 3. et tum veniale non est contra Deum, sed præter
q. 154. 3 ad 1.
eum. in. q. 88. 2 ad 2.
4. Peccatum ex infirmitate imputatur homini
13. Peccata venialia redeunt per ingratitudi­
ad peccatum mortale, inquantum fuit in pote­ nem, sicut et peccata mortalia; quia remissio
state ejus reprimere passionem. 1 2. q. 77. 7. 8. o. utrorumque adseribitur beneficio Dei contempti,
INGENITUM - I. sumitur tripliciter, s. nega­ per recidivum, m. q. 88. 2 ad 2.
tive extra genus, et in genere Dei, et in genere
14. Similiter est de peccato originali, m. q. 88.
principii divini ; primum convenit etiam creaturis 2 ad 2.
non generatis, secundum Spiritui sancto, tertium
15. Peccata dimissa redeunt per recidivum
autem ex notio patris tantum, i. q. 33. 4, o.
quantum ad effectum, quia ex peccatis dimissis
2. Ingenitum per duplex, N. est increatum, seu relinquitur in peccatis sequentibus deformitas
æternum; persimplex autem N. genitum est non quædam ingratitudinis, non autem redeunt quan­
generatum. 1. q. 33. 4 ad 3.
tum ad priorem maculam, vel reatum, m. q. 88.
3. Ingenitum et innascibilitas nihil ponunt de l.o. et 2. 3. c.
intellectu eorum, sed aliquid præsupponunt. L
16. Per sequens peccatum non redit tantus
q. 33. 4 ad 1.
reatus quantus erat omnium peccatorum præ4. Pater in divinis potius dicitur ingenitus teritorum, sed secundum quantitatem contem­
quam inspiratus, triplici ratione: s. prima est, ptus in ingrato, m. q. 88. 3. o.
quia processio Spiritus sancti secundum ordinem
17. Ingratitudo secundum quam peccata redire
naturæ præsupponit generationem Filii; secunda dicuntur, incurritur ex quolibet peccato, quia
quia per hoc quod dicitur Ingenitus, secundum omne peccatum est contra Deum; ideo talis inquod est notio Patris, tollitur omnis modus con­
ratidudo non est speciale peccatum. 2 2. q. 107.
sequendi generationem. Hoc enim convenit Patri
ad 1. et ni. q. 88. 4. o.
Inquantum est generationis principium, ut nullo
INHUMANITAS - I. est idem quod obduratio
modo generationem consequatur; tertia quia ne­ contra misericordiam. 2 2. q. 118. 8 ad 3. fi.
gatio ingeniti fundatur super rationem principii,
2. Inhumanitas est filia avaritiæ, sicut et ob­
i. q. 33. 4 ad 5.
duratio contra misericordiam. 2 2. q. 118. 8. c.
INGENIUM. Velocitas ingenii pertinet ad per­
INIQUITAS proprie est in proximum, sed pec­
fectionem hominis, quoad bene esse ejus. 1 2. catum est in seipsum, improprie vero sunt idem.
q. 4. 5. c. et I. o.
1 2. q. 33. 1 ad I. et q. 110. 4 ad 4.
INGRATITUDO - I. quælibet est peccatum,
INJUSTITIA - 1. duplex, s. illegalis, opposita
quia tollit debitum gratitudinls, quod est debi­ justitiæ legali, alia secundum inæqualitatem ad
tum honestatis. 2 2. q. 107. 1. o.
alterum; prima est generalis intentione, et spe­
2. Ingratitudo pertinet ad primam et secundam cialis objecto; secunda vero est specialis utroque
speciem superbiæ. 2 2. q. 162. 4 ad 3.
modo. 2 2. q. 58. 5 ad 3. et q. 59. 1. o. et q. 79.
3. Ingratitudo est speciale peccatum, ratione 2 ad 1.
contemptus beneficii, sed est circumstantia, re­
2. Injustitia semper est ad alterum. 2 2. q. 59.
spectu aliorum peccatorum. 2 2. q. 107. 2. o. et 3 ad 2.
in. q. 88. 4. o.
3. Faciens injustum ex electione est injustus,
4. Ingratitudo est peccatum mortale, et ali­ non autem si præter intentionem, s. per igno­
quando veniale. £2. q. 107. 3. o.
rantiam, vel ex passione. 2 2. q. 59.2. o. et 4 ad 1.
5. ingratitudo proveniens ex peccato mortali
4. injustitia est circa operationes exteriores.
habet perfectam rationem ingratitudinis, sed pro­ 2 2. q. 60. 3 ad 3.
veniens ex veniali imperfectam. 2 2. q. 107. 3. c.
5. Excessus ίπ pœnis, quoad illud quod exte­
ad 1.
rius agitur, pertinet ad injustitiam, sed quoad
6. Oblivio beneficii ex natura excusat ab in- austeritatem
,
animi, qua prompte hoc fit, per­
gratitiidine, non autem oblivio ex negligentla, tinet ad crudelitatem. 2 2. q. 159. 1 ad 1.

f

— 200 —

Innascibilitas

INDEX III

Instructio

6. Nullus voleris patitur injustum fonnaliter, 1 eam, ut pnelatua subditum, non autem debitor
nec aliquis agit injustum formallter, nisi volens, j incertæ person®, 2 2. q. 33. 2. 3 ad 4.
2 2. q. 59. 3. 0. et q. 6G. 4. c.
INSANIA duplex, s. excludens totaliter usum
7. Aliquis potest facere injustum, nullo pa­ rationis, alia privans affectum humanum. Prima
tiente injustum forrnalitcr, et e converso, sed opponitur prudenti®, secunda vero mansuetudini
materialiter semper sc comitantur. 2 2. q. 59. et clementiæ. 2 2. q. 150. 4 ad 3. et q. 157. 3 ad 3.
3 ad 3.
et q. 175. 2 ad 2.
8. Facere injustum formaliter est peccatum
INSENSIBILITAS - 1. est vitium, quo prae­
mortale, nisi In minimis. 2 2. q. 59. 4. o. et q. 69. termittuntur necessaria vitæ contra rationem,
1. c. et q. 70. 4. c. et q. 110. c. 3.
ideo est peccatum. 2 2. q. 142. 1. o.
9. Omne peccatum est injustitia. 1 2. q. 113.
2. insensibilitas non multum contingit, ideo
1 ad 1. et 2 2. q. 59. 1 ad I.
ipsa, et omnes species ejus oppositæ diversis
INNASCIBILITAS est notio patris, et proprie­ speciebus temperantîæ sunt innominatæ, et con­
tas ejus, non autem est notio personalis. 1. q. 32. tradantur temperantiæ et intemperantiae. 2 2.
3. c. et q. 33. 4. o.
q. 150. 1 ad 1.
INNOCENTIA - 1. et tempus amissum sunt
3. Vitium contrarium luxuriæ continetur sub
irrecuperabilia, m. q. 89. 3. c.
insensibilitate, sed non tangitur in multis, eo
2. innocentes mortui pro Christo in Bethleem quod homines magis sunt proni ad delectationes;
fuerunt martyres. 2 2. q. 124. 1 ad 1. et m. q. 36. et accidit hoc vitium in eo qui intentum dete­
2 ad 3.
statur mulierum usum, quod
uod etiam uxori debi
debi-­
3. Usus rationis miraculose acceleratus est se­ tum non reddat. 2 2. q. 153. 3 ad 3.
cundum aliquos in innocentibus. 2 2. q. 124. 1
INSIDIÆ non proprie sunt fraudes, nec oppo­
ad 1.
nuntur justitiæ, nec ordinatæ voluntati; ideo
4. Homines in statu innocenti® fuissent inæ- licet eis uti in bello justo, ut patet in libro Straquales sexu, ætate, justitia, scientia, robore, pul­ tagematum Francorum. 2 2. q. 40, 3. o. et q. 71.
chritudine, complexione, et quantitate; tamen 3 ad 3.
sine defectu animæ et corporis. 1. q. 92. 1 ad 2.
INSIPIENTIA est idem quod stultitia, et con­
et q. 96. 3. 4. c.
tradatur sapientiæ. 2 2. q. 46. 1 ad 1.
5. Tunc fuisset emissio superfluitatum, sed sine
INSTABILITAS est mutabilitas loci, vel pro­
ulla indecentia. 1. q. 97. 3 ad 4.
positi. 2 2. q. 35. 4 ad 3.
6. Tunc homines vixissent in communi pos­
INSTANS. - 1. Nihil temporis est, nisi instans
sessionum. L q. 98. 2 ad 3.
ejus. i. q. 46. 3 ad 3.
7. Tunc homo fuisset sicut angelus, per spiri­
2. Instans in toto tempore est idem subjecto,
tualem mentem. 1. q. 98. 1 ad 1/
differens ratione, L q. 10. 4 ad 2.
8. Continentia et pœnitentia non fuissent tunc,
3. Inter quælibet duo instantia, qualitercum­
saltem'secundum actus quos nunc habent. 1. q. 95. que signentur, semper est accipere tempus me­
3. 0. et q. 98. 2 ad 3.
dium. I. q. 53. 3. c. et q. 63. 6 ad 4. et m. q. 75.
9. Nec matrimonium tunc fuisset in remedium, 7 ad 1.
nec ut sacramentum, sed fuisset in officium na­
4. Puncta in linea possunt accipi intrinseca et
turæ. m. q. 61.2 ad 3.
extrinseca; instans vero, extrinsecum tantum,
10. Actus matrimonii tunc solvisset integrita­ in. q. 75. 7 ad 1.
tem carnis, non autem mentis; nunc autem solvit
5. Primum instans in quo res habet esse, datur
utroque modo secundum actum, non autem se­ non autem ultimum, i. q. 53. 3. c. et 1 2. q. 113.
cundum habitum, sicut in coitu vitioso. 1 2. q. 34. 7 ad 5. et m. q. 33. 1 ad 3. et q. 75. 7 ad 1.
1 ad 1.
6. Omne agens potest operari in primo instanti
11. Tunc fuisset partus sine dolore. 2 2. q. 164. in quo est, nisi sit imperfectum, vel impeditum,
2. c. ad I.
vel actio eju^sit successiva, i. q. 42. 2. c. et q. 46.
12. Tunc sacramenta non fuissent necessaria, 2 ad 1. et q. 63. 5. c. et 1. 2. q. 113. 3 ad 4.
quia non accepissent homines cognitionem ex et m. q. 34. 2 ad 1.
sensibilibus, m. q. 61. 2. o.
7. In eodem instanti est illuminatio aeris, visio
INNOVATIO mundi fiet in fine mundi, non qui­ coloris, et discretio rei visæ, licet primum sit
dem secundum substantiam, sed secundum qua­ causa secundi, et secundum tertii, i. q. 63. 5. c.
litatem, nec fiet naturaliter, sed supematurali8. Operatio intellectus et voluntatis potest esse
ter. i. q. 66. 3. c.
in instanti, i. q. 63. 5. c. et 1 2. q. 113. 7 c. et
INOBEDIENTIA - 1. duplex, s. generalis, id m. q. 34. 2. c.
est, quicumque recessus a præcepto; et specialis,
9. Omnis mutatio, cujus subjectum nihil habet
id est contemptus ejus. 2 2. q. 104. 2 ad 1. et rapugnans formæ introducendæ, est in instanti.
q. 1,05. 1 ad 1. et 2 ad 3.
1 2. q. 113. 7. c. ad 3. et m. q. 75. 7. c.
2. Omnis inobedientia formaliter, id est ex
10. Omnis mutatio instantanea est terminus
contemptu, est peccatum mortale. 2 2. q. 69. 1. motus præcedentis. i. q. 53. 3. c.
c. et q. 105. 1. o.
11. Nullus motus localis, vel augmenti, potest
3. Inobendientia non est peccatum in Spiritum esse in instanti, i. q. 67. 2. c. et m. q. 33. 3. c.
sanctum, nisi sit ei annexa obstinatio. 2 2. q. 105. et q. 57. 3 ad 3.
2 ad 2.
12. Alutatio tripliciter est in instanti, s. primo
4. Inobedientia est tanto gravior, quanto præ- si forma sit indivisibilis, ut forma substantialis.
cipiens est major, et quanto præceptum est ma­ Secundo si subjectum sit in ultima dispositione
gis intentum. 2 2. q. 105. 2. o.
Tertio si agens sit infinitae virtutis, i. q. 113. 7.
INQUIRERE - 1. Sicut inquisitio pertinet ad c. et in. q. 75. 7. c.
rationem, ita et judicium pertinet ad intellectum
13. Instans nunquam iittelligitur, nisi ut fluens,
2 2. q. 49. 5 ad 3. et q. 53. 4. c.
nec ut fluens a priori, nisi motus præcedat, nec
2. inquirere de dictis vel factis aliorum, ad ut fluens in posterius, nisi motus sequatur. 1.
utilitatem sui, vel aliorum, est laudabile; si au­ q. 46. 1 ad 7.
tem ad malum, vel inutiliter, est vitiosum. 2 2.
INSTRUCTIO fidei duplex, s. catechumenorum
q. 107. 2. c. ad 3.
circa baptismum, et populi Christiani circa mis­
3. Debitor certæ person® tenetur inquirere sam. iil q. 83. 4 ad 4.

— 201 —

J

Instrumentum

INDEX III

INSTRUMENTUM - I. duplex, s. conjunctum
ct separatum, quod non movetur, nisi per conjun­
ctum. ill. q. b2. 5. c.
2. Instrumentum duplex, s. animatum, ct in­
animatum; in primo requiritur intentio ad effe­
ctum, non autem in secundo, ni. q. 84. 8 ad 1.
3. Instrumentum animatum indiget habitu ad
operandum, non autem inanimatum. I 2. q. 68.
3 ad 2. et tu. q. 7. 1 ad 3.
4. Quanto instrumentum est magis proportionatum fini, tanto melius est, non autem quanto
majus est. 2 2. q. 188. 7 ad I.
5. Virtus dupliciter datur instrumento, s. incho­
ative, quando instituitur; et completive, quando
movetur a principali agente, m. q. 62. 4 ad 3.
et q. 72. 3 ad 2.
6. Quando opus perficitur, pluribus instrumen­
tis, virtus instrumentalis non est complete in
uno instrumento, sed incomplete in utroque, m.
q. 62. 4 ad 4. et q. 82. 1 ad 1.
7. Virtus instrumentalis est incompleta, et intentionalis. in. q. 62. 4. o. et q. 63. 5 ad 1.
8. Virtus instrumenti, per se loquendo, non est
proprie in genere, sed reducitur ad genus et spe­
ciem virtutis perfectæ. in. q. 62. 4 ad 2. et q. 63.
2. c.
9. Virtus instrumenti non est in subjecto, se­
cundum conditionem ejus, sicut formæ perfectæ;
sed secundum conditionem agentis principalis,
ΙΠ. q. 63. 5 ad 1. et ad 2.
10. Virtus spiritualis non potest esse in cor­
pore, secundum esse completum, sed intentionaIjter et instrumentaliter. ni. q, 62. 4 ad 1.
INTELLECTUALIS - 1. substantia non potest
uniri formaliter corpori, nisi corpori humano, i.
q. 51. I. c.
2. Necesse est esse aliquas substantias intelle­
ctuales. i. q. 50. 1. c.
3. Omnis substantia intellectualis est incorpo­
rea. I. q. 50. 1. c.
4. Nullum intellectuale est materiale, i. q. 50.
2. c.
5. Substantiae intellectuales sunt incorruptibi­
les. i. q. 35. 6. c. fin.
6. Omnis substantia intellectualis est volens.
1. q. 19. 1. o. et q. 59. 1. c. ad 1.
7. Creatura intellectualis est perfectior uni­
verso intensive; non autem extensive, sed e con­
verso. i. q. 93. 2 ad 3.
INTELLECTUS - 1. dicitur, quasi intus legens;
intellectus enim nomen sumitur ab intima pene­
tratione veritatis; unde actu intelligere aliquid
est actu cogitare, secundum Augustinum. 1 2.
q. 108. 1 ad 3. et 2 2. q. 8. 1. c. et q. 49. 5 ad 3.
2. Intellectus est potentia realiter distincta ab
essentia animæ. 1. q. 79. 1. o.
3. Intellectus est potentia passiva, i. q. 79.2. o.
4. Intellectus passivus, secundum aliquos, est
appetitus sensitivus; sed, secundum alios, est po­
tentia cogitativa. i. q. 79. 2 ad 2. et 1 2. q. 51.
3. c.
5. Intellectus dicitur dupliciter, s. anima in­
tellectiva, sed denominative, quasi a principa­
liori sua virtute, et potentia intellectiva, i. q. 79.
1 ad 1.
6. Intellectus duplex, s. intellectus possibilis,
et intellectus passivus. 1 2. q. 51. 3. o. et q. 71.
4. c.
7. Intellectus quadruplex, s. agens, possibilis
in habitu, et in actu sive adeptus, i. q. 79. 10. c.
8. Intellectus est in potentia ad formas univer­
sales, materia vero est in potentia ad formas in­
dividuates, ideo differunt realiter. i. q. 75. 5 ad
1. et ad 2.
9. Intellectus hominis multiplicatur secundum

Intellectus

multitudinem corporum contra Averrhocm com·
mentatorem. i. q. 76. 2. o. et q. 79. 5. o. et q. 117.
1. c. et q. 118. 2 ad 2. et 1 2. q. 50. 4. c.
10. Ens in communi est objectum intellectus.
I. o. 55. 1. c. et q. 79. 7. c. et q. 82. 4 ad 1. et
q. 87. 3 ad 1. et q. 105. 4. c. et 1 2. q, 9. L c.
et q. 10. 1 ad 3.
11. Ratio et causa veritatis alicujus objecti
primo apprehenditur a potentia intellectiva. I 2.
q. 1. l.c.
12. Ens est primum cadens in intellectu, i.
q. 5. 2. c. et q. 11.2 ad 4. et 1 2. q. 55. 4 ad 1. ct
q. 94. 2. c.
13. Primo intelligitur ens, secundo non ens,
tertio divisio, quarto unum, quinto multitudo,
i. q. 11. 2 ad 4.
14. Intellectus noster intelligit se, et actum
suum, et speciem intelligibilem reflexive, non
autem primo, i. q. 14. 2 ad 3. et q. 76. 2 ad 4.
et q. 85. 2. c. et q. 87. 1. 3. o.
15. Intellectus noster cognoscit se, non per es­
sentiam suam, sed per actum suum dupliciter,
s. vel particulariter, i. dum quis percipit se ha­
bere animam intellectivam, dum percipit se intel­
ligere, vel universaliter, i. considerando naturam
intellectus, ex actu ejus. Ad primum modum suf­
ficit ejus præsentia, non autem ad secundum, sed
requiritur diligens et subtilis inquisitio. I. q. 87.
1. o. et q. 88. 2 ad 3. et q. 89. 2. c. et q. 94. 2. c.
16. Intellectum duplex, s. primum, L species
intelligibilis, quæ est perfectio intellectus; et
secundum, i. res cujus est species, sicut est du­
plex visum, i. q. 14. 5 ad 2. et ad 3.
17. Id quod primo intelligitur, est res cujus
similitudo est species in intellectu; quæ non in­
telligitur primo, sed reflexive, i. q. 85. 2. o.
18. Intellectus noster in hac vita non cognoscit
substantias separatas a materia, quantum ad quid
sunt, quia sunt ordine naturæ supra nos. i. q. 64.
1 ad 1. et q. 89. 2 ad 3.
19. Intellectus noster intelligit simplicia, et
enunciat per modum cujusdam compositionis,
sed Deus e converso, i. q. 50. 2. c. et 2 2. q. 1.
2. c.
20. Res materiales sunt in intellectu nostro
simpliciores quam in seipsis. i. q. 50. 2. c.
21. Singularitas repugnat intellectioni, ratione
materiæ, non autem secundum se; ideo indivi­
duum immateriale est intelligibile in actu. i. q. 56.
1 ad 2. et q. 76. 2 ad 3. et q. 79. 6 ad 2. et q. 86.
1. c. ad 3.
22. Intellectus noster non cognoscit singularia,
i. q. 14. 11 ad 1.
23. Intellectus noster non intelligit individuum
materiale primo, sed reflexive, i. q. 14. 11 ad I.
et q. 50. 2. c. fi. et q. 56. 1 ad 2. et q. 57. 2 ad 1.
et q. 86. 1. o. 3. 4. c. et q. 89 4. c. ad 1. et 2 2.
q. 47. 3 ad 1.
24. Intellectus qui est semper in actu non in­
telligit privationem, s. primo, sed per habitum,
i. q. 14. 10 ad 1.
Γ
25. Nullus intellectus potest intelligere plura
ut plura, sed ut uniuntur, i. q. 12. 10. o. et q. 14.
7. c. ad 1. et q. 22. 3 ad 3. et q. 58. 2. o, et q. 85.
4. o. et ad 5. et 1 2. q, 12. 3 ad 3. et q. 54. 1 ad 3.
et q. 113. 7 ad 2. et 2 2. q. 8. 1 ad 3.
26. Intellectus noster potest intelligere infinita
in potentia, et successive, non autem infinita in
actu nec in habitu distincte. 1. q. 86. 2. o. et
q. 87. 3 ad 2.
27. Subjectum et prædicatum, ut partes unius
propositionis, simul una intellectione intelliguntur, non autem absolute, i. q. 58. 2. c et 1 2
q. 113. 7 ad 2.
28. Eodem actu intelligitur conclusio, et prin-

— 202 —

Intellectus

INDEX III

•
cipium ut est ratio conclusionis, non autem ab­
solute, 1 2. q. 8, 3. c. ct q. 12. 4. c,
29. Eodem actu simul intelllgltur res cum sua
perfectione, i. q. 87. 3. c. ad 2.
.
»30. Eadem intellectione intelligitur objectum,
ct Intellectio ejus, ut ratio, non autem ut obje-I
I
dum. ii, q. 28. 4 ad 2. et q. 87. 3 ad 2.
31. Actio intellectus est vita, i. operatio viven­
tis. non autem esse ejus. i. q. 54. 1 ad 2.
32. Intelligere comparatur ad intellectum, sicut
esse ad essentiam, i. q. 54. I. 3. c.
33. Intelligere est simplex intuitus intellectus
in præsens. 12. q. 108. 1 ad 3.
34. kiteiligere nostrum est quoddam pati. i.

35. Actio intellectus cujuscumque creati depen­
det a Deo, quoad duo: primo inquantum habet
ab eo perfectionem qua agit, id est lumen; se­
cundo inquantum movetur ab eo. 1 2. q. 109. 1, c.
36. Intellectus movet se. I 2. q. 9. 3. c.
37. Quicumque intelligit, ex hoc procedit ali­
quid ab eo, s. verbum cordis, i. q. 27. L c.
38. Operatio intellectus duplex, s. simplex ap­
prehensio, et compositio, et divisio, i. q. 85. 2
ad 3. et 2 2. q. 83. I. ad 3.
39. Compositio intellectus duplex, scilicet uni­
versalis cum particulari, et accidentis cum sub­
jecto, et semper est eorumdem, sicut compositio
realis est diversorum, i. q. 85. 5 ad 3.
40. Solus intellectus hominis intelligit cum di­
scursu, et componendo et dividendo, necessario,
I. g. 58. 4. 5. o. et q. 85. 5. o.
41. Operatio intellectus quintuplex, s. intelligentia, i. simplex intuitus, intentio, i. ordinatio
ad aliud, excogitatio, sapere, et dispositio verbi,
i.q. 79. 10 ad 3.
42. Actus intellectus duplex, s. actus rectus, et
actus reflexus, i. q. 28. 4 ad 2. et q. 87. 3 ad 2.
► 43. Intellectus habet duos actus, s. percipere
et judicare. 2 2. q. 45. 2 ad 3.
44. Perfectum judicium intellectus in nobis non
potest haberi, nisi per resolutionem ad sensibilia,
quæ sunt prima principia nostræ cognitionis. 2 2.
q. 173. 3. c.
45. Operatio dicitur intellectualis dupliciter:
uno modo quasi in ipso intellectu 'consistens; ut
contemplatio, et talis operatio non determinat
sibi locum. Alio modo quia est ab aliquo intelle­
ctu regulata et imperata, et sic interdum determi­
nat sibi loca. i. q. 112. 1 ad 1.
46. Tempus miscetur secundæ operationi intel­
lectus nostri dupliciter, s. ex parte sua accipiendo
scientiam a continqo et tempore, i. a sensu et
imaginatione; et ex parte intellectorum quæ sunt
in tempore, sed intellectioni Dei, primo modo
tantum. 1 2. q. 113. 7 ad 5.
47. Intellectus est supra tempus corporalium,
non autem spiritualium, i. q. 85. 4 ad 1.
48. Principium operationis intellectus duplex,
s. intellectus, ct species intellibigilis, et utrum­
que potest esse immediate a Deo, i. q. 105. 3. c.
49. In omni operatione, qua intellectus noster
abstrahit a phantasmatibus, necesse est quod
abstrahatur a sensibus. 2 2. q. 175. 4. c.
50. Unus intellectus potest melius alio rem ali­
quam intelligere dupliciter, s. ratione fortioris
intellectus, et ratione meliorum sensuum, non
autem ex parte objecti, i. q. 12. 6. o. et q. 85. 7. o.
51. Intellectus intelligit aliquando rem aliter
quam sit. i. q. 85. 1 ad 1.
52. Intelligere rem aliter quam sit, contingit
dupliciter, s. ex parte objecti, et ex parte intel­
lectus; primum est falsum, non autem secundum;
vel verum est quod intellectus qui intelligit rem
aliter quam sit, est falsus, si ly aliter, referatur

Intellectus

ad rem intellectam; tunc enim intellectus est fal­
sus, quando Intelligit rem esse aliter quam sit;
non est autem verum, si ly aliter, accipiatur ex
parte intelligentis. Est enim absque falsitate ut
__ modus
_ _
alius sit modus rei in intelligendo quam
in essendo, quia intellectum" est in inteliigente
'Immateriallter
...........
*
per modum
intellectus, non au­
tem materialiter per modum rei materialis, i.
q. 12. 6 ad L et ad 2. et q. 13. 12 ad 3. et q. 85.
1 ad 1.
53. Non posse intelligi sine alio, contingit du­
pliciter, s. vel alio non intellecto, vel non existente. n q. 16. 3 ad 3. et q. 85. 1 ad 1.
54. Intelligibile est in intellectu tripliciter, s.
actu, habitu, et ut relatum ad alium. 1. q. 107.
1, c.
55. Nihil potest intelligi, nisi secundum quod
est ens actu. i. q. 12. 1. c.
56. Solus intellectus cognoscit quidditates re­
rum. i. q. 57. 1 ad 2. et 1 2. q. 31. 5. c. et 2 2.
q. 8. 1. c.
57. Res intellecta est in intellectu per spe­
ciem ejus, non autem secundum propriam natu­
ram. i. q. 2. 2 ad 4. et q. 14. 5 ad 2. et q. 57.
1 ad 2. et q. 76. 2 ad 4. et q. 85. 2 ad 1.
58. Unumquodque est intelligible in actu, se­
cundum quod ejus similitudo est in intellectu, i.
q. 58. 2. c.
59. Intellectum est perfectio intellectus per
speciem intelligibilem in intellectu, i. q. 57. 1
ad 1.
60. Intellectus in actu, et intellectum, sunt
idem. i. q. 14. 2. c. et q. 55. I ad 2. et q. 85.
2 ad 1. et q. 87. 1 ad 3.
i
61. Per formam lapidis inquantum hujusmodi,
non perficitur intellectus; sed inquantum in ea
participatur similitudo alicujus quod est supra
intellectum humanum, s. lumen intellectuale, vel
aliquid hujusmodi. 1 2. q. 3. 6. c.
62. Ad hoc quod aliquid sit intellectum in actu,
requiritur abstractio a materia, et a conditioni­
bus materiæ. î. q. 50. 2. c. et q. 55. 1 ad 2. et
q. 79. 3. c. et q. 87. 1 ad 3.
63. Species intelligibilis intellectus nostri est
similitudo rei quoad naturam speciei tantum:
ideo per eam cognosci possunt infinita, sed indistincte, i. q. 14. 3 ad 1 et 12, c. fi. et q. 76.2 ad
4. et q. 85. 1 ad 3. et q. 86. 1. c.
64. Species
*
’
sensibilis in sensu est similitudo
unius tantum individui, ideo per eam tantum
unum individuum cognosci potest, i. q. 14. 12.
c. fi.
65. Intelligere consequitur speciem intelligibi­
lem, sicut esse formam, i. q. 14. 4. c.
66. Intellectus noster non potest intelligere,
nisi per aliquam speciem informatur, i. q. 14.
2 ad 3.
67. Species intelligibilis comparatur ad intel­
lectum, sicut actus ad potentiam et ut forma
ejus. i. q. 55. 1. c.
68. Ex intellectu et specie intelligibili fit unum
subjecto, non autem essentialiter, i. q. 14. 2. c.
et q. 55. 1 ad 2. et q. 85. 2 ad 2.
69. In uno intellectu a diversis phantasmatibus
ejusdem speciei non abstrahitur nisi una species
intelligibilis. i. q. 76. 2. c. fi.
70. Species intelligibilis est a phantasmate, se­
cundum suum esse materiale; sed ab intellectu
agente, secundum esse formale, i. ut est intelligi­
bilis in actu. i. q. 84. 6. c. et q. 85. 1 ad 3.
71. Intelligere universalia est intelligere natu­
ram generis vel speciei, sine individuis, per spe­
ciem intelligibilem abstractam a materia, per in­
tellectum agentem, i. q. 44. 3. ad 3. et q. 85. 1
ad 1.
.
'

. •L*

Intellcchw

».'♦

.'6··

INDEX III

72. Intellectus noster intelliglt se, sicut et alia,
i. per species aliorum, i. q. 14. 2 ad 3. et q. 87.
1. o. et q. 88. 2 ad 3. et q. 89. 2. c.
73. Intellectus possibilis conservat species, con­
tra Avicennam. i. q. 79. 6. c. et q. 84. 4. c. et
1 2. q. 67. 2. c.
74. Plures species possunt simul esse in intel­
lectu. 1. q. 12. 10. c. et q. 58. 2 ad 2. et q. 85.
4. c. ad 2.
75. In intellectu resultant diversae species, se­
cundum diversam dispositionem phantasmatum,
sicut ex diversa ordinatione eanimdem littera­
rum resultant diversi intellectus. 2 2. q. 173.
2. c.
76. Species est in intellectu et in sensu tripli­
citer, s. in potentia tantum, in actu, secundum
complexionem ultimam, et medio modo, s. in ha­
bitu. i. q. 79. 6 ad 3.
77. Species primo est in sensu, secundo in ima­
ginatione, tertio in intellectu possibili, per lu­
men intellectus agentis. I. q. 55. 2 ad 2. et 2 2.
q. 173. 2. c.
78. Species sunt in imaginatione, secundum
quod imprimuntur a sensu, vel secundum quod
transmutantur ex mutatione corporis, vel secun­
dum quod ex imperio intellectu ordinantur
phantasmata ad aliquid significandum. 2 2. q.
173. 2. c.
79. Sensus et intellectus differunt realiter, per
universale et particulare, et similiter appeti­
tus sensitivus et intellectivus, i. voluntas, i. q.50.
1. c. et q. 80. 2 ad 2. et q. 84. 6. c. et q. 115. 4. c.
80. Intellectus judicans de agendis et appeten­
dis dicitur sensus, quia relatus est ad particu­
lare. i. q. 54. 5 ad 1. et 2 2. q. 16. 2. c. et q. 48.
c. et q. 49. 2 ad 3.
81. Intellectus est similis sensui in hoc quod
requirit proportionem objecti, dissimilis autem
quia non corrumpitur ab objecto excedente, si­
cut sensus. I. q. 88. I ad 3. *

quod fit resolutio, non autem quia actus intel­
lectus fiat per.organum, i. q. 50. 1. c. et q. 115.
4. c.
83. Licet operatio intellectus oriatur a sensu,
tamen in re apprehensa per sensum, intellectus
multa cognoscit, quæ sensus percipere non po­
test, et similiter æstimativa. i. q. 78. 4 ad 4.
84. Intellectus abstrahit ab omni differentia
temporis, sicut et ab aliis conditionibus materia­
libus, quas sensus concernit, i. q. 107. 4. c.
85. Cujuslibet potentiæ sensitivae objectum est
forma
rout est in materia corporal ideo est
cognoscitiva particularium tantum. Ratio autem
est cognoscitiva ipsius universalis.
universalis, I.
i. q. 85. 11. c.
et 3jad 4. et 1 2. q. 5. 1 ad 1. principio, et 2 2. q. 58.

86. Potentiæ sensitivae interiores praeparant in­
tellectui possibili proprium objectum:
objectum ideo ex
bona dispositione earum, ad quam etiam coope­
ratur bona dispositio corporis, redditur 1homo
___
habilis ad Intelligendum.
intelligendum. 11 2. q. 50. 4 ad 3.
87. Judicium intellectus impeditu:
er ligamentum sensus, i. q. 84. 8. o. et q. 94
ad 4. et
q. 101.2. c. et 1 2. q. 33. 4 ad 3. et q. 48. 3. c. et
q. 53. 1 ad 3. ct2 2.q. 154.5. c. etq. 172. l.o.
88. Sensibilia sunt causa secundaria cognitionis
intellectiva·, sed causa principalis est intellectus
agens. !. q. 50. 3 ad 3. et q. 84. 6. c. ad 3.
89. Sensus cognoscit tantum particularia cor­
poralia, sed intellectus cognoscit etiam univer­
salia et incorruptibilia, i. q. 85. 1. c.
90. Sensus apprehendit rem quoad exteriora
ejus accidentia tantum, sed intellectus ingreditur
ad interiora, i. ad essentiam, i. q. 108. 1 ad 3.

Intellectus

91. Nulla forma substantialis est sensibilis per
se, sed solo intellectu comprehensibilis, i. q. 57,
1 ad 2. et q. 67. 3. c. et q. 75. c. fl.
92. Voluntas et intellectus sunt potentiæ na­
turales, et consequuntur naturam animæ de ne­
cessitate. I 2. q. 110. 4 ad 4. ct m. q. 18. 1. c. ad 3,
et ad 4.
93. Intellectus et voluntas sunt in eadem es­
sentia animæ subjective, i. q. 87. 4 ad I. et I 2.
q. 33. 3 ad 2.
94. In omni creatura differunt realiter Intel­
lectus, voluntas, et essentia. 1. q. 59. 2. c.
95. Voluntas non potest esse In carentibus in­
tellectu. 1 2. q. 1. 2 ad 3. et q. 6. 2 ad 1.
96. Objectum intellectus, s. ratio boni, est sim­
plicius, absolutius, altius, et nobilius objectn vo­
luntatis, s. bono. i. q. 82. 3. c. ad 1. et 4 ad 1.
97. Nobilitas operationis intellectus attenditur
secundum mensuram intellectus, voluntatis au­
tem secundum objectum. 2 2. q. 23. 6 ad L
98. Intellectus inter omnes potentias est aitlor,
et voluntati propinquior. 2 2. q. 83. 3 ad 1.
99. Intellectus est superior voluntate quoad
rationem ordinis, sed quoad imperium, est e con­
verso. 1 2. q. 13. 1. c.
10C. Voluntas respectu eorum quæ sunt supra
animam, est nobilior intellectu, sed respectu in­
feriorum, est e converso, i. q. 82. 3. c. ad 3. et
o. 108. 6 ad 3. et 1 2. q. 66. 6 ad 1. et 2 2. q. 23.
6 ad 1.
101. Idem secundum rem est objectum intel­
lectus, inquantum est verum; et voluntatis inquantum est bonum, i. q. 59. 2 ad 2. et q. 79.
1 ad 2. et q. 80. 1 ad 2. et q. 87. 4 ad 2.
102. Anima non potest esse sine intellectu et
voluntate. 1 2. q. 110. 4 ad 4.
103. Intellectus tendit ad res, ut sunt in eo, sed
voluntas, ut sunt in seipsis. i. q. 19. 3 ad 6. et
6 ad 2, et q. 82. 3. c. et 1 2. q. 66. 6 ad 1. et q. 86.
1 ad 2. et 2 2. q. 23. 6 ad 1.
104. Omne amatum est in voluntate, sicut ter­
minus motus est in principio motivo, non autem
est in ea secundum similitudinem suæ speciei,
sicut est in intellectu, i. q. 27. 4. c.
105. Objectum intellectus est primum in ge­
nere causæ formalis, sed objectum voluntatis
est primum in genere causæ finalis. 1 2. q. 9.
1. c.
106. Intellectus est simpliciter prior voluntate,
sicut motivum mobili et activum passivo, i. q. 82.
3 ad 2. et 1 2. q. 13. 1. c.
107. Intellectus prior est voluntate, in via re­
ceptionis, sed e converso in movendo et agendo.
1 2. q. 83. 3 ad 3.
108. Intellectus regit voluntatem, non incli­
nando, sed ostendendo, et ordinando. 1 2. q. 17.
5. o.
109. Intellectus non movet corpus, nisi per ap­
petitum, cujus motio præsupponit operationem
intellectus, i. q. 76. 1. c. co. 2.
110. Intellectus movet voluntatem, per modum
finis, sed voluntas movet, imperando intellectui
et cæteris potentiis animæ. i. q. 82. 4. o. et q. 107.
1. c. et 1 2. q. 9. 1. o. et 2 ad 3. et 3. c. q. 11. 1
ad 2. et q. 12. 1. c. et q. 16. 1. c. et q. 17. 1. o. et
q. 18. 7. c. et q. 19. 3 ad 3. et q. 56. 3. c. et q. 58.
1. c. ad 3. et q. 74. 5 ad 2. et 2 2. q. 58. 8 ad I. et
q. 82. 1 ad 1. et q. 180. I. c. ad 3. et m. q. 85. 4
ad 4.
111. Sicut intellectus ex necessitate inhærct
primis principiis, ita et voluntas fini. i. q. 82.
1. 2. c.
112. Finem prius apprehendit intellectus quam
voluntas, tamen motus ad finem incipit in vo­
luntate. 1 2. q. 3. 4 ad 3. et ad 4. et 2 2. q. 4. 7. c.

Intdlectus

INDEX III

113. Intellectus est primum motivum omnium
potentiarum animæ, quoad determinationem
actus; voluntas vero, quoad exercitium actus.
1 2. q. 17. I. c.
114. Ab Intellectu procedit aliquid dupliciter,
1. aliquid per modum operati, et aliquid per
modum operationis; a voluntate autem secundo
môdo tantum. 1. q. 27. 4. c.
115. Intellectus necessario inteliigit aliquid,
non ex imperio voluntatis, i. q. 82. 4 ad 3.
11G. Intellectus inteliigit actum voluntatis, i.
q. 87. 4. o. et 1. 2. q. 17. 1. c.
117. Actus intellectus et voluntatis supra se
invicem reflectuntur. 1 2. q. 17. 1. c. et 3 ad 3.
et 2 2. q. 109. 2 ad 1.
118. Necesse est esse intellectum agentem, i.
q. 54. 4. c. et q. 79. 3. c.
119. Si intellectus agens non esset aliquid ani­
mæ, sed esset quædam substantia separata, unus
esset intellectus agens omnium hominum, et hoc
intelligunt qui ponunt unitatem intellectus agen­
tis. I. q. 79 5. c.
120. Si intellectus agens sit aliquid animæ, ut
quædam virtus ipsius, necesse est dicere quod
sint plures intellectus agentes, secundum, plura­
litatem animarum, quæ multiplicantur, secun­
dum multiplicationem hominum; non enim po­
test esse, quod una et eadem virtus sit diverso­
rum subjectorum, i. q. 79. 5.'c. fi.
121. Intellectus agens est actus intelligibilium,
quæ abstrahuntur a phantasmatibus, r. q. 87. 1.
c, co. 1. fi. et ad 2.
122. Intellectus agens est sua actio, non qui­
dem per essentiam, sed concomitanter. i. q. 54.
1 ad 1.
123. Intellectus agens nullo modo est patiens
nec est subjectum habitus, i. q. 50. 5 ad 2. et
q. 54. 1. c.
124. Intellectus in actu semper inteliigit, quan­
tum est de se, i. ex parte intellectus agentis, i.
q. 79. 4 ad 2.
125. Intellectus possibilis non unitur homini,
per speciem intelligibilem, contra Averrhoem. 1.
q. 76. 1. c. co. 1. fi. et q. 88. 1. c.
126. Intellectus possibilis est ens actu, in ge­
nere entis, sed est pura potentia, in genere intel­
ligibilium. i. q. 87. 1. c. ad 2. et 1 2. q. 50. 4 ad 2.
et 5. c.
127. Sicut potentia ad esse sensibile convenit
materiæ corporali, sic potantia ad esse intelligibile convenit intellectui possibili. 1 2. q. 50. 4 ad
2. et 5. c.
128. Intellectus possibilis est in potentia natu­
raliter ad omnia et sola, quæ possunt manifestari
per lumen intellectus agentis, s. ad omnes species
rerum sensibilium, i. q. 88. L c. fi. et 1 2. q. 50.
5. c.
129. Intellectus agens et intellectus possibilis
sunt potentiæ animæ, et non substantiæ separatæ
a corpore, secundum esse. i. q. 79. 4. 5. o. et q. 88.
1. o.
130. Intellectus agens, et intellectus possibilis
fundantur in eadem, essentia animæ. i. q. 79. 4
ad 4. et q. 87. 4 ad 1.
131. Intellectus agens, et intellectus possibilis
differunt realiter. i. q. 54. 1 ad 1. et q. 79. 7.
10. c.
132. Intellectus practicus, et intellectus specu­
lativus sunt realiter eadem potentia, sed diffe­
runt ratione, i. q. 14. 16. c. et q. 79. II. o.
133. Intellectus practicus est motivus volunta­
tis, non quasi exequens motum, sed quasi diri­
gens ad motum. i. q. 79. 11 ad 1.
134. Practicum dicitur ab opere exteriori, spe­
culativum autem ab opere interiori. I 2. q. 1.

JnUllIgihile

6 ad I. et ad 2. et q, 3. 5 ad 2. et q. 13. 4 ad 2
et q. 5J. 1 ad 1.
135.intellectus speculativus ordinatur ad
actum proprium, ut ad finem; non autem ad
actum extrinsecum, sicut intellectus practicus
2 2. q. 179. 2. c.
136. Finis Intellectus practici, et vitæ activa
est exterior operatio; sepculativi vero, et vitæ
contemplativæ est cognitio veritatis, i. q. 14. 16.
c. et q. 79. 11. o. et 1 2. q. 3. 5. c. ad 2. et a, 69.
3 ad 2. et 2 2. q. 179. 1. 2. et q. 180. 1. c. àd 1.
et 2. c. et q. 181. 1. 4. o.
137. Res ordinatur ad intellectum practicum,
ut mensuratum ad mensuram; ad speculativum
autem e converso. 1 2. q. 64. 3. c.
138. Verum intellectus sepculativi accipitur
per conformitatem ejus ad rem, practici vero per
conformltatem ejus ad appetitum rectum. 1 2.
q. 57. 5 ad 3.
139. Intellectus ut dicit lumen supematurale
ad cognitionem, est unum de septem donis Spi­
ritus sancti. 2 2. q. 8. 1. o. et q. 49. 2 ad 2.
140. Donum potius nominatur intellectus quam
voluntas, quia intellectus dicit excellentiam, non
autem voluntas. 2 2. q. 8. 1 ad 3.
141. Ratio non dicitur donum, sicut intellectus;
quia ratio procedit ex lumine naturali, non au­
tem intellectus, sicut nec donum. 2 2. q. 8. 1 ad 2.
142. Donum intellectus est quædam acuta per­
spectio divinorum. 2 2, q. 49. 2 ad 2.
143. Donum intellectus est ad capiendum di­
vina, quorum judicium est doni sapientiæ, sicut
doni scientiæ, respectu creaturarum; et consi­
lium est respectu singularium operum. 2 2. q. 8.
6. o.
144. Donum intellectus est principaliter habi­
tus speculativus, et secundario practicus. 2 2.
q. 8. 3. o. et 6. c. ad 3.
145. Donum intellectus ita se habet ad nota
nobis supematuraliter, sicut lumen naturale ad
prima principia. 2 2. q. 8. l ad 2.
146. Fides potest esse simul cum dono intel­
lectus, respectu eorum quæsecundario sunt fidei;
non autem respectu principalium, nisi imperfecte.
2 2. q. 8. 2. o.
147. Fides et donum intellectus sunt circa pri­
ma principia cognitionis supernaturalis, et gra­
tuitae, primum assentiendo, secundum penetran­
do, vel capiendo. 2 2. q. 8. 6. c. ad 2.
148. Tota certitudo sapientiæ, intellectus, et
scientiæ, ut sunt dona, procedit a certitudine
fidei, quæ est principium eorum; sed ut sunt vir­
tutes, innituntur naturali lumini rationis; fides
vero veritati Dei, ideo fides est perfectior eis
quoad certiorem inhæsionem, sed e converso,
quoad majorem manifestationem. 2 2. q. 4. 8. c.
ad 3.
149. Per donum intellectus homo habet rectam
æstimationem de ultimo fine, quod convenit
omni, et soli habenti gratiam gratum facientem.
2 2. q. 8. 5. o.
150. Donum intellectus non est, nisi in existente in gratia. 2 2. q. 8. 5. o.
151. Donum intellectus est semper in omni existente in gratia, nec unquam se subtrahit in
necessariis ad salutem; in non necessariis au­
tem interdum, ut materia superbiæ subtrahatur.
2 2. q. 8. 4 ad 3.
INTELLIGENT!A proprie significat actum in­
tellectus, et aliquando significat substantias se­
paratas, s. angelos, i. q. 79. 10. o.
INTELLIGIBILE - 1. est in intellectu tripli­
citer, s. habitualiter, in actu conceptum vel con­
sideratum, et ut ad aliud ordinatum, et transitur
de primo ad secundum, et de secundo ad tertium,

— 205 —

Intemperantia

)er imperium voluntatis; et in secundo loquitur
ntelligens sibiipsi, et in tertio loquitur alteri. i.
q. 107. I. c. ad 2.
2, Fonna in materia non est intelilgibilis, nisi
in potentia, i. q. 79. 3. c.
INTEMPERANTIA - 1. est maxime vitupera­
bilis. 2 2. q, 142, 4. o. et q. 143. c. et q. 144.
1 ad 2, et q, 151, 4 ad 2. et ad 3.
2. .Maximum remedium contra intemperantiam
est non immorari circa singularium considera­
tionem, 2 2. q. 142. 3. c. ad 3.
INTENDO. - 1. Deus non potest esse causa
tendenti in non esse, nisi subtrahendo suam actio­
nem a rebus; sed hoc habet creatura, inquantum
est de nihilo, r. q. 104. 3 ad 1.
2. Formæ quæ possunt recipere magis et mi­
nus, intenduntur et remittuntur, secundum diver­
sam dispositionem subjecti, ni. q. 89. 2. c.
INTENTIO naturæ - I. est ad speciem, non au­
tem ad individuum, nec ad genus, i. q. 85.3 ad 1.
fi. et ad 4. et q. 98. 1. c.
2. Intentio mentis proprie est actus voluntatis,
secundum quod in ea est vis intellectus ordi­
nantis. I 2. q. 12. 1. o. et 2 2. q. ISO. 1. c.
3. Intentio dicitur oculus, quia præsupponit
cognitionem intellectus. 1 2. q. 12. 1 ad I.
4. Intentio dicitur lumen, quia nota est inten­
denti. 1 2. q. 12. 1 ad 2.
5. Intentio dicitur clamor ad Deum, quia Deus
novit eam, vel quia dirigitur ad Deum. 1 2. q. 12.
2 ad 1.
6. Idem est motus quo voluntas vult ea quæ
sunt ad finem, et quo intendit finem ut ratio eo­
rum, non autem absolute. 1 2. q. 8. 3. o, et q. 12.
4. o.
7. Intentio est tantum finis, non tamen semper
est ultimi finis. 1 2. q. 12. 2. o. et 22. q. 180.
1. c.
8. Intentio potest esse simul ad multa non or­
dinata ad invicem. 1 2. q. 12. 3. o.
9. Contingit quod intentio sit bona, et volun­
tas mala; non autem e converso. 1 2. q. 19. 7 ad
2. et ad 4. et 8 ad 3.
10. Actus est bonus vel malus, sicut voluntas
eligens est bona vel mala, et est malus, si volun­
tas intendit mala. Sed ad hoc quod voluntas sit
bona, requiritur quod sit boni, et sub ratione
boni. 1 2. q. 19. 7. c. ad 3. et 8. 9. o.
11. Intentio dupliciter potest se habere ad
actum qui dicitur voluntas, s. antecedenter seu
causaliter, et concomitanter; primo modo boni­
tas voluntatis ex intentione finis dependet, non
autem secundo modo, nisi reiteretur. 1 2. q. 19. 7.
o. et 9. c.
12. Virtus primæ intentionis, quæ est respectu
ultimi finis, manet in quolibet appetitu cujuscumque rei, etiamsi de ultimo fine actu non
cogitetur, sicut non oportet, quod qui vadit per
viam, in quolibet passu cogitet de via. 1 2. q. 1. 6
ad 3.
13. Quantitas intentionis et voluntatis duplex,
s. ex parte objecti, et ex intensione actus, se­
cundo modo coæquantur in bonitate et malitia
formaliter, et non materialiter, non autem primo
modo, propter disproportionem, et propter impe­
dimenta actus exterioris. 1 2. q. 19. 8. o.
14. Nullum malum potest perse intendi, i. q. 19.
9. c. et q. 48. 1 ad 2. et ad 4. et 1 2. q. 72. 1. c. et
q. 78. 1 ad 2.
15. Peccatum recipit speciem ex intentione
peccantis. I 2. q. 72. 1. 8. c. et ni. q. 88. 4 ad 1.
16. Intentio secundum esse quod significat ve­
ritatem propositionis, formaliter est in anima, sed
est in re fundamentaliter, i. q. 3. 4 ad 2.
INTENTION ALE nullum denominat suum sub­

i

I nvidia

IN I > ί X 111

jectum, nec causât effectum naturalem, i. q, 67.
INTERPRETATIO - 1. est in dubiis, In quibus
non licet absque determinatione principis, a ver­
bis legis recedere, sed In manifestis non opus
est Interpretatione, sed execution?. 2 2. q. J20.
1 ad 3.
2. Interpretatio in dando remedium, debet fieri
in pejorem partem, supponendo, 3. cum debemus
aliquibus malis adhibere remedium sive nostris
sive alienis, expedit ad hoc ut securius remedium
apponatur, quod supponatur id quod est deterius;
quia remedium quod est efficax contra majus
malum, est multo magis efficax contra minus
malum; sed in diffiniendo sive in determinando,
in rerum judicio, debet aliquis niti ad hoc, ut
interpretetur unumquodque, secundum quod est;
in judicio autem personarum, ut interpretetur in
melius. 2 2. q. 60. 4. c. ad 3.
3. Interpretatio sermonurn reducitur ad do­
num prophetiæ, et est dignior quam donum lin­
guarum. 2 2. q. 176. 2 ad 4.
4. Postponitur autem interpretatio sermonum
dono linguarum, quia etiam ad interpretandum
diversa linguarum genera, interpretatio sermo­
num se extendit. 2 2. q. 176. ad 4. fi.
INTIMIDITAS est peccatum, quia causatur ex
defectu amoris, vel rationis, vel ex superbia. 2 2.
q. 126. 1. c.
INTUITUS præsens Dei fertur ab ætemo in to­
tum tempus, et in omnia quæ sunt in quocum­
que tempore, sicut etiam in subjecta sibi præsentialiter. i. q. 14. 9. c. et 13. c. fi. et 2 2. q. 95. l.c,
INVESTIRI dicitur canonicus per librum, abbas
per baculum, episcopus per annulum. m. q. 62.
1. c.
INVIDIA - 1. est tristitia de bono alterius,
inquantum æstimatur diminuere gloriam pro­
priam. 2 2. q. 36. 1. o. et 3. 4. c.
2. Invidia præcipue est de bonis, in quibus est
gloria et honor. 2 2. q. 36. 1. c.
3. Invidia quælibet est peccatum, non autem
omnis zelus, qui proprie est tristitia de eo quod
deest nobis, non aliis. 2 2. q. 36. 2. o. et q, 158.
I. c.
4. Invidia secundum genus suum est peccatum
mortale quæ intantum convertit hominem ad
quietem indebitam, inquantum aspernatur bo­
num divinum; tamen primi motus sunt peccata
venialia, et sunt etiam in viris perfectis. 2 2.
q. 36. 3. o.
5. Invidia est vitium capitale, cujus sunt quin­
que filiæ, s. odium, susurratio, detractio, exui- i
tatio in adversis, et afflictio in prosperis. 2 2.
q. 34. 6. o. et q. 36. 4. o.
6. Invidia ad proximum est mater odii, primo
ad proximum, et consequenter ad Deum. 2 2.
q. 34. 6 ad 2.
7. Invidia non est inter multum inæquales, sed
ad illos tantum, quibus potest quis se æquare,
vel præferre. 2 2. q. 36. I ad 2 et ad 3.
8. Amatores honoris, et pusillanimes, sunt
maxime invidi. 2 2. q. 3f>. 1 ad 3.
9. Senes invident junioribus, et qui multa ex­
pendunt ad consequendum aliquid, iis qui parum
expendunt. 2 2, q. 36. 1 ad 4.
10. Invidia ut plurimum nascitur ex superbia.
2 2. q. 36. 4 ad 1.
11. Memoria bonorum ut sunt habita, causai
delectationem, ut-amissa tristitiam, ut habita ab
aliis, invidiam. 2 2. q. 36. 1 ad 3.
12. Invidia contrariatur duabus virtutibus, quia
habet duo objecta, scilicet principale, id est, bo­
num, et proximum; primo contrariatur miseri­
cordi», secundo nemesi. 2 2. q. 36. 3 ad 3.

— 206 —
«

Involuntaria

INDEX III

INVOLUNTARIA. - 1. Facta per nictum sunt
voluntaria simpliciter, et Involuntaria secundum
quid. 1 2. q. 0. 6. o. et 7 ad 1. et ad 2. et q. 39.
1. c. ct q. 73. 6. c. et q. 87. c. fl. et 2 2. q. 108.
4 ad 4. et q. 125. 4. c. et q. 142. 3. c.
2. Concupiscentia nullo modo causât involun­
tarium. 1 2. q. 6. 7. o. et 2 2. q. 142. 3. c.
3. Violentia causât involuntarium in cogno­
scentibus; in aliis autem causât Innaturale, quia
opponitur directe voluntario, et naturali. 1 2. q. 6.
4. c. et 5. o. et 6 ad 1. et q. 73. 6. c. et 2 2. q. 88,
6 ad 1.
JOANNES Baptista - 1. fuit terminus veteris
legis, et initium novae legis, scilicet Evangelii.
Hi. q. 38, 1 ad 2.
2. Joannes Baptista pertinet ad Testamentum
novum. 2 2. q. 174. 4 ad 3. et m. q. 38. 1 ad 1. et
ad 2.
3. Exultatio ejus in utero matris non fuit ab
eo, per liberum arbitrium ejus, sed fuit a Deo;
ideo miraculosa fuit. 2 2. q. 124. 1 ad 1. et in.
q. 27. 6. c.
4. Tota vita eius fuit præparatoria ad Chri­
stum. m. q. 38. 2 ad 2. et 3. c.
JOANNES Evangelista. - 1. Christus revocavit
a nuptiis Joannem Evangelistam, volentem nu­
bere; sed Petrum non separavit a matrimonio,
quia primum potest fieri sine injuria alterius,
non autem secundum. 2 2. q. 36. 4 ad 1.
2. Joannes Evangelista prædiligebatur a Chri­
sto, propter suam integritatem et propter prae­
rogativam evangeücæ doctrinæ. in. q. 45., 3 ad 4.
3. Et propter virginitatem, et praerogativam
Evangelii. m. q. 45. 3 ad 4.
4. Joannes prædiligebatur a Christo propter
quatuor, scilicet, propter sapjentiam, puritatem,
fervorem et teneram ætatem. i. q. 20. 4 ad 3.
JOANNES Damascenus sequitur errorem Theo­
dorici et Nestorii, quod Spiritus sanctus non
procedit a Filio, quia fuit tempore, quo incepit
illud schisma Græcorum. i. q. 36. 2 ad 3.
JOSAPHAT peccavit non ex malitia, sed ex in­
firmitate humanæ affectionis. 2 2. q. 186. 10 ad 2.
JOSEPH - 1. vir Mariæ, semper fuit virgo, m.
q. 28. 3 ad 5. et 4. c. ad 3.
2. Joseph voluit dimittere Mariam, propter
reverentiam, timens cohabitare tantæ sanctitati,
in. q. 28. 3 ad 2.
JUCUNDITAS dicitur a spiritualibus signis, vel
effectibus lætitiæ, cum intentione gaudii, scili­
cet, in dictis, vel factis. 1 2. q. 31. 3 ad 3.
IRA - 1. dicitur tripliciter, scilicet, habitus,
vel actus vitii oppositi mansuetudini; secundo
voluntas vindictæ, tertio passio. 2 2. q. 158. 8. c.
2. Ira duplex, s. per zelum, i. secundum ratio­
nem, et ira per vitium, I. contra rationem. 2 2.
q. 158. 1. 2. o. et m. q. 15. 9. c.
3. Ira est inordinata dupliciter, scilicet ra­
tione appetibilis, et ratione modi. 2 2. q. 158.
2. 3. 4. c.
4. Gradus iræ triplex, s. in corde, ore, et opere.
1 2. q. 46. 8 ad 3. et 2 2. q. 158. 5 ad 3. et 7. c.
5. Ira est passio quodammodo composita ex
passionibus contrariis. 1 2. q. 46. 2. c. fi.
6. Ira continet multas passiones, non sicut ge­
nus continet species, nec sicut causa suos effe­
ctus, sed sicut effectus suas causas. 1 2. q. 46. 1.
c. ad 3.
7. Ira secundum rationem rectam est passio
laudabilis; quæ autem est contra rationem in
plus vel minus, est peccatum. 2 2. q. 158. 1.2. 8.
c. et m. q. 15. 9. o.
8. Habitus virtutis tenens medium in ira est
innominatus; ideo dicitur mansuetudo, quæ si­
gnificat diminutionem iræ. 2 2. q. 157. 2 ad 2.

Ira

9. Ira semper est aliquo modo cum ratione. 1 2.
q. 46. 4. 5. o. et 2 2, q. 53. 6 ad I.
10. Ira aliqualiter audit rationem, sicut nunciantem quod injuriatum est, non autem perfe­
cte, quia non observat regulam ejus in vindi­
cando. I 2. q. 46. 4 ad 3. et 5 ad 1. et 6. c. et 2 2.
q. 53. 6 ad I. et q. 72. 4 ad 2,
11. Ira componitur ex tristitia et desiderio,
non sicut ex partibus, sed sicut ex causis. 1 2.
q. 46. 3 ad 3, et m. q. 15. 9. c.
12. Materiale in ira est accensio sanguinis cir­
ca cor, vel aliquid hujusmodi; formale vero est
exparte appetitus vindictæ. i. q. 21 ad 2. et 1 2.
q. 22. 3 ad 3. et q. 48. 2. c. et 3. c. ad I.
13. Ira quoad suum formale habet principium
a ratione, sed quoad suum materiale impedit judi­
cium rationis. 1 2. q. 48. 3 ad 1. et ad 3. et 4. c.
14. Ira est janua omnium vitiorum per acci­
dens, s. impediendo rationem; sed per se, re­
spectu aliquorum vitiorum. 2 2. q. 158. 6 ad 3.
15. Ira contra rationem ex parte objecti semper
est peccatum mortale, nisi desit consensus, vel
nisi de re parva, non autem ratione modi, nisi
sit contra charitatem. 1 2. q. 88, 5 ad 1. et 2 2.
q. 158. 3,.o.
16. Ira est vitium capitale, non autem odium.
2 2. q. 34. 5. o. et q. 158. 6. o.
17. Species iræ sunt tres, s. fel, i. acuta, ma­
nia, i. manens, et furor. 1 2. q. 46. 8. o. et 2 2. q.
158. 5. o.
18. Filiæ iræ sunt sex, s. rixa, tumor mentis,
contumelia, clamor, indignatio, et blasphemia.
2 2. q. 37. 2 ad 1. et q. 41.2. o. et q. 158. 7. o.
19. Ira est subjective in irascibili. 1 2. q. 46. 3.
o. et 2 2. q. 162. 3. c.
20. Defectus iræ in voluntate, vel in appetitu
sensitivo contra rationem, semper est peccatum.
2 2. q. 158. 8. o.
21. Bruta habent iram ex instinctu naturali,
non autem ex ratione eorum. I 2. q. 46. 4 ad 2.
et 7. ad 1.
22. Multum ebrii non irascuntur, quia nihil
habent de judicio rationis; sed parum ebrii mul­
tum irascuntur, quia habent judicium rationis,
sed impedimentum. 1 2. q. 46. 4 ad 3.
23. Ira per zelum, non impediens, nec præveniens judicium rationis, fuit in Christo, non au­
tem ira per vitium. lii. q. 15. 9. o.
24. Ira, ut dicit actum voluntatis ad vindictam,
est in Deo, non autem ut passio, i. q. 3. 2 ad 2. et
q. 19. 11. c. et q. 20. 1 ad 2. et q. 59. 4 ad 4. et
1 2. q. 47. 1 ad 1. et 2 2. q. 162. 3. c.
25. Ira causatur ex re inconvenienti, præ­
senti, vel præterita, vel ex apprehensione in­
convenientis habiti; ideo causatur ex dolore et
tristitia. 1 2. q. 23. 3. 4. c. et q. 25. 1. 3. c. et
q. 48. 4. 2. c.
26. Omnis ira est propter aliquid contra se
factum. 1 2. q. 47. 1. o.
27. Ira magis sequitur complexionem corporis
quam concupiscentia, propter velocitatem choleræ ad iram; ideo promptius insurgit ira quam
concupiscentia. 2 2. q. 156. 4. c.
28. Ira causatur ex accidenti extrinseco, s. ex
læsione; sed concupiscentia delectabilium cau­
satur ex causa naturali; ideo concupiscentia diu­
turnior est et communior, et requirens princi­
paliorem virtutem, licet ira majorem impetum
habeat. 2 2. q. 141. 7 ad 2.
29. Causa iræ duplex, s. ratione motivi, ut
excellentia, vel ratione dispositionis, ut defectus,
sicut ægritudo. 1 2. q. 47. 3. o.
30. Ira causatur ex invidia, et consequitur
etiam audaciam, et est effectus ejus. 1 2. q. 25.
3. c. et 4 ad 2. et ad 3.

— 207 —

I

P

WW

Ira

INDEX 111

Ira

Iracundia

INDEX III

31. Tristitia illata causât iram. I 2. q. 46. 1.
51. Ira dupliciter causât taciturnitatem, s. rx
dum quod ira est inordinata. 2 2, q. 157. I ad 3.
c. et q. 47. 3. o. et q. 48. L o. et 2. c. et m. parte rationis, et ex parte perturbationis ejus
et III. q. 15. 9 ad 2.
q. 15. 9. c.
1 2. q. 4S. 4. o.
73. Mansuetudo magis opponitur Iræ quam de­
32. Sola parvipensio causât iram, et omne pro52. Ira diminuitur per sequentem iram; præ’
fectui ejus; ideo vitium oppositum mansuetu­
vocans iram est aliquid sub ratione injusti. 2 2. cipue si sequens ira sit major. I 2. q. 48. 2 ad 3.
dini nominatur ira, ad quam refrenandam prinq. 47. 2. o. et 3. 4. c.
53. Ira et invidia causant inconstantiam, per­
33. Tacens provocat ad iram contunieliantein. trahendo rationem ad aliud; sed luxuria, totaliter , dpallter mansuetudo ordinatur. 2 2. q. 157. 2
ad 2.
quia videtur eum pervipendere. I 2. q. 47. 1 ad extinguendo lumen rationis. 1 2. q. 77. 7. c. et
IRACUNDIA - l. est excessus iræ: ideo est
4. et q. 72. 3 ad 3.
2 2. q. 53. 6 ad I.
vitium oppositum mansuetudini. 2 2. q. 157. 1
34. Oblivio, exultatio in adversis, denunciatio !
54. Ira est levior quam invidia, ratione appe­
ad 3.
tristium, impediens voluntatem, et quælibet alia i tibilis, et hæc quam odium; sed e converso, ra­
2. Iracundus non est cui inest passio iræ, sed
causant iram, ratione parvipensionis tantum. 1 2. tione modi. 1 2. q. 46. 6. o. et 2 2. q. 158. 4. o.
qui passibilis est de facili ab ea. I. q. 63. 4 ad 2.
q. 47. 2 ad 3.
55. Ira semper respicit duo objecta, s. vindi­
IRASCIBILIS - 1. dupliciter sumitur, s. pro­
35. Ludus, risus, festum, prosperitas, consum­ ctam, et nocentem, sed amor et odium unum ob­
prie, id est, appetitus sensitivus, et improprie,
matio operum, delectatio non turpis» et spes cau­ jectum tantum quandoque. 1 2. q. 46. 2. 3. c.
Id est, voluntas, i. q. 82. 5 ad 2. et 2 2. q. 162.
sant iram, ratione parvipensionis, sed impediunt
56. Utrumque objectum amoris est bonum;
3. c. ad 3.
eam, inquantum impediunt tristitiam. 1 2. q. 47. odii autem malum, sed Ira respicit vindictam
2. Irascibilis potius denominatur ab Ira quam
3 ad 3.
sub ratione boni, et nocentem, secundum ratio­
ab aliis passionibus; quia est notior, scilicet quia
36. Defectus injuriantis duplex, s. augens in­ nem mali. I 2. q. 46. 2. 3. 6. c.
est effectus et terminus earum. 2 2. q. 25. 3 ad
dignam parvipensionem, ut ignobilitas» insipien­
57. Odium appetit malum alicujus sub ratione
I. et q. 46. 1 ad 1.
tia, et servitus, et defectus diminuens eam, ut mali, sed invidia sub ratione propriæ gloriæ; ira
3. Actus irascibilis intantum est naturalis ho­
poenitentia, confessio mali, humiliatio, postula­ vero, sub ratione Justæ vindictæ. 1 2. q. 46. 6. o.
mini, inquantum est secundum rationem; sed in­
tio veniæ, et hujusmodi; primi augent iram, et 7. c. et q. 47. 11. 2. c. et 2 2. q. 34. 6 ad 3. et
quantum est praeter ordinem-/ationis, est con­
secundi vero diminuunt eam. 2 2. q. 47. 4. o.
q. 43. 2. c. et q. 158. 4. c.
tra naturam hominis. 2 2. q. 158. 2 ad 4.
37. Ira debilitatur ex diuturnitate, sicut et
58. Odium appetit nocere, propter contrariam
IRIS quandoque significat serenitatem, inquan­
causa ejus» scilicet memoria injuriæ. quæ etiam dispositionem infinite, non tamen ut sciatur, ira
tum causa ejus est causa serenitatis. 2 2. q. 95.
videtur minor, quando est tantum in memoria. vero propter læsionem tantum, cum mensura, et
5. c.
1 2. q. 48. 2 ad 2.
ut sciatur. 1 2. q. 46. 6. o. et 2 2. q. 4L 2. c. ad
IRONIA - 1. est vitium, quo quis asserit mi­
38. Ira non est ad personam multum excel­ 4. et q. 72. 4 ad 3. et q. 73. 3 ad 3.
nora de se quam credit; ideo semper est pecca­
lentem, quæ læsit, sed tantum tristitia; quia ira
59. Odium prius et directius causatur ex tristi­
tum, tamen levius ut plurimum quam jactantia.
praaupponit tristitiam, desiderium, spem, et tia et accidia quam ex ira. 2 2. q. 34. 6 ad 3. et
2 2. q. 110. 2. c. et q. 113. o.
audaciam, puniendi. 1 2. q. 25. 3. c. fi. et q. 45. q. 159. 7 ad 2.
2. Ironia et jactantia circa idem, scilicet circa
4 ad 3. et q. 46. 1. c.
60. Ira crescit in odium, non eadem numero
conditionem personæ, mentiuntur verbis, vel qui­
39. Nullus proprie irascitur sibi, sed metapho­ per inveterationem, sed quia causât odium per
buscumque signis. 2 2. q. 113. 2. c.
rice; sicut nec justum nec injustum sibi facit, diuturnitatem. 1 2. q. 46. 3 ad 2. et 2 2. q. 34. 6,
IRREGULARITAS non incurritur propter pec­
nisi metaphorice. 1 2. q. 46. 7 ad 2.
ad 3.
catum tantum, sed principaliter propter inepti40. Ira est magis ad amicos injuriantes quam
61. Ira est ad singulare, odium autem ad uni­
tudinem personæ, ad Eucharistiam ministran­
ad alios, quia indignior videtur eorum despe­ versale. i. q. 80. 2 ad 2. et 1 2. q. 29. 6. o. et
dam. 1 2. q. 20. 5 ad 4. et 2 2. q. 64. 7 ad 3. et
ctio. 1 2. q. 47. 4 ad 3.
q. 46. 7 ad 3.
q. 108. 4 ad 2.
41. Ira est tantum ad eos, ad quos est justitia
62. Odium est insanabilius et permanently
IRRELIGIOSITAS - 1. habet manifestam conet injustitia. 1 2. q. 46. 7. o.
quam ira, quia causatur ex permanentiori causa,
trariet^tem ad religionem per contemptum et irre­
42. Homo irascitur inanimatis et brutis, ex scilicet ex dispositione qua reputatur aliud con­
verentiam Dei, vel rei sacræ. 2 2. q. 92. 97. prinimaginatione nunciante læsionem, non autem ex trarium et nocivum: sed ira causatur ex passione
cip. et q. 122. 3. c.
ratione. 1 2. q. 46. 7 ad 1.
et commotione animi propter læsionem illatam.
2. Irreligiositas opponitur veræ religioni, per
43. ira cessat ad graviter læsos, quia malum 1 2. q. 46. 6 ad 3. et 7 ad 3.
defectum, sicut superstitio per excessum, et pro­
eorum sufficit. I 2. q. 46. 6 ad 1. et q. 47. 4 ad 2.
63. Odium magis agit sine misericordia quam
hibetur secundo præcepto Decalogi. 2 2. q. 122.
44. Ira cessat ad mortuos, quia non possunt ira, quantum ad rem desideratam, sed e converso
3. 4. c.
dolere, quod tamen appetit iratus, et vindicta quantum ad intensionem desiderii. 1 2. q. 46. 6
3. Species irreligiositatis sunt quatuor, s. tenjam facta videtur. 1 2. q. 46. 7 ad I. et q. 47. ad 1.
tatio Dei, perjurium, sacrilegium et simonia. 2 2.
4 ad 2.
64. Ira respicit bonum justitiæ; concupiscen­
q. 97. 99. princip, et q. 154. 10 ad I.
45. Ira maxime facit perturbationem corpora­ tia vero bonum delectabile, vel utile. 2 2. q. 158.
4. Superstitio impedit religionem, ne suscipia­
lem circa cor, ita ut etiam ad exteriora membra 4. c.
tur Deus, sed irreligiositas, ne susceptus hono­
derivetur. 1 2. q. 48. 3. c. et 2 2. q. 46. 3 ad 3.
65. Ira operatur cum tristitia, concupiscentia
retur. 2 2. q. 122. 3. 4. c.
46. Signa et effectus iræ sunt quinque, scilicet vero delectabiliter; sed ira est minus pœnitibilis,
ISAAC significavit Christum, inquantum obla­
palpitatio cordis, tremor corporis, inflatio faciei, quia plus habet de ratione. 2 2. q. 156. 4. c.
tus est in sacrificium; ideo non oportet quod si­
exasperatio oculorum et clamor irrationabilis.
66. Ira est cum ratione denunciante injuriam,
gnificet eum ut offerens, licet obtulerit, sicut et
1 2. q. 48. 2. 4. c. et 2 2. q. 158. 4. c. fi.
non autem præcipiente vindictam, sed concupi­
alii justi, secundum congruitatem sui temporis,
47. Ira causât fervorem sanguinis, quia fit in­ scentia naturaliter. 1 2. q. 46. 4. o. et 2 2. q. 156.
secundum Gregorium. 2 2. q. 85. 1 ad 2.
sequendo, quod convenit calori, non autem re­ 4. c. ad 2.
JUDA - 1. Christus speravit in Juda, id est,
trahendo quod convenit frigori. 1 2. q. 48. 2. o.
67. Difficilius est resistere iræ, et pugnare con­
confidebat quadrupliciter, s. secundum apparen­
48. Fervor amoris est dulcis et lenis, iræ vero tra Iram ad horam propter impetum ejus, quam
tiam, effectum^ debitum, et in membris Christi.
fervor est amarus, et ex felle; ideo primus assi- contra delectationem et concupiscentiam, sed e
2 2. q. 17. 4. o. et 5. c. et q. 25. 1 ad 3.
milatur calori aeris et sanguinis, secundus autem converso, propter majorem continuitatem. 2 2.
2. Nomen archangel! ponitur in canonica Judæ
assimilatur igni et choleræ. 1 2. q. 46. 5. c. et q. 156. 4 ad L et q, 162, 6 ad 1.
apostoli, i. q. 108. 5. b.
q. 48. 2 ad 1.
68. Ira causatur ex contrariis passionibus, sci­
JUDÆI- 1. Ecclesia permittit Christianos co­
49. Ex ira audacia augetur, quia ira est quid licet a spe et tristitia : ideo includit in se contralere terras Judæorum: quia per hoc non habent
ausivum, secundum philosophum; unde irati red­ rietatem. 1 2. q. 46. 1 ad 2.
necesse conversari cum eis, et tamen si ex tali
duntur prompti et audaces ad invadendum; et
69. Nulla passio est contraria iræ. I 2. q. 23. 3.
communicatione vel convictu, subversio fidelium
similiter delectatio est effectus iræ, ut est in spe o. et 4. c. fi. et q. 46. 1 ad 2.
timeretur, esset penitus interdicendum. 2 2. q. 10.
vindictæ; sed delectatio de vindicta praesenti au­
70. Iræ contrariatur aliquod vitium, scilicet in­
10 ad 3.
fert totaliter iram. 1 2. q. 44. 1 ad 1. et q. 45. 4 ordinata remissio iræ, sed non apparet, quia est
2. Totus cultus Judaeorum erat propheticus et
ad 3. fi. et q. 48. 1. o.
innominata. 2 2. q. 158. 8. o.
figurativus. 1 2. q. 100. 12. c. et q. 104. 2 ad 2. et
50. Ira inter cætcra> passiones magis impedit
71. Mitescere est privative vel negative oppo­
q. 114. 10 ad 2. et 2 2. q. 87. I.c. et q. 96. 3 ad 3.
usum et judicium rationis. 1 2. q. 48. 3. o. et 4. situm iræ, non autem contrarie. I 2?q. 23. 3. fi.
et 11L q. 66. 2 ad 2.
c. et 2 2. q. 41. 2 ad 3. et q. 157. 4. c.
72. Ira non opponitur mansuetudini, nisi secun3. Tribus sacerdotalis et regia Judaeorum erant

— 208 —

pnedarlores; ideo sæpe conjunctæ sunt per ma­
trimonium. in. q. 31.2 ad 2.
4. Judæl excusantur a furto Ægyptiaco, et hoc
non est nisi quia præcepto superioris domini,
res non suæ factæ sunt suæ. 1 2. q» 94. 5 ad 2.
et q. 100. 8 ad 3. et 2 2. q. 66. 5 ad 1. et q. 104.
4 ad 2.
5. Judæis permissum est accipere usuras ab
extraneis tantum, quorum bona debebantur judæls, vel propter avaritiam, ne acciperent eas
a fratribus. 1 2. q. 105. 3 ad 3. et 2 2. q. 78. 1
ad 2.
6. Communis status judæorum semper erat in
prosperitate, quamdiu servabant legem; et cum
peccabant, erant in tribulationibus. 1 2. q. 99. 6
ad 3.
7. Deus exaltavit judæos tempore gratiæ quintupliciter, scilicet secundum carnis assumptio­
nem, per personalem prædicationem, per suam
conversationem, per miraculorum operationem
et per discipulorum prædicationem. 2 2. q. 10. 8.
c. et q. 14. L c.
8. Principes judæorum cognoverunt Christum
esse Messiam, qui promissus est in lege; non au­
tem cognoverunt divinitatem ejus, nisi per con­
jecturas: quod etiam obscurabatur per invidiam
et cupiditatem gloriæ propriæ. m. q. 47. 5. o. et
6. c.
9. Judæi non intelligunt præcepta Decalogi.
2 2. q. 102. 6 ad 7. et q. 107. 2. c. ad 2. et ad 4.
et 3 ad 2. et q. 108. 2 ad 4. et 3 ad 1. et ad 2. et
ad 4.
10. Secta Judæorum duplex, scilicet Pharisæorum et Sadducæorum negantium resurrectionem,
et angelos, r. q. 50. L c.
IL Judæi proni sunt ad idololatriam. 1 2.
q. 100. 7 ad 4. et 2 2. q. 10. 9 ad L
12. Judæi sunt crudeles, et ad avaritiam proni.
1 2. q. 105. 2 ad 2.
13. Judæi dixerunt primo quidem blasphemiam
in Filium hominis, cum dicebant voracem, pota­
torem vini, et publicanorum amatorem; postmodum autem blasphemaverunt in Spiritum san­
ctum, dum opera quæ ipse operabatur virtute
propriæ divinitatis, et per operationem Spiritus
sancti, attribuebant principi dæmoniorum. 2 2.
q. 14. 1. c.
14. Cum ipsi Judæi sint servi Ecclesiæ, potest
Ecclesia disponere de rebus eorum, sicut etiam
principes sæculares multas leges ediderunt circa
suos subditos, in favorem libertatis. 2 2. q. 10.
10. c.
15. Judæi, propter culpam suam, sunt servi in
perpetuum: ideo domini possent tollere res eo­
rum, servato eis victu, nisi leges hoc prohibe­
rent. 2 2. q. 10. 10. c. et 11. c. et 12 ad 3. et ni.
q. 68. 10 ad 2.
16. Judæi sunt compellendi a fidelibus, si adsit
facultas: ut fidem non impediant, vel blasphemiis, vel malis persuasionibus, vel etiam apertis
persecutionibus. 2 2. q. 10. 8. c. et 9 ad 2. et
q. 14. L c.
JUDEX - 1. juste infligendo pœnas, non pec­
cat. 2 2. q. 64. 2. 3. et q. 108. 1. 3. 0.
2. Judex nullas probationes admittere debet,
contra leges divinas vel humanas. 2 2. q. 67.
2 / c.
3. Judex perpendens accusatorem falso accu­
sasse, non quidem malitiose, sed temere, id est,
ex levitate credendi, vel ex justo errore, non
imponat ei pœnam talionis. 2 2. q. 68. 3 ad 1. et
4 ad 1.
4. Judex neminem debet condemnare, nisi ac­
cusatum. 2 2. q. 67. 3. o.
5. Judex debet esse facilior ad absolvendum

— 209 —
14 — Summa Theologica. - VI,

Judex

Judicium

INDEX III

quam ad condemnandum, nisi In causis favora­
bilibus, ut libertatis. 2 2. q. 70. 2 ad 2.
6. Bonus judex est diminutlvus pœnarum, quæ
suo arbitrio relinquuntur, non autem poenarum
quæ determinantur a lege divina, vel humana.
2 2. q. 67. 4 ad L
7. Nullus judex potest remittere pœnam pro
alterius injuria, nisi læsus velit, nec pœnam pro
injuria communitatis, nisi supremus judex, si
expediat. 2 2. q. 67. 4. o. et m. q. 46. 2 ad 3.
8. Nullus est judex sui. sed potest se commit­
tere judicio aliorum. 2 2. q. 64. 5 ad 2.
9. Naturalis tamen inclinatio inest judici, et
cuilibet homini, ad repellendum nociva dupli­
citer, scilicet, vel defendendo se, ne inferantur
injuriæ, vel ulciscendo illatas, non tamen inten­
tione nocendi, sed intentione removendi nocu­
menta. 2 2. q. 108. 2. c.
JUDICIUM - 1. secundum primam impositio­
nem, significat rectam determinationem justorum,
sed post, ampliatum est nomen ejus ad significan­
dum omnem rectam determinationem, speculati­
vam vel practicam. 1 2. q. 93.2 ad 3. et 2 2. q. 60.
1 ad 1.
2. Judicium est actus judicis inquantum judex,
id est inquantum est jus dicens; ideo est actus
justitiæ, id est. executio justitiæ. 2 2. q. 60. 1.
o. et q. 63. 4. c.
3. Judicium quoad rem judicatam se habet
communiter ad commutativam, et distributivam
justitiam; sed quoad formam judicii, inquan­
tum etiam in commutativa, judex accipit ab uno
et dat alteri, pertinet ad distributivam tantum.
2 2. q. 63. 4 ad 1.
4. Ordinare et judicare sunt actus sapientiæ.
I. q. 1. 6. c.
5. In omni judicio ultima sententia pertinet
ad supremum judicatorium. 1 2. q. 74. 7. c.
6. Ad omne judicium requiruntur duo, s. vir­
tus proferens, et dispositio ejus; ratione primi,
est actus rationis, prudentiæ, et sinesis; sed ra­
tione secundi, est actus justitiæ. 2 2. q. 60. 1 ad 1.
7. Unumquodque judicatur magis secundum
formale in eo et per se. quam secundum mate­
riale, et per accidens. 2 2. q. 110. 1 ad 1. et
q. 117. 6. c. et q. 118. 5. c. fi.
8. Quidam sunt bene inquirentes, propter bo­
nam imaginativam, qui non sunt bene judicantes;
propter indispositionem sensus communis. 2 2.
q. 51. 2. 3. c.
9. Judicium de re non potest haberi perfectum,
nisi per resolutionem ad principiûm. 1 2. q. 112.
5. c. et 2 2. q. 173. 3. o.
10. Judicium certum de re maxime datur ex
sua causa, secundum ordinem causarum, quia
per primam judicatur de secunda, non autem e
converso. 2 2. q. 9. 2. c.
11. Rectitudo judicii contingit dupliciter, s.
per usum rationis; et per connaturalitatem, tam
in moralibus per scientiam moralem, et per ha­
bitus morales, quam in divinis per donum sa­
pientiæ. et per charitatem. 2 2. q. 45.2. c. et q. 51.
3 ad 1.
12. Rectum judicium consistit in apprehen­
sione rei, ut in se est, ex recta dispositione po­
tentiæ cognitive, et appetitivæ. 2 2. q. 51.3 ad 1.
13. Charitas inclinat ad rectum judicium de
omni re, per regulas divinas ex quibus profertur
per donum sapientiæ; sed justitia inclinat per
rudentiam, secundum regulas juris. 2 2. q. 60.
ad 2.
14. Ad justum judicium requiruntur tria, sci­
licet justitia, auctoritas et prudentia si primum
desit, est judicium perversum; si secundum, est
judicium usurpatum; si tertium, est judicium

?

Judicium

suspiciosum vel temerarium. 2 2. q. 60. 2. 3. 6.
O. et u. 67. I. o. et ill. q. 59. 1. c.
15. Judex debet semper judicare, secundum le­
ges scriptas. 2 2. q. 60. 5. o. et 6. c.
16. Judex debet Judicare secundum allegata
et probata, etiam contra veritatem quam novit, i
ut persona privata. 2 2. q. 64. 6 ad 3. et q. 67.
2. o.
17. Judicium humanum debet imitari judicium
divinum, in judiciis Dei manifestis, non autem
in occultis, quia eorum rationes non potest homo
comprehendere. 2 2. q. 10. 11. c. et q. 108.
4 ad 2.
18. Existens in peccato mortali etiam occulto,
ex officio corrigens, vel judicans alios, peccat,
non autem hoc agens ut frater, nisi propter
scandalum. 2 2. q. 33. 5. o.
19. Judicat legem, dicens eam non esse bene
postitam. non autem dicens eam in aliquo casu
non esse servandam; sed de illo casu particu­
lari. 2 2. q. 120. 1 ad 2.
,
- f|
20. Homo in judicio debet pauperi subvenire,
quantum potest, sine læsione justitiæ. 2 2. q. 63.
4 ad 2.
21. Nullus potest judicare, nisi subditum, or­
dinarie, vel ex commissione superioris, vel proria sponte, vel delinquentem in re non exempta.
2. q. 60. 2. c. et 67. 1. o.
22. Judicium per compromissum in arbitros,
necesse est aliqua pœna vallari. 2 2. q. 67. 1 ad 2.
23. Judicium Ecclesiæ debet esse conforme ju­
dicio Dei, et non astringi legibus humanis. 2 2.
q. 10. 11. c. et q. 108. 4 ad 2.
24. Potestas sæcularis subditur potestati spiri­
tuali; ideo judicium non est usurpatum, si prælatus spiritualis judicat de temporalibus, quan­
tum ad permissa, vel inquantum ei subduntur.
2 2. q. 60. 6 ad 3.
25. Judiciaria potestas convenit toti Trinitati,
sed appropriatur Patri ratione auctoritatis, Filw
quoad rationem judicii, et Spiritui sancto quoad
affectum judicandi, quem homines habent, iu.
q. 59. 1. o.
26. Auctoritas principalis judicandi convenit
soli Deo; sed committitur hominibus, et maxime
Christo, secundum naturam humanam, m. q. 58.
o. et q. 59. 2. o.
27. In judicio Dei idem potest esse accusator
simul et testis, non autem in judicio humano.
2 2. q. 67. 1 ad I. et 3 ad 3. et q. 89. 1 ad 3.
28. Deus in judicio suo utitur conscientia pec­
cantis, et evidentia facti quoad ipsum, pro accu­
satore. 2 2. q. 67. 3 ad 1.
29. Christus hic vivens noluit administrare
temporaliter regnum terrenum, nec judiciariam
exercere potestatem super res temporales, m.
q. 59. 4 ad 1.
30. Christus propria voluntate subdidit se Pilati
judicio, sicut etiam alii possunt se subjicere,
etiam non superioribus. 2 2. q. 67. 1 ad 2.
31. Judiciaria potestas convenit Christo, pro­
pter divinam personam, dignitatem capitis, gratiæ
habitualis plenitudinem, et propter meritum ejus,
m. q. 59. 3. o.
32. Christus habet potestatem judiciariam su­
per omnes creaturas; quia anima ejus est super
omnes creaturas, in. q. 59. 1 ad 3,
33. Christus secundum naturam humanam ha­
bet potestatem judiciariam super omnes angelos,
quoad dispensationes, et præmium accidentale;
sed quoad præmium essentiale, secundum natu­
ram divinam tantum, m. q. 56. 6. o.
34. Judiciaria potestas quoad omnes res huma­
nas convenit Christo secundum utramque natu­
ram. m. q. 59. 4. o.

Ç

— 210 —

Judith

INDEX HI

Juramentum

35. Angeli trahuntur ad Judicium pro custo­
JUGE sacrificium fiebat mane et vesperi quo­
ditis qui damnantur, non quidem ut rei, sed ut tidie, figurans perpetuitatem divinæ beatitudinis,
testes, i. q. 113. 7 ad 4.
et perpetuitatem Christi, qui est agnus Dei. 1 2.
36. Omnes homines judicabuntur quoad rece­ q. 102. 4 ad 10, et m. q, 22. 3 ad 3.
ptionem præmil, vel punitionis; sed perfecti, et
JUMENTUM seu pecus dicitur omne animal
Infideles non judicabuntur judicio discussionis. serviens homini, i. q. 72 ad 2.
IU. q. 56. 2 ad 3.
JURAMENTUM - 1. est actus religionis seu
37. Necesse est esse generale judicium In fine latrlæ, quia honorabilissimum est. 2 2. q. 89. 4.
mundi, præter judicium particulare quod fit in
2. Juramentum seu jurare, est Deum in testem
morte, ni. q. 59. 5. o.
vocare, propter defectum locutionis et cognitio­
38. Dies judicii quæ erit tempore secundi nis humanæ; ideo non fit in necessariis. 2 2. q. 89.
adventus Christi, quod aestati comparatur, quan­ 1. o. et 4. c. et q. 98. 2. c.
do sol maxime exaltatur, est nota soli Deo. in.
3. Jurare est implorare testimonium Dei, ut
q. 46. 9 a. 3 ad 3.
_exhibendum;
---- ------------, sed allegare sacram Scripturam,
39. Universale judicium futurum est. Suppi, est uti testimonio Dei jam dato, 2 2. q. 89. 1.
q. 88. 1. c.
>
I ad* ‘1.
40. Ultimum judicium futurum est mentaliter.
4. Juramentum Dei, et juramentum angeli, in
Suppi, q. 88. 2. c.
sacra Scriptura inducitur ad ostendendum in41. Conveniens est ut cognitio finis mundi soli fallibilitatem dispositionis divinæ de aliqua re,
Deo reservetur. Suppi, q. 88. 3. o.
non autem propter defectum dicti sui. 2 2. q. 89.
42. Probabile est Christum descensurum ad 10 ad 4.
judicandum circa montem Oliveti. Suppi, q, 88.
5. Juramentum secundum se licitum est, et
4. o.
honestum, scilicet ratione originis et finis; sed
43. Judicabunt perfecti viri cum Christo. Sup­ cedit in malum alicui, ex eo quod male utitur
pi. g. 89. 1. c.
eo, id est, sine necessitate et cautela debita, vel
44. Non cuilibet pauperi datur Judiciaria po­ quia imminet periculum perjurii, quia de facili
testas, sed ei qui, omnibus relictis, Christum se­ homo in verbo delinquit. 2 2. q. 89. 2. o. et 3. c.
cutus fuerit, juxta perfectionem vitæ. Suppi,
6. Juramentum quæritur ad subveniendum
q. 89. I. c.
alicui defectui, quo scilicet unus homo alteri
45. Non competit angelis judicare. Suppi, q. 89. discredit; ideo juramentum non est per se ap­
3. o.
petendum, sed tantum in necessitate, ut medi­
46. Probabile est quod dæmones damnatos tor­ cina, utendum est eo. 1 2. q. 107. 2. c. ad 3. et
quebunt. Suppi, q. 89. 4. c.
q. 108. 3 ad I. et 2 2. q. 5. 3 ad 1. et q. 89. 3. c.
47. Omnes in judicio comparebunt» Suppi, q. 89. ! et 5. o.
5. o.
7. Juramentum debet habere tres comites, s.
48. Beati omnes quantum ad præmiorum re­ veritatem, judicium et justitiam. 2 2. q. 89. 3. o.
tributionem judicabuntur: quantum vero ad et 7. c. et q. 98. 1 ad 1.
meritorum discussionem, qui notabilem alicujus
8. Jurare per creaturas non licet, nisi secun­
mali meriti admixtionem habent, non judicabun­ dum quod in eis veritas divina, vel effectus testi­
tur; at alii qui negotiis terrenis sunt impliciti, ita ficationis ejus ostenditur; sicut juravit Joseph
tamen ut sua peccata per eleemosynas exprarint, per salutem Pharaonis, scilicet, vel per modum
judicabuntur. Suppi, q. 89. 6. c.
exeerationis, quasi salutem Pharaonis obligave­
49. Infideles condemnabuntur, cum in eis nul­ rit Deo, vel per modum contestationis, quasi
lum sit fidei fundamentum. Suppi, q. 89. 7. c.
contestando veritatem divinæ justitiæ, ad cu­
50. Angeli no.i judicabuntur judicio discus­ jus exeeutionem principes terræ constituuntur,
sionis, sed bene retributionis. Suppi, q. 89. o. 2 2. q. 89. 6. o.
51. Congruum est ut Christus secundum hu­
9. Assumuntur ad juramentum aliquæ creatumanam naturam sit mundum judicaturus. Sup­ ræ, non quidem secundum se, sed inquantum in
pi. q. 90. 1. c.
eis divina veritas manifestatur; sicut juramus
52. Conveniens est ut Christus in ultimo ju­ per Evangelium, id est, per Deum, cujus ventas
dicio in gloria sua appareat. Suppi, q. 90. 2. o. in Evangelio manifestatur; et per sanctos qui
53. Cum Deus sit essentialiter ipsa bonitas hanc veritatem crediderunt et observaverunt.
non potest sine gaudio videri. Suppi, q. 9. 3. c.
2 2. q. 89. 6. c.
54. Conveniens est sicut homo glorificatus
10. Solet homo jurare per caput suum, aut
erit, sic et mundum ipsum post judicium inno­ per filium suum, aut per aliquam aliam rem
vari. Suppi, q. 91. 1.
quam diligit, sicut et Apostolus juravit in ani­
55. Homine glorificato motus cæli cessabit, di­ mam suam. 2 2. q. 89. 6. c.
vina voluntate id faciente. Suppi. 91. 2. c.
11. Punitur per canones clericus, per creatu­
i
56. Corpora cælestia majorem claritatem acci­ ram jurans, quod ad blasphemiam infidelitatis
pient in illa innovatione, ut quasi sensibiliter pertinet; eo quod Dominus prohibuit jurare per
i .Deus ab homine videatur. Suppi, q. 91. 3. o.
creaturas, ita, scilicet, quod eis adhibeatur re­
57. Cum oporteat corpora inferiora maxime verentia divina. 2 2. q. 89. 6 ad 1.
perfici secundum claritatem, in qua communi­
12. Juramentum duplex scilicet assertorium,
cabunt cum caelestibus corporibus, elementa in­ id est, de præsenti, vel prætcrito; et promissoduentur claritate quadam, non tamen aequaliter. rium, id est, de futuro. 2 2. q. 89. 1. c. et 7. o.
Suppi, q. 91. 4. o.
13. Juramentum duplex, s. per simplicem con­
58. Cum plantæ et animalia non possint or­ testationem Dei, et per exeerationem, s. obli­
dinari ad incorruptionem, non remanebunt in illa gando se, vel aliquid sui ad pœnam. 2 2. q. 89.
1 ad 3. et 6. c.
mundi innovatione. Suppi, q. 91.5. c.
JUDITH laudatur, non quia mentita est Holo14. Deus dupliciter est testis in juramento, sci­
phemi, sed propter affectum quem habuit ad licet manifestando veritatem in mente, vel in
salutem populi, pro qua periculis se exposuit; publico, et puniendo mendacem. 2 2. q. 89. 1 ad
quamvis dici possit, quod verba ejus veritatem 3. et 2 ad 3.
habent secundum aliquem mysticum intellectum.
15. Jurare per Deum, secundum se est majus
I quam jurare per Evangelia; sed ratione majoris
2 2. q. 110. 3 ad 3.

— 211 —

Jurgium

INDEX III

solemiitatis et majoris deliberationis, est e con­
verso. 2 2. q. 89. 10 ad 2. et q, 98. 3 ad 3.
16. Obligatio voti causatur ex fidelitate ad
Deum; ideo est major auam obligatio Juramenti,
quæ est ex reverentia Dei. 2 2. q. 89. 8. o.
17. Juramentum obligat, secundum Intentio­
nem Jurantis, sine dolo, alias obligat, secundum
secundarium intellectum ejus cui juratur. 2 2.
q. 89. 7 ad 4.
18. In juramento promissorio est duplex obli­
gatio, scilicet ad peccatum» si desit veritas, et
obligatio ad faciendum illud quod promisit; sed
in juramento assertorio est tantum prima obliga­
tio. 2 2. q. 89. 7. c. ad 3.
19. Juramentum coactum obligat in conscien­
tia, non autem in foro contentioso; tamen po­
test repetere, vel denunciare superiori, etiamsi op­
positum Jurasset. 2 2. q. 89. 7 ad 3. et q. 98. 3
ad 1.
20. Cum quis jurat facere voluntatem alterius,
vel promittit» intelligenda est debita conditio, si
scilicet id quod el mandatur licitum sit, et ho­
nestum et portabile» sive moderatum. 2 2. q. 98.
2 ad 3.
21. Juramentum et votum, cum vergunt in
deteriorem exitum, vel cum fit ilicitum, non de­
bet servari. 2 2. q. 88. 2 ad 2. et 10. c. et 12 ad 2.
et q. 89. 7. o.
22. Jurans aliquid illicitum facere, vel jurans
abstinere a bono, ut a religione, non obligatur
servare illud; sed est perjuros Ipso facto. 2 2.
q. 89. 7. c. ad 2. et 9 ad 3. et q. 98. 1 ad 1.2 ad 1.
et ad 2.
23. Novus civis obligatur servare juramenta
civitatis, ex fidelitate, non autem ex juramento,
quia est actio personalis. 2 2. q. 98. i ad 4.
24. Canonicus jurans servare statuta collegii
tenentur ad statuta futura, ex vi eorum, non au­
tem ex juramento, nisi hoc intenderit. 2 2. q. 98.
2 ad 4.
25. Ille cui Juratur, potest liberare a jura­
mento promissorio, quoad utilitatem ejus, non
autem quoad utilitatem aliorum, nec quoad ho­
norem Dei. 2 2. q. 89. 6 ad 2.
26. Quilibet potest irritare juramentum sui
subditi, circa ea quæ subduntur ejus potestati,
ut pater vel maritus. 2 2. q. 89. 9 ad 3.
27. In Juramento assertorio non potest dispen­
sari, nec in promissorio secundum se. sed tan­
tum ratione materia indebitæ. 2 2. q. 89. 9. o.
28. Si dubium est, an sit licitum, vel profi­
cuum, quod juratum est, potest a quolibet epi­
scopo dispensari; si autem sit licitum manifeste,
non videtur dispensabile, nec commutabile, nisi
occurrat aliquid melius, ad communem utilitatem, qu )d ad papam maxime pertinet. 2 2. q. 89.
9 ad 3. et q. 98. 3 ad 1.
29 Jurans debet esse Jejunus, nisi in necessi­
tate. 2 2. q. 89. 10. o.
30. In festo non licet Jurare pro re temporali,
nisi forte ex magna necessitate, sed jurare pro
re spirituali licet. 2 2. q. 89. 10. c. fi.
31. Pueri et perjuri non coguntur Jurare, quia
jurarent sine reverentia, nec sacerdotes, nisi in
necessitate, et pro re spirituali. 2 2. a. 89. 10. o.
32. Recipere Juramentum per falsos deos a
disposito sic jurare, licet secundum Augusti­
num, non autem licet inducere. 2 2. q. 78. 4. c.
et q. 98. 4 ad 4.
33. Cogens jurare, quem scit pejerare, peccat
mortaliter, nisi sit persona publica, ut judex, qui
requisitus tenetur ad hoc. 2 2. q. 98. 4. o.
JURGIUM videtur idem esse quod rixa. 2 2.
q. 41. 2. ar. 2. et ad 2.
IURISDICTIO. - Quilibet habens jurisdictio-

Justificatio

nem potest ea quæ sunt jurisdictionis commit·
tere. 2 2. q. 187, 1. c.
JUS - 1. primo impositum est ad significandum
rem Justam; secundo, artem qua cognoscitur;
tertio locum; quarto id quod redditur a Judice'
2 2. q. 57. I ad 1,
1 ■ ‘r
2. Jus proprie est objectum iustitlæ; lex au­
tem, ratio ejus scripta. 2 2. q. 57. 1. o. et q. 6u.
I. c.
3. Jus vel justum est opus adaequatum alteri,
secundum aliquem aequalitatis modum 2 2. q.57.
1. 2. c. et q. 59. 2. c.
4. Jus divinum est quod divinitus promulgatur;
et est duplex, scilicet naturale, et positivum. 2.2.
q. 57. 2 ad 3.
5. Jus naturale est conceptio homini naturali­
ter indita, qua dirigitur homo ad convenienter
agendum in propriis actionibus. 1 2. q. 91.2. o.
et q. 96. 2 ad 3..
6. Jus naturale primo continetur in lege »·
terna; secundario vero, in naturali judicatorio
rationis humanæ. 1 2. q. 71. 6 ad 4.
7. Jus naturale semper et ubique habet eamdem potentiam, sed per accidens propter aliquod
impedimentum potest variari. 1 2. q.94. 5. 6. o.
8. De jure naturali est quod maleficia punian­
tur, sed determinatio ejus est de jure positivo
2 2. <f.-85. 1 ad 1.
9. Jus positivum derivatur a jure naturali. I 2.
q. 95. 2. o. et 3. 4. c.
10*. Voluntas bona potest facere jus et justum,
de aliquo indifferenti, non autem contra jus natu­
rale. 2 2. q. 57. 2 ad 2. et q. 60. 5 ad 1. et ad 2. et
q. 66. 7. c.
11. Jus divinum non tollit jus humanum, quod
est ex naturali ratione. 2 2. q. 10. 10. c. et q.12.
2. c.
12. Jus positivum variatur secundum diversas
hominum conditiones, in diversis temporibus,
1 2. q. 91.5 ad 1. et 6. c. et q. 96. 2. c. et q. 104.
3 ad 2.
13. Jus duplex, scilicet naturale et positivum.
1 2. q. 95. 4. c. et 2 2. q. 57. 2. o. et q. 60. 5. c.
14. Jus naturale dupliciter, s. a natura imme­
diate, ut principia, et mediate, ut conclusio. Pri­
mum est idem apud omnes, nec unquam deficit,
non autem secundum. 1 2. q. 94. 4. 5. 5. o.
15. Jus naturale dicitur dupliciter, s. quod ex
natura sua absolute est alteri adæquatum, et ut
eo aliquid consequitur. Primum convenit omni
animali, secundum autem soli homini, et est
jus gentium. 1 2. q. 95. 4 ad 1. et 2 2. q. 57. 3. o.
16. Aliquid dicitur de jure naturali dupliciter,
s. ad quod natura inclinat, et cujus contrarium
natura non induxit. 1 2. q. 94. 5 ad 3.
17. Jus positivum duplex, scilicet jus gentium,
et jus civile; primum derivatur a lege naturali,
ut conclusio: secundum vero, per modum deter­
minationis. 1 2. q. 95. 4. c. ad 1.
18. Jus dicitur dupliciter, scilicet simpliciter,
id est, æqualium, et secundum quid, id est, inæqualium, et hoc est triplex, scilicet dominativum, paternum, et oeconomicum. 2 2. q. 57. 4. o.
et q. 58. 7 ad 3.
JUSTI - 1. sunt nobilissima partes universi;
ideo omnia bona, et peccata sua et aliorum pro­
sunt eis. i. q. 23. 7. c. fi.
2. Deus specialiter dicitur Deus justorum tri­
pliciter, scilicet ex speciali cura, cultu, et præmio. i. q. 23. 7. c.
3. Deus nihil permittit evenire, quod finaliter
impediat salutem justorum, i. q. 22. 2 ad 4.
JUSTIFICATIO - 1. nominatur a justitia, ut
dicit rectitudinem ordinis hominis ad Deum, ct
partium hominis inter se, non autem a justitia

— 212 —

Justificationem

INDEX III

particulari, vel legali. 1 2. q, 100.2 ad 1. et q. 113. |
1. o.
2. Justificatio potius nominatur a Justitia quam
a charitate vel fide; quia fides et charitas dicunt
ordinem specialem mentis human» ad Deum se­
cundum intellectum, vel affectum; sed justitia
importat generaliter totam rectitudinem ordinis.
I 2. q. 113. 1 ad 2.
3. Justificatio proprie est factio Justitiae, quoad
habitum, vel est executlo actus ejus; sed impro­
prie est significatio, vel dispositio ejus. 1 2.
q. 100. 12. o.
4. Justificatio impii est motus meritis, quo ani­
ma a Deo movetur de statu peccati ad statum
justltlæ. 1 2. q. 113. 1. 5. 6. c.
5. Justificatio in fieri dicit motum ad Justitiam,
sed in facto esse, est effectus ejus formalis. 1 2.
q. 113. 5. c.
6. Justificatio fit in instanti. 1 2. q. 113. 7. o.
et 8. c.
7. Tota Justificatio impii originaliter consistit
in infusione gratiæ; quia per eam, et per liberum
arbitrium movetur, et culpa remittitur. 1 2.
q. 113. 7. c. et 8. c. ad 1.
8. Justificatio non quidem simpliciter, sed ju­
stificatio impii, est idem quod remissio peccato­
rum. 1 2. q. 113. 1. o. et 6 ad 1.
9. In justificatione impii infusio gratiæ et re­
missio culpæ sunt unus actus numero secundum
substantiam, sed differunt secundum terminos.
1 2. q. 113. 6 ad 2.
10. Vocatio dicit auxilium Dei moventis inte­
rius, et excitantis mentem ad deserendum pecca­
tum, ideo non est remissio peccatorum, nec est
justificatio, sed est causa ejus. 1 2. q. 113. 1 ad 3.
11. Justificare impium est majus quam creare
cælum, vel terram, ratione termini, et repugnan­
tiae; sed est e converso, ratione modi. 1 2/q. 113.
9. o. et m. q. 43. 4 ad 2.
12. Justificare est majus secundum quantita­
tem proportionis quam glorificare, sed absolute
est e converso, sicut gloria major est quam gra­
tia. 1 2. q. 113. 9. o.
13. In justificatione impii remissio peccatorum
prior est naturaliter infusione gratiæ, secundum
ordinem causæ materialis, sed e converso secun­
dum alias tres causas. 1 2. q. 113. 8. o.
14. In justificatione impii, motus fidei est pri­
mus. 1 2. q. 113. 4. c.
15. In Justificatione prior est ordine naturæ
infusio gratiæ; secundo motus fidei in Deum;
tertio motus contra peccatum; quarto remissio
culpæ, licet omnia sint in eodem instanti. 1 2,
q. 113. 8. o. et m. q. 85. 6. c. ad 3.
16. In justificatione, motus liberi arbitrii in
peccatum est prior motu ejus in Deum, ordine
materiæ; secundum alias autem tres causas est
e converso. 1 2. q. 113. 8. c. et m. q. 85. 6. c. ad 2.
17. Motus liberi arbitrii contra peccatum In ju­
stificatione prior est infusione gratiæ, ordine ma­
teriæ; sed est e converso, ordine formæ. 1 2.
q. 113. 8. o.
Justificationem (ad) requisita. - 1. Infusio gra­
tiæ requiritur ad justificationem. 1 2. q. 113.
2. o.
2. Requiritur etiam remissio culpæ, et novitas
vitæ per gratiam. 1 2. q. 113. 1. 6. o.
3. in habentibus usum rationis requiritur ad
justificationem motus liberi arbitrii consentien­
tis, non autem causantis. 1 2. q. 113. 3. o. et 4. 5.
6. c. et m. q. 86. 6. ad 1.
4. Ad justificationem impii requiritur duplex
motus liberi arbitrii, s. detestatio peccati, et de­
siderium justltlæ Dei. 1 2. q, 113. 5. o. et 7 ad 1
et ad 2. et m. q. 86. 2. c.

Justitia

5. Ad eam requiruntur quatuor, scilicet infusio
gratiæ, motus liberi arbitrii per fidem in Deum,
detestatio pe.ccatj, remissio culpæ. 12.
113. 6.
o. et in. q. 86. 6 ad L et ad 2. et q. 1
2. c.
6. Requiritur etiam motus fidei, et concurrit
charitas, timor et humilitas. 1 2. q. 113. 4. o. et
in. q. 86. 6 ad 1. et ad 3.
7. Actus misericordiæ operatur contra pecca­
tum dupliciter, s. vel per modum satisfactionis,
vel per modum præparationis: primo modo actus
misericordiæ sequitur justificationem; secundo
vero modo præcedit eam, vel concurrit cum aliis
virtutibus requisitis. 1 2. q. 113. 4 ad 1.
8. Deus est principalis causa justificationis.
Passio Christi est causa meritoria; sacramenta
Ecclesiæ sunt causa Instrumentalis; fides vero
est conjungens instrumentum causæ principali.
IU. q. 64. 3. c.
9. Non est inquirenda ratio, quare Deus ali­
quos Justificet, et liberet a peccato, et alios re­
linquat in peccatis, i. q. 23. 7. c. ad 2. et 1 2. q.
98. 4 ad 2. et q. 106. i ad 3.
10. Resurrectio Christi est causa instrumenta­
lis, et exemplaris resurrectionis animarum, scili­
cet justificando eas. nr. q. 56. 2. o. et q. 62.5 ad 1.
11. Resurrectio Christi est causa justificatio­
nis, quantum ad terminum ad quem; sacramenta
vero et passio Christi, quantum ad terminum a
quo. m. q, 56. 2 ad 4. et q. 59. 2 ad 3. et q. 62.
5 ad 3.
12. Justificatio appropriatur attributo miseri­
cordiæ Dei, sicut revelatio futurorum, sapientiæ
ejus. i. q. 45. 6 ad 3.
13. Justificatio manifestat justitiam Dei, sicut
causam exemplarem, misericordiam vero, ut
causam efficientem; sed bonitas creaturæ mani­
festat bonitatem Dei utroque modo. i. q. 45.
6 ad 3.
14. Justificari dicitur tripliciter, scilicet, quoad
reputationem, exeeutionem, et causam; sed opera
legis justificabant primo modo et secundo; non
autem tertio modo. 1 2. q. 100. 12. c.
15. Oppositum videtur dici quoad opera legis.
HI. q. 62. 6 ad 3. et q. 70. 4. o.
16. Omnia præcepta veteris legis justificabant
disponendo, et figurando, non autem causando
habitum, sed actum justitiæ. 1 2. q. 98. 4. c. fi.
et ad 2. et q. 100. 12. o.
17. Præcepta cæremonialia non justificabant,
nisi ex obedientia et devotione, id est, non con­
tinebant justitiam, nisi in generali. Moralia vero
justificabant In speciali, secundum generalem
justitiam. Judicialia autem in speciali, secundum
specialem justitiam. Sed præcepta legis hunlanæ
secundum justitiam acquisitam justificant. 1 2.
q. 98. 1. o. et q. 112. o. et q. 103. 2. o.
18. Lex nova continet duo, scilicet gratiam
principaliter et documenta et præcepta secunda­
rio. Ratione primi justificat, non autem ratione
secundi. 1 2. q. 106. 2. o.
JUSTITIA - 1. dicitur dupliciter, scilicet pro­
prie, id est, virtus, quæ est rectitudo actus, et
metaphorice, id est, rectitudo ordinis in partibus
hominis. 1 2. q. 21. 3. c. fi. et q. 46. 7 ad 2. et
i q. 55. 4 ad 4. et q. 100. 2 ad 2. et q. 113. 1. c.
! et 2 2. q. 30. 1 ad 2. et q. 58. 2. o. et q. 106. 3. c.
2. Justitia duplex, scilicet generalis, ordinans
ad bonum commune, et justitia particularis, ad
personas singulares. 1 2. q. 60. 3. o. et q. 113. 1.
c. et 2 2. q. 33. 1 ad 1. et q. 58. 5. 6. 7. o. et 1 2. c.
et q. 59. I. o. et q. 61. 1. c. et q. 79. 1. c. et q. 81.
8 ad 1. et q. 102. 1 ad 3.
3. Justitia dicitur generalis dupliciter, scilicet
causaliter, et per prædicationem; prima est ju* stltia legalis, differens realiter a qualibet alia

— 213 —

Justitia

INDEX IΠ

virtute; secunda est virtus in conununi, ut im­
perata a justitia legali, differens ab aliis virtu­
tibus, secundum rationem tantum. I 2. q. 60. 3
ad 2. et 7. c. et 2 2. q. 58. 6. o. et 7. c. et q. 79.
2 ad 1.
4. Justitia duplex, scilicet civilis, i. acquisita,
et justitia infusa: prima potest esse sine gratta,
non autem secunda. I 2. q. 1Û. 12. c.
5. Justitia est habitus, secundum auem ali­
quis constanti, et perpetua voluntate Jus suum
unicuique tribuit. 2 2. q. 58. L o.
6. Justitia est virtus, 2 2. q. 58. 3. o.
7. Justitia quandoque vocatur veritas, quia est
rectitudo impressa voluntati a rectitudine ra­
tionis, quæ dicitur veritas. 2 2. q. 58. 4 ad L
8. Justitia non est rectitudo essentialiter, sed
causaliter tantum. 2 2. q. 58. 1 ad 2.
9. Justitia in quadam æqualitare consistit. 1 2.
q. 114. I. c. et 2 2. q. 57, 1. c. ad 3. et q. 62. 2. c.
et a. 122. 1. c. et m. q. 85. 3. c.
Iu. Justitia est perpetua ex parte objecti, non
autem ex parte actus. 2 2. q. 58. 1 ad 3 et ad 4.
11. Justitia proprie est semper ad alterum
suppositum, sed metaphorice est ad se, secun­
dum diversas partes. 2 2. q. 57. 2. c. et 4. o. et
q. 58. 1. 2. 8. c. ad 3. et 9. c. et q. 59. 1. c. et 3
ad 2. et q. 67. 3. c. et q. 106. 3 ad I. et q. 122.
1. c.
12. JustitiadegaliSj inquantum respicit bonum
commune ut proprium objectum, est virtus spe­
cialis secundum suam essentiam, et sic est in
principe principaliter, et quasi architectonice,
sed in subditis est secundario, et quasi ministrative; sed est generalis causaliter, et secun­
dum virtutem suam, inquantum ordinat actus
omnium virtutum ad bonum commune. 2 2. q. 5.
6. c. et q. 60. 1 ad 4.
13. Vindicta quæ fit auctoritate publicæ pote­
statis, secundum sententiam judicis, pertinet ad
justitiam commutativam; sed quam quis facit
proprio motu, non tamen contra legem, vel quam
requirit a judice, pertinet ad vindicativam vir­
tutem justitia» adjunctam. 2 2. q. 80. ad 1.
14. Virtutes autem adjuncts seu annexæ justi­
tiae, secundum Tullium sunt sex, scilicet religio,
pietas, gratia, vindicatio, observantia et veritas;
sed secundum Macrobium, sunt septem, s. duæ
primæ prædictæ, innocentia, amicitia, concordia,
affectus et humanitas; et secundum alios sunt
quinque, scilicet obedientia, disciplina, æquitas
fides et veritas; et secundum Andronicum, sunt
novem, scilicet bona commutatio, legispositiva,
eugnomosyna, eusebia, eucharistia, sanctitas, liberalitas, benignitas, et vindicativa. 1 2. q. 60. 3.
o. et 2 2. q. 80. o. et q. 122. 1. c.
15. Religio est potissima pars justitiae, secunda
vero est pietas. 2 2. q. 122. 1. c.
16. Justitiae correspondet donum pietatis. 2 2.
q. 121. principio.
17. Species justitiæ particularis duplex, scili­
cet justitia commutativa, et justitia distribu­
tive. i. q. 21. 1. c. et 1 2. q. 60. 3 ad 3. et 22.
q. 61. 1. o.
18. In pertinentibus ad justitiam, omne su­
perfluum dicitur lucrum, et omne minus dicitur
damnum, quia justitia prius fuit exercita et
communius exercetur in voluntariis commuta­
tionibus, in quibus hæc proprie dicuntur. 2 2.
q. 58. 11 ad 3.
19. Materia justitiæ particularis duplex, scili­
cet materia proxima, ut passiones, et operatio­
nes, et materia remota, scilicet res exteriores.
2 2. q. 58. 8. c. et 9 ad 2.
20. Justitia particularis habet materiam spe­
cialem, scilicet* operationes exteriores, quæ sunt

Justitia

Labor

INDEX 111

Laurentius

41. Justitia post prudentium nobilior est omni 1 tur delectabile cum tristabili, ut ex devotione.
ad alterum. I 2. q, 60. 2. c. ct q. 61.3. c. et q. 100.
alh virtute morali: deinde fortitudo, et post has 2 2. q. 82. 4 ad 3.
2. c. et 2 2. q. 58. 8. c. et 10. 11. c. et q. 59. 1 ad 3.
temperantia. 1 2. q. 66. 1. c. et 4, c. et q. 68. 7.
LAMECH non evasit reatum homicidii, occi­
et 3. c. et q. 60. 3 ad 3. et q. 61.3. c. et q. 79.1.3.
c. et 2 2. q. 58. 12. o, et q. 123. 12. o. ct q. 141. dens hominem quem credidit bestiam, quia non
c. et m. q. 85. 3 ad I.
8. o. et q. 181. 1 ad i.
adhibuit diligentiam. 2 2. q. 64. 8 ad 1.
21. Justitia particularis non est circa passione*
42. Justitia et fortitudo sunt simpliciter dlLAMINA aurea inventa est super pectus gen­
animæ; sed justitia legalis est circa eas, licet I flores temperantia, quia dc meliori bono sunt, tilis mortui de fide ejus, et dicentis: Christus
principalius sit circa operationes exteriores. 2 2,
scilicet communiori; sed est e converso secun­ nascetur ex virgine, et ego credo In eum. O sol
q. 58. 9, o.
dum quid, quia temperantia est circa difficilius, sub Helenæ et Constantini temporibus, iterum
22. Materia justitiæ non est ille ad quem est
et frequentius. 2 2. q. 141. 8. o. et q. 142. 3 me videbis. 2 2. q, 2, 7 ad 3.
Justitia; sed res quæ distribuuntur vel commu­
ad L
LATERE quærit concupiscentia propter turpi­
tantur. Hi. q. 85. 3 ad 1.
43. Justitia et temperantia nunquam sumun­ tudinem, ira vero manifestius operatur propter
23. Eadem est materia remota justitiæ commutur in malo, ut prudentia, quia important aequa­ impedimentum rationis, et amplificationem cor­
tativæ, et justitiæ distributive», non autem ma­
litatem, et concupiscentiarum refrenationem, ex dis. 1 2. q. 48. 3 ad 2, et 2 2. q. 156. 4. c.
teria propria. 2 2. q. 61. 3. o.
quibus laus est virtutis. 2 2. q. 55. 1 ad 1.
LATITUDO est dimensio magnitudinis corpo­
24. Justitia, quoad legem regulantem, est in
44. Originalis justitia erat ex hoc, quod corpus ralis. 1 2. q. 33. 1. c.
ratione, vel in intellectu; sed quoad imperium
subjiciebatur animæ; et potentiæ inferiores sub- I
L ATRI A - 1. exhibita vero Deo, et exhibita ido­
quo opera regulantur secundum legem, est in
jiciebantur rationi, et ratio subjiciebatur Deo.
lo, non dicitur univoce. 2 2. q. 94. 1 ad 2.
voluntate, i. q. 21. 2 ad 1.
i. q. 94. 1. c. et 2. 4. c. et q. 95. 1. 3. c. et q. 96.
2. Latria dicitur tripliciter, s. res exhibita ad
25. Justitia est in voluntate subjective, i. q. 21.
L c. et 12.0.81.5 ad 2. et q. 82. 3. c. et q. 85. cultum Dei, actus, et nabitus, et sic tertio modo
1 ad 1. et 2 ad 1. et 1 2. q. 56. 6. c. et q. 57. l. c.
3. 5. c. et q. 89. 3. c. et 2 2. q. 61. 2. c. et q. 163. est virtus. Cujus nomina sunt quatuor, s. theoet q. 61. 2. c. et q. 66. 1. 4. c. et q. 85. 3. c. et
c. et q. 164. 1. c. et m. q. 27. 3. c.
sebia vel eusebia, pietas, religio, et latria. 2 2.
2 2. q. 55. 8. c. et q. 58. 4. o. et 5 ad 2. et 8 ad 1,
45. Originalis justitia erat justitia naturalis, q. 81. 1 ad 3. et ad 4. et q. 94. 1 ad 2.
et 9. 12. c. et q. 100. 1 ad 2. et ni. q. 85. 4. c.
non quasi causata ex principiis naturæ, sed quasi
3. Latria est specialis virtus, inquantum ha­
26. Omnes partes justitiæ, et omnia opposita
propaganda cum natura, i. q. 100. 1. c. ad 3. et bet specialem rationem objecti et actus, sed est
earum, sunt subjective in voluntate. 2 2. q. 100.
1 2. q. 81. 2. c.
virtus generalis inquantum actibus aliarum vir­
1 ad 2.
46. Rectitudo voluntatis est quasi formale in tutum materialiter utitur ad suum actum, ad
27. Justitia, per redundantiam, est in qualibet
originali justitia; rectitudo autem aliarum poten­ quem multæ virtutes, s. fides, charitas, et aliæ
potentia animæ imperandn, non autem essentia­
tiarum est quasi materiale ejus. i. q. 95. 1 ad 5. præexiguntur. 2 2. q. 81. 3. 4. o. et 8. ad 1. et
liter. 2 2. q. 58. 8 ad 1.
47. Originalis justitia non poterat esse sine q. 83. 15. c. et q. 186. 1 ad 2.
28. Justitia et charitas sunt essentialiter in bea­
gratia gratum faciente, i. q. 95. 1. o. et q. 100.
4. Latria non est virtus theologica, quia non
tis, non autem patientia; sed tantum secundum
1 ad 2.
I habet Deum pro objecto, sed habet eum tantum
fructum. 2 2. q. 136. 1 ad 1.
48. Originalis justitia prius erat in essentia pro fine, ideo est virtus moralis, et reducitur
29. Reddere unicuique quod suum est, est pro­
animæ quam in potentiis ejus. 1 2. q. 83. 2 ad 2. ad virtutes cardinales. 2. 2 q. 81. 5. o. et q. 92.
prius actus justitiæ, nec convenit alii virtuti,
49. Et prius erat in voluntate quam in aliqua 1. c.
nisi inquantum conjungitur justitiæ. i. q. 21. 1.
alia potentia. 1 2. q. 82. 3. c.
5. Latria reducitur ad justitiam, non quidem
c. et 2 2. q. 58. 11. o. et q. 66. 3. 5. c. et q. 101.
50. Justitia distrioutiva est in Deo, non autem sicut species ad genus, sed sicut virtus annexa
3. c.
justitia commutativa. i. q. 21. 1. o.
virtuti principali. 2 2. q. 80. o.
30. Facere bonum et declinare a malo, sunt
51. Justitia Dei est ventas, i. q. 22. 2. o.
6. Actus latriæ præcipitur primo præcepto De­
quasi partes intégrales justitiæ particularis, ge­
52. Justitia Dei duplex, s. condecentia bonitatis calogi. 1 2. q. 100. 4 ad 1.
neralis et legalis, sed diversimode. 2 2. q. 79.
ejus, et retributio pro meritis, i. q. 21. 1 ad 3.
7. Latria est quædam protestatio fidei. 1 2.
1. o.
53. Justitia Dei præsupponit rationem bonitatis q. 100. 4 ad 1. et z 2. q. 81.3. b. et ad 2. et q. 94.
31. Actus omnium virtutum pertinent ad justi­
ejus, et dicit specialem actum communicationis, 1 ad 1. et q. 97. 3 ad 1. et q. 100. 1 ad 1. et q. 101.
tiam legalem, inquantum ordinat eos ad bonum
non autem bonitatis ejus, nisi in generali, sed 3 ad 1.
commune. 1 2. c. 61.5 ad 4. et 2 2. q. 58. 5. c. et
dicit perfectionem naturæ ejus. i. q. 21. 1 ad 4.
8. Offerre sacrificia, vel orare, vel prostratio,
q. 102. 1 ad 3.
54. Totus ordo justitiæ Dei reducitur genera­ I et hujusmodi, eliciuntur a sola latria, cujus pro­
32. Usus rectæ rationis maxime apparet in ju­
liter ad voluntatem Dei. m. q. 46. 2 ad 3.
prie sunt actus, licet imperentur a fide et chastitia: et usus indebitus, in vitiis oppositis ju­
55. Ordo universi demonstrat justitiam Dei, ritate. 2 2. q. 81. 5 ad 1. et q. 82. 3. o. et q. 88.
stitiæ. 2 2. q. 55. 8. c.
sicut ordo cujuslibet multitudinis demonstrat 5 ad 1.
33. Dare inæqualia æqualibus ex debito, est
justitiam sui gubernantis, i. q. 21. I.c.
LATRO - 1. dicitur quandoque bonus, non
contra justitiam, non autem dare sine debito ex
56. Deus potest agere præter justitiam, scilicet quidem proprie et simpliciter, sed metaphorice vel
llberalitate. 1. q. 65. 2 ad 3.
præmiando ultra meritum, et puniendo citra con­ quasi transumptive. 1 2. q. 55. 3 ad 1. et q. 92.
34. Sola justitia inter alias virtutes importat
dignum, sed non potest agere contra justitiam, 1. c. fi. et 2 2. q. 45. 1 ad 1. et q. 47. 1. 3. c. et
rationem debiti. 1 2. q. 99. 5 ad 1.
de potentia ordinaria. 1 2. q. 112. 3 ad 1.
q. 92. 1 ad 1.
35. Virtus existens ad alterum dupliciter de­
57. Hominis ad Deum, servi ad dominum, pa­
2. Christus voluit crucifigi inter duos latrones,
ficit a ratione justitiæ, scilicet deficiendo a ra­
tris ad filium, non est justitia, nisi secundum si­ quadruplici ratione, s. primo, quia sicut pro nobis
tione debiti, vel a ratione æqualis. 2 2. q. 80. c.
militudinem. 1 2. q. 114. 1. c. et 2 2. q. 57. 4. c. maledictum crucis factus est Christus, sic pro
36. Modestia circa res exteriores attendit solam
et q. 58. 7 ad 3. et ni. q. 85. 3. c. ad 2.
omnium salute inter noxios, quasi noxius cruci­
moderationem; justitia vero attendit debitum.
figitur, secundum Hieronymum. Secundo ut in
2 2. φ 143 ad 3.
ipsa patibuli specie devitaretur illa quæ iri
37. Pietas est ad patriam, ut ad principium no­
judicio ipsius, omnium hominum facienda est
L
stri; justitia vero legalis respicit bonum patriæ,
discretio, secundum Leonem papam; tertio duo
secundum quod est bonum commune, ideo justi­
LA80R - 1. manualis, sive corporalis, vel me­ latrones lævæ ac dextræ affiguntur, omnem hu­
tia legalis magis habet quod sit virtus generalis,
chanicus, prohibetur ad litteram tertio præcepto mani generis diversitatem vocari ad sacramen­
quam pietas. 2 2. q. 101. 3 ad 3.
Decalogi, ut præcepto speciali; sed mystice quoad tum passionis Domini ostendentes, secundum
38. Justitia legalis movet per imperium ad
cessationem a peccatis, ut præcepto generali. Hilarium; quarto, quia latrones qui cum Do­
suum finem omnes alias virtutes morales. 2 2.
2 2. q. 122. 4 ad 1. et ad 3. et q. 187. 3. c.
mino crucifixi sunt, significant eos, qui sub fide
q. 58. 6. c.
2. Labor manualis ordinatur ad quatuor, scili­ et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel
39. Justitia attendit debitum unius hominis ad
cet ad victum, ad otium vitandum, contra concu­ quælibet arctioris disciplinæ instituta subeunt,
alium, estera» vero virtutes attendunt debitum
piscentias, et ad eleemosynas. 2 2. q. 187. 3. c. secundum Bedam. m. q. 46. 11. o.
inferiorum virium ad rationem. I 2. q. 100. 2 ad
3. Labor manualis est utilis ad tria, s. contra
LAURENTIUS - 1. diaconus existens bapti­
2. et 2 2. q. 67. 1. c.
furtum, contra cupiditatem boni alieni, et contra zabat in necessitate tantum, in. q. 67. 1 ad 3.
40 Justitia est circa operationes ad alterum,
turpia negotia pro victu. 2 2. q. 187.2. c.
2. Laurentius et Vincentius, et aliqui alii
sub ratione debiti legalis; amicitia vero, sub ra­
LACRYM2E causantur ex tristitia, et aliquando sancti habuerunt passionem magis dolorosam,
tione debiti moralis, vel beneficii gratuiti. 2 2.
ex affectus teneritate, præclpue cum considera­ quam Christus quoad diuturnitatem vel acerbiq. 23. 3 ad 2.

Laus

.5

INDEX III

tatem, vel allquid hujusmodi, non autem simpli­
citer. ill. q. 46. 6 ad 1.
LAUS · 1. dependet essentialiter a voluntate
adhérente bono, non autem a potentialitate pec­
candi, sed est signum ejus. 2 2. q. 81. G ad l.
2. Aliquid est laudabile inferiori quod est vi­
tuperabile superiori, ct e converso. 1 2. q. 94.
3 ad 3.
3. Laudare hominem ad consolationem, vel ad
profectum ejus, cum exteris circumstantiis de­
bitis, est actus virtutis amicithe: aliter autem
est peccatum adulationis. 2 2. q. 115. 1 ad l.
et 2. o.
4. Deus secundum essentiam major est omni
laude; ideo debetur ei reverentia, et honor latriæ, laus autem, effectibus ejus. 2 2. q. 91. 1
ad 1.
5. Deus est ore laudandus, non ut ei aliquid
manifestetur sicut aliis, sed ut nos et alios ex­
citemus in Deum, et ut retrahantur ab ejus of­
fensis. 2 2. q. 91. 1. o. et 2. o.
6. Otium tollitur per meditationes divinorum
eloquiorum, scilicet sacrarum Scripturarum, et
per laudes divinas, quia secundum glossam non
est otiosus, qui verbo Dei tantum studet, nec
pluris est qui extra operatur, quam qui studium
cognoscendae veritatis exercet. 2 2. q. 87. 3.
c. fi.
LAZARUS resuscitatus iterum mortuus est. in.
q. 53. 3. c. ad 1. et q. 55. 2 ad 3. et q. 56. 1. c.
LEGISLATOR - 1. magis considerat actus exte­
riores quam interiores. 1 2. q. 100. 9. c.
2. Voluntas principis, vel legislatoris, ut regulata ratione, habet vigorem legis. Alioquin esset
magis iniquitas quam lex. 1 2. q. 90. i ad 3 et
q. 92. 1 ad 4. et q. 93. 3 ad 2. et 2 2. q. 60. 5 ad 1.
3. Intentio legislatoris est facere cives bonos,
inducendo eos ad virtutes, per assuefactionem
bonorum operum. 1 2. q. 92. 1. o. et q. 96.2 ad 2.
et q. 107. 2. c. et 2 2. q. 122. I ad 1.
4. Intentio cujuslibet legislatoris ordinatur
primo et principaliter ad bonum commune; se­
cundo autem ad ordinem justitiae et virtutis,
quo conservatur, et pervenitur ad primum. 1 2.
5. Legislator intendit bonum commune, ideo
non præcipit actus particulares unius, nisi ut
ordinantur ad alterum. 1 2. q. 90. 2. 4. c. et
q. 98. 6 ad 2 et ad 3. et q. 100. 2. 8. c.
LEGISPOSITIVA - 1. est idem quod virtus regnativa, id est, principalis species prudentiae,
quæ convenit regi. 2 2. q. 50. 1 ad 3. et 2. c. et
ad 1. et 3. c.
2. Legispositiva et eugnomosyna, id est, bona
sententia sive consilium, tribuuntur prudentiae,
secundum directionem, et attribuuntur justitiae,
secundum exeeutionem. 2 2. q. 80. ad 4.
3. Lex non potest dari, nisi populo, ideo le­
gispositiva est pars politicae, et non œconomicæ,
nec monasticæ. 1 2. q. 98. 6 ad 2. et ad 3. et q. 101.
3. c. et m. q. 70. 2 ad 2.
LENIA est idem quod patientia, et est pars an­
nexa fortitudini. 2 2. q. 128. ad 6.
LEPRA - 1. non mundabatur per ritum et cae­
remonias legis, nisi quandoque miraculose, sci­
licet quando sacerdos decipiebatur in judicando.
1 2. q. 102. 5 ad 7. et q. 103. 2 ad 3.
2. Expositio litteralis et figuratis lepræ in ho­
minibus, domibus et vestibus. 1 2. q. 102. 5 ad
4. et q. 107. 2 ad 4.
3. Leprosus non debet promoveri ad sacerdo­
tium. nec celebrare missam in publico, propter
horrorem; sed celebrare potest secreto, nisi sit
periculum, m. q. 82. 10 ad 3.
4. Aliquis removetur ab administratione eccle-

Lex

slfi^ propter vitium lepræ, quia ineptus est. 2 2
LEX - 1. dicitur a ligando, quia obligat, vel di­
citur a legendo secundum Isidorum, quia scripta
est. 1 2. q. 90. 1. c. et 4 ad 2. et ad 3.
2. Quællbet inclinatio ex aliqua lege potest dici
lex participative, non autem essentialiter. 1 2.
q. 90. I ad 1. et q. 91. 6. c.
3. Lex est regula et mensura actuum agendo­
rum, vel omittendorum. I 2. q. 90. 1. o. et 2. 4. c.
et q. 91. 2. c. ct q. 93. 3. c. et q. 95. 4. c. fi. et
q. 96. 5. c. et q. 97. I. c.
4. Lex de sui ratione habet quod sit regula
actuum agendorum, et quod habeat vim coactivam. 1 2. q. 90. 3. c. et q. 96. 5. c. et 2 2. q. 67,
1. c.
5. Lex est aliquid rationis, scilicet propositio­
nes universales rationis practicæ, consideratæ
actu vel habitu. 1 2. q. 90. 1. o. et q. 91. l.c. et
q. 92. 1. c. et q. 94. 1. c.
6. Lex non est aliud nisi dictamen rationis pra­
cticæ. 1 2. q. 91. 1.3. c. et q. 92. 1. c. ad 4. et
2. c. et q. 97. 1. c.
7. Lex est quædam rationis ordinatio ad bonum
commune, ab eo qui curam communitatis habet
promulgata. 1 2. q. 90. 4. c.
8. Lex maxime respicit ordinem ad beatitudi­
nem, et proprie ad felicitatem communem. 1 2.
q. 90. 2. c.
9. Nullum præceptum habet vim legis, nisi se­
cundum ordinem ad bonum commune, ad quod
omnis lex ordinatur, ut ad finem. 1 2. q. 90.2. o.
et 3. c. et q. 91.5. c. et 6 ad 3. et q. 92. I. c. et
q. 93. I ad 1. et q. 95. 3. 4. c. et q. 96. 1. 3.4.6.
c. et q. 97. 1. c. et q. 100. 2. c. et 11 ad 3. et 2 2.
q. 58. 5. c. et m. q. 70. 2 ad 2.
10. Lex importat ordinem ad finem active, non
autem passive, nisi per accidens, scilicet quando
legislator habet finem extra se. 1 2. q. 91. 1
ad 3.
11. Lex non imponitur ab aliquo domino, nisi
subditis ejus: ideo præcepta cujuslibet legis
præsupponunt subjectionem recipientis legem ad
dantem legem. 2 2. q. 16. 1. c. et q. 22. 1. c.
12. Non omnia contenta sub lege obligant ad
mortale, quia non omnia traduntur per modum
praecepti, sed aliqua per modum ordinationis et
statuti, et obligant ad certam pœnam. 2 2. q. 186.
9 ad 2.
13. Usus venereorum ordinatur ad bonum
commune, ideo subjacet legi, quia bona com­
munia cadunt sub lege. 2 2. q. 154. 2. c. fi. et
9 ad 3.
14. Lex quintuplex, scilicet lex aeterna, natura­
lis, divina, humana, et fomes peccati. 1 2. q. 91. o.
15. Lex est in aliquo dupliciter, s. essentiali­
ter ut in regulante; et participative, ut in regu­
lato; primo modo est in ratione, secundo modo
est in omni quod ex aliqua lege in aliquid in­
clinatur. 1 2. q. 90. 1 ad 1. et 3 ad 1. et q. 91.
2. 6. c.
16. Homo dupliciter inclinatur ad observantiam
legis, s. interius per amorem, ut boni; et exte­
rius per poenas, ut mali. 1 2. q. 92. 1 ad 2 et q. 95.
1. c. et q. 98. 6. c. et q. 107. 1 ad 2. et 2 2. q. 108.
I ad 3. et 3. c.
17. Diversæ leges diversis imponuntur. 1 2.
q. 91. 5 ad 1. et 6. c. et q. 96. 2. c. et q. 100.
2. c. et q. 104. 3 ad 2. et q. 107. 1. c.
18. Justus dupliciter non est sub lege, s. coactive, et quantum ad opera Spiritus sancti. 1 2.
q. 93. 6 ad 1. et q. 96. 5. o.
19. Actus legis quadruplex, s. imperare seu
praecipere, vetare sêu prohibere, permittere, et
punire; non auterfl consulere, nec præmiare;

— 216 —

INDEX III
quia conveniunt etiam personi» privatis. I 2.
q. 92. 2.0.
20. Proprius effectus legis est inducere subditos
ad propriam eorum virtutem; ideo lex facit bo­
nos, vel simpliciter, vel bonos secundum quid.
1 2. q. 92. 1, o. et 2 ad 4.
21. Quælibet lex Inducit ad observantiam præceptorum, per pœnas, et per præmla danda; vel
per Deum, ut lex divina, vel per homines, ut lex
humana. 1 2. q. 99. 6. o.
22. Omnis lex tendit ad amicitiam, vel homi­
num ad invicem, vel hominum ad Deum. 1 2.
q. 99. 1 ad 2. et 2. c.
23. Lex naturalis est participatio legis æternæ,
et impressio divini luminis in creatura rationali,
qua inclinatur ad debitum actum et finem. 1 2.
q. 91. 2. o. ct q. 96. 2 ad 1. et q. 97. 1 ad I.
24. Lex naturalis non est habitus proprie et es­
sentialiter, scilicet, quo quis operatur, sed im­
proprie, id est, quod habitu tenetur. 1 2. q. 94.
L o.
25. Omnes inclinationes partium humanæ na­
turæ, ut concupiscibilis et irascibilis, secundum
quod regulantur ratione, pertinent ad legem na­
turalem. 1 2. q. 94. 2 ad 2. et 4 ad 3. et 2 2.
q. 108. 2. c.
26. Ordo præceptorum legis naturæ est secun­
dum ordinem inclinationum naturalium, scilicet
primo secundum naturam substantiæ; secundo
secundum naturam animalis; tertio secundum
naturam hominis. 1 2. q. 49. 2. c.
27. Ad praecepta legis naturæ pertinent omnia
quæ ratio practica naturaliter apprehendit esse
bona humana, s. omnia ad quæ homo habet na­
turalem inclinationem. 1 2. q. 94. 2. 3. c. et 4.
c. ad 3.
28. Lex naturalis est eadem apud omnes, quoad
prima principia communia, secundum rectitudi­
nem et notitiam, non autem quoad alia. 1 2.
q. 94. 4. b.
29. Lex naturæ est una omnium, quia præcepta
ejus sunt communia, ideo conveniunt tam im­
perfectis quam perfectis; sed lex divina non est
una, quia præcepta ejus sunt particularia. 1 2.
q. 91. 5 ad 3.
30. Omnes actus virtutum, .inquantum sunt
virtuosi, sunt de lege naturæ; non autem omnes
secundum species suas. 1 2. q. 94. 3. o.
31. Lex naturalis non potest dici in irrationa­
bilibus, nisi secundum similitudinem. 1 2. q. 91.
2 ad 3.
32. Aliquid derivatur a lege naturæ dupliciter,
s. ut conclusio, et ut determinatio legis, ut lex
humana. 1 2. q. 95. 2. o. et q. 99. 3 ad 2.
^33. Lex naturalis potest mutari per legem diviiiam et humanam, addendo et subtrahendo con­
clusiones; sed raro, et in aliquo particulari; non
autem prima principia ejus. 1 2. q. 94. 4. c. ad 2.
et 5. o. et q. 97. 1 ad 1.
34. Lex Dei scripta corrigit legem naturæ, sup­
plendo; vel ut corrupta erat in cordibus aliquo­
rum. 1 2. q. 94. 5 ad 1. et m. q. 61. 3 ad 2.
35. Lex naturalis non potest deleri de corde
alicujus quoad prima principia, et in univer­
sali; sed tantum in particulari, vel quoad con­
clusiones. I 2. q. 94. 6. o. et q. 99. 2 ad 2.
36. Lex naturæ fuit offuscata in gentilibus,
quoad multa. 1 2. q. 94. 4. 5. 6. o. et q. 98. 6. c.
ad 1. et q. 99.2 ad 2. et q. 100. 5 ad 1. et 2 2. q. 22.
1 ad 1. et q. 154. 1 ad L et in. q. 60. 5 ad 3. et
q. 61. 3 ad 2. et q. 70. 2 ad 1.
37. Lex naturæ sic corrupta fuit apud Germa­
nos, quod latrocinium non reputarent peccatum.
1 2. q. 94. 4. 6. c.
38. Lex æterna est ratio seu conceptus guber-

nationis rerum in Deo. I 2. q. 91. L o, et q. 93. 1.
o. et 3. 4. c. et 5 ad 3.
39. Lex æterna secundum essentiam est nota
beatis tantum; sed in suis effectibus nota est
omni creaturæ rationali. I 2. q. 19. 4 ad 3. et 5. 6.
o. ct q. 93. 2. o.
40. Lex æterna comparatur ad ordinem ratio­
nis, sicut ars ad artificiatum; ideo ejusdem ra­
tionis est aliquid esse contra utrumque. 1 2. q.
71. 2 ad 4.
4L Omnis lex, inquantum, justa est, derivatur
a lege æterna. I 2. q. 93. 3. o.
42. Omnia regulantur lege æterna, et partici­
pant eam, inquantum ex ea inclinantur in pro­
prios actus et fines. I 2. q. 91. 2. c.
43. Aliquid subditur legi ætemæ dupliciter,
scilicet secundum cognitionem, ut creatura ra­
tionalis tantum; vel per aliquod principium in­
terius, ut omnis creatura. 1 2. q. 91. 2. c. ad 3.
et q. 93. 5. 6. c.
44. Omnia creata subduntur legi ætemæ, non
autem ea quæ pertinent ad essentiam Del. 1 2.
q. 91. 2. c. et q. 93. 4. 5. 6. o.
45. Voluntas Dei secundum se non subditur
legi ætemæ, nec gubernationi Dei, sed tantum
secundum volita creata. 1 2. q. 93. 4 ad 1.
46. Filius Dei, secundum humanitatem, legi
ætemæ subditur, sed secundum deitatem, est
ipsa lex æterna, per appropiationem. 1 2. q. 93.
1 ad 2. et 4 ad 2. et 6 ad 1.
47. Beati et damnati subduntur legi ætemæ,
per quam meruerunt, et conservantur in beatitudine, vel miseria. 1 2. q. 93. 6 ad 3.
48. Boni perfectius subduntur legi ætemæ
quam mali, quantum ad cognitionem, et inclina­
tionem ad bonum, sed secundum passionem est e
converso. 1 2. q. 93. 6. c.
49. Prudentia carnis subditur legi ætemæ, se­
cundum passionem, non autem secundum actio­
nem. 1 2. q. 93. 6 ad 2.
50. Irrationalia, defectus, et omnia contingen­
tia omnium naturalium subduntur legi æternæ,
non autem legi humanæ. 1 2. q. 93. 5. o. et 1 2.
q. 93. 6. c.
51. Lex divina est necessaria, præter legem na­
turalem et humanam, i. q. 1. 1. o. et 1 2. q. 91.
4. o. et m. q. 60. 5 ad 3.
52. Lex divina est participatio legis ætemæ,
in ordine ad finem supernaturalem, sicut lex
naturalis, ad finem naturalem. 1 2. q. 91. 4. c.
ad 1.
53. Sicut gratia præsupponit naturam, sic lex
divina præsupponit legem naturalem. 1 2. q. 99.
2 ad 1.
54. Ea quæ sunt necessaria ad salutem, cadunt
sub præceptis divinæ legis. 1 2. q. 3. 2. c. et 1 2.
q. 140. 2, c.
55. In lege Dei aliqua præcipiuntur, quia bona
sunt, et aliqua e converso; et aliqua prohiben­
tur, quia mala sunt, et aliqua e converso. 2 2.
q. 57. 2 ad 3.
56. Finis legis divinæ est beatitudo æterna, hu­
manæ vero est temporalis tranquillitas civitatis.
1 2. q. 98. 1. c. et q. 100. 2. 5. c.
57. Lex divina principaliter intendit amicitiam
hominum ad Deum, sed lex humana, hominum
ad invicem. 1 2. q. 99. 2. 3. c. et q. 100. 2. 5. c
58. Lex divina principaliter ordinat homines
ad Deum; sed ordinat homines ad invicem, se­
cundum quod convenit ordini ad Deum, humana
vero e converso. 1 2. q. 99. 3. 4. c. et q. 110.
2. 5. c.
-s
59. Lex divina sufficienter ordinat ad omnem
actum virtutis, non autem lex humana. 1 2.
q. 100. 2. o. et 2 2. q. 140. 2. c.

r
MM

Ux

INDEX III

60. Lex humana proponit præcepta tantum de
actibus justitiæ, vel aliarum virtutum, sub ra­
tione justitiæ; divina vero» de actibus omnium
virtutum, vel obligando, vel consulendo. 1 2.
q. 100. 2. o.
61. Lex divina se extendit ad actus interiores
ct exteriores, sed lex humana tantum ad actus
exteriores. 1 2. q. 91.4. c. et q. 98. 1. c. et q. 100.
2. 9. c.
62. Lex divina prohibet et punit omnia pec­
cata, non autem lex humana. 1 2. q. 91. 4. c. fi.
et q. 93. 3 ad 3. et q. 96. 2. o. et 3 ad I. et q. 98.
Lc. et2 2.q. 69. 2 ad l.etq. 77. I ad l.etq. 78.
1 ad 4.
63. Leges humanæ antlquæ continent quædam
fabulosa et falsa, non autem lex divina. 1
q. 99.
3. c.
64. Lex divina distinguitur in legem veterem,
et legem novam, non sicut in species omnino di­
versas, sed sicut in imperfectum et perfectum in
eadem specie. 1 2. q. 51. 5. o. et q. 107. I. o.
65. Lex vetus est æterna quoad moralia, et
quoad veritatem quam figurabant cæremonialia,
non autem aliter. 1 2. q. 103. 3 ad 1.
66. Lex vetus convenienter data est tempore
Moysis: primo quidem contra malos, ad com­
primendam eorum duritiam et superbiam, et in
eo quod scire se» et posse putabant, quod non va­
lebant; secundo vero ad bonorum auxilium, quo
facilius et securius ad spiritualia nutrirentur. 1 2.
q. 98. 6. o. et in, q. 70. 2 ad 2.
67. Lex vetus differt a lege naturali, non ut ab
ea penitus aliena» sed ut aliquid ei superad­
dens. 1 2. q. 89. 2 ad 1.
68. Lex vetus erat bona, quia consonabat ra­
tioni, reprimendo concupiscentias, sed erat im­
perfecta, quia non
terat sufficienter ad finem
inducere. 1 2. q. Ç
69. Lex vetus prohibebat omnia peccata. 1 2.
q. 98. k c.
70. Lex vetus non conferebat gratiam, quia
hoc Christo reservabatur. 1 2. q. 98. 1. o. et q. 99.
2 ad 3. et q. 100. 12. o.
71. Finis veteris legis erat justificatio homi­
num. quam tamen efficere non poterat, sed eam
figurabat factis cæremonialibus, et promittebat
verbis. 1 2. q. 107. 2. c.
72. Lex vetus secundum sensum exteriorem
promittebat tantum temporalia; sed secundum
sensum spiritualem promittebat spiritualia et
vitam æternam. 1 2. q. 114. 10 ad 1.
73. Lex vetus occidebat, non quidem effective,
sed occasione accepta, non autem data. 1 2. q. 98.
1 ad 2. et q. 99. 2 ad 3.
74. Lex vetus Induxit pœnam servitutis in
casu duplici tantum, scilicet servitutem perpe­
tuam in servo nolente ingredi, et temporalem In
fure non valente solvere· 1 2. q. 105. 2 ad 10.
75. Lex vetus bene statuit de loco judicii, de
judicibus, et testibus. 1 2. q. 105. 2. c. ad 7. et
ad 8.
76. Lex vetus data fuit solis Judæis, non qui­
dem propter merita eorum, sed propter promis­
siones Dei de Christo. 1 2. q. 98. 4. o. et 5. c.
77. Lex vetus data fuit duris in flagellum, pro­
ficientibus In pædagogum, perfectis autem in si­
gnum et solatium. 1 2. q. 101. 1. 3. c.
78. Gentiles non obligabantur ad legem vete­
rem, quoad cæremonialia, vel judicialia; sed ad
iræcepta naturæ secundum se, non autem ex
ege veteri. 1 2. q. 98. 5. o. et 2 2. q. 85. 4 ad l.
79. Lex vetus neminem excludit a cultu Dei,
sed tantum a civilitate. 1 2. q. 105. 3 ad 1. et
ad 2.
80. Lex vetus ordinabat ad Christum, perhi­

f

Lex

bendo testimonium, et disponendo ad eum. I 2.
q. 98. 2. c. et q. 99. 6. c.
81. Status veteris legis institutum fuit ad figu­
randum mysterium Christi. I 2. q. 102. 4. c
82. Status veteris legis non fuit immutatus
ante Christum, quoad impletionem, sed quoad
conditionem populi. I 2. q. 102. 4 ad 2.
83. Christus implevit legem veterem opere et
doctrina tripliciter, scilicet exponendo, dando
modum melius observandi, et superaddendo. 1 2.
q. 107. 2. o. et 4 ad 3.
84. Christus in omnibus conversatus est secun­
dum præcepta veteris legis, ill. q. 37. o. et q. 40.
4. o. et q. 47. 2 ad 1.
85. Lex vetus dabatur populo adhuc imperfecto,
in comparatione ad perfectionem quæ erat fu­
tura per Christum. 1 2. q. 99. 6. c.
86. Lex nova continetur in lege veteri virtualiter, ut perfectum in imperfecto, et implicite;
non autem explicite et in actu. 1 2. q. 107. 3. o.
87. Lex vetus assimilatur puero, ut imperfecta;
nova autem assimilatur viro, ut perfecta. 1 2.
q. 91. 5. c. ad 1. et q. 98. 1. o. et 2 ad 1. et ad
2. et q. 99. 6. c. et q. 106. 3. c. et q. 107. 1. c.
ad 2. et 2. 3. 4. c. et 2 2. q. 1. 7 ad 2.
88. Lex nova implet legem veterem, exhibendo
quod lex vetus promittebat et figurabat, sed eva­
cuat eam quoad cæremonialia. 1 2. q. 107. 2. o.
et 2 2. q. 104. 6 ad 2.
89. Lex nova dicitur gratia fidei, quia princi­
paliter est ad gratiam, secundario autem est ad
cæremonialia et sacramentalia. Lex vetus autem
e converso. 1 2. q. 107. 1 ad 3. et q. 108. I. o.
90. Lex vetus est via ad legem novam, sicut
lex nova ad cælestem Ecclesiam, seu ad caele­
stem hierarchiam. 1 2. q. 101. 2. c. et q. 106. 4
ad 1. et in. q. 61. 4 ad 1.
91. Utraque lex fuit ab uno Deo, sed lex vetus
in lapidibus, nova vero in corde. 1 2. q. 98. 2. 3.
o. et q. 106. 2 ad 3. et 4 ad 3. et q. 107. 1. c. fi.
92. Lex vetus cohibebat manum, id est, actus
exteriores, per pœnas temporales, non autem
animum, id est, actus interiores; nova autem
cohibet utrumque, per æterna. 1 2. q. 107. 1 ad 2.
93. Lex nova principaliter promittit spiritua­
lia, et ordinat actus etiam interiores, et ex
amore; ideo perfectior est lege veteri quæ habet
opposita. 1 2. q. 91. 5. o. et q. 99. 6. o. et q. 107.
1 ad 2. et q. 108. 1. o.-et 2 2. q. 95. 2 ad 3. et
q. 144. 1 ad 1.
94. Lex vetus est gravior lege nova quoad cære­
monialia, et quoad dispositionem subditorum,
sed quoad actus virtutum est e converso. 1 2.
q. 107. 4. o.
95. Lex nova addit consilia super præcepta,
non autem lex vetus. 1 2. q. 108. 4. o.
96. Lex nova dicitur lex veritatis, lex vetus
autem dicitur lex umbræ, vel lex figuræ. 1 2.
q. 107. 2. c.
97. In lege nova dantur præcepta fortitudinis,
ad pugnandum spiritualiter, et ad patientiam
temporalium malorum; non autem ad pugnam
corporalem sicut in lege veteri. 2 2. q. 140. 1 ad 1.
98. Lex nova nihil·instituit ad cognoscendum
futura, sicut lex vetus, quia terrena sunt; fue­
runt tamen in novo Testamento etiam aliqui,
prophetiæ spiritum habentes, qui multa de fu­
turis eventibus praedixerunt. 2 2. q. 95. 2 ad 3.
99. Lex nova nihil determinat circa cæremo­
nialia vel judicialia, nec præcipit alla moralia
quam lex vetus. 1 2. q. 108. 2. o. et 3 ad 2. et ad 3.
100. Lex nova principaliter est gratia Spiritus
sancti, secundario autem est circa quædam di­
sponentia ad gratiam, ct ad usum ejus: ideo
principaliter est indita, et secundario scripta.

— 218 —

Lex

INDEX Ili

1 2. q. 106. I. o. et 2. 3. c. et q. 107. I ad 2. ct
ad 3. et q. 108. 1. c. ad 1.
101. In lege nova nihil continetur, nisi perti­
nens ad gratiam Spiritus sancti, vel disponens
intellectum per fidem et affectum, vel ad usum
gratiæ. 1 2. q. 106. I ad I.
102. Lex nova est lex gratia· et pietatis. 1 2.
q. 106. 3. c. fi.
103. Lex nova dicitur lex libertatis, quia nen
præcipit actus exteriores nisi sacramentorum,
vel habentes necessitatem ad grratiam, nec prohlbet, nisi contraria gratiæ. 1 2.. q. 108. 1. 2, o.
et 4. c.
104. Lex nova bene ordinat omnes actus inte­
riores hominis ad se, ad proximum, et ad Deum.
1 2. q. 108. 3. o.
105. Nullus status potest esse perfectior statu
novæ legis, quia lex nova immediate introducit
ad ultimum finem. 1 2. q. 106. 4. c. et q. 108. 4. o.
106. Lex nova non debuit dari a principio
mundi, triplici ratione: prima scilicet quia lex
nova principaliter est gratia Spiritus sancti, quæ
abundanter dari non debuit, antequam impedi­
mentum peccati ab humano genere tolleretur,
consummata redemptione per Christum; secunda
potest assignari ex perfectione legis novæ: non
enim aliquid ad perfectum adducitur statim a
principio, sed quodam temporali successionis or­
dine, sicut aliquis prius fit puer, et postmodum
vir; tertia sumitur ex hoc quod lex nova est
lex gratiæ; et ideo primo oportuit, quod homo
relinqueretur sibi in statu veteris legis, ut in
peccatum cadendo suam infirmitatem cognoscens,
recognosceret se gratia indigere. 1 2. q. 91. 5 ad
2. et q. 106. 3. o.
107. Lex nova proponitur in omni loco, non
autem in omni tempore, quia tempus variat
statum, non autem locus. 1 2. q. 106. 3 ad 1.
108. Lex nova durabit usque ad finem mundi.
1 2. q. 106. 4. o.
109. Leges humanæ sunt necessariæ ad pacem
hominum, et ad virtutes, propter malos, quia
non sufficit eis paterna monitio. 1 2. q. 91. 3. o.
et q. 95. 1. o.
110. Melius est, secundum Philosophum, om­
nia determinari per leges, quantum possibile est,
quam relinquere arbitrio judicum, triplici ratione.
Primo scilicet quia facilius est invenire paucos
sapientes, qui sufficiant ad rectas leges ponendas,
quam multos qui requirerentur ad recte judi­
candum de singulis; secundo quia illi qui leges
ponunt, ex multo tempore considerant quid lege
ferendum sit; sed judicia de singularibus factis
fiunt ex casibus subito exortis; facilius autem
ex multis consideratis potest homo videre quid
rectum sit, quam solum ex aliquo uno facto;
tertio quia legislatores judicant in universali et
de futuris; sed homines judiciis praesidentes, ju­
dicant de praesentibus, ad quæ afficiuntur amore
vel odio, aut aliqua cupiditate; et sic eorum de-,
pravatur judicium. 1 2. q. 95. 1 âd 2.
111. Quia ergo justitia animata judicis non in­
venitur in multis, et quia flexibilis est, ideo ne­
cessarium fuit in quibuscumque est possibile
legem determinare quid judicandum sit, ut pau­
cissima arbitrio hominum committerentur. 1 2.
q. 95. 1 ad 2. fi.
112. Quædam singularia quæ non possunt lege
comprehendi, necesse est committere judicibus,
puta de eo quod est factum esse, vel non esse, et
de aliis hujusmodi. 1 2. q. 95. 1 ad 3.
113. Lex humana est dispositio particularis,
inventa per rationem humanam, ex principiis
communibus legis naturalis, 1 2. q. 91. 3. o. et
4. c. et q. 95. 2. o. et 3. 4. c.

Lex

114. Lex humana est mensura mensurata a lege
divina, et a lege naturali cujus finis est utilitas
hominum. 1 2. q. 19. 4. c. et q. 95. 3. o.
115. Leges humanæ in communi habent ratio­
nem, non autem quoad aliquas particulares con­
ditiones, sed ex arbitrio instituentium. 1 2. q. 95.
2 ad 4. et q. 102. 2 ad 3.
116. Leges humanæ non possunt habere Illam
infallibilitatem, quam habent conclusiones de­
monstrativa scientiarum. 1 2. q. 91. 3 ad 3. et
4. c. et q, 96. 1 ad 3, et q. 105. 2 ad 8. et 2 2.
q. 120. 1. c.
117. Nulla lex humana habet vim legis, nisi in­
quantum a lege naturæ derivatur. 1 2. q. 95. 2. o.
118. Leges scribuntur ad declarationem juris
naturalis et juris positivi; ideo continent utrum­
que, et instituunt jus positivum, dantes ei robur
auctoritatis, non autem juri naturali, sed hoc
habet ex natura. 2 2. q. 60. 5. c. ad 1.
119. Lex humana quadrupliciter dividitur, se­
cundum quatuor quæ sunt de ratione eji^s, scili­
cet quod sit a lege naturæ, ad bonum commune,
a persona publica, et sit regula actuum humano­
rum. 1 2. q. 95. 4. o.
120. Nullus potest condere legem, nisi commu­
nitas vel persona publica, id est gerens vices
ejus. 1 2. q. 90. 3. o. et q. 92. 2 ad 2. et q. 95. 4.
c. et q. 96. 1.4. c. et q. 97. 3 ad 3. et q. 98. 3 ad 3.
et 2 2. q. 50. 1 ad 3. et q. 57. 2. c. et q. 60. 6. c.
et a. 67. 1. c.
121. Lex humana debet dari in communi. 1 2.
q. 96. l.o. et q. 98. 6 ad 2. et 2 2. q. 147.3. 4. c.
122. Lex humana datur de aliquo, secundum
illud quod frequentius accidit. 1 2. q. 84. 1 ad 3.
et q. 96. 1 ad 3. et 6. c. ad 3. et q. 102. 6 ad 5.
et 2 2. q. 88. 9. 10. c. et q. 120. 1. c. et q. 147.
4. c. et q. 152. 2 ad 3. et q. 154. 2. c. fi. et q. 160.
5. c.
123. Lex humana non attendit intentionem
observantis, sed actum ejus. 1 2. q. 100. 9. c.
124. Lex humana debet esse honesta, justa,
possibilis secundum naturam, secundum consue­
tudinem patriæ, loci, et temporis, necessaria, pro
communi utilitate, et clara. 1 2. q. 95. 3. o. ,
125. Lex est justa, vel injusta tripliciter, scili­
cet ex fine, ex agente per auctoritatem, et ex
forma, id est secundum æqualitatem proportio­
nis. 1 2. q. 96. 4. c.
126. Lex humana præcipit aliquos actus cujuscumque virtutis, ut ordinabiles ad bonum com­
mune non autem omnes; similiter aliquos actus
cujuscumque vitii prohibet, non autem omnes.
1 2. q. 93. 3 ad 3. et q. 96. 2. 3. o. et q. 100.
2. c.
127. Leges humanæ ordinantur ad aliqua mun­
dana bona, secundum quorum conditionem dan­
tur præcepta fortitudinis. 2 2. q. 140. 1. c.
128. Lex humana non debet servari quando est
in damnum, sed recurrendum est ad principem,
si periculum non sit in mora. 1 2. q. 96. 6. c. et
q. 97. 3 ad 1. et 2 2. q. 60. 5 ad 2 et ad 3. et
q. 147. 4. c.
129. Lex humana justa obligat in foro conscientiæ, non autem lex injusta, nisi propter scanda­
lum vitandum In iis quæ non sunt contra Deum.
1 2. q. 96. 4. o. et 2 2. q. 12. 2 ad 1. et q. 60.
3 ad 1.
130. Omnes subditi aiicujus potestatis subdunI tur legibus ejus, vel coacte, ut mali, vel sponte,
ut boni. 1 2. q. 96. 5. o.
131. Princeps subditur legi suæ, quoad ju­
dicium Dei» et sponte, quoad vim directivam,
non autem coacte. 1 2. q. 96. 5 ad 3.
132. Nullus subditur legi inferioris, contra su' periorem. 1 2. q. 96. 5. c. ad 3.

— 219 —

vnnv

INDEX 111
133. Lex humana potest juste mutari dupliciter,
scilicet ex defectu legislatoris, vel ex mutatione
rerum, vel hominum. 1 2. q. 96. 5 ad 3. et 6. o. et
q. 97. I. o. et q. 104. 3 ad 2.
134. Lex humana non debet faciliter mutari,
nisi propter magnam necessitatem vel utilita­
tem, quia consuetudo juvat. 1 2. q. 97. 2. o.
LI per quem non est appropriatum, sed pro­
prium filii. 1. q. 39. 8. c.
LIA fœcunda. et lippis oculis, significat vitam
activam, quæ plus parit, et minus videt. 2 2.
q, 179. 2. c.
LIBER - 1. de infantia Salvatoris est apocry­
phus. m. q. 35. 6 ad 3. et q. 36. 4 ad 3. et q. 43.
3 ad 1.
2. Liber de miraculis sacra Scripturae non
est Augustini, nec est authenticus, ill. q. 45.
3 ad 2.
3. Liber de spiritu et anima non est Augustini,
nec authencticus. i. q. 77. 8 ad 1. et q. 79. 8 ad 1.
ct 10 ad 1. et q. 82. 5 ad 2.
1. Liber vitæ dicitur tripliciter, scilicet con­
scriptio salvandorum, scriptura eorum per quæ
salvantur, id est. utrumque testamentum, et
scriptura agendorum, seu jam factorum, scilicet
libn aperiendi in die judicii. Id est, vis divina,
qua cuilibet nota fient facta sua. i, q. 24. I ad L
2. Liber vitæ est notitia Dei de vita beata cujuslibet in particulari. L q. 24. o. et q. 39. 8. fi.
3. Liber vitæ in divinis dicitur essentialiter,
non autem personaliter» et appropriatur Filio,
ratione notitiæ; sed Spiritui sancto, ratione vitæ.
1. q. 39. 8. fi.
4. Liber vita» non est prædestinatio, sed est
notitia ejus. i. q. 24. 1 ad 4.
5. Liber vitæ et electio sunt tantum de vita
gloriæ creaturarum, non autem proprie de vita
naturæ, nec de vita gratiæ, nec de vita Dei. i.

6. Scripti simpliciter in iibro vitæ, scilicet
praedestinati, nunquam delentur de libro vitæ,
sed scripti secundum gratiam delentur de iibro
vitæ. i. q. 24. 3. o.
. 7. Sicut potest aliquis deleri de libro vitæ,
sic potest in eo scribi de novo, scilicet vel se­
cundum opinionem, vel secundum gratiam, non
autem simpliciter, i. q. 24. 3 ad 3.
8. Nullus liber dicitur liber mortis, sicut di­
citur liber vitæ. quia electi solent ascribi, non
autem repudiati, l q. 24. 1 ad 3.
9. Libri aperiendi in die judicii sunt consclentiæ singulorum, vel sancti utriusque’testa­
menti, ve! sententia judicis, vel vis divina osten­
dens omnia, qua cuilibet nota fient facta sua, i.
q. 24. 1 ad 1.
LIBER ALITAS - 1. est virtus dispensandi bene
divitias, in usus bonos, sibi, suisque, et aliis.
2 2. q. 117. 1. o.
2. Ad liberalem non pertinet esse promptum
ad recipiendum, et minus ad petendum, sed sol­
licite procurat fructus suarum possessionum,
ad llberaliter dandum. 2 2. q. 117. 4 ad 3.
3. Propria materia mediata liberalitatis est
pecunia, id est, res possessa, sed materia imme­
diata est passio circa pecuniam. 1 2. q. 60. 5. c.
et 2 2. q. 31. 1 ad 2. et q. 32. 1 ad 4. et q. 58.
9 ad 2. et q. 117. 2. 3. o. et 6. c. et q. 128. 3. c.
ad 2. et q. 157. I. c.
4. Liberalitas moderatur amorem pecuniarum,
et timorem de amissione earum, 2 2. q. 123. 4
ad 2.
5. Proprius actus liberalitatis duplex, s. bene
uti pecunia in se et in alio; secundarius autem
est præparare et conservare eas ad bonum usum.
2 2. q. 117. 3. 4. o.

Liberum

6. Proprius et principalior actus llberalltath
est dare quam accipere, vel acquirere, vel con­
servare, vel uti pro se. 2 2. q. 117. 4. o. et q. 119.
1 ad 2. et ad 3.
7. Liberalis tristatur quod aliquid detur non
convenienter, sed magis quando ipse dat non
convenienter, quia plus opponitur actui eius
proprio, 2 2. q. 117. 1 ad z.
8. Dare aliquid cum concupiscentia retinendi,
derogat liberalitatl, non autem amicitiæ vel
charitatl, sed magis ostenditur perfectio eius.
2. q. 31. 1 ad 2.
2 2
9. Liberalitas est subjective in voluntate, i.
q. 21. 1 ad 1.
10. Dantes omnia pro Christo, non sunt pro­
digi, sed liberales. 2 2. q. 119. 2 ad 3.
11. Solus Deus est maxime liberalis, i. q, 44.
4 ad 1.
12. Christus omnes divitias contemnendo,
ostendit in se summum gradum liberalitatis et
magnificentiæ. ni. q. 7. 2 ad 3.
13. Omnis virtus theologica et cardinalis est
simpliciter, i. secundum propriam materiam no­
bilior liberalitate, quæ tamen habet quamdam
excellentiam, inquantum est utilis ad multa.
2 2. q. 117. 6. o.
14. Justitia se extendit ad omnes, non autem
liberalitas. 2 2. q. 58. 12 ad I. et q. 123. 12 ad 5.
15. Justitia est simpliciter major liberalitate,
quia est communior et fundamentum ejus, et
potest esse sine ea, non autem e converso, sed
secundum quid est e converso, scilicet ut est
ornamentum justitia·. 2 2. q. 66. 4 ad 1. et q. 123.
12 ad 5.
16. Liberalitas convenit cum justitia, quia
utraque est principaliter ad alterum, et circa
exteriora, sed prima attendit exteriora ut pro­
pria; secunda vero ut sunt alterius,, et ratione
debiti; ideo liberalitas non est species justitiæ,
sed est pars sibi annexa. 2 2. q. 58, 12 ad 1. et
q. 117. 2 ad 3. et 3 ad 2. 5. o. et q. 118. 3 ad 2.
et q. 134. 4 ad 1. et q. 157. 1. c.
17. Liberalitas est ad se in sumptibus, non
autem in dationibus, sed justitia nullo modo est
ad se. 2 2. q. 106. 3 ad 1. et q. 117. 3 ad 3.
LIBERTAS - 1. cujuslibet rei est dominium et
potestas sui actus ad opposita, i. q. 83. 3. 4. o.
2. De ratione vel necessitate libertatis non est
esse primam causam sui, id quod liberum est.
I. q. 83. 1 ad 3.
3. Posse velle malum, non est libertas, nec est
pars libertatis, i. q. 62. 8 ad 3. et 2 2. q. 88.
4 ad L
4. Tota radix libertatis, ut subiectum, est vo­
luntas; ratio autem, ut causa. 1 2. q. 6. 2 ad 2.
et q. 17. 1 ad 2.
5. Libertas opponitur necessitati coactionis,
non autem necessitati finis. L q. 82, 1. c. ad I,
et 2 2. q. 44. 1 ad 2. et iil q. 14. 2. c.
6. Libertas prima est debilitata per peccatum,
non autem omnino amissa, i. q. 83. 2 ad 3.
LIBERUM - 1. arbitrium non est habitus pro­
prie, sed est potentia, i. q. 83. 2. o.
2. Liberum arbitrium est idem realiter quod
voluntas, secundum quod in ea est virtus intel­
lectus; unde liberum arbitrium esse dicitur fa­
cultas voluntatis et rationis, i. q. 83. 3. 4. o. et
1 2. q. 1. l.,c. et 2 2. q. 24. 1 ad 3. et q. 95. 5. c.
3. Liberum arbitrium est tantum eorum quæ
sunt ad finem. i. q. 19. 1. c. et q. 82 1 2 c
et q. 83. 1 ad 5.
4. Liberum arbitrium ut de actibus, est tan­
tum de contingentibus; sed ut de objectis, est
etiam de præteritis et necessariis. 2 2. q. 24. I
ad 3.

— 220 —

UHdo

INDEX 111

5. Liberum arbitrium est per se ordinatum
in bonum, nec tendit In malum, nisi sub ratione
boni. i. q. 63. I ad 4. et iil q. 54. 3 ad I.
6. Nullius creatura liberum arbitrium potest
naturaliter esse confirmatum in bono, sed tan­
tum ex gratia. L q. 63. 1. c.
7. Liberum arbitrium viatoris potest per gra­
tiam confirmari In bono, aliquo modo, non au­
tem simpliciter, iil q. 52. f ad 3. et q. 79. 6 ad 1,
et ad 2.
8. Liberum arbitrium in damnatis est obsti­
natum in malo, quod non potest esse in via
perfecte. 2 2. q. 14. 3’ad 3. et in. q. 52. 6 ad 3.
et q. 86. 1. c.
9. Liberum arbitrium est in omni et solo ha­
bente intellectum. L q. 59. 3. c.
10. Liberum arbitrium est in Deo. i. q. 19.
10. o.
11. Liberum arbitrium est in beatis, et est in
damnatis, iil q. 18. 4 ad 3.
12. Homo habet liberum arbitrium, i. q. 83. 1.
0. et 1 2. q. 13. 6. o.
13. Homo per peccatum amisit liberum arbi­
trium, quoad libertatem a culpa et miseria, non
autem quoad naturam, i. q. 83. 2 ad 3.
14. Liberum arbitrium non est in brutis. 1.
q. 59. 3. c.
15. Liberum arbitriunf non suscipit magis et
minus secundum essentiam, sed secundum di­
spositionem subjecti; tamen est majus secundum
nobilitatem rei, cujus est. i. q. 59. 3 ad 3.
16. Omnis actus humanus est a libero arbitrio
vel elicitive, vel imperative. 1 2. q. 1. 1. c.
17. Eligere est proprius actus elicitus liberi
arbitrii, i. q. 83. 3. 4. o. et iil q. 18. 4. b. et c.
LIBIDO voluntatis gravat peccatum; sensibilis
autem leviat. 2 2. q. 154. 3 ad 1. et q. 156. 3. c.
ad 3.
LICERE. · Non licere aliquid alicui, contin­
git dupliciter, s. ratione prohibitionis, et ratione
defectus. 2 2. q. 187. 1. c.
LIGNUM - 1. vitæ, et arbor scientiæ boni et
mali, sunt materialia, sed significant res spiri­
tuales. L q. 102. 1 ad 4.
2. Lignum vitæ causabat immortalitatem in
Adam, per solam fortificationem virtutis; alii
vero cibi, restaurando deperditum, i. q. 97. 4. o.
3. Causa principalis immortalitatis Adæ erat
virtus supematuralis ei data; non autem lignum
vitæ; sed tamen erat coadjuvans ad continuatio­
nem vitæ. i. q. 97. 4. c. fi.
4. Si post peccatum homo comedisset de ligno
vitæ, non potuisset evadere mortem, sed potuis­
set eam ferre. 2 2. q. 164. 2 ad 6.
LIMBUS. - 1. Idem locus et status sanctorum
ante adventum Christi dicebatur sinus Abrahæ, ratione requiei; et limbus inferni, ratione
defectus gloriæ, non autem sunt omnino diversi,
m. q. 52. 2 ad 4.
2. Gaudium magnum erat in eo de gloria spe­
rata. III. q. 52. 5 ad 1.
3. In limbo patrum erat dolor de dilatione
gloriæ, non autem pœna sensibilis pro peccato,
sed Christus solvit utrumque, s. præservando a
secundo, et dando gloriam, iil q. 52. 2 ad 2. et
5 ad 1.
4. Quia sanctorum animæ ante Christi adven­
tum habebant quietem per immunitatem pœnæ,
limbus, sinus Abrahæ dicitur, qui fuit primum
exemplum credentium, sed quantum ad id quod
sanctis deerat requies desiderii, dicitur infernus.
Suppi, q. 69. 4. o.
5. Limbus quantum ad qualitatem loci diversus
est ab inferno damnatorum, sed quantum ad si­
tum loci, sunt loca continua, nisi quod limbus 1

•Longanimitas
—·
· ·■· <««***»*

patrum pars superior inferni esse videtur. Suppi,
q. 69. 5. c.
6. Cum pueris in limbo nulla adsit spes beatæ
vitæ, quæ patribus aderat, qualitate præmii et
pœnæ limbus puerorum differt a limbo patrum,
non autem situ, etsi requies patrum in supe­
riori loco esse credatur. Suppi, q. 69. 6. o.
7. Sive In statu consequendi pro meritis bo­
num sive malum, constitutæ sint animæ corpo­
ribus exutæ, convenienter quinque loca distincta
sunt, scilicet paradisus, limbus patrum, purga­
torium, infernus, et limbus puerorum. Suppi,
q. 69. 7. c.
LIMUS est terra permista aquæ, ideo corpus
hominis dicitur componi ex eo, i. ex quatuor
elementis, i. q, 91. 1. o.
LINGUA - 1. infirmi, quæ infecta est cholerico
et amaro humore, non potest percipere aliquid
dulce, sed omnia videntur ei amara, i. q. 75. 2.
c. et q. 111. 4. c.
2. Donum linguarum est giatia gratis data, et
necessaria fuit duplici ratione, scilicet ut primo
discipuli Christi per universum orbem discur­
rentes fidem ejus ubique prædicarent; et ut, si­
cut gentibus ad idololatriam declinantibus, intro­
ducta est diversitas lingüarum, ita etiam quando
erant gentes ad cultum unius Dei revocandæ,
contra hujusmodi diversitatem, remedium adbU
beretur, per donum linguarum. 2 2. q. 176. 1. o.
3. Christus habuit donum linguarum, quo ta­
men non est usus; quia tantum in una gente
prædicavît. 2 2. q. 176. 1 ad 3. et m. q. 7. 7 ad 3.
LITIGIUM proprie est contradictio in verbis,
non ex defectu amoris animos unientis, sed ex
hoc quod quis non veretur contristare perso­
nam; primum est contentio» et pertinet ad di­
scordiam contrariam charitati; secundum con­
tradatur amicitiæ vel affabilitati, non autem
mansuetudini vel temperantiæ, licet oriatur ali­
quando ex ira, vel concupiscentia generali, et ex
multis aliis. 2 2. q. 116. 1. o.
LITTERÆ. - Figura litterarum, quibus tria
et sex reprasentant Graci, satis sunt propinquæ
apud eos. m. q. 46. 9 ad 2. fi.
LOCA - 1. Inter quælibet duo loca, sunt infi­
nita loca, tam divisibilia, quam indivisibilia, i.
q. 53. 2. c.
2. Respectus, et inclinatio, et ordo corporis gra­
vis ad locum medium, est relatio realis. i. q. 28.
l. c.
3. Esse in loco dicitur dupliciter, s. sicut esse
in aliqua re, vel esse sicut locatum in loco. i.
q. 8. 2. c.
4. Esse in loco contingit dupliciter, s. cir umscriptive et diffmitive. i. q. 52. 1. o.
5. Quod est in aliquo loco totum, totalitate essentiæ, potent simul esse extra; non autem tota­
litate quantitatis. L q. 8. 2 ad 3.
6. Incorporalia sunt in loco. L q. 8. 2 ad 1.
et ad 2.
7. Deus non est in loco circumscriptive neque
diffmitive. quia est ubique, i. q. 52. 2. c. fi. et
m. q. 52. 3 ad 3.
<
8. Deus dicitur esse in loco metaphorice, quia
implet locum causalitate effectuum, non autem
distantia dimensionum, i. q. 8. 2. c.
9. Deus est in loco, non quidem ut quid men­
suratum loco, sed ut dans virtutem loco, locandi
et continendi, i. q. 8. 2. c
LONGANIMITAS - l. est virtus, qua habetur
animus tendenti in aliquid distans in longin­
quum, et convenit dupliciter cum patientia» sed
magis cum magnanimitate, s. primo quidem,
quia patientia, sicut et fortitudo, sustinet aliqua
mala, propter aliquod bonum; quod si ex pro

— 221 —

I

Loqui

INDEX III

pinquo expectetur, facilius est sustinere; si au­
tem in longinquum differatur, difficilis est expeccatio; secundo.quia hoc ipsum quod est dif­
ferri bonum speratum, natum eat causare tristi­
tiam; ct sic secundum quod sub eadem ratione
mali contristantis, potest comprehendi et dilatio
boni sperati, quæ pertinet ad longanimitatem,
et labor quem homo sustinet in continuata executione boni operis, quod pertinet ad constan­
tiam, tam longanimitas quam etiam constantia
sub patientia comprehenduntur. 1 2. q. 70. 3. c.
et 2 2. q. 17. 5 ad 3. et q. 136. 5. o.
2. Longanimitas magis respicit spem quam ti­
morem, vel audaciam, vel tristitiam, sicut etiam
magnanimitas. 2 2. q. 136. 5. o.
LOQUI. - 1. In diversis linguis sunt diversi
modi loquendi, i. q. 39. 3 ad 2.
2. Deus loquitur angelis vel hominibus, osten­
dendo aliquid; et fortassis Deus primis homini­
bus antea loquebatur, sicut cum angelis loqukur,
ipsa Incommutabili veritate illustrans mentes
eorum, etsi non tanta participatione divinae es­
sentia», quanta capiunt angeli, secundum Augu­
stinum. i. q. 94. 1. c. 1.
3. Loqui videntur bruta, per illusionem Simo­
nis Magi, vel operante dæmone, sicut et asina
Balaam, per angelum. 2 2. q. 165. 2 ad 4.
LOTH culpandus est secundum Augustinum,
non quantum ille incestus, sed quantum ebrietas
meruit. 2 2. q. 165. 4. c. fi.
LOTIO pedum veteris Testamenti praetermitti­
tur in novo Testamento et retinetur lotio ma­
nuum, quia est in promptu, et idem significat,
s. perfectam munditiam, m. q. 83'. 5 ad 1.
LUCIA verum dixit, quod corpus non coinqui­
natur nisi de consensu mentis. 2 2. q. 64. 5
ad 1.
LUCIFER peccavit gravius cæteris angelis, in­
quantum in eo minor flexibilitas fuit ad pecca­
tum. i. q. 63. 8 ad 3.
LUDICRA seu jocosa sunt dicta vel facta, in
quibus non quæritur nisi delectatio animalis.
2 2. q. 168. 2. c.
LUDIFICATIO dæmonum mutat homines in be­
stias, secundum apparentiam tantum, non autem
secundum rei veritatem, i. q. 114. 4 ad 2. et 2 2.
q. 165. 2 ad 4.
LUDUS - 1. est in remedium contra fatigatio­
nem animalem, dans animæ quietem, id est, de­
lectationem. 1 2. q. 1.6ad Let2 2. q. 168.2.0.
2. Ambrosius reprobat omnes ludos in sacra
Scriptura, non autem in aliis. 2 2. q. 168. 2 ad 1.
3. Ludus triplex, s. turpis, devotus, et recreativus. Primus debet vitari a quolibet; secundus
est laudabilis; tertius debet sumi, sed tempera­
tius a pcenitente. 2 2. q. 168. 4 ad 1.
4. In ludis cavenda sunt tria, s. dicta et facta
turpia et nociva, resolutio gravitatis, et indebitæ
circumstantiae. 2 2. q. 168. 2. o.
5. Ludere inordinate ratione recreationis, op­
ponitur eutrapeliæ. sed pertinet ad mollitiem,
ratione quietis. 2 2. q. 138. I ad 3.
6. Defectus ludi est peccatum, sed minus quam
excessus ejus. 2 2. q. 168. 4. o.
7. Excessus ludi duplex s. ratione turpitudinis
vel nocumenti, et ratione indebitæ circumstan­
tia: primus est peccatum mortale; secundus au­
tem est peccatum veniale, nisi ponatur finis in
hoc. 2 2. q. 168. 3. o.
8. Superfluitas ludi pertinet ad ineptam laeti­
tiam. filiam gulæ. 2 2. q. 168. 3 ad 3.
9. Peccata ratione solius intentionis excusantur
per ludum, non autem peccata ex sua specie; sed
reddunt ludum obscœnum et flagitiosum. 2 2.
q. 168. 3 ad 1.

Luk

LUMEN - L dupliciter potest inesse alicui, sci­
licet vel per modum forma· permanentis, vel per
modum passionis transeuntis. 2 2. q. 171.2. c et
q. 175. 3 ad 2.
2. Majus lumen offuscat minus lumen, s. alte­
rius illuminantis; non autem minus lumen illu­
minati, sed perficit ipsum, m. q. 5. 4 ad 2. et
q. 9. 1 ad 2.
3. Lumen naturafe intellectus nihil aliud est
quam manifestatio veritatis, i. q. 67. I. c. et
q. 1Q6. 1. c.
4. In homine est triplex lumen quo non parti­
cipant bruta, s. lumen naturæ, gratiæ et gloriæ.
1. q. 106. 1 ad 2.
5. Lumen naturale intellectus confortatur per
infusionem luminis gratuiti, i. q. 12. 13. c.
6. Lumen supematurale intellectus, id est,
intellectus qui ponitur donum Spiritus sancti,
est quædam acuta perspectio divinorum, i. q. 106.
I ad 2. et 2 2. q. 49. 2 ad 2.
7. Lumen intelligibile imprimitur divinitus, ad
judicandum visa ab aliis, ad intelligendum Scri­
pturas, et ad interpretandum, sicut apostolis
ad cognita naturaliter, et ad agenda. 2 2. q. 173.
2. c. fi.
8. Lumen gloriæ non potest esse connaturale
alicui creaturæ. i. q. 12. 5 ad 3.
LUMINAR. - 1. Productio plantarum praemit­
titur productioni luminarium, ad excludendum
idololatriam, i. q. 70. 1 ad 1. et ad 4.
2. Luminaria producta sunt primo die, quoad
substantiam, sed quoad collationem determinate
virtutis, producta sunt quarta die. i. q. 70. 1 ad
1. et q. 74. 1 ad 4.
3. Luminaria sunt fixa in sphæris, secundum
Aristotelem, nec moventur sine suis sphæris, sed
oppositum tenet Ptolomæus. i. q. 70. 1 ad 3.
4. Sol dicitur luminare magnum, et luna lu­
minare minus; sed sol propter quantitatem et
propter virtutem; luna vero dicitur magna,
propter quantitatem apparentem et claritatem,
et propter propinquitatem ad nos, et propter
manifestos ejus effectus, i. q. 68. 1. c. fi. et q. 70.
1 ad 5.
LUNA - 1. plena oritur vespere, et occidit
mane; ideo dicitur præesse nocti, quia probabile
est quod producta sit perfecta, sicut et plantæ,
et animalia, i. q. 70. 2 ad 5.
2. Luna non dicitur præesse diei, sicut nocti,
licet appareat in die, quia non dominatur diei,
propter praesentiam majoris luminaris, scilicet
solis, i. q. 68. 1. c. fi. et q. 70. 1 ad 5.
3. Luna secundum proprium motum est velo­
cior sole; sed secundum motum diurnum est e
converso. HI. q. 44. 2 ad 2.
LUX - 1. seu lumen non est corpus, nec est
evidentia coloris. 1. q. 67. 2. o. et q. 76. 7. c. et
q. 91. 1 ad 2.
2. Lux non est forma substantialis solis, sed
est qualitas activa cujuslibet lucentis a se. i.
q. 67. 3. o.
3. Lux proprie est tantum in corporibus quan­
tum ad Illud a quo sumitur nomen, sed quantum
ad illud cui imponitur, magis convenit spiri­
tualibus quam corporalibus. I. q. 67. 1. o. ct
q. 74. 2. o.
4. Lux non habet contrarium, quia est qualitas
primi alterantis, i. q. 67. 3 ad 2.
5. Lux dicitur esse sine numero, pondere, et
mensura, quia virtus ejus se extendit ad omnia
corporalia, non autem simpliciter, i. q. 5. 5
ad 5.
6. Lux primo creata fuit sol; sed adhuc infor­
mis, quoad determinationem virtutis factam
quarta die; nec lux erat nubes nisi secundum

— 222 —

Luxuria

INDEX ΙΠ

Magnanimitas

«imllltudlnem. i. q. 67. 4. o. et q. 68. I. c. fi. et I
10 Luxuria vincitur fugiendo, sed accidia et
q. 70. I ad 2. et q. 74. I. c. ad 4. et 3 ad 5.
caetera vitia resistendo, I 2. q. 35. 6 ad 3. et a. 74.
7. Lux non videtur per aliquam similitudinem, 3 ad 2.
sed per essentiam suam Informat oculum, i.
q. 56. 3. c.
8. Lux facit quod color qui est visibilis In po­
m
tentia, fiat visibilis in actu. i. q. 67. 3 ad 3. et
q. 79. 3 ad 2.
MACERATIO proprii corporis’ non est accepta
9. Eodem actu videtur color et lux, ut ratio | Deo, nisi discreta, ut concupiscentia refrenetur,
videndi, non autem ut objectum.’ 1 2, q. 8. 3 ad 2. et natura non nimis gravetur. 2 2. q. 88. 2 ad 3.
et o. 12. 4. c.
et q. 147. 1 ad 2. et q. 188. 6 ad 3.
10. Alium effectum facit lux solis, alium lux
MACULA - 1. in corpore, et macula in anima,
Jovis; et sic de aliis planetis, i. q. 67. 3. c. et contingit dupliciter, s. privatione decoris per pec­
q. 70. 1 ad 2.
catum mortale, et ex superinductione, per pec­
11. Lux agit ad productionem formæ substan­ catum veniale, m. q. 87. 2 ad 3.
tialis, ut instrumentum cæli. i. q. 67. 3 ad 3.
2. Macula peccati est defectus nitoris animæ,
LUXURIA - 1. principaliter est circa volu­ s. luminis divini, et rationis, et gratiæ, ex inor­
ptates venereas: secundario autem dicit exces­ dinato amore temporalium. 1 2. q. 86. o. et q. 89.
sum in aliis. 2 2. q. 153. l.o.
I. o. et 2 2. q. 87. 6. c.
2. Omnis actus luxuriæ est peccatum. 2 2.
3. Macula non dicit aliquid positivum in ani­
q. 153. 3. o.
ma, nec privationem tantum, sed in respectu ad
3. Omnis actus luxuriæ deliberatus extra limi­ suam causam, s. ad peccatum, ideo diversorum
tes matrimonii est peccatum mortale; aliter vero peccatorum sunt diversæ maculæ. 1 2. q. 86. 1 ad
est veniale. 2 2. q. 35. 3. c. et q. 36. 3. c. et q. 153 3. et m. q. 88. 1. c.
3. o.
4. Macula peccati nihil aliud est quam privatio
4. Luxuria est vitium capitale. 2 2. q. 153. 4. o. gratiæ. 1 2. q. 109. 7. c.
5. Peccata luxuriæ inter vitia intemperantiæ i
5. Actus peccati facit distantiam a Deo quam
sunt maxime exprobrabilia. 2 2. q. 151. 4 ad 3. sequitur macula. I 2. q. 86. 2 ad 3. et 6. c.
6. Species luxuriæ sunt sex, s. fornicatio, adul­
6. Cessante macula peccati, remanet reatus. 1 2.
terium, incestus, stuprum, raptus, et luxuria q. 87. 6. o.
contra naturam. 2 2. q. 154. o.
7. Remisso peccato quantum ad maculam,
7. Stuprum aliquando sumitur communiter semper remittitur pœna aeterna, non autem poena
pro omni peccato luxuriæ. 2 2. q. 154. 6 ad 2.
temporalis. 1 2. q. 87. 6. c.
8. Sacrilegium reducitur ad species tres luxu8. Macula peccati manet transeunte actu pec­
rȾ, scilicet vel ad stuprum, vel ad adulterium, cati. 1 2. q. 86. 2. o. et q. 87. 6. c. ad 1.
inquantum violatur virgo Deo desponsata; vel ad I
MAGI - 1. adorantes Christum secundum Au­
incestum, inquantum est cum cognata spirituali. gustinum, fuerunt malefici; sed secundum alios
2 2. q. 154. 1 ad 3. et 10 ad 2.
fuerunt sapientes, astrologi, et potentes, in. q. 36.
9. Peccatum luxuriæ contra naturam non est 3. c. ad 2. et 5. c.
humanum, sed bestiale. 2 2. q. 142. 4 ad 3. et
2. Magi moti sunt ex Scriptura Seth, ad se­
q. 154. 11. o.
.
quendum stellam, vel ex prophetia Balaam, vel
10. Vitium contra naturam est gravissimum | ducti ab angelis, vel inspirati a Deo. in. q. 36.
inter species luxuriæ; secundo raptus; tertio in-1 5 ad 4.
cestus; quarto adulterium; quinto stuprum, et
3. Magi, secundum Augustinum, venerunt de
minima fornicatio. 1 2. q. 73. 7. c. et 2 z. q. 154. remotissimis partibus orientis, per biennium; se­
12.0. et q. 170. 1 ad 2.
cundum vero alios, venerunt in diebus tredecim;
11. Species luxuriæ contra naturam sunt qua­ secundum alios autem, venerunt de prope, m.
tuor, quarum gravissima est bestialitas; secundo q. 36. 3 ad 3. et 5 ad 4. et 6. c. ad 3.
sodomia; tertio cum muliere extra naturam;
4. Magi venerunt ad Christum, tanquam priquarto mollities. 2 2. q. 154. 11. o. et 12 ad 4.
mitiæ gentium, docti a Spiritu sancto, offerentes
12. Circa tempora Abrahæ, humanum genus munera congrua dignitati Christi, m. q. 36. 3 ad
venerat ad profundissimum peccatorum, s. ad 1. et 8. o.
infidelitatem, et ad turpissimum vitium contra
5. Magi amiserunt stellam quadruplici ratione,
naturam, ili: q. 70. 2 ad 1.
s. propter Judæorum confusionem, propter ma­
13. Filiæ luxuriæ sunt octo, s. cæcitas mentis, gorum instructionem, propter instructionem no­
inconsideratio, præcipitatio, inconstantia, amor stram dupliciter: primo quia qui humanum auxi­
sui, odium Dei, affectus præsentis sæculi, et de­ lium quærunt, deseruntur ab auxilio divino;
speratio futuri sæculi. 2 2. q. 53. 6. o. et q. 153. 4. secundo instruimur quantum ad hoc, quia qui
5. o.
fideles sumus, non debemus quærere signa, sed
14. Gradus luxuriæ quintuplex, s. aspectus, co­ debemus esse contenti doctrinis prophetarum,
gitatio, delectatio, consensus, et opus. 1 2. q. 72. quia signa data sunt infidelibus, m. q. 65. 8
7. c. fi. et ad 3.
ad 3.
15. Ex luxuria oriuntur quatuor inordinati
6. Herodes, post duos annos a recessu mago­
actus locutionis, s. turpiloquia, stultiloquia, scur­ rum, occidit pueros, quia accusatus ivit Ro! mam; vel territus aliquo periculo, vel credens
rilia, et ludicra. 2 2. q. 153. 5 ad 4.
16. Nulla passio ita deprimit rationem, sicut magos confusos, in. q. 36. 6 ad 3.
gula et luxuria. 2 2. q. 53. 6. o. et q. 55. 8 ad 1.
MAGIS. - Substantia non dicitur magis et
et q. 180. 2 ad 3. fi.
minus, sic quod participetur quandoque cum
17. Homo incurrit quintuplex damnum ex luxu­ magis et minus in eadem specie; licet una sub­
ria, s. depressionem mentis, exhæredationem, pe­ stantia sit perfectior alia. i. q. 93. 3 ad 3, et
riculum personæ, et periculum rerum, et impe­ 1 2. q. 52. 1. c. co. 2.
dimentum bonorum operum. 2 2. q. 46. 3. c.
MAGISTER sententiarum non est authenticus:
18. Luxuria vix vitari potest, nisi vitetur prin­ ideo in multis non tenetur, i. q. 94. 4 ad 2. et
cipium ejus, s. aspectus mulieris pulchræ, et 2 2. q. 23. 2. o.
præcipue aspectus virginis. 2 2. q. 167. 2. c.
MAGNANIMITAS - 1. Importat extensionem

— 223 —

·Λ

ί ■*

Magnanimitas

■

.5

ι·Λ

INDEX III

animi, \el ad magna absolute, vel secundum pro­
portionem. 2 2. q. 129. I. c. et q. 136. 5. c.
2. Magnanimitas est virtus, quia tendit ad ma­
xima, secundum rectam rationem. 2 2. q. 129. 3.
o. et q. 130. 2. c.
3. Magnanimitas est circa spem et desperatio­
nem. 1 2. q. 60. 4. c. fi.
4. .Magnanimitas principaliter est circa hono­
res, sed mediate; immediate vero est circa spem.
2 2. q. 129. l.o. et 4. 8. c. etq. 128. c. et q. 131.2.
c. et q. 132. 2. c.
5. Propria materia ejus est honor magnus, me­
diocris autem est materia cujusdam virtutis in­
nominate. 1 2. q. 60. 5. c. et 2 2. q. 129. 2. o. et
4 ad 1. et q. 130. 2 ad 2.
6. Magnanimitas est circa gloriam, quia mode­
rate utitur gloria, sicut et honore. 2 2. q. 132.
2. c.
7. Magnanimitas ad duo respicit, s. ad hono­
rem, sicut ad materiam, et ad opus magnum, si­
cut ad finem. 2 2. q. 129. 8. c. et q. 131.2 ad l.
8. Ratione primi opponitur ei secundum ex­
cessum ambitio, et ratione secundi praesumptio,
2 q. 131. 2 ad 1. et ad 2.
2 2.
9. Ea quæ opponuntur aliis virtutibus oppo­
nuntur etiam magnanimitati, secundum quod
parva pro magnis habentur. 2 2. q. 132. 2 ad 1.
10. .Magnanimitas est in irascibiii subjective,
1 2. q. 60. 5. c. et 2 2. q. 129. 1 ad l. et q. 134.
4 ad 1.
11. Magnanimus non quærit honorem tamquam
finem, quia hoc reputat parum, sed quærit fieri
dignus honore. 2 2. q. 129. 1 ad 3. et 2 ad 3. et
q. 131. 1 ad 2.
12. Magnanimus bene utitur magnis et parvis
honoribus, quia non extollitur nec frangitur op­
positis, sed contemnit. 2 2. q. 129. 2 ad 3.
13. Magnanimus contemnit bona exteriora, ideo
inon gaudet si acquirat ea, nec tristatur, si per­
2 q. 129. 8 ad 2. et ad 3. et q. 132.
dat ea. 2 2.
2 ad 1. et ad 2. et ad 3.
14. Magnanimus non est contentiosus, quia ni­
hil extrinsecum æstimat magnum. 2 2. q. 129. 1.
3 ad 2. et q. 132. 2 ad 3.
15. Magnanimus non amat pericula, nec timet
ea: sed promptissime se exponit periculis magnis.
2 2. q. 129. 5 ad 2.
16. Magnanimus nullo indiget, s. modo huma­
no, non autem simpliciter. 2 2. q. 129. 6 ad 1.
17. Magnanimus habet vocem gravem, locutio­
nem stabilem: quia non de omnibus facile con­
tendit aut loquitur, sed de magnis. Non est me­
mor beneficiorum, quia non delectatur in hoc,
nisi ut majora compenset. Est tardus et otiosus,
quia non vilibus, sed magnis intendit. Utitur
ironia, non quæ opponitur veritati, sed quia non
omnibus animi magnitudinem ostendit. Cum aliis
non potest convivere, sed cum amicis tantum, et
magnis. Habet infructuosa, quia magis honesta
quaerit quam utilia. 2 2. q. 47. 9 ad 3. et q. 129.
3 ad 3. et ad 5.
18. Nullus potest esse magnanimus, nisi virtuosus, qui est habilis ad magna. 1 2. q. 66. 4
ad 3.
19. Magnanimo attribuuntur actus aliarum vir­
tutum, sub ratione excellentia, s. quod est com­
municativus, benefactivus, retributivus plurium,
veridicus, non planctivus, non incertus, nec fu­
giens commonentem. 2 2. q. 129.4 ad 1. et ad 2.
20. Magnanimus magis curat de veritate quam
de opinione; nec quaerit laudem humanam. 2 2.
q. 132. 2 ad 1.
21. Magnanimitas est generalis virtus, inquantum operatur magna in qualibet virtute, faciens
eam majorem; sed est virtus specialis, inquan-

Maledicere

tum ponit specialem inuduiu circa specialem
materiam, 2 2. q. 129. 4. o. et 5 ad 2. et q. 134.
2 ad 2.
M '
22. Magnanimitas est ornamentum omnium
virtutum. 1 2. q. 66. 4 ad 3. et 2 2. q. 129. 4 ad 3.
23. Magnanimitas superveniens justitiæ auget
bonitatem ejus, sed sine justitia non habet ratio­
nem virtutis. 2 2. q. 58. 12 ad 2.
24. .Magnanimitas et magnificentia habent con­
nexionem cum omni virtute, secundum princi­
pia virtutum, scilicet secundum prudentiam et
gratiam, non autem secundum actum. 1 2. q. 65,
1 ad 1. et 2 2. q. 129. 3 ad 2. et q. 134. 1 ad 1.
25. Magnanimitas et magnificentia tenent ex­
tremum secundum quantitatem rei; medium au­
tem, secundum regulam rationis. 1 2. q. 6*1. 1 ad
2. et ad 3. et 2 2. q. 92. 1. c. et q. 129. 3 ad 1.
etq. 130.2. c. et q. 134. 1 ad 2. et q. 152.2 ad 2.
26. Bona fortunæ conferunt ad magnanimita­
tem, quoad materiam ejus, s. quoad honores, et
etiam quoad finem ejus, scilicet operari magna.
2 2. q. 129. 8. o.
MAGNIFICENTIA - 1. est virtus factiva ma­
gnorum, et est virtus generalis, si sumatur facere
communiter, scilicet pro omni opere; sl vero pro­
prie, scilicet pro operatione exteriori, est virtus
specialis. 2 2. q. 134. 1. 2, o.
2. Materia ejus sunt sumptus magni, præcipue
ad cultum Dei; secundo pecunia pro eis; tertio
amor pecuniæ. 2 2.q. 134. 1 ad 3. et 2 ad 3.et3.o.
3. Magnificentia est rerum magnarum et ex­
celsarum, cum animi quadam ampla et splen­
dida proportione, cogitatio et administratio. 2 2.
q. 128. c.
4. Magnificentia est in voluntate subjective, i.
q. 21. 1 ad L
5. Non oportet ad magnificentiam habere mul­
tas divitias, sed oportet sic disponi, quod quando
oportet et decet, velit eas optime dispensare; et
sic fuit in Christo. 2 2. q. 134. 1 ad 1. et 3 ad 4.
et q. 152. 3 ad 3.
6. Magnificus non principliter facit magnos
sumptus pro persona sua, quia non est quid
magnum, nisi quæ tantum semel fiunt, ut nuptiæ; vel permanentia, ut domus. 2 2. q. 134.
1 ad 3.
7. Magnificentia facit et intendit aliquod ma­
gnum, in factibili tantum; sed magnanimitas in
omni materia. 2 2. q. 134. 2 ad 2. fi.
8. Magnificentia est in maximis donis et sum­
ptibus, sed liberalitas in mediocribus. 1 2. q. 60.
5. c. co. 2. et 2 2. q. 117. 3 ad 1. et q. 118. 8 ad 4.
et q. 128 ad 1. et q. 129. 2. c. fi. et q. 134. 2. 3. o.
et 4 ad 1. et q. 152. 3. c. et q. 160. 1. c.
MAJESTATIS iæsæ crimen maxime punitur.
2 2. q. 10. 8. o. et q. 11. 3. c. et q. 108. 4 ad 2,
MAJUS dicitur dupliciter, s. intensive et ex­
tensive. m. q. 1.4. c.
MALEDICERE - 1. contingit tripliciter, scilicet
enuntiative, id est, detrahendo, causaliter, vel
imperative, et optative, et hoc dupliciter, scilicet
per se, id est, sub ratione mali; et sic est pec­
catum; non autem si per accidens, id est, sub
ratione boni duplicis, scilicet justi, sicut judex
per sententiam, Ecclesia per excommunicatio­
nem, prophetae conformando se Deo; vel sub ra­
tione boni utilis, scilicet ut aliquis melior fiat,
vel ne noceat aliis. 2 2. q. 76. 1. o. et q. 83, 8 ad
1. et ad 2.
2. Maledicere sub ratione mali est peccatum
mortale; et est tanto gravius, quanto plus per­
sona debet amari et revereri; tamen tripliciter
est veniale, scilicet ratione parvi mali, vel ratio­
ne affectus, s. ex joco vel levi motu, vel ratione
surreptionis. 2 2. q. 76. 3. o.

— 224 —

9

Maleficium

INDEX 111

Mare

3. Detractio, contumelia, susurratio, et deri- i
10. Malum pœnæ opponitur bono creaturæ;
sio sunt de njalo culpæ, et nocent cnunclando; malum vero culpæ, bono Increato. e q. 48 6 c*
ideo sunt secundum se graviora maledictione, et I 2. q. 79. ί ad 4.
quæ est de malo pœnæ optando. 2 2. q. 76. 4. o.
17. Defectus, malum, peccatum, et culpa dif­
4. Benedictio vel maledictio proprie convenit ferunt, quia primum dicit negationem, secundum
tantum ei, cui potest bene vel male contingere, privationem In omnibus, tertium in actione tan­
scilicet naturæ rationali, vel aliis In ordine ad tum, quartum in voluntariis tantum, e q. 48. 5.
naturam rationalem auxiliando, sicut Deus ma­ c. ad 1. et 1 2. q. 21. 1. c. et 2. o.
ledixit terram, et David montes; vel significando,
18. Malum in naturalibus nunquam est in ef­
sicut Christus maledixit ficum; vel continendo, fectu, nisi præexistat aliud malum in agente vel
sicut Job maledixit diem, et David montes; vel In materia, sed bene in voluntariis. E q. 49. 1
in ordine ad Deum, et sic est blasphemia; vel ad 3.
rtcundum se, et sic est quid vanum. 2 2. q. 76.
19. Malum naturæ duplex, s. malum naturæ a
1. o. et 4 ad 1.
causa naturali, ut mors naturalis, et privatio
5. Diabolus quoad culpam debet maledici, non boni naturæ a causa non naturali, ut mors vio­
autem quoad naturam ejus. 2 2. q. 76. 1 ad 4.
lenta. 1 2. q. 42. 2. o.
MALEFICIUM. - Impotentes ex maleficio |
20. Malum est differentia actus moralis, ra­
perpetuo et post triennium, alteram quærere co- : tione finis, cui accidit aliqua privatio, e q. 48.
pilam possunt, alias minime. Suppi, q. 58. 2. c. : 1 ad 2. et 1 2. q. 18. 5 ad 2. et q. 54. 3 ad 2. et
MALITIA - 1. ex qua dicitur aliquis peccare, q. 79. 2 ad 3.
est triplex, s. habitu cujuscumque vitii, electio
21. Malum moris ex voluntate contingit per
mali, et peccatum præcedens. 1 2. q. 78. 1 ad 3.
hoc, quod deficit ab ordine rationis et proprii
2. Qmnis peccans ex habitu peccat ex certa finis. 1 2. q. 71. 2, c. ad 3. et 6. c.
malitia, et non e converso. 1 2. q. 78. 2. 3. o.
22. Malum per prius dicitur de culpa quam de
3. Peccatum ex certa malitia, vel ex industria, poena. 2 2. q. 19. L c.
contingit ex inordinatione voluntatis præpo23. Culpa magis habet rationem mali quam
nentis minus bonurn meliori bono. 1 2. q. 78. 1. o. poena. E q. 48. 6. o. et 2 2. q. 19. 1. c. et q. 76.
4. Peccatum ex certa malitia est gravius pec­ 4. c.
cato ex passione, quia est magis voluntarium,
24. Mali semper hic puniuntur spiritualiter et
magis durat, et est circa finem; peccatum au­ boni præmiantur, non autem corporaliter. 1 2.
tem ex passione est circa ea quæ sunt ad finem. q. 69. 2 ad 2.
1 2. q. 47. 2. c. ct q. 78. 4. o. et 2 2. q. 73. 3. c.
MAMMONA iniquitatis dicuntur divitiæ, vel
MALUM - 1. est aliquid, et est ens rationis, quia solas eas esse reputant iniqui, vel quia sunt
non autem ens reale. i. q. 48. 2 ad 2.
occasio iniquitatis, vel quia inæqualiter sunt dl2. Malum non est negatio pura, sed privatio visæ, vel quia injuste a primo sunt acquisitae. 2 2.
boni. i. q. 14. 10. o. et q. 48. 2 ad 1. et 3. c. ad 2. q. 32. 7. 2. c. ad 1.
et 5. c. ad 1. et 1 2. q. 25. 2. c. et q. 36. 1. c. et
MANDATUM - 1. est de meliori, et quod per
q. 75. 1. c.
I alios mandatur; sed præceptum est de necessario,
3. Nullum ens est malum per essentiam nec et quod quis per se jussit. 1 2. q. 99. 5. c.
per participationem, sed per privationem parti­
2. Differentia inter præcepta, mandata, testi­
cipationis. i. q. 49. 3. c. ad 4. et q. 65. 1 ad 2. monia et justificationes. 1 2. q. 99. 5. c.
et ad 3.
MANSIONES in cælis sunt diversi gradus bea4. Malum non est cognoscibile, nisi per bonum, titudinis: ideo non sunt in limbo nee in purga­
i. q. 14. 10 ad 4. et q. 48. 1. c.
torio. 1 2. q. 5. 2. c. ad 1.
5. Omnis privatio, inquantum hujusmodi, ha­
MANSUETUDO - 1. diversimode numeratur
bet rationem mali; sicut omnis forma habet ra­ inter beatitudines, fnictus et virtutes. 2 2. q. 157.
tionem boni, e q. 48. 1 ad 1.
2 ad 3.
6. Mala esse ratio et experientia docent, i.
2. Mansuetudo est circa iram, e q. 21. 1 ad 1.
q. 48. 1 ad 5. et 2. c. ad 1.
et 1 2. q. 60. 4. b. et c. fi. et ad 4. et 2 2. q. 143.
7. Malum non est existens, id est, aliqua na­ c. et q. 157. 1.2. o. et 3. 4. c. et q. 161. c. ad 4.
tura, neque est in existentibus, ut pars perfectio­
3. Mansuetudo præparat hominem ad cognitio­
nis, sed ut privatio in subjecto, i. q. 48. 1. o. et nem Dei, removendo duplex impedimentum, sci­
;2 ad 1. et ad 2. et 3 ad 1.
licet iram et contradictionem veritatis. 2 2. q. 157.
8. Si universaliter malum non esset, univer­ 4 ad 1.
sum esset imperfectius, i. q. 22. 2 ad 2. et q. 48.
4. Mansuetudo maxime facit hominem compo;2. c. ad 3. et q. 49. 2. c.
1 tem sui. 2 2. q. 157. 4. c. ad 1.
9. Impossibile est esse summum malum, i.
5. Mansuetudo est in irascibili subjective. m.
q.49. 3. o. et q. 106. 7 ad 1. et 2 2. q. 172. 6. c. q. 15. 2. c.
10. Malum non habet causam, nisi per accidens,
6. Homo est naturaliter mansuetus, quia est
E q.49. 1. o. et 3 ad 5. et 1 2. q. 75. 1. c.
complexionis temperatissimæ, Ideo mitigat iram;
11. Omne malum habet causam efficientem et sed irasci convenit ei naturaliter, inquantum ra­
materialem, non autem formalem nec finalem. tio nunciat causam iræ. 1 2. q. 46. 5 ad 1.
I J. q. 49. 1. c.
MANUMISSUS reducitur In pristinam servitu­
12. Malum est causa per accidens, non autem tem, propter aliquam offensam in dominum ejus,
causa per se. e q. 48. 1 ad 4. et q. 49. 3. c.
m. q. 88. 3 ad 2.
13. Malum duplex, s. malum naturæ, et malum
MANUS est organum organorum, quia facit
culpæ; et utrumque est ut In paucioribus. E omnia instrumenta, et est loco omnium instru­
q. 63. 9. o.
mentorum. m. q. 83. 5 ad 1.
14. Malum culpæ secundum totam speciem hu­
MARCUS amputando sibi pollicem ne fieret
manam est ut in pluribus; in aliis autem est ut sacerdos, non peccavit, quia creditur fecisse hoc
In paucioribus, sicut etiam malum naturæ. i. ex instinctu Dei. 2 2. q. 185. 2 ad 3.
q.49. 3 ad 5. et q. 63. 9 ad 1. et 1 2. q. 71.2 ad 3.
MARE. - 1. Maris fluxus et refluxus est ei na­
15. Malum non simpliciter, sed in solis volun­ turalis, quia est ex motu lunæ, cui aqua natura­
tariis duplex, s. malum pœnæ, et malum culpæ. liter subditur, e q. 105. 6 ad 1.
; I. q. 48. 5. o.
2. In aquis maris sunt duo mira, s. primum

Summa Theologica

.;

-

.

· ' ‘ \r

t ;

j

>*λν >’ .· ' 1XJI

wwwwwwiywirmu iiiwwwiwwwwTn-’. » < ι η ιβιμτ^ιμΙΪΙΕΗ^Β&ηΒ

Maria

INDEX III

quod non cooperiant totam terrain contra natu­
ram, cum sint etiam altiores ea; secundum vero,
quod semper mare est ejusdem quantitatis, i.
q. 69. 1 ad 2.
3. Divisio maris rubri fuit mira tripliciter, s.
ratione soni ventorum, tant® aquæ, et tantorum
effectuum. Ibidem.
MARIA - Γ. et Joseph erant de eadem tribu,
et de semine David, in. q. 28. 1 ad 2. et q. 31.
2 ad 1.
2. .Maria fuit de stirpe Aaron, non quidem seeundum successionem generis masculini, sed pro­
pter affinitatem contractam ex matrimonio; sibi
enim duæ tribus in matrimonio jungebantur, sci­
licet sacerdotalis, cujus erat Aaron: et regia,
cujus erat .Maria, m. q. 29. 1 ad 4. et q. 31.2 ad 2.
3. .Maria nata est ex Melchi*, Salomone, Jeconia
et Heli. ni. q. 31. 2 ad 3. et 3 ad 2.
4. Quicqnid acceptum a parentibus fuit in Ma­
ria, fuit pars ejus actu; ideo non fuit in Christo,
m. a. 31. 6. c.
5. Alaria in ventre matris suæ non habuit usum
Uberi arbitrii, quia hoc est privilegium Christi.
Ilh q. 27. 3. c.
6. Maria habuit tantam claritatem in facie,
quod Joseph non cognoscebat eam sensibiliter.
Hi. q. 28. 3 ad 3.
7. .Maria fuit sanctificata, priusquam nata ex
utero, ni. q. 27. 1. o. et 2 ad 2.
8. Maria non potuit sanctificari in parentibus,
nec in coneptione ejus, nec ante infusionem
animæ rationalis, m. q. 27. 1 ad 1. et 2. o.
9. Maria fuit bis sanctificata, s. in utero ma­
tris, et quando concepit Christum; in prima fo­
mes fuit ligatus, in secunda vero totaliter abla­
tus. m. q. 27. 3. o. et 4 ad 1. et 5 ad 2.
10. «Major sanctificatio fuit in Maria quam in
Joanne Baptista, et major in eo quam in jeremia.
1IL q. 27. 6 ad 1.
11. Maria super omnes post Christum habuit
plenitudinem gratiæ. in. q. 7. 2 ad 1. et q. 27.
L c. et 5. o.
12. Maria habuit triplicem perfectionem gra­
tiæ, s. in ejus sanctificatione, in conceptione
Christi, et in ejus glorificatione; tertia est po­
tior secunda, et secunda quam prima, m. q. 27.
5 ad 2.
13. Jn prima perfectione gratiæ, Maria mun­
data fuit a culpa originali, in secunda a fomite,
et in tertia ab omni miseria, m. q. 27. 5 ad 2.
14. In prima adepta est gratiam inclinantem ad
bonum; m secunda fuit confirmata in gratia, et
adepta est gratiam consummatam et confirman­
tem eam in bono; et in tertia adepta est gratiam
consummatam et perficientem eam in fruitione
omnis boni. in. q. 27. 5 ad 2.
15. Plenitudo gratiæ et observatio consiliorum
inchoavit in beata Maria, sed primum fuit in ea
perfecte, et secundum perfecte coepit in Christo.
Hi. q. 28. 4 ad 2.
16. Maria est perfecte beata secundum corpus,
quia cum corpore assumpta est in cælum. Cre­
dimus enim quod post mortem resuscitata fue­
rit, et portata in cælum. in. q. 27. 1. c. et q. 83.
5 ad 8.
17. Maria habuit donum prophetiæ, sapientiæ
et miraculorum, sed non secundum omnem usum,
m. q. 27. 5 ad 3.
18. Puritas .Mariæ fuit maxima sub Deo. 1 2.
q. 81. 5 ad 3. et m. q. 27. 2 ad 2.
19. Maria meruit Christum portare, id est, me­
ruit gradum puritatis et sanctitatis, quo congrue
esset mater Dei, non autem incarnationem Dei,
IH. q. 2. 11 ad 3.
20. Quamvis beata virgo «Maria sit super omnes

Marla

Martyrium

___

___ INDEX 111

Matrimonium

38, Tabernaculum veteris legis figurabat Ma­ mia; dicitur aqua, quia est receptiva; dicitur
angelos exaltata, non tamen est exaltata usque ad
abyssus, quia est turpis, i. q. 66. 1 ad 1.
œqualitatem Dei, vel ad unionem in persona; , riam. m. q. 27. 2. c.
39. Festo Neomenl® succedit festum Mariæ, in
8. Partes habent rationem materiæ, totum vero,
et ideo non dicitur sedere ad dexteram, sed astare
qua
primo
apparuit
Illuminatio
solis,
Id
est
Chri
­
rationem form®, i. q. 7. 3 ad 3. et q. 65. 2. c.
a dextris, inquantum honor filii aliquo modo par­
sti, per copiam grati®. 1 2. q. 103. 3 ad 4.
et ni. q. 90. 1, c,
ticipative, non plenarie redundat in ipsam, in­
MARTYRIUM - 1. est actus virtutis quadru­
9. Unitas materiæ primæ est tantum in iis quæ
quantum mater Dei dicitur, sed non Deus. i.
plicis, s. fortitudinis ut elicientis principaliter, conveniunt in generatione et corruptione, i. q. 66.
q. 25. 6 ad 4. et ili. q. 25. 5. o.
patlentiæ vero ut elicientis consequenter, sed 2. o.
21. Maria fuit vera mater Christi, ili. q. 35.
charitatis ut imperantis, et fidei ut finis. 2 2.
10. Materia prima omnium rerum est una,
3. o.
q.
124.
1.
2.
o.
unitate ordinis tantum, i. q. 66. 2 ad 1.
22. Matrimonium verum fuit Inter Mariam et
2. Martyrium est actus maxim® perfectionis,
11. Omnium generabilium et corruptibilium
Joseph, habuitque triplex bonum, et utramque ;
non quidem secundum se, sed ut imperatur a est eadem materia, i. q. 66. 2. c.
perfectionem requisitam, præter coitum, et nucharitate, et ut eam ostendit. 2 2. q. 124, 3. o.·
12. Materia duplex, scilicet naturalis et ma­
ptiæ fact® sunt. in. q. 20. 2. o.
et
q.
184.
5
ad
3.
thematica. i. q. 85. 1 ad 2, et in. q. 77. 2 ad 4.
23. Maria fuit expers maledictionis Evæ, quia
3. Martyrium habet quod sit meritorium ex
peperit sine dolore, et non multiplicavit conce­
13. Materia triplex, s. ex qua, In qua, et circa
charitate,
sine
qua
nihil
valet.
2
2.
q.
124.
2
ptus, nec fuit subjecta viro. m. q. 30. 2 ad 2.
quam, et tantum tertio modo coincidit cum fine,
ad
2.
1 2. q. 55. 4. c.
et q. 35. 6 ad 1.
4. Mors est de ratione martyrii. 2 2. q. 124. 4. o.
14. Duplex est conditio materiæ, scilicet con­
24. Angelus prius apparuit Mariæ quam Joseph.
5. Confessio cujuscumque alterius veritatis ditio quæ eligitur ab agente, et quæ consequitur
IH. q. 30. 2 ad 2.
quam fidei non est causa sufficiens ad martyrium naturam materiæ. i. q. 76. 1 ad 5. et q. 91. 3. c.
25. Angelus excellentius apparuit Mariæ quam
ratione materiæ, sed tantum ratione finis, refe­ et 1 2. q. 85. 6. c. et 2 2. q. 164. 1 ad 1.
Joseph, ni. q. 30. 3 ad 2.
rendo ad Christum. 2 2. q. 124. 5. c. ad 2.
15. Materia non est divisibilis nisi per quanti­
26. Maria secundum aliquos non fuit turbata
6. Martyrium Joannis Baptistæ celebratur, li­ tatem. i. q. 50. 2. c. et q. 75. 7. c. et q. 76. 4 ad 4.
in visione angeli, quia assueta erat visionibus
cet mortuus sit, non quidem pro fide, sed pro et ni. q. 77. 2. c. fi.
angelorum; sed in sermone ejus, ex admiratione
reprehensione adulterii. 2 2. q. 124. 5. c.
16. Materia prima secundum potentiam non est
dictorum. IH. q. 13. 3 ad 3.
7. Moriens pro quocumque opere bono propter infinita, simpliciter, quia se extendit solum ad
27. Non inconveniens est quod angelus instrue­
Deum, est martyr Dei, quia causa cujuscumque formas materiales, i. q. 7. 2 ad 3.
ret Mariam, quia Maria erat inferior eo secun­
martyrii est veritas fidei, ut est operans. 2 2.
17. Materia Intelligibilis ponitur in diffinitione
dum statum, licet esset e converso secundum
q. 124. 5. c.
quantitatis, non autem materia sensibilis, i. q. 85.
prædestinationem. Hi. q. 30. 2 ad 1.
8. Vulneratus lethaliter, licet supervivat, habe­ 1 ad 2.
28. Maria est super omnes ordines angelorum,
bit aureolam martyrii, sicut sancta Lucia, simi­
18. Materia et privatio distinguuntur realiter
ni. q. 30. 2 ad 1.·
liter vulneratus non lethaliter, tamen moriens secundum Aristotelem, non autem secundum
29. Spiritus sanctus fecit duplicem purgatio­
ex incuria non mortali, ut Marcellus papa, habe­ Platonem, i, q. 5. 2 ad 1. et 3 ad 3.
nem in Maria, s. præparatoriam ad conceptionem
bit aureolam martyrii; non autem si afflictio
19. Quæ non habent materiam, non habent
Christi, colligens mentem ejus in unum; secun­
non continuetur usque ad mortem, sicut de Syl­ causam sui esse, s. quæ transmutet de potentia
dam vero a fomite, mediante conceptione Christi,
vestre papa. 2 2. q. 124. 4 ad 4.
ad actum, nec aliquam causam formalem, i. q. 61.
m. q. 27. 3 ad 3.
9. Martyrium est de præcepto, secundum præ- 1 ad 2. et q. 75. 5 ad 3.
30. Purgatio prima non fuit ad removendum
parationem animi tantum. 2 2. q. 124. 1 ad 3. et
MATHEMATICA scientia non demonstrat per
transfusionem peccati originalis, sed ut digna
3 ad 1.
causam efficientem nec per causam finalem, licet
esset Christo. 1 2. q. 81. 5 ad 3.
10. Martyrium oblatum debet tolerari patien­ habeat eas, quia mathematica accipiuntur ut
31. Immunitas a peccato in Maria causabatur
ter, sed non debet quæri; quia non debet dari abstracta secundum rationem; cum tamen non
ex tribus, s. ex ligatione fomitis, gratia incli­
occasio agendi injuste. 2 2. q. 124. 1 ad 3.
sint abstracta secundum esse. Unicuique tamen
nante ad bonum, et providentia Dei. m. q. 27.
11. Universalis absolutio fit in perceptione competit habere causam agentem, secundum
3. c. fi. et 4 ad 1.
baptismi et in martyrio, propter quod dicitur quod habet esse; licet igitur ea quæ sunt mathe­
32. Maria voluit purgari post partum, non qui­
quod in martyrio; omnia sacramenta baptismi matica habeant causam agentem, non tamen se­
dem propter aliquam immunditiam, sed propter
complentur in virtute passionis Christi, s. quan­ cundum habitudinem quam habent ad causam
humilitate.m, et obedientiam, et ut approbaret
tum ad plenam liberationem a culpa et a pœna. agentem, cadunt sub consideratione mathematica,
legem, et vitaret calumniam, m. q. 37. 4. o.
in. q. 68. 2 ad 2. et q. 87. 1 ad 2.
et ideo in scientiis mathematicis non demonstra­
33. Emendatio et confirmatio Mariæ inchoata
MAS et fœmina in hominibus conjunguntur, tur aliquid per causam agentem vel finalem, i.
fuit in prima sanctificatione, sed in secunda con­
non tantum propter generationem, ut in brutis, q. 44. 1 ad 3.
summata est in perfectione vi®. In assumptione
sed etiam propter communicationem operum;
MATHIAS electus est sorte, i. per divinum do­
vero ejus, perfectione gloriæ. i. q. 100. 2. c. et
ideo in solis hominibus mas est principium fœ- num, declarans eum electum esse divinitus. 2 2.
ni. q. 27. 5 ad 2.
minæ, et fœminæ facta est ex masculo, i. q. 92.2. q. 95. 8. c.
34. Maria sanctificata fuit in utero a peccato
MASCULINUM genus et fœmininum absolute
MATRIMONIUM - 1. est formaliter conjunctio
originali, quoad maculam et reatum personalem,
prædicantur tantum de supposito, i. q. 31.2 ad 4. et vinculum animorum, et relatio conjuguai:
non autem a reatu totius naturæ; ideo si ante
MATER dicitur aliqua ex hoc quod concepit et unde conjunctio viri et uxoris est potior quam
passionem Christi fuisset defuncta, non intrasse!
genuit, m. q. 35. 3. 4. c.
conjunctio uxoris ad consagnuineos viri; non
paradisum, nec vidisset Deum pçr essentiam, sic­
MATERIA - I. non semper fuit, licet sit in- tamen debet dici affinitas, sed matrimonium
ut nec alii sancti, ni. q. 27. I ad 3.
generabilis et incorruptibilis. I. q. 46. 1 ad 3.
quod est unitas quædam, sicut homo est sibiipsi
35. Cum beata virgo Maria credatur omnino
2. Materia prima est maxime in potentia, et idem, non consanguineus, m. q. 29. 2. c.
fuisse immunis a fomitis inclinatione, propter
principium imperfectissimum, nec talis potentia
2. Matrimonium erat in lege veteri, ut in offi­
ejus sanctificationem perfectam, non est pium
materiæ, etiam dato quod sit sua essentia, est cium naturæ, et non ut sacramentum conjunctio­
ponere aliquam pugnam a came fuisse in ea, cum
potentia ad operationem, sed ad esse. i. q. 4. 1. c. nis Christi et Ecclesiæ, quæ nondum fuerat facta.
talis pugna non sit nisi ex fomitis inclinatione,
3. Atateria inquantum habet esse saltem in 1 2. q. 102. 5 ad 3.
nec tentatio quæ est a carne, sine peccato esse
potentia, est similis Deo. i. q. 14. 11 ad 3. et 12.
3. Inseparabilitas convenit matrimonio, ut est
possit, ut patet per glossam; et quamvis non ha­
c. fi.
sacramentum, et ut est in officium naturæ, sed
buerit pugnam per tentationem quæ est a came,
4. Materia non potest esse In alio, cum sit primo modo est de prima intentione matrimonii;
habuit tamen pugnam per tentationem ab hoste,
primum subjectum, i. q. 3. 2 ad 3. et m. q. 77. secundo autem modo, de secünda. 1 2. q. 102.
qui nec ipsum Christum reveritus est. in. q. 15.
5 ad 3.
2 ad 3.
5. Materia prima est sua potentia passiva, sicut
4. Commistio carnalis est de secunda perfe­
36. Fomes in Maria adeo debilitatus est, et
Deus est sua potentia activa. 1. q. 54. 3 ad 3. ctione matrimonii, non autem de prima, m. q. 29.
extinctus, ut ad peccatum actuale nunquam in­
et q. 77. 1 ad 2. et q. 115. 1 ad 2.
2. o.
clinaretur. m. q. 27. 3. c. et 4 ad 1. et 5 ad 2.
6. In materia nulla est potentia activa, m.
5. Pater non potest cogere filium, ut consen­
37. Maria per primam sanctificationem fuit
q. 32. 4. c. ad 3.
tiat ad matrimonium per præceptum, sed potest
semper immunis ab omni peccato actuali, m.
7. Materia prima dicitur terra, quia est infor­ inducere causam rationabilem, et tunc filius teq. 27. 4. o. et 6 ad 1/

— 226 —

— 227 —

9
w

Matrimonium

w i'S. i J?.' ΗΪΙΙΓΠΤί

INDEX 111

netur ad prœceptuni, sicut ad eau sam. 2 2. q. 104,
5. c.
6. Quælibet persona libera potest sine consen­
su parentum contrahere matrimonium, et intrare
religionem. 2 2. q. 22. 8 ad 2. et 9. c. et q. 104. 5.
c. et 1Π. q» 68. 10. c.
7. Matrimonium, secundum diversos status,
institutum est a lege naturæ, Moysis, Christi, et
a lege civili. 2 2. q. 154. 2. c. et 9 ad 3.
8. Finis matrimonii duplex, s. finis principa­
lis, id est, generatio et educatio prolis, et finis
secundarius, s. mutuum obsequium. 2 2. q. 154.
2. c. et in. q. 29. 2. c.
9. Actus matrimonii potest esse sine peccato,
24.11 ad 1.
l.et22.q.
ο'
et meritorius. 1 2. q.24.
et 2 2. q. 153.2. o.
10. In matrimonii sacramento confertur gratia.
2 2. q. 100. 2 ad 6.
11. Matrimonium non debet esse inter propin­
quos. 2 2. q. 154. 9. c.
12. Defectus ætatis, s. ante pubertatem, quæ
communiter est in masculo, anno quartodecimo,
in fœmina vero anno duodecimo, impedit ma­
trimonium et dirimit. 2 2. q. 189. 5. c.
13. Servus potest contrahere matrimonium, et
vovere continentiam, nesciente domino ejus, ve!
contradicente, non autem religionem ingredi,
vel ordinem suscipere. 2 2. q. 88. 8 ad 2. et q. 104.
5. c, fi.
14. Sex crimina impediunt matrimonium con­
trahendum solum, scilicet incestus, uxoricidium,
raptus alienæ sponsæ, susceptio proprii filii de
fonte per dolum, interfectio presbyteri, et poe­
nitentia solemnls. 2 2. q. 154. 7 ad 3.
15. In lege veteri Judæi prohibebantur contra­
here matrimonium cum Chananæis, quia Chananæi debebant deleri, et Judæi erant proni ad
ritus et mores eorum, propter conversationem
cum eis; et cum aliis infidelibus, ubi non erat
periculum, permittebantur, sicut patet de Jo­
seph, Moyse et Hester. 1 2. q. 105. 4 ad 6.
16. Matrimonium de lege naturæ est indissolu­
bile. 2 2. q. 154. 2. c.
17. Matrimonium de jure naturæ vel naturale
est, non quia sit a natura, sed quia ad ipsum
propter bonum prolis et mutuum fidele obse­
quium, maxime natura impellit. Suppi, q. 41. l.c.
18. Non tenentur homines ex præcepto ad con­
trahendum matrimonium. Suppi, q. 41. 2. o.
19. Cum ad prolis procreationem sit ipsum
matrimonium institutum, secundum se semper
licitum est. Suppi, q. 41. 3. o.
20. Actus matrimonialis semper meritorius est,
si ad ipsum homines religionis vel justitiæ vir­
tute inducantur. Suppi, q. 41. 4. c.
21. Matrimonium est sacramentum. Suppi,
q. 42. 1. o.
22. Matrimonium quod est in officium naturæ,
institutum fuit a Deo ante peccatum, ut remedium vero post peccatum fuit institutum. Suppi,
q. 42. 2. c.
23. Matrimonium quod in fide Christi contra­
hitur, habet quod gratiam conferat ad ea ope­
randa adjuvantem, quæ in matrimonio requirun­
tur. Suppi, q. 42. 3. c.
24. Carnalis commixtio non ad primam, sed
ad secundam spectat matrimonii perfectionem.
Suppi, q. 42. 4. o.
25. Matrimonium conjunctio quædam est viri
et uxoris, ad unam cognationem et prolis edu­
cationem et vitam domesticam. Suppi, q. 44. 1. c.
26. .Matrimonium congrue appellatur matrimo­
nium, nuptiæ ac conjugium, sed diversis rationi­
bus. Suppi, q. 44. 2. o.
27. Matrimonium est quædam indissolubilis
maritalis conjunctio inter legitimas personas, in­

Matrimonium

dividuam vitœ consuetudinem retinens. Suppi
q. 44. 3. c.
28. Matrimonialem conjunctionem non nisi ali­
quo viri ac mulieris consensu fieri certum est.
Suppi, q. 45. L c.
29. Expressio verborum se habet ad matrimo­
nium, sicut ablutio exterior ad baptismum. Suppi,
q. 45. 2, c.
30. Consensus per verba de futuro expressus
non facit matrimonium, sed sponsalia. Suppi,
q. 45. 3. o.
31. Consensus exterioribus verbis expressus,
absque interiori consensu nullum matrimonium
facit. Suppi, q. 45. 4. c.
32. Consensus in occulto factus quanquam ma­
ius et jure prohibitus, matrimonium tamen fa­
cit, si fiat inter legitimas personas. Suppi, q. 45.
5. o.
33. Consensus per verba de futuro expressus
nullum efficit matrimonium, etsi sit aliquo jura­
mento firmatus. Suppi, q. 46. 1. c.
34. Carnalis copula in foro conscientiæ, quam­
vis post sponsalia matrimonium non perficiat, in
ecclesiæ tamen foro matrimonium efficere judi­
catur. Suppi, q. 46. 2. o.
35. Quanquam simpliciter consensus coactus
in matrimonio esse non possit, potest tamen ali­
qua in eo secundum quid violentia esse. Suppi,
q. 47. 1. c.
36. Potest aliqua coactio et metus cadere in
constantem virum. Suppi, q. 47. 2. o.
37. Consensus coactus ex metu cadente in
constantem virum, matrimonium tollit. Suppi,
q. 47. 3. c.
38. Consensus coactus ex parte cogentis ma­
trimonium in totum tollit. Suppi, q. 47. 4. o.
39. Consensus ex conditione de præsenti non
contraria matrimonio vel de futuro et necessa­
ria, matrimonium non tollit. Suppi, q. 47. 5. c.
40. Cum per matrimonium homo perpetuæ
mancipetur servituti, non potest pater cogere fi­
lium ad matrimonium, quanquam illum ex aliqua
rationabili causa ad ipsum possit inducere. Suppi,
q. 47. 6. o.
«
41. Consensus matrimonium faciens non est
consensus in carnalem copulam, sed in matrimo­
nium in ordine ad carnalem copulam. Suppi,
q. 48. 1. c.
42. Matrimonium ex consensu ob inhonestam
causam verum matrimonium est, quanquam cul­
pabilis sit hujusmodi consensus. Suppi, q. 48.

43. Oportuit aliqua bona esse, quibus matri­
monii honesta ratio appareret. Suppi, q. 49« l.o.
44. Proles, fides ac sacramentum, prima et potiora sunt bona quibus matrimonii honesta ratio
redditur. Suppi, q. 49. 2. c.
j
45. Principalius bonum matrimonii ut dignius,
ipsum sacramentum est: proles vero, i. prolis
intentio maxime essentialis in ipso est, quam
sequitur fides, id est, debitum servandæ fidei,
deinde sequitur sacramentum. Suppi, q. 49. 3. o.
46. Quanquam minus honesta appareat matri­
monii ratio, proles tamen ac fides et sacramen­
tum ipsam maxime honestam reddunt. Suppi,
q. 49. 4. c.
47. Actus matrimonialis semper culpabilis et
peccatum est, nisi prolis intentio, ac mutua in­
ter conjuges fides adsit. Suppi, q. 49. 5. o.
48. Cognoscens uxorem sola libidinis et dele­
ctationis causa, nullum aliud bonum matrimonii
habitu vel actu intendens, mortaliter peccat
Suppi, q. 49. 6. c.
49. Aliqua expediens fuit esse impedimenta
contrahendum matrimoniunfdirimentia, sed non

Mediator

INDEX HI

contractum, ecclesiæ scilicet inhibitio ac feriannn tempus; et aliqua Ipsurn contractum et con­
trahendum, scilicet error, conditio, votum, co­
gnatio, crimen, cultus disparltas, vis, ordo, li­
gamen, honestas, affinitas, impotentia coeundi.
Suppi, q. 50. 1. c.
50. Potest toties contrahi matrimonium, quo­
ties alter conjugii rn mortuus est; moriente enim
altero conjugum vinculum matrimoniale tollitur.
Suppi, q. 63. 1. o.
51. Secundum matrimonium est sacramentum,
cum in eo repedantur, quæ sunt de esse sacra­
menti, scilicet persona legitima, tanquam mate­
ria, et expressio consensus per verba de præ­
senti tanquam forma. Suppi, q. 63. 2. o.
MEDIATOR Del et hominum est solus Christus
principaliter, instrumentaliter autem sunt p rophetæ, et sacerdotes utriusque Testamenti et
angeli; non autem Spiritus sanctus, quia cum sit
per omnia Deo æqualis, non potest dici mediator
inter Deum et homines; Christus autem etsi sit
Deus, tamen est etiam homo. Nec dæmon, quia
cum sit immortalis et miser, non conjungere ho­
minem Deo intendit, quod mediatoris est pro­
prium, sed separare ab illo, et ad miseriam du­
cere. ni. q. 26. 1. o,
MEDICINA - 1. duplex, s. removens morbum,
et promovens ad perfectam sanitatem; prima
convenit infirmis, secunda vero sanis, ni. q. 80.
4 ad 2.
2. Objectum artis medicinæ est sanitas, quia
nihil considerat, nisi in ordine ad eam. 2 2. q. 1.
1. c.
3. Pro necessitate corporis licet uti pretiosis
medicinaliter; sed In pertinentibus ad solam de­
centiam honestatis, debemus esse contenti sim­
plicibus. m. q. 51.2 ad 3.
4. Quandoque medicina fortis statim inducit
sanitatem; et sic habitus corporales possibile
est causari ex uno actu, non autem habitus vir­
tutum. 1 2. q. 51.3. fi.
MEDICUS - 1. accipiens in curam infirmita­
tem desperatam, nulli facit injuriam. 2 2. q. 71.
3 ad 1.
2. Sapiens medicus permittit minorem mor­
bum, vel procurat, ut curet, vel vitet majorem.
1 2. q. 101. 3 ad 3. et 2 2. q. 64. 2. c. et q. 162.
6 ad 3.
3. Medicus tenetur gratis curare pauperes,
quando nec per se, nec per alios magis conjun­
ctos, nec per eos qui magis possent, valent cu­
rari. 2 2. q. 71. l.o.
4. Medicus quadam coactione utitur in phrene­
ticum, qui ejus curam non vult recipere; et
huic similatur correctio prælatorum, quæ habet
vim coactivam, non autem simpliciter correctio
fraterna. 2 2. q. 33. 6 ad 1.
5. Medicus non tanto magis sanat, quanto ma­
jorem dat medicinam, sed quanto medicina est
magis proportionata morbo; sic non oportet
quod religio tanto sit parfectior quanto majorem
habet paupertatem; sed qXianto ejus paupertas
est magis proportionata fini communi et speciali.
2 2. q. 188. 7 ad 1.
MEDIUM - 1. est realiter actio transiens inter
agens et passum, non autem actio immanens,
nisi secundum modum significandi, i. q. 54. 1
ad 3.
2. Inter habens et habitum aliquando nihil
est medium, aliquando tantum relatio, et ali­
quando aliquid per modum actionis et passionis,
non autem actio vel passio; et sic est speciale
prædlcamentum, s. prædicamentum habitus. 1 2.
q. 49. 1. c. ad 2.
3. Inter habitum et privationem quæ est in

Memoria

privari, et aliquid habitus relinquens, potest
esse medium, circa proprium subjectum, sicut
inter bonum et malum est actus Indifferens; non
autem inter habitum et privationem quæ est in
privato esse, nihil relinquens de habitu. 1 2.
q. 18. 8 ad 1.
4. Inter substantiam et accidens quintum prædicabile datur medium, non autem ut accidens
dividitur contra substantiam, i. q. 76. 4 ad 4. et
q. 77. 1 ad 5.
5. Virtus non est medium inter passion
assiones seeundum essentiam, sed secundum effectumI» quia
constituit medium inter eas. 1 2. q. 59. 1 a<
6. In passionibus accipitur medium, per hoc
quod attingitur recta ratio, in quo consistit ra­
tio virtutis. 1 2. q. 17. 1 ad 1. et 5 ad 2.
7. Virtutes theologicæ habent medium per ac­
cidens, id est, ex parte nostra, non autem per se,
id est, respectu Dei. 1 2: q. 64. 4. o. et 2 2, q. 17.
5 ad 2.
8. Quælibet virtus intellectualis consistit in
medio, per conformitatem intellectus ad res, s,
in vero, cujus excessus est affirmatio falsa; de­
fectus autem, est negatio falsa. 1 2. q. 64. 3. o. et
4 ad 1. et ad 2.
9. Virtus moralis, respectu materiæ, est me­
dium, sed respectu rationis est extremum. 1 2,
q. 64. 1 ad I.
10. Medium virtutis moralis attenditur secun­
dum rationem rectam in omni circumstantia,
non autem secundum quantitatem absolutam.
1 2. q. 64. 1 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 92. 1. c. et
q. 104. 2 ad 2. et q. 123. 4 ad 3. et q. 147. 1 ad 2.
11. Virtus moralis consistit in medio inter ex­
cessum et defectum. 1 2. q. 64. 1. o. et 4 ad 1.
et ad 2. et 2 2. q. 17. 5 ad 2. et q. 92. 1. c.
12. Omne medium virtutis est medium ratio­
nis; sed solius iustitiæ medium est rei et ratio­
nis. 1 2. q. 64. 2. o. et 2 2. q. 58. 10. o. et q. 61.
ad 1.
13. Medium justitiæ est aequalitas, quam con­
stituit justitia inter aliquos, m. q. 85. 3 ad 2.
14. Medium justitiæ distributivæ sumitur se­
cundum proportionem geometricam; commutativæ vero medium sumitur secundum propor­
tionem arithmeticam. 2 2. q. 61. 2. o. et 4. c. fi.
MEL non offerebatur in sacrificiis Dei, quia
offerebatur idolis; et ad excludendum omnem
carnalem dulcedinem et voluptatem a sacrifican­
tibus Deo. 1 2. q. 102. 3 ad 14.
MELCHISEDECH dicitur esse sine patre, ma­
tre, genealogia, principio et fine, quia Scriptura
non ponit; licet habuerit, quia fuit Sem primo­
genitus Noe, ut Hebræi dicunt, m. q. 22. 6 ad 3.
MELIUS alio aliquid dicitur simpliciter, quod
tamen minus proprie recipit alicujus prædicationem; sicut cognitio patriæ est nobilior co­
gnitione viæ, quæ magis proprie dicitur· fides.
2 2. q. 174. 2 ad 3.
MEMBRUM - 1. omne, et quælibet potentia
animæ, operantur toti, et non sibi soli. 1 2. q. 17.
5 ad 2.
2. Caput est membrum, habens virtutem in­
fluendi in alia membra, et recipit ab aliis mem­
bris nutrimentum et alia obsequia, in. q. 8. 1.
6. 7. 8. c.
3. Membra hominis non applicantur operi, nisi
de consensu rationis. 1 2. q. 74. 7. o. et q. 77. 7.
c. fi.
4. Membra naturalia et instrumenta artificia­
lia, in Scripturis, significant operationes, quarum
sunt principia, i. q. 3. 1. ad 3
MEMORIA - 1. duplex, scilicet conservativa
specierum tantum, alia cujus objectum est prae­
teritum ut præteritum; prima est potentia pure

— 228 —

F

■

>c

Mendacium

INDEX III

Mercatores

Mensura

cognoscitiva, et est in parte intellectiva, secunda
8. Intendens significare falsum nutibus, men­
vero in parte sensitiva tantum, i. q. 77. S ad 4. dacium dicit. 2 2. q. 110. 1 ad 2.
et q. 79. 6. o.
9. .Mendacium verbo, vel facto vel nutibus, est
2. Memoria quæ est altera pars imaginis, non æqualiter peccatum. 2 2. q. HI, 1. c. ad 4.
est praeteritorum quia abstrahit ab omni tempore,
10. Nullus debet dicere mendacium, ut ipse vel
cum sit in intellectu, et non in parte sensitiva, i. alius evadat mortem, vel immunditiam corpora­
q. 79. 6 ad 2.
lem. 2 2. q, 110. 3 ad 4. et q. 113. 1 ad I.
3. Memoria intellectiva non differt realiter ab
11. Nec mendacium, nec aliquid quod ex ge­
intellectu possibili, sed est habitualis retentio nere suo non est peccatum mortale, est perfe­
ejus, cujus actus est intelligentia, quæ oritur ex ctis peccatum mortale, nisi sit contra eorum vo­
memoria, sicut actus ex habitu, i. q. 79. 7. o. et tum. vel ratione scandali. 2 2. q. 69. 1. 2. o, et
q. 93. 7 ad 3.
q. 70. 4. c. et q. 110. 4 ad 5.
4. Memoria sensitiva est thesaurus specierum
12. Si res visa vel audita recitetur non eodem
intentionalium, id est, intentionum sensibilium, modo, nec eisdem verbis, non est mendacium
cum sensu acceptarum; cujus organum est in (ut patet in Evangelic et in aliis Scripturis di­
extrema parte capitis, r. q. 78. 4. c.
vinis, in quibus nihil est falsum). 2 2. q. 110.
5. Ea quæ magna aestimamus, magis memoriæ 3 ad 1.
infigimus. I 2. q. 47. 2 ad 3.
13. Non servans promissum, propter superve­
6. Consuetudo multum operatur ad bene me­ niens impedimentum, vel re mutata, excusatur
morandum. 1 2. q. 50. 3 ad 3. et 2 2. q. 49. 1 ad 2. a mendacio, ut sanctus Paulus. 2 2. q. 110. 3
7. Illud quod scribitur, non de tacili a me­ ad 5.
moria labitur, sed succurrit memoriæ. i. q. 24.
14. In sacra Scrjptura aliqui laudantur dupli­
1. c.
citer, s. ut exempla perfect® virtutis, ut Abraham
8. Necessarium est eosdem actus pluries rei­ et Jacob; et propter indolem virtutis, ut Judith
terari, ut aliquid firmiter memoriæ imprimatur, i et obstetrices; primi excusantur a mendacio,
quia meditatio confirmat memoriam, secundum | quia figuraliter et prophetice locuti sunt; non
Philosophum. 1 2. q. 51.3. c. et 2 2. q. 49. 1 ad 2. I autem secundi, licet verum dixerint mystice. 2 2.
9. Memoria in angelis potest poni, ut est in q. 110. 3 ad 3. et q. 111. 1 ad 1. et ad 2.
mente, non autem ut est in sensu. 1. q. 54. 5 ad 2. I ‘ MENDICITAS duplex, s. contraria voluntati,
10. Memoria intellectiva manet in anima se­ et voluntaria; prima est occasio furti et perjurii,
parata. non autem memoria sensitiva; sed cor­ non autem secunda; ideo Christus elegit eam.
rumpitur. i. q. 77. 8 ad 4. et q. 89. 6 ad 1.
2 2. q. 187. 5. c. et m. q. 40. 3 ad 1.
11. Documenta quatuor ad bene memorandum,
MENS - 1. dicitur a metiendo, vel a memis. similitudines rerum assumere convenientes, nendo. i. q. 79. 9. ad 4
nec tamen omnino consuetas, ordinate eas di­
2. Mens dicitur tripliciter, scilicet natura insponere; sollicitudinem circa eas apponere et af­ 1 tellectiva, intellectus et memoria, i. q. 79. 1 ad 1.
fectum adhibere, et eas frequenter meditari. 2 2.
3. Aliquid inhærens menti rationali est majus
q. 49. I ad 2.
ea secundum quid, non autem simpliciter, sed
MENDACIUM - 1. dicitur tripliciter, s. mate­ nihil subsistens preter Deum est majus ea. i;
rialiter, i. dictum falsum, formaliter, i. voluntas q. 16. 6 ad 1.
falsum enunciandi; et affective, i. voluntas deci­
MENSTRUUS - 1. sanguis est in fœminis, loco
piendi. 2 2. q. 98. 1 ad 3. et q. 110. 1. o.
seminis, et est propria materia corporis Christi et
2. Cupiditas fallendi pertinet ad perfectionem i aliorum, non autem semen fœminæ. ni. q. 31. 5.
mendacii, non autem ad speciem ejus. 2 2. q. 110. o. et 6 ad 3. et q. 35. 3 ad 3.
1. c. ad 3.
2. Menstruum non est sanguis primo generatus
3. Omne mendacium est peccatum. 2 2. q. 69. ex cibis, sed est residuum ejus quod ab ultima
1.2, o. et q. 70. 4. c. et q. 110. 3. o. et 4. b. et digestione nutritiva ministrat generativæ. m.
q. Ill. 1. c. et q. 124. 5 ad 2.
q. 31. 5. c.
4. Mendacium secundum se dividitur tantum
3. Menstruum est potentia totum, secundum
in duas species, scilicet in Jactantiam, et ironiam, potentiam passivam; sicut semen viri est poten­
secundum gradus autem ejus ratione finis divi- | tia totum, secundum potentiam activam, m.
ditur in perniciosum, jocosum, et officiosum, q. 31. 5 ad L et 6. c.
vel in octo gradus ejus, scilicet quorum primus
MENSURA - I. duplex, s. æquiparata mensu­
est in doctrina religionis; secundus quod nulli rato per replicationem, et ratio cognoscendi
prosit, et obsit alicui; tertius quod prosit uni, ipsum, i. q. 3. 5 ad 2.
et alteri obsit; quartus quod sit sola mentiendi
2. Mensura est illud, per quod cognoscitur
fallendique libidine; quintus quod sit placendi quantitas rei, et est quid minimum, vel simpli­
cupiditate; sextus quod nulli obesi, et prodest citer, ut in numeris in quibus primo invenitur;
alicui ad conservandam pecuniam; septimus vel quoad nos, ut in continuis; deinde primum in
quod nulli obest, et prodest alicui, ad vitandum quolibet genere. 1 2. q. 90. 1. c.
mortem; octavus quod nulli obest, et prodest
3. Non oportet quod omnis mensura sit om­
alicui, ad vitandum immunditiam corporalem. nino infallibilis et certa, sed ut est possibile
2 2. o. 110. 2. o.
in genere suo. 1 2. q. 91. 3 ad 3. et q. 97. 1 ad 2.
5. .Mendacium est peccatum mortale tantum
4. Mensura debet esse homogenea, i. ejusdem
tripliciter, s. secundum se, id est, quando est con­ generis cum mensurato, i. q. 3. 5 ad 2, et 1 2.
tra charitatem Dei vel proximi, ex intentione et q. 19. 4 ad 2.
ratione scandali. 2 2. q. 69. 1. 2. o. et q. 70. 4.
5. Ratio naturalis et principia ei naturaliter
c. et q. 110. 4. o.
indita, sunt regulæ generales, et rnensuræ om­
6. Mendacium per se, directe et formaliter op­ nium agendorum ab homine, non autem natura­
ponitur virtuti, quæ dicitur veritas. 2 2. q. 110. lium. 1 2. q. 91. 3 ad 2.
1. o. et 2. c.
6. Ad hoc quod aliqua mensurentur per aliquod
7. Dicens verum, credens se dicere falsum, unum, non requiritur quod illud unum sit causa
dicit mendacium per se, ct formaliter, non au­ omnium eorum, sed quod sit simplicius. L q. 10.
tem e converso, nisi per accidens et materialiter. 6 ad 4.
2 2. q. 110. 1. o.
7. intellectus Dei est mensura prima omnium

INDEX IH

Meritum

15. Passionibus meremur ut regulantur a rarerum non mensurata, res est mensura secunda |
mensurata; sed intellectus noster est mensuratus tione, et passionibus demeremur, Inquantum sunt
a rebus non mensuratis, i. q. 21. 2. c. et 1 2. contra rationem; non autem secundum se. 1 2.
q. 24. 1 ad 3. et 2 2. q. 158. 2 ad 1.
q. 93. I ad 3.
8. Cum dicitur Deus mensurari sua aeternitate,
16. Passio corporalis martyrum facit ad me­
accipitur ibi ratio rnensuræ, secundum apprehen­ ritum præmii accidentalis, non autem ad meri­
sionem nostram tantum, i. q. 10. 2 ad 3.
tum præmii essentialis, nisi inquantum est vo­
MERCATORES sperare possunt lucrum ex mer­ lita. m· q. 48. 1 ad L
catione. quod non possunt dantes mutuo, 2 2.
17. Gratia est principium meritorii operis,
q. 78. 1. o.
mediantibus virtutibus; sicut essentia animæ
MERCES -1. est terminus operis. I 2. q. 114. 5. c. est principium operum vitæ, mediantibus poten­
2. Merces est id quod recompensatur pro re­ tiis ejus. 1 2. q. 114. 4 ad 2. et ni. q. 49. 6. c.
tributione operis; ideo reddere mercedem est
18. Nullus potest sibi mereri gratiam ex condiactus Justitiæ, sicut reddere pretium rei emptæ. ! gno, sed ex congruo tantum. 1 2. q. 114. 5. o. et
1 2. q. 114. 1. c. et m. q. 49. 6. c.
2 2. q. 177. 1 ad 3. et m. q
MERETRIX. - 1. etiam nunc debet permitti, id
19. Nullus purus homo potest alteri primam
est tolerari, in civitate, ut vitetur pejus malum, gratiam mereri ex condigno, sed tantum ex conscilicet sodomia, adulterium et hujusmodi; quia I gruo. 1 2. q. 114. 6. o. et 7 ad 2.
sapientis legislatoris est minores transgressiones
20. Existens in gratia meretur ex condigno
permittere, ut majores caveantur; et in regimine vitam ætemam ratione gratiæ; sed tantum ex
humano illi qui præsunt, recte aliqua mala to­ congruo ratione liberi arbitrii, i. q. 95. 1 ad 4.
lerant, ne aliqua mala pejora incurrantur; unde et ad 6. et 1 2. a. 114. 5. o. et m. q. 48. 1. c.
dicit Augustinus in lib. de ord.: Aufer meretrices
21· Homo quolibet actu meritorio meretur au­
de rebus humanis, turbaveris omnia libidinibus. gmentum gratiæ, sed non statim augetur. 1 2.
1 2. q. 101. 3 ad 2. et 2 2. q. 10. 11. c.
q. 114. 8. o.
2. Meretrix potest sibi retinere quod sibi datum
22. Omnis actus informatus gratia est meritoest propter fornicationem, sed si superflue ad I rius. 2 2. q. 2. 9. c.
fraudem vel dolum extorsisset, teneretur eidem
23. Gratia non potest cadere sub merito, quia
restituere. 2 2. q. 62. 5 ad 2.
est merendi principium, in. q. 2. 11. c.
MERGULUS significat gulosos, qui se deliciis
24. Efficacia et radix merendi est ex chari­
immergunt. 1 2. q. 102. 6 ad 2. et co. 3.
tate; sed singulæ virtutes merentur premia sin­
MERITUM - 1. duplex, s. congrui, et condigni. gula. 1 2. q. 114. 4. o. et 2 2. q. 182. 2. c.
1 2. q. 114. 6. o.
j
1Ή
25. Radix merendi premium essentiale est
2. Aliquid cadit sub merito dupliciter, scilicet I charitas; difficultas autem est radix, respectu
simpliciter, ut ultimus finis, et omne quôd per- i præmii
“ræmii accidentalis, i. q. 95. 4. c. et 2 2. q. 182.
ducit ad eum, et secundum quid, scilicet tempo- 2 ad 1.
ralia. 1 2. q. 114. 10. c.
I
26. Nullius virtutis actus est meritorius, nisi
3. Efficacia meriti mensuratur ex tribus, sci­ sit informatus charitate. I 2. q. 114. 4 ad 3. et
licet ex charitate vel gratia, voluntate et ob­ 2 2. q. 2. 9 ad 1. et q. 83. 13. 15. c. et q. 124.
jecto. i. q. 95. 4. c. et 1 2. q. 19. 8. c.
1 ad i.
4. Actus humani habent rationem meriti ex
27. Meritum vitæ æternæ primo pertinet ad
duobus, scilicet principaliter ex ordinatione Dei, I charitatem; secundo ad alias virtutes, secundum
secundario autem ex libero arbitrio. 1 2. q. 114. I quod actus earum imperantur a charitate. 1 2.
4. 6. et 2 2. q. 2. 9. c.
““ 1. c. ad 2.
“ et q." 114. 4. o.
I q. 57.
5. Meritum importat æqualitatem justitiæ. ni.
28. Quilibet actus charitatis meretur vitam
q. 49. 6. c.
Ί&
æternam, et augmentum charitatis. i. q. 62. 5.
6. Meritum non potest esse sine actuquia re­ c. et 1 2. q. 114. 7 ad 3. et 8 ad 3. et 2 2. q. 24.
quiritur quod faciat quod debet qui meretur. 1 2. 6. c. ad 1.
q. 71. 5 ad 1. et 2 2. q. 79. 3 ad 4.
29. Nobilius est habere aliquid ex merito quam
7. Meritum est actio qua justum est, ut agenti sine merito; et dignitas merendi major est quam
aliquid detur, ni. q. 49. 6. c.
gloria corporis, m. q. 19. 3. c.
8. Meritum consistit in hoc, quod homo con­
30. Quanto magis est arduum bpus; tanto est
temptis creatis inhæret Deo; sed peccatum est e magis meritorium ratione bonitatis, non autem
converso. 2 2. q. 104. 3. o.
ratione difficultatis, nisi per accidens ratione
9. Omne meritum est supra natqram, et omne majoris conatus vel attentionis. 2 2. q. 27. 8 ad 3.
31. Meritum est æquale præmio vitæ æternæ,
demeritum est infra, et contra naruram. 1 2. q. 71.
2. o.
æqualitate quantitatis. 1 2. q. 114. 3. o.
32. Quantitas meriti potest attendi ex duobus,
10. Meritum non diminuitur propter obligatio­
nem obedientiæ, si prompte fiat, maxime apud scilicet ex difficultate et bonitate operis, et ex
Deum, qui non solum exteriora opera, verum voluntate et charitate operantis. 1. q. 95. 4. c.
33. Voluntas cum opere magis meretur vel de­
etiam interiorem voluntatem videt. 2 2. q. 104.
meretur accidentaliter quam voluntas sola; non
1 ad 3.
11. Mereri aliquo dicitur dupliciter, scilicet autem essentialiter, nisi ratione triplicis inæformaliter, id est, actibus; et ut principio, scili­ qualitatis, scilicet numeri, continuati motus, et
intensionis. 1 2. q. 20. 4. o.
cet habitibus. 1 2. q. 55. 1 ad 3.
34. Natura comparatur ad principium me­
12. Quælibet opera virtutum quarumlibet, ex
hoc meritoria sunt, quod fiunt ut obediatur Deo. rendi, s. ad charitatem, sicut materia ad for­
2 2. q. 104. 3. c.
mam; fides autem, ut dispositio ejus; ideo actus
13. Non potest idem actus numero esse meri­ utriusque non est meritorius, nisi cum chari­
torius beatitudinis, et actus beatitudinis qui est tate. 2 2. q. 2. 9 ad 1.
35. Aliquis potest sibi mereri perseverantiam
fruitio beata; cum unus sit gratiæ imperfectæ, et
alius gratiæ consummate, i. q. 62. 4. c. et 5 ad 2.
gloriæ, non autem viæ, sed utramque potest et
14. Principium merendi est ex parte animæ, aliis impetrare per orationes. 1 2. q. 114. 9. q.
36. Bona temporalia, ut utilia ad opera virtu­
sed corpus est instrumentum actus meritorii,
tum, per quæ pervenitur ad gloriam, cadunt sub
in. q. 49. 6 ad 1.
·

— 230 —

— 231 —

I-ζ ·
-'J I

·»■

·

Metaphora

INDEX III

Miraculum

merito simpliciter; in se autem, secundum quid. divinæ, sed respectu naturæ quain excedit, i
1 2. q. 114. 10. o. et 2 2. q. 122. 5 ad 4.
q. 105. 8. o.
37. Quilibet agens in bonum vel malum per­
3. Miraculum proprie est præter ordinem to­
son» vel communitatis vel sui, meretur vel de­ tius naturæ creat». L q. 110; 4. c. ad 2. et ad 4,
meretur retributionem ab utroque. I 2. q. 21. 3. et q. 114. 4. e.’
4. o. et 2 2. q. 59. 3 ad 2. et q. 64. 5. c. et q. 65.
4. De ratione miraculi sunt tria, s. esse ar­
1. c.
duum, i. supra virtutem naturæ creat» agentis,
38. Nullus meretur id quod jam habet. L q. 62. præter spem naturæ, i. quod non habeat ad Illud
4. c. et 1 2. q. 114. 5. c. et m. q. 19. 3. c.
naturalem ordinem, sed ordinem obedientialem,
39. Nullus potest sibi mereri ex condigno nec et quod sit insolitum, i. præter modum ejus con­
ex congruo reparationem post lapsum. 1 2. q. 114. suetum. i. q. 105. 7 ad 2. et 1 2. q. 113, 10. c
7. o.
5. Miracula dicuntur, quia sunt supra naturam;
40. Homo potest aliquid mereri a Deo; secun­ | signa vero, quia manifestant aliquid supernatadum quid, præsupposita Dei ordinationes, non i rale; prodigia autem et potentia, propter excelautem simpliciter. 1 2. q. 21. 4. o. et q. 114. 1. o. I lentiam. 2 2. q. 178. 1 ad 3.
41. Nullus meretur nisi viator, et pro viatore I
6. Gradus miraculorum triplex, s. maximus, i.
tantum, i. q. 62. 9. o. et 2 2. q. 13. 4 ad 2. et quoad substantiam facti; medius, i. quoad illud
q. 182. 2 ad 2. et iil q. 19. 3 ad 1.
in quo fit, et minimus, i. quoad modum, L q. 105.
42. Meritum animæ separatæ vel demeritum 8. o. et 1 2. q. 113. 10. c.
non potest augeri nec minui, i. q. 62. 9. c.
7. Creatio animarum, vel aliorum, non est pro­
METAPHORA - 1. Nomen non dicitur proprie, prie miraculum, i. q. 105. 7 ad 1. et 1 2. q. 113.
sed metaphorice de eo, in quo non est tota ratio 10. c.
nominis, sed aliquid ejus per similitudinem, i.
8. Spirituales effectus Dei, ut justificatio imq. 13. c. et q. 33. 3. c.
I pii, et illuminatio, non sunt miracula, sed finis
2. Quæ dicuntur metaphorice, non oportet se­ miraculorum, i. q. 105. 7 ad 1. et 1 2. q. 113.10.
cundum omnia esse similia, in. q. 2. 6 ad 1. et o. et IIL q. 44. 3 ad 1. et ad 3.
q. 8. 1 ad 2. et q. 46. 1 ad L et q. 48. 3 ad 1. et
9. Conceptio Christi ex virgine fuit miraculosa.
q. 76. 6 ad 2.
IIL q. 33. 4. o. et q. 35. 3 ad 2.
3. Ex eadem re potest fieri metaphora ad con­
10. Nativitas Christi fuit miraculosa. m. q.35.
traria, propter diversas proprietates ejusdem rei. I 3 ad 2,
1 2. q. 33. 1 ad I.
11. In nativitate et passione Christi ostensa
4. Metaphora in divinis potius transfertur ex sunt maxima miracula circa luminaria cæll, quia
natura irrationali et vili quam ex natura ratio­ tunc maxime apparuit infirmitas humanitatis
nali et nobili, ad vitandum errorem. L q. L 9 ejus. m. q. 44. 2 ad 3.
ad 3.
12. 'Gratia miraculorum non est gratia habi­
5. Theologia utitur metaphoris, i. q. 1. 9. o. tualis, sed impressio transiens. 2 2. q. 178. 1 ad I.
et q. 10. 1 ad 4. et q. 12. 3 ad 3. et q. 13. 3 ad 1.
13. Gratia miraculorum confert commune beet q. 14. 11. c. et q. 19. 11. c.
I neficium, s. notitiam Dei, sed gratia sanitatum
METAPHYSICA est de substantiis immateria­ ; addit aliquid speciale, s. beneficium sanitatis,
libus, inquantum tales substanfîæ; de sensibi­ i ideo ab invicem distinguuntur. 1 2. q. 178. 1 ad4.
libus autem, ut substanti», vel ut entia tantum. ’
14. Gratia miraculorum excellentissime data
1 2. q. 66. 5 ad 1.
est animæ Christi, ut miracula faceret, et eam in
MICHAEL est de ordine principatuum, vel ! alios transfunderet, iil q. 13. 2. c. ad 3.
archangelorum. i. q. 113. 3. c.
15. Operatio miraculorum attribuitur gratis
MILES - I. in exercitu debet primo subdi duci, * gratis dat», ut principio proximo; fidei vero, ut
secundo aliis coordinari, sed contrarium primi i virtuti disponenti ad hanc gratiam consequen­
est gravissimum peccatum. 1 2. q. 100. 6. c.
dam. 2 2. q. 178. 1. o.
2. Milites charactere insigniuntur, quasi ad mi- ;
16. Operatio miraculorum attribuitur princilitiam deputati, ni. q. 63. 3. c.
j paliter fidei ut virtuti disponenti, quibus coope­
MILITARIS ars - 1. quæ est propter victoriam, I rantur abstinentia et continentia. 2 2. q. 178.
ad quam ordinatur omne officium bellicum, or­ 1 ad 5.
dinat artem equestrem et navalem et omnia
17. In reliquiis sanctorum, et verbis divinis
hujusmodi in suum finem. 2 2. q. 23. 4 ad 2.
non est aliqua virtus vel forma, qua fiunt mi­
2. Negotiatio est valde contraria militæ, ideo racula. 2 2. q. 178. 1 ad 1.
secundum jura civilia negotiatio interdicitur mi­
18. Miracula diminuunt meritum fidei nolen­
litibus. 2 2. q. 40. 2. c.
tium credere, nisi per miracula, m. q. 43. 3 ad 3.
MILLIA millium ministrantium et assistentium i
19. Miracula Christi de quibus est fides, fue­
Deo. i. q. 112. 4 ad 2.
runt occulta, probantia vero fidem fuerunt ma­
MILVUS maxime insidians significat fraudulen- I nifesta. in. q. 29. 1 ad 2.
tos. 1 2. q. 102. 6 ad 1. co. 2. fi.
20. Discipuli Christi crediderunt in eum, an­
MINERALIA non nominantur in universali pro­ tequam vidissent eum facere miracula, iil q. 43.
ductione rerum, quia sunt occulta, nec addunt ' 3 ad 3.
aliquam dignitatem supra elementa, i. q. 69. 2 ,
21. Solus Deus potest per se facere vera mira­
ad 3.
cula. L q. 110. 4. o. et q. 114. 4. c. et I 2. q. 111.
MINISTER - 1. Ministri novi Testamenti sunt 4. c. et q. 113. 10. c. et 2 2. q. 178. 1 ad 1. et ad
majoris dignitatis quam ministri veteris Testa­ 2. et 4. o. et m. q. 43. 2. c. et 4. c. ad 3. et q. 78.
menti. 2 2. q. 87. 1. c. fi. et q. 174. 4 ad 3.
4 ad 2.
2. Quicumque existens in aliquo peccato mor­
22. Omnia miracula fiunt ministerio angelorum,
tali exhibet se ministrum Ecclesiæ m aliquo spi­ i. q. 110. 4 ad 1.
rituali, peccat mortaliter, iil q. 64. 6. o.
23. Angeli et alii sancti faciunt miracula mi­
MIRACULUM - 1. dicitur quasi admiratione nistrando, vel impetrando, i. q. 110. 4 ad 1. et
plenum, id est, quod habet causam occultam m. q. 13. 2 ad 3. et q. 78. 4 ad 2.
simpliciter et omnibus, scilicet Deum, l q. 105.
24. Sancti faciunt miracula dupliciter, s. po­
7. c. et 1 2. q. 113. 10. c.
stulatione et potestate, i. non præcedente ora­
2, Miraculum non dicitur respectu potenti» tione manifesta; tamen in utrisque Deus opera-

Mirum

INDEX III

Misericordia

tur principaliter, sancti autem Instrumentantes i dicitur Nemesis, sed eas Aristoteles non ponit
i, q. 117. 3 ad 1. et 2 2. q. 178. I ad 1. et ni. virtutes, quia ut passiones sunt, sunt laudabiles:
q. 84. 3 ad 4.
tamen ut sunt ab aliquo habitu electivo, sumunt
25. Miracula Josue, Isalæ et Hellæ fuerunt ma­ rationem virtutis. 2 2. q. 30.’ 3 ad 4.
jora secundum substantiam, quam miracula Moy­
4. Misericordia secundum se est maxima vir­
sis, sed secundum modum est e converso. 2 2. tutum. 2 2. q. 30. 4. o.
q. 174. 4 ad 2.
5. Inter omnes virtutes quæ ad proximum sunt,
26. Miracula ad commendationem sanctitatis misericordia est potissima, sicut etiam est poproprie fiunt tantum a sanctis, sed ad confirma­ tioris actus. 2 2. q. 30. 4. c.
tionem doctrlnæ fiunt etiam a malis per veram
6. Llberalitas conjectat bonum in dationibus
fidem et per nomen Christi, I. q. I IO. 4 ad 2. et I communiter, misericordia vero secundum ratio­
2 2, q. 178. 2. o. et iil q. 43. 1. 4. c.
nem specialem, scilicet ut est relevatio miseri»
27. Miracula bonorum differunt a signis ma­ alienæ. 2 2. q. 31. 1 ad 3. et q. 117. 5 ad 3.
lorum quintupliciter, s. in efficacia, duratione,
7. Datio beneficii ex misericordia procedit ex
utilitate, fine et modo. I. q. 114. 4 ad 2,
affectione ad eum cui homo dat: ideo misericor­
28. Magi faciunt miracula per privatos contra­ dia pertinet ad charitatem, liberalitas vero ad
ctus, id est, per dæmones: boni vero per publi­ pecuniam. 2 2. q. 117. 5 ad 3.
cam justitiam, i. per Deum; sed mali Christiani,
8. Longe melius, et humanius, et piorum sen­
per signa publicæ justitiæ, id est per nomen sibus accommodatius in Cæsaris laude locutus
Christi, vel per aliqua ejus sacramenta, i, q. 110. est Tullius, ubi ait: Nulla de virtutibus tuis, nec
4 ad 2. et q. 114. 4 ad 3. et 2 2. q. 178. 2 ad 3.
admirabilior, nec gratior misericordia. 2 2. q. 30.
29. Omnia miracula dæmonum sunt falsa, ra­ 3. b.
tione rei, vel miraculi, i. q. 110. 4 ad 2. et ad 4.
9. Misericordia potest præcedere, et sequi ju­
et q. 114. 4. o. et 2 2. q. 178. 2. c.
stificationem, et potest secum concurrere: quia
30. Antichristus faciet aliqua vera miracula, operatur contra peccatum per modum satisfa­
quoad naturam rei, virtute dæmonum, sed falsa ctionis, et per modum præparationis. 1 2. q. 113.
quoad rationem miraculi, et ad decipiendum, i. 4 ad 1.
q. 114. 4 ad 1. et 2 2. q. 178. 1 ad 2.
10. Misericordia est effectus charitatis. 2 2.
31. Joannes Baptista nullum fecit miraculum, q. 28. principio, et q. 32. 1. c. et q. 36. 3 ad 3.
ut homines principaliter Christo attenderent, in.
11. Motiva ad misericordiam sunt tria maxime,
q. 38. 2 ad 2. et q. 40. 2 ad 1.
s. mala contra naturam, contra spem et contra
32. Convenientissimum fuit, ut Christus faceret merita alicujus. 2 2. q. 30. 1. c.
miracula, ut ostenderetur ejus gratia unionis, et
12. Defectus est ratio miserendi semper, pro­
ejus doctrina supernaturalis. iil q. 43. 1. o. et pter unionem amoris, vel propter possibilitatem
4. c.
patiendi similia. 2 2. q. 30. i. o.
33. Christus faciebat miracula virtute divina,
13. Culpa, inquantum hujusmodi, non est mo­
ili. q. 13. 2. c. ad 3. et q. 43. 2. c. et 3 ad 2. et 4. tiva ad misericordiam, quia est volita, sed est
c. et q. 44. 3 ad 3.
motiva ut est annexa alicui contra voluntatem.
34. Christus faciebat miracula virtute propria, 2 2. q. 30. 1 ad 1.
alii vero sancti virtute aliena, iil q. 43. 4. o.
14. tyisericordia proprie non est ad se, nec ad
35. Anima Christi, ut instrumentum verbi sibi personas multum conjunctas, ut ad parentes et
uniti, habuit instrumentalem virtutem ad omnes filios; sed ad eos est dolor, et in iis durum est
mutationes miraculosas, ordinabiles ad instaura­ expulsivum miserationis, quia in iis non mise­
tionem rerum, non autem ad annihilationem re­ remur proprie, sed dolemus, et durum quid pa­
rum. m. q. 13. 2. c. ad 3.
timur. 2 2. q. 30. 1 ad 2. et q. 32. 9 ad 3. et
36. Quæ fiebant a Christo miraculose, erant q. 10'6. 3 ad 1.
perfectissima, m. q. 44. 3 ad 2. et ad 3. et q. 46.
15. Injuriæ illatæ miserabilius, s. pupillis et
6. c.
.
viduis, exaggerantur, quia magis opponuntur
37. Miracula Christi sufficienter ostendebant misericordi» et nocumenta sunt eis graviora,
eum esse Deum. m. q. 13. 4. o.
quia non habent relevantem. 2 2. q. 65. 4 ad 2.
38. Christus coepit facere miracula in nuptiis,
16. Amici, senes, sapientes, debiles et timidi,
non autem prius, ne humanitas ejus phantastica maxime miserentur, non autem superbi, audaces,
videretur, iil q. 36. 4 ad 3. et q. 43. 3. o.
et contumeliæ dispositi. 2 2. q. 30. 2. o.
39. Christus convenientissime fecit miracula
17. Misericordia est in Deo, secundum effectum
circa dæmones, angelos, cælos, homines, bruta et secundum affectum voluntatis; non autem se­
et elementa, m. q. 44. o.
cundum passionem, i. q. 21. 3. o. et 2 2. q. 30.
MIRUM simpliciter idem est quod miraculum, 2 ad 1.
non autem secundum quod est mirum alicui, i.
18. Proprium opus Dei est tantum unum, s.
q. 105. 7. c.
benefacere et misereri, sed punire convenit et
MISERIA - 1. Non est quicumque defectus, sed propter culpam peccantis. 2 2. q. 21. 2. c.
tantum defectus naturæ rationalis, quia oppo­
19. Deus dicitur omnipotentiam suam parcendo
nitur felicitati, i. q. 21. 4. c. et 2 2. q. 30. 1. c.
maxime et miserando manifestare; non tam
2. Nullus potest velle miseriam, sed quilibet I quoad substantiam facti quam etiam quoad IInaturaliter eam.fugit, i. q. 94. 1. c.
I centiam faciendi, r. q. 25. 3 ad 3. et 2 2. q. 30.
MISERICORDIA - 1. est compassio alienæ mi- 4. c.
20. Deus semper miseretur, puniendo citra
seriæ in corde, qua, si possumus, subvenire com­
pellimur. i. q. 21. 3. c. et 2 2. q. 30. 1. c. ad 2. condignum, et præiniando ultra condignum. L
et 2. 3. c.
q. 21. 4 ad 1.
2. Misericordia ut est motus appetitus, regu21. Misericordia Dei dicitur dupliciter, s. re­
latus ratione, est actus virtutis moralis, et vir­ pulsio miseriæ præcedentis sine debito, et re­
tutis specialis, non autem ut passio tantum. 1 2. motio cujuscumque defectus sine debito, i. q. 23.
q. 59. 1 ad 3. et 2 2. q. 30. 3. o. et q. 36. 3 1 ad 3.
22. In omni opere Dei est misericordia et ju­
ad 3.
3. Misericordia ut virtus, est virtus moralis stitia. i. q. 21. 4. o.
circa passiones, et reducitur ad medietatem, quæ 1
23. Deus agendo misericorditer non agit contra

— 233 —

Missa

INDEX Ill

justitiam, nec e converso, i. q. 21. 3 ad 2. et in.
q. 46. 2 ad 3.
24. In omni opere Dei misericordia semper
eminet justitiæ. i. q. 21. 3 ad 2. et 4. c. fi.
25. Opus justitiæ Dei semper fundatur in opere
miserlcordiæ, et ipsum præsupponit. i. q. 21. 4.
c. et q. 25. 3 ad 3.
26. Majoris misericordiæ est impios justificare
quam justos creare; sed sunt æqualis potentiæ
Dei. m. q. 43. 4 ad 2.
27. Cum peccatores peccent contra Deum, qui
ætemus est, conveniens ut pœna ætema eis
ex divina justitia inferatur. Suppi, q. 99. 1. o.
28. Nulla pœna tam dæmonum quam hominum
per divinam misericordiam terminabitur. Suppi,
q. 99. 2. c.
29. Sicut dæmonibus pœna inferni erit perpe­
tua, ita et hominibus, quia utrique in malitia
sunt obstinati. Suppi, q. 99. 3. o.
30. Christiani soli qui in fide catholica finaliter
perseverabunt, et ab aliis criminibus reperientur
finaliter absoluti, a pœna ætema erunt immunes.
Suppl, q. 99. 4. c.
31. Nec fides nec opera misericordiæ eripient
a pœna ætema eos, qui cum peccato mortali de­
cedunt. Suppi, q. 99. 5. o.
MISSA - 1. dicitur quasi transmissa, s. a po­
pulo ad Deum, et e converso; vel dicitur ab emis­
sione catechumenorum et excommunicatorum. iil
q. 83. 4 ad 9.
2. Ratio et expositio eorum quæ dicuntur et
fiunt in missa, et de singulis partibus missæ. iu.
q. 83. 4. o.
3. Defectibus et periculis in missa sufficienter
occurritur. Π1. q. 83. 6. o.
4. Debilitas vei ægritudo impedit a celebra­
tione missæ, propter impossibilitatem, ut in
privatis usu oculorum, vel digitorum, vel linguæ;
vel propter periculum, ut in morbo caduco, et
alienatione mentis; vel propter abominationem,
ut in lepra; sed lepra ordinem non tollit, m.
q. 82. 10 ad 3.
5. Audire missam et communionem accipere a
peccatore non sententiato ab Ecclesia, licet; quia
est suspensus a Deo quoad se, nOn autem quoad
alios, m. q. 82. 9. c.
6. Celebrans missam in peccato mortali, vel
inducens talem scienter, vel audiens missam præcisi per sententiam Ecclesiæ, vel notorii fornica­
rii, licet sustineatur a prælatis, peccat mortaliter,
in. q. 82. 9. o.
7. Accipere pro missa aliquid, quasi pretium
ejus, est simonia; non autem accipere quasi sti­
pendium laboris 2 2. q. 100. 2 ad 2.
8. Missa non debet celebrari, nisi pro membris
Ecclesiæ, nec in canone missæ debet orari, nisi
pro membris Ecclesiæ. iil q. 79. 7 ad 2.
9. Missam licet dicere in loco non sacro, causa
necessitatis, s. in itinere: vel propter destru­
ctionem ecclesiarum, sed cum altari portatili, et
aliis necessariis; non autem aliter, nisi de li­
centia episcopi, iil q. 83. 3. o.
10. Plures debent interesse missæ solemni; sed
in missis privatis sufficit unus, s. servitor, iil
q. 83. 5 ad 12.
11. Missa quotidie celebratur in ecclesia quin­
tuplici ratione, s. quia semper oportet paratam
esse medicinam contra quotidiana peccata; ut
lignum vitæ semper sit in medio paradisi; ut
nobis quotidie Christus uniatur sacramentaliter,
et nos ci spiritualiter, ut sit apud nos jugis me­
moria passionis Christi, ut vero agno loco typici
agni quotidie utamur ad vesperam, quem Judæi
ad vesperam convertendi esurient, iil q. 83. 2. c.
ad 1.

Missio

12. .Missa potest elici» quando incipit apparere
aurora; non autem de nocte, nisi in nativitate
Christi, et in vigilia pasch®. in principio noctis,
ni. q. 83. 2 ad 4.
13. Hora missae in festis est tertia, In profestis
diebus est sexta, In jejuniis nona; sed potest tar­
dari, maxime tempore ordinum, iil q. 83. 2 ad 3.
14. Missa regulariter celebratur solemniter ho­
ra passionis Christi, s. ab hora tertia usque ad
nonam, m. q. 83. 2. c.
15. Missae privatas possunt dici a mane usque
ad tertiam, vel usque ad nonam, in diebus jeju­
niorum. m. q. 83. 2 ad 3.
16. In natali Christi quilibet sacerdos potest
dicere tres missas, s. primam in nocte, secundam
in aurora, et tertiam in die, propter triplicem
nativitatem Christi, scilicet quarum una est
ætema, quæ quantum ad nos, est occulta, licet
secundum se sit in plena luce; alia est tempo­
ralis, sed spiritualis, qua s. Christus oritur tanquam lucifer in cordibus nostris; tertia vero
est temporalis et corporalis, secundum quam
visibilis nobis processit ex utero virginali came
indutus, m. q/83. 2 ad 2 et ad 5.
17. Non licet alio die plures missas ab eodem
celebrari pro pecunia, vel adulatione sæcularium, sed tantum pro urgenti necessitate, m.
q. 83. 2 ad 5.
18. Quando in una die occurrunt diversa be­
neficia Dei commemoranda vel impetranda pro
vivis vel mortuis, oportet missam pluries cele­
brari, si adsit facultas, puta unam pro festo, et
aliam pro jejunio, vel pro mortuis, m. q. 83.
2 ad 2.
19. .Multiplicatio missarum multiplicat obla­
tionem sacrificii, et multiplicat ejus effectus, non
autem multitudo hostiarum in una missa; ideo
sumens multas hostias in una missa non perci­
piet majorem effectum, nuq. 79. 7 ad 3.
20. Missa melioris sacerdotis est melior quoad
annexa: ideo melius est eam audire, licet quoad
sacramentum, et effectum sacramenti, omnes
missæ sint æquales. in. q. 82. 6. o.
MISSIO - 1. de ratione sua importat respectum
missi ad mittentem, et ad aliquem terminum. 1.
q. 43. 1. c. et 2. c. ad 3.
2. Missio non dicit gradum dignitatis, sed
auctoritatem principii in uno, respectu exeuntis
ab eo. i. q. 43. 1 ad 1. et iil q. 39. 8 ad 1.
3. Missio visibilis in divinis est signum missio­
nis invisibilis factæ, non quidem tunc, sed prius,
i. q. 43. 7 ad 6.
4. Mittere Filium et Spiritum sanctum conve­
nit cuilibet personæ divinæ, et toti Trinitati, i.
q. 43. 8. o.
5. Spiritus sanctus non mittit se proprie, quia
missio dicit distinctionem mittentis a misso, se­
cundum Præpositivum et Altissiodorensem, sed
mittit se improprie, i. dat se. i. q. 43. 8. o.
6. Homo nullo modo potest mittere Spiritum
sanctum, i. q. 83. 8. c. fi.
7. Mitti secundum imperium, vel secundum
consilium, non convenit Deo, quia dicit minoritatem, nec ubi non fuit prius, quia dicit recessum,
sed secundum originem, et secundum novum
modum, i. q. 43. 1. o. et 3. c. et 4 ad 3. et 5.
c. ad 3. et 6. c. ct q. 112. 1. c. ad 3.
8. Mitti convenit Filio et Spiritui sancto, sed
nullo modo convenit Patri, nec Trinitati. I. q.43.
4. 8. et q. 112. 1. c. ct m. q. 39. 8 ad 1.
9. Mitti invisibiliter convenit Filio et Spiritui
sancto, non autem Patri, i. q. 43. 5. o.
10. Mitti visibiliter ut donum, et ut sanctifi­
cationis iudicium, convenit Spiritui sancto; Filio
autem, ut sanctificationis auctori, i. q. 43. 7. o.

Missio

INDEX fll

11. Missio Filii et Spiritus sancti distinguitur
secundum originem, et secundum effectus Illu­
minationis, et Inflammationis;, sed conveniunt
In gratia, nec una potest esse sine alia. i. q, 43.
5 ad 3.
12. Missio Filii est prior missione Spiritus
sancti, ratione donorum, ct exitus, sed ratione
dantis est e converso, m. q. 7. 13. c.
13. Missio Filii prior est ordine naturæ mis­
sione Spiritus sançti, sicut ordine naturæ Spiri­
tus sanctus procedit a Filio, et a sapientia di­
lectio. ni. q. 7. 13. c.
14. Missio filii Dei triplex, s. in mente, in
came, et ad prædicandum. m. q. 42. 1. o.
15. Non est missus Christus ad prædicandum,
nisi ad oves quæ perierunt domus Israel, qua­
druplici ratione, s. primo ut ostenderet impleri
promissiones factas Judæis, et non gentibus;
secundo ut ejus adventus ostenderetur esse a
Deo; tertio ut Judæis auferret calumniandi ma­
teriam; quarto quia Christus per crucis victo­
riam meruit potestatem, et victoriam, et domi­
nium super gentes, m. q. 42. 1. o.
16. Missio invisibilis non fit ad sacramenta,
quia non fit, nisi respectu termini, i. q. 43. 6
ad 4.
17. Missio invisibilis fit ad omnes existentes in
gratia, i. q. 43. 6. o.
18. Ad patres veteris Testamenti facta est mis­
sio invisibilis, i. q. 43. 6 ad 1.
19. Missio invisibilis fit ad sanctos, in omni
augmento gratiæ, secundum extensionem ad no­
vum effectum, non autem secundum intensionem.
I. q. 43. 6 ad 2.
20. Ad beatos facta est missio invisibilis, in
principio beatitudinis, non autem postea, quoad
intensionem gratiæ, sed quoad extensionem, i.
quoad aliqua mysteria, quæ eis revelantur de
novo, usque ad diem judicii, i. q. 43. 6 ad 3.
21. Missio invisibilis facta est ad Christum in
primo instanti suæ conceptionis et nulla ulterius.
I. q. 43. 6 ad 3. et 7 ad 6.
22. Missio invisibilis plenior fit post incarna­
tionem quam prius, secundum communem sta­
tum, licet in spirituali sit e converso, i. q. 43. 7
ad 6.
23. Ad patres veteris Testamenti non fuit facta
missio visibilis, quia prius debuit perfici missio
visibilis Filii quam Spiritus sanctus manifestet
eum. I. q. 43. 6 ad 1. et 7 ad 6.
24. Missio visibilis primo facta est Christo, et
post apostolis, quia per eos gratia in alios diffusa
est, secundum quod per eos Ecclesia plantata est.
i. q. 43. 7 ad 6.
25. Missio visibilis facta est ad Patres in pri­
mitiva Ecclesia, ut ad fundatores Ecclesiæ, non
autem nunc, quia per eam firmamur, i. q. 43. 7
ad 6.
26. Ad Christum facta est missio visibilis Spi­
ritus sancti bis, s. in baptismo in specie columbæ, et in transfiguratione in nube lucida, sed et
ad apostolos bis, primo in flatu, secundo in lin­
guis igneis, propter multa mysteria, i. q. 43. 7 ad
6. et m. q. 39. 6 ad 4. et q. 72. 2 ad 1.
27. Natura humana in qua, et per quam facta
est missio visibilis Filii Dei, est illa ad quam fit
missio; ideo Filius Dei est in ea novo modo, non
autem creatura secundum quam fit missio visi­
bilis Spiritus sancti, i. q. 43. 7 ad 1.
28. Missio visibilis non fit secundum visionem
imaginariam, ut prophetia, nec secundum res
præexistentes, ut sacramenta utriusque Testa­
menti, sed sicut in signis, sicut flamma rubi,
et columna ignea, i. q. 43. 7 ad 2. et m. q. 39.

Mors

MODALIS distinctio, per sensum compositum,
et sensum divisum, non tenet in formis insepa­
rabilibus. L q. 14. 13 ad 3.
MODESTLA - 1. est virtus moderativa pas­
sionum; ideo adjungitur temperantia, ut virtuti·
principali, quæ est circa difficillima. 2 2. q. 143.
o. ct q. 160. o.
2. Modestia est circa actiones interiores, et ex­
teriores. 2 2. q. 160. 2. c. ad 1. et q, 168. L o.
3. Modestia moderatur exteriorem hominis vi­
tam in incessu, habitu, et hujusmodi; sed epyir
chia moderatur observantiam verborum legis;
potest tamen esse quod nomen epyichiæ apud
Oræcos per quamdam similitudinem transferatur
ad omnes moderationes. 2 2. q. 120. 2 ad 3.
4. Partes modestiæ a diversis assignantur di­
versimode. 2 2. q. 106. 2 ad 2.
5. Partes modestiæ, secundum Andronicum,
sunt tres, s. bona ordinatio, quæ discernit quæ
et quo Ordine sunt agenda; ornatus, qui servat
decentiam in agendis; et austeritas, s. in verbis
2 2. q. 143. c. fi. et q. 160. 2. fi. et q. 168. 1. c. fi
6. Partes modestiæ, secundum Tullium, sunt
quatuor, s. humilitas, studiositas, mansuetudo,
et simplicitas, et secundum Aristotelem, etiam
eutrapelia. 2 2. q. 160. 2. c. et q. 161. 4. o. et
q. 166. 2. c. fi. et q. 168. 2. c. fi.
7. Sub modestia continetur omnis moderatio
motuum corporalium, et rerum exteriorum, et
spei, secundum Tullium. 2 2. q. 143 ad 4. et q. 160.
2. c.
MODUS omnis, inquantum modus, bonus est,
sed malus ideo dicitur, quia minora sunt quæ­
dam quam esse debuerant; aut quia non iis re­
bus accommodantur, quibus accommodanda sunt;
et ideo dicuntur mala, quia sunt aliena et incongnia, et ita dicitur malus modus, vel mala spe­
cies, vel malus ordo. i. q. 5. 5 ad 4.
MOLLITIES - 1. proprie respicit defectum de­
lectationum, sed deliciæ respiciunt causam imfieditivam earum, s. laborem vel aliquid tale;
deo deliciæ sunt quædam mollities. 2 2. q. 138.
1 ad 2.
2. Mollis dicitur qui recedit a bono propter
tristitias causatas ex defectu delectationum, qua­
si cedens debili moventi; non autem si gravi
moventi cedat. 2 2. q. 138. 1. c. '
3. Mollities est vitium oppositum perseverantiæ, et causatur dupliciter, s. ex consuetudine,
et ex naturali dispositione. 2 2. q. 138. 1. o. et
2. c.
4. Qui patiuntur muliebria, dicuntur molles,
quasi mulieres effecti. 2 2. q. 138. 1 ad 3.
MONETA. Cudentes falsam monetam possunt
juste occidi in judicio sæculari, et rebus suis
spoliari. 2 2. q. 11. 3. c.
MONSTRA dicuntur peccata, inquantum sunt
ex peccato in actu naturæ a fine ultimo, non au­
tem a fine proximo. 1 2. q. 21. 1 ad l. et ad 2.
MORALIA specificantur ex fine. 1. q. 48. 1 ad 2.
MORS - 1. et omnis defectus corporalis et re­
bellio carnis ad spiritum sunt pœna peccati pri­
morum parentum, consequens pœnam principa­
lem, scilicet subtractionem originalis justitiæ. 1 2.
q. 85. 5. o. et q. 87. 7. c. ad 1. et q. 94. 5 ad 2.
et q. 100. 8 ad 3. et q. 102. 5 ad 1. et 2 2. q. 153.
2 ad 1. et ad 2. et ad 3. et q. 164. o. et m. q. 1.
4 ad 2. et q. 14. 1. c. et 3. c. ad 2. et 4. c. ad 3.
et q. 52. 5. c.
2. Causa mortis, et aliorum defectuum corpo­
ralium in natura humana, est duplex, s. remota,
i. contrarietas principiorum, et proxima, s. pec­
catum. 2 2. q. 164. 1 ad 1. et iil q. 14. 3 ad 2.
et q. 15. 2 ad 1.
3. Mors, ut justa pœna, est a Deo, non autem

— 235 —

Mors

INDEX III

Motui

ut est malum naturæ humanæ. I 2. q. 85. 5. c. fi.
23. Mors Christi est causa efficiens gratiæ, tt
et q. 94. 5 ad 2. et q. 100. 8 ad 3. et 2 2. q. 164. causa sufficiens salutis nostræ, in. q. 50. 6. 0.
1 ad 4.
et q. 51. 1 ad 2. er 2 ad 4. et 4. c. ad 2. et q. 53.
4. Mors et alii defectus non sunt æqualiter in 2. c. ad 3, et q. 56. 1 ad 4.
omnibus» triplici ratione, s. propter peccata pa­
24. Christus noluit mori ex morbo, nec in
rentum, utilitatem filiorum, et diversam com­ nectute, sed ex passione Illata, et In juventute,
plexionem. I 2. q. 85. 5 ad 1. et q. 87. 7 ad l. ne invitus, vel ex infirmitate putaretur mori,
et 2 2. q. 164. 1 ad 4.
m. q. 46. 3 ad 2. et 9 ad 4. et q. 51. c. 3.
5. Primi parentes senescendo inceperunt mori
25. Christus fuit simpliciter mortuus, m. q. 50.
prima die qua peccaverunt, licet postea multum 4. c. et 5. c.
vixerint. 2 2. q. 164. 1 ad 8.
26. Licet Deus sit immortalis, tamen conve­
6. Ante resurrectionem omnes morientur. I 2. nienter confitemur, unigenitum Dei verbum fuisse
q. 81. 3 ad 1. et m. q. 46. Il ad 1.
passum et mortuum; quia non hæc ei attribui­
7. Pœna mortis in præsenti non infligitur pro mus, secundum naturam divinam, sed secundum
quolibet peccato mortali, sed tantum pro peccato humanam, quam pro nostra salute in unitatem
inferente damnum irreparabile, vel pro horribili personæ assumpsit. 2 2. q. 1.8. c.
deformitate. 2 2. q. 66. 6 ad 2. et q. 108, 3 ad 3.
27. In morte Christi fuit separata anima a cor­
8. Nullus debet eripi de morte contra jura. 2 2. pore. m. q. 50. 3. b. et c. ad 4. et 4. c. ad 1.
q. 10.12 ad 2. et q. 59. 4 ad 3. et m. q. 68. 10 ad I. et 6. C. et q. 52. 3. c. et q. 53. 1 ad 1. et q. 54. l.c.
9. Mors ut privatio vitæ, vel ut terminus al28. In morte Christi deitas non fuit separata
teraxionis præcedentis, est pœna damni, non au­ ab anima ejus. m. q. 50. 3. o. et 4 ad 1. et q. 52.
tem est pœna sensus; nec affligit, nisi ratione 3. c. et q. 53. 4. c.
alterationis præcedentis. 2 2. q. 164. 1 ad 7.
29. Nec a came ejus. m. q. 50. 2. o. et 3 ad 1.
10. Mors est meritoria, licet sit pœna, quia et 4 ad 1. et 6. c. et q. 52. 3. c. et q. 53. 1 ad 2.
-boni bene utuntur bonis1 et malis, sicut mali et 4 c. et q. 76. 1 ad 1.
male utuntur et bonis et malis. 2 2. q. 164. 1 ad 6.
30. Nec a sanguine ejus. m. q. 25. 2. c.
11. Mors illata, etiam pro criminibus, aufert
MOS - 1. primo significat consuetudinem, L
totam poenam pro criminibus debitam in alia frequentiam eorum quæ sunt in potestate nostra;
vita, vel partem pœnæ, secundum quantitatem secundo actum, vel inclinationem appetitus hu­
culpæ, patientiæ et contritionis, non autem mors mani, a natura, vel consuetudine, vel infusione.
naturalis. 2 2. q. 25. 6 ad 2.
1 2. q. 58. 1. c.
12. Mors et alii defectus naturæ causant do­
2. Mores in brutis dicuntur per similitudinem
lorem et timorem, quia sunt contra naturam ea quæ fiunt ab eis, ex passionibus appetitus. 1 2.
particularem. I 2. q. 42. 2 ad 3.
q. 24. 4 ad 3. et q. 58. 1. c.
13. Mors secundum se est odibilis naturaliter;
3. Mores divinos debemus imitari. 2 2. q. 10.11.
sed est appetibilis propter beatitudinem. 1 2. q. 5. c. principio.
3. c. et in. q. 46. 6. c. ad 4.
MOTUS - 1. proprie significat actum imperfe­
14. Quilibet tenetur mori pro salute animæ ctum mobilis; sed, secundum similitudinem, praproximi certa; aliter est de consilio. 2 2. q. 26. dicatur de omni operatione. 1. q. 9. 1 ad 1. et
5 ad 3.
q. 14. 1 ad 2. et q. 18. 1. c. et q. 19. 1 ad 1. et
15. Exponere se et suos periculo mortis, pro ad 3. et q. 50. 1 ad 2. et q. 53. 1 ad 2. et q. 58.
liberatione personæ per quam sustentatur Eccle­ 1 ad 1. et q. 59. 1 ad 3. et q. 73. 2. c. et 1 2. q. 31.
sia, vel respublica, est laudabile. 2 2. q. 32. 6. c. 2 ad 1. et q. 109. I. c. et 2 2. q. 179. 1 ad 3. et
16. Virtuosus maxime tristatur de morte sua, q. 180. 6. c. et m. q. 21. 1 ad 3. et q. 34. 2. c.
quia privatur maximo bono, quo maxime dignus
2. Omnis motus vel mutatio est actus existen­
est, s. vita et virtutibus, secundum præsentem tis in potentia, inquantum hujusmodi. 1. q. 9. Lc.
usum: licet quidam gaudeant, propter spem
3. Motus dicitur æquivoce de operatione cor­
beatitudinis. 2 2. q. 123. 8. c. et m. q. 46. 6 ad 8. porali et spirituali. 1. q. 18. 3 ad 1. et q. 53. l.o.
17. Decens fuit Christum mori. in. q. 50. 1. o.
et q. 5-. 1.
‘ c.
j 4. Omnis motus vel mutatio sequitur aliquam
18. Christus habuit simpliciter necessitatem 1 potentialitatem. 1. q. 9. I. c.
moriendi absolutam, etiamsi non occideretur se­•
5. Motus duplex, s. naturalis, et voluntarius, et
eundum aliquos, sed ratione humanitatis tan- ; de ratione utriusque est, quod sit a principio intum; necessitatem vero finis habuit etiam ratio- trinseco. 1 2. q. 6. 1 ad 3. et 4. 5. c.
ne personæ. ni.
f
“
....
_________
_
in. q. 14. 2. 0.
6. Motus
naturalis
est tantum
ad _____
unam par19. Mors Christi fuit violenta ex parte naturæ i tem, et perficitur quiete naturali, et est coipohumanæ. licet personæ ejus non potuerit inferri j ris existentis extra ubi naturale; voluntarius
violentia; sed quantum in occidentibus fuit, in- autem est* ad* opposita, i. q. 20. 1. c.
tulerunt mortem, in, q. 14. 2. o. et q. 46. 3 ad 2.
7. Motus dicitur naturalis dupliciter, s. a prin­
et q. 47. 1. 0.
cipio activo, vel a principio passivo et materiali.
20. Christus mortuus est ex obedientia et cha­ 1 2. q. 6. 5 ad 2. et m. q. 32. 4. c.
ritate triplici ratione, s. ratione justificationis
8. Motus reducitur ad genus sui termini, in­
humanæ. ratione reconciliationis divinæ, et ra­ quantum procedit de potentia ad actum, quia
tione Victoria Christi, ni. q. 47. 2. o. et q. 48. 2. terminus est in motu in potentia, i. q. 62. 4 ad 2.
3. c. et q. 49. 1. c. et 4 ad 3. et q. 51.4. c. et q. 53. et m. q. 62, 4 ad 2.
1. c. principio.
9. Motus reducitur' ad genus sui termini quoad
21. Jn symbolo fidei dicitur, quod Filius Dei substantiam suam, licet ponatur in prædicamento
est passus, mortuus et sepultus. 2 2. q. 1. 8. c. passionis, inquantum importat ordinationem mo­
et a. 2. 7. o. et ni. q. 50. 2. b. et c. fi.
ventis et mobilis, hi. q. 62. 2 ad 2.
22. Mors Christi in fieri causavit nostram sa­
10. Nullus motus denominatur a subjecto, sed
lutem, merendo eam, non autem in facto esse, a termino, m. q. 35. 1 ad 2.
sed tantum effective, destruendo mortem animæ,
1
terminus motus duplex, s. res ad quam
id est, peccatum et mortem corporis, m. q. 50. tendit, et quies in ea; et uterque duplex, s. to­
6, o.-et q. 51. 1 ad 2. et 2 ad 4. et 4. c. ad 2. et tius, et partis, i. q. 5. 6. c, et 1 2. q. 11. 3. c. et
q. 14. 4. 0.
q. 53. 2. c. ad 3. et q. 56. 1 ad 4.

Motui

INDEX JH

Mundus

ulus motus non possunt esse plures ter12. Unius
36. Eorum quæ moventur a principio intrin­
parte, nisi subordlnati. 1 2, q. 12. seco, quædam movent se, scilicet omnia quæ co­
mini ex eadem
i
3 ad 2.
gnoscunt finem, non autem alla. 1 2. q. 6. I. c.
13. Motus accipit speciem a termino ad quem,
37. Moventium se quintuplex gradus, scilicet
non autem a termino a quo. 1. q. 23. 1 ao 3.
secundum executionem tantum, ut plantæ; se­
14. Motus existentis in potentia est propter cundum formam imperfecte, ut fixa; vel perfecte,
indigentiam suam, non autem motus existentis ut bruta; secundum finem aliquorum ut homo;
in actu, sed est propter indigentiam alterius, i. vel universaliter, ut Deus. 1. q. 18. 3. c.
q, 53. 1 ad 3.
38. In omni natura, in qua differt operatio a
15. Motus est actus imperfecti, sed operatio substantia, oportet esse aliquem modum motus.
est actus perfecti. L q. 18. 1. c. et 3 ?d 1. et L q. 9. 2. o.
q. 53. 1 ad 2. et q. 56. 1 ad 3. et q. 58. I ad L
39. Non omne quod movetur est corpus, nisi
et q. 59. 1 ad 3. et q. 73. 2. c.
per se in motu naturali. 1. q. 75. 1 ad I.
16. In motu discreto potest dici aliquid mo­
40. In omnibus rebus creatis est aliquid sta­
veri in termino a quo, et in termino ad quem, et bile ad minus materia prima, et aliquid mobile
in quolibet ubi in quo est mobile, quia successio sive ad motum pertinens, vel ad operationem,
diversorum ubi dicitur motus, non autem in et quantum ad utrumque res indigent guber­
motu continuo. 1. q. 53. 1 ad 3. et 3 ad 3.
natione, alias in nihilum deciderent. 1. q. 103.
17. Quando ex una causa proveniunt multi 1 ad 2.
motus, tantum primus motus respicit necessario
41. Omne quod movetur, manet secundum ali­
illud principalius quod respicit causa; cæteri quid, et secundum aliquid transit; ideo est com­
vero respiciunt principalius quod convenit ei se­ positum. i. q. 9. 1. c.
cundum propriam rationem. 1 2. q. 36. 1 ad 3,
42. Omne quod movetur, suo motu acquirit
18. Nomen motus et distantiæ, et omnium hu­ aliquid, et pertinet ad aliquid, ad quod priu
jusmodi, derivatum est a motu locali ad omnes non pertingebat. 1. q. 9. 1. c.
alios motus. 1 2. q. 7. 1. c.
MOYSES, secundum Dionysium, propter mul­
19. Motus localis est perfectior cæteris motibus. tam suam mansuetudinem,'fuit dignus appari­
1. q. 110. 3. c. et 2 2. q. 180. 6. c.
tione divina, ideo mansuetudo debet maxime ap­
20. Motus localis est primus. 1. q. 67. 2 ad 3. peti. 2 2. q. 157. 4 ad 1.
et 2 2. q. 182. 6. c.
MULIER - 1. facta est ex viro, quadruplici
21.Per motum localem nihil acquiritur in
ratione, s. ut primus homo esset similis Deo, in
mobili, sed tantum acquiritur aliquid extra, s. lo­ ratione principii, ut eam pius diligeret, ut et
cus. i. q. 110. 3. c.
præesset, ut significaret quod Christus est prin­
22. Necesse est esse aliquod movens omnino cipium Ecclesiæ. 1. q. 92. 2. o.
immobile. 1. q. 2. 3. c. et q. 9. 1. o. et q. 75. 1 ad L
2. Mulier debuit produci seorsum, in prima
23. Motus semper ab immobili procedit, et ad rerum productione, ut esset major discretio se­
aliquid quietum terminatur. 1. q. 79. 8. c. et q. 82. xuum in hominibus, et ut vacent magis operatio­
1. c. fi. et q. 84. 1 ad 3. et q. 115. 3. c.
ni nobiliori, scilicet contemplationi. 1. q. 92. 1. c.
24. Primum movens in quolibet genere est non
3. Mulier facta fuit in adjutorium viri, quoad
motum in illo genere motus, m. q. 12. 3. c. et I generationem tantum, quia in aliis melius ad­
q. 22. 4. c.
juvatur vir per virum quam per mulierem. 1.
25. Deus movet, sicut desideratum et intelle­ q. 92. 1. c. principio, et q. 98. 2. c. 2.
ctum, non quidem semper a moto, sed a seipso.
4. Mulier in statu innocentiæ fuit imperfectior
1. q. 105. 2 ad 2.
viro, et secundum corpus, et secundum ani­
26. In omnibus moventibus ordinatis virtus mam, non autem in statu gloriæ. 1. q. 92. 1 ad 2.
secundi derivatur a primo, quia secundum non
5. In statu innocentiæ fuisset tot mulieres,
movet, nisi inquantum movetur a primo. 1 2. quot viri. i. q. 99. 2 ad 3.
q. 93. 3. c. et q. 109. 1. c.
I
6. In actu tentationis diaboli mulier assume­
27. In omnibus motoribus et mobilibus ordi­ batur quasi instrumentum tentationis ad deji
natus motor inferior habet motum proprium, et ciendum virum, quia mulier erat infirmior viro
præter hoc, sequitur motum superioris motoris. unde magis seduci poterat. 2 2. q. 165. 2 ad 1.
2 2. q. 2. 3. c.
7. Mulier propter elationem præcedentem se­
28. Res nàturalis dupliciter non potest ab ali­ ducta est, ut crederet quod serpens haberet usum
quo moveri, scilicet propter impedimentum for­ loquendi, non quidem per naturam, sed supematioris motoris, vel quia non subjicitur ei quoad turaliter. 1. q. 94. 4 ad 1. et ad 2. et 1 2. q. 89.
illud. 2 2. q. 104. 5. c.
3 ad 2. et 2 2. q. 163. 1 ad 4. et 4 ad 3
29. Omne quod movetur, ab alio movente mo­
8. Inspectio mulierum ordinatur ad aliquid
vetur. 1. q. 2. 3. c.
noxium, s. ad concupiscendum. 2 2. q. 167. 2. c.
30. In moventibus et motis non proceditur in
9. In mulieribus non est sufficiens robur men­
infinitum. 1. q. 2. 3. c. et q. 51. 3 ad 3.
tis ad hoc, ut concupiscentiis resistant. 2 2.
31. Res intantum indiget moveri ab alio, in­ q. 149. c. et q. 165. 2 ad 1.
quantum est in potentia quoad exercitium actus,
10. Non est crimen mulieris per violentiam
vel quoad determinationem objecti. 1. q. 2. 3. c. violatæ, si consensus non adsit. 2 2. q. 64.5. ad 3.
et 1 2. q. 9. 1. c.
MULTILOQUIUM est filia gulæ. 2 2. q. 148.
32. Omne movens trahit ad se, vel pellit a se. 6. c.
1 2. q. 23. 4. c.
MUNDANA quælibet reducuntur ad tria, s. ad
33. Omne movens dat moto tria, s. inclinatio­ honores, ad divitias et ad delicias. 1 2. q. 108.
nem, motum, et quietem. 1 2. q. 23. 4 .c. et q. 26. ' 3 ad 4. et 4. c.
2. c.
MUNDITIA cordis duplex, s. ab affectionibus
34. Omne movens se dividitur in duas partes, inordinatis per virtutes et dona appetitus, et a
s. in partem moventem, et partem motam, quod phantasmatibus et erroribus per donum intelleconvenit tantum animatis, m. q. 32. 4. c.
I ctus; et hæc est completiva visionis Dei, prima
35. Idem secundum diversa potest se movere, i autern disponit ad eam. 2 2. q. 8. 7. 0.
non autem secundum idem. 1 2. q. 9. 3. o. et
MUNDUS - 1. Esse in sæculo in mundo dicitur
q. 51. 2 ad 2. et 2 2. q. 59. 3. c.
dupliciter, s. secundum præsentiam corporalem,

— 237 —

Munus

INDEX III

et secundum affectum mentis. 2 2. q. 188. 2
ad 3.
2. .Mundus est necessario unus. i. q. 47. 3. o.
3. .Mundus non est factus a casu, sed a solo
Deo. i. q. 15. I. o. et q. 47. 1. o. et q. 103. I. o.
4. Mundus habet esse post non esse, ex sola
voluntate Dei. i. q. 46. 2. o.
5. Antequam esset, possibile erat mundum esse
potentia Dei, non autem potentia matertæ. i.
q. 9. 2. c. et q. 46. 1 ad I.
6. Deus præcessit mundum duration© aeterni­
tatis, non autem ducatione temporis, i. q. 46.
1 ad 8.
7. Si mundus semper fuisset, non aequaretur
Deo in ducatione, i. q. 46. 2 ad 5.
8. Mundus necessario gubernatur ab uno, s. a
Deo. j. q. 103. 1. 3. o. et 1 2. q. 91. 1. c.
9. Facillima via ad ostendendum Deum esse,
et omnia esse ab eo, est ex suppositione novita­
tis mundi. 1. q. 46. 1 ad 6.
10. Solutiones earum rationum falsarum ar­
guentium ætemitatem mundi ponuntur, i. q. 46.
1. o.
11. Si mundus esset æternus, sequeretur ne­
cessario animas esse infinitas, vel animam plu­
ries uniri diversis corporibus, vel esse unum
tantum intellectum omnium hominum, i. q. 46.
2 ad 8.
12. Novitas ve! ætemitas mundi non potest
probari demonstrative, i. q. 46. 1. 2. o.
13. Aristoteles non intendit demonstrare æter- I
nitatem mundi, sed disputative tantum proce­
dere. i. q. 46. 1. c.
14. Ante mundum fuit tempus, intelligitur sesundum imaginationem tantum, i. q. 46. 1 ad 8.
MUNUS datum vel acceptum pro re spirituali,
quasi pretium ejus, est simonia, non autem quasi
stipendium; et est triplex munus, s. munus a
manu, a lingua et ab obsequio. 2 2. q. 73. 2 ad 3.
et q. 100. 2 ad 2. et 5. o.
MUSICA instrumenta, et cantus, erant in ve­
teri Testamento, sed Ecclesia assumpsit secun­
dum, quia morale est; non autem assumpsit
primum, quia instrumenta illa figuraiia sunt, et I
nimis occupant animum, et ipsum movent ad
corporalem delectationem, ideo sunt contra sa­
pientiam, et ideo subtrahuntur in Ecclesia instru­
menta musica, ut a corporalibus retrahantur, |
divinis laudibus mancipati. 2 2. q. 91. 2 ad 4.
MUTABILE - 1. dicitur dupliciter, s. per po- j
tentiam in eo existentem vel per potentiam exi- i
stentem in alio. i. q. 9. 2. c.
2. Mutabilitatis principium et causa est rei potentialitas. i. q. 9. 1. c.
3. Philosophi non consideraverunt mutabilita­
tem, nisi eam quæ est secundum formam a causa |
mutabili, t. q. 44. 2. c. et q. 45. 2 ad 1.
4. Angeli non sunt hac mutabilitate mutabiles,
quantum ad id quod in eorum natura est. i.
q. 44. 2. c. et q. 45. 2 ad 1.
MUTATIO - 1. triplex, s. naturalis, miracu­
losa et annihilatio. in. q. 13. 2. c.
2. Nihil potest esse ubi prius non fuit, nisi vel
eo mutato, ve! mutato alio in ipso. m. q. 75.2. c.
3. Omne quod quocumque modo mutatur, est
in potentia, et manet quoad aliquid, et quoad
aliquid transit, et est compositum, et acquirit
aliquid prius non habitum, i. q. 9. 1. c.
4. Mutatio accipit speciem et dignitatem a
termino ad quem, non autem a termino a quo.
1. q. 45. 1 ad 2.
5. In omni mutatione oportet aliquid idem esse
sub utroque termino, habens se nunc aliter quam
prius, i. q. 45. 2 ad 1.
6. Omnis mutatio possibilis fieri a quacumque

Nativitas

creatura, potest fieri ab anima Christi, inquantum est Instrumentum divinitatis, non autem
secundum se. m. q. 13, 2 ad 2.
MUTATUM esse est pars motus discreti, ct ter­
minus mutus continui, i. q. 53. 2 ad 3.
MUTILATIO membrorum est Illicita, nisi fiat
propter salutem totius corporis, non autem ani­
mæ, vel nisi fiat per publicam potestatem pro­
pter bonum commune. 2 2. q. 62. 2 ad I. et q.65

N

NATIVITAS - I. est exitus a generante con­
juncto, a quo habet principia sufficientia, et di­
citur oriri, ratione primi, nasci ratione secundi,
et gigni ratione tertii, i. q. 27. 2. c.
2. Nativitas attribuitur alicui dupliciter, s. ut
subjecto nascenti, et ut termino; primum con­
venit tantum supposito, secundum autem forms
et naturæ. m. q. 35. 1. c. et 2. c. ad 3. et 4. c.
3. Esse, fieri, et nasci proprie convenit tan­
tum subsistenti, sed convenit formis consequen­
ter, accidentibus autem per accidens, in. q. 35.
1. o.
4. Nasci et oriri convenit omni et soli viventi
generabili, sed secundum similitudinem conve­
nit accidenti, aquæ et soli. i. q. 27. 2. c.
5. Fructus arborum, capilli, ova, et hujus­
modi, dicuntur nasci, sed non dicuntur filii, i.
q. 28. 2. c. et m. q. 32. 3. c.
6. Nativitas Christi ex parte matris fuit natu­
ralis, sed ex parte operationis Spiritus sancti
fuit miraculosa; unde beata Virgo est vera et
naturalis mater Christi, ni. q. 35. 3 ad 2. fi.
7. Christus potest dici bis natus, ni. q. 35.2
ad 4.
8. Nativitas Christi duplex, s. nativitas æterna
a patre, et nativitas temporalis a matre, m.
q. 35. 2. o. et 5. c.
9. Christus non fuit subjectus tempori in na­
scendo, sicut cæteri homines; sed elegit tempus
quo convenientissime nasceretur, m. q. 35. 8. o.
10. Christus natus est nocte, quia venit ad te­
nebras infirmitatis nostræ. m. q. 83. 2 ad 2. et
ad 4.
11. Christus voluit nasci in Bethlehem, in di­
versorio, propter humilitatem; non autem in
Hierusalem, nec Romæ, nec Nazareth, in. q. 35.
7. o. et q. 46. 10 ad 1.
12. Chrsitus voluit nasci de populo Judæorum,
quia decebat eum nasci ex populo pollente spe­
ciali prærogativa sanctitatis. 1 2; q. 98. 4. c. ad
1. et 5. c. et m. q. 4. 6 ad 3.
13. Christus natus est per genitalia beatæ Vir­
ginis, dummodo per hoc perfectioni virtutis ni­
hil subtrahatur, secundum Hieronymum contra
Helvidium; et cum dicit Ambrosius, quod Chri­
stus aperuit
peruit matris
matr suæ vulvam, hoc dicit expo­
nens illud, quod evangelista de lege induxit;
quod quidem, ut Beda dicit, consuetæ nativitatis
more loquitur, non quod Dominus sacri ventris
ostium, quod ingressus sanctificaverat, egressus
devirginasse credendus sit; unde iila adapertio
non significat reserationem communem claustri
pudoris virginei, sed solum exitum prolis de
i utero matris, m. q. 28. 2 ad 1.
14. Nativitas Christi non debuit omnibus mai nifestari, sicut adventus ejus, nec tantum paren­
tibus, nec omnibus occultari, m. q. 36. 1.2. o. et
q. 39. 8 ad 3.
15. Electi sunt convenienter aliqui de qualibet
I conditione hominum, quibus ostenderetur primo
1 nativitas Christi, ni.’ q. 36. 3. o.

— 238 —

4

Natura

INDEX III

16. Christus manifestavit nativitatem suam
primo per alias creaturas, secundo autem per
seipsuni. ih. q. 36· 4. o,
17. Nativitas Christi ostensa fuit per signa
convenientia, s. per angelos, per stellam et, per
inspirationem, m. q. 36. 5. o.
18. Nativitas Christi fuit ostensa convenienti
ordine, s. primo pastoribus, secundo magis, tertio
Simeon! et Annæ. m. q. 36. 3. 6. o.
19. Quando Christus natus est, oleum fluxtl
Romæ, et in Hispania apparuerunt 1res soles paulatim uniti, m. q. 36. j ad 3.
20. Ostensa nativitate Christi, Herodes turba­
tur ad dignitatem Christi, in figuram judiciarlæ
potestatis ejus, et in figuram dejectionis diaboli;
sed Judaei turbantur, quia iniqui erant, et adu­
lantes. ni. q. 36. 2 ad 3.
NATURA - 1. dicitur a nascendo, i. q. 29. 1
ad 4. et in. q. 2. 1. c.
2. Natura non est serva, nec est domina, sed
persona est serva vel domina, ratione naturæ. in.
I q, 20. 1 ad 2. et 2. ο.
3. Tota natura comparatur Deo, ut instrumen­
tum agenti principali. 1 2. q. 1.2. c. et q. 6. 1
I ad 3.
4. Omne perpetuum est per se intentum a na­
tura, et nihil aliud. I. q. 98. 1. c.
5. Unum respondet semper naturæ, sicut na­
tura est una, s. vel numero, vel specie, vel geI nere. 1 2. q. 10. 1 ad 3.
6. Natura sumit principium a perfectis, secun­
dum causam agentem et formalem, non autem
secundum causam materialem, sed ab imperfectis.
2 2. q. 1. 7 ad 3. et m. q. 1. 5 ad 2. et 6. c.
7. Natura dicitur dupliciter secundum aliquos,
s. natura naturans, i. Deus ordinans naturas
omnium, sive auctor naturæ vel qui creavit om­
nes naturas, et ut instrumentum ejus. 1 2. q. 1.
2. c. et q. 6. 1 ad 3. et q. 26. 1. c. et q. 67. 1. c.
principio.
8. Natura dicitur dupliciter, s. quælibet sub­
stantia vel accidens, et principium motus intrin­
secum. 1 2. q. 10. 1. c.
9. Natura significat quadrupliciter, primo ge­
nerationem viventium, i. nativitatem; secundo
principium intrinsecum cujuscumque motus; ter­
tio materiam et formam, et quarto essentiam
cujuscumque rei. i. q. 29. 1 ad 4. et m. q. 2. 1.
10. Supra facultatem naturæ est aliquid tripli­
citer, s. quantum ad substantiam facti, quantum
ad id in quo fit, et quantum ad modum et ordi­
nem faciendi. 1 2. q. 112. 9. o. et m. q. 43. 4 ad 2.
11. Quæ sunt supra naturam, sola fide tenemus.
1. q. 99. 2. c.
12. Visio Dei est supra naturam animæ ratio­
nalis, inquantum propria virtute ad eam perve­
nire non potest; sed est secundum naturam ejus,
inquantum est capax ejus: scientia vero increata j
est ei supra naturam omnibus modis, m. q. 9.
2 ad 3.
13. Nulla natura potest supra se, i. in actum |
excedentem proportionem virtutis suæ, sed po- |
test in objectum supra se. i. q. 11. 1 ad 5. fi. et
q. 84. 1 ad 2. fi. et 2 2. q. 109. 3 ad 2.
14. Ad perfectionem naturæ inferioris concur­
runt duo, s. aliquid secundum motum proprium,
et aliud superanturali perfectione secundum mo­
tum naturæ superioris. 2 2. q. 2. 3. c.
15. Perfectio naturalis creaturæ non solum
consistit in eo quod ei competit secundum suam
naturam, sed in eo etiam quod ei attribuitur, ex
quadam supematurall perfectione divinæ bonita­
tis. 2 2. q. 2. 3. c.
16. In omnibus asserendis sequi debemus na-1

Naturale

turam, præter tradita auctoritate divina, quæ
sunt supra naturam, i. q. 99. 1. c. et q. 101. 1. c.
17. Contra naturam sumitur dupliciter, s. ub
opponitur ei, quod est secundum naturam, i. con­
veniens naturæ, et ut opponitur ei, quod est esse
a natura; primo modo potest assuefieri, non au­
tem secundo modo. 1 2. q. 71. 2 ad 2.
18. Deus non facit contra naturam, m. q. 44.
2 ad 1.
I
19. Ea quæ Deus facit præter solitum cursum
i naturæ, non sunt contra naturam. 2 2. q. 104.
4 ad 2. et m. q. 44. 2 ad 1.
20. Si potestas major intantum invalescat, quod
mutet contrariam inclinationem in inclinationem
propriam, jam non erit aliqua repugnantia, vel
violentia, sicut quando agens fortius, cornimI pendo corpus grave aufert ei inclinationem qua
tendit deorsum: et sic ferri sursum non est ei
violentum, sed naturale. 1 2. q. 36. 4. c.
21. Sicut Deus non agit contra naturam, sed
contra solitum corsum naturæ, sic non agit con­
tra virtutes, nec præcipit contra eas, sed contra
solitum modum earum. 2 2. q. 104. 4 ad 2. et
q. 154. 2 ad 2.
22. Peccata contra naturam sunt contra Deum;
ideo sunt graviora- sacrilegio, quanto ordo na­
turæ prior est quolibet ordine superaddito. 2 2.
q. 154. 12 ad 1. et ad 2.
23. Omne peccatum est contra naturam homi­
nis quoad differentiam ejus, et aliqua etiam ra­
tione generis, ut sodomia, bestialitas et hujus­
modi. 1 2. q. 6. 4 ad 3. et q. 71. 2. o. et q. 94. 3
ad 2. et 2 2. q. 34. 5. c. et q. 154. 1. c. et 11.
! 12. o.
NATURALE - 1. est quod convenit rei pecundum substantiam ejus, id est, quod per se inest
ei. 1 2. q. 10. 1. c.
2. Naturale duplex, scilicet quod est a natura
ut a principio activo, vel quia in natura est in­
clinatio ad recipiendum illud ab extrinseco. 1 2.
q. 6. 1 ad 2.
3. Naturale duplex, s. causatum ex principiis
essentialibus rei, et quod habetur a nativitate,
m. q. 2. 12. o. et q. 34. 3 ad 2.
4. Naturale duplex, s. quod convenit naturæ
generis, vel naturæ speciei ratione differentiæ.
1 2. q. 94. 2. c. et 3 ad 2.
5. Naturale duplex, s. secundum naturam spe­
ciei et secundum naturam individui; et utrum­
que est duplex, s. vel totum a natura, vel partim
a natura et partim ab extrinseco. 1 2. q. 51. 1. c.
et q. 63. 1. c.
6. Naturale duplex, s. consequens formam, et
consequens materiam; primum semper inest actu,
non autem secundum, sicut quæ pertinent ad
motum. 1 2. q. 10. 1 ad 2.
7. Naturale duplex, s. vel ad quod natura in­
clinat mediante cognitione, vel sine ea, sed ut
causatum ex necessitate naturæ. 1 2. q. 41.3. o.
8. Naturale homini duplex, s. secundum ratio­
nem, et condivisum rationi, s. secundum sensum
vel secundum corpus. 1 2. q. 31. 7. o.
9. Naturale duplex, scilicet causatum ex prin­
cipiis naturæ et quasi propagatum cum natura;
et sic originalis justitia et peccatum originale
dicuntur naturalia, non autem primo modo. i.
q. 100. 1. c. ad 3. et 1 2. q. 81. 2. c.
10. Omne quod fit ab agente, cui naturaliter
subditur patiens, est naturale, licet non sit se­
cundum propriam naturam patientis. 1. q. 105.
6 ad 1. et 1 2. q. 94. 5 ad 2. et 2 2. q, 2. 3. c. et
m. q. 44. 2 ad 1.
11. In naturalibus et moralibus non quæritur
quid semper fiat, sed quid fiat ut in pluribus. 1 2.
q. 84. 1 ad 3. et q. 96. 1 ad 3. et 6. c. et ad 3. et

— 239 --

1

4

Nazareth
q. 102. 6 ad 5. et 2 2, q. 88. 9. 10. c. et q. 120.
1. c. et q. 147. 4. c. et q. 152. 2 ad 3. et q. 154.
2. c. fi. et q. 160. 5. c.
12. Naturale inest semper in solo habente na­
turam immutabilem. 2 2. q. 57. 2 ad I.
NAZARETH interpretatur flos: ideo Çhristus
voluit ibi conversari, non autem nasci: quia vo­
luit florere per virtuosam conversationem, non
autem per originem camis, ni. q. 35. 7 ad 2.
NECESSITAS - 1. duplex, s. absoluta et conditionata: et hæc dupliciter, s. ex agente, et ex
fine: et hæc dupliciter, s. vel simpliciter, vel
quoad bene esse. 1. q. 19. 3. o. et 8 ad l. et q. 41.
2 ad 5. et q. 82. 1. c. et 2 2. q. 58. 3 ad 2. et q. 83.
13. c. et q. 88. 2. c. et 6 ad 1. et q. 141. 6 ad 2.
et q. 186. 5 ad 5. et q. 189. 2 ad 2. et ni. q. 1.
2. c. et q. 14. 2. c. et q. 46. 1. c. et q. 65. 4. c.
et q. 84. 5. c.
2. Necessitas ex fine duplex, s. necessitas abso­
luta, i. sine qua non potest aliquis vivere, et ne­
cessitas conditionata, i. quoad decentem statum.
2 2. q. 32. 5. 6. c.
3. Necessitas duplex, scilicet coactionis et obedientiæ: prima tollit rationem laudis et meriti;
non autem secunda. 2 2. q. 58. 3 ad 2. et 81. 6 ad
3. et q. 186. 5 ad 5.
4. Aliqua necessaria habent causam. 1, q. 44.
1 ad 2. et q. 50. 5 ad 3. et 1 2. q. 93. 4 ad 4.
5. Necessitas quæ provenit ex principio intrin­
seco, ut omne compositum ex contrariis neces­
sario est corruptibile, est necessitas naturalis et
absoluta, i. q. 82. 1. c.
6. Necessarium et contingens consequuntur
ens, inquantum hujusmodi, i. q. 22. 4 ad 3.
7. Necessitas coactionis absolutæ causai omnino
involuntarium, et omnino excludit culpam; non
autem necessitas conditionata vel mista, id est
metus. 1 2. q. 6. 4. c. et 5. o. et 6 ad 1.
8. Quilibet in extrema necessitate vel sua vel
alterius potest sine peccato auferre per vim, vel
occulte, a quocumque, quia tunc omnia sunt
communia. 2 2. q. 31. 3 ad 3. et q. 32. 7 ad 3. et
q. 62. 5 ad 4. et q. 66. 6 ad 1. et 7. o. et q. 110.
3 ad 4.
9. Necessitas non subditur legi. 1 2. q. 96. 6. c.
et 2 2. q. 147. 3 ad 2. et 4. c. et ni. q. 80. 8.
c. fi.
10. In subventione necessariorum plus tenetur
homo filio quam parenti; sed in honore, reve­
rentia, obedientia et voluntate, est e converso;
quia honor filii magis dependet ex honore patris
quam e converso. 2 2. q. 32. 3 ad 4.
11. In extrema autem necessitate magis licet
deserere filios quam parentes, quos nullo modo
deserere licet, propter beneficia. 2 2. q. 31. 3 ad 4.
NEGATIO - 1. Causa negationis duplex, s. ne­
gatio causa:, et positio contrarii. 1 2. q. 75. 1. c.
2. Negatio non est proprie in specie, sed redu­
citur ad speciem suæ affirmativæ. L q. 33. 4 ad 3.
et 1 2. q. 71. 6 ad 1. et q. 72. 6 ad 3. et 2 2. q. 79.
3 ad L
3. Omnis negatio de aliqua re fundatur super
aliquid existens in ea. 1 2. q. 72. 6. c.
NEGATIVE dicitur quando res non habet ali­
quid quod est in alio, nec debet habere; privative
vero, quando caret eo quod debet habere, i. q. 12.
4 ad 2.
NEGLIGENS - 1. secundum Isidorum dicitur,
quasi nec eligens. 2 2. q. 54. 2. c.
2. Negligentia pertinet ad actum interiorem,
ideo oritur ex accidia, sed pigritia et torpor per­
tinent ad exsecutionem, s. prima tardando, et se­
cunda remittendo. 2 2. q. 54. 2 ad 1.
3. Negligentia deficit ab actu præcipiendi, per
defectum promptæ voluntatis; inconstantia vero

X Ui

___

INDEX III

Neutrum

quasi impedita ab alio. 2 2. q. 53. 2, c. fi. ct q.54
2 ad 3.
4. Negligentia e$t generale peccatum. 2 2.
q. 54. l.o.
5. Negligentia est peccatum mortale dupliciter
tantum, scilicet vel quando prætenplttitur âctus
seu circumstantia necessaria ad salutem, vel ex
contemptu. 2 2. q. 54. 3. o.
6. Negligentia trahitur ad aliud genus peccati
manifestius quando prætermittitur aliquid ne­
cessarium ad salutem. 2 2. q. 54. 3 ad 3.
7. Amor minor, per defectum fervoris charltatis, causât negligentiarn venialem: per defectum
vero essentiæ chàritatis causât negligentiarn mor­
talem. 2 2. q. 54. 3. c. ad L
8. Negligentia directe opponitur sollicitudini:
ideo pertinet ad imprudentiam: sed opponitur
timon, inquantum timor excitat rationem contra
negligentiarn. 2 2. q. 53. principio et q. 54. 2. o.
9. Propter negligentiarn considerandi nocu­
menta, quæ consequi possent, imputantur ho­
mini ad pœnam mala quæ eveniunt præter ejus
intentionem, si dabat operam rei illicitae» 1 2.
q. 83. 8. c. et q. 74. 3 ad 2. et 2 2. q. 63. 5 ad 2.
NEGOTIA sæcularia contingit dupliciter aliena
tractare, scilicet sæcu lari ter, id est, vel propter
favorem hominum, vel propter lucra; et pie, i.
in auxilium indigentium et miserorum; secun­
dum est religiosum, non autem primum. 2 2.
q. 18. 3 ad 2. et q. 187. 2. o. et q. 188. 2 ad 2.
et q. 189. 6 ad 1.
NEGOTIATIO - I.dese non est vitiosa, licet ha­
beat turpitudinem: ideo licita est, si sit ad finem
honestum vel necessarium, i. quod negotiator
lucretur moderate, s. vel ad sustentationem suæ
domus, vel pauperum, vel communitatis, non in
festo, justo contractu, et non ad caristiam. 2 2.
q. 77. 4. o.
2. Commutatio naturalis est licita clericis, non
autem negotiatio; quia fit ad lucrum terrenum,
cujus debent esse contemptores, et est cum frequantia vitiorum; et nimis retrahit animum a
spiritualibus ad curas sæculares. 2 2. q. 40. 2. c.
et q. 77. 4 ad 3. et q. 182. 2. o.
3. Non omnis vendens carius quam emit, est
negotiator, sed tantum si ad hoc emat, ut carius
vendat. 2 2. q. 77. 4. c. ad 3. et q. 87. 2 ad 1.
NEMESIS - 1. non potest esse de bonis ho­
nestis, sed de bonis temporalibus, et prohibetur a
Deo, quia temporalia sunt quasi nihil respectu
ætemorum, licet, secundum Aristotelem, neme­
sis sit laudabilis. 2 2. q. 36. c. fi.
2. Nemesis et misericordia contrariantur se­
cundum aestimationem, quia secunda dolet, æstimans aliquem indigna pati, sed prima gaudet,
aestimans aliquem digna pati, dolens indignis
bene accidere, et utrumque est laudabile. 2 2.
q. 30. 3 ad 2. et ad 4. et q. 36. 2. c.
NEOMENIA celebratur quolibet mense, in no­
vitate lunæ, ad commemorandum opus guberna­
tionis Dei; non autem in plenilunio, propter
idololatriam, et figurabat illuminationem eccle­
siæ per Christum. 1 2. q. 102. 4 ad 10.
NESCIRE ’- 1. dicitur dupliciter, s. metaphorice,
id est reprobare, et proprie, i. carere notitia;
primum convenit Deo respectu aliquorum, non
autem secundum. 2 2. q. 188. 5 ad 1.
2. Nescire.illa quæ quis potest et tenetur scire
vitiosum est. i. q. 12. 4 ad 2. et 1 2. q. 76. 2 ad 5.
et 4 ad 3. et q. 94. 4. c. ad 2. et ad 3. et 2 2.
q. 16. 2 ad 3.
NEUTRUM genus est informe et indetermina­
tum; ideo prædicatur de re perfecta et imper­
fecta, de re subsistente et non subsistente, i.
q. 31. 2 ad 4.

NIHIL - I. fit ex nihilo naturaliter, I. per I
motum, sed a Deo fit aliquid ex nihilo per creadonem. I. q. 54. 2 ad 1.
2. Majoris virtutis est facere aliquid ex ni­
hilo, quam facere ex contrario, i. q. 45. 5 ad 2,
3. Beatus Nicolaus aurum furtim in domo pro­
jiciens, vitare voluit humanum favorem, et ve­
recundiam illius qui beneficium accepit, ut esset
majus beneficium. 2 2. q. 107. 3 ad 4.
NINIVITÆ speciali modo egerunt poeniten­
tiam quibus aliquid fuit adjunctum fidei, quam
conceperant ex prædicatione Jonæ. m. q. 84.
7 ad 1.
NITOR - 1. animæ duplex, scilicet ex reful­
gentia luminis naturalis rationis, et ex refulgen­
tia Dei. 1 2. q. 86. 1. c.
2. Nitor animæ duplex, s. habitualis, et actua­
lis; sicut duplex nitor corporis, s. intrinsecus et
extrinsecus. 1 2. q. 89. 1. c.
3. Quod acquirit æqualem perfectionem per
se, vel per pauciora, nobilius est, non autem si
acquirat minorem, i. q. 77. 2. o. et 1 2. q. 5.
5 ad 2.
NOCERE. - 1. De ratione pœnæ est quod noceat
agenti in seipso, culpae vero, in actione, r. q. 48.
5 ad 4.
2. Prius est quod nocet meliori, quam quod
nocet pejori. 1 2. q. 39. 4 ad 3.
3. Naturalis inclinatio inest homini ad repel­
lendum nociva dupliciter, s. defendendo se, ne
inferantur injuriæ, et ulciscendo illatas. 2 2.
q. 108. 2. c.
4. Divina providentia protexit hominem in
primo statu ab omni nocivo, i. q. 97. 2 ad 4.
5. Non fuerunt aliqua nociva homini a prin­
cipio, sicut sunt nunc per peccatum; quæ tamen
ei prosunt ad humilitatem et ad contemplatio­
nem. i. q. 69..2 ad 2. et q. 72. ad 6. et 2 2. q. 165.

"NOLO significat actum voluntatis affirmatum,
sed ipsum volitum negatum; ideo non est con­
tradictorium de volo, sed est ejus contrarium.
I 2. q. 6. 3 ad 2.
NOMEN - 1. imponitur ab eo per quod res co­
gnoscitur, s. a proprietate, vel ab operatione, si
humanitus imponatur, i. q. 13. 2 ad 2. et 8. c.
et q. 28. 2. c. et q. 33. 1 ad 3. et in. q. 57.
2. c.
'
'
2. Unumquodque nominamus, sicut et cogno­
scimus. i. q. 13. principio, et l.c. et q. 18. 2. c.
et q. 32. 2. c. et 1 2. q. 7. 1. c.
3. Quælibet res nomen habet a suo comple­
mento. in. q. 60. 2 ad 3.
4. Quando in aliquo invenitur perfecta ratio
alicujus nominis, nullo modo prædicatur illud
nomen de eo, cum determinatione diminuente.
HI. q. 23. 4. c. et q. 32. 3. c. ad 2.
5. In rebus per se notis nobis, idem est id a
quo nomen imponitur, et id ad quod nomen im­
ponitur. i. q. 13. 8. c.
6. Ratio nominis magis et principalius se tenet
ex parte ejus, ad quod nomen imponitur, quam
ex parte ejus, a quo nomen imponitur. 2 2. q. 92.
1 ad 2.
7. Nomen potest dupliciter considerari, s. se­
cundum primam ejus impositionem, s. secundum
extensionem ejus ad alia ex usu ejus. i. q. 67.
I. c. et 2 2. q. 57. 1 ad 1.
8. Nomina singularium hominum semper im­
ponuntur ab aliqua proprietate ipsorum, m.
q. 37. 2. c.
9. Nomina ponebantur in circumcisione, sicut
nunc imponuntur in baptismo, quasi ante non
fuerint, in. q. 37. 2 ad 3. et q. 70. 3 ad 3.
10. Omne nomen impositum divinitus alicui

significat aliquod donum gratuitum collatum eL
“ c.
IH. q. 37. 2.
11. Nomen non sequitur modum essendi qui
est In rebus, sed ut res est in cognitione nostra,
i. q. 13. 9 ad 2. et q. 45. 2 ad 2.
12. Sapientis est non curare de nominibus, i.
q. 54. 4 ad 2. fi.
13. în iis quæ apud nos sunt numquam nomen
ab aliqua forma impositum pluraliter dicitur,
nisi^propter pluralitatem suppositorum, rn. q. 3.
14. Nomen significat substantiam, id est, id
cui nomen imponitur; et significat qualitatem,
id est id a quo nomen imponitur, u q. 13, 1 ad 3.
15. Omne nomen significans naturam commu­
nem, potest supponere in concreto, pro quolibet
ejus suppositio, ni. q. 16. 1. c. fi. et q. 35. 4. c.
16. Multiplicitas nominis non attenditur se­
cundum prædicationem, sed secundum significa­
tionem ejus. i. q. 13. 10 ad 1.
17. Nomen potest dupliciter considerari, scili­
cet secundum primam ejus impositionem, et se­
cundum extensionem ejus ad alia, ex usu ejus. i.
q. 67. 1. c. et 2 2. q. 57. 1 ad 1.
18. Rebus ordinatis aliquid inest tripliciter, s.
per proprietatem, per excessum et per participa­
tionem; et a primo tantum res nominantur pro­
prie. i. q. 108. 5. c.
19. Hoc nomen Deus dicitur ab œthin, id est
ardere, vel a theaste, id est considerare, seu vi­
dere, vel a thei , id est currere vel fovere, i. q. 13.
8. a. 1.
20. Hoc nomen Deus dicitur analogice de Deo
vero, de Deo falso, et de Deo per participatio­
nem; non autem univoce, nec æquivoce. 1. q. 13.
9. 10. o.
21. Hoc nomen Deus non est nomen proprium,
sed est nomen appellativum, i. q. 13, 9 ad 2. et
m. q. 35» 4 ad 3.
22. Hoc nomen Deus est nomen operationis,
quantum ad id a quo imponitur ad significandum ;
imponitur enim ab universali providentia rerum,
sed tamen significat naturam Dei. i. q. 13. 8. o
23. Hoc nomen Deus significat naturam divi­
nam, ut in habente, i. q. 13. 9 ad 2.
24. Et habet aliquid universalis, scilicet prae­
dicari essentialiter de pluribus suppositis, et ali­
quid singularis, scilicet non multiplicari in eis.
1. q. 13. 9. o. et q. 39. 4 ad 1.
z5. Hoc nomen Deus, secundum rei veritatem,
est incommunicabile, i. q. 13. 9. c. ad 2.
26. Et per se supponit pro natura communi;
sed ex adjuncto supponit pro persona, homo
autem e converso. 1. q. 39. 4 ad 3. et 6 ad 1.
27. Hoc nomen Deus potest supponere pro
omnibus et singulis personis divinis, i. q. 39. 4.
o. et m. q. 16. 1. c. fi. et q. 35. 4. c. ad 3.
28. Nomina Dei non exprimunt essentiam Dei
secundum quod est; sicut hoc nomen homo ex­
primit essentiam hominis, i. q. 13. 1. c. et 8 ad 1.
29. Deus est nominabitis a nobis ex creaturis,
et imperfecte, non autem secundum quod in se
est et perfecte, i. q. 13. 1. o. et q. 28. 2 ad 2. et
ad 3.
30. Nomina Dei imponuntur a processibus di­
vinis ad creaturas, non autem ad significandum
eos. 1. q. 13. 2 ad 2.
31. Nomina dicta de Deo affirmative et abso­
lute significant essentiam ejus, non autem nega­
tiva, vel relata ad creaturas, i. q. 13. 2. o. et
4. 6. c.
32. Omne nomen commune Deo et creaturis,
prius dicitur de Deo quam de creaturis quoad
rem, sed e converso, quoad impositionem nomi­
nis. i. q. 13. 3. c. et 6. o. et q. 33. 2 ad 4· et 3.0.

.— 241 —
16 — Summa Theologica, - VI.

Nomen

fr

Nominales

-;

•J ‘
Λ

I

INDEX III

33. Nomina quæ significant perfectionem abso­
lute sunt communia Deo et creaturis; quæ au­
tem dicunt modum participandi, sunt propria
creaturis; quæ vero dicunt modum supereminen­
tiae, sunt propria Deo. i. q. 13. 3 ad 1. et 5
ad 3.
34. Nomina dicta de Deo absolute, dicuntur de
eo ab ætemo: quæ vero dicuntur per respectum
ad creaturas, dicuntur de eo ex tempore. 1. q. 13.
5. o. et q. 34. 3 ad 2. et q. 43. 2. o.
35. Nomina quæ dicunt respectum ad creatu­
ras, consequentem actiones immanentes dicun­
tur de Deo ab ætemo; si autem dicunt respe­
ctum consequentem actiones transeuntes, dicun­
tur de eo ex tempore, i. q. 13. 7 ad 3. et q. 14.
•15 ad 1. et q. 34. 3 ad 2.
36. Omnia nomina dicta de Deo metaphorice
vel causaliter tantum, pradicantur per prius de
creaturis quam de Deo. i. q. 13. 6. o. et q. 33.
3. c.
37. Simplex et unica scientia Dei potest nomi­
nari omnibus nominibus nostra cognitionis, i.
q. 14. 1 ad 2.
38. Multa nomina dicta de Deo, non sunt syno­
nyma, quia significant idem, secundum diversas
rationes, i. q. 13. 4. o.
39. Nullum nomen dicitur proprie de Deo,
quoad modum significandi, sed tantum ratione
significati, i. q. 13. 3. o. et 12 ad 1.
40. Nomina quæ significant perfectiones abso­
lute, dicuntur proprie de Deo; quæ autem dicunt
modum participandi, dicuntur de Deo metapho­
rice. I. q. 13. 3 ad 1. et ad 3.
41. Omnis imperfectio debet excludi a nomi­
nibus» secundum quod dicuntur de Deo. i. q. 14.
1 ad 1. et ad 2. et 1 2. q. 14. 1 ad 2.
42. Nomina passionum, quæ important imper­
fectionem in suo formali, ut ira, tristitia, desi­
derium, et hujusmodi, non dicuntur de Deo, nisi
metaphorice; alia vero dicuntur proprie, tamen
sine passione, ut gaudium, et amor, et hujusmodi.
1. g. 19. 11. c. et q. 20. 1 ad 1. et ad 2.
43. Quanto aliquod nomen est communius,
tanto convenientius assumitur in divinis, i: q. 13.
IL c. et q. 33. 1 ad 1.
44. Nomina negativa verius dicuntur de Deo
quam affirmativa. 1. q. 13. 12 ad 1.
45. Nominibus Dei debetur reverentia, ratione
rei significatæ, quæ est una, non autem ratione
vocum, quæ sunt multa; ideo Deus dicitur in
singulari. 2 2. q. 122. 3 ad 5.
NOMINALES antiqui reprobantur, i. q. 14. 15
ad 3.
NON - I. ens non est cognoscibile, nisi secun­
dum quod fit per intellecutm cognoscibile, i. ens
rationis. 1. q. 16. 3 ad 2.
2. Ea quæ in seipsis non sunt, apud Deum
exlstunt, inquantum sunt praecognita et praordinata ab eo. 1 2. q. 91. 1 ad 1.
3. Non ens non habet causam, nisi causam per
accidens. I. q. 104. 3 ad 1.
4. Non ens potest esse causa per accidens,
non autem causa per se. 1 2. q. 76. 1 ad 1.
NON velle sumitur dupliciter, s. vel in vi unius
dictionis, vel in vi orationis: primum est Infini­
tivum verbi nolo, non autem secundum; et
primum causai involuntarium, non autem secun­
dum. 1 2. q. 6. 3 ad 2.
NOTIO - 1. est propria ratio cognoscendi per­
sonam divinam. I. q. 32. 2 ad 2. et 3. c.
2. Notiones, seu relationes, et proprietates per­
sonales in abstracto, necessario, sunt ponendæ in
divinis, contra Prapositivum. i. q. 32. 2. o. et
q. 40. 1. c.
3· Notiones In divinis non significantur ut res,

Numerus

sed ut rationes, licet sint ibi realiter. I. q. 32.2 ad
2. et 3 ad 2/ et ud 3.
4. Eadem notio diversis’nominibus significatur,
secandum diversas rationes ejus. i. q. 34. 2 ad 3.
5. Ad notionem requinintur tria, s. origo, di·
gnltas et specificatio, i. q. 32. 3 ad 4. et ad 5.
6. Notiones in divinis sunt tantum quirique, s.
innascibilitas, paternitas, filiatio, communis spi­
ratio» et processio; et omnes notiones sunt reh«
tiones, præter primam; ct omnes sunt proprie­
tates, præter penultimam, sed tantum tres sunt
personales, id est constituentes personas, s. se­
cunda et tertia et quinta, i. q. 30. 2 ad 1, et
q. 32. 3. o.
7. Deus non dicitur quinus propter quinque
notiones, sicut dicitur trinus propter tres per­
sonas. et unus propter unam essentiam, i. q. 12.
3 ad 2.
8. Plures notiones patris non distinguuntur
realiter ab invicem, quia non opponuntur rela­
tive; nec tamen una prædicatur de alia. i. q. 32.
3 ad 3.
9. Filius et Spiritus sanctus non conveniunt in
eadem notione, quia non conveniunt in aliquo
speciali, sicut Pater et Filius, i. q. 32. 3 ad 5. et
q. 35. 2. c.
10. Nulla notio sumitur ex hoc, quod nulla
persona est a Spiritu sancto, quia hoc non est
dignitatis, sicut quod Pater a nullo sit. 1. q. 32.
3 ad 4.
11. Nulla notio sumitur a remotione proces­
sionis, sicut sumitur innasciblitas a remotione
nativitatis, i. q. 33. 4 ad 5.
NOTITIA. - Omnis notitia est bona. i. q. 22.3
ad 3. et 2 2. q. 167. 1. o.
NOTORIA. - Ars notoria est illicita, quia fit
per dæmones, et est inefficax ad scientiam ac­
quirendam, quia nullus unquam per dæmones
scientiam acquisivit, quia ad dæmones non per­
tinet illuminare intellectum, i. q. 64. 1 ad 5. et
2 2. q. 96. 1. 0.
NOTORIUM - triplex, s. per sententiam con­
victi, per confessionem in jure factam, et per evi­
dentiam facti, m. q. 82. 9 ad 3.
NOTUM - 1. per se est cujus pradicatum est
de ratione subjecti; et hoc dupliciter, scilicet
simpliciter et quoad nos. L q. 2. 1. o. et q. 17.3
ad 2. et q. 85. 6. c. et q. 87. 1 ad 1. et 1 2. q. 94.
2. o.
2. Per se notum dicitur dupliciter, s. per ni­
hil aliud notum, ut prima principia, vel notum
non per accidens, i. q. 87. 1 ad 1.
3. Universale est notius minus universali,
quoad simplicem apprehensionem, sed est e con­
verso, quoad investigationem universalium pro­
prietatum, et causarum, i. q. 85. 3. o.
4. Singulare est prius, et est notius universali,
quoad nos; et universalius est notius minus uni­
versali. i. q. 85. 3. o.
5. Veritatem esse in communi est per se no­
tum, etiam quoad nos, non autem veritatem pri­
mam. i. q. 2. I ad 3.
NOVITIUS. - Facilius dispensandum est cum
novitiis et imperfectis, in jejuniis, quam cum
antiquioribus et perfectis. 2 2. q. 147. 4 ad 5. et
q. 189. 1 ad 4.
NUGÆ in ore sacerdotum sunt blasphemiæ et
sacrilegium materialiter, non autem formaliter,
ex eo tantum quod sacerdotes sunt personæ sa­
cra. 2 2. q. 99. 3 ad 3.
|
NUMERUS - 1. duplex, s. specie quantitatis,
et numerus transcendens, i. q. 30. 3. o.
2. Numerus denarius est signum perfectionis,
inquantum est quodammodo terminus omnium
numerorum. 2 2. q. 87. 1. c. et m. q. 31. 8. c.

— 242 —

Nuptlæ
·«· ■ I 1

INDEX III

3. Numerus absolutus est In Intellectu tantum.
I. q. 30. 1 ad 4. et 2 ad 5.
4. Numerus pluralis frequenter ponitur pro
numero singulari in Scriptura sacra. 1 2. q. 82.
2 ad 1. et m. q. 46. 11 ad 3.
5. Termini numerales, transcendentur sumpti,
sunt in divinis, et significant ea de quibus di­
cuntur, addendo indivisionem tantum; sed ut per­
tinent ad genus quantitatis, non dicuntur in di­
vinis, nisi metaphorice, i. q. 30. 3. o.
6. Termini numerales in divinis sunt in plus
quam essentia, vel relatio, vel motio, et signifi­
cant utrumque, si addantur cis. 1. q. 30. 3 ad 1.
7. Numerus numeratus in creaturis dicit totum
et partes, non autem in divinis, sed numerus
absolutus etiam In divinis dicit totum et partes
«eundum rationem tantum, i. q. 30. I ad 4.
8. Numerus absolutus mensuratur etiam in
divinis secundum rationem; non autem numerus
numeratus, nisi in creaturis, i. q. 30. 2 ad 5.
NUPTIÆ, - Dare aliquid pro matrimonio, ut
est in officium, est licitum, non autem ut est
sacramentum, vel pro benedictione nuptiarum,
sed esset simonia. 2 2. q. 110. 2 ad 6.
NUTRIRE - 1. non convenit formæ, nec ma­
teriæ, quia omne nutriens convertitur in nutri­
tum, et manet, m. q. 77. 6. c.
2. Nullum sensibile nutrit, præter tangibile,
sed sapor est signum alimenti convenientis, et
delectamentum ejus. 2 2. q. 141. 5. o.
NUTUS dicuntur signa ad visum, sicut locutio
ab auditu. I. q. 117. 1. o.
NYCTICORAX est acuti visus in nocte, i. si­
gnificat eos qui sunt astuti in temporalibus, et
hebetis visus, in die i. in spiritualibus. 1 2. q. 102.
6 ad 1.
0

OBEDIENTIA - 1. non est virtus theologica,
sed est virtus moralis. 2 2. q. 104. 2 ad 2.
2. Obedientia est medium duorum vitiorum,
s. inter superfluum et diminutum; sed superfluum
ejus non est secundum quantum, sed secundum
alias circumstantias, s. vel cui non debet obedire,
vel in quibus non debet. 2 2. q. 104. 2 ad 2.
3. Obedientia est pars justitiæ specialis, sed
improprie. 2 2. q. 4. 7 ad 3. et q. 104. 2 ad 2.
4. Proprium objectum obedientiæ est præcepturn tacitum vel expressum, id est, voluntas su­
perioris, quocumque modo innotescat. 2 2. q. 2.
5 ad 3. et q. 104. 2. c. ad 2 et ad 3. et 3 ad 1.
5. Obedientia importat necessitatem respectu
ejus quod præcipitur; et voluntatem respectu
impletionis præcepti. m. q. 47. 2 ad 2.
o. Obedientia est in voluntate subjective. 2 2.
q. 2. 5 ad 3.
7. Obedientia dicitur dupliciter, s. large, i.
omnis exeeutio cujuscumque, quod potest esse sub
præcepto quacumque intentione, et proprie, i.
intendens specialem rationem objecti, s. præ­
cepti: primo modo est .virtus generalis, secundo
autem modo est virtus specialis. 2 2. q. 4. 7 ad 3.
etq. 104. 2. o. et 3 ad 1.
8. Obedientia triplex, s. indiscreta, quæ etiam
in illicitis obedit; imperfecta sed sufficiens ad
salutem, quæ s. obedit in iis ad quæ obligatur,
et perfecta, quæ s. obedit in omnibus licitis; ad
secundam tenetur quilibet, seU ad primam et
tertiam nullus tenetur. 2 2. q. 104. 5 ad 3.
9. Omnis obedientia est eadem in specie, sed
causatur ex diversis speciebus reverentiæ. 2 2.
q. 104. 2 ad 4.
10. Bonum necessarium ad salutem non debet

Obedientia

dimitti propter obedientiam, sed quodlibet aliud.
2 2. q. 104. 3 ad 3.
11. Omnes actus virtutum, ut sunt
nt in pracepto, pertinent ad obedientiam. 2 2. q . __
.. 3 ad 2.
104.
12. Obedientia non est prior aliis virtutibus,
nec tempore, nec natura. 2 2. q. 104. 3 ad 2.
'
13. Obedientia est major omni alia virtute; mo­
rail, sed est minor virtutibus theologicis. 2 2.
q. 104. 3. o.
14. Obedientia procedit ex reverentia supériorum, ideo respectu prælati continetur sub obser­
vantia; sub pietate vero respectu parentum, sed
respectu Dei, pertinet ad devotionem, quæ est
principalis actus religionis. 2 2. q, 104. 3 ad 4.
15. Obedientia generalis requiritur ad fidem,
sed obedientia specialis sequitur eam. 2 2. q. 4.
7 ad 3. et q. 104. 3 ad 2.
16. Charitas sine obedientia esse non potest.
2 2. q. 104. 3. c. fi.
17. Obedientia est ut mater omnium virtutum,
quia causantur et conservantuf per actum ejus,
charitas vero ut finis. 2 2. q. 104. 2 ad 2.
18. Obedientia quanto minus habet de suo,
tanto melior est secundum apparentiam, non au­
tem apud Deum. 2 2. q. 104. 2 ad 3.
19. Obedientia præfertur omnibus sacrificiis,
in. q. 47. 2.· c.
20. Omnis voluntas creatura tenetur obedire
praceptis Dei. 2 2. q. 104.4.5. o. et q. 154. 2 ad 2.
21. Quilibet tenetur jure naturali et divino
obedire suo superiori, s. homo homini. 2 2. q. 69.
1. c. et q. 88. 10 ad 2. et q. 104. 1. o. et 5. c.
princip. et 6 ad 2.
22. Homo non tenetur obedire homini in per­
tinentibus ad interiorem motum voluntatis, vel
ad naturam corporis, sed Deo. 2 2. q; 104. 5. c.
ad 2. et 6 ad l.etq. 122. 4 ad 3. et q. 186. 7 ad l.
23. Majori potestati magis est obediendum
quam minori, quæ totaliter subest ei, vel in qui­
bus subest ei. 2 2. q. 104. 5. c. et q. 105. 2. c.
24. Subditus non tenetur in omnibus obedire
suo superiori dupliciter, s. propter praeceptum
majoris potestatis, vel in quibus non subditur
ei. 2 2. q. 69. 3 ad l.etq. 104. 5. o. et q. 186. 2. c.
25. Sæculares tenentur obedire prælatis suis
spiritualibus, in iis tantum quæ promiserunt in
baptismo. 2 2. q. 186. 5 ad 1.
26. Subditus non tenetur obedire pralato suo
spirituali, praecipienti sibi, quod revelet culpam
fratris sui omnino occultam, sed peccaret uter­
que. 2 2. q. 33. 7 ad 5. et q. 70. 1. c. ad 2.
27. Religiosi tenentur obedire suis prælatis in
iis tantum, quæ in regula continentur directe, i.
expresse, vel indirecte, i. implicite, ut mutua
obsequia, et pœnæ, et hujusmodi. 2 2. q. 104.
5 ad 3. et q. 186. 5 ad 4.
28. Eremitæ et prælati religionum tenentur
obedire episcopis in omnibus sicut et alii, et spe­
cialiter in iis quæ sunt religionis; nisi sint
exempti, qui tamen exempti tenentur obedire
summo pontifici. 2 2. q. 67. 1 ad 3. et q. 186.
5 ad 3.
29. Christiani tenentur obedire principibus sæcularibus, si habent justum dominium, si licita
pracipiant, et de sæcularibus, aliter autem non.
2 2. q. 104. 6. o.
30. Miles tenetur obedire duci in rebus belli­
cis tantum; et servus domino suo in servilibus;
et filius patri in rebus domesticis et disciplina,
et quilibet superiori suo, secundum rationem
superioritatis. 2 2. q. 104. 5. o.
31. Miles debet magis obedire duci in rebus
bellicis, et civis rectori in civilibus, quam patri;
sed in rebus domesticis est e converso. 2 2. q. 26_
8 ad 3.
M

— 243 —

Occidere
Objectum

INDEX 111

Occatio

OBJECTUM - 1. non est materia ex qua, sed est videantur per sacramentorum exhibitionem alimateria circa quam, et objectum habet ratio­ quid exigere, sed puniri possunt per superiorem
nem formæ, inquantum dat speciem. 1 2. q. 18. aliquem. 2 2. q. 86. 1 ad 3.
2 ad 2. et q. 73. 3 ad 1.
9. Oblationes ad solos sacerdotes pertinent, vel
2. Proprium objectum potentiæ vel habitus pro se, vel pro pauperibus, vel pro cultu divino.
est illud sub cujus ratione formali omnia refe­ 2 2. q. 86. 2. o.
runtur ad potentiam vel habitum, i. q. I, 7. c.
10. Religiosi possunt recipere oblationes tripli­
principio et l 2. q. I. 3. c.
citer, s. ut pauperes, ut ministri, et ut curati, si
3. Objectum potentiæ vel habitus duplex, s. parochiae sint eorum. 2 2. q. 86. 2 ad 2.
materiale et formale, i. q. 1. 3. c. et 2 2. q. I. 1. c.
11. Oblationes non consecratæ possunt cedere
4. Diversitas formalis objecti diversiheat po­ in usum laicorum, per dispensationem sacerdo­
tentias vel habitus, non autem diversitas mate­ tum, sed obliationes consecratæ non. 2 2. q. 86.
rialis. i. q. 1. 3. c. et q. 59. 2 ad 2. et ad 3. et 4. c. I 2 ad 3.
q. 77. 3. c. et I 2. q. 54. 2 ad 1. et q. 57. 2 ad 2.
12.· Oblatio parva, cum humili mente et pura
i 2. q. 59. 2. c. ad 1.
dilectione, purgat peccata venialia et mortalia.
5. Diversitas objecti duplex, scilicet secundum 2 2. q. 50. 3 ad 2.
naturam ejus, et secundum virtutem agendi; »
13. Oblatio Melchisedech figurabat sacrificium
prima causât materialem diversitatem passio- ' nostrum quoad materiam, sed quoad passionem
num, secunda vero causai diversitatem formalem Christi figurabat agnus et alia sacramenta veteris
et specificam. 1 2. q. 23. 4. c. et q. 30. 2. c.
legis. ill. q. 61. 3 ad 3.
6. Ratio objecti diversa, secundum universale
OBLIGARI - 1. potest unus pro alio in iis
et particulare, vel secundum totum et partem, tantum ad quæ omnes tenentur, m. q. 71.1 ad3.
facit unam artem, vel unam virtutem esse prin­
2. Praeceptum non obligat, antequam sit divul­
cipalem réSpectu alterius. 2 2. q. 50. 3. c.
gatum. 1 2. q. 90. 4 ad 2. et ad 3.
7. Objecta diversorum generum æqualiter sem­
3. Obligatio fit homini verbo exteriori; Deo
per sunt diversarum potentiarum, non autem ( autem, verbo interiori. 2 2. q. 88. 1. c.
si sint diversorum generum inæqualiter. 1 2.
4. Homo maxime Deo obligatur ad fidelitatem,
q. 8. 2 ad 1.
ratione dominii et beneficiorum. 2 2. q. 88. 3. c.
8. Potentia superior respicit universaliorem ; ad 1.
I
rationem objecti quam potentia inferior, i. q. 1.
5. Ex qualibet promissione fit obligatio juris
3 ad 2. et q. 59. 4. c. et q. 77. 3 ad 4. et q. 78. naturalis secundum honestatem, non autem juris
L c.
civilis. 2 2. q. 88. 3 ad 1.
9. Habitus morales et eorum actus nominantur
6. In fine primi septennii homo incipit esse
et specificantur ex objecto et fine proprio. 1 2. aptus ad promittendum aliquid in futurum; et
q. 12. 2. c. et q. 21. I ad 2. et 2 2. q.. 19. 3. 4. 5. præcipue ad quæ ratio naturalis inclinat, non
. c. et q. 47. autem ad obligandum se perpetuo. 2 2. q. 10.
5. 1 L c. et q,. 50. 2. 3. c. et q*. 59. 2. c. ad 1. et i 2. o.
q. 81. 3. c. et q. 174. 1. c.
7. In fine secundi septennii homo potest se
10. Quando ratio objecti et objectum materiale 1 obligare de pertinentibus ad propriam personam,
sub uno actu referuntur ad potentiam et habi- 1 s. vel ad religionem, vel ad conjugium; sed post
tum, tunc non distinguuntur potentiæ vel habi- I tertium septennium etiam de aliis. 2 2. q. 88.8 I
tus utriusque. 1 2. q. 57. 2 ad 2.
ad 1. et q. 104. 5. c. fi.
11. Non semper objectum actionis humanæ est
OBSCURITAS intellectus triplex, s. ex esse ex
objectum potentiæ activæ, sed potentiæ passivæ ; nihilo, ex discursu, et ex peccato; prima est in
aliquando; nec semper objectum potentiæ acti- ! omni intellectu creato; secunda est tantum in i
væ est effectus ejus; sed quandoque est materia homine etiam in statu innocentiae; tertia est
ejus circa quam. 1 2. q. 18. 2. ad 3.
tantum in homine post peccatum, i. q. 94. i ad :
OBLATIO - 1. est omne quod exhibetur in 3. et 2 2. q.5. 1 ad 2.
cultu Dei; sacrificium vero est, si inde fiat aliquod
OBSERVANTIA - 1. est sub pietate, sicut
sacrum consumendum. 2 2. q. 85. 3 ad 3. et pietas est sub religione; et est virtus specialis,
q. 86. l.c.
j per quam honorantur personae in dignitate cos2. Data pauperibus non dicuntur sacrificia, nisi 1 stitutæ. 2 2. q. 80. c. et q. 102. o. et q. 103. 3.c
improprie, inquantum dantur propter Deum; nec
2. Observantia directe respicit personam ex­
dicuntur oblationes. 2 2. q. 86. 2 ad 1.
cellentem; ideo secundum diversas rationes excel·
3. Ad oblationes aliquis tenetur quadrupliciter, ientiæ diversas species habet. 2 2. q. 104. 2 ad 4.
s. ex conventione praecedenti, deputatione, indi­
3. Exhibere honorem personis in dignitate
gentia ministrorum, et consuetudine, non autem constitutis contingit dupliciter, s. ratione pn>
ex præ^epto legis. 2 2. q. 86. 1. o.
priæ personæ, vel respectu boni communis:
4. Oblatio debita tertio et quarto modo est vo- | primum pertinet ad observantiam, secundum
luntaria, quoad quantitatem, et speciem rei, et I vero ad pietatem; ideo pietas est dignior obser­
non ex necessitate præcepti. 2 2. q. 86. 1. c.
vantia. 2 2. q. 102. 3. o.
5. Oblatio animalis cæci et claudi reddebatur ;
OBSTETRIX - 1. non fuit in nativitate Christi,
illicita tripliciter, s. ratione Dei, contemptus, et : sed mater ejus omnia per se fecit, m. q. 35.6 ad 3.
voti. 1 2. q. 102. 3 ad 7. et 2 2. q. 86. 3 ad 3.
2. Obstetrices Hebraeorum fuerunt remunerata
6. Oblatio In nova lege potest fieri de qualibet i a Deo, propter pium affectum earum; non au­
re, praeterquam de injuste acquisitis; non autem tem propter mendacium, licet fuerit mendacium
in veteri lege, propter significationem. 2 2. q. 86. officiosum. I 2. q. 114. 10. 2. et 2 2. q. 110. 3 ad 2.
3. o.
et 4 ad 3.
7. Oblatio de mercede prostibuli prohibetur in
OBSTINATA. - Peccare mente obstinata ag­
lege veteri propter immunditiam; in nova vero gravat peccaturfT, et dicitur peccatum in Spi­
lege propter scandalum. I 2. q. 102. 3 ad 7. et ritum sanctum, cujus triplex est causa, s. longa
2 2.Ô. 32. 7 ad 2. et q. 86. 3 ad 1.
consuetudo peccandi, incredulitas de Justitia
8. Non dantes oblationes debitas possunt pu­ Dei, et seductio inimici. 2 2. q. 88. 6. c. fi.
niri per subtractionem sacramentorum; non ta­
OCCASIO. - Non debet dari occasio agendi
men a sacerdote cui debentur, ne sacerdotes injuste. 2 2. q. 78. 4. o. et q. 124. 1 ad 3.

244

INDEX III

Odium

OCCIDERE - 1. animalia bruta non est pec-| inisi indirecte, non impediendo cum posset, in.
câtum, nisi hoc flat In damnum proximi, quia iq. 22. 2 ad 1. et q. 46. 3 ad 2.. et q. 47. l.o. et
animalia bruta sunt, vivunt, et conservantur pro­ q. 50. 1 ad 2. et q. 51. 3. c.
pter hominem. 2 2. q. 64. 1. o. et 2. c, ad 3. et
17. Peccatum occidentium Christum fuit maxi­
3 ad 2.
mum quoad pontifices et Judam, minus vero
2. Bruta occidi mandatur a Deo in damnum quoad alios, ni. q. 47. 4 ad 2. et 6. o.
dominorum suorum, et ad detestationem peccati,
18. Occidens invadentem se, defendendo se
et ad exemplum. 1 2. q. 105. 2 ad I. et 2 2. q. 108. cum moderamine Inculpatæ tutelæ, nec intendens
-I ad 3.
mortem ejus, non peccat. 2 2. q. 64. 7. o.
3. Occisio animalium in sacrificiis erat utilis,
19. Quilibet occidens hominem, etiam defen­
non quidem secundum se, sed sextuplici ratione dendo se, et quilibet participans in causa san­
secundum glossam, scilicet ut Deo quis animalia guinis, est irregularis. 2 2. q. 40. 2. c. fi. et q. 64.
offerret potius quam idolis; ad flagellandum du­ 7 ad 3. et q. 108. 4 ad 2.
rum inquantum erant ad satisfactionem; ad in­
20. Occidens hominem a casu, non est homi­
struendum insipientem ratione significationis; cida, nec est irregularis, si dabat operam rei liad ostensionem delicti et humanæ infirmitatis; citæ, et adhibuit debitam dilegentiam. 2 2. q. 64.
ad manifestationem et testimonium gratiæ; et 8. o.
ad futurorum significationem. 1 2. q. 102. 3 ad 5.
OCCULTATIO quandoque est causa peccati,
4. Nulli licet occidere peccatores, nisi auctori­ s. utendo ea ad peccatum, ut in furto, fraude
tate principis. 2 2. q. 64. 3, o. et 5 ad 2. et ad 3. et I et dolo; quandoque vero est circumstantia dimi­
7. c. et q. 65. 1. c. ad 2.
I nuens peccatum ratione verecundiae, vel contra
5. Occidere peccatores ad bonum communita­ scandalum. 2 2. q. 66. 3 ad 1.
tis est licitum, quando potest fieri sine periculo 1
ODIUM - 1. est dissonantia appetitus animalis
bonorum. 1 2. q. 100. 8 ad 3. et 2 2. q. 25. 6 ad 2. vel appetitus rationalis ad apprehensum ut dis­
et q. 64. 2. o. et 3. 6. c. et q. 65. 1. c. et q. 108. 1. conveniens, sicut amor est consonantia ejus ad
3. °.
i conveniens. 1 2. q. 29. I. 2. c.
6. Mors inflicta per judicem peccatori prodest
2. Odium non potest esse vitium capitale, quia
ei si convertatur ad culpæ expiationem; si vero I amor veri boni, et odium veri mali sunt primæ
non convertatur, prodest ei ad terminationem, passiones, sed apparentis, sunt ultimæ. 2 2. q. 34.
quia per hoc tollitur ei potestas amplius pec- 5. o. et 6. c. et q. 158. 7 ad 2.
candi. 2 2. q. 25. 6 ad 3.
3. Odium potest esse prima passio, non autem
7. Occidere justum est gravius peccatum quam ; potest esse primum peccatum, sed ultimum. 2 2.
occidere injuste peccatorem. 2 2. q. 64. 6 ad 2.
q. 34. 5. o. et 6. o.
8. Moyses occidens Ægyptium non peccavit,
4. Omne odium in proximum quoad naturam
quia vel hoc fecit ex inspiratione Dei, vel defen­ vel gratiam est peccatum, non autem odium in
dendo injuriatum, vel potest dici secundum Au­ proximum, quoad culpam. 2 2. q. 25. 6. o. et q. 34.
gustinum in qu. exod. factum Moysis quidem 3. o.
vitiosum fuisse; fuisse tamen signum virtutis
5. Odium est maximum peccatum contra proxi­
ejus, qua populum liberaturus erat. 2 2. q. 60. mum, quoad inordinationem peccantis; sed actus
6 ad 2.
exterior est maximum peccatum, quoad nocu­
9. Clericis non licet occidere peccatores, licet mentum. 2 2. q. 34. 4. o.
hoc liceret sacerdotibus veteris legis. 2 2. q. 64.
6. Odium est subjective in concupiscibili, i.
4. o. et q. 70. 1 ad 3.
q. 81. 2 ad 3. et 1 2. q. 23. 1. c. 2. et 2. 4. c.
10. Occidens etiam volentem hoc, facit inju­
7. Bonum sub ratione boni non potest odiri,
riam occiso, et Deo, et reipublicæ; ideo David nec in universali, nec in particulari; sed verum
damnavit dicentem occidi Saul. m. q. 47. 6 ad 3. et ens possunt odiri in particulari tripliciter, s.
11. Occidere se quacumque de causa semper ut verum est causaliter et originaliter in ipsis
est peccatum mortale, nisi hoc fiat ex inspira- rebus; vel ut est in cognitione ipsius hominis,
tione Dei, sicut Samson, per quem Deus miracula vel ut est in intellectu alterius; non autem pos­
faciebat; et sicut quædam sanctæ mulieres, qua­ sunt odiri in universali. 1 2. q. 29. 5. o. et 2 2.
rum memoria in Ecclesia celebratur. 2 2. q. 59. q. 34. 1. c.
3 ad 2. et q. 64. 5. o. et q. 124. 1 ad 2. et m.
8. Sicut bonum est objectum amoris, sic et
q. 47. 6 ad 3.
malum est objectum odii. 1 2. q. 29. 1. o.
12. Occidens se facit injuriam Deo, inquantum
9. Omne impediens a beatitudine debet odiri.
est aliquid Dei, s. creatura et imago ejus; et in­ 2 2. q. 26. 7 ad 1. et q. 34. 3 ad 1.
juriam civitati vel communitati, inquantum est
10. Nullus’ potest se odire, nisi per accidens,
pars ejus; ideo punitur secundum legem divi­ s. ratione objecti mali quod videtur bonum, vel
nam, et secundum humanam sententiam caren­ e converso, et ratione sui quod videtur princi­
tia sepulturæ. 2 2. q. 59. 3 ad 2. et q. 64. 5. c. et pale et non est. 1 2. q. 29.4. o. et 2 2. q. 25. 7. o.
m. q. 47. 6 ad 3.
11. Dissonantia est causa odii, et convenientia
13. Nullo modo licet occidere innocentem, nisi est causa amoris. 1 2. q. 29. 1. 2. 5. c.
de mandato Dei. 1 2. q; 94? 5 ad 2. et q. 100. 8 ad
12. Odium convenientius ponitur oriri ex ac­
3. et 2 2. q. 64. 6. o. et q. 104. 4 ad 2. et q. 154. cidia quam ex ira; quia prius et directius ori­
2 ad 2. et hi. q. 47. 6 ad 2.
tur odium ex tristitia, ex qua etiam ira causa­
14. Percutiens seu occidens prægnantem est tur. 2 2. q. 34. 6. o. et q. 158. 7 ad 2.
homicida; et est irregularis, si sequatur mors
13. Deus non potest odiri secundum se, sed
ejus, vel mçrs fœtus animati anima rationali. 2 2. oditur a damnatis et malis, secundum effectus
q. 64. 8 ad 2.
ejus, qui interdum eorum voluntati contrarian15. Gravius peccat occidens injuste hominem tur. i. q. 60. 5. ad 5. et 2 2. q. 13. 4. o. et 6 ad 2.
corporaliter quam occidens eum spiritualiter; et q. 34. 1. o.
quia primum intendit, et causât sufficienter;
14. Odium proximi est prius odio Dei; sed di­
non autem causât sufficienter secundum, quod lectio Dei est prior dilectione proximi. 2 2. q. 34.
tamen est pejus. 1 2. q. 73. 8 ad 3. et 2 2. q. 73. 3. 6 ad 2.
15. Odium Dei est gravissimum omnium pec­
c. ad 2. et q. 115. 2 ad 1.
16. Christus occisus fuit ab aliis, et non a se, catorum, et est gravius quam infidelitas. 1 2.

J I

Offensa

INDEX III

Operatio

q. 73. 4 ad 3. et 2 2. q. 34. 2. o. et q. 39. slonls differunt specie materialiter, non autem
2 ad 3.
forniallter. 1 2. q. 72. 6. o.
16. Odium Del maxime est peccatum In Spiri­
9. Omissioni debetur poena damni, et pœna
tum sanctum, secundum quod peccatum In Spi­ sensus, ratione radicis ex qua procedit, licet non
ritum sanctum nominat aliquod genus speciale necessario habeat actualem conversionem ad bo­
peccati; sed odium Del non numeratur inter num commutabile. 2 2. q. 79. 4 ad 4.
species ejus, quia est in omni specie ejus. 2 2.
10. Generale est omni sacramento, quod ii
q. 34. 2 ad I.
omittatur aliquid de substantia sacramenti, opor­
17. Deus odit peccatores inquantum non vult tet illud reiterari, m. q. 38. 6. c.
eis bonum vitæ æternæ; sed amat omnes crea­
OMNIPOTENTIA - I. non potest communicari
turas, inquantum vult eis aliquod bonum, i. q. 20. creaturæ. 2 2. q. 178. 1 ad I. et in. q. 13. 1. c.
2 ad 4. et q. 23. 3 ad 1,
2. Filius Dei est omnipotens, et est æqualll
OFFENSA Dei est infinita ex parte aversionis, Patri in omnipotentia, i. q. 42. 6. o.
sed est finita ex parte conversionis, et nostri
3. In anima Christi non ruit omnipotentia sim­
actus. 1 2. q. 87. 4. c. ad 2. et m. q. l. 2 ad 2.
pliciter, nec respectu motus creaturarum, nec
OFFICIUM - 1. Omnia officia humana, perti­ respectu propriæ voluntatis, nec respectu proprii
nentia ad singulares personas, cum quibuscumque corporis, m. q. 13. o. et q. 21. 1 ad 1.
ordinibus angelorum similitudinem habeant, diri­
4. Omnipotentia Dei non excludit impossibili­
guntur per ultimum ordinem, inquantum parti­ tatem et necessitatem a rebus, m. q. 25. 3 ad 4.
cipant virtutes superiorum; sed illa officia quæ
ONOCROTALUS est avis orientis, habens ro­
ad multitudinem pertinent, diriguntur per prin­ strum longum, et in faucibus habens folliculos, in
cipes vel archangelos; et ideo homo in præla- quibus primo ponit cibum, et post horam ponit
tione constitutus illuminatur ab angelo inferiori, in ventrem, et significat avaros. 1 2. q. 102. 6 ad
de iis quæ ad statum personæ suæ pertinent, sed 1. co. 3.
ab angelo principe, de iis quæ spectant ad regi­
OPERATIO - 1. non recipit speciem ab ope­
men multitudinis, i. q. 113. 2 ad 1.
rante, sed a principio operationis, m. q. 19.1 ad 3.
2. Omnia officia humana, ex quibus homines
2. Omnis operatio, motus quidam dicitur, i.
licite victum lucrantur, sive manibus, sive pe­ q. 73. 2. c.
dibus, sive lingua fiant, intelliguntur sub opere
3. Operatio est ultima perfectio, rei I. q. 73. 1.
manuali. 2 2. q. 187. 3. c.
c. et 1 2. q. 3. 2. c.
3. Quilibet obligatur ad exequendum officium
4. Modus operandi cujuslibet sequitur mo­
quod accepit, in. q. 67. 8. c.
dum essendi ejus. i. q. 89. 1. c.
Dicens officium in ecclesia, propter distri­
5. Sicut unitas motus requirit unitatem ter­
butionem sicut propter principalem finem, pec­ mini, sic unitas operationis requirit unitatem
cat mortaliter, per simoniam, non autem si ut objecti, i. q. 58. 2. c.
sunt sibi necessariæ ad victum, vel quasi sti­
6. Omnis operatio naturæ terminatur ad unum
pendium. 2 2. q. 100. 2 ad 2.
semper, et procedit vel ab uno principio intrin­
OFFUSCATIO lunæ non est propter interposi­ seco, s. a forma rei naturalis, vel ab agente extionem vel umbram alicujus rei, sed ex hoc quod trinseco, ut in occultis operibus naturæ. 1 2.
est ultimum cælum; ideo convenit cum ultimo q. 95. 5. c.
elemento, s. cum terra, nec unquam offescatio
7. Operatio suppositi non est de integritate uni­
lunæ removebitur, i. q. 102. 1 ad 1.
tatis ejus, sed sequitur eam. in. q. 19. I ad 4.
OLEUM - 1. tantum olivarum proprie dicitur
8. Ex quolibet uno particulari opere proprio
oleum; alii vero liquores dicuntur oleum per probatur tota virtus agentis, m. q. 43. 4 ad 3.
similitudinem tantum, in. q. 72. 2 ad 3.
9. Operatio est quasi medium inter operans et
2. Oleum significat gratiam et misericordiam operatum; ideo dupliciter potest considerari, s.
Dei. 1 2. q. 102. 3 ad 1 et 3. et iil q. 72. 2. o.
respectu operantis et respectu operati, i. q. 36.
OLFACTUS hominis non percipit nisi excel­ 3. c.
lentias odorum, propter maximam humiditatem
10. Per opus manuale, in lege veteri, intelligicerebri, i. q. 91. 3 ad 1. et q. 115. 5 ad 1.
tur omnis operatio licita pro victu. 2 2. q. 187.
OMISSIO - 1. importat praetermissionem boni 3. c.
debiti, in ordine ad legem divinam vel humanam,
11. Nullum opus est acceptum Deo, nisi virvel in ordine ad proximum: primo modo oppo­ tuosum. 2 2. q. 88. 2. c. ad 3.
nitur justitiæ legali; secundo vero modo, justitiæ
12. Omnes operationes satisfactory reducun­
speciali. 2 2. q. 79. 3. c.
tur ad tria, s. ad eleemosynam, jejunium, et
2. Omissio non requirit aliquem actum, sed orationem. 1 2. q. 108. 3 ad'4. et 4. c.
consistit in sola negatione actus debiti. 1 2. q. 71.
13. Operatio non attribuitur mobili, sed mo­
5. o. et 2 2. b. 54. 2 ad 2. et q. 79. 3. o.
venti. 1 2. q. 111. 2. c.
3. Omissio est voluntaria, quia est in potestate
14. Nihil per se operatur, nisi subsistens, i.
voluntatis, non autem per actum voluntatis. 1 2. q. 75. 2. 3. c. et m. q. 19. 1 ad 3. et q. 20. 1 ad 2.
q. 71 5 ad 2.
15. Quælibet res est propter suam operationem;
4. Omissio pertinet ad actum exteriorem, et et operatio est finis cujuslibet rei creatæ. i. q. 65.
est effectus negligent!#, et opponitur justitiæ. 2. c. et q. 105. 5. c. et 1 2. q. 3. 2. c. et q. 49.
2 2. o. 54. 2 ad 2.
|| 3. c. ad 3. et 4 ad 1. et in. q. 9. 1. c. ad I. et q. 32.
5. Omissio non habet rationem culpæ, nisi se­ 4. c.
cundum quod opponitur præcepto affirmativo,
16. Operatio attribuitur hypostasi, ut operanti;
ideo non est peccatum, tempore obligationis, naturæ autem, ut principio operationis. 2 2. q. 58.
quo iterato, iteratur peccatum. I 2. q. 71.5 ad 3. 2. c. et m. q. 19. 1 ad 3. et q. 20. 1 ad 2.
et q. 75. 2 ad 5. et 2 2. q. 79. 3 ad 3.
17. Omnis operatio corporis, vel est a naturali
6. Omissio, ut opponitur justitiæ legali, est qualitate corporis, vel ab anima movente corpus.
generale peccatum; speciale vero, ut opponitur 1 2. q. 50. 1. c.
%
justitiæ speciali. 2 2. q. 79. 3. o.
18. Opera hominis dicuntur viva, quæ fiunt et
7. Omissio non est peccatum originale, sed est sunt cum charitate; mortua vero dicuntur, quæ
peccatum actuale. 2 2. q. 79. 3 ad L
fiunt sine charitate; sed opera mortificata dicun­
8. Peccatum omissionis, et peccatum commis- tur, quæ fiunt cum charitate, et non sunt cum

— 246 —

Opinio

INDEX III

ea. propter sequens peccatum mortale, in, q. 89.
4. 5. 6. o.
19. Opus dicitur mortuum dupliciter, s. effe­
ctive, ut peccatum, et privative, ut operatio sine
gratia, m. q» 89. 6. c.
20. Sacramentum baptismi sine charitate est
opus Dei, et non hominis, etiam in ficto; ideo
non est opus mortuum, m. q. 69. 10 ad 1.
21. Opera bona facta in charitate transeunt
actu, et manent merito; ideo possunt mortificari,
m. q. 89. 4 ad 1.
22. Peccatum mortale mortificat opera justa
prius facta quoad meritum vitæ æternæ, non au­
tem quoad remissionem culpæ, et quoad satisfa­
ctionem. in. q. 88. 1 ad 3.
23. Opera mortua sunt meritoria, non quidem
proprie, id est, ex condigno; sed quasi similitudinarie, id est, ex congruo; et hoc respectu tri­
plicis boni, s. consecutionis bonorum tempora­
lium, dispositionis ad gratiam, et assuetudinis
bonorum operum, m. q. 89. 6 ad 3.
24. Opera mortificata reviviscunt per poeni­
tentiam, non autem opera mortua, m. q. 89. 5.
6. o.
OPINIO - 1, est actus intellectus declinantis in
unam partem contradictionis, cum formidine al­
terius; unde opinio est quoddam debile et infir­
mum, secundum Philosophum, i. q. 79. 9 ad 4.
et 2 2. q. 1. 4. c. et q. 2. 1. c. et 9 ad 2. et q. 63.
3. c.
2. Opinio non potest esse de aliquo viso per
sensum, vel per intellectum. 2 2. q. 1.4. c.
3. Opiniones contradictoriorum non sunt con­
tradictoria, sed sunt contrariæ. i. q. 17. 4 ad 1. et
ad 3. et 1 2. q. 53. 1. c. et q. 64. 3 ad 3. et q. 77.
2 ad 3.
4. Opinio multorum est vera, vel simpliciter,
vel secundum partem. 1 2. q. 5. 3 ad 3.
5. Opinio et suspicio possunt esse veri et falsi;
ideo non sunt virtutes intellectuales, quia illæ
sunt tantum veri. 1 2. q. 55. 4. c. et q. 57. 2 ad 3.
et 3 ad 1.
6. Aliquis potest simul habere scientiam veram,
vel opinionem veram de uno contradictorio in
habitu, et falsam de altero contradictorio in actu,
vel e converso, non autem utramque simul in
actu. i. q. 47. 1 ad 3.
7. Habens malam opinionem de proximo, sine
causa sufficienti, contemnit eum, et injuriatur
ei. 2 2. q. 60. 3 ad 2. et 4. o.
OPPOSITIO - 1. in sui ratione includit distin­
ctionem. I. q. 28. 3. c.
2. Oppositio relationis dupliciter differt ab
aliis oppositionibus, quia semper unum aliorum
oppositorum removet alterum, et semper unum
est imperfectum respectu alterius, non autem in
relativis, i. q. 40. 2 ad 3.
3. Nulla oppositio est in divinis præter oppo­
sitionem relativam, i. q. 40. 1 ad 4.
4. Opposita possunt prædicari de eodem, se­
cundum diversa, non autem secundum idem. in.
q. 16. 4 ad 1.
5. Quot modis dicitur unum oppositorum, tot
modis dicitur et reliquum. 2 2. q. 92. 2 ad 1.
6. Cognitio unius oppositi non tollitur per co­
gnitionem alterius oppositi, sed magis juvatur.
1. q. 14. 10. c. et 2 2. principio.
OPPROBRIUM seu vituperium est testimo­
nium de defectu alicujus, et præcipue secundum
aliquam culpam. 2 2. q. 144. 3. c.
OPTIMO opponitur pessimum, secundum Phi­
losophum. 2 2. q. 34. 2. c. et 4. a. 2.
OPUS - 1. creationis mundi est quoad esse;
opus autem distinctionis est quoad virtutes in
communi; sed opus ornatus est quoad specialia,

Oratio

vel extrinseca. i. q. 65. principio, et q. 70. 1. c.
et q. 74. 1. o.
2. Opus creationis fuit ante omnem diem na­
tura, non autem tempore, secundum Augusti­
num; secundum autem alios, etiam tempore, i.
q. 74. 1 ad 2.
ORATIO - 1. est actus rationis practîcæ, s.
quia est vel petitio decentium a Deo, vel ascensus
mentis in Deum. 2 2. q. 83. 1. o. et 3 ad 1. et
ni. q. 21. 1. c. ad 3. et 2. o.
2. Oratio est actus virtutis, s. latriæ, non au­
tem est actus doni intellectus. 2 2. q. 83. 3. o. et
15. c.
3. Oratio est quodammodo desiderii nostri in­
terpres apud Deum. 2 2. q. 83. 1 ad 1. et 3. c.
ad 2. et 9. c. principio.
4. Oratio necessaria est post baptismum, pro­
pter impugnantia interius et exterius. 111. q. 39.
5. c. fi.
5. Oratio est in præcepto religionis, quoad
ipsum petere; sed quoad recte aliquid deside­
rare, cadit sub præcepto charitatis. 2 2. q. 83.
3 ad 2.
6. Conveniens est orare; et triplex error circa
orationem reprobatur, s. ponentium quod res
humanæ non reguntur divina providentia, et
ponentium omnia etiam in rebus humanis ex
necessitate contingere, sive ex immutabilitate
divinæ providentiæ, sive ex necessitate stellarum,
sive ex connexione causarum; et ponentium di­
spositionem divinæ providentiæ variabilem esse,
i. q. 22. 2. c. et 2 2. q. 83. 2. o.
7. Error quintuplex circa orationem reproba­
tur. j. q. 22. 2. c.
8.’ Partes intégrales orationis secundum Apo­
stolum sunt quatuor, s. obsecratio, oratio, postu­
latio, et gratiarum actio; vel laus Dei, et suppli­
catio, secundum Ambrosium; partes vero ejus
subjective, i. species ejus sunt tres, s. supplica­
tio, postulatio et insinuatio. 2 2. q. 17. o.
9. Oratio tam privata quam publica debet esse
vocalis quadruplici ratione, s. ut homo excitet
seipsum ad devote orandum; ut intentionem cu­
stodiat ne mens evagetur; ut ex quadam redun­
dantia ab anima in corpus ex vehementi affe­
ctione inconsiderate mens in fletus, suspiria, jubilos et voces prorumpat; ut quasi ad redditio­
nem debiti homo Deo serviat, secundum illud
totum quod ex Deo habet, id est, non solum
mente, sed etiam corpore; quod præcipue com­
petit orationi, secundum quod est satisfactorla.
2 2. q. 83. 12. o.
10. Oratio debet continuari, quamdiu devotio
potest conservari. 2 2. q. 83. 14. o.
11. Oratio debet semper durare, secundum
virtutem, non autem secundum essentiam. 2 2.
q. 83. 14. o.
12. Fides, spes et charitas præexiguntur ora­
tioni, ratione propria orationis, et ratione la­
triæ. 2 2. q. 83. 15. c.
13. Oratio est meritoria, si ex charitate fiat.
2 2. q. 83. 7 ad 2. et 15. o.
14. Oratio semper habet efficaciam impetrandi,
si habeat quatuor conditiones, s. si fiat pie, ad
salutem, pro se, et perseveranter. 2 2. q. 83. 7
ad 2. et 15 ad 2. et 16. c.
15. Conditio quadruplex necessaria in qualibet
oratione, scilicet elevatio mentis in Deum, fidu­
cia impetrandi, gratiarum actio, et petitio. 2 2.
q. 83. 17. c.
16. Oratio debet habere septem conditiones, s.
quod sit perfecta, humilis, continua, devota, vi­
gilans, instans et charitativa. 2 2. q. 83. 15. c.
17. Omnes orationes Ecclesiæ habent quatuor,
s. invocationem Del, commemorationem benefi-

— 247 —

Oratio

INDEX III

dl Dei, petitionem et obsecrationem. 2 2. q. 83.
17. c.
18. Oratio non exauditur, quando orans, vel
ille pro quo oratur, vel ipsa petitio, non placent
exauditori. 2 2
19. Oratio malorum exauditur, et fructuosa
est, vel propter devotionem eorum pro quibus
fit, vel inquantum fit in persona Ecclesiæ. hi.
q. 82. 6. c. et 7 ad 3.
20. Oratio peccatoris, inquantum ex bono de­
siderio naturæ fit, exauditur ex misericordia Dei,
et non ex merito peccatoris, non autem inquan­
vindictam. 2 2. q. 83. 16. o.
tum peccator, nisi ad vindictam
et q. 178. 2 ad 1.
21. Oratio petentis contra salutem, vel contra
gloriam Dei, magis exauditur non obtinendo quam
si obtineret quod petitur. 2 2. q. 83. 15 ad 2. et
16. c.

petratio et spiritualis refectio mentis
13. 15. c.

24. Oratio praeeminet aliis actibus virtutis re­
ligionis post devotionem, quia religio per oratio­
nem movet intellectum hominis in Deum, et tra­
dit homo mentem suam Deo, subjiciendo sibi
eam per reverentiam, et praesentando eam Deo.
2 2. q. 83. 3 ad 1. et ad 3.
25. Oratio fit ad excitandum affectum nostrum,
non autem ad docendum Deum. 2 2. q. 83. 2. o. et
9 ad 5. et 12. c. ad 1. et
26. Oratio fit, non quidem ad mutandum di
spositionem divinæ providentiae, sed ad impe
trandum quod Deus disoosuit. i. q. 23. 8. c. et :
27. Orationes fiunt in horis canoniris, ad salu­
tem Ecclesiæ. ut avertatur ira Dei a populo, et
ut orantes sint quasi precibus dimicantes, et
quasi divinæ sententiæ resistentes. 2 2. q. 83.
1. 4. o.
28. Oratio principaliter innititur charitati
quoad efficaciam merendi; fidei vero, quoad ef­
ficaciam impetrandi. 2 2. q. 83. 15 ad 3.
29. Oratio ordinatur ad duo, s. ad objectum
proprium, id est, ad id quod petitur, et ad finem,
id est, ad vitam ætemam; ideo habet duplicem
efficaciam, scilicet efficaciam impetrandi, respe­
ctu primi» et efficaciam merendi, respectu securidi; primum pertinet ad misericordiam vel
liberalitatem, secundum vero ad justitiam. 2 2.
q. 83. 15 ad 2. et 16 ad 2. et q. 178. 2 ad 1.
30. Qui non attendit vel non inteliigit oratio­
nem, habet quidem meritum, non autem conso­
lationem. 2 2. q. 83. 13. c.
31. Ex virtute orationis Christi baptismus
habet meritum regni cælestis. ni. q. 39. 5. c. fi.
32. In oratione peti debent aliqua determinata,
propter attentionem et cognitionem nostri desi­
derii, et ut ferventius fiat. 2 2. q. 83. 5. o.
33. Nihil debemus petere in oratione, nisi in
ordine ad beatitudinem. 2 2. q. 17. 2 ad 2. et q. 83.
4.5. c. et 6.0.
34. Temporalia possunt peti in oratione, sicut
et desiderari, non quidem principaliter, sed ut
necessaria. 2 2. q. 83. 6. o.
35. Hoc præcipue petendum est in oratione,
ut Deo uniamur. 2 2. q. 83. 1 ad 2.
36. Orare non convenit personis divinis, quia
non habent superiorem, nec distinguuntur in
essentia, ratione cujus fit oratio. 2 2. q. 83. 10. o.
37. Orare est proprium rationalis creaturæ,
ideo non convenit brutis. 2 2. q. 83. 10. o.
38. Sancti in patria orant pro nobis non au­
tem pro se. 2 2. q. 83. 11. o.

Oratio

39. Oratio proprie fit ad Deum tantum, ut a
quo debet expectarl quod petitur; ad sanctos
autem fit deprecatio. 2 2. q. 83. 4. o.
40. Oratio soli Deo porrigitur, ut per cum Im­
plenda, sanctis vero et angelis ct hominibus ut per
eos impetranda suis meritis et precibus, et non
ut Deus eas per eos cognoscat. 2 2. q. 83. 4. o.
41. Oratio non debet fieri ad sanctos qui sunt
in purgatorio, vel in hoc mundo, sed tantum sup­
plicatio, vel petitio. 2 2. q. 83. 4 ad 3. et 11 ad 3.
42. Utile est orare sanctos inferiores quintu­
plici ratione, licet superiores sint plus accepti
Deo, s. primo ex hoc, quod aliquis quandoque
majorem habet devotionem ad sanctum mino­
rem quam ad sanctum majorem; ex devotione
autem maxime dependet orationis effectus; se­
cundo propter fastidium tollendum, quia assi­
duitas unius rei fastidium parit, et er hoc quod
diversos sanctos oramus, quasi in singulis novus
fervor excitatur; tertio quia quibusdam sanctis
datum est in aliquibus specialibus causis prae­
cipue patrocinari, sicut sancto Antonio, ad ignem
infernalem; quarto ut omnibus honor debitus
exhibeatur a nobis; quinto quia plurium oratio­
nibus aliquando impetratur, quod unius oratione
non impetraretur. 2 2. q. 83. 11 ad 4.
43. Sancti orantur nominibus propriis propter
tria, s. quia hoc meruerunt, plus nobis innote­
scunt, et propter fidem resurrectionis insinuan­
dam. 2 2. q. 83. 11 ad 5.
44. Sancti cognoscunt in verbo orationes no­
stras ad eos, etiam mentales, sicut et omnia alia
quæ ad eos pertinent, i. q. 107. 1 ad 3. et 2 2.
q. 83. 4 ad 2. et in. q. 10. 2 c.
45. Quilibet debet orare, et desiderare bona pro
aliis, sicut et pro se. 2 2. q. 83. 7. o. et III. q. 21.
3 ad 3.
46. Quilibet tenetur orare in communi pro suis
inimicis, non autem in speciali, nisi in aliquo
casu speciali, sicut in necessitatis articulo. 2*2.
q. 83. 8. o.
47. Orandum est pro omni peccatore viatore,
ut convertatur, et pro justis ut perseverent, tri­
plici ratione, s. quia multorum preces facilius
exaudiuntur; ut ex multis gratia agatur Deo de
beneficiis, quæ conferuntur justis, quæ etiam in
utilitatem multorum vergunt; ut majores non
superbiant, dum considerant se minorum suffra­
giis indigere; sed non impetratur, nisi pro prae­
destinatis. 2 2. q. 31. 2 ad 1. et q. 83. 7 ad 3.
48. Orandum est pro infidelibus, licet non pro­
sit eis, nisi convertantur. 2 2. q. 31. 2 ad-1.
49. Christus oravit secundum humanitatem
tantum, triplici ratione, scilicet ut ostenderet
se esse hominem, propter exemplum, et quod
esset a Deo. 2 2. q. 83. 10 ad 1. et in. q. 13. 4
ad 3. et q. 21. 1. o. et 2. c. et q. 43. 2 ad 2. et
q. 53. 4 ad 2.
50. Oratio Christi pertinet ad sacerdotium ejus,
ni. q. 22. 4 ad 1.
51. Oratio Christi quoad objectum fuit sensua­
litatis, non autem quoad actum, m. q. 21. 2. o.
et 4. c. ad 4.
52. Christus oravit pro se, et pro nobis, quoad
bona corporis; sed quoad bona spiritualia, oravit
pro nobis, non autem pro se. m. q. 21. 3. o. et
q. 22. 4 ad 1.
53. Christus dupliciter oravit pro se, scilicet
exprimendo effectum sensualitatis, vel volunta­
tis ut natura, quoad passionem transferendam,
et secundum rationem quoad gloriam corporis;
et sic omnis oratio ejus pro se et pro nobis et vo­
luntas impleta est, non autem primo modo, m,
q. 21. 3. 4. o.
54. Oratio dominica exponitur. 2 2. q. 83. 9.o.

INDEX III
55. Petitiones orationis dominlcæ sunt septem
secundum Matthæum, s. sanctificetur, etc. Sed
^eundum Lucam, sunt quinque. 2 2. q. 83. 9
ad 4. et ad 5.
56. Oratio dominica est perfectissima, quia
continet omnia desideranda, et ordinem eorum,
et Informat omnes affectus. 2 2. q. 83. 9. c. prine.
57. Non oportet uti tantum verbis orationis
dominlcæ, sed oportet inténdere tantum ad ea
impetranda, quæ in ipsa continentur. 2 2. q. 83.
14 ad 3.
58. Non parcens, vel non habens peccatum,
non peccat, dicendo orationem dominicam, quia
dicitur in persona Ecclesiæ. 2 2.
83. 16 ad 3.
59.Oratio dominica valet a
remissionem
culpæ venialis et mortalis. 1 2. q. 74. 8 ad 6.
60. Oratio vocalis est quantitas discreta, m.
q. 60. 8. o.
61. Sancti non omnia cognoscunt, cum essen­
tiam Dei non comprehendant, in Verbo autem
cognoscunt quæ ad nos spectant, et per conse­
quens nostras orationes. Suppi, q. 72. 1. c.
62. Sanctos interpellare debemus ad orandum
pro nobis. Suppi, q. 72. 2. o.
63. Sancti semper Deum suis precibus exorant,
nisi ex parte nostra impediantur. Suppi, q. 72.
3. c.
ORDINATIO - 1. Omnis ordinatio est rationis.
2 2. q. 58. 4 ad 2. et q. 83. 1. c. et q. 88. 1. c.
2. Ad hoc quod aliqua sint ordinata, duo requi­
runtur, s. ordo ad debitum finem, et proportio ad
ipsum finem. 1 2. q. 102. 1. c.
3. Totum quod est homo et totum quod potest,
et quod habet, est ordinandum in Deum. 1 2.
q. 21. 4 ad 3.
4. Ordinare et judicare alios est tantum prælatorum; sed ordinare actus proprios convenit cui­
libet homini. 2 2. q. 45. 5 ad 2.
ORDO - 1. in ratione sua includit tria, s. ra­
tionem prioris et posterioris, distinctionem et ori­
ginem. 2 2. q. 26. 1. c. et 6. c. fi.
2. Ordo semper dicitur respectu principii. 1.
q. 21. 3. c. et q. 42. 3. c.
3. Ubicumque est aliquod principium, oportet
quod sit aliquis ordo, quia ordo includit in se
aliquem modum prioris et posterioris, quæ dicun­
tur secundum relationem ad aliquod principium.
2 2. q. 26. 1. c. et 6. c. fi.
4. Ordo finium est secundum ordinem agen­
tium, quia omne agens ordinat effectum suum ad
aliquem finem. 1 2. q. 109. 6. c.
5. Sicut ordo rationis rectæ esf ab homine, sic
ordo naturæ est a Deo. 2 2. q. 154. 12 ad 1.
6. Ordo tot modis dicitur, quot modis et prin­
cipium, s. secundum situm, secundum intelle­
ctum et secundum singulas quatuor causas. 1.
q. 21. 3. c. et q. 42. 3. c.
7. Ordo duplex, s. ordo verus et ordo imagina­
rius. m. q. 28. 3 ad 1.
8. Ordo duplex, scilicet ordo formæ et ordo
materiæ. m. q. 62. 6 ad 3. et q. 78. 4. c.
9. Ordo dicitur dupliciter, scilicet relatio et
gradus faciens eam. i. a. 108. 2 ad 1.
10. In rebus est ordo duplex, scilicet a princi­
pio et ad finem, m. q. 6. 1 ad 1.
11. Ordo universi duplex, s. ordo creaturarum
ad invicem, et ordo creaturarum ad Deum. i.
q. 21. 1 ad 3. et q. 47. 3. c. etq. 103. 2 ad 3. et 1 2.
q. Ill. 5 ad 1. et 2 2. q. 39. 2 ad 2.
12. Ordo duplex, s. ordo naturæ, et ordo tem­
poris seu generationis. 1 2. q. 62. 4. c. et q. 83.
3 ad 2. et m. q. 6. 1. c.
13. Ordo naturæ duplex, s. via generationis et
temporis, in causa materiali, ab imperfecto’ ad
perfectum, et in via perfectionis et intentionis in

Ordo

aliis causis, a perfecto ad imperfectum, i. q. 85.
3 ad 1,
14. Jn divinis est ordo naturæ secundum ori­
ginem, sine priorltate, secundum quod una per­
sona est ab alia. i. q. 42. 3. o.
15. Ordo naturæ in divinis non est ex hoc quod
natura ordinetur, sed quia ibi est ordo secundum
naturalem originem, i. q. 42. 3 ad 3.
16. Ordo originis in divinis melius nominatur
ordo naturæ quam ordo essentiæ, quia natura
importat rationem principii, non autem essentia,
i. q. 42. 3 ad 4.
17. Ordo in divinis significat notionem origi­
nis in communi, non autem in speciali, i. q. 42.
3 ad 1.
18. Homo subditur triplici ordini, s. rationis,
hominis gubernantis temporaliter vel spirituali­
ter, et Dei. 1 2. q. 72. 4. c. et q. 87. 1. c. et ad 3.
et 3. c.
19. Quicquid est contra secundum ordinem,
est contra primum et tertium; et quicquid est
contra primum, est contra tertium, et non e con­
verso; quia primus includit secundum et exce­
dit eum, et tertius utrumque. 1 2. q. 71. 4. o.
20. Peccatum est contra hos tres ordines. Ideo
punitur triplici pœna, scilicet remorsu conscien­
tiae, pœna humana et pœna divina. 1 2. q. 72.
4. o. et q. 87. I. c. et ad 3. et 3. c.
21. Ordo in populo quadruplex, s. principum
ad cives, civium ad invicem, ad extraneos et ad
domesticos. 1 2. q. 104. 4. c.
22. Omnes ordines civitatum reducuntur ad
tres ordines, s. ad supremos, id est, ad optima*·
tes, ad infimos, id est, ad vulgus, et ad medios,
id est, ad honorabiles, i. q. 108. 2. o.
23. Nullus ordo potest conferri nisi ab epi­
scopo, præter quatuor ordines minores, de licen­
tia papæ a solo sacerdote, ni. q. 65. 3 ad 2.
24. Ea quæ sunt ordinis non possunt committi,
nisi habenti ordinem. 2 2. q. 187. 1. c.
25. Deus potest auferre ordinem collatum, non
autem episcopus, quia non est minister auferendi
sicut conferendi. Nec dedit ordinem, sed Deus,
m. q. 82. 8. c. et ad 2.
26. In sacramento ordinis confertur excellentia
potestatis in divinis ministeriis, m. q. 84. 4. c.
27. Omnis ordo, inquantum sacramentum, or­
dinatur ad eucharistiam, non autem inquantum
est officium quoddam. 2 2. q. 40. 2. c.
28. Festa præcipua, in quibus episcopi dant
quatuor ordines minores, pertinent ad diem domi­
nicum. m. q. 83. 2 ad 3.
29. Omnes minores ordines possunt simul eo­
dem die dari, non autem duo ordines sacri, nec
unus ordo minor cum ordine sacro, in. q. 65. 3
ad 2.
30. Servus ordinatus, sciente domino ejus, et
non reclamante, fit ingenuus; si vero dominus
nesciat, episcopus vel præsentans eum scienter,
tenentur domino in duplum; si autem nesciant,
redigetur in servitutem, nisi possit se redimere.
2 2. q. 189. 5. c.
31. Ordo fratrum prædicatorum habet cautis­
simam et securissimam formam profitendi. 2 2.
q. 186. 9 ad 1.
32. Oportuit in Ecclesia ordinem aliquem sa­
crum esse, quo quidam aliis, ad illorum et non
sui utilitatem, proficerentur. Suppi, q. 34. 1. o.
33. Ordo signaculum quoddam Ecclesiæ est,
per quod spiritualis potestas impenditur ordinato.
Suppi, q. 34. 2. c.
34. Cum in susceptione ordinis quædam conse­
cratio homini exhibeatur, per visibilia signa, con­
stat ordinem esse sacramentum
3. o.

Ordo

INDEX 111

35. Conveniens forma hujus sacramenti est, qua
Ecclesia utitur. Suppi, q. 34. 4. o.
36. Specialem oportet esse materiam hujus sa­
cramenti, sicut et aliorum sacramentorum. Suppi,
q. 34. 5. c.
37. In sacramento ordinis» quo homo ad alio­
rum sacramentorum dispensationem ordinatur,
recesse est conferri gratiam gratum facientem.
Suppi, q. 35. 1. c.
38. In omnibus ordinibus imprimitur chara­
cter. Suppi, q. 35. 2. c.
39. Character ordinis præsupponit characterem
baptismi, qui janua est omnium sacramentorum.
Suppi, q. 35. 3. o.
40. Quanquam maxime conveniens, sit ut qui
ordinem suscipiunt sint confirmati, hoc tamen
necessarium non est. Suppi, q. 35. 4. c.
41. Non oportet ut qui majores ordines susce­
perunt, minores
habuerint quanquam Eo
inores prius habuerint,
clesia sic ordinate ordines
~____conferri statuerit, ut
prius minores, deinde majores suscipiantur.
Suppi, q. 35. 5. o.
42. Bonitas vitæ ac conscientiæ nitor necessa­
ria sunt ex divino præcepto suscipientibus ordi­
nes sacros, non tamen de necessitate sunt sacra­
menti. Suppi, q. 36. 1. c.
43. Ea tantum scire oportet ordinatos, quæ ad
ordinis suscepti executionem conducant. Suppi,
q. 36. 2. o.
44. Non consequitur aliquis ex merito vitæ ali­
quem ordinis gradum. Suppi, q. 36. 3. c.
45. Infidelitatis criminis reus est quicumque
indignum ad sacros promoverit ordines. Suppi,
q. 36. 4. o.
46. Mortaliter peccat quicumque in peccato
mortali existens sacros exequatur ordines, nisi
hoc ex necessitate faceret. Suppi, q. 36. 5. c.
47. Non unum, sed plures oportuit in Ecclesia
sacros ordines esse. Suppi, q. 37. 1. c.
48. Septem sunt ordines, videlicet sacerdotium,
diaconatus, subdiaconatus, acolythorum, lecto­
rum, exorcistarum et ostiariorum. Suppi, q. 37.
49. Tres tantum sunt sacri ordines, sacerdo­
tium, diaconatus et subdiaconatus. Suppi, q. 37.
3. o.
50. Conveniens singulis sacris ordinibus assi­
gnatus est actus, sacerdoti videlicet baptizare, ί
confirmare et a peccatis absolvere, diacono vero i
legere evangelium. etc. Suppi, q. 37. 4. c.
51. In ipsa calicis datione sub certa verborum
forma imprimitur sacerdotalis character. Suppi,
q. 37. 5. o.
52. Ad episcopos tantum pertinet omnes sacros
conferre ordines, sicut ad eos etiam solos spectat
confirmare et virgines consecrare. Suppi, q. 38.
1. c.
53. Possunt episcopi hæretici et ab Ecclesia
præcisi sacros conferre ordines, sicut et cætera
sacramenta; ordinati tamen ab illis nullam su­
sceptorum ordinum executionem suscipiunt, nec
gratiam. Suppi, q. 38. 2. o.
54. Mulieres cum statum subjectionis habeant,
sacramentum ordinis nequaquam suscipere pos­
sunt. Suppi, q. 39. 1. c.’
f
55. Pueri carentes rationis usu non nisi ex Ec­
clesiæ statuto impediuntur, ne sacros suscipiant
ordines, quos tamen suscipiunt ex vi sacramenti.
Suppi, q. 39. 2. o.
5o. Servi non possunt ad sacros promoveri or­
dines, quos tamen suscipiunt, si eis adferantur.
Suppi, q. 39. 3. c.
57. Homicidæ a sacris arcentur ordinibus ex
Ecclesiæ præcepto, non autem necessitate aliqua
sacramenti. Suppi, q. 39. 4. o.
‘

Ornatus

58. Illegitime nati impediuntur a suscipiendis
ordinibus» præceptl potius quam sacramenti ne­
cessitate. Suppi, q. 39. 5. c.
59. Mutilati aliquo membro notabilis Infamia,
vel quod ordinis executionem Impediat, arcentur
a sacris ordinibus. Suppi, q. 39. 6. o.
60. Conveniens est ut qui sacros suscipiunt or­
dines tonsuram deferant. Suppi, q. 40. 1. c.
61. Corona non est ordo, sed ad ipsum potius
ordinatur. Suppi, q. 40. 2. o.
62. Clerici suscipientes coronam, non renunciant patrimonio et aliis temporalibus rebus.
Suppi, q. 40. 3. c.
63. Oportuit in Ecclesia supra sacerdotalem
ordinem, episcopi potestatem esse, a qua sacer­
dos jurisdictionem susciperet. Suppi, q. 40. 4. o.
64. Episcopatus non est ordo, nisi secandum
quod ordo officium quoddam est ad sacras actio­
nes. Suppi, q. 40. 5. o.
65. Supra episcopos in Ecclesia est superior
summi pontificis et papæ potestas, quamquam
episcopi omnes aequales sint, quoad ea quæ ad
episcopalem ordinem spectant. Suppi, q. 40. 6.C.
66. Omnibus Ecclesiæ ministris ad divina exequenda officia, variæ ac multiplices aptatæ sunt
vestes, prout unicuique convenire judicavit Ec­
clesia, a Spiritu sancto edocta. Suppi, q. 40. 7. c.
67. Sacer ordo apud Græcos et alios orienta­
les impedit matrimonium contrahendum, non
autem jam contracti matrimonii usum; apud
vero occidentales tollit contractum, et contra­
hendum. Suppi, q. 53. 3. o.
68. Vir absque uxoris consensu ad sacros or­
dines accedens, illos suscipit quamquam ordinis
executione careat, quam tamen suscipit uxoris
consensu vel morte. Suppi, q. 53. 4. c.
ORGANUM. - 1. Philosophus dicit, neque fi­
stulas ad disciplinam esse adducendum, neque
aliquod aliud artificiale organum, puta citha­
ram, et si quid tale alterum est; sed quæcumque
faciunt auditores bonos. 2 2. q. 91. 2 ad 4.
2. Organis vel instrumentis musicis non est
utendum in Ecclesia, quia hujusmodi musica ma­
gis animum movent ad corporalem delectationem,
quam per ea formetur interius bona dispositio;
et ideo subtrahuntur in Ecclesia instrumenta mu­
sica, ut a corporalibus retrahantur, divinis lau­
dibus mancipati. 2 2. q. 91. 2 ad 4.
3. In veteri autem Testamento usus erat ta­
lium instrumentorum, tum quia populus erat ma­
gis durus et carnalis; unde erat per hujusmodi
instrumenta provocandus, sicut et per promis­
siones terrenas; tum etiam quia hujusmodi in­
strumenta corporalia aliquid figurabant. 2 2.
q. 91. 2 ad 4. fi.
ORIGENES - 1. erravit, sequendo opiniones
philosophorum antiquorum; ideo, secundum eum,
angeli sunt corporei, i. q. 32. 1 ad I. et q. 51. 1
ad 1. et 1 2. q. 5. 4. c.
2. Origenes fuit fons Arianorum. i. q. 34 1. c.
ad 1.
3. Origenes et Arius dicunt quod verbum in
divinis dicitur tantum metaphorice, et non pro­
prie, i. q. 34. 1 ad 1.
ORIGO - 1. non significatur ut aliquid intrin­
secum, sed ut via a re ad rem; ideo non potest
esse primum distinctivum personarum in divinis.
I. q. 30. 2. o.
2. Ordo originis dupliciter convenit Deo, s. re­
spectu creaturarum et respectu personarum di­
vinarum. 1. q. 41. 1 ad 1.
3. Omnis origo designatur per aliquem actum,
i. q.41. 1 ad 1.
;Ώ|
ÔRNATUS - 1. exterior est indicium condi­
tionis humanæ; ideo excessus, et defectus, et

Osculum

INDEX III

medium ejus reducuntur ad virtutem veritatis.
2 2. q. 169. 1 ad 3.
2. In ornatu et aliis exterioribus non est pec­
catum secundum se, sed ex inordinato usu, s.
vel contra consuetudinem, vel ex Intentione va­
ns glorlæ, vel mollitiei, vel sollicitudinis, vel
negllgentlæ, contra quæ est triplex virtus, scili­
cet humilitas, per se sufficientia et simplicitas.
2 2. q. 169. 1. o. et q. 187. 6. c.
3. Mulier vel vir ornans se, ut provocet alios
ad concupiscentiam, peccat mortaliter; non au­
tem semper si ornet se ex levitate vel vanitate
propter jactantiam. 2 2. q. 169. 2. c.
4. Mu ier potest ornare se licite, ut placeat
viro suo; non autem mulieres quæ non habent
virum, nec volunt habere, nec sunt in statu ha­
bendi. 2 2. q. 169. 2. o.
5. Ornatus pretiosarum vestium in ministris
altaris, vel in constitutis in dignitate, non est
peccatum, quia fit ad gloriam Del, et non ad
gloriam ipsorum. 2 2, q. 169. 1 ad 2.
6. Ars eorum quibus homo potest bene et male
uti, est licita, ut ars faciens ornatus, nisi forte
inveniendo superflua et curiosa. 2 2. q. 169.2 ad 4.
7. Expositio litteralis, figuralis et moralis octuplicis ornatus pontificis’ legalis, et quadruplicis
ûmatus sacerdotum. 1 2. q. 102. 4 ad 9.
OSCULUM, secundum quod fit principaliter
causa libidinis, est peccatum mortale, si sit de
mortali ex genere suo; non autem si sit de ve­
niali secundum suum genus. 1 2. q. 74. 10. o.
et q. 108. 3 ad 2. et 2 2. q. 154. 4. c.
OSEE propheta excusatur a fornicatione, quia
debuit obedire præcepto Dei. 1 2. q. 94. 5 ad 2.
et q. 100. 8 ad 3. et 2 2. q. 104. 4 ad 3. et q. 154.
2 ad 2.
OTIOSUM verbum, quod plerumque est pec­
catum veniale, potest etiam esse peccatum mor­
tale. 1 2. q. 72. 5 ad 1. et fi.
OVIS - 1. habet quatuor utilitates, s. quia im­
molatur, pascit, lac et lanam dat; ideo furans
ovem, quatuor reddit. 1 2. q. 105. 2 ad 9.
2. Oves et hircos Ægyptîi colebant, quia dae­
mones in eorum figura apparebant. 1 2. q. 102.
3 ad 2.
OZA erat tantum levita; ideo percussit eum
Deus, quia tetigit arcam, quod solis sacerdotibus
licebat. 2 2. q. 33. 4 ad 1.
p
PACTUM cum dæmonibus initum, expressum
vel tacitum prohibetur primo præcepto Deca­
logi. 2 2. q. 122. 2 ad 3. et 3. 4. c.
PALPABILE - 1. Corpus dicitur palpabile ex
duobus, scilicet ex qualitatibus tangibilibus, et
quod resistat tangenti; primum deficit ipsis cælis,
secundum aeri. m. q. 54. 2 ad 2.
2. Omne palpabile est. corruptibile per natu­
ram, licet sit incorruptibile per gloriam, m.
q. 54. 2 ad 2.
PANIS. - Conversio panum et multiplicatio
eorum facta per Christum fuit per additionem
rnateriæ noviter creatæ. i. q. 92. 3 ad 1. et in.
q. 44. 4 ad 4.
PAPA - 1. habet plenitudinem pontificalis
potestatis, sicut rex in regno;'sed episcopi assu­
muntur in partem sollicitudinis, quasi judices
<ingulis civitatibus præpositi. i. q. 112. 2 ad 2. et
2 2. q. 89. 9 ad 3. et m. q. 72. 11 ad I.
2. Papa potest abolere infamiam juris, sed di­
citur non posse, quia aliquando non expedit;
vel intelligitur non posse, loquendo de infamia
facti, vel loquitur de. infamia irrogata per ju-

Pars

dicem civilem, sicut dicit Gratianus. 2 2. q, 68.
4 ad 3.
3. Erroneum est dicere papam vicarium Christi
non habere universalis Ecclesiæ primatum, i.
q. 112. 2 ad 2. fi.
4. Leo papa propria sponte se subdidit judicio
imperatoris, et Christus hominibus. 2 2. q. 64.
5 ad 2. et q. 67. 1 ad 2.
PARABOLA est sententia habens obscuram
similitudinem, j. q, 1. 10. c. ad 3.
PARADISUS - 1. triplex, s. terrestris, cælestis
et spiritualis, id est, visio Dei. i. q. 102. 1. b. et
2 2. q. 175. 3 ad 4. et HI. q. 52. 4 ad 3.
2. Paradisus terrestris est locus corporeus in
oriente, ut in nobilissimo loco, et interpretatur
ortus, i. q. 102, 1. o. et 2 2. q. 85. 3 ad 3.
3. Et est locus conveniens habitationi humanæ,
quia habet aerem temperatum et tenuissimum,
et plantas semper floridas, i. q. 102. 2. o. et
4. c.
4. Et est vicinus terræ, secundum situm: sed
dicitur pertingere ad globum lunæ, secundum
similitudinem, quia in eo est perpetua temperies
aeris, i. q. 102. 1 ad I.
5. Eva facta est in eo, sicut etiam fuissent filii,
nisi parentes peccassent; non autem Adam fa­
ctus est in eo, sed postea positus est in eo. i.
q. 102. 4. o.
6. Animalia bruta non habitant ibi, sed dispo­
sitione Dei adducta sunt ad Adam in paradiso;
serpens vero operatione diaboli, j. q. 102. 2 ad 2.
7. Adam convenienter est ejectus de eo, pro­
pter peccatum. 2 2. q. 164. 2. o.
8. Per peccatum hominis clausa est janua pa­
radisi terrestris, in signum clausionis januæ pa­
radisi cælestis, m. q. 49. 5. c.
9. Paradisus terrestris non est frustra post
peccatum hominis, quia ostendit bonitatem Dei,
et damnum peccati primi hominis, i. q. 102. 2 ad
3. et 2 2. q. 164. 2 ad 4.
10. Paradisus terrestris non potest adiri pro­
pter impedimenta montium, vel marium, vel
æstuantis regionis: ideo non potest a nobis co­
gnosci nisi per revelationem Scripturæ. i. q. 102.
1 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 164. 2 ad 5.
PARASCEVE. Tunc non consecratur Eucha­
ristia, quia significat passionem Christi, quæ
tunc celebratur; tamen a sacerdote sumitur
corpus Christi sine sanguine, propter periculum
ne effunderetur, si reservaretur, ili. q. 83. 2 ad 2.
PARS - 1. Partes sunt in quas materialiter di­
viditur totum, m. q. 90. 1. c.
2. Pars triplex, s. integralis, subjectiva et potentialis; et similiter totum triplex, s. intégrale,
universale et potestativum, i. q. 76. 8. c. et q. 77.
1 ad Let 1 2. q. 54. 4 ad 2. et 2 2. q. 48. c. etq..80.
c. et q. 120. 2. c. et q. 128. et q. 143. c. et m. q. 90.
2. 3. c.
3. Partes subjectivæ non sunt de perfectione
totius universalis; sed est perfecte in qualibet
ejus parte perfecta ratio ejus simul et æqualiter.
m. q. 90. 3. c.
4. Pars Integralis duplex, s. essentialis et
quantitative. i. q. 8. 2 ad 3. et m. q. 90. 2. c.
5. Partes essentiales naturaliter sunt materia
et forma; sed logicæ sunt genus et differentia,
m. q. 90. 2. c.
6. Partes speciei dicuntur, inquantum parti­
cipant formam et proprietates speciei; sed di­
cuntur partes rnateriæ, inquantum sunt ex ma­
teria: ideo sunt eædem secundum rem, et diffe­
runt ratione. 1. q. 119. 1 ad 2.
7. Partes ut speciei semper manent, sed ut
rnateriæ, semper fluunt et refluunt, i. q. 119. 1
ad 2.

.5

Participatio

.....................

INDEX III

Pauio

8. Partes quantitatis sunt partes rnateriæ. in. c. et q. 44. I. c. ad I. et q. 61. I. c. et q. 75. 5ad I
et q. 79. 4. c.
q. 90. 2. c.
9. Ubicumque est multitudo ex parte rnateriæ
5. Creatura* participant bonitatem Del, non
ibi est ratio partium, m. q. 90. 1. c.
*uidem secundum partem, sed secundum simi­
quidem
10. Aliqui per partem speciei, vel per carnem litudinem et imitationem, i. q. 75. 5 ad 1.
secundum speciem. Intellexerunt id, quod primo
PARVIFICENTIA est vitium oppositum magniaccipit speciem humanam, quod sumitur a gene­ ficentiæ, et est circa magnos sumptus; Ideo est
rante. et hoc dicunt semper manere, i. q. 119. minus vitium quam Illiberalitas. 2 2. q. 135. l.o.
1 ad 2.
PARVIPENSIO - I. habet tres species, scilicet
11. Sed hoc est contra intentionem Philosophi i despectum. Impedimentum voluntatis, et contu­
dicentis, quod sicut in unoquoque habentium i meliam. 1 2. q. 47. 2. c.
speciem in materia, ita et in came, hoc est se­
2. Signa parvipensionis sunt quatuor, scilicet
cundum speciem, et illud secundum materiam, i. oblivio, denunciatio mali, gaudium de malo, et
q. 119. 1 ad 2.
impedimentum voluntatis. 1 2. q. 47. 2 ad 3.
12. Omnis pars est propter totum, et quodlibet
PASCHA - 1. dicitur quadrupliciter, s. agnu>
individuum est propter suam speciem, i. q. 65. 2. paschalis; panes azymi; prima dies azymorum,
c. et q. 70. 2. c. et 1 2. q. 90. 2. c. et 2 2. q. 02. 2.5. ! et omnes septem dies azymorum, m. q. 46. 9 ad
c. et q. 65. 1. c,
1. et q. 74. 4 ad I.
13. Omnis pars est propter suum actum; et
2. Expositio omnium quæ fiebant circa agnum
pars ignobilior est propter partem nobiliorem; paschalem. 1 2. q. 102. 5 ad 2. et ad 3.
sicut sensus propter intellectum, et pulmo pro­
3. Pascha celebrabatur mense primo, ad com­
pter cor, et omnes partes sunt propter perfe­ memorandum beneficium liberationis ex Ægypto;
ctionem totius, sicut et materia propter formam; et significabat passionem et resurrectionem Chri­
partes enim sunt quasi materia totius, i. q. 65. 2. sti. 1 2. q. 100. 5 ad 2. et q. 102. 4 ad 10. et
c. et q. 70. 2. c.
5 ad 2.
14. Una pars est in potentia ad aliam, sicut ma­
4. Pascha incipiebat in vesperis quartædeteria ad formam; ve! omnes partes sunt in po- I cimæ lunæ. m. q. 46. 9. c. ad 1. et q. 74. 4. c.
tentia respectu totius. I. q. 3. 7. c.
ad 1.
15. Bonum totius est finis cujuslibet partium
5. Festum passionis et resurrectionis Christi
ejus: et bonum commune est finis singularum succedit festo Paschæ. 1 2. q. 103. 3 ad 4.
personarum in communitate. 2 2. q. 58. 9 ad 3. et
PASSIO - 1. dicitur dupliciter, s. improprie,
q. 65. 1. c.
id est, omnis receptio; et proprie, i. cum abjectio­
16. Bonitas cujuslibet partis est in proportione ne alicujus; et hoc dupliciter: uno modo propriis­
ad suum totum; nec totum potest bene consistere, sime, quando s. aliquid removetur ab aliquo,
nisi ex panibus sibi proportionalis. 1 2. q. 92. quod convenit sibi secundum naturam, aut
1 ad 3. et 2 2. q. 47. 10 ad 2.
I secundum propriam inclinationem, sicut cum aqua
17. In quolibet toto necesse est esse unam pa­ frigiditatem amittit per calefactionem, et cum
tent principalem, et prædominantem et forma­ homo ægrotat aut tristatur; secundo modo mi­
lem, a qua totum unitatem habet. 2 2. q. 49. I nus proprie dicitur aliquis pati ex eo quod ali­
6 ad 1.
quid ab ipso abjicitur, sive sit ei conveniens,
18. Partibus potentialibus adest totum, se­ sive non conveniens; et sic dicitur pati, non so­
cundum totam essentiam ejus; non autem par­ lum qui ægrotat, sed etiam qui sanatur; et non
tibus integralibus: imo repugnat rationi eorum. solum qui tristatur, sed etiam qui lætatur, vel
111. q. 90. 3. c.
quocumque modo aliquis alteretur, vel moveatur,
19. Omnes partes intégrales habent aliquem i. q. 14. 2 ad 2. et q. 75. 2. c. et q. 79. 2. c. et
ordinem, s. vel ordinem situs, vel virtutis, vel q. 97. 2. c. et 1 2. q. 22. 1. c. et q. 41. 1. c.
temporis. HI. q. 90. 3 ad 3.
2. De ratione passionis proprie dictæ est ab­
20. Una pars Integratis potest continere to­ jectio qualitatis naturalis, et impressio qualitatis
tum virtualiter, sicut fundamentum totum aedi­ extraneæ et contrariæ. 1 2. q. 22. 1. c. et q. 31.
ficium, non autem essentialiter, in. q. 90. 3 ad 2. 1 ad 3. et q. 35. 1. c. et q. 41. 1. c.
21. Universalius est totum et pars respectu
3. Pati cum abjectione et transmutatione est
minus universalis, i. q. 85. 3 ad 2.
proprium rnateriæ; ideo non invenitur nisi in
22. Totum denominatur a proprietate partis, compositis ex materia et forma. 1 2. q. 22. 1
quando proprietas non potest convenire, nisi illi ad 1.
parti, m. q. 168. c.
4. Passio duplex, s. realis, et intentionalis
23. Partes totius heterogenei carent forma to­ seu spiritualis; secunda semper pertinet ad per­
tius, ut multitudo; non autem in homogeneis, fectionem patientis; ideo fuit in Cbrpore Ads
ut continuum, i. q. 11. 2 ad 2.
ante peccatum, r. q. 95. 2 ad 2. et q. 97. 2. c. et
24. Esse totius non est esse alicujus partis 1 2. q. 22. 1. o. et q. 31. 1 ad 3. et 35. 1. c. et
ejus. 1 2. q. 14. 5 ad 2.
q. 41. 1. c.
25. In divinis est ratio totius et partis, secun­
5. Passio duplex, s. corruptiva et perfectiva.
dum rationem tantum, i. q. 30. 1 ad 4,
I 1. q. 95. 2 ad 2. et q. 97. 2. o.
26. Pars animæ dicitur dupliciter, s.. potentia | 6. Omne quod patitur et movetur ab alio di­
animæ, et pars potentiæ ejus. m. q. 46i 7. c.
sponitur per actum agentis, multiplicatum qua­
PARTICIPATIO - 1. Omne participatum a litate quæ habitus nominatur. I 2. q. 51. 1. c.
superioribus in Inferiora, et omne superius est
7. Ut qualitas causetur in passivo, oportet
ut formale, respectu inferiorum, i. q. 75. 5 ad 4. quod activum totaliter vincat passivum. 1 2.
2. Omne quod est tale per participationem, q. 51. 3. c.
subditur ei quod est tale per essentiam et uni­
8. Passio ad defectum pertinet, quia est rei
versaliter. 1. q. 96. 1. c.
secundum quod est in potentia, i. q. 25. 1. c. ad
3. Omne participans et omne participatum est 1. ct 1 2. q. 22. 2 ad 1.·
posterius eo, quod est illud per essentiam, i.
9. Passio improprie dicta, s. omnis receptio,
q. 3. 8. c. fi.
convenit omni enti in potentia, id est, cuilibet
4. Omne quod est tale per participationem, cau­ creaturæ. 12. q. 22. 1 ad 1.
satur ab eo quod est tale per essentiam. i. q. 8. 1.
10. Magnitudo passionis non tantum dependet

— 252 —

Paulo

INDEX III

Passio

ex virtute agentis, sed etiam ex possibilitate pa- | sionem, et non habeat liberum arbitrium super
tientis. I 2. q. 22. 3 ad 2.
I eam. iil q, 46. 7 ad 3.
11. Passio sumit speciem ab actu, qui est ter­
30. Potentiæ animæ pati possunt dupliciter, s.
passione propria, id est, a suo objecto; et pas­
minus motus. 1 2. q. 1.3. c.
12. Passio duplex, s. passio innata et passio il­ sione aliena, id est, sui subjecti, ni. q. 46. 7. 8. c.
lata. in. q. 81. 4. o.
31. Causa passionum animæ assignari potest
13. Passiones sanctorum Illatae prosunt Ec- j dupliciter, s. ex parte objecti et ex parte sub­
deslæ, per modum exhortationis et exempli, non jecti. 1 2. q. 43. 1. 2. c. et q. 45, 3. c. et q. 46.
autem per modum redemptionis, m. q. 48. 5 5. c.
32. Passiones animæ vincunt rationem tripli­
ad 3.
14. Passio proprie non convenit animæ, nisi | citer, s. distrahendo, inclinando in contrarium
per accidens, sed soli composito corruptibili | rationi, et ligando mutatione corporali, sicut
convenit per se; improprie vero convenit omni ! somnus et ebrietas ligant eam. 1 2. q. 77. 2. o.
enti in potentia. 1 2. q. 52. 1. o.
et 6. c.
15. Passio magis proprie est in parte appetitiva
33. Passio appetitus sensitivi non potest directe
quam In parte apprehensiva. 1 2. q. 22. 2. o. et traheje, vel movere voluntatem, sed indirecte
q. 41. 1. c. et m. q. 15. 4. c.
dupliciter, s. per abstractionem; et ex parte ob­
16. Passio est magis proprie in appetitu sensi­ jecti impediendo judicium rationis per fortem
tivo quam in appetitu intellectivo, i. q. 20. 1 ad imaginationem. 1 2. q. 77. 1. o. et 2 2. q. 156.
Let 1 2. q. 22. 3. o. et q. 141. 1. c. et 2 2. q. 58. 9. 1. c. et m. q. 46. 7 ad 3.
c. et m. q. 15. 4. c.
34. Passiones diversarum potentiarum diffe­
17. Omnis motus appetitus sensitivi dicitur runt genere; quæ autem sunt diversorum obje­
passio, et præcipue ille qui defectum sonat. 1 2. ctorum ejusdem potentiæ differunt specie tan­
q. 35. 1. c. et q. 41. 4. c.
tum. 1 2. q. 23. 1. o. et q. 54. 1. o.
18. In passionibus animæ est aliquid quasi ma­
35. In passionibus animæ est duplex contrarieteriale, s. transmutatio corporis, et aliquid quasi tas, s. secundum diversitatem objectorum, id est,
formale, s. ex parte appetitus, i. q. 20. 1 ad 2. et boni et mali; vv
et secundum accessum et recessum
q. 75. 3 ad 3. et 1 2. q. 22. 2 ad 3. et q. 37. 4. c. et ab eodem termino; prima tantum est in passioq. 44. 1. c. et q. 45. 3. c. et q. 48. 2. c.
I nibus concupiscibilis, sed utraque est in passio19. In omni passione animæ aliquid additur, nibus
“
‘irasci bilis. 1 2. q. 23. 2.
' o. et q. 40. 4. o. et
vel minuitur a naturali motu cordis. 1 2. q. 24. q. 45. 1 ad 2.
2 ad 2.
36. Omnis passio irascibilis significat motum
20. Passiones animæ tanto vehementius impel­ tantum; sed passionum concupisciblis quædam
lunt, quanto magis sequuntur inclinationem na­ significant motum et quædam quietem. 1 2. q. 23.
turæ. 2 2. q. 155. 2. c.
4. c. et q. 25. 1. o. et 3. c.
21. Nomina passionum animæ quandoque su­
37. Nomina omnium passionum animæ pos­
muntur pro simplici operatione voluntatis, i. sunt sumi dupliciter, scilicet absolute, et ut re­
q. 20. 1 ad 1. et q. 59. 4 ad 2. et q. 64. 3. c. et cedunt a ratione: primo modo sunt passiones,
q. 82. 5 ad 1. et 1 2. q. 22. 3 ad 3. et 2 2. q. 18. secundo autem modo sunt vitia. 1 2. q. 45. 1 ad 1.
I. c.
et q. 59. 1 ad 2. et 2 2. q. 127. 1: c. ad 3.
22. Passio animæ, ut passio, habet principium
38. Nomina passionum animæ, quarum obje­
ab exteriori; sed ut est voluntaria, habet princi­ ctum est malum, aliquando significant vitia, quo­
pium ab interiori, in. q. 48. 1 ad 1.
rum objectum est malum, ut odium, ira, invidia,
23. Omnis passio animæ inclinat cum impetu et audacia; quarum autem objectum est bonum,
in suum objectum. 2 2. q. 27. 2. c.
significant virtutes, ut spes et amor. 2 2. q. 127.
24. Objecta passionum animæ se habent ad eam 1 ad 3.
ut formæ, a quibus specificantur: ideo quicquid
39. Ordo omnium passionum animæ. 1 2.
est causa objectorum, est et causa passionum. q. 25. o.
I 2. q. 44. 1. c.
i 1 '
40. Omnis passio cujus objectum est bonum,
25. Anima dupliciter dicitur tota pati, s. secun­ est naturaliter prior passione sibi opposita, cujus
dum essentiam suam, id est, corpore patiente et objectum est malum. I. q. 20. 1. c. et 1 2. q. 25.
disposito ad separationem ab anima, et secun­ 2. 3. c. et 2 2. q. 141. 3 ad 1.
dum omnes ejus potentias, m. q. 46. 7. 8. o.
41. Omnis passio cujus objectum est bonum vel
26. Omnes passiones animæ reducuntur ad un­ conveniens simpliciter, est in concupiscibili; si
decim species, s. sex in concupiscibili, id est, autem objectum ejus est ut difficile vel arduum,
amor, odium, desiderium seu concupiscentia, id est, cum determinatione quantitatis, est in
fuga vel abominatio, delectatio vel gaudium, irascibili; similiter et oppositæ harum. 1 2. q. 23.
dolor vel tristitia; sed aliae quinque sunt in ira­ 1. c. et q. 25. 1. c. et q. 40. 1. c. et q. 46. 3. c.
scibili s. spes, desperatio, timor, audacia et ira.
42. Passiones irascibilis sunt posteriores pas­
1 2. q. 23. 4. o. et q. 25. 3, 4. c.
sionibus concupiscibilis, quæ significant motum;
27. Passiones principales animæ sunt quatuor; sed sunt priores iis, quæ significant quietem. 1 2.
quarum duæ sunt finales simpliciter, scilicet q. 25. I. o. et q. 40. 1. c. et 2 2. q. 141. 3 ad 1.
gaudium et tristitia; et duæ finales in genere,
43. Omnis passio irascibilis terminatur ad pas­
scilicet spes et timor. 1 2. q. 25. 4. o. et q. 84. siones concupiscibilis, et incipit ab eis. 1. q. 81.
4 ad 2. et 2 2. q. 123. 11 ad l. et q. 141. 7 ad 3. 2. c. et 1 2. q. 23. 1 ad l.etq. 25. I. o. et 3. c. et
28. Omnes passiones animæ reducuntur ad has q. 40. 1. 4. c. et q. 41. 2 ad 3. et q. 46. 3 ad 2. et
quatuor principales, sicut species ad genus, vel q. 65. 1 ad 3. et q. 82. 3 ad 2. et q. 84. 4 ad 2. et
imperfectum ad perfectum, vel sicut effectus ad q. 100. 5 ad 6. et 2 2. q. 41.2 ad 1. et q. 118. 6. c.
causam, et participans ad participatum. 1 2. q. 25.
44. Passionum animæ quædam sunt bonæ, et
4. c. fi.
quædam sunt make, secundum speciem suam,
29. Passio animæ duplex, s. perfecta et im­ inquantum sunt in genere moris; non autem in­
perfecta: tunc dicitur esse passio perfecta, per quantum sunt in genere naturæ. I 2. q. 24. 4. oquam anima perturbatur, quando passio sensiti­ et 2 2. q. 158. L c.
væ partis pertingit usque ad immutandum ratio­
45. Passiones animæ, et motus membrorum,
nem a rectitudine sui actus, s. ut sequatur pas- inquantum imperantur a voluntate, vel non pro-

— 253 —

Passio

INDEX HI

Passio
Passio

hlbentur, sunt bona? vel inalæ moraliter, non licet in Hierusalem, quadruplici ratione: scilicet
autem secundum se. 1 2. q. 24. 1. o. et q. 59. 1. c. quia primo Hierusalem erat locus a Deo electus
ad 2. et 2 2. q. 35. I ad I. et q. 158. 2. C.
ad sacrificia sibi offerenda, figurantia Christi
46. Passiones, secundum quod ordinantur a ra­ passionem; secundo quia virtus passionis Christi
tione sunt laudabiles, vel vituperabiles, non au­ ad totum mundum erat diffundenda, et Hieru­
tem secundum se. I 2. q. 24. 1 ad 3. et 2. o. et salem erat in medio terræ, unde dicitur umbili­
q. 45. 1 ad 1. et q. 50. 1. c. et 2 2. q. 35. 1 ad 1. cus terræ; tertio quia hoc maxime conveniebat
et q. 125. 1. o. et q. 127. I. o. et q. 158. 1. o. et humilitati Christi, quod in loco tam celebri
2. c. ad l.
confusionem pati non recusavit; quarto ut osten­
47. Omnis passio animæ, secundum Stoicos, deret a principibus populi exortam esse iniqui­
est mala; non autem secundum Peripateticos. tatem occidentium Christum, quia principes in
1 2. q. 24. 2. o. et q. 59. 2, 3. 0. et 2 2. q. 123. 10. Hierusalem morabantur. Et passus est extra
c. et q. 158. 1 ad 1. et iil q. 15. 4 ad 2. et q. 46. portam, triplici ratione: scilicet primo ut veritas
6 ad 2U
responderet figuræ, qua vitulus et hircus pro
48. Omnis passio animæ, secundum Stoicos, peccato extra castra comburebantur; secundo
s. inordinata, tollit, vel diminuit bonitatem actus; ut per hoc daret exemplum nobis exeundi a
sed secundum Peripateticos aliqua, id est, mo­ mundana conversatione; tertio ne Judæi subtra­
derata, auget eam, sicut etiam actus membro­ herent sacrificium salutare, nec putares pro illa
rum. 1 2, q. 24. 3. o.
tantum plebe oblatum secundum Christum, nec
49. Omnis passio animæ, præveniens, judicium in templo passus est, sed in Calvaria. HL q. 35.
rationis, diminuit bonitatem actus; sed passio 7 ad 1. et q. 46. 10. o. et 83. 3 ad 1.
consequens per redundantiam est signum melio­
64. Passio Christi convenienter incepit a Ju­
ris actus; per electionem autem facit actum dæis, et finita est a gentilibus, sicut etiam effectus
meliorem. 1 2. q. 24. 3 ad 1. et q. 77. 6 ad 2. et ejus. ni. q. 47. 4. o.
q. 79. 2 ad 3. et 2 2. q. 2. 10. c.
65. Passio Christi attribuitur supposito divino,
50. Passio præveniens judicium rationis dimi­ non quidem ratione naturæ divinæ, sed natura
nuit peccatum; sequens vero auget peccatum, humanæ. iil q. 46. 12. o.
vel significat actum. 1 2. q. 24. 3 ad 3. et q. 47.
66. Christus passus est non quidem ab intrin­
2. c. et q. 77. 6. o.
seco, sed ab extrinseco, omnes passiones; non
51. Passio totaliter tollens usum rationis, to­ quidem omnes secundum speciem, sed secundum
taliter excusat a peccato, nisi fuerit voluntaria genus tripliciter, s. ab omni homine, in omni
in sua causa, non autem alia. 1 2. q. 77. 7. o. et re, et secundum omnem sensum, iil q. 46. 5. o.
8 ad 3.
et q. 48. 2. c.
52. Nulla inclinatio passionis vel habitus ita
67. Pater tradidit Christum passioni ex chari­
vehemens est quod ei ratio non possit resistere, tate: similiter ipse Christus ut Deus et ut homo;
si remaneat usus rationis. 1 2. q. 10.3. o. et q. 77. sed Judas ex captivitate, Judæi ex invidia, Pila­
7. 8. c. et q. 80. 3. o. et 2 2. q. 155. 3 ad 3. et tus autem ex timore, iil q. 47. 3. o. et 6
q. 156. 1. c. et q. 175. 2 ad 2.
ad 2.
53. Anima Christi fuit passibilis dupliciter, s.
68. Passio Christi, ut salvativa erat volita a
passione corporali, et passione animali, sicut et Deo et sanctis; a Judæis autem ut erat affiictiva
anima nostra, iil q. 15. 4. c. et 10. c. ad 3.
Christi, iil q. 18. 5. c. et q. 47. 6 ad 3.
54. Tota anima Christi, secundum essentiam,
69. Passio Christi fuit ei voluntaria, et subjecta
et secundum omnes potentias ejus, secundum suæ voluntati. HL q. 46. 6. 9. c. et q. 47. 1. o.
quod sunt in essentia animæ, patiebatur; non
70. Christus et mater ejus, et quilibet sanctus,
autem ex parte objecti, nisi potentiæ inferiores. volebat voluntate deliberata passionem Christi,
HL q. 46. 7. o.
licet voluntas naturalis dissentiret, iil q. 15. ϋ
55. Passiones in anima Christi non ferebantur ad 4. et q. 18. 5. c. et q. 23. 8 ad 5. et q. 47. 1. o.
ad illicita, nec præveniebant actum rationis; nec et 2. c. ad 2. et 6 ad 3.
impediebatur judicium rationis, sicut fit in nobis.
71. Omnes actiones, et passiones Christi opera­
HL q. 15. 4. o. et 6. c. et q. 19. 2. c. fi. et q. 46. bantur instrumentaliter, in virtute divinitatis, ad
7 ad 3. et q. 48. o. ad 2. et q. 49. 4 ad 3.
salutem humanam, iil q. 48. 6. c. et q. 49. 1. c. fi.
56. Passio Christi fuit bona simpliciter, et mala et q. 56. 1 ad 3.
secundum quid. iil q. 22. 2 ad 2. et q. 47. 3 ad 3.
72. Passio Christi, ratione divinitatis ejus, agit
et 4 ad 2. et 6 ad 3.
per modum efficientiæ, ratione voluntatis animæ
57. Acerbitas passionis Christi causabat in co ejus, per modum meriti; et in came Christi, per
timorem, tristitiam et dolorem, m. q. 7. 6. o. et modum satisfactionis, inquantum liberamur a
q. 15. 7. o.
reatu pœnæ, et a servitute culpæ, per modum re­
58. Passio Christi fuit necessaria, non quidem demptionis, et ut reconcilians nos Deo, per mo­
absolute, nec ex coactione, sed ex triplici fine, dum sacrificii, m. q. 48. 6 ad 3. et q. 62. 5. c.
s. liberationis nostræ, exaltationis Christi et
73. Christus per passionem suam meruit nobis
prædiffinitionis Dei. hl q. 46. 1. o. *
salutem ætemam. m. q. 46. 3. c. et a. 48. 1. c. et
59. Possibile fuit Deo liberare hominem sine 6 ad 3. et q. 49. 1. c. et q. 50. 6. c. et q. 56. 1 ad 4.
passione Christi, si non præsupponatur præscien- et 2 ad 4. et q. 61. 1 ad 2. et q. 62. 5. o.
tia ejus. HL q. 46. 2. o. et q. 56, 1 ad 2.
74. Per passionem Christi omnia impedimenta
60. Non fuit alius modus convenientior redem­ salutis ablata sunt, et omnia bona sunt nobis
ptionis nostræ quam per passionem Christi, hl data quoad meritum, m. q. 48. 1 ad 2.
q. 46. 3. o.
75. Passio Christi habuit aliquem effectum,
61. Liberatio hominis per passionem Christi quem non habuerunt praecedentia merita, pro­
fuit majoris misericordiæ et justitiæ, quam si pter genus operis, non autem propter majorem
Deus remisisset peccata sine satisfactione. hl charitatem. in. q. 48. 1 ad 3. et q. 49. 6 ad 2.
q. 46. 1 ad 3.
76. Christus per passionem suam meruit exal­
62. Christus fuit passus convenienti tempore, tari quadrupliciter, scilicet per resurrectionem,
s. luna quintadecima, hora sexta, in juventute. ascensionem, sessionem ad dexteram Patris, et
HL q. 46. 9. o. et 10. c.
judiciariam potestatem. HL q. 49. 6. o.
63. Christus passus est in loco convenienti, sci­
77. Nullius peccati remissio, nec salus, potest

C HI

Patientia

heri, nisi per passionem Christi, iil q. 69. 1 ad 2. tum in passione Christi diabolus excessit modum
et o. 73. 5. c.
potestatis sibi traditæ a Deo, machinando in mor­
78. Una minima passio Christi suffecisset pro tem Christi, qui non habebat meritum mortis,
omni peccato, iil q. 46. 5 ad 3, et 6 ad 3.
cum esset absque peccato, ni. q, 48. 4. c. et o. 49.
79. Christus sua passione nos a peccatis libe­ 2. o.
ravit causaliter, id est, instituit causam, qua
94. Per passionem Christi dupliciter sumus
possent quæcurnque et quandocumque peccata liberati a reatu pœnæ, scilicet vel directe, in­
remitti, iil q. 49. I ad 3
quantum passio Christi fuit sufficiens et supera80. Passio Christi est causa universalis in re­ bundans satisfactio pro peccato humani generis;
missione peccatorum, quam oportet singulis ap­ exhibita autem satisfactione sufficienti, tollitur
plicari per baptismum, poenitentiam, et alia sa­ reatus pœnæ; vel indirecte, inquantum passio
cramenta. iil q. 49. 1 ad 4. et q. 52. 2 ad 2. et Christi est causa remissionis peccati, in quo fun­
8 ad 2. et q. 61. 1 ad 2. et q. 62. 5. 6. c. et q. 69. datur reatus pœnæ. iil q. 22. 3. c. et q. 48. 6 ad
1 ad 3.
3. et q. 49. 3. o. et q. 52. 5. c. et q. 86. 4 ad 3.
81. Passio Christi est propria causa remissionis
95. Passio Christi operata est nostram salutem
peccati tripliciter, s. provocando ad charitatem, proprie, removendo mala, sed resurrectio ejus,
redimendo, et instrumentaliter operando. L q. 56. inchoando bona et exemplariter. in. q. 53. 1 ad 3.
2 ad 4. et q. 79. 3. c. et iil q. 49. L o. et 2. 3. c. et q. 56. 1 ad 4. et 2 ad 4. et q. 62. 5 ad 3.
et 4. c. ad 2. et 5. c. et q. 52. 3. c. et q. 56.2 ad 4.
96. Christus per passionem suam initiavit ri­
et q. 62. 5. c. et q. 69. 1 ad 2. et ad 3. et q. 79. tum christianæ religionis, hl q. 62. 5. c. et q. 633. c.
I 3. c.
82. Per passionem Christi liberati sumus de po­
97. Christus per passionem suam aperuit nobis
testate diaboli, victi per humilitatem, obedien- januam cæli; sed per ascensionem suam intro­
tiam et pœnam Christi; et satisfaciendo pro duxit nos in possessionem ejus, iil q. 49. 5. o. et
culpa, fecit nos conjunctos, domesticos et filios q. 79. 2. c. ad 1.
Dei; ideo passio ejus dupliciter habet rationem
98. Christus per passionem suam consecutus
redemptionis, s. quia inquantum nos a potestate est gloriam resurrectionis; non autem ex vi sa­
diaboli eripuit, dicitur nos redemisse; sicut rex crificii, quod offerretur per modum satisfactionis;
regnum occupatum ab adversario per laborem sed ex devotione, qua ex charitate humiliter pas­
certaminis;· inquantum vero Deum nobis placa­ sionem sustinuit, m. q. 22. 4 ad 2.
vit, dicitur nos redemisse, sicut pretium solvens i
PASTOR Ecclesiæ et fundamentum ejus princisatisfactionis pro nobis, ut a pœna et a peccato ! paliter dicitur Christus, secundario autem cæteri
liberaremur, m. q. 48. 4. o. et 6 ad 3. et q. 52. prælati. m. q. 8. 6 ad 3.
L c.
I
PATER in divinis - 1. prius dicitur de Deo
83. Passio Christi, ut a voluntate ejus, fuit satis­ quam de creatura, i. q. 33. 2 ad 4.
factio pro omni peccato, etiam occidentium eum;
2. Paternitas in Deo et creaturis non est ejus­
non autem ab alio, secundum se. m. q. 22. 2 ad 2. dem rationis univoce, sed analogice, i. q. 31.
et 3. c. et q. 39. 5 ad 3. et q. 48. 2 ad 2. et q. 49. 3 ad 3.
4 ad 3. et q. 57. 6 ad 2. et q. 69. 3. c. et 7 ad 1.
3. Pater prius dicitur personaliter quam essen­
84. Passio Christi fuit quasi pretium, per quod tialiter. i. q. 33. 3. o.
liberati sumus a servitute diaboli, peccati, et
4. In divinis essentia est Pater, si Pater tene­
pœnæ. iil q. 48. 4. c.
tur substantive, non autem si tenetur adjective,
85. Per passionem Christi liberati sumus a i. q. 39. 5 ad 5. et 6. c.
peccato communi totius naturæ, quoad culpam,
5. Pater est magis proprium nomen personæ
quoad reatum pœnæ, et a propriis peccatis singu­ patris quam genitor vel generans, i. q. 33. 2. o.
lorum. iil q. 49. 5. c. et q. 52. 5. c. ad 2. et q. 86 et q. 40. 2. c. et m. q. 60. 7 ad 2. et q. 66. 5 ad 7.
4 ad 3. /
4
6. Pater eodem, id est, paternitate, est quis,
86.,Passio Christi sufficienter abstulit peccatum et pater, i. q. 40. 3 ad 2.
originale, quoad personam, et quoad naturam, m.
7. Paternitas est in angelis, secundum actus
q. 49. 5. c.
hierarchicos, sicut magister est pater discipuli.
87. Christus patiendo, omnia praecepta veteris L q. 45. 5 ad 1.
legis moralia, cæremonialia et judicialia implevit.
Patres conscripti dicebantur olim consilia­
iil q. 47. 2 ad 1.
rii, quia scribebantur. L q. 24. 1. c.
88. Nunquam sine fide passionis Christi potuit
PATIENTIA - 1. dicitur dupliciter, s. habitus,
esse salus; ideo semper oportuit esse aliquod ] et delectatio in actu ejus; primo modo est vir­
repræsentativum ejus hominibus, m. q. 73. 5. c. j tus, sed secundo modo est fructus. 2 2. q. 136.
89. Passio Christi efficienter operata est no­ 1 ad 3.
stram salutem, ut causa instrumentalis, sed
2. Patientia est virtus, conservans bonum ra­
Deus ut causa principalis. L q. 48. 6. o. et q. 49. tionis contra tristitiam. 1 2. q. 66. 4 ad 2. et 2 2.
L c.
q. 128. c. et q. 136. J. o. et 5. c.
90. Passio Christi est causa salutis omnium;
3. Pati tristia ad malum finem non est pro­
sed applicata est mortuis per descensum Christi prie patientia, sed est duritia. 2 2. q. 136. 1 ad 2.
ad inferos, sicut et vivis per sacramenta, iil q. 52.
4. Patientia non est potissima virtus, sed est
1 ad 2.
inferior omni virtute theologica et cardinali. 1 2.
91. Passio Christi non salvat, nisi configuratos. q. 66. 4 ad 2. et 2 2. q. 136. 2. o.
1 2. q. 85. 5 ad 2. et m. q. 49. 1 ad 4. et 3 ad 2. et
5. Ad patientiam pertinet longanimitas et con­
ad 3. et 5. c. et q. 52. 1 ad 2. et 7. 8. et q. 79. stantia, inquantum dilatio boni, quæ est longani­
2 ad 1. et 7 ad 2.
mitas, et labor in continua executione boni, ha­
92. Per passionem Christi et per mortem ejus bent rationem mali contristantis. 2 2. q. 136. 5. c.
reconciliati sumus Deo Patri, in. q. 48. 4. c. et
6. Patientia est radix et custos virtutum, solum
q. 49. 2. c. et 4. o.
removendo prohibens. 2 2. q. 136. 2 ad 3.
93. Per passionem Christi tripliciter sumus li­
7. Patientia, ut virtus, non potest haberi sine
berati de potestate diaboli, scilicet quia inquan­ charitate et gratia. 2 2. q. 136. 3. o.
tum passio Christi est causa remissionis peccato- |
8. Patientia est in concupiscibili subjective.
tum, inquantum nos Deo reconciliavit, et inquan- 2 2. q. 136. 4 ad 2.

WWmWWVWMWMWWI

Paulus

/4

aJ-· * ·

INDEX III

9. Actus patientis in patria non est sustinere,
sicut est in via: sed est fmi bonis acquisitis per
eam. 2 2. q. 136. I ad 1.
PAULUS - l.erat instructus in propria lingua,
quoad superaddita per artem humanam ad orna­
tum et elegantiam locutionis, non autem in lin­
gua aliena. 2 2. q. 176. 1 ad I.
2. Paulus in sua conversione habuit volunta­
tem actualem contrariam gratiæ, ideo celebratur
ut miraculosa. 1 2. q. 9. 6 ad 3. fl. et q. 112. 2 ad
2. et q. 113. 10. c.
3. Paulus in sua conversione vidit Christum
corporaliter, m. q. 57. 6 ad 3.
4. Paulus præfert se et alios apostolos Moysi.
2 2. q. 174. 4 ad 3.
5. Paulus vere ac juste reprehendit Petrum in
observatione legalium, quia cogebat gentes, non
quidem imperio, sed suæ conversationis, exem­
plo» judaizare: quia, secundum quod Leo papa j
dicit, validiora sunt exempla quam verba. 1 2. ‘
q. 103. 4 ad 2. et 2 2. q. 33. 4 ad 2. et q. 43. ;
6 ad 2. '
!
6. Paulus allegat verbum Arati poetæ, s. Genus
Dei sumus, et in ipso vivimus, movemur, et su­
mus. 1. q. 1.8 ad 2.
7. Epistolæ ejus et psalmi David frequentantur I
in Ecclesia, ad spem veniæ, et quia continent j
rtllftci
quasi tnfam
totam theologiam, ifî
m. nq. QQ
83. J4. c. nrinrinln
principio. '
PAUPERTAS - i. spiritus includit duo, scili­
cet abdicationem temporalium rerum, quæ fit
spiritu, id est, propria voluntate, per instinctum
Spiritus sancti (ut Ambrosius et Hieronymus
exponunt) et contritionem superbiæ, secundum
quod paupertas spiritus intelligi potest exinanitio
inflati et superbi spiritus (ut Augustinus exponit).
2 2. q. 19. 12. c.
2. Paupertas voluntaria commendatur, m.
q. 40. 3. o.
3. Paupertas voluntaria est indicium maximæ
humilitatis. 2 2. q. 19. 12. c. et ni. q. 40. 3 ad 3.
4. Christus voluit esse pauper quadruplici ra­
tione: primo quia paupertas voluntaria convenit
prædicatori; secundo ne videretur prædicare ex
cupiditate; tertio ut nos faceret divites spiritualiter; quarto ut virtus Dei major ostenderetur,
jn. q. 35. 7. c. et q. 40. 3. o.
PAX - i. est tranquillitas ordinis, maxime in
voluntate. 1 2. q. 70. 3. c. et 2 2. q. 29. o.
2. Pax non est virtus, sed est effectus virtutis
s. charitatis. 2 2. q. 29. 3. 4. 0.
3. De ratione pacis est duplex unio, s. diver­
sorum appetentium; et appetituum ejusdem ap­
petentis, et respectu ejusdem appetibilis. 2 2.
q. 29. o.
4. Pax includit concordiam, addens unionem
ejusdem appetentis, ultra unionem diversorum
appetentium, auqm dicit concordia. 2 2. q. 29.
1. c.
5. Perfectio gaudii est pax, quoad duo impor­
tata per pacem, scilicet quoad quietem a pertur­
bantibus et quoad sedationem a fluctuatione de­
siderii. 1 2. q. 70. 3. c.
6. Pax reipublicæ est secundum se bona, et
multo plura prohibet, scilicet homicidia, sacrile­ !
gia et hujusmodi, quam occasionentur ex ea, et
plures bene ea utuntur. 2 2. q. 123. 5 ad 3.
7. Paci opponuntur multa vitia, s. discordia in
corde, contentio in ore, schisma, rixa et bellum,
in opere. 2 2. q. 34. 37. 39. principio.
8. Christus in ortu suo fecit pacem totius mundi '
ut significaret veram pacem, m. q. 35. 8 ad 1.
9. Pax causatur ex justitia, subtrahendo occa­
siones litigiorum et tumultuum. 2 2. q. 29. 3 ad 3.
q. 180. 2 ad 2.
10. Omnia appetunt pacem. 2 2. q. 29. 2. o.

Peccatum

Peccatum

INDEX ΙΠ

Peccatum

21. Peccatum triplex, s. cordis, oris et operis.
42. Peccata non differunt specie, secundum
1L Pax perfecta est tantum in beatis, sed pax
2 2. q. 162. 4 ad 4.
præcepta legis, quia non habent speciem ex parte
imperfecta est in viatoribus. 2 2. q. 29. 2 ad 4,
22. Peccatum dicitur speciale dupliciter, vel aversionis, sed ex parte conversionis. 1 2. q. 72.
12. Pax vera est tantum in bonis, et bonorum;
quia est circa specialem materiam, vel propter 6 ad 2. et 9 ad 1. et q. 73. 1. c. et 2 2. q. 10. 5
apparens autem est in malis. 2 2. q.. 29. 2 ad 3.
specialitatem actus extendentis se ad omnem ma­ ad 1.
13. Pax vera non est In nobis sine
ne gratia gra
gra-­
teriam, ut omnia vitia circa actum rationis, 2 2.
43. Peccata differunt specie secundum super­
tum faciente, sed tantum pax apparens. 2 2. q.29.
q. 64. 1. c. et q. 99. 2. o.
abundantiam et defectum, propter diversa mo­
3 ad 1.
23. Peccatum duplex, s. carnale et spirituale, tiva, et sunt contraria. I 2. q. 72. 8. o.
PECCARE est voluntate averti a Deo. 1. q. 94.
primum perficitur in delectatione naturali, Id est,
44. Differentia peccati, secundum mortale et
L c.
secundum tactum; secundum vero in delecta­ veniale, vel secundum alios reatus, non est spe­
PECCATOR dicitur dupliciter, s. propter pecca­
tione animali. 1 2. q. 72. 2. o. et q. 73. 5. c. et cifica. I 2. q. 72. 5. o. et q. 88. 1. 2. o.
tum praeteritum et propter propositum peccandi,
2 2. q. 118. 6. c.
45. Peccatum mortale differt a veniali in infi­
m. q. 68. 4. c.
24. Peccatum dicitur carnale dupliciter, s. se­ nitum, ex parte aversionis, non autem ex parte
PECCATUM - 1. est actus devians ab ordine
cundum consummationem et secundum originem; conversionis. 1 2. q. 72. 5 ad 1. et q. 87. 5 ad 1.
debiti finis, contra regulam naturæ, rationis, vel
primo modo sunt tantum gula et luxuria, secundo
46. Omne peccatam est in voluntate, ut in sub­
legis æternæ. 1. q. 63. 1. c. et 1 2. q. 21. l.o. et
autem modo omnia. 1 2. q. 72. 2. o.
jecto. 1 2. q. 74. 1. o.
2 ad 2. et q. 71. 6. c. ad 1. et ad 3. et q. 72. t.c.
25. In peccato sunt duo, s. pronitas et moti47. Subjectum peccati duplex, s. subjectum
ad 2. et 2 2. q. 162. 1. c. et q. 168. 4. c.
vum; primum est plus in creatura ignobiliori, primum et subjectum proximum. Voluntas est
2. Peccatum non est pura privatio. I 2. q. 72.
secundum autem in nobiliori. 1. q. 63. 7. c.
subjectum primum omnis peccati, proximum vero
1 ad 2. et q. 75. 1. c. et q. 85. 5 ad 3.
26. In quolibet peccato sunt duo, s. materiale, sunt diversæ potentiæ. 2 2. q. 10. 2. c.
3. Peccatum nihil aliud est quam deficere a
id est substantia actus, et formale, id est, inor­
48. Omnis potentia mobilis a voluntate potest
bono, quod convenit alicui, secundum naturam
dinatio ejus. 1 2. q. 71. 6. c. et q. 72. 1. 8. c. et esse subjectum peccati, licet principaliter sit in
suam. 1 2. q. 109. 2 ad 2. et 8. c.
q. 75, I. c. ad 1. et 4 ad 1. et q. 79. 2. c. et q. 87. voluntate. 1 2. q. 74. 2. o. et 3. c. et q. 83. 1. c.
4. Omnis defectus debiti actus habet rationem
4 ad 3. et 6. c.
49. Peccatum est in voluntate ut in causa. 1 2.
peccati. 2 2. q. 64. 1. c.
27.In uno peccato contingit multas defor­
q. 74. 1. 2. o. et q. 75. 3. c. et q. 80. 1. c.
5. Peccatum nihil aliud est, secundum Augu­
mitates. 2 2. q. 154. 1 ad 2.
50. Voluntas est per se causa actus peccati,
_
stinum, quam
neglectis rebus æternis temporalia
28. In quolibet peccato necesse est esse defectum sed per accidens causât ejus inordinationem, i.
sectari.' Γ2’ α. 71’76. a?3"ad’3. et 2 2.~q’ÏÔ4.’3. c
circa aliquem actum rationis. 2 2. q. 54. 1 ad 2. præter intentionem. 1 2. q. 75. 1. o.
a___ ___»·
_ «.aquam
____ ..a
6. r»Peccatum
nihil aliud est
utendis frui,
29. Una specialis ratio peccati esse potest in
51. In quolibet volente sub Deo potest esse
et fruendis uti, secundum Augustinum. I 2. q. 71.
diversis generibus peccatorum, inquantum ordi­ peccatum voluntatis, si in sua natura considere­
6. a. 3 ad 3.
nantur ad finem unius peccati. 2 2. q. 99. 2 ad 2. tur. i. q. 63. 1. c.
7. Peccatum est dictum, vel factum, vel concu­
et 3 ad 2. et q. 107. 2 ad 2.
52. Peccatum non potest esse in voluntate, nisi
pitum contra legem ætemarn, secundum Augu­
30. In peccato sunt duo, s. inordinatio actus cum ignorantia intellectus. r. q. 63. 1 ad 4. et 1
stinum. 2. 1 q. 71 6. o. et q. 76. 2 ad 1.
injurians Deum, et macula sequens. 1 2. q. 87. 4 2. q. 58. 2. c. et q. 77. 2. c. et 2 2. q. 20. 2. o.
8. Omne quod est contra naturalem inclinatio­ ! ad 3. et 6. c.
et q. 51. 3 ad 2. et q. 53. 2. c.
nem est peccatum, quia contrariatur legi naturæ.
31. In quolibet peccato sunt duo, scilicet ma­
53. Peccatum in actu liberi arbitrii contingit
2 2. q. 133. 1. c. et q. 142. 1. c.
cula culpæ et reatus pœnæ. m. q. 22. 3. c.
dupliciter, scilicet eligendo malum ex ignoran­
9. Peccatum est prævaricatio legis divinæ, et
32. Peccatum in Spiritum sanctum est peccare tia, vel eligendo inordinate bonum ex inconsicælestium înobedientia præceptorum, secundum
ex electione mali et tantum ex malitia, quæ est deratione. 1. q. 63. I ad 4.
Ambrosium. 1 2. q. 109. 4 c. et 2 2. q. 79. 2. a.
cum contemptu bonorum impedientium pecca­
54. Peccatum essentialiter consistit in actu li­
1 ad l.
tum. 2 2. q. 14. 1. 3. 4. c. et q. 105. 2 ad 2.
beri arbitrii, i 2. q. 77. 6. o.
10. Peccatum est voluntas retinendi, vel conse­
33. In omni peccato generaliter contemnitur
55. Peccatum est in ratione dupliciter, s. er­
quendi quod justitia vetat. 1 2. q. 71. 6. ad 2.
Deus in suis praeceptis, sed hoc peccatum, ut rando circa illud quod potest et debet scire facta
11. Omne peccatum est voluntarium. 1 2.q.71.
speciale peccatum, est contemptus doni, quo ho­ promulgatione, vel non regendo potentias infe­
5. c. et 6. c. ad 2. et q. 73. 6. c. et q. 74. 1, 2.3.
mo retrahitur a peccato, non autem peccatum riores. 1 2. q. 74. 5. 6. o. et q. 90. 4 ad 2. et ad 3.
c. et q. 76. 3. c. ad 2. et 4. c. ad 2. et q. 77. 6. c,
sequens ex eo. 2 2. q. 118. 5 ad 3. et ni. q. 88.
56. Peccatum mortale et veniale possunt esse
et q. 80. 1. c. et q. 87. 2. c. et q. 88. 3 ad I. et
4. c. fi.
in ratione dupliciter, s. secundum se, et se un2 2. q. 10. 2. c. et q. 34. 2. 4. c. et q. 46. 2 ad 2.
34. Illud peccatum dicitur generale, quod pri­ dum quod regit potentias inferiores. 1 2. q. 74.
et q. 64. 8. c. et q. 118. 4. c.
vat conditionem requisitam in qualibet virtute, 9. 10. 0.
12. Ex hoc est aliquid peccatum, quia repugnat
sed hoc peccatum est speciale, ratione specialis
57. Peccatum morosæ delectationis est in ra­
virtuti, q. 107. 1. c.
contemptus. 2 2. q. 14. 1 ad 3.
tione dupliciter, vel deficiendo in directione inte­
13. In quolibet peccato est aliquid virtutis,quia
35. Peccata differunt specie secundum objecta; riorum passionum animi, vel in directione exte­
non possunt simul corrumpi omnes circumstan­
non autem ratione inordinationis. 1 2. q. 72. 1. riorum actuum. Deficit autem in directione pas­
tiæ virtutis. 1 2. q. 73. 2. c. fi.
0. et 2. c. 3. 4. o. et 5 ad 1. et 8. c. et q. 73. 3. c. sionum dupliciter, primo imperando illicitas pas­
14. Ratio formalis peccati duplex, s. secundum
6. et ad 1. et 4. c. et q. 79. 2 ad 3. et 2 2. principio, siones, alio modo non reprimendo motus passio­
intentionem peccantis, i. illud ad quod conveni­
et q. 39. 2. c.
num illicitos. 1 2. q. 73. 8. c. et q. 74. 6. o
tur, et secundum rationem mali, i. bonum a quo
36. Peccata differunt specie secundum fines,
58. Peccatum ipsius consensus in actum est
recedit; primum diversificat speciem peccati, non
non autem secundum causas agentes. 1 2. q. 72. tantum in ratione superiori; sed consensus in
autem secundum. 2 2. q. 10. 5 ad 1.
3. 0. et 2 2. q. principio.
delectationem potest esse in ratione superiori et
15. Peccatum non dicitur univoce de omni pec­
37. In peccatis est duplex differentia, s. mate­ inferiori. 1 2. q. 15. 4. 0. et q. 74. 7. o. et 8 ad 1.
cato; sed prius de actuali quam de originali, et
rialis, id est, secundum naturalem speciem pec­
59. Non omnis motus sensualitatis primus, id
prius de mortali quam veniali. 1 2. q. 88. 1 ad I.
cati; et formalis, id est secundum ordinem ad est, naturalis, est peccatum. 1 2. q. 74. 3. o.
et 3 ad 1.
unum finem proprium. 1 2. q. 72. 6. c.
60. Sensualitas tenet locum serpentis, quia in­
16. Peccatum duplex, s. peccatum actuale, e*.
38. Nullum quod est præter intentionem pec­ clinat ad peccatum. 1. q. 81. 1 ad 3. et 3 ad 1.
peccatum quasi naturale, m. q. 8. 5 ad I.
cantis, dat speciem peccato. 1 2. q. 72. I. 8. c. et et 1 2. q. 74. 3 ad 2. et 2 2. q. 165. 2. c. et 111.
17. Peccare contingit aliquem dupliciter, s. vel
m. q. 88. 4 ad 1.
q. 18. 2 ad 3.
in se quoad actum peccati, vel in sua causa. 2 2,
39. Circumstantiæ non possunt aggravare pec­
61. In sensualitate potest esse peccatum subq. 30. I. c. et q. 150. 1. 4. c. et q. 154. 5. 0.
catum in infinitum. 2 2. q. 110. 4 ad 5.
jectlve. 1 2. q. 74. 3. o.
18. Peccatum duplex, s. occultum et publicum;
40. Divisio peccati in peccatum contra Deum,
62. In sensualitate potest esse peccatum ve­
secundum est corrigendum publice, non autem
contra se et contra proximum, est specifica, quia niale, non autem mortale. 1 2. q. 74. 3 ad 4. et
primum, in. q. 55. 1 ad 1.
4. 0. et q. 89. 5. c.
est secundum objecta. 1 2. q. 72. 4. o.
19. Peccatum dupliciter contingit in actibus
41. Peccata cordis, oris et operis non differunt
63. Obedire imperio rationis, et esse subjectum
humanis, s. ex natura facti, ut in malis ex ge­
secundum species completas, sed secundum gra­ peccati, convenit sensualitati hominis, non autem
nere, et ex abusu boni. 1. q. 48. 6. c.
dus ejusdem speciei. 1 2. q. 72. 7. 0. et q. 100. sensualitati bruti. 1 2. q. 74. 3 ad 3.
20. Peccatum triplex, scilicet contra Deum,
5. 6. c. et 2 2. principio,
*
64. Peccatum actuale est in generativa, non
contra se et contra proximum. 1 2. q. 72. 4. 0.
t

— 257 —
17 — Summa Theologica. - VI,
· ··

MWNM

Peccatum

INDEX III

sicut in subjecto, sed materialiter, inquantum
concupisciblis motum ejus imperat. I 2> q. 17.
8 ad 3.
65. Peccatum actuale non potest esse In parte
non obediente rationi, sed bene infectio naturæ.
I 2. q. 83. I. c. et 4 ad 2.
66. Omnis voluntas sub Deo potest secundum
se habere peccatum. 1. q. 63. 1. c.
67. Christus nullum habuit peccatum, m. q. 14.
3. o. et q. 15. 1. o. et 5 ad 1. et ad 2. et q. 22.
4 ad 1.
68. Peccatum, ut est actus, habet causam per
se ; sed ratione inordinationis habet causam per
accidens tantum. 1 2. q. 75. I. o. et 2. 4. c. et ad
1. et q. 77. 4. c.
69. Non omne peccatum fit ex contemptu, sed
quandoque ex ignorantia vel infirmitate. 2 2.
q. 162. 2. c. ad 1. et ad 2. et q. 186. 9 ad 2. et in.
q. 88. 4. c.
70. Causa primi peccati non est malum, sed
bonum, s. voluntas cum absentia alterius boni,
s. regulæ rationis, vel legis divinae. i. q. 49. 1 ad
1. et ad 3. et q. 63. 1 ad 4. et 1 2. q. 75. 1. c. et
ad 3. et 2 2. q. 163. 1. 2. c.
71. Non omne peccatum fit ex contemptu, sed
quandoque ex ignorantia vel infirmitate; sed pec­
candi consuetudo implicat Dei contemptum. 1 2.
q. 105. 2 ad 9. et 2 2. q, 162. 2. c. ad 1. et ad 2.
72. Quod aliquis non possit vitare peccatum,
potest inteiligi dupliciter, scilicet vel quia con­
firmatus est in malo, vel quia diu presistere non
potest quin ruat in peccatum. I 2. q. 109. 8. o.
73. Principium peccati duplex, s. primum et
universale, i. voluntas, et principium proprium
et proximum, s. aliæ potentiæ. 2 2. q. 10. 2. c.
<4. Voluntas est causa alicujus dupliciter, s.
per se, id est, imperando; et per accidens pec­
cati, i. non Impediendo, vel non reprimendo cum
possit; et sic est causa peccati primorum mo­
tuum. 2 2. q. 154. 5. c. principio.
75. Propria et per se causa peccati est volun­
tas; aliæ vero causæ sunt quasi extrinsecæ et remotae. 1 2. q. 73. 6. c. et q. 80. 1. c. ad 3.
76. Nihil exterius est causa sufficiens peccati;
sed tantum suadens vel movens appetitum sen­
sitivum. i. q. 115. 4. c. et 1 2. q. 73. 8 ad 3. et
q. 75. 3. o. et q. 80. 1. 3. o. et 2 2. q. 43. 1 ad 3.
et q. 73. 3. c. ad 2. et q. 115. 2 ad 1. et ad 2.
77. Aliquis potest sufficienter impelli a dæmone in actum peccati, non autem in peccatum.
1 2. q. 80. 3. o.
78. Aliquis quandoque committit aliquod pec­
catum secundum effectum, et non secundum af­
fectum. 2 2. q. 162. 2 ad 2.
79. Causa interior peccati duplex, s. proxima,
i. ratio et voluntas, et causa remota, s. imagi­
natio et appetitus sensitivus. I 2. q. 75. 2. o. et
3. c. et 2 2. q. 10. 2. o.
80. Sciens peccat, non considerando in parti­
culari, vel in actu, quod sit in universali vel in
habitu; unde dicitur quis ex certa malitia, vel ex
industria peccare, quasi scienter malum eligens.
1 2. q. 78. 1. c. fi.
81. Causa peccati triplex, s. motivum, i. bo­
num apparens, defectus regulæ, et perficiens;
primum pertinet ad sensus et ad appetitum sen­
sitivum, secundum ad rationem, tertium autem
ad voluntatem. 1 2. q. 75. 2. 3. c.
82. Causa efficacissima peccati duplex, s. amor
bonorum temporalium, et timor pœnæ. 1 2. q. 77.
4. c. ad 3.
83. Propria et per se causa peccati est ex
parte conversionis ad commutabile bonum. 1 2.
q. 75. 1. c. et q. 77. 4. c. et 6 ad 1. et 8 ad 2.
et q. 84. 1 ad 1.

Peccatum

Peccatum

INDEX HI

84. Causa peccati triplex, s. passio, habitui
ne videantur superiora sed, infima, et humi­
vitiosus, et falsa æstimatio de particulari ellgiliando. 1 2. q. 87. 2 ad 1.
bili, ex passione, habitu, vel Ignorantia. 2 2. q. 14
104. Homo per peccatum incurrit triplex de­
l. c. fi.
trimentum, s. deordinntionem mentis, reatum
85. Inclinans ad peccatum est duplex, s. per le,
pœnæ, et debilitatem boni naturalis, 1 2. q. 109.
ut habitus et dispositio ex peccato; et per acci­
7, c. et in. q. 22. 3. c.
dens, s. removendo originalem justitiam, I. pec­
105. Obligatio duplex causatur ex peccato, s.
catum originale. Nec tamen debet dici quod pec­
servitus diaboli, et reatus pœnæ, ui. q. 48. 4. c.
catum originale sit habitus infusus, aut acquisi­
ad 3.
tus per actum, nisi primi parentis, non autem
106. Gravitas peccati principaliter est ex ob­
hujus personæ, sed per vitiatam originem inna­
jecto, seu fine. 1 2. q. 73. 3. o. et q. 4. 5. 9. c. et
tus. 1 2. q. 82. 1 ad 3. et*2 ad 2.
q. 74. 9. c. et 2 2. q. 74. 2 ad 1.
86. Omne peccatum contingit ex defectu scien107. Gravitas et species peccati magis attendi­
tiæ In universali, vel in particulari, in habitu
tur ex fine quam ex materiali objecto. 2 2. q. 74^
vel in actu, ex intentione, vel occupatione, vel
2 ûd I.
infirmitate, vel passione. 1 2. q. 77. 2. c.
108. Ratio principalis gravitatis peccati est ex
87. Origo peccatorum attenditur secundum in­
aversione a Deo. 1 2. q. 73. 3 ad 2. et 5. c. et
clinationem ad finem, quæ est ex parte conver­
q. 77. 6 ad 1.
sionis. 2 2. q. 73. 3 ad 3.
109. Quantitas peccati non mensuratur ex no­
88. Unum peccatum est causa alterius peccati,
cumento facto, sed ex voluntate contra charitain quadruplici genere causarum, s. in genere
tem agentis. 2 2. q. 13. 3 ad 1.
causæ efficientis, materialis, finalis et formalis.
110. Gravitas peccati duplex, scilicet ex parte
1 2. q. 75. 4. o. et q. 84. o.
peccati, et ex parte peccantis ex majori contem­
89. Unum peccatum potest oriri ex diversis
ptu. 2 2. q. 94. 3. c. et q. 116. 2 ad 2. et q. 142. 3.
peccatis, sed principalius, ex quo sæpius consue­
c. et m. q. 80. 5. c.
vit, propter propinquitatem ad finem ejus. 2 2.
111. Gravitas peccati duplex, scilicet secun­
q. 72. 4. c.
i dum speciem, quæ est ex objeto, et secundum
90. Ex minori vitio potest oriri majus pecca­
circumstantiam. 2 2. q. 10. 3 ad 1. et q. 39. 2. c.
tum, sicut ex ira homicidium et blasphemia. 2 2.
et a. 136. 3. 4. c. et m. q. 80. 5. c.
q. 73. 3 ad 3.
112. Defectus debitæ circumstantiæ aggravat
91. Homo non debet facere unum peccatum,
peccatum, et appositio ejus alleviat ipsum. 1 2.
ut vitet aliud peccatum. 2 2. q. 113. I ad 3.
q. 73. 7. o.
92. Quia per operationes sensus homo perve­
113. Peccata verborum maxime ex affectu et
nit ad actus rationis, ideo plures sequuntur in­
intentione loquentis pensanda sunt. 2 2. q. 72.
clinationes naturæ sensitivæ quam ordinem ra­
2. c. ad 3. et q. 73. 2. c. et q. 75. 1. c. et q. 76. 3.
tionis: plures enim sunt qui assequuntur prin­
c. fi.
cipium rei quam qui ad consummationem per­
114. Gravitas peccati triplex, s. ex materia vel
veniunt; ex hoc autem vitia et peccata in homi­
objecto, ex parte peccantis, et ex effectu conse­
nibus proveniunt, quod sequuntur inclinationem
quente. 2 2. q. 148. 3. o.
naturæ sensitivæ contra ordinem rationis. I. q. 49.
115. Gravitas peccati magis attenditur in abusu
3 ad 5. et q. 115. 4. c. et 1 2. q. 71. 2 ad 3.
rei quam in amissione debiti usus. i. q. 48. 6. c.
93. Natura humana magis corrupta est per
et 2 2. q. 155. 12 ad 4.
peccatum, quoad appetitum boni, quam quoad
116. Gçavitas peccatorum in proximum est per
cognitionem veri. 1 2. q. 109. 2 ad 3.
se ex majori nocumento, sciiicet contra majus
94. Peccata hominum sunt impedimenta hu­
bonum, sed per accidens ex deliberatione. 2 2.
mani boni. I. q. 63. 2 ad 1. fi.
q. 34. 4. o. et q. 73. 3. c. et q. 74. 2. c. et q. 154.
95. Peccatum cedit in bonum hominis, non
3. o.
quidem secundum se, sed quia homo fit humi­
117. Non omnia peccata sunt æqualia in gra­
lior et cautior ex peccato suo et aliorum. 1 2.
vitate. 1 2. q. 73. 2. o.
q. 87. 2 ad 1. et ad 2.
118. Gradus quadruplex gravitatis peccati, s.
96. Privatio modi, speciei et ordinis, ut sunt in
per passionem, ignorantiam, malitiam et contu­
bono virtutis et gratiæ sunt effectus peccati,
maciam. 1 2. q. 105. 2 ad 9. et 2 2. q. 162. 2. c. ad
non autem in aliis. 1 2. q. 85. 4. o.
1 et ad 2. et q. 186. 9 ad 3. et m. q. 88. 4. c.
97. Homo peccando recedit ab ordine rationis:
119. Peccata quæ consistunt in actuali con­
ideo perdit dignitatem humanam, et incidit in
temptu Dei sunt graviora peccatis in quibus non
servitutem bestiarum. 2 2. q. 64. 2 ad 3.
est contemptus Dei, nisi ex consequenti, et quas
98. In quolibet peccato est aliquid virtutis,
interpretative. 1 2. q. 73. 8 ad 2.
quia non potest corrumpere omnes circumstan­
120. Peccatum in quo Deus in seipso contemni­
tiae virtutis. 1 2. q. 73. 2. c. fi.
tur, est gravissimum: post, quo contemnitur in
99. Peccatum singularis personæ non nocet,
sacramentis, præcipue in eucharistia; tertio in
nisi sibi. hi. q. 19. 4 ad 1. et q. 82. 6 ad 3.
membris suis; quarto in præceptis suis, quod
100. Peccatum non nocet Deo, licet sit contra
commune est omni peccato mortali. 2 2. q. 20. 3.
Deum. 1 2. q. 21.4 ad 1. et q. 47. 1 ad I. et q.73.
o. et q. 21. 1 ad 1. et q. 39. 2. c. et q. 110. 2. c.
7 ad 2. et 2 2. q. 88. 2. c.
et q. 148. 3. c. et q. 150. 3. c. ad 3. et q. 154. 3.
101. Peccatum transit actu, et manet effectu,
c. ad 3. et m. q. 80. 5. c.
s. reatus maculæ et offensæ Dei. 1 2. q. 109. 7.
121. Peccatum In Spiritum sanctum est gravis­
c. et q. 113. 2 ad 3. et ni. q. 62. 2 ad 2. et 5. c. et
simum. 2 2. q. 14. 3. o. et q. 21. 1. 4. o. et q. 130.
q. 89. 4 ad 1.
2. o. et q. 133. 1. c.
102. Vunlus quadruplex causatur in anima:
122. Peccata opposita virtutibus theologicis
primo ex peccato Adæ, sed consequenter ex aliis
sunt cæteris graviora, secundum genus suum. 2 2.
peccatis, s, infirmitas in irascibili, concupiscen­
q. 20. 3. o.
tia in concupiscibili, ignorantia in ratione, et
123. Peccatum quanto plus repugnat oppositæ
malitia in voluntate, ad quæ sequuntur alia duo,
virtuti, tanto est gravius. 2 2. q. 116. 2. c. et
s. dolor et mors. I 2. q. 85. 3. o. et 5. c.
q. 119. 3. c.
103. Peccatum dupliciter deprimit s. premendo
124. Maximum peccatum opponitur maximæ

258 —

Peccatum

virtuti, principaliter et directe, sed minimum
extensive. 1 2. q. 73. 4. o.
125. Omne peccatum opponitur prudentiæ, sed
non est gravissimum, nisi opponatur in aliquo
maximo. 2 2. q. 55. 2 ad 3. et q. 119. 3 ad 3.
126. Peccata contra præcepta primæ tabulæ
sunt cæteris graviora. 1 2. q, 110. 6. c,
127. Quanto voluntas est major vel finis pejor,
tanto peccatum est gravius; in aliis autem cau­
sis peccati est oppositum. 1 2. q. 73. 6. o.
128. Gravitas peccati est major de majori bono
quod corrumpitur, vel contemnitur; minor au­
tem de majori bono quod amatur. 1 2. q. 100. 6.
c. et 2 2. q. 39. 2. c. et q. 105. 2. c. et q. 118. 5. c,
ad 1. et q. 150. 3. c.
129. In quolibet genere peccati gravius est
quod fit ex habitu, quia fit ex majori libidine.
2 2. q. 156. 3. c.
130. Peccata carnalia sunt minus gravia, licet
turpiora quam spiritualia. 1 2. q. 73. 5. o. et 2 2.
q. 116. 2 ad 2. et q. 142. 4 ad 2. et q. 144. 2 ad 4.
et a. 154. 3. o. et q. 162. 6 ad 3.
131. Gravius est peccare opere quam ore, et ore
quam corde. 1 2. q. 110. 6. c. fi.
132. Nocere sibi est gravius peccatum quam
nocere proximis, in re non subjecta voluntati, s.
in naturalibus vel spiritualibus; in aliis autem e
converso. 1 2. q. 73. 9 ad 2.
133. Nocumentum intentum vel prævisum, vel
per se consequens peccatum, aggravat illud di­
recte, non autem si per accidens consequatur, sed
imputatur ei ad pœnam, si dabat operam rei
illicitae, propter negligentiam considerandi. 1 2.
q. 73. 8. o.
f
134. Peccatum aggravatur ex conditione per­
sonæ, contra quam peccatur, tripliciter: primo
si sit conjuncta Deo, virtute, vel officio; secundo
si sit sibi conjuncta natura, vel beneficio, vel
aliter; tertio si sit conjuncta proximo, tangendo
plures, ut persona publica, vel famosa. 1 2. q. 73.
9. o. et 2 2. q. 58. 10 ad 3. et q. 61. 2 ad 3. et
8. c. et q. 63. 4 ad 2. et q. 65. 4. o. et m. q. 80.
5. c.
135. Dignitas personæ peccantis non transfert
peccatum in aliam speciem, nisi ratione inobedientiæ vel voti, et hujusmodi. 1 2. q. 89. 3. c. et
q. 110. 4 ad 5.
136. Excellentia personæ peccantis aggravat
peccatum ex deliberatione, sed alleviat peccatum
ex surreptione. 1 2. q. 73. 10. o. et q. 89. 3.5. c. et
q. 102. 3 ad 11. et 2 2. q. 100. 1 ad 7.
137. Omne peccatum contra proximum est
etiam contra Deum. 1 2. q. 72. 4. o. et 2 2. q. 105.
2. c.
138. Homo gravius peccat post dationem legis
Moysis quam ante. 1 2. q. 98. 1 ad 2.
139. Homo gravius peccat in nova lege quam
in lege veteri. 1 2. q. 106. 2 ad 2.
140. Baptizatus gravius peccat quam non ba­
ptizatus, cæteris paribus, 1 2. q. 106. 2 ad 2. et
2 2. q. 10. 3 ad 3.
141. Clericus in sacris plus peccat In eodem
genere peccati quam religiosus non in sacris.
2 2. q. 184. 8. c. fi.
142. Peccatum religiosi gravius est peccato sae­
cularis, tripliciter, scilicet ratione voti, ratione
contemptus, et ratione scandali; in aliis autem
est e converso. 2 2. q. 186. 10. o.
143. Religiosus peccans ex contemptu fit pes­
simus, et maxime incorrigibilis. 2 2. q. 186. 10
ad 3.
144. Delere peccatum formaliter convenit gra­
tiæ, effective principaliter soli Deo, dispositive
insufficlenter puro homini, sufficienter Christo,
Instrumentaliter sacramentis. IU. q. 16. 11 ad 3.

— 259 —

9

Peccatum

INDEX HI

Peccatum

145. Solus Deus remittit peccata per auctori­
166. Et contrahitur in Infusione animæ ratio­
tatem. homines autem per ministerium, ni. q. nalis. 1 2. q. 83. 1 ad 4. et m. q. 27. 1 ad 4.
84. 3. ad 3.
167. Et prius inficit voluntatem quam alias po­
146. Deus potest remittere peccata sine pœna. tentias. 1 2. q. 83. 3. o. ct 4 ad 1.
2 2. q. 67. 4 ad 2. et m. q. 46. 2 ad 3.
168. Omnes defectus virtutum possunt reduci
147. Homo peccando obligatus erat ad pœnam ad peccatum originale, inquantum includuntur
Deo, sicut summo judici, sed diabolo tamquam in carentia originalis justitiæ, quæ totam animam
tonori: ideo debuit redimi Deo, et non diabolo, perficiebat. 2 2. q. 53. 1 ad 2.
ui. q. 38. 4 ad 2. et ad 3.
169. Omnes potentlæ animæ sunt corrupte per
14». Omnia peccata in hac vita sunt remissi­ illud; sed quæ concurrunt ad generationem di­
cuntur etiam infectæ, s. concupiscibilis, generabilia. 1. q. 69. 2. c.
149. Peccatum quodlibet dicitur remitti quoad j tiva et tactus. I 2. q. 83. 4. o.
170. Et traducitur ad omnes qui fuerunt in
duo, s. quoad culpam, et quoad reatum; et se- :
eunda remissio potest esse sine prima, m. q. 22. I Adam, secundum rationem seminalem» non autem ad alios. i. q. 100. 1. c. et 1 2. q. 81. 3. 4. o.
3. c.
150. Per charitatem consequimur veniam pec- i et in. q. 15. 1 ad 2. et q. 31. 1 ad 3. et 6. ad 1.
171. Caro Christi in patribus fuit obnoxia pec­
catorum, m. q. 49. 1. c.
151. Ad remissionem cujuslibet peccati requi- ' cato oriçinali. ili. q. 31. 1 ad 3. et 7. o. et 8 ad 3.
ritur quod totaliter dimittatur affectus ejus. !
172. Secundum fidem catholicam est tenen­
Exigitur autem ad remissionem peccati mortalis dum quod primum peccatum primi hominis, s.
perfectior pœnitentia; ut s. homo actualiter peccatum originale, originaliter transit in po­
peccatum mortale commissum detestetur, quan- : steros; contrarium autem est hæresis Pelagians
tum in ipso est. ut s. diligentiam adhibeat ad 1 (ut patet per Augustinum in plurimis suis li­
rememorandum singula peccata mortalia, ut 1 bris). 1 2. q. 81. 1. c. principio, et 3. c,
173. Secundum fidem catholicam firmiter est
singula detestetur. Sed ad remissionem cujusli­
bet peccati venialis requiritur quædam virtualis tenendum, quod omnes homines præter solum
Christum, ex Adam derivati, peccatum originale
displicentia, in. q. 87. I. c.
152. Peccatum orginaie est habitus, s. languor , ex Adam contrahunt. Alioquin non omnes indi­
naturæ, id est, inordinata dispositio ex disso­ gerent redemptione, quæ est per Christum, quod
lutione harmoniæ originalis justitiæ. 1 2. q. 82. ! est erroneum. 1 2. q. 81. 3. c. principio.
1. o.
174. Ideo non secundum fidem catholicam, sed
153. Peccatum originale est habitus corruptus, erroneum est dicere quod aliquis præter solum
non pura privatio, quia dicit privationem origi­ Christum fuerit sine peccato originali. 1 2. q. 81.
nalis justitiæ, et inordinatam dispositionem par- ; 3. c. et m. q. 27. 2. c. ad 2.
tium animæ. 1 2. q. 82. 1 ad 1.
175. Nec potest esse in aliquo cum veniali,
154. Peccatum originale est habitus, quia est sine peccato mortali. 1 2. q. 89. 6. o. et m. q.90<
inordinatio naturæ, non autem actuale peccatum, 4 ad 3.
quia est inordinatio actus. 1 2. q. 82. 1 ad 2.
176. Infectio ejus nullo modo causatur a Deo,
155. Peccatum originale est peccatum na­ sed ex solo peccato Adæ, per carnalem genera­
turæ, sed peccatum actuale est peccatum per­ tionem. 1 2. q. 83. 1 ad 4.
sonæ. 1. q. 100. 1. c. et 1 2. q. 74. 3 ad 2. et q. 80.
177. Peccatum originale quoad culpam est a
1. c. et q. 81. 1. o. et q. 82. 1 ad 2. et «II. q. 8. ί patre; sed quoad pœnalitates est a matre, m.
5 ad I.
I q. 70. 2 ad 4.
156. Formale ejus est privatio originalis justi- |
178. Peccatum originale habet duplicem pro­
tiæ; materiale vero est in concupiscentia, i. inor­ cessum, s. a carne ad animam, secundum ordi­
dinatio partium animæ. 1 2. q. 82. 3. o.
nem generationis; et ab essentia animæ ad po­
157. Si homo formaretur ex digito vel aliter, tentias ejus, secundum ordinem naturæ. 1 2.
sine semine viri, haberet omnes defectus natu- i q. 83. 3 ad 2.
ræ sicut alii; sed non haberet rationem culpæ
179. Causa peccati originalis est tantum una,
vel pœnæ. I 2. q. 81.4. o.
scilicet privatio originalis justitiæ. 1 2. q. 82.2. c.
Io8. Peccatum originale est voluntarium, per j
180. Libido habitualis, s. fomes est causa pec­
voluntatem Adæ tantum. 1 2. q. 80. 1. c. et q. 82. : cati originalis: non autem libido actualis, sed
I ad 2. et 2 2. q. 108. 4. c. et m. q. 84. 2 ad 3.
est signum habitualis. 1 2. q. 82. 4 ad 3.
159. Peccatum originale habet novem nomina,
181. Persona primo, i. in Adarn, infecit natu­
s. originale, fomes peccati, concupiscentia, con- ram peccato originali; sed in aiiis hominibus est
cupiscibilitas, languor, tyrannus, lex peccati, lex e converso, m. q. 8. 5 ad 1.
camis, et lex membrorum, m. q. 23. 3. c.
182. Persona primo infecit naturam per pecca­
160. Et est multiplex in virtute, quia virtua- tum originale. Secundo, natura infecit personam.
liter continet omnia peccata. 1 2. q. 82. 2 ad l.
Sed Christi primo reparat personam, secundo
161. Et est unum numero in uno homine, sed naturam, m. q. 69. 3 ad 3.
in omnibus est unum specie. 1 2. q. 82. 2. o.
183. Peccatum originale corrumpit naturam,
162. Peccatum originale est æqualiter in om­ quantum ad id quod naturæ est: alia vero pec­
nibus hominibus, sicut et relatio ad peccatum cata, quantum ad id solum quod personæ est. 1 2.
/\dæ, et privatio Justitiæ originalis. I 2. q. 82 q. 81. 2. c. ad 3.
4. o.
184. Peccatum originale, adveniente gratia,
163. Et fuit in Adam ut in causa principali, in transit reatu, et manet actu quoad fomitem. 1 2.
semine vero instrumentaliter: sed in anima sub­ q. 74. 3 ad 2. et q. 81.3 ad 2.
jective; in came autem ut pœna, non ut culpa.
185. Peccatum originale est minus voluntarium
I 2. q. 83. l.o.
quocumque peccato actuali, m. q. 1.4. c.
164. Peccatum originale prius est in essentia
186. Peccatum
eccatum originale respectu naturæ est
animæ quam in potentiis ejus. 1 2. q. 83. 2. o. gravius veniali, sed respectu personæ est e con­
et 3. c.
verso. HL q. '1. 4.
* c. ad 1.
165. Et prius est ordine naturæ in anima quam
187. Peccatum veniale dicitur tripliciter, s, ex
in came: sed ordine generationis et temporis est causa, eventu et genere. 1 2. q. 77. 8 ad L et
e converso. 1 2. q. 83. 2 ad 1. et 3 ad 3.
q. 88. 2. o.

260 —

■r:

Peccatum

INDEX III

Peccatum

209. Peccatum veniale et mortale differunt,
188. Peccatum dicitur veniale cx causa secun­
dum quod privat, vel diminuit voluntarium per sicut reparabile et irreparabile. 1 2. q. 72. 5. c.
Ignorantiam vel Impotentiam, i 2. q. 77. 8 ad I.
210. Per peccatum mortale omnino mens aver­
et q. 88. 2. c.
titur a Deo, sed per veniale retardatur affectus
189. Peccatum veniale non habet simpliciter hominis, ne prompte feratur in Deum. m. q. 87.
et perfecte rationem peccati, sed quasi dispo­ 1. 2. c.
sitio ad Illud. 1 2. q. 88. 1 ad 1.
211. Per quodlibet peccatum veniale vel mor­
190. Et contingit ex corruptione fomitis. 1 2. tale deordinatur voluntas hominis, per immo­
q. 89. 5. c.
deratam conversionem ad bonum creatum, in.
191. Et contingit semper vel propter Imperfe­ q. 87. 1. c. et 2 ad 3.
ctionem actus, vel propter inordinationem circa
212. Unum peccatum mortale poiest oriri ex
ea quæ sunt ad finem, et utrumque propter de­ veniali. 2 2. q. 13. 4 ad 3. et q. 105. 1 ad 2.
fectus ordinis. 1 2. q. 72. 5. c. et q. 87. 2. 3. o.
213. Ante baptismum non possunt esse venialia
et a. 88. 2. c. et q. 89. 3. c.
sine mortalibus. 1 2. q. 89. 3. 6. o. et m. q. 90.
192. Peccatum veniale nullam proprie macu­ 4 ad 3.
lam causai in anima, sed impedit actus virtutum.
214. In ratione superiori dupliciter potest esse
1 2. q. 89. 1. o. et m. q. 87. 2 ad 3.
peccatum veniale, s. quando consentit in veniale
193. Homo potest quandoque esse sine peccato ex genere, vel quando habet subitum motum in­
veniali In hac vita, sed non diu. m. q. 79. 4 ad 2. fidelitatis sine consensu. 1 2. q. 74. 10. o.
194. Peccatum veniale non potest esse in non
215. Ratio superior, circa objectum potentiæ
habente usum liberi arbitrii. m. q. 87. 2. c.
inferioris, ut sensualitatis, sicut in delectationi­
195. Peccans veniaiiter récidivât et stimulat, i. bus secundum carnem, non habet motum, nisi
fictus dispositive et imperfecte, non autem sim­ deliberatum: ideo semper est mortale, si sit de
pliciter. 2 2. q. 75. 2 ad 2.
mortali; non autem si sit de veniali. 1 2. q. 74.
196. Peccatum veniale non potest dimitti, 10. o.
quamdiu voluntas ad illud manet, iri. q. 87. 1. c.
216. Nullus debet peccare veniaiiter, ne alius
ad 1. et ad 2. et 3 ad 2.
peccet mortaliter. 2 2. q. 26. 4. c, ad 2. et q. 43.
197. Unus actus charitatis potest delere omnia I 7 ad 5. et q. 110. 3 ad 4.
venialia sine actuali cogitatione eorum, in. q. 87.
217. Quilibet debet potius mori, et præeiigere
1. o.
omnem poenam in generali, quam peccare non
198. Aliquid causât remissionem venialium tri­ solum mortaliter, sed etiam veniaiiter. 2 2. q. 110.
pliciter, s. causando gratiam, ut omnia sacra­ 3 ad 4.
menta novæ legis; vel detestando peccata, ut
218. Unum veniale potest remitti sine alio
confessio generalis, et oratio dominica; vel re­ veniali, non autem sine quolibet mortali, in.
verendo divina, ut benedictio episcopalis, quae­ q. 87. 4. o. et q. 90. 4 ad 3.
libet unctio sacramentalis, et hujusmodi, m. q.
219. Peccatum veniale remittitur post mortem
87. 3. o.
in purgatorio, quoad culpam et pœnam, non au­
199. Ingressus ecclesiæ consecratæ delet pec­ tem mortale, i. q. 64. 2. c.
cata venialia, hi. q. 83. 3.ad 3. et q. 87. 3. c.
220. Quidquid fit in contemptum Dei, et quic200. In quolibet genere peccati mortalis sunt quid in sui ratione importat contemptum Dei,
quædam peccata venialia propter imperfectio­ est peccatum mortale. 2 2. q. 38. c. et q. 68. 3. c.
nem actus. 2 2. q. 35. 3. c. et q. 36. 3. o. et q. 162.
221. Nullus actus sine consensu rationis est
5. c.
peccatum mortale. 1 2. q. 15. o. et q. 74. 5 ad 1.
201. Peccatum veniale disponit ad mortale per et 2 2. q. 35. 3. c.
se, et per accidens, quia frequens venialium ite­
222. Omnis actus humanus non relatus in
ratio disponit ad illam placentiam venialium, Deum, actu vel habitu ex parte agentis, est pec­
in qua consistit peccatum mortale: eo quod se­ catum mortale, non autem ex parte actus. 1 2.
cundum quod habitus ex consuetudine genera­ q. 88. 1 ad 2.
tur et augetur, secundum hoc delectatio et pro223. Intendens peccare mortaliter semper pec­
nitas crescit. 1 2. q. 74. 4 ad 3. et q. 88. 3. 4. o. cat mortaliter. 2 2. q. 110. 4. c.
et 2 2. q. 24. 10. c. fi. et 12 ad 1. et q. 43. 7 ad 5.
224. Actus peccati mortalis potest aliquando
et q. 132. 4 ad 3. et q. 186. 9. c.
esse figura alicujus boni. 2 2. q. 88. 2 ad 2.
202. Peccatum veniale comparatur ægritudinl;
225. Cuicumque peccato mortali homo vult admortale vero morti. 1 2. q. 72. 5. c.
hærere sumens baptismum, dicitur fictus, fi­
203. Licet virtus secundum habitum non cor­ ctione includente omne peccatum, m. q. 69. 9
rumpatur nisi per peccatum mortale, tamen ad 3.
actus ejus corrumpitur et impeditur etiam per.
226. Omne quod fit propter mortale est mor­
veniale. 1 2. q. 89. 1. c. ct 2 2. q. 133, 1 ad 2.
tale. 1 2. q. 88. 2. 4. 6. c. et 2 2. q. 110. 4. c. et
204. Peccatum mortale est contra præceptum q. 154. 4. c.
Dei, non autem veniale, sed est præter præce227. Omne quod est contra præceptum Dei est
pturn. 1 2. q. 74. 9. c. et q. 88. 1 ad l. et 2 2. j peccatum mortale, nisi forte propter imperfe­
q. 105. 1 ad 1.
ctionem actus. 1 2. q. 74. 10. o.
205. Peccatum veniale et mortale differunt ge- !
228. Omne peccatum mortale est contra præ­
nere. I 2. q. 88. 2. c.
ceptum Dei. 2 2. q. 68. 3. c. fi. et q. 98. 3. b.
206. Peccatum veniale ex genere potest fieri
229. Aliquid dicitur peccatum mortale dupli­
mortale ex intentione, non idem numero, nec citer, s. secundum speciem suam, et ex sua causa.
multa simul. 1 2. q. 88. 2. c. et 4. o. et 6. c. ad 1. 2 2. q. 154. 4. c. prine.
207. Consensus in veniale ex genere est ve­
230. Non omne peccatum mortale directe conniale. Sed consensus in veniale, propter imper­ trariatur præceptis Decalogi, sed tantum injusti­
fectionem actus, facit mortale. 1 2. q. 74. 8 ad 2. tiam continens. 2 2. q. 148. 2 ad 1.
et 9. c. ad 3. et q. 88. 5 ad 1.
231. Quilibet agens contra debitum justitiæ
208. Peccatum mortale potest fieri veniale per peccat mortaliter. 2 2. q. 69. 1. c. et q. 70. 4. c.
subtractionem, propter imperfectionem actus,
232. Qui est in peccato mortali diligit habinon autem propter additionem, 1 2. q. 88. 2. c. tualiter aliquid supra Deum. 2 2. q. 68. 3. c.
et 6. o.
233. Omne peccatum mortale contrariatur cha-

— 261 —

Pecunia

INDEX III

Perfectio

ritati, non autem spei, vel fidei. 1 2. q. 71. 4. c. et I secundum naturam et secundum tempus. 1 2. q
98. 2 ad 1. et 2 2. q. 161. 1 ad 4.
M
2 2. q. 24. 10. c. et 12. c. ad 4. et m. q. 87. I. c.
234. Omnis actus contra charitatern est pec­
7. Perfectio triplex, scilicet secundum esse,
catum mortale. 1x2. q. 87. 3. c. et q. 88. 2. c. et secundum accidentia et secundum finem, i. q
6. 3. c.
W
2 2, q. 13. 2. c. et q. 35. 3. c.
235. Quælibet virtus ut virtus, i. informata cha8. Perfectio triplex, s. dispositionis, forma
ritate, expellitur per quodlibet mortale, non au­ et finis, hl q. 27. 5 ad 2.
tem inquantum est habitus. 1 2. q. 63. 2 ad 2. et
9. Perfectio triplex, s. naturæ, gratiæ et gloriæ.
q. 65. 3. c. et q. 71. 4. o. et q. 73. 1 ad 2.
L q. 73. 1 ad 1.
236. Per quodlibet peccatum mortale deperit
10. Gradus perfectionis quintuplex, scilicet
quicquid virtuti debebatur, et omnia merita mor­ quia supremum In entibus est, quod habet per­
tificantur. 2 2. q. 132. 3 ad I. et m. q. 89. 4. o.
fectum bonum sine operatione, ut Deus; se­
237. Peccatum mortale quantum ad aliquid est cundum est, quod habet perfectum bonum per
simile aegritudini, et quantum ad aliquid est si­ unum, vel per paucos motus, ut angelus; ter­
mile morti, et hoc est inquantum separat a Deo, tium est, quod acquirit perfectum bonum, per
qui vita est animæ; aegritudini autem inquantum multas operationes, ut homo quartum est,
habitudo revocationis ad vitam et sanitatem re­ quod non potest acquirere
e rfcetum bonum
manet in peccante, licet talis aegritudo, i. pecca­ ullo modo sed acquirit imperfectum per paucas
tum, de se inducat damnationem æternam. 1 2. motus, ut bruta perfecta; vel per unum tantum
q. 72. 5. c.
ut bruta imperfecta, et infimum est, quod nihil
238. Nullum mortale potest remitti sine alio horum potest acquirere, et propter hoc non ha­
quia omnia mortalia sunt connexa in aversione, bet perticipatum aliquem motum, ut plantæ.
non autem in conversione. 1 2. q. 73. 1. o. et m. I i. q. 77. 2. c. et 1 2. q. 3. 2 ad 4. et q. 5. 7. c.
q. 86. 3. o.
11. Omnis creatura, secundum quod est per­
PECUNIA - I. Intelligitur omne iHud. cujus petua, est de essentiali perfectione universi; de
pretium æstimari potest pecunia. 2 2. q. 78. 2. c. accidentali vero, secundum quod est corruptibi­
et q. 100. 2. c. et q. 117. ad 2. et q. 118. 2 ad 2. lis. I. q. 23. 7. c.
2. Pecunia non potest vendi in mutuo pro pe­
12. Ultima perfectio rei est in consecutione ficunia ampliori quam sit quantitas pecuniæ mu­ I nis. i. q. 103. 1. c. et 1 2. q. 55. 1. c. et 2 2. q. 184.
tuate, quæ restituenda est. 2 2. q. 78. 2 ad 4. I. c.
principio.
13. Prima perfectio, id est, forma rei, se ha­
PENTECOSTES erat festum pro beneficio datæ bet ad secundam, id est, ad operationem, in dulegis, significans adventum Spiritus sancti, cujus j plici ordine, quia terminat et elicit eam. m.
festum succedit ei. 1 2. q. 102. 4. 10. et q. 103. q. 29. 2. c.
3 ad 4.
14. In omnibus naturis ordinatis duo concur­
PER - 1. significat aliquam causam operationis, i runt ad perfectionem naturæ inferioris, s. ali­
in suo causali dupliciter, s. ut exit ab agente, et i quid secundum motum proprium, et aliquid se­
ut terminatur ad operatum, i. q. 36. 3. c.
cundum motum naturæ superioris. 2 2. q. 2.
2. Cum dicitur aliquis per aliquem operari, | 3. c.
hæc præpositio, per, semper designat in suo eau- I
15. Unumquodque, secundum quod est perfe­
sali aliquam causam, vel principium actus, i. ctum, est bonum et in actu. i. q. 4. prine, et I.
q. 36. 3. principio.
c. et q. 5. 1. 3. c. et 1 2. q. 3. 2. c.
3. Per significat causam mediam, sed aliquando
16. Primum principium in genere causæ effi­
habitudinem formæ, per quam agens operatur, j cientis oportet esse perfectissimum, nam perfe­
I. q. 39. 8. c. et q. 45. 6 ad 2.
ctum dicitur cui nihil deest, secundum modum
4. Hæc præpositio, per, solet denotare causam suæ perfectionis, i. q. 4. I. c. fi.
mediam, vel principium de principio, i. q. 45. 6
17. Ultima perfectio cujuslibet rei est operatio
ad 2.
ejus. 1 2. q. 3. 2. c.
5. Per significat auctoritatem in recto, et ali­
18. Perfectum est prius imperfecto, ordine na­
quando in obliquo. I. q. 36. 3. c.
turæ et perfectionis, sed e converso ordine tem­
6. Pater operatur per filium et non e converso. I poris et generationis, i. q. 85. 3 ad 1. et m. q. 1.
i. q. 36. 3. c. ad 4. et q. 45. 6 ad 2.
5 ad 3. et 6. c.
PERCEPTIO experimentalem
u am dam no19. Semper imperfectum est propter perfectum.
titiam significat, i. q 43. 5. ad
1. q. 105. 5. c.
PERFECTIO - 1. dicitur dupliciter, s. proprie
20. Perfecta bonitas est in iis quæ sunt ad fi­
et transumptive. sicut dicitur quandoque per­ nem, sl per se sufficiunt inducere ad finem; im­
fectus latro, non quidem proprie et simpliciter, perfecta vero, si tantum aliquid cooperari pos­
sed quasi transumptive et secundum quid. 1 2. q. sunt. 1 2. q. 98. 1. c.
55. 3 ad i. et q. 92. 1. c. fi. et 2 2. q. 14. 4 ad 1.
21. Adveniente
‘
perfecto
‘
non manet imperfeet q. 45. 1 ad I. et q. 47. 13. c. et q. 92. 1 ad 1. ctum quando imperfectio est de ratione ejus. 1 2,
et q. 116. 1. c. ad 3.
3. 6. c. et 2 2. q. 4. 4 ad 1.
2. Perfectio duplex, s. prima, I. forma substan­
22. Vel quando sunt opposita, i. q. 58. 7 ad 3.
tialis; et secunda, i. forma accidentalis, i. q. 73. et q. 62. 7 ad 1. et 1 2. q. 67. 3. c. et 5 ad 2. et
1. c. et 1 2. q. 4. 2 ad 1.
6. c. et in. q. 9. 3 ad 1.
3. Perfectio duplex, s. prima, i. substantia
23. Aliquis dicitur perfectus dupliciter, s. ha­
rei, et secunda, i. finis, sive operatio, et prima bendo perfectionem et statum ejus. 2 2. q. 184.
est causa secundæ. i. q. 73, 1. c.
4. c.
4. Perfectio universi duplex, s. secundum sta­
24. Ad statum perfectionis requiritur obligatio
tum præsentem et future novitatis, i. q. 73. perpetua ad servitutem Dei, cum aliqua solemni1. c.
tate. 2 2. q.. 184. 4. 5. 6. c. et 8 ad 5.
5. Perfectio duplex, s. totalitatis et finis; prima
25. In statu perfectionis sunt soli professi soconVenit diei sextæ, in primis operibus Dei, sed lemniter religionem, et episcopi. 2 2. a. 184. 4. 5.
secunda diei septimæ. i. q. 73. l. c. ad 2. et in. 6. o.
q. 29. 2. c.
26. Status episcoporum est perfectior statu re­
6. Perfectio dicitur tripliciter, s. simpliciter, ligiosorum, quia episcopi sunt perfectiores, hi

Periculum

INDEX III

Perseverantia

autem perfecti. 2 2. q. 184. 5 ad 3. et 7. 8. o. et divinæ convertantur in usum humanum per di­
q. 185. 8. c. ct q. 186. 3 ad 5. et q. 188. 1 ad 3. spensationem indebitam. 2 2. q. 88. 11 ad 1.
5. Periculum est in mora quandoque. 1 2. q. 96.
27. Status religiosorum est perfectior statu cu­
6. c. fi.
ratorum et archidlaconorum. 2 2. q. 184. 8. o.
6. Si sit subitum periculum, non patiens tan­
28. Perfectio hominis est, ut contemptis tem­
poralibus, spiritualibus inhæreat. 1 2. q. 99. 6. tam moram, ut ad superiorem recurri possit, ipsa
necessitas dispensationem habet annexam, quia
c. fi.
29 Perfectio charitatis triplex, s. ex parte dili­ necessitas non subditur legi. Ibidem.
PERJURIUM - 1. habet principaliter nomen
gibilis, diligentis et per exclusionem repugnan­
tis; prima convenit soli Deo, secunda beatis, et speciem a faisitate ; secundario, a defectu ju­
tertia viatoribus. 2 2. q. 24. 8. o. et q. 44. 4 ad 2. stitiae: tertio, a defectu Judicii. 2 2. q. 98. 1. o. et
et ad 3. et q. 184. 2. o.
q. 125. 3 ad 3.
30. Perfectio charitatis ex parte diligentis tri­
2, Perjurium omne semper est peccatum con­
plex, s. secundum actum, studium et habitum: trarium religioni. 2 2. q. 99. 2. o.
3, Perjurium semper est peccatum mortale,
prima convenit solis beatis; secunda perfectis
viatoribus; tertia omnibus habentibus charita- licet ex joco sit, vel ex lapsu linguæ, si perpen­
tem, et ad eam omnes tenentur. 2 2. q. 24. 8. o. dit qui jurat. 2 2. q. 70. 4. c. et q. 98. 2. 3. O.
et q. 44. 4 ad 2. et ad 3. et q. 184. 2. o.
4. Jurans verum quod putat esse falsum, vel
31. Ad perfectionem aliquid pertinet triplici­ jurans falsum, quod putat esse verum, est perju­
ter, s. essentialiter, ut observantia praeceptorum rus. 2 2. q. 98. 1 ad 3.
charitatis; consequenter, ut consilia,
"* i, et Instru
instru
5. Perjurium promissorium est infame ipso
mentaliter, ut àupertas, continentia et hujus
jure; assertorium vero per sententiam tantum,
modi. 2 2. q.
2 2. q. 98. 3 ad 2.’
32. Paupertas voluntaria non est perfectio, sed i
PERMITTERE lex humana dicitur aliquid, non
instrumentum ejus. 2 2. q. 19. 12 ad 1. et q. 184. quasi ea approbans, sed quasi ea dirigere non
7 ad 1. et q. 186. 6 ad 1. et q. 187. 1 ad 3. et 2. c. ! potens. 1 2. q. 93. 3 ad 3.
et 3. c. fi. et q. 188. 7. c. ad 1. et 8. c.
PERMUTATIO beneficii ecclesiastici propter
33. Paupertas voluntaria est efficax exercitium commodum spirituale est licita de licentia epi­
perveniendi, ad perfectionem charitatis. 2 2. scopi, non autem propter commodum temporale,
q. 186. 3 ad 4.
i quia est simonia. 2 2. q. 100. I ad 5.
34. Perfectio vitæ christianæ simpliciter atten­
PERPLEXUS aliquis esse potest ex suppositio­
ditur secundum charitatem, sed secundum quid, ne, non autem simpliciter. 1 2. q. 19. 6 ad 3. et
secundum alias virtutes. 2 2. q. 184. 1. o. et 2. 3. ni. q. 64. 6 ad 3. et q. 82. 10 ad 2.
c. et q. 189. 1 ad 1. et m. q. 46. 3. c.
PER SE - 1. quod convenit alicui, non potest
35.,Perfectio vitæ essentialiter consistit in præ- separari ab eo. i. q. 50. 2. c.
ceptis, sed instrumentaliter in consiliis. 2 2.
2. Formæ convenit esse per se, non autem ma­
q. 184. 3. o.
teria vel composito, sed per formam, i. q. 50. 5.
36. Perfectio vitæ principaliter et per se con­ c. et q. 75. 6. c. et q. 90. 2. c.
sistit in interioribus, præcipue in charitate; sed
3. Omne quod inest non per se, reducitur ad
secundario et per accidens, in exterioribus, ut aliquid, quod inest per se. 1 2. q. 10. 1. c.
4. In moralibus intentum dicitur per se, et
in virginitate et paupertate; et hoc tripliciter,
scilicet removendo impedimenta, vel ut effectus quod est præter intentionem dicitur per acci­
charitatis, et ut perfectio pœnitentiæ. 2 2. q. 81. dens. 2 2. q. 37. 1. c. et q. 39. 1. c. et q. 43. 3. c.
7. c. et q. 186. 7 ad 1.
et q. 59. 2. c. et q. 64. 7. c. et q. 150. 2. c.
37. Quilibet tenetur tendere ad perfectionem
PERSEVERANTIA - 1. est in ratione bene
ex præcepto; non autem tenetur esse perfectus. considerata stabilis et perpetua permansio, se­
2 2. q, 186.2 ad 2.
cundum Andronicum. 2 2. q. 128. c.
2. Perseverantia est virtus specialis, habens
38. Habens perfectam charitatem, vel existens
in statu perfectionis, non tenetur plus aliis ad speciale objectum, scilicet opus laboriosum, ut
opera perfectionis, nisi ex voto, vel cura. 2 2. tristabile diuturnitatis. 2 2. q. 137. 1. o. et 2. c.
ad 1. et ad 2. et q. 138. 1. c.
q. 110. 4. 5.
39. Qui non est perfectus in virtutibus morali­
3. Perseverantia, ut est virtus, moderatur alibus, indigne sumit officium pralatlonis, vel præ- I quas passiones, s. timorem fatigationis, aut dedicationis. in. q. 41. 3 ad 1.
I fectus, propter diuturnitatem, non autem perse­
40. Perfecti debent tolerare injurias proprias, verantia, de qua loquitur Philosophus. 2 2.
secundum præparationem animi, non autem com­ q. 137. 2 ad 2.
4. Perseverantia dicitur tripliciter, s. habitus
munes Dei, proximi, vel status. 2 2. q. 108. 1 ad
2. et ad 4. et q. 188. 3 ad 1.
mentis quo firmiter statur contra tristitias, ha­
41. Perfecti debent resistere detractoribus suis. bitus de proposito perseverandi et continuatio
boni usque ad finem vitæ. Primo et secundo
2 2. q. 72. 3. o.
42. Perfectis licet sua repetere, vel non dare, modo est virtus infusa, non autem tertio modo.
I. q. 95. 3 ad 4. et 1 2. q. 109. 10. c. et 2 2. q. 128.
sicut etiam imperfectis. 2 2. q. 43. 8. o.
PERICULUM - 1. ex ipso facto nascens facit ad 5. et q. 137. 1. o. et 2 ad 2. et 4. c.
5. Perseverantia primo et secundo modo fuit in
illud factum non expedire, non autem periculum
Adam, non autem tertio modo. i. q. 95. 3 ad 4. ct
nascens ex defectu nostro. 2 2. q. 88. 4 ad 2.
2. Expediens est ascendere equum, quamvis 1 2. q. 109. 10 ad 3. et 2 2. q. 137. 4 ad 2.
6. Persistere in bono usque in finem, ex pro­
periculum immineat cadendi de equo; alioquin
oporteret ab omnibus bonis cessare, quæ etiam pria intentione finis, est proprium perseveranper accidens ex aliquo eventu possunt esse pe­ tiæ, sed convenit cuilibet virtuti, inquantum est
habitus. 2 2. q. 137. 1 ad 3. et q. 138. 2 ad 3.
riculosa. 2 2. q. 88. 4 ad 2.
3. Quascurnque res magnas aggredi videtur pe­
7. Perseverantia est pars potentialis, annexa
riculosum esse, quia in iis deficere est valde no­ fortitudini. 2 2. q. 128. c. ad 5. et ad 6. et q. 137.
3. o.
civum. 2 2. q. 128 ad 3.
8. Perseverantia convenit cum temperantia in
4. Periculis rerum humanarum est obviandum
per res humanas, non autem per hoc, quod res I materia, scilicet circa delectationes tactus, sed

I
Persona

INDEX III

Pietas

magis convenit cum fortitudine; ct principalius est realis, nec intentionis, nec negationis, sed
in modo, inquantum firmat contra difficultatem rationis, i. q. 30. 4. o.
diuturnitatis. 2 2. q. 137. 2 ad 1.
26. In divinis sunt tantum tres persona, i,
9. Perseverantia non est in appetitu sensitivo, q. 30. 2. o. et q. 31. 1. o. et q. 41. 6. o.
sed in ratione. I 2. q. 58. 3 ad 2. et 2 2. q. 53.
27. Tres personae sunt unus Deus, et Deus est
5 ad 3.
très personæ, et est Trinitas, i. q. 39. 3. 6. o.
PERSONA - I. dicitur a perconando in theatris
28. Tres personas dicimus esse unam essen­
cum lanis, i. q. 29. 3 ad 2.
tiam, non autem ex vel de eadem essentia, t.
2. Persona non est nomen intentionis, sed rei. q. 39. 2. o. et q. 41. 3 ad 3.
!. q. 30. 4. c.
29. Hæc non conceditur, Tres personæ sunt es3. Nomen personæ non est impositum ad signi­ sentice, quia forma non designatur nisi pef duos
ficandum individuum, ex parte naturæ, sicut ! genitivos, vel per unum genitivum habentem
aliquis homo; sed rem subsistentem in rationali vim duorum, i. q. 39. 2. c. ad 4.
natura. 1. q. 30. 4. c.
30. Hæc est vera, Tres personæ sunt unius es­
4. Persona significat id quod pefectissimum sentiel et genitivus construitur in habitudine
est In tota natura, s. subsistens in rationali na­ causæ formalis, i. q. 39. 2. o.
tura. i. q. 29. 3. c.
31. Hæc conceditur. Essentia est trium perso­
5. Persona significat substantiam particula­ narum, non autem hæc: Deus est trium perso­
rem, ad dignitatem pertinentem: ideo est tan­ narum, nec Tres personæ sunt unius Dei. !.
tum in natura intellectuali, i. q. 29. 3 ad 2.
q. 39. 2. c.
6. Persona est rationalis naturæ individua sub­
32. Personæ divinæ sunt plures res. i. q. 30.
stantia, secundum Boetium. 1. q. 29. 1. o. et 3. 5. 1. c. et q. 39. 3 ad 3.
ad 2 et ad 4.
PERTINAX - 1. secundum Isidonim, est qui
7. Subsistentia in diffinitione personæ accipitur tenet imprudenter suum propositum, quasi om­
in communi, secundum quod dividitur in sub­ nino tenax. 2 2. q. 138. 2. c.
stantiam primam et secundum. 1. q. 29. 1 ad 2.
2. Pertinax assimilatur incontinenti et molli;
8. Persona est hypostasis distincta proprietate, quia nimis appetit aliquam delectationem, et fu­
ad dignitatem pertinente, secundum magistros, git tristitiam. 2 2. q. 138. 2 ad 2.
i. q. 29. 3 ad 2 et ad 4.
3. Pertinacia opponitur perseverantia secun­
9. Forma significata per nomen personæ non dum excessum, mollities autem secundum de­
est essentia vël natura, sed est personalitas.'i. fectum. 2 2. q. 138. 2. c.
q. 39. 3 ad 4.
PERVICAX est idem quod pertinax, qui in suo
10. Persona est communicabitis multis naturis, proposito ad victoriam perseverat. 2 2. q. 138.
non autem multis suppositis, ilh q. 3. 1 ad 2.
11. Illud quod non existit per se, non est per­
PESSIMUM non oportet quod opponatur opti­
sona, ut accidentia, partes et humanitas Christi, mo, 1 2. q. 39. 4 ad 1. et· q. 84. 4 ad I.
i. q. 29. 1 ad 2. et ad 5. et q. 75. 4 ad 2. et ih.
PETRA in deserto fuit aliquid materiale, si­
q.
gnificans Christum, i. q. 102. 1 ad 4.
q 2. 2 ad 3. et q. 16. 12 ad 2.
12. Unitas personæ requirit unitatem esse com­
PETRUS negando Christum peccavit morta­
pleti, et personalis, quia est de constitutione ejus, liter. 2 2. q. 24. 12 ad 2.
non autem operatio, in. q. 19. I ad 4.
PHANTASIA, vide pag. 168.
13. Persona proprie convenit Deo, et nobilius
PHIL0TIMIA est virtus in concupiscibili, circa
quam creaturis, i. q. 29. 3. o.
honores absolute, innominata latine. 1 2. q. 60.
14. Persona prædicatur analogice de Deo et 5. c. et 2 2. q. 129. 2. c.
creaturis, i. q. 29. 4 ad 4.
PHRENESIS. Causa. Tanta potest esse motio
15. Persona in divinis est divinæ naturæ in­ spirituum et humorum, quod hujusmodi appa­
communicabilis existentia, secundum Richardum ritiones rerum aliter quam sint, etiam vigilanti­
de Sancto Victore, i. q. 29. 3 ad 4.
bus per naturalem commotionem humorum fiant,
16. Persona in divinis significat relationem per sicut et in phreneticis, et aliis hujusmodi, i. q.
modum substantiæ. i. q. 28. 4. o. et q. 30. 1. c. et 111.3. c.fi.
q. 33. 2 ad 1.
PIETAS - 1. a vulgo sumitur pro actibus mi17. Persona etiam in divinis dicitur ad se, et sericordiæ, quia Deus testatur, hoc actus sibi
non ad alterum, propter modum significandi, i. fieri: et ex hoc Deus dicitur pius. 2 2. q. 101.
q. 29. 4. ad 1.
1 ad 2.
18. Trinitas, essentia, et quælibet res demon­
2. Pietas est specialis virtus. 2 2. q. 101. 3. o.
strabilis, est persona secundum grammaticos, i.
3. Pietas principaliter est ad parentes, et ad
q. 39. 8. fi.
patriam, in quibus includuntur omnes consan­
19. In divinis persona et essentia sunt idem re, guinei, cives, et amici, et patria. 2 2. q. 80. 1. c.
et differunt ratione. 1. q. 3. 3. o. et q. 39. 1. o. et et q. 101. 1. o. et 2 ad 3. et 3. c.
q. 40. 1. c.
4. Religio exhibet cultum Deo, pietas autem
20. Persona addit supra essentiam Dei secun­
arentibus et patriæ, quia eis homo maxime dedum intellectum, quia essentia potest intelligi
itor est post Deum. 1 2. q. 60. 3. c. et 2 2. q. 101.
sine persona, non autem e converso, m. q. 3. 1. c. et 3 ad l. et ad 2. et q. 102. 1 ad 3. et q. 106.
3 ad 3.
1. c. et q, 122. 5. c.
21. Cognitio personarum divinarum est nobis
5. Pietas debetur Deo, quia cultus parentum
necessaria ad recte sentiendum de creatione, sed includitur in cultu Dei, sicut minus in majori.
principalius de salute nostra, i. q. 32. 1 ad 4.
2 2. q. 101. 1 ad 1. et 3 ad 2. et q. 102. I ad 1. et
22. In divinis essentialia possunt abstrahi a q. 103. 3 ad 1. et q. 106. I. c. ad 1.
personis, cognitione imperfecta, non autem co­
6. Opera pietatis non debent prætermitti pro­
gnitione beata, in. q. 3. 3. o.
pter religionem, nisi impediant eam, quia jam
23. In divinis est pluralitas personarum, r. non essent opera pietatis. 2 2. q. 101. 4. o.
q. 30. L c.
7. Donum pietatis est habitualis dispositio
24. Persona in divinis prædicatur pluraliter de ammæ, qua prompte mobilis est a Spiritu sancto,
pluribus personis, i. q. 30. I. o. et q. 39. 3 ad 4 ad habendum filialem affectum ad Deum, ut ad
,
25. Communitas hujus nominis, persona, non patrem. 2 2. q. 121. 1. c.
?.

C

Pignus

INDEX ID

8. Pietatis donum colit patrem Deum, sed n.
virtus, colit pattern carnalem. 2 2. q. 121. 1. 3. o.
9. Donum pietatis colit Deum, ct consequen­
ter quæ Dei sunt, ». sanctos, sacram Scripturam
et pauperes. 2 2. q. 121. 1 ad 3.
10. bonum quo aliquis propter reverentiam
Dei operatur bonum ad omnes, perficiens vim
appetitlvam, in ils quæ ad alterum sunt, conve­
nienter pietas nominatur. 1 2. q. 68. 4. c. fi. et
ad 2.
11. Donum pietatis est unus habitus, dirigens
in omni communicationem ad alterum, propter
unam mensuram. 1 2. q. 68. 4. c. fi
12. Religio est potior virtute pietatis, sed est
inferior dono pietatis. 2 2. q. 121. 1 ad 2.
13. Pietas et timor Dei manifestant fidem et
sapientiam. 2 2. q. 45. 1 ad 3.
14. Actus doni pietatis est honor Dei, et honor
sanctorum ad invicem. 2 2. q, 121. 1 ad 5.
PIGNUS facit spem habendi rem et tantum va­
let. 1 2. q. 114. 3 ad 3.
PISCES - 1. carent memoria, secundum Basilium, non autem secundum Augustinum; et com­
muniter sunt animalia imperfectiora terrestribus
animalibus. 1. q. 72. 1 ad 1.
2. Pisces non offerebantur in templo, quia sunt
magis alieni a conversatione hominum quam alia
animalia, et cito moriuntur quando sunt extra
aquam. 1 2. q.J02. 3 ad 3.
3. Ut inchidàntur omnia hujusmodi, quæ ha­
bent aliquod speciale inter pisces, subjungit
Scriptura: Creavit Deus cete grandia, i. q. 70
ad 4.
PLACERE hominibus propter favorem huma­
num est peccatum, non autem si hoc sit ad glo­
riam Dei. 2 2. q. 115. 1 ad 1.
PLAGIUM est furtum hominis, et punitur in
veteri lege pœna mortis. I 2. q. 105. 2 ad 10.
PLANETÆ. Candelabrum habens septem lu­
cernas in septeni calamis, in australi parte templi,
significat septem planetas, illuminantes totum
mundum, quorum cursus est nobis ex australi
I
parte. 1 2. q. 102. 4 ad 6. co. 2.
PLANTÆ - 1. Productio plantarum tertia die
pertinet ad opus distinctionis, non autem ad opus
ornatus. I. q. 69. 2 ad 1.
2. Plantæ, secundum Augustinum, productæ
sunt die tertia, causaliter tantum; secundum
alios autem productæ sunt in actu. i. q. 69. 2. o.
et q. 70. 1. c. fi. et q. 71. c. fi. et q. 72. c. ad 1.
et q. 74. 2. c. et q. 102. 1 ad 5.
3. Plantæ habent simul potentiam generatio­
nis activam et passivam, sed absolute dicuntur
mares vel fœminæ, a prædominio. i. q. 92. 1. c.
et in. q. 32. 4. c.
PLATO - 1. solius amore veritatis contemplan­
da», abstinuit ab omni delectatione venerea, pro
quo sacrificavit, non quasi reputans hoc pecca­
tum, sed cedens errori civium. 2 2. q. 153. 2 ad 3.
2. Plato vidit librum Genesis, et exposuit ali­
quid ejus. I, q. 66. 1 ad 5. et q. 74. 3 ad 4.
3.Plato posuit ideam separatam entis, et i
unius, et boni, s. summum Deum. i. q. 6. 4. c.
PLURALITAS materialis a nullo agente est in­
tenta ut finis; quia tendit in infinitum, quod
repugnat fini. i. q. 47. 3 ad 2. et fi. et q. 50. 4 ad 4.
PLUVIALES aquæ causantur ex vaporibus
aqueis, et parum ex vaporibus mistorum, qui ex
vl naturæ resolvuntur in veras aquas; ideo in
eis potest esse baptismus, m. q. 66. 4 ad 5.
PŒNA - 1. duplex, s. pœna sensus, id est i
afflictiva, et pœna damni, i. carentia divinæ vi­
sionis. 1 2. q. 87. 4. c. fi. et 2 2. q. 79; 4 ad 4.
et iu. q. 46. 6 ad 3. et q. 52. 2 ad 2.
2. Pœna sensus debetur cuipæ ratione inordi- I

Pœna

nafæ conversionis, sed pœna damni ratione aver­
sionis. 1 2. q. 87. 4. o. et 2 2. q. 79. 4 ad 4.
3. Pœna peccati duplex, s. per Inflictionem
contrarii, et per subtractionem boni convenien­
dis: prima est a Deo agente; secunda vero, a Deo
non agente. 2 2. q. 19. 1 ad 3.
4. Pœna peccati duplex, s, pœna taxata, et
pœna consequens; prima commensuratur cuipæ,
nnn autem secunda. 2 2. q. 164. 1 ad 4.
5. Pœna consequens peccatum duplex, scilicet
perse, et per accidens. 1 2. q. 73. 8. o.
6. unius peccati est tantum una pœna adæquata, et plures partiales multipliciter. 2 2. q. 39.
4 ad 3, et q. 99. 4 ad 2.
7. Omnis pœna est medicina, sed non semper
respectu peccantis. I 2. q. 87. 2 ad 1. et 3 aa 2.
ί et 2 2. q. 39. 2 ad 1. et 4 ad 3. et q. 66. 6 ad 2.
5 et q. 86. 1. c. et q. 108. 3 ad 2. et 4. c.
8. Omnis pœna est corruptio agentis, et omnis
; culpa est corruptio actionis, i. q. 48. 5. 6. o. et
I 2. q. 21. 1 ad 3.
9. De ratione pœnæ est quod sit contraria vo­
luntati. I. q. 8. 5. c. et q. b4. 3. c. et 1 2. q. 87.
2. 6. c. et 2 2. q. 18. 3. c.
j
10. De ratione pœnæ sunt tria, s. quod sit con­
tra voluntatem, propter culpam, et passio ab exI trinseco. 1 2. q. 46. 6 ad 2.
11. Nulla pœna est volita absolute, sed ex con­
ditione dupliciter, s. qua acquiritur bonum, ut
satisfactio et martyrium, et sine qua non, ut
mors naturalis et purgatio, sine quibus ad bonum
optatum perveniri non potest. 1 2. q. 87. 6. c.
12. Pœna est bona simpliciter, et mala secun­
dum quid, i. huic. 2 2. q. 19. 1. c.
13. Peccatum non est pœna, nisi per accidens;
et hoc dupliciter, s. ratione antecedentis, quia de­
seritur a Deo, et ratione consequentis, quia per­
ditur melius. 1 2. q. 87. 2. o. et 2 2. q. 36. 2 ad 4.
14. Puniri non est culpa, sed fieri reum pœna.
1 2. q. 87. 1 ad 2.
15. Pœna peccato proportionatur secundum
acerbitatem, in judicio divino et humano. 1 2.
q. 87. 3. c. et 4. c. ad 3.
16. Ratio omnium poenarum veteris legis expo­
nitur. 1 2. q. 105. 2 ad 9. et ad 10. et ad 11. et
ad 12.
17. Pœna non debetur juste, nisi propter cul­
pam. 1 2. q. 87. 7. o.
18. Omnis pœna, ut pœna, infligitur tantum pro
culpa propria et præterita; sed ut satisfactio vel
I ut medicina, infligitur etiam pro culpa aliena. 1 2.
q. 87. 7. 8. o. et 2 2. q. 108. 4. o. et ui. q. 14.
1 ad 3.
19. Nullus punitur pœna animæ, nisi pro culpa
propria, quia pœna animæ non est medicina. 1 2.
q. 87. 8. o. et 2 2. q. 108. 4. c. ad 1.
20. Filius punitur pœna corporali pro culpa
parentum, et servi pro dominis, inquantum sunt
aliquid eorum, non autem pœna spirituali; nisi
culpa aliorum fiat eis propria ratione consensus,
vel imitationis, vel consultationis, vel dissimu­
lationis. 1 2. q. 81. 1 ad 1. et 2 ad 1. et q. 87. 8. o.
et 2 2. q. 108. 4 ad 1. et ad 3. et q. 164. I ad 4.
et ni. q. 82. 6 ad 3.
21. Pœnam semper præcedit peccatum in na­
tura, sed non semper in persona puniti. 1 2.
q. 87. 7. o.
22. Qui est in peccato, non habet gustum sa­
num, sed affectum infectum amore inordinato:
ideo revocatur a peccato per poenas contrarias
suæ naturæ et suæ voluntati, et non dulcedine
divinæ bonitatis. 2 2. q. 108. 3. o.
23. In judicio humano nullus debet puniri pœna
personali, nisi pro culpa sua, sed tantum pœna
damni, triplici ratione, s. vel ex hoc quod aliquis

— 265 —

ΜΜΜΜΜν·9ΜΗΜΜΜΜ·Μ
ΓΊ

I

Pœnalc

INDEX III

ineptus redditur sine sua culpa ad aliquod bo­
num habendum vel consequendum, vel quia bo­
num in quo damnificatur, non est proprium bo­
num, sed cornmune; vel quia bonum unius de­
pendet ex bono alterius. 2 2. q. 108. 4 ad 2.
24. Non omnes pœnæ sunt æquales, nec praemia
sunt æqualia. I 2. q. 73. 2. c.
25. Maxima pœna est separari a Deo. 1 2. q. 88.
6. c. fi.
26. Gravior pœna imponitur quadrupliciter, s.
propter gravius peccatum, consuetudinem» pronitatem et nocumentum. 1 2. q. 105. 2 ad 9. et
2 2. q. 39. 2 ad 1.
27. Lex vetus pœna mortis punit peccata con­
tra Deum, homicidium, irriverentiam ad paren­
tes. adulterium, incestum, et furtum hominum;
aliarum autem rerum pœna damni. 1 2. q. 105.
2 ad 10. et 2 2. q. 66. 6 ad 2.
28. Pœnam talionis In percussoris mutilationibus, et falso testimonio, lex vetus infligit; in aliis
vero flagella vel ignominiam. Ibidem.
29. Pœna post remissionem culpæ imponitur
duplici de causa, scilicet ad solvendum debitum,
et ad remedium; quoad primum, debet imponi
secundum quantitatem culpæ; sed quoad secun­
dum, pro minori culpa imponitur major pœna
triplici ratione, scilicet difficultatis, periculi et
multitudinis, l 2. q. 105. 2 ad 9.
30. Christus ex auctoritate poterat totam pœ­
nam, vel partem dimittere sicut volebat, non au­
tem alii. 2 2. q. 83. 4 ad 2.
31. Deus tardat pœnas pro peccatis duplici ra­
tione, s. ut praedestinati convertantur, et ut judi­
cia ejus appareant justa. 2 2. q. 10. 11. c. fi.
32. Post hanc vitam nullus habebit pœnam
corporalem nec spiritualem nisi pro culpa sua.
2 2. q. 108. 4. c.
33. Minima p na purgatorii est major quam
maxima pœna hic. m. q. 46. 6 ad 3.
34. Mortui cum solo peccato originali non pu­
niuntur pœna sensus, ni. q. 1. 4 ad 2.
35. Pœna ætema debetur peccato originali, non
ratione gravitatis, sed ratione subjecti privati
gratia. 1 2. q. 87. 5 ad 2.
36. Pœna duplex debetur peccato originali, sci­
licet carentia divinæ visionis, inquantum inficit
personam: mors, rebellio, et hujusmodi, inquan­
tum inficit naturam, m. q. 52. 5. c.
37. Omnes pœnæ peccato primorum parentum
declarantur. 2 2. q. 164. 2.*o.
38. Minor pœna debetur peccato originali quam
veniali, ih. q. 1. 4. ad 1.
39. Peccatum veniale sine gratia, i. cum origi­
nali vel mortali, punitur ætemaliter pœna sensus
in inferno. 1 2. q. 87. 5 ad 3.
40. Pœna temporalis debetur peccato veniali,
ætema vero mortali. 1 2. q. 72. 5. c. et q. 87. 2. 5.
o. et q. 88. 2. 4. c. et q. 109. 7. c. et ni. q. 86. 4. o.
4L Omnis pœna præelîgenda est non solum
peccato mortali, sed etiam peccato veniali; tamen
nullus tentet se nec alium in speciali de hoc, pro­
pter periculum, quia descendere in talibus ad
singula est inducere hominem in tentationem, et
præbere occasionem peccandi. 2 2. q. 100. 3 ad 4.
42. Remissa per pœnitentiam culpa mortali et
pœna ætema. quandoque remanet pœna tempo­
ralis. 1 2. q. 87. 6. o. et in. q. 86. 4. o.
PŒNALE est aliquid, inquantum est contra
voluntatem, j. q. 48. 5. c. et q. 64.3. c. et 1 2. q.87.
2. 6. c. et 2 2. q. 18. 3. c.
PŒNITENTIA - 1. ut est dolor voluntatis,
cum electione recta, est virtus vel actus ejus,
non autem ut passio, ih. q. 85. 1. o.
2. Pœnitentia est virtus specialis, quia habet
materiam generalem sub ratione speciali, s. om-

Pœnltentia

nia peccata, ut ernundabilla per actus hominh
ih. q. 85. J ·>.
3. Pœnitentia est virtus moralis et non theoto·
gica, quia objectum ejus est peccatum, non au­
tem Deus; sed est finis ejus. m. q. 85. 3 ad 1.
4. Pœnitentia est species justitiæ commutative,
licet contineat aliquid de qualibet virtute, m.
q. 85. 3. 0. et 4. c.
5. Pœnitentia et vindicatlva continentur «ub
justitia commutativa. hi. q. 85. 3 ad 3.
6. Pœnitentia, secundum quod est virtus, im­
portat detestationem peccati, cum proposito abo­
lendi illud secundum conditionem status pec­
cantis. IH. q. 85. 2 ad l. et 3. c.
7. Pœnitentia ponit medium, inquantum infert
debitam poenam pro qualibet culpa, secundum
acceptationem Dei. q. 85. 3 ad 2.
8. Pœnitentiam ordine naturæ simpliciter pracedunt virtutes theologicæ. in. q. 85. 6. o.
9. Pœnitentia est dolor de peccato praeterito,
sed verecundia est timor de turpi futuro, in,
q. 85. 1 ad 2.
10. Pœnitentia est in reo, secundum volunta­
tem ejus, pro offensa Dei; sed justitia vindicativa est in judice, contra voluntatem rei, et pro
offensa in communi, ni. q. 85. 3. o. et q. 90. 2. c.
11. Pœnitentia, secundum quod est actus vir­
tutis, requiritur ante baptismum, quæ sit prior
baptismo, tempore vel natura, npn autem ut sa­
cramentum. in. q. 6. o. et q. 84. 2 ad 2. et 6. ad2.
et q. 90. 4 ad 1.
12. Pœnitentia est posterior natura et tem­
pore, fide, spe, et timore servili; sed est prior
charitate et cæteris virtutibus, m. q. 85. 6. o.
13. Pœnitentia utitur temperantia ad finem
suum. in. q. 85. 3 ad 4.
14. Detestatio vel displicentia peccati absolute
est actus cujuslibet virtutis; sed ut expiabile per
eam, quoad culpam et reatum, est actus pœnitentiæ virtutis, ni. q. 85. 2 ad 1. et 3. c.
15. Primus actus pœnitentiæ, s. contritio, se
habet ut ultima dispositio ad gratiam conse­
quendam; alii vero actus pœnitentiæ procedunt
jam ex gratia et virtutibus, m. q. 89. 1 ad 2. et
2. c.
16. Pœntientia et gaudium circa idem, s. de
peccatis, contrariantur, non autem gaudium de
pœnitentia, vel de venia sperata, in. q. 84. 9 ad 2.
17. Pœnitentia non fuit in Christo^ actu nec
potentia, sicut nec materia ejus, scilicet pecca­
tum. m. q. 84. 7 ad 4.
18. Pœnitentia ut virtus est subjective in vo­
luntate, sed ut passio est in concupiscibili, m.
q. 85. 4. o.
19. Pœnitentia est in innocentibus secundum
habitum, non autem secundum actum, i. q. 95.
3. c.
20. Pœnitens recurrit ad Deum, sicut servus,
filius, et uxor, ad dominum, patrem, et virum;
ad sacerdotem autem, sicut ad vicarium Dei. m.
q. 85. 3. c.
21. Esau non vere pœnituit, quia non dolult de
peccato, sed de damno, m. q. 86. 1 ad 1.
22. Habens veram pœnitentiam potest eam de­
serere; tamen pœnitentia requirit propositum
perseverandi, m. q. 84. 10. o.
23. Vera pœnitentia potest amitti per quodiibet peccatum mortale sequens, propter flexibi­
litatem liberi arbitrii, m. q. 84. 10. c.
24. Pœnitentia debet esse continua secundum
habitum, non autem secundum actum, quia non
potest, f/i. q. 84. 9. o.
25. Pœnitentia interior debet durare usque in
finem vitæ, non autem exterior, in. q. 84. 8. o. et
9 ad 1.

— 266 —

Pœnitentia

INDEX III

26. Pœnitentia est possibilis in fine vitæ, quarndlu durat liberum arbitrium; sed est difficilis ct
rara. 2 2. q. 14. 3 ad 3.
27. Exercitia mlljtkc, negotiationis et publica­
norum possunt haberi a pœnitentibus, licet lau­
dabilius evitentur ab eis. 2 2. q. 188. 3 ad 4.
28. Militia saecularis interdicitur pœnitentibus;
sed quæ est propter Deum imponitur eis quando­
que. 2 2. q. 188. 3 ad 3.
29. Pœnitentia quoad habitum est tantum a
Deo, sed dispositive est a nobis per timorem ser­
vilem ut plurimum, licet in aliquibus inchoetur
ex amore, m. q. 85. 5. o.
30. Actus pœnitentiæ est a timore servili, ut a
primo rnotivo affectus; a timore filiali vero, ut a
principio Immediato et proximo, m. q. 85. 5. c,
I 31. Sex actus per ordinem concurrunt ad cau­
sandum in nobis pœnitentiæ actus, s. operatio
Dei convertentis cor, motus fides, spei, charitatis,
timor servilis, et filialis, m. q. 85. 5. o.
32. Christus sacramento pœnitentiæ non est
usus ad se, nec ad alios, quia ut sacramentorum
dominus, effectum sacramenti sine sacramentalibus præbebat. ih q. 84. 5 ad 3. et 7 ad 4.
33. Pœnitentia figurabatur in veteri lege per
diversos ritus expiationum. 1 2. q. 102. 5 ad 3.
34. Pœnitentia in generali est a natura, sed
cum aliqua determinatione est a lege veteri; a
nova vero, ut sacramentum novæ legis, ih. q. 84.
7. o. et q. 86. 6 ad 4.
35. Pœnitentia est sacramentum, m. q. 84. 1. o.
36. Et fuit institutum a Christo dando claves,
sed ostendit efficaciam ejus post resurrectionem.
IU. q. 84. 7. o.
37. Et necessarium est solis habentibus pecca­
tum. m. q. 65. L c. et 2 ad 4. et 4. c. et q. 85. 5.
o. et 6. c.
38. Sacramentum pœnitentiæ potest et debet
iterari, m. q. 84. 10. o.
39. Sacramentum pœnitentiæ non requirit im­
positionem manus, nec signum crucis, m. q. 84.
4. o.
40. Remissio peccatorum est res tantum in sa­
cramento pœnitentiæ; actus vero exteriores pœnitentis et absolventis sunt sacramentum tan­
tum; sed pœnitentia interior est sacramentum
et res sacramenti, et secundum totum simul est
causa tertii; sed secundum et tertium est causa
primi, m. q. 84. 1 ad 3.
41. Hoc sacramentum non consistit in consecratione materiæ, nec in usu materiæ consecraræ, sicut· alia sacramenta, sed in remotione ma­
teriæ, scilicet peccati, m. q. 84. 3. c.
42. In sacramento pœnitentiæ et matrimonii
non est materia corporalis, sicut in aliis sacra­
mentis; sed actus humani sensibiles sunt ibi loco
materiæ. in. q. 84. 1 ad 1. et ad 2. et 4 ad 3. et 7.
c. et q. 85. 1 ad 1. et q. 86. 4 ad 3. et 6. c. et q. 89.
I ad 2. et q. 90. 1. o. et 2. c.
43. Materia vel objectum pœnitentiæ duplex,
s. proxima, i. actus pœnitentis; et remota, s.
peccata, m. q. 84. 2. o. et q. 90. 1 ad 3.
44. Materia pœnitentiæ adhibetur a Deo inte­
rius inspirante, non autem a ministro, sicut in
aliis sacramentis, sed tantum complet absol­
vendo. m. q. 84. 1 ad 2. et 3. c. et 4 ad 4.
45. Pœnitentia est aliquo modo de quolibet ge­
nere peccatorum, sed est de peccato mortali
proprie et principaliter; de veniali proprie et
non principaliter; de originali vero improprie.
HI. q. 84. 2 ad 3. et 7 ad 3.
46. Nullus tenetur ad poenitentiam de peccato
veniaH, quia sine ea remittitur, licet non in hac
vita. in. q. 87. 1. o. et 2 ad 2.
47. Quæ sunt ex parte pœnitentis, s. verba ct

Poenitentia

facta, sunt materia hujus sacramenti; quæ vero
sunt-ex parte sacerdotis se habent per modum
formæ. m. q. 84. 3. c. ad 1. et 4 ad 3. et 7. c. et
q. 86. G. c. et q. 89. 1 ad 2.
48. Forma ejus sacramenti est hæc: Absolvo
te; sed alia, s. In nomine Patris, etc., et omnia
alia quæ in absolutione dicuntur, sunt ad bene
esse. in. q. 84. 3. o.
49. Sacramentum pœnitentiæ habet partes, non
autem ut virtus, nec alia sacramenta, ni. q. 90.
1. o.
50. Partes ejus materiales sunt tres, s. contri­
tio, confessio et satisfactio. Sed partes ejus es­
sentiales et cujuslibet sacramenti sunt materia
et forma, iri. q. 90. 2. o.
51. Hæ partes pœnitentiæ sunt partes ejus es­
sentiales; non autem subjectivæ, nec potentiates,
in. q. 90. 3. o.
52. Contritio, confessio et satisfactio sunt actus
pœnitentiæ virtutis, et non partes ejus. m. q. 90.
1 ad 2.
53. Ordo virtutis et temporis est inter partes
pœnitentiæ intégrales, ni. q. 90. 3 ad 3.
54. Pœnitentia ante baptismum, poenitentia
peccatorum mortalium, et pœnitentia venialium
sunt partes, id est species virtutis pœnitentiæ,
non autem sacramenti pœnitentiæ. in. q. 90. 4. o.
55. Satisfactio dicitur fructus pœnitentiæ, quia
est ultima pars ejus. in. q. 90. 2 ad 3.
56. Pœnitentia solemnis non debet iterari tri­
plici ratione, s, ne ex iteratione pœnitentia vile­
scat, et propter significationem: et quia solemnizatio est quasi quædam professio perpetuo
poenitentiam conservandi, m. q. 84. 10 ad 2.
57. Pœnitens solemniter non debet ordinari
quadruplici ratione, s. propter dignitatem ordi­
num istorum, propter timorem recidivi, pro­
pter scandalum vitandum quod posset In populo
oriri ex memoria præcedentium peccatorum; et
quia non haberet frontem alios corrigendi, cum
peccatum ejus foret publicum, et ordinans de­
bet privari potestate hac, nisi in necessitate vel
consuetudine, ad ordines minores tantum, ih.
I q. 89. 3 ad 3.
58. Pœnitentia revocat omnes defectus, resti­
tuendo in pristinam gratiam, m. q. 89. 2 ad 2.
59. In sacramento pœnitentiæ gratia infundi­
tur, per quam fit remissio peccatorum, m. q. 89.
1. c.
60. Pœnitentia ex prima sui institutione respi­
cit præteritum; sed ex consequenti ut medicina
præservans, respicit futurum; et similiter sa­
tisfactio. m. q. 84. 8 ad 1.
61. Dignitas amissa per peccatum est triplex,
s. filiatio Dei per gratiam, innocentia et dignitas
ecclesiastica. Prima restauratur per poenitentiam,
non autem secunda, sed aliquid majus quando­
que; nec tertia, quadrupliciter, s. si vere non
pœniteat, vel negligenter, vel propter irregula­
ritatem, vel propter scandalum, m. q. 89. 3. o.
62. In pœnitentia non quaeritur sola reintegratio æqualitatis justitiæ, sicut in justitia vindicati­
ve, sed magis reconciliatio amicitiæ. in. q. 90.
3. c.
63. Pœnitentia expellit effective quodlibet pec­
catum, formaliter vero, suurn oppositum tantum,
s. impoenitentiam, m. q. 85. 2 ad 1. et ad 3.
64 Omnis virtus expellit formaliter, i. per
actum primum, peccatum sibi oppositum, sed
tantum pœnitentia expellit effective, i. per actum
secundum, omne peccatum, m. q. 85. 2 ad 3.
65. Homo in primo instanti suæ pœnitentiæ
consequitur remissionem peccatorum, in. q. 84.
8 ad 1.
66. Merces pœnitentiæ est plena remissio pec.

— 267 —

I■

Poetica

INDEX III

catorum, quoad culpam et pœnam. m. q. 81. 9
ad 1. ct q. 89. 1. c.
67. Per pœniteutiam liberamur a peccato, et
restituimur in statum pristinum, sed per eam
non exhibetur aliquid de novo pertinens ad cul­
tum Dei. ni. q. 63. 6. c.
68. Omne peccatum viatoris deleri potest per
poenitentiam, non autem damnatorum, ui. q. 86.
1. o. et q. 87. 1. o.
69. Remissio culpæ est effectus pœnitentlæ vir­
tutis; sed principalius pœnitentlæ sacramenti,
et principalius gratiæ quam sacramenti et princi­
palius charitatis et fidei quam pœnitentiæ virtu­
tis. m. q. 86. 6. o.
70. Remissio culpæ est effectus pœnitentiæ,
principaliter ex vi clavium in ministris, secun­
dario ex vi actus ipsius pœnl tentis. m. q. 86. 6.
c. et q. 89. 1 ad 2.
71. Peccatum mortale potest remitti sine sa­
cramento pœnitentiæ. non autem sine virtute
pœnitentiæ. in. q. 86. 2. o. et 3. c. et q. 87.
l. c.
72. Peccatum veniale potest remitti sine sacra­
mento pœnitentiæ, explicito vel implicito, ih.
q. 87. 1. o. et 2. ad 2 et ad 3. et 3. c.
73. Pœnitentia tollit totam culpam, sed non
semper totum reatum, i. debitum totius pœnæ.
m. q. 67. 3 ad 3. et q. 69. 10 ad 3. et q. 8o. 4. o.
74. Pœnitentia non tollit omnes reliquias pec­
cati actualis, id est, defectus consecutos, nisi
pœnitentia jam perfecta, secundum omnes ejus
partes, ill. q. 86. 4 ad 3. et 5. o.
75. Sacramentum pœnitentiæ habet efficaciam
ad remissionem peccatorum, ex virtute nominis
Christi patientis et resurgentis, m. q. 84. 4. c. et
5 ad 3. et 7. c. et q. 86. 1. c. fi. et 6 ad 3.
76. Remota per pœnitentiarn aversione, rema­
net inordinata conversio ad bonum creatum, in.
q. 86. 4 ad 1. et 5. c.
77. Omnes virtutes et gratiæ restaurantur per
sacramentum pœnitentiæ, non autem per virtu­
tem pœnitentiæ. 2 2. q. 152. 3 ad 3. et m. q. 89.
1. c.
78. Nec restaurantur semper in gradu priori,
sed in majori vel minori, secundum gradum
motus pœnitentiæ. in. q. 89. <2. o. et 5 ad 3.
79. In innocentibus potest esse pœnitentia non
actu, sed potentia. Suppi, q. 16. l.o.
80. Sicut virtutes cardinales remanebunt in
patria, ita etiam pœnitentiarn, quæ èst pars ju­
stitia^ quæ est virtus cardinalis, habebunt sancti,
qui sunt in gloria. Suppi, q. 16. 2. c.
81. Non potest pœnitentia esse in malis angelis,
quum peccatum illorum sit irremissibile. Suppi,
q. 16. 3. o.
82. Injungenda nonnumquam est enormibus ac
publicis criminibus obnoxiis publica et solemnis
pœnitentia, ad iposrum salutem et aliorum exem­
plum. Suppi, q. 28. I. o.
83. Si quis piost solemnem actam pœnitentiarn
rursus peccaverit, non clauditur ei locus pœni­
tentiæ, sed pœnitentia solemnis ei rursus injun­
genda non est. Suppi, q. 28. 2. c.
84. Publica ac solemnis pœnitentia viris ac mu­
lieribus semel tantum injungi potest, non tamen
clericis; publica autem et non solemnis etiam
clericis imponi pluries potest, sicut et aliis.
Suppi, q. 28. 3. o.
POETICA utitur metaphoris, propter defectum
rei, de qua est; theologia vero, propter exces­
sum. i. q. 1. 9. ad I et 1 2. q. 101. 2 ad 2.
POLLUTIO - 1. nocturna magis Judicatur
quoad rationem meriti vel demeriti, secundum
principium, quod est in dormiendo, quam secun­
dum terminum, qui est in vigilando; nec reputa-

Possibile

tur quis evigilasse, quousque perfecte usum ||.
berl arbitrii recuperaverit, i. q. 94. 4 ad 4.
2. Non omnis emissio humoris carnalis est pro­
prie pollutio, s. quando in vigilia ex infirmitate
vel absque ulla commotione camis, et absque
cogitatione immunda, et sine delectatione, et
quasi inseruiblllter humor carnalis egreditur. 2 2.
q. 151. 1 ad 4.
POMIS DE collium æternorum. i. q. 10. 3. c.
POPULUS est inuRitudo hominum, juris con­
sensu, et utilitate communitatis, sociata, i. q. 31.
1 ad 2. et 1 2. q. 105. 2. c.
PORPHYRIO habet unum pedem latum ad na­
tandum, et alium fissum ad ambulandum, sob
morsu bibit, omnem cibum aqua tingens: ideo
significat inobedientes. 1 2. q. 102. 6 ad 1. fi.
POSITIO duplex, s. praedicamentum, ί. ordo
partium in loco, et differentia quantitatis. I 2.
q. 49. 1 ad 3.
POSSE. - 1. Non intelligitur aliquis posse facere
quod non. licite facere potest. 2 2. q. 187. 3. c.
2. Hoc verbum, potest, habet vim ampliativam.
1. q. 25. 5 ad 2.
3. Illud possumus quod de jure possumus:
unde dicitur illud esse non posse, quod conve­
nienter esse non potest; ideo exponitur, non po­
test, i. non debet, hi. q. 74. 7 ad I.
4. Dicitur ille aliquid non posse, qui non po­
test illud de facili, m. q. 86. 1 ad 2. fi.
POSSESSIO - 1. rerum exteriorum, quoad
usum est homini naturalis; non autem quoad na­
turam earum. 2 2. q. 66. 1. o.
2. Possidere aliquid quasi proprium, est lici­
tum et necessarium, triplici ratione, s. sollicitu­
dinis, ordinis et pacis. 2 2. q. 66. 2. o.
3. Communitas possessionum dicitur esse de
jure naturali, quia divisio earum est secundum
jus humanum tantum. 1 2. q. 94. 5 ad 3. et 2 2.
q. 66. 2 ad 1. et 7. c.
4. Possessiones Judæorum non poterant vendi,
ne sortes confunderentur, praeter domos urbanas,
quia non erant sorte divisæ. 1 2. q. 105. 2. c.
ad 3.
5. Optimum est, quod possessiones sint distinctæ, sed usus partim sit communis, et partim
per voluntatem possessorum communicetur, sicut
statutum est in lege veteri. 1 2. q. 105. 2. c. et
2 2. q. 66. 2. c.
6. Propter irregularitatem possessionum plures civitates destruuntur, ut Philosophus dicit,
ad quod lex vetus triplex apposuit remedium, s.
vel ut secundum numerum hominum possessio­
nes æqualiter dividerentur, vel ut possessiones
non in perpetuum alienentur, sed certo tempore,
ad suos possessores revertantur, ut non confun­
dantur sortes possessionum, vel ut ad hujusmodi
confusionem tollendam proximi succedant mo·
rientibus. 1 2. q. 105. 2. c. ad 3.
POSSIBILE - 1. sumitur dupliciter, s. ut divi­
ditur contra necesse, et ut commune ad necesse,
et ad contingens, i. q. 41. 4 ad 2.
2. Possibile vel impossibile duplex, s. simpli­
citer et absolute, et ex suppositione, m. q. 46,
2. c.
3. Possibile vel impossibile absolute dicitur per
convenientiam vel repugnantiam terminorum,
non autem possibile secundum aliquam poten­
tiam. I. q. 25. 3. c. ad 4. et q. 46. 1 ad 1.
4. Possibile et impossibile dicuntur tripliciter,
scilicet secundum potentiam activam vel passi­
vam, et in eo quod aliquid facere posse dicitur,
vel fieri; alio modo non secundum aliquam po­
tentiam, sed secundum seipsum, sicut per repu­
gnantiam terminorum vel convenientiam possi­
bile vel impossibile aliquid dicitur esse; tertio

Posterius

INDEX III

dicitur secundum potentiam mathematicam, ut
in geometricis, i. q. 25. 3. c. ad 4. et q. 46. 1
ad L
5. Possibile vel impossibile secundum poten­
tiam judicatur secundum causas inferiores tan­
tum, I. q. 25. 3 ad 4.
6. Possibile contentum sub necessario convenit
Deo, non autem oppositum ei, quia sequitur po­
tentiam passivam, i. q, 41. 4 ad 2.
POSTERIUS. Aliquem effectum contingit esse
posterius suo principio dupliciter, scilicet ex
parte agentis, et ex parte actionis, i. q. 42. 2.
POSTPRÆDICAMENTUM est quod consequi­
tur diversa genera, 1 2. q. 49. L c.
POTENTIA - 1. significat id quod est princi­
pium, non autem relationem ejus, i. q. 41. 5
ad 1.
2. Potentia creaturae duplex, s. ad esse et ad
agere. Prima se tenet ex parte materiæ; secunda
vero ex parte formæ. 1 2, q, 55. 2. c.
3. Potentia duplex, scilicet potentia absoluta,
et potentia ordinata, i. q. 9. 2, c. et q. 25. 5
ad 1.
4. Potentia creaturæ duplex, s. naturalis et
obedientialis. i. q. 115. 2 ad 4. et m. q. 1. 3 ad 3.
et q. 11. 1. c.
5. Potentiæ naturales non habent habitum, nec
aliquid superadditum, quia operantur circa ali­
qua determinata. 1 3. q. 49. 4 ad 2.
6. Potentia duplex, s. imperans et exequens. i.
q. 115. 2 ad 4.
7. Potentia duplex, scilicet rationalis, et irra­
tionalis. Dico autem potentia rationalem sive
humanam ipsam rationem, vel quæ rationi obediat. 1 2. q. 8. 1. ad 2.
8. Potentiæ rationales sunt ad opposita, re­
spectu eorum tantum, quæ sunt sub convenienti
objecto earum. 1 2. q. 8. 1 ad 2.
9. Potentiæ rationales sunt ad opposita, respe­
ctu eorum tantum, ad quæ non naturaliter incli­
nantur, s. non respectu finis, i. q. 62. 8 ad 2.
10. Oppositorum eadem est potentia. 1 2. q. 8. 1
ad 1.
11. Non est possibile quod eadem potentia sit
activa et passiva, i. q. 79. 10. c.
12. Potentia immaterialis quanto plus recipit
de bonitate, tanto fit capacior in infinitum, non
autem potentia materialis. 2 2. q. 24. 7. c.
13. Potentia activa cujuslibet rei sequitur for­
mam ejus, quæ est principium agendi-, et natu­
ram ejus. m. q. 13. 1. c.
14. Quælibet potentia activa, quantumcumque
imperfecta, potest in aliquam operationem. 2 2.
q. 129. 2. c.
15. Potentiæ activæ, artes, et habitus, qui sunt
circa finetn, imperant iis qui sunt circa ea quæ
sunt ad finem, i. q. 82. 4. c. et 1 2. q. 9. 1. c. et
2 2. q. 81. 1 ad 1. et 5 ad 1.
16. In omnibus potentiis activis ordinatis illa
potentia quæ respicit finem universalem, movet
potentias, quæ respiciunt fines particulares, i.
Iq. 82. 4. c. êt 1 2. q. 49. 1. c. et q. 65. 3 ad 1. et
114. 4 ad 1.
1.
q. 114.
r17.
“ Quanto potentia est altior vel superior,
tanto
nto ad piura
plura’se
i a. 65. 3. c.
“ extendit, i.
18. In potentiis ordinatis quicquid potest potentia inferiorr, potest et superior, nisi sit ad defectum. i. q. 57. 2. c. et q. 85.
86. i1 ad 4. et q*
q. 110.
2 ad 2. et 1 2. q. 74. 7. c. fi.
19. In omnibus potentiis et habitibus ordinatis
ultima perfectio reservatur supremæ in genere
illo. I 2. q. 5. 6 ad 1. et q. 15. 4. c. ad L et q. 57.
6. c. et q. 74. 7. c. et q. 98. 3. c. et 2 2. q. 47.
11 ad 3. et m. q. 72. 11. c.
20. Ad ea quæ sunt diversa genere, ex æquo se

Præceptum

habentia, ordinantur diversæ potentiæ animæ,
non autem aliter. 1 2. q. 8. 2 ad 2.
POTESTAS - 1. excellentiæ humanitatis Christi
in sacramentis consistit in quatuor principaliter,
s. in hoc quod meritum et virtus passionis ejus
operatur in sacramentis, et in eius nomine sa­
cramenta sanctificantur, et ex ejus institutione
sacramenta virtutem obtinent, et ipse effectum
sacramentorum sine exteriori sacramento potuit
conferre, m. q. 64. 3. 4. c. et q. 84. 5 ad 3. et
7 ad 4.
2. Christus potuit hanc potestatem aliis com­
municare. m. q. 64. 4. o.
3. Hæc potestas nulli puræ creaturæ commu­
nicata est. ih. q. 64. 4 ad 1. et ad 3. et q. 72.
1 ad 1.
4. Propria potestas Christi in baptismo duplex,
s. divina, et excellentiæ secundum humanitatem;
secundam communicare potuit, non autem pri­
mam. m. q. 64. 4. o.
5. Bonus usus potestatis ad regendum alios est
optimus, et abusus ejus est pessimus. 1 2. q. 2.
4 ad 2. et 2 2. q. 65. 3 ad 1.
6. Abutens potestate sibi data, meretur eam
amittere. 1 2. q. 2. 4 ad 2. et 2 2. q. 65. 3 ad 1.
7. Officium potestatum cælestium est arcere
dæmones. i. q. 108. 6. c. fi. et q. 110. 1 ad 2. fi.
et q. 113. 3. c.
POTUS moderatus vini multum confert, et mo­
dicus excessus multum lædit, etiam plus quam
excessus cibi, cum usum rationis impediat: vi­
num enim multum potum irritationem et iram, et
ruinas multas inducit. 2 2. q. 149. 1. o.
PRÆCEPTUM - 1. importat applicationem
legis ad ea quæ ex lege regulantur. 1 2. q. 90.
2 ad 1.
2. De ratione præcepti est, quod importet or­
dinem ad finem, inquantum præcipitur id quod
est necessarium, vel expediens ad finem. 1 2.
q. 99. 1. c.
3. Præceptum proprie importat rationem de­
biti. 1 2. q. 99. 1. 5. c. et q. 100. 5 ad 1. et 9. c.
et 2 2. q. 44. 1. c.
4. In quolibet præcepto sunt consideranda duo,
^scilicet finis, et possibilitas. 1 2. q. 13. 3 ad 3.
5. Non omnia posita in lege sunt sub præcepto.
2 2. q. 186. 9 ad 2.
6. Illud tantum cadit sub præcepto legis pro­
prie, pro quo poena legis infligitur. 1 2. q. 100.
9. c.
7. Multi errores pharisæorurn de præceptis di­
vinis. 1 2. q. 108. 1 ad 2. et ad 4.
8. Præceptum duplex, s. obligans singulos de
communitate, vel communitatem tantum. 2 2.
q. 152. 2 ad 1.
9. Præcepta affirmativa non distinguuntur a
negativis, quando se includunt. 1 2. q. 100. 4 ad
2. et 2 2. q. 22. 2 ad 3.
10. Præcepta negativa legis prohibent actus pec­
catorum, qui sunt secundum se mali, nec unquam
ullo modo, aliquo, tempore, vel loco, possunt bene
fieri; affirmativa vero sunt de actibus virtutum.
2 2. q. 33. 2. c.
11. Præceptorum diversitas non significat di­
versitatem habitus, sed diversitatem actus, quia
non dantur de habitibus virtutum, sed de actibus
earum. 2 2. q. 31. 4 ad 1. et q. 44. 2 ad 1.
12. Præcepta affirmativa obligant semper, sed
non ad semper, negativa vero obligant utroque
modo. 1 2. q. 71.5 ad 3. et q. 88. 2 ad 2. et q. 100.
10. c. ad 2. et 2 2. q. 3. 3. c.
13. Omne præceptum affirmativum habet an­
nexum præceptum negativum. 2 2. q. 44. 3 ad 3.
14. Præceptum dupliciter amittit obligationem,
scilicet ratione impossibilis, vel si finis ejus sine

— 269 —

il.

&
f

Præceptum

INDEX 111

eo haberi potest. 1 2. q. 13. 3 ad 3. et 2 2. q. 64.
6 ad 3.
15. Præcepta novæ legis sunt majora quam
veteris, quoad explicationem et manifestatio­
nem» non autem quoad substantiam. 1 2. q. 107.
3 ad 2.
16. Præcepta Dei sunt de eo, quod est de ne­
cessitate salutis, secundum se; ideo quolibet
casu observari illa oportet, non autem præcepta
Ecclesiæ. 2 2. q. 147. 4 ad 1.
17. Præcepta Decalogi sunt quasi prima et
communia legis prine
3 ad 3. et 5 ad 6. et
et 5 ad 1. et ad 2. et ad 3.’et 6 ad 1. et ad 2. et
q. 140. 1 ad 3. et q, 170. 1 ad 3. et 2 ad l.
18. Præcepta Decalogi sunt» quæ statim ex
primis
cipiis, vel ex fide, innotescunt hominibus.
q. 100. 3. o. et 5 ad I. et 6. 11. c. et
2 2. q. 122. 1Ί. c.
19. 'Inter præcepta Decalogi non numerantur
prima communissima præcepta legis naturæ, nec
ea quæ diligenti inquisitione indigent. 1 2. q. 100.
3. c. et 5 ad 1. et 11. c. et 2 2. q. 56. l.c
20. Præcepta Decalogi sunt immediate a Deo,
alia vero per Moysen, vel per alios. I 2. q. 100.
3. c. ad 1. et 6 b. et 11. c.
21. Præcepta Decalogi sunt scripta, quadru­
plici ratione: scilicet, primo quia per contrariam
consuetudinem qua multi in peccato præcipitabantur, jam apud multos ratio naturalis obtene­
brata erat; secundo quia etsi in aliquibus vigebat
ratio, tamen amor boni in eis deficiebat : unde
per quamdam coactionem legis obligatoriæ ad
bonum inducendi erant; tertio ut ad opera vir­
tutis non solum natura inclinaret, sed etiam
reverentia divini imperii; quarto ut magis me­
morise tenerentur, et frequentius in cogitatione
versarentur, i. q. 24. 1. c.

numerantur et distinguuntur. 1 2. q. 100. 4
5. o.
1 2. q. 100. 5. o.
24. Præcepta Decalogi convenienti modo tra­
duntur, quia in eis maxima sapientia continetur
1 2. q. 100. 7. o.

1 2. q. 100. 6. o.
26. Omnia quæ sunt in doctrina veteris Te­
stamenti ordinantur ad præcepta Decalogi usque
ad finem. 2 2. q. 56. 1 ad 3.
27. Omnia alia præcepta moralia veteris legis
reducuntur ad præcepta Decalogi. 1 2. q. 100. 3.
II. o. et 2 2. q. 122. 6 ad 2.
28. Omnia præcepta moralia legis divinæ con­
tinentur in præceptis Decalogi. 1 2. q. 1-22. 3. o.
29. Singula præcepta Decalogi declarantur. 2 2.
q. 122. o.
30. Ratio tantum in primo et tertio præcepto
redditur, quia alia sunt pure moralia, et sine de­
terminatione. 1 2. q. 100. 7 ad 2.
31. Præmium ponitur tantum in primo et
quarto præcepto, quia videbantur inutilia; pœna
vero ponitur tantum in primo et secundo, ra­
tione proni tatis; erant autem homines proni ad
idololatriam, propter generalem consuetudinem
gentium: et sunt proni ad perjurium, propter
frequentiam Juramenti. 1 2. q. 100. 7 ad 3. et
ad 4.
32. Peccatum falsæ doctrinæ prohibetur se­
cundo præcepto Decalogi. 1 2. q. 100. 5 ad 3. et
II. c.
33. In solo tertio præcepto ponitur, memento,
ratione beneficii præteriti, vel propter determina­
tionem ejus. 1 2. q. 100. 7 ad 5.

Præceptum

34. Præceptum tertium mystice, quoad cessa­
tionem a peccatis, et quietem mentis In Deuni,
est generale; sed ut per ipsum prohibentur ad
litteram opera servorum, id est, opera mecha­
nica, est præceptum speciale: sub opere autem
manuali intelliguntur omnia humana officia, ex
quibus homines licite victum lucrantur, sive
manibus, sive pedibus, sive lingua fiant. 2 2.
q. 122. 4 ad 1. et q. 187. 3. c.
35. Et erat partim morale, et partira cæremoniale. 1 2. q. 100. 3 ad 2. et 7 ad 2. et ad 5. et 22.
q. 122. 4 ad 1.
36. Præcepto tertio, ut est morale, præcipltur
quies mentis in Deo, cui cohtrariatur tristitia
mentis de bono divino. 1 2. q. 100. 5. c. fi. et 2 2.
q. 35. 3 ad 1.
37. Omnia præcepta Decalogi, præter tertium
et quartum, sunt negativa, quia negatio est com­
munior affirmatione. 1 2. q. 100. 7 ad 1.
38. Tria prima præcepta Decalogi sunt de
actionibus religionis, quartum est de pietate, re­
liqua vero de justitia communiter dicta. 2 2.
q. 122. 1
‘
------39. Inter præcepta Decalogi non dantur pracepta de prudentia, sed tantum in prophetis, et
in nova lege. 2 2. q. 56. 1. o.
40. Intellectus et scientia fidelium sunt in praceptis legis Dei: ideo non dantur de eis pracepta in Decalogo, sed in sequentibus. 2 2. q. 16.
2 ad 1.
41. In Decalogo ponitur præceptum de passio­
nibus ipsius concupiscibilis, non autem irasci­
bilis, quia præcepta Decalogi sunt prima. 1 2.
q. 100. 5 ad 6.
42. Præcepta quæ inducunt ad observantiam
legis præsupponunt legem: ideo non possunt esse
prima, nec ponuntur in Decalogo. 2 2. q. 170.
2 ad 2.
43. Præcepta quæ prohibent concupiscentiam
sunt duo, secundum rationes speciales: unum
vero, secundum rationem communem. 1 2. q. 100.
4 ad 3.
44. Omnia præcepta moralia pertinent ad lelegem naturæ, sed diversimode. 1 2. q. 49.3 ad 2.
et 4. c. et q. 100. 1. o. et q. 104. 1. c.
45. Præcepta moralia servari debent semper
ab omnibus, quia sunt de lege naturali. 1 2. q. 98.
46. In iis ad quæ homo tenetur ex ratione, suf­
ficit præceptum de faciendis, in quibus etiam
intêliigitur prohibitio vitandorum. 2 2. q. 22.
1 ad 3.
47. Præcepta legis cujuscumque dantur de
actibus virtutum. 1 2. q. 107. 1 ad 2.
48. Præcepta Dei sunt lucida, quod tamen non
esset, nisi haberent rationabilem causam. 1 2.
q. 102. 1. b.
49. Præcepta moralia et novæ legis habent ra­
tionabilem causam secundum suam naturam, non
autem veteris, sed tantum in ordine ad aliud si­
gnificandum, vel excludendum. 1 2. q. 102. l.o.
50. Operari manibus licita et necessaria victus
est in præceptozde jure naturali; sed cessare ab
opere manuali licito et necessario est.facere aliter^quam naturæ ordo exigit. 2 2. q. 187.3. c. ad
51. Labor manualis est in præcepto communi­
tatis, non autem singulis, nisi quando quis sine
eo non potest licite vivere. 2 2. q. 187. 3. c. ad 1.
52. Operari sine tristitia, et delectabiliter ra­
tione finis, cadit sub præcepto legis Dei, non au­
tem ex habitu. 1 2. q. 100. 9 ad 3.
53. Lex vetus continet præcepta moralia, id est,
de actibus virtutum. 1 2. q. 98. 5. c. et q. 99. 2.
o. et 3 ad 2. et 4. c.
fifi

Præceptum

INDEX IH

54. Lex divina dat præcepta moralia de actibiu
omnium virtutum, obligando, vel consulendo,
non autem lex humana. 2 2. q. 100. 2. o.
55. Omnia præcepta legis sunt unum, ratione
finis; sed sunt multa secundum diversitatem re­
rum ad finem, I 2. q. 99. 1. o.
56. Modus virtutis triplex, s. scienter, volunta­
rie, et ex habitu: primus est de præcepto legis
divinæ et humanæ, secundus divinæ tantum,
tertius nullius. 1 2. q. 96. 3 ad 2. ct q. 100. 9. o.
et 2 2. q. 44. 1 ad 1. et 8. c.
57. Maximum præceptum datur de charitate.
2 2. q. 44. 1. o.
58. Præceptum de dilectione Del exponitur. 2 2.
q. 44. 4. 5. o.
59. Præcepta charitatis non numerantur inter
præcepta Decalogi, quia omnia alia in eis inclu­
duntur, et ad hæc ordinantur. 1 2. q. 100. 3 ad 1.
et 11. c. et 2 2. q. 22. 2 ad 1. et q. 23. 4 ad 3. et
q. 44. 1 ad 3. et q. 110. 4 ad 2. et 5, c. et q. 122.
1 ad 4.
60. Tota lex in præcepto charitatis impletur.
1 2. q. 99. 1 ad 2. et q. 105. 2 ad 1.
61. Præceptum de dilectione Dei perfecte im­
pletur in patria tantum, sed imperfecte in via.
2 2. q. 44. 6. o.
62. Præcepta charitatis sunt tantum duo, s. de
dilectione Dei et proximi. 1 2. q. 99. 1 ad 3. et
2 2. q. 44. 2. 3. o.
63. Præcepta charitatis sunt duo explicite, et
unum implicite, quia unum includitur in alio.
1 2. q. 99. 1 ad 2. et 2 2. q. 44. 2. c. et q. 58.
1 ad 6.
64. Præcepta de dilectione Dei et proximi sunt
prima, et primo intenta; alia vero secunda, et
finis secundarius. 1 2. q. 100. 3 ad 1. et 11. c. et
2 2. q. 44. 1. c. et
89. 1 ad 5.
65. Dilectio proximi, et omnia sine quibus ipsa
non servatur, cadunt sub præcepto. 2 2. q. 32.
5. c.
66. Præceptum de dilectione proximi conve­
nienter traditur, quia tangit rationem dilectionis,
et modum non quidem æqualitatis, sed similitu­
dinis tripliciter, s. secundum finem, regulam, et
propter se. 2 2. q. 44. 7. o.
67. Dilectio proximi ex præcepto debet esse
vera, recta, sancta et efficax. 2 2. q. 44. 7. c.
68. Præcepta legis data sunt, ut homines in­
struantur ad dilectionem Dei et proximi. 1 2.
q. 99. 1 ad 2. et ad 3.
69. Nullum præceptum datur de dilectione sui,
vel corporis proprii, quia hæc semper manent,
et includuntur in dilectione Dei et proximi. 1 2.
q. 100. 5 ad 1. et ad 4. et 2 2. q. 44. 3 ad 1.
70. Modus virtutis, s. operari ex charitate, est
de præcepto speciali charitatis, non autem de
aliis præceptis, nec modus aliarum vrtutum. 1 2.
q. 100. 9. 10. o. et 2 2. q. 44. 1 ad 1. et 4 ad 1.
et 8. c.
71. Homo in statu innocentiæ poterat sine gra­
tia servare omnia præcepta Dei quoad substan­
tiam actus, non autem quoad modum ejus, s.
quod fiat ex charitate; sed post peccatum, neutro
modo. 1 2. q. 109. 4. o. et 5 ad 2.
72. Præcepta specialia dantur de effectibus
charitatis, s. de gaudio, pace et beneficentia,
propter tardiores, licet includantur in præceptis
charitatis; similiter contra opposita charitatis,
s. contra odium, accidiam, invidiam, discordiam
et scandalum. 2 2. q. 44. 5 ad 2. et ad 3.
73. In lege divina non datur præceptum de
fide simpliciter, sed de quibusdam credendis,
quia fides præcedit præcepta. 1 2. q. 100. 4 ad 1.
et 2 2. q. 16. 1. o. et q. 22. 1. c.
74. In lege divina datur præceptum de con-

Præceptum

fessione fidei, et de doctrina ejus. 2 2. q. 16.
1 ad 4.
75. In lege divina dantur præcepta contra cor­
rumpentia fidem. 2 2. q. 16. 1 ad 3.
76. Inter præcepta legis divinæ quædam sunt
præambula legi, sicut præcepta de fide et spe;
quædam de substantia legis. 2 2. q. 22. 1. c.
77. Præcepta de spe non potuerunt primo dari,
nisi per modum promissionis, sed postea præcipiendo. 2 2. q. 22. 1. o. et 2. c.
78. In lege Dei non datur præceptum contra
desperationem, quia intêliigitur in præcepto spei,
sicut dehonoratio parentum intêliigitur in quarto
præcepto. 2 2. q. 22. 1 ad 3. et 2 ad 3.
79. In lege Dei dantur convenienter præcepta
de intellectu et scientia quoad doctrinam, disci­
plinam, usum et memoriam. 2 2. q. 16. 2. o. et
q. 46. 2 ad 3. et q. 49. 1 ad 2.
80. In lege Dei dantur præcepta de timore fi­
liali, non autem de servili, sed tantum ponuntur
comminationes. 2 2. q. 22. 2. o.
81. Timor filialis est quasi genus ad dilectio­
nem Dei, et principium omnium quæ pro Dei re­
verentia observantur; ideo simul dantur præ­
cepta dé timore filiali, et de dilectione Dei;
quia utrumque est præambulum. ad exteriores
actus, qui præcipiuntur in lege, ad quos perti­
nent præcepta Decalogi. 2 2. q. 22. 2. o.
82. Timor filialis est præambulum ad legem,
non sicut extraneum, vel extrinsecum, sed sicut
principium legis, sicut etiam dilectio: ideo de
utroque dantur præcepta quasi principia com­
munia totius legis. 2 2. q. 22. 2 ad 1.
83. Omnia præcepta Decalogi pertinent ad pru­
dentiam, inquantum est directiva omnium
actuum virtuosorum. 2 2. q. 56. I. c. et 2 ad 3.
84. In lege Dei dantur præcepta contra vitia
prudentiæ, inquantum sunt contra justitiam, s.
astutia, fraus et dolus. 2 2. q. 56. 2. o.
85. Moralia intantum sunt determinabilia lege,
id est, in præcepto, inquantum pertinent ad ju­
stitiam. 1 2. q. 99. 5 ad 1.
86. Præcepta legis, maxime et principaliter,
sunt de justitia, quia ipsa principaliter attendit
rationem debiti. 1 2. q. 99. 5 ad 1. et q. 100. 2. c.
et 3 ad 3. et 2 2. q. 5o. 1 ad 1. et 2. o. et q. 122.
l.o. et q. 140. 1 ad 3. et q. 148. 2 ad 1.
87. In lege Dei dantur præcepta de fortitudine,
et de partibus ejus. 1 2. q. 100. 11 ad 3. et 2 2.
q. 140. o.
88. Præcepta legis divinæ dantur de fortitu­
dine, et de aliis virtutibus, secundum quod con­
venit ordinationi mentis in Deum. 2 2. q. 140.
1. c.
89. In lege Dei dantur convenienter præcepta
negativa, contra vitia opposita temperantiæ, et
partibus ejus. 1 2. q. 100. 11 ad 3. et 2 2. q. 170. o.
90. In lege Dei dantur præcepta de perseve­
rantia et patientia, non autem de magnanimitate
et magnificentia, sed dantur consilia. 2 2. q. 140.
2 ad 1.
91. In lege Dei non datur præceptum contra
præsumptionem, quæ opponitur magnanimitati,
quia intêliigitur in præcepto timoris. 2 2. q. 22.
2 ad 3.
92. Omnes virtutes, de quarum actibus dantur
præcepta, ordinantur ad purificandum cor, vel ad
bonam conscientiam, vel ad rectam fidem, quæ
requiruntur ad diligendum Deum. 2 2. q. 44. 1. c.
93. Quædam cæremonialia erant ante legem,
non quidem ex præcepto legis Dei, sed ex ra­
tione humana per instinctum Dei. 1 2. q. 103.
1. o.
94. Lex vetus continet præcepta cæremonialia,
id est, quæ specialiter pertinent ad cultum Dei.

— 271 —

Μ

Præceptum

INDEX III

1 2. q. W. 3. o. el 4. 5 c. et q. 101. I. 2. 4. c.
et q. IU3. 1. c. ad 3. et q. 104. I. u. et q. 108. 12. c.
et 2 2. q. 122. I ad 2.
95. Omnia præcepta cæreinonialia habebant
causam rationabilem, scilicet litteralem et figuralem. I 2. q. 102. o.
96. Præcepta cæremonialia erant figura Christi,
Ecclesiæ, et patriæ cælestis; sed lex nova est
tantum figura patriæ. 1 2. q. 101. 2. o. et q. 103.
1. c.
97. Præcepta cæremonialia erant figuralla,
primo et per se; judicialia vero erant ex conse­
quenti tantum. 1 2. q. 104. 2. o. et 3. c. et 2 2.
q. 87. 1. c.
98. Præcepta cæremonialia legis fuerunt viva
usque ad passionem Christi, sed mortua deinceps, moi
mortifera vero post 'divulgationem Evangelii. 1 2. q. 103. 3. 4‘. o. et q. 104. 3. c. et 2 2.
q. 86. 4 ad 1. et q. 87. 1. c. fi. et q. 93. 1. o. et
q. 94. 3 ad 5.
99. Præcepta cæremonialia et judicialia sunt
determinationes moralium, et etiam præcepta
Decalogi, sed non ponuntur in Decalogo. 1 2.
q. 122. 1 ad 3.
100. In lege veteri sunt plura præcepta cære­
monialia quam judicialia, et plura præcepta mo­
ralia respectu proximi quam respectu Dei. 1 2.
q. 104. 1 ad 3.
101. Præcepta cæremonialia et judicialia sunt
determinativa præceptorum Decalogi, ex vi insti­
tutionis tantum; sed moralia, ex vi naturalis in­
stinctus. 1 2. q. 100. 11 ad 2.
102. Lex vetus non continet alia præcepta, nisi
moralia, cæremonialia et judicialia. 1 2; q. 99.
4. c. et 5. o.
103. Colere Deum est actus virtutis; ideo per­
tinet ad præceptum morale, sed determinatio
ejus ad cæremonîale. 1 2. q. 99. 3 ad 2.
104. In ils quæ ordinant ad Deum, quædam
sunt moralia, quæ ipsa ratio fide formata dictat,
sicut Deum esse amandum; quædam vero cære­
monialia, quæ non habet vira obligationis, nisi
ex institutione divina. 1 2. q. 104. 1 ad 3.
105. Præcepta cæremonialia et judicialia obli­
gant ex lege tantum, moralia vero etiam secun­
dum se. ex dictamine rationis. 1 2. q. 100. 11. c.
ad 2. et q. 104. 1. c. et 4 ad 2.
106. Lex vetus continet præcepta judicialia, id
est, determinationes justitiæ servandæ inter ho­
mines. I 2. q. 99. 4. o. et 5. c. et q. 101. 1. c. et
q. 103. 1. c. et q. 104. 1. o. et q. 108. 2. c. et
2 2. q. 87. 1. c. et q. 122. 1 ad 2.
107. Præceptum judiciale quadruplex, s. re­
spectu principum, concivium, domesticorum et
extraneorum. 1 2. q. 104. 4. o.
108. Præcepta judicialia optime tradita sunt,
de principibus et regibus Judæorum. 1 2. q. 105.
1. ο.
109. Similiter de domesticis, id est de con ju­
gibus et filiis et servis. 1 2. q. 105. 4. o.
110. Similiter de convictu popularium et de
possessionibus Judæorum, statuendo judices, or­
dinem judicii, numerum testium et pœnas. 1 2.
q. 105. 2. o.
111. Similiter de extraneis, id est. de peregri­
nis, advenis, vicinis et hostibus. 1 2. q. 105.
3. o.
112. In lege veteri duplex erat præceptum de
prole nata, s. generale, quoad omnes filios et
filias, id est sacrificium ad expiationem peccati
originalis, et holocaustum, ad consecrationem
prolis; et speciale de primogenitis, et utrumque
servatum fuit circa Christum infantem, m. q. 37.
3. c.
113. Non sunt aliqua præcepta judicialia ordi-

*· · t

Præceptum

• nantia hominem in seipso; sed omnia talla sunt
moralia. I 2. q. 104. I ad 3.
114. Circa judicialia præcepta dupliciter scriba
et pharisæi errabant, s. prima quidem, quia quæ.
darn quæ In lege Moysis erant tradita, tamquam
permissiones, æstlmabant esse per se justa, s. re­
pudium uxoris, et usuras accipere ab extraneis,
et ideo Dominus prohibuit uxoris repudium et
usurarum acceptionem; alio modo errabant, cre­
dentes quædam quæ lex vetus instituerat facienda
propter justitiam, esse exequenda ex appetitu
vindictæ, vel ex cupiditate temporalium rerum,
vel ex odio inimicorum, quorum opposita Domi­
nus docet. 1 2. q. 108. 3 ad 2.
115. Præcepta judicialia post Christum non
obligant, nec servans ea peccat, nisi servet, ui
obligatus ex lege. 1 2. q. 104. 3. o. et q. 108. 1.
c. et 2. c. ad 4. et 2 2. q. 62. 3 ad I. et q. 87. l.c.
116. Intentio legislatoris duplex, s. præcepti,
et finis ejus; prima obligat, non autem secunda.
1 2. q. 100. 9 ad 2.
117. Præcepta juris positivi non se extendunt
ultra intentionem præcipientis, quæ est finis præ­
cepti; nec autem est charitas. 1 2. q. 96. 6<c.
118. Præceptum legislatoris tunc solum non ob­
ligat, quando observatio præcepti intentionem
ejus evacuat vel impedit. 1 2. q. 69. 6. c.
119. Præcepta communis statuti non eodem
modo obligant omnes, sed secundum quod requi­
ritur ad finem, quem intendit legislator. 1 2.
q. 96. 6. c. et 2 2. q. 147. 3 ad 2.
120. Nullus ligatur præcepto, nisi mediante no­
titia ejus: ideo nullus ignorans tenetur ad ali­
quod præceptum, nisi teneatur, vel potuerit scire
illud, inquantum in ejus notitiam illud præceptum
devenit per alios, vel devenire potest promulga­
tione facta. 1 2. q. 90. 4. c. ad 2.
121. Legislator non potest aliquod præceptum
ponere, quod non oporteat in aliquo casu prætefmitti. 1 2. q. 96. 6. c. et 2 2. q. 147. 3 ad 2.
et 4. c.
122. Transgrediens præcepta, contemnendo au­
ctoritatem legislatoris, vel sic quod impediatur
finis quem intendit, peccat mortaliter; non autam si ex rationabili causa, præcipue in casu,
quo legislator decerneret non esse servandum.
1 2. q. 96. 6. c. et 2 2. q, 147. 3 ad 2. et 4. c.
123. Ad principes sæculares pertinet dare præ­
cepta, ad utilitatem communem in temporalibus;
ad prælatos autem ecclesiasticos in spiritualibus.
2 2. q. 147. 3. c.
124. Prælati debent abstinere a multitudine
praeceptorum. 1 2. q. 107. 4. c. et 2 2. q. 105.1 ad 3.
125. Prælatus non est dominus, sed dispensa­
tor, non in destructionem, sed in ædificationem:
ideo non potest præcipere peccata, nec prohi­
bere opera virtutum. 2 2. q. 88. 12 ad 2.
126. Præcepta legis humanæ di versificantur
secundum diversitatem communitatum. 1 2.
q. 100. 2. c. et q. 104. 3 ad 2. et q. 107. 1. c.
et 2 2. q. 140. 1. c.
127. Quandoque prælati religiosorum praeipiunt, vel communiter omnibus Vel alicui spe­
cialiter, ut si quis sit corrigendus, ei dicatur; et
tunc intelligendum est præceptum sane, salvo
ordine fraternae correctionis. 2 2. q. 33, 7. o. 5.
et ad 5.
128. Prælatus religiosorum non habet potesta­
tem praecipiendi aliquid super occultis, nisi in­
quantum per aliqua Indicia manifestantur, puta
per infamiam, vel per aliquas suspiciones, in qui­
bus casibus potest prælatus præcipere, eodem
modo sicut et judex saecularis vel ecclesiasticus
potest exigere juramentum de veritate dicenda.
2 2. q. 33. 7 ad 5.

Praecipere

INDEX HI

PRÆCIPERE - 1. est actus rationi», quia
Importat motionem, cum quadam ordinatione.
2 2. o. 47. 8 ad 3.
2. Recte præclpere, ct ratione uti, semper se
concomitantur, quia ad præceptum rationis se­
quitur obedientia virium inferiorum, quod per­
tinet ad usum. 2 2. q. 48 ad 4.
PRÆCIPITATIO - 1. est operatio per impetum
voluntatis, vel passionis, sine prudentia et artibus ejus. 2 2. q. 8. 6 ad 1. et q. 53. 3. o. et . c.
et q. 127. i ad 2.
2. Præcipitatio est speciale peccatum propter
specialem actum rationis, qui prætermlttitur,
scilicet consilium, licet possit inveniri in quoli­
bet genere peccatorum. 2 2. q. 54. 1 ad 2.
3. Præcipitatio contrariatur dono consilii et
prudentiæ. 2 2. q. 53. 3 ad 1. et q. 127. 1 ad 2.
PRÆDA licite capitur ab hostibus, vel male­
factoribus, in iis quæ ipsi injuste abstulerant.
2 2. q. 66. 8. o.
PRÆDESTINATIO - 1. est quædam præordinatio Dei ab æterno, de iis quæ per gratiam Dei
fienda sunt in tempore, m. q. 24. 1. c.
2. Prædestinatio est ratio transmissionis crea­
turæ rationalis ad vitam ætemam, in mente Dei.
I. q. 23. 1. 2. c. et m. q. 24. 1. c.
3. Prædestinatio est præscientia et præparatio
gratiæ in præsenti, et gloriæ in futuro, i. q. 23.
2 ad 3. et ad 4. et 2 2. q. 174. 1. c.
4. Gratia ponitur in diffinitione ejus, non quia
sit de essentia ejus, sed quia importat respectum
ad gratiam, i. q. 23. 2 ad 4.
5. Prædestinatio est pars provîdentiæ. i. q. 23.
1. 2. 3. 4. 6. 8. c.
6. Prædestinatio nihil ponit in prædestinato,
nisi effectum ejus. i. q. 23. 3. o.
7. Differentia scientiæ, sapientiæ, præscientiæ,
prævidentiæ, dispositionis, provîdentiæ, et præ­
destinationis. I. q. 23. 3. c.
8. Prædestinatio proprie est tantum de bonis;
præscientia vero est etiarn de peccatis. 2 2.
q. 174. 1. c.
9. Prædestinatio est causa gratiæ et gloriæ;
sed reprobatio est causa derelictionis et pœnæ
ætemæ, non autem culpæ. i. q. 23. 3 ad 2.
10. Prædestinatio est tantum entium aliquan­
do. i. q. 23. 2 ad 2. et 4 ad 2.
11. Prædestinatio convenit angelis, sicut et ho­
minibus, licet non fuerint miseri, q. 23. 1 ad 3.
12. Prædestinatio non convenit creaturæ irra­
tionali, nisi abusive, i. q. 23. 1 ad 2.
13. Conveniens est Deo homines prædestinare.
i. q. 23. 1. o.
14. Prædestinatio certissime et infallibiliter
consequitur suum effectum, i. q. 23. 3 ad 3. et 6.
o. et 8 ad 3.
15. Prædestinatio non potest impediri, i. q. 23.
8 ad 3.
16. Prædestinatio juvatur precibus sanctorum,
et suis, et aliis bonis operibus, ex parte effectus
ejus, non autem ex parte ordinationis divinæ. i.
q. 23. 8. o.
17. Præscientia meritorum non est causa præ­
destinationis universaliter: tamen unus effectus
ejus est ratio finalis alterius effectus ejus prioris,
et causa meritoria effectus posterioris, i. q. 23.
5. o.
18. Voluntas Dei est causa efficiens et finis
prædestinationis, ex parte totius effectus ejus. i.
q. 23. 5. o.
19. Error multiplex circa effectus prædestina­
tionis. i. q. 23. 5. 8. c.
20. Prædestinatio est ætema. m. q. 24. 1. 2. c.
et 3. o. et 4. c. ad 1.
21. Præscientia, providentia, prædestinatio et

hujusmodi non imponunt necessitatem omnibus
rebus, nec auferunt contingentiam ab eis. u q. 22.
4. o. et q. 23. I ad I. et 3 ad 3. et 6. c. et 2 2.
q. 171. 6 ad 1.
22. Prædestinati non sunt certi communiter de
sua prædestinatione, i. q. 23. 1 ad 4.
23. Licet aliquibus ex speciali privilegio sua
prædestinatio reveletur, non tamen convenit ut
reveletur omnibus, quia sic illi qui non sunt
prædestinati desperarent, et securitas in prædestinatis negligentiam pareret. i. q. 23. 1 ad 4.
24. Revelat Deus hoc aliquando aliquibus, ex
speciali privilegio, ut securitatis gaudium etiam
in hac vita in eis incipiat, et confidentius et for­
tius magnifica opera prosequantur, et mala præsentis vitæ sustineant. 1 2. q. 117. 5. c.
25. Numerus praedestinatorum est certus et
determinatus formaliter, et materialiter Deo, non
autem nobis, i. q. 23. 7. o.
26. Prædestinatio convenit Christo et personæ
Christi, inquantum subsistit in natura humana,
non autem ut subsistit in natura divina; nec se­
cundum se, nec convenit naturæ humanæ, nec
naturæ divinæ. in. q. 24. 1. ο.
27. Prædestinatio Christi est causa efficiens,
formalis, exemplaris et finalis prædestinationis
nostræ, ratione effectus, non autem ratione ope­
rationis Dei. ni. q. 24. 3. 4. o.
28. Christus prædestinatus est esse Filius Dei,
non autem proprie factus est Filius Dei. m.
q. 24. 1 ad 2.
29. Christus, secundum quod homo, pædestinatus est esse Filius Dei, quia prædestinatio
quoad præcessionem et effectum id est gratiam,
convenit Christo, ratione humanæ naturæ tantum,
m. q. 24. 2. o.
30. Christus, secundum quod Filius Dei, præ­
destinatus est esse homo, tamen magis proprie
dicitur e converso, m. q. 24. 2 ad 3.
31. Homo prædestinatus est esse Filius Dei, et
e converso, m. q. 25. 2 ad 3.
PR ÆDIC AMENTUM quodlibet accidentium
dicit imperfectionem, secundum propriam ra­
tionem generis, præter relationem: ideo in divinis
sunt tantum duo modi prædicandi, scilicet sub­
stantia et relationis, i. q. 28. 1. c. et 2. o.
PRÆDICARE - 1. id est evangelium recitare
in ecclesia, quod est linguis loqui, pertinet ad
diaconum; ad sacerdotes autem pertinet exponere
et exhortari, quod est prophetare, m. q. 67. 1 ad 1.
2. Praedicare est principalissimus et proprius
actus episcopi, et dignior quam baptizare, m.
q. 67. 1 ad 1. et 2 ad 1. et q. 71. 4 ad 3.
3. Periculum de prædicatione omissa non im­
minet, nisi eis quibus commissum est officium
prædicandi. 2 2. q. 10. 12. ad 5
4. Prædicans potest vivere de eleemosynis
sponte oblatis, non autem de datis coacte, nisi
sit praelatus. 2 2. q. 188. 4 ad 4.
5. Christus non debuit prætermittere prædicationem, propter scandalum Judæorum. in. q. 42.
2. ο.
6. Christus et apostoli a principio prædicaverunt Judæis tantum, quadruplici ratione, scili­
cet, ut ostenderet per suum adventum impleri
promissiones antiquitus factas Judæis, non au­
tem gentilibus; ut ejus adventus ostenderetur
esse a Deo; ut Judæis auferret calumniandi ma­
teriam, et quia per cnicis victoriam meruit po­
testatem et dominium super gentes, m. q. 42.
1. o.
7. Christus praedicavit annis tribus, et quasi
mensibus tribus, et vixit annis triginta tribus, et
mensibus tribus, m. q. 39. 3. o. et q. 43. 3. c.
PRÆDICARI - 1. Quicquid prædicatur de

— 273 —

— 272 —
18 — Summa Theologica. - VI.

Prædicari

t

PM

Prædicator

INDEX III

aliquo, sicut universale de particulari, potest
supponere pro eo, non autem in aliis, i. q. 39.
5 ad 4.
2. Homo praedicatur per se de Socrate, quia si
Socrates diffiniretur, poneretur homo in ejus
diffinitione, i. q. 76. 1. c. 1.
3. Totum universale adest cuilibet parti ejus,
et secundum esse et secundum perfectionem, et
proprie prædicatur de parte sua, non autem toturn intégrale; totum autem potentiate aliquo
modo. i. q. 77. 1 ad 1.
4. Pars subjectiva est de qua prædicatur essen­
tialiter totum, secundum unam rationem, vel
secundum prius et posterius; et est in minus.
2 2. q. 120. 2. c.
5. Totum intégrale prædicatur aliquo modo de
omnibus partibus suis simul sumptis, licet im­
proprie; sed nullo modo de singulis simpliciter
et proprie. I. q. 77. 1 ad 1.
b. Nulla pars integraris prædicatur de suo toto,
i. q. 77. I ad 1.
7. Nullum per accidens prædicatur universali­
ter, sed tantum quæ per se prædicantur. i. q. 51.
1. c.
8. Inferius non prædicatur de superiori, nisi
per accidens, i. q. 39. 6 ad 2.
9. Subjectum non restringitur per prædicatum, ratione significationis, sed tantum ratione
temporis consignificati. i. q. 39. 4 ad 2.
10. Terminus in subjecto positus tenetur ma­
terialiter, i. pro supposito; sed in prædicato te­
netur formaliter, id est pro natura, i. q. 13. 12. c.
et q. 31. 3 ad 2. et m. q. 16. 7 ad 4. et 9. c. ad 3. et
10. c. ad 2. et q. 17. 1 ad 3.
I
11. In divinis persona prædicatur de essentia,
et e converso, i. q. 39. 6. o.
12. Relatio secundum propriam rationem, id |
est, secundum quod refertur ad aliud, prædica­
tur in divinis; non autem secundum rationem
communem, s. secundum quod inhæret subjecto,
j. q. 28. 1 ad 1.
13. Hæc prædicatio, Deus est pater, et e con­
verso, est per se, et nullo modo per accidens. Nec
sicut superioris de inferiori, nec e converso, sed
per identitatem. I. q. 39. 6 ad 2.
PRÆDICATOR - 1. nullus debet fieri, nisi prius :
purgatus, et virtute perfectus, hi. q. 41. 3 ad 1.
2. Prædicator debet esse absolutus a cura re- i
rum sæcularium, ni. q. 40. 3. c.
3. Prædicator non debet semper esse in pu­
blico, sicut nec Christus, in. q. 40. 1 ad 3.
4. Sumptus debentur prædicatoribus a mit­
tentibus eos. 2 2. q. 187. 4 ad 2. et 5 ad 5.
Prædicatorum ordo habet cautissimam et se­
curissimam formam profitendi. 2 2. q. 188. 4
ad 1.
PRÆLATI0 - 1. quælibet est a Deo. Non au- !
tem abusus ejus, nec ejus usurpatio, i. q. 96.
2 ad 3.
2. Licet appetere opus et perfectionem episco- !
patus et prælationis, non autem ipsa ratione
gradus, vel honoris, vel divitiarum. 2 2. q. 185. |
1. 2. o.
3. Triplex ratio recusationis respectu officii
prælationis quantum est de se, scilicet impedi­
mentum devotæ contemplationis, dulcis affe­
ctionis, et spiritualis exuitationis. 2 2. q. 185.
1 ad 3. et 2 ad 1. et ad 3.
4. Non licet jurare, nec vovere, quod prælatio- I
nem non sumat, nec totaliter resistere. 2 2. q. 185.
1 ad 3. et 2. o.
5. Prælatus existens in peccato mortali, etiam '
occulto, corripiendo, vel quicquid aliud officii j
sui faciendo, peccat mortaliter; non autem hoc
agens ut frater. 2 2. q. 33. 5. o.

Præsumptio

6. Ex hoc ipso quod p radat i dissimulant, viden­
tur annuere. 2 2. q. 147. 4. c. fin.
7. Prædlcare ex officio convenit prælatis, re1 ligiosis autem ex commissione. 2 2. q. 187. 4 ad 2.
8. Prælatus potest dupliciter considerari, scili­
cet aut secundum quod judicio pnesldet. Et sic
dicere peccatum fratris prælato, est dicere Ec­
clesiæ. Aut secundum quod est extra judicium
existons. Et sic dicere prælato non est dicere
Ecclesiæ, sed personæ quæ potest prodesse, et
non obesse, quia nullus potest magis prodest
quam prælatus. 2 2. q. 33. 8 ad 4.
9. Tunc prælatus inordinate videtur tangi,
quando irreverenter objurgatur, vel etiam quando
ei detrahitur, et hoc significatur per contactum
montis et arcæ damnatum a Deo. 2 2/q. 33. 4
ad 1.
PRÆMIUM - 1. essentiale beatitudinis con­
sistit in actu intellectus, sed delectatio ejus in
voluntate, i. q. 26. 2. o. et 3. c. et 1 2. q. 3. 4. o.
2. Violenter corrupta habebit duplex præ­
mium, ut dicit beata Lucia, scilicet virginitatis
et patientiae. 2 2. q. 124. 4 ad 2.
3. In retributione præmiorurn inæqualia de­
bentur inæqualibus meritis, non autem In con­
stitutione rerum, i. q. 47. 2 ad 3. et q. 65. 2 adi
et 1 2. q. 114. 3. o.
PRÆPOSITIVUS dicens affirmativam et nega­
tivam simul esse falsas, improbatur, i. q. 39. 4
ad 5.
PRÆSENS - 1. illud proprie dicitur cujus es­
sentia præsentatur sensui, vel intellectui. 1. q. 8
3. c. ad 2.
2. Praesentia necessitatem quamdam habent,
quia necesse est Socratem sedere, dum sedet.
2 2. q. 49. 6. c.
PRÆSERVATUS ab aliquo dicitur purgatus,
vel liberatus, uj. q. 32. 4 ad 1. et q. 52. 2 ad 2.
PRÆSTIGIUM - 1. est divinatio per dæmones.
ingerentes se visui, vel auditui hominum, quia
præstringit oculos. 2 2. q. 95. 3. c. prine, et q. 178.
1 ad 2.
2. Formæ apparentes in præstigiis sunt tan­
tum in sensu communi ab imaginative, vel per
res naturales impressæ. I. q. 114. 4 ad 2. et 2 2. i
q. 178. 1 ad 2.
PRÆSUMPTIO - 1. aliquando sumitur in bono,
quasi præ aliis sumptio : et aliquando in malo. 22.
q. 21. 2 ad 1. et q. 70. 3 ad 2.
2. Præsumptio in malo dicit immoderantiam
spei dupliciter, s. supra vires proprias, vel con­
tra justitiam Dei. Prima opponitur magnanimi­
tati; secunda vero est species blasphemiæ in
Spiritum sanctum. Ideo gravior est quam prinu.
2 2. q. 21. I. 4. o. et q. 130. 2. o. et q. 133. l.c.
3. Præsumptio prima oritur ex inani gloria, se­
cunda vero ex superbia. 2 2. q. 21. 4. o.
4. Præsumptio secunda oritur ex nimio amort
sui. 2 2. q. 21. 1 ad 2. et ad 3.
5. Præsumptio secunda habet conversionem ad
bonum commutabile, et aversionem a Deo, attri­
buendo divinæ virtuti quod ei non convenit. 2 2.
q. 21. 1 ad 3.
6. Præsumptio prima opponitur magnanimitati,
secundum excessum, licet apparenter secundum
defectum, inquantum est aliquando de minimis,
quæ magna videntur. 2 2. q. 130. princip. et 2.0.
et q. 133. I. c.
7. Præsumptio secunda opponitur charitati, vel
potius dono timoris. 2 2. q. 130. 2 ad 1.
8. Præsumptio magis opponitur spei quam ti­
mori, quia spei contrariatur ratione proprue
differentiae; timori vero, ratione generis; et con­
trarieras ad timorem est apparentior. 2 2. q 21.
3. o.

— 274 —

Praeteritum

MM

WWW

INDEX III

9. Præsumptio est contra ordinem naturalem.
• Meo semper est peccatum. 2 2. q. 130. 3. o.
10. Præsumptio secunda est minus peccatum
quam desperatio. 2 2. q. 21. 2. c.
11. Præsumptuosus peccat non æstimando ni­
mis misericordiam Dei, sed contemnendo justi­
tiam eius. 2 2. q. 21. 2. c. ad 2. et q. 130. 2 ad 1.
et q. 163. 4 ad 3.
12. Peccare cum proposito perseverandi in pec­
cato, sub spe venlæ, dicitur præsumptio. Non au­
tem si fit cum proposito poenitendi, sed alleviatur. 2 2. q. 21, 2 ad 3.
13. Aggredi opus ultra vires, ex confidentia ad
rires humanas, est præsumptio. Non autem sl
fat in spe divini auxilii. 2 2, q. 21. 2 ad 1.
14. De quolibet debet præsumi bonum, nisi
appareat contrarium, nec sit in periculum alte­
rius. 2 2. q. 70. 3 ad 2.
PRÆTERITUM. Omne præteritum est neces­
sarium. 2 2. q. 49. 6. c.
PRÆVARICAT0R - 1. est, qui malitiose im­
pediens punitionem peccati, adversam partem
adjuvat, prodita causa sui. 2 2. q. 68. 3. c. fi.
2. Differentia prævaricationis a calumnia et
tergiversatione. 2 2. q. 68. 3. o.
3. Non omnis abscondens vera crimina, praeva­
ricatur, sed tantum qui fraudulenter abscondit
ea, de quibus accusationem proponit, colludens
cum reo, proprias probationes dissimulando, et
falsas excusationes admittendo. 2 2. q. 68. 3 ad 2.
PRECES pro indigno sunt simoniaeæ, et sunt
munus a lingua, non autem pro digno. 2 2. q, 100.
5 ad 3.
PRETIUM rerum venalium non est semper de­
terminatum punctualiter, sed in æstimatione.
2 2. q. 77. 1 ad 1.
PRIMITIÆ - 1. erant de præcepto çærernoniali,
quoad determinationem, in communi vero de jure
naturali, nunc autem de præcepto Ecclesiæ, se­
cundum consuetudinem patriæ. 2 2. q. 86. 4. o.
2. Quantitas primitiarum non fuit determi­
nata in lege, quia erant per modum oblationis,
de cujus ratione est esse voluntarium, et se­
cundum Hieronymum, aliqui dabant quadrage­
simam partem, alii sexagesimam, sed nunc sta­
tur consuetudini patriæ. 2 2. q. 86. 4 ad 3.
3. Primitiæ pertinent ad quoddam genus obla­
tionum in usum sacerdotum, et recognitionem
beneficii Del, scilicet fructuum terræ, et debet
esse aliquid præcipuum de fructibus terræ. 2 2.
q. 86. 4. c.
4. Primitiæ sunt signa præteriti beneficii Dei,
s. terræ promissæ Israel, et totius terræ toti
humano generi, et fructuum; sed cæremonialia
proprie erant signa futuri. 2 2. q. 86. 4 ad 1. et
ad 2.
PRIMOGENITUS - 1. dicitur primo natus,
licet nullus post eum sit. ideo Christus est pri­
mogenitus Marîæ. in. q. 28. 3 ad 4.
2. Omnes primogeniti erant sacerdotes in ve­
teri Testamento, et habebant duplicem portionem
in hæreditate paterna. 1 2. q. 103. 1 ad 3. et 2 2.
q. 87. 1 ad 3.
PRIMUM - 1. Dicitur dupliciter, s. primum
simpliciter, et primum in genere. 1 2. q. 6. 1
ad 1.
2. Primum in per se ordinatis, oportet esse
maximum, non autem primum per accidens. 2 2.
q. 163. 3 ad 3.
PRINCEPS - 1. ad bonum principem requiritur
quod sit virtuosus simpliciter, non autem ad bo­
num civem. 1 2. q. 92. 1 ad 3.
2. Ad bonum virum pertinet posse principari,
et bene subjici. Ideo in virtute boni viri inclu­
ditur virtus principis. Sed virtus principis differt

Principium

specie a virtute subditi, sicut virtus viri et mu­
lieris. 2 2. q. 47. 11 ad 1. et ad 2.
3. Princeps auferens per vim aliena, rapinam
committit, et tenetur restituere, nisi sit secun­
dum justitiam, pugnando, vel puniendo. 2 2.
q. 66. 8. c. et ad 3.
4. /\d bene commorandum in aliqua commu­
nitate requiruntur duo, s, habere se bene ad
principem, id est, cum fidelitate, reverentia et
famulatu; ad socios autem reddendo cuilibet
debita, et nulli nocendo. 1 2. q. 100. 5. c.
5. Sanctis licet commorari in curiis principum,
ad promovendum bonos, et ad impediendum ma­
los, non autem propter voluptates. 2 2. q. 187.
2 ad 3.
6. Deus reservavit sibi institutionem summi
principis, et regis Judæorum, quia habebat spe­
cialem curam eorum. 1 2. q. 105. 1 ad 1.
7. Deus non dedit Judæis principes et reges
a principio, sed tantum modum eligendi, s. se­
cundum judicium Dei, et de gente sua, et modum
se habendi. 1 2. q. 105. 1 ad 2.
8. Divisio regni Israel, et multitudo regum,
magis convenit eis in pœnam, pro dissensionibus
multis contra regnum David justum, quam ad
eorum profectum. 1 2. q. 105. I ad 3.
9. Principibus Judæorum non sunt deputati
cibi sicut sacerdotibus, ne superbirent, nec ambi­
rent. 1 2. q. 105. 1 ad 4.
PRINCIPATUS - 1. bonus triplex, s. regalis,
aristocratia et democratia. Et triplex principatus
malus, s. tyrannis, oligarchia et democratia. 1 2.
q. 95. 4. c. et q. 105. 1. c. et 2 2. q. 61. 2. c.
2. Principatus regalis est optimus. L q. 103. c.
et 1 2. q. 105. 1 ad 2. et 2 2. q. 50. 1 ad 2.
3. Principatus regalis est propter bonum po­
puli, tyrannicus autem est propter bonum ty­
ranni. i. q. 92. 1 ad 2. et q. 96. 4. c. et 2 2. q. 42.
2 ad 3.
4. Optimus principatus est in quo omnes ha­
bent aliquam partem. Et componitur ex regno,
inquantum unus præest; et aristocratia, inquan­
tum multi principantur secundum virtutem; et
democratia, id est principatus populi, in quo po­
pulus sibi eligit principem. 1 2. q. 95. 2. c. et
q. 105. 1. o.
5. Principatus dicuntur in angelis, quia prin­
cipantur omnibus cælestibus principibus, divinas
jussiones explentibus. Sed archangeli dicuntur
qui principantur soli ordini angelorum, i. q. 108.
5 ad 4.
PRINCIPIUM - I. quoad relationem est simul
naturaliter cum principiato; sed id quod est prin­
cipium est naturaliter prius eo. i. q. 42. 3 ad 2.
2. Principium est prius tempore principiato, du­
pliciter, scilicet ex parte actionis successive, vel
agentis Imperfecti, vel eligentis tempus, i. q. 42.
2. c.
3. Apud Græcos Filius et Spiritus sanctus di­
cuntur principiati, non autem apud Latinos, i.
q. 33. 1 ad 2.
1. Principium sumitur a prioritate, sed non si­
gnificat eam. i. q. 33. 1 ad 3.
2. Principium est id a quo aliquid procedit
quocumque modo, et e converso, i. q. 33. 1. c.
3. Principium est communius causa, et causa
elemento, i. q. 33. 1 ad 1.
4. Non omne principium est primum princi­
pium. I 2. q. 6. I ad I. et q. 4. 1 ad 1.
5. Græci indifferenter utuntur nomine causæ,
sicut nomine principii in divinis, non autem La­
tini. i. q. 33. 1 ad 1.
6. In divinis una persona est principium alte­
rius. non autem causa, i. q. 33. 1. o. et q. 36.
4. o.

— 275 —

Prioritas

INDEX III

7. Principium In divinis et in creaturis duplici­
ter cognoscitur, s. ut primum, et ut principium.
1. q. 33. 4. c.
8. Non omne principium cognoscendi est prin­
cipium essendi. i. □.
3 ad 4.
9. Primum principium in speculativis est: Non
contingit Idem simul esse et non esse. In practi­
ces autem est: Bonum est prosequendum, ma­
lum vero est fugiendum. 1 2. q. 94. 2. c. et 2 2.
q. 1.7. c.
10. Principia speculativa cognoscuntur per
alium habitum naturalem quam conclusiones,
quia principia per intellectum, conclusiones vero
per scientiam. 2 2. q. 47. 6. c. et q. 49. 2 ad 1.
11. Sicut in ratione speculativa sunt quædam
ut principia, quonim est intellectus, et conclu­
siones, quarum est scientia, ita in ratione pra­
ctical, ut principia naturaliter nota, sunt fines
virtutum moralium; quia finis se habet in operabilibus, sicut principium in speculativis; et
quædam sunt in ratione practica, ut conclusiones
eorumi quæ sunt ad finem. 2 2.
2 o. 47. 6. c.
12. Nihil refert
-Λ------------; docet proponenutrum--ille qui
do vel interrogando, procedat de principiis com­
ani­
Imunibus ad conclusiones. Utrobique enim animus audientis certificatur de posterioribus per
priora, i. q. 84. 3 ad 3. et q. 117. 1.
1. o.
PRIORITAS nullo modo est in divinis, i. q. 36.
3 ad 3. et q. 42. 3. o.
PRIVATIO - 1. secunda suscipit magis et
minus: quia ponit aliquid, quod est de ratione
ejus, non autem prima. 1 2. q. 73. l.c. et q. 82.
4. c.
2. Privatio suscipit magis et minus, secundum
suas causas, non autem secundum se. i. q. 11.
4 ad 1. et q. 49. 3 ad 3. et 1 2. q. 22. 2 ad 1.
3. Privationes et negationes differunt specie
secundum differentias habituum, et positionum
oppositorum, et specificantur per habitus opposi­
tos. 2 2. q. 107. 2. c. ‘
4. Privatio est carentia ejus quod est aptum
natum haberi. Et hoc tripliciter; scilicet vel ab
eo, vel ab alio ejusdem speciei, vel a quocumque.
Et tertia tantum est in divinis, i. q. 33. 1 ad 2.
5. Privatio est negatio circa determinatum sub­
jectum. i. q. 17. 4. c.
6. Contractum significat aliquam naturam in
subjecto, non autem privatio, i. q. 17. 4. c.
7. Nulla privatio tollit totaliter esse. i. q. 11.
2 ad 1.
8. Nulla privatio est intenta ab aliquo agente.
1. q. 19. 9. c. et q. 49. 1. c.
PRIVILEGIUM est privata lex, quia respicit
singulares personas, sed commune est ad multa
negotia. 1 2. q. 96. 1 ad 1.
PRIUS - 1. dicitur dupliciter, s. ordine per­
fectionis, et generationis, i. q. 85. 3 ad 1. et 1 2.
q. 68. 8 ad 3.
2. Prius natura dicitur dupliciter, s. secundum
causam materialem et magis secundum alias cau­
sas. 2 2. q. 1.7. ad 3.
3. Semper id quod est naturalius, est prius. 1 2.
q. 49. 2. c.
4. Imperfectum est prius tempore perfecto in
eodem. Sed in diversis est e converso, et natura
in utrisque. i. q. 82. 3 ad 2. et q. 85. 3 ad 1.
et q. 94. 3. c. et I 2. q. 6. 2. 4. c. et ni. q. 1. 5
ad 3. et 6. c.
5. Prius duplex, s. per se, et per accidens. 2
2. q. 4. 7. c.
6. Semper quod est per se, est prius eo quod est
per aliud, i. q. 20. 1. c. et q. 84. 6. o.
7. Remoto priori, removetur posterius, sequens
tantum ex eo, non autem si sequatur etiam ex
alio. 1 2. q. 15. 2 ad 2.

Procewio

PROCESSIO - I. dicitur dupliciter, s. rttotm
processivus animalium, et eductlo principiat! a
principio; prima est in divinis metaphorice taoturn, secunda vero proprie, t. q. 27. I. o.
2. Processio duplex, s. ab extra, et ab Intra,
prima semper est per motum ad diversum, et œsi
tra rationem primi principii; non autem secunda
Ideo secunda convenit Deo, non autem prima, i
q. 27. I. o.
3. Omnis processio creaturæ est per motum,
vel mutationem, non autem in divinis, i. q. 27.
1 ad 1.
4. Processus rationis duplex, s. via compositio
nis et via resolutionis. 1 2. q. 14. 5. o.
5. In divinis sunt tantum duæ processiones, j.
verbi et amoris, secundum quod Deus, suâmes·
sentiam, veritatem et bonitatem intelligit e!
amat. i. q. 27. 3. 5. o. et q. 28. 4. c. et q. 36. l.c
et q. 37. 1. c. et q. 41. 6. c.
6. Omnia quæ important respectum origini»,
absolute dicuntur de processione divina, non au­
tem repugnantia consubstantialitati, coaeterni­
tati et independent!®. i. q. 27. 2 ad 2.
7. Processiones in divinis distinguuntur per
relationes, et modos originis, non autem $eipsis; nec per esse a natura et voluntate, i.
q. 27. 3. o.
8. Processio Filii est per naturam Patris.
Ideo est ei coæternus, consubstantialis et In·
dependens; non autem creaturæ, quia proce­
dunt per voluntatem Dei. i. q. 41. 2. c. et q. 42. .
2. c.
9. Omnia quæ pertinent ad generationem vi­
vorum dicuntur in processione Filii Dei, ut oriri,
nasci, gigni et generari, i. q. 27. 2 ad 2.
10. Hæresis Valentini, quod Filius Dei proce­
dit vario modo prolationis, id est ad extra, i.
q. 34. 2 ad 2.
11. Spiritus sanctus procedit a Patre et Fili;
quia aliter*non posset distingui a Filio, i. q. 36.
2. o.
12. Spiritus sanctus procedit ab eis, inquan­
tum sunt plures agentes, et inquantum sunt
unum in vi spirati va. r. q. 36. 4 ad 1.
13. Hæresis Arrii, quod Spiritus sanctus pro­
cedit a Patre et Filio, ut creatura utriusque. i.
q. 28. 1. c.
14. Hæresis Nestori i et Theodorici, quod Spi­
ritus sanctus non procedit a Filio. I. q. 36. 2
ad 3.
15. Spiritus sanctus non magis procedit a Patre
quam a Filio, nec prius, nec plenius. 1. q. 36.
3 ad 2.
16. Spiritus sanctus dicitur principaliter et
proprie procedere a Patre, propter auctoritaten
in Patre, non autem magis proprie, i. q. 36. 3 ad 2.
17. Spiritus sanctus procedit a Patre imme­
diate,-et mediante Filio, ratione suppositi, non
autem ratione virtutis mediæ. i. q. 36. 3 ad 1
18. Processio Filii est per actum intellectus,
sed processio Spiritus sancti est per actum vo­
luntatis. i. q. 27. 2, c. fi. et 3. c. et q. 28. 4 adi.
et q. 34. 2. c. et q. 45. 7. c.
19. Spiritus sanctus ita naturaliter et a natura
procedit a Patre, sicut Filius, i. q. 41. 2 ad 3. et
6. c. et q. 42. 2. c.
20. Processio Spiritus sancti triplici ratione
nominatur tantum processio, scilicet ex habitu­
dine rei amatæ ab amante per amorem, i. q. 27.
4 ad 3. et q. 28. 4. c. et q. 37. I. c.
21. Emanatio, proprietas, et relatio Spiritu?
sancti nominatur eodem nomine, scilicet spira­
tio,propter defectum nominum, i. q. 36. 1. c. et
22. Processio Spiritus sancti dicitur ætema,

— 276 —

Proclamare

INDEX III

respectu objecti æterni; sed ut tendit in obje­
ctum creatum, cui Deus confert aliquid, dicitur
temporalis, i. q. 43. 2. o.
2j. Spiritus sanctus procedit a selpso proces­
sione temporali, i. q. 43. 2 ad 3.
24. Processio æterna et temporalis sunt tantum
una processio, ratione respectus ad principium
quem principaliter important; sed sunt duæ ra­
tione duplicis respectus ad objecta, i. q. 43. 2.
c. et ad 3.
PROCLAMARE - I. licet in capitulis religio­
sorum de levibus quæ farnæ non derogant, sine
admonitione secreta, non autem de gravi. 2 2.
q. 33. 7 ad 4.
2. Non videtur esse probabile, quod ea quæ
sunt in consuetudine religiosorum, sint contra
præcepta Christi. Consuetum est autem in reli­
gionibus quod in capitulis aliqui proclamantur
de culpis, nulla secreta admonitione præmlssa.
Sed hujusmodi proclamationes sunt quasi quædam commemorationes potius oblitarum culpa­
rum, quam accusationes vel denuntiationes. *2 2.
q. 33. 7. a. 4. et ad 4.
3. Si essent tamen alia, de quibus frater infa­
maretur, contra præceptum Domini ageret, qui
per hunc modum proclamando, peccatum fratris
publicaret. 2 2. q. 33. 7 ad 4.
PRODIGALITAS - 1. est circa passiones pecuniæ, sicut deficiens, non autem sicut superabundans in eis. 2 2. q. 119. 1 ad 1.
2. Prodigalitas dicitur esse contra naturam,
quia habet immoderatam emissionem rerum, re­
pugnantem naturæ. 1 2. q. 32. 6 ad 2.
3. Prodigus sæpe excedit in dando propter vo­
luptates, non tamen semper. 2 2. q. 119. 1 ad 3.
4. Prodigalitas semper est peccatum, non prin­
cipaliter propter quantitatem, sed propter inor­
dinationem dandi, quibus non debet dari, et
propter quæ, et sicut debet. 2 2. q. 119. 1. o. et
3 ad 1.
5. Prodigus peccat in se, et in proximum, prae­
cipue clerici consumentes bona pauperum. Si­
militer avarus. 2 2. q. 119. 3 ad 1.
6. Prodigalitas opponitur liberalitati. 2 2.
q. 117. princip. et q. 118. princip. et q. 119.
1. 2. 3. c.
PR0DUCTÆ res a principio fuerunt in statu
perfecto, ut essent principia alionjm. i. q. 94.
c.
PROFITENS - 1. non vovet servare quicquid
est in regula, sed vitam regularem, vel vivere'se­
cundum regulam, quod est cautius, vel obedientiam secundum regulam, non obligando se ad
culpam; ut in religione ordinis fratrum praedi­
catorum, quod est melius. 2 2. q. 186. 9 ad 1.
2. Votum simplex de majori religione non obli­
gat post professionem in minori. 2 2. q. 189. 8
ad 3.
3. Professio facta ante annos pubertatis, scili­
cet ante annos quatuordecim in puero, vel ante
annos duodecim in puella, non tenet, propter
Ecclesiæ statuta. 2 2. q. 88. 9. c. ad 3. et q. 189.
5. c. ad 1. et ad 3.
4. Nazaræi profitebantur quamdam perfectio­
nem, deponentes comam. 1 2. q. 186. 6. b.
PROHIBITIO - 1. incitat concupiscentiam tri­
pliciter, s. ratione ardui, ratione clausæ passionis,
et ratione importunitatis. 1 2. q. 98. 1 ad 2.
2. Omne peccatum est malum, quia prohibitum
jure naturali, non autem jure positivo. 1 2. q. 71.
6 ad 4.
3. Prohibitio ligni scientiæ boni et mail fuit
propter figuram, s. propter eventum futurum,
qulà post’ejus esum homo per experimentum
pœnæ didicit quid înteresset inter obedientiæ

Prophetia

bonum, et inobedientiæ malum, non autem pro­
pter naturam arboris. J. q. 102. 1 ad 4. et I 2.
q. 102. 1 ad 2.
PROMISSIO - 1. est actus rationis, quia est
enuntiatio et ordinatio alicujus. 2 2. q. $8. 1. c.
2. Promissio est ordinare quid facere pro alio
debeat gratum ei. Sed comminatio est contra
alium. 2 2. q. 88. 1. 2, 5. c.
3. Promissio nuda, id est, non habens aliquid
additum ad confirmationem, non habet vim ple­
nam obligandi Deo, nec homini. 2 2. q. 88. 3 ad 1.
4. Promissa non debent servari, si est illicitum
quod promittitur, vel si sint mutatæ conditiones
personarum, vel negotiorum. Ad hoc ergo quod
nomo servare debeat quod promisit oportet ut
sit licitum quod promittitur, et quod omnia
immutata permaneant. 2 2. q. 110· 3 ad 5.
PROMULGATIO
1. legis naturæ fit ex hoc
quod Deus inserit eam mentibus hominum naturaliter custodiendam. 1 2. q. 90 ad 4.
2. Promulgatione non indigent præcepta com­
munia legis naturæ, et credere in Deum. 1 2.
q. 100. 4 ad 1.
3. Promulgatio fit verbo et scripto. Et utroque
modo promulgatio legis ætemæ est ætema, ex
parte Dei, non autem ex parte nostra. 1 2. q. 91.
1 ad 2.
4. Promulgatio legis necessaria est ad hoc,
quod lex habeat vim obligandi. 1 2. q. 90. 4. o.
5. Promulgatio obligat absentem, sicut et præsentem, inquantum promulgatio ad eum perve­
nit, vel potuit pervenire per alios. Futuros au­
tem obligat per scripturas. 1 2. q. 90. 4 ad 2. et
ad 3.
PRONOMINA - 1. demonstrativa dicuntur de
Deo, secundum quod faciunt demonstrationem ad
intellectum, non autem ad sensum, i. q. 13. 1 ad 3.
2. Pronomina possessiva conjunguntur nomi­
nibus Dei, quæ significant rationem principii
efficientis, vel finalis, vel exemplaris; non au­
tem nominibus Dei, quæ significant per modum
formæ inhærentis. i. q. 36. 1 ad 3.
PROPASSIO est passio inchoata in appetitu sen­
sitivo, non ultra procedens, sicut in Christo fuit,
in. q. 15. 4. c. et 6 ad 2. et 7 ad 1.
PROPHETIA - 1. non est habitus, nec qualitas
permanens, sed ut passio transiens. 1 2. q. 68.
3 ad 3. et 2 2. q. 171. 2. o. et q. 174. 3 ad 2. et
q. 176. 2 ad 3.
2. Prophetia non est gratia gratum faciens, sed
gratis data. 1 2. q. 68. 3 ad 3.
3. Prophetia est divina inspiratio rerum, fu­
tura immobili veritate denuntians, secundum
Cassiodorum. 2 2. q. 171. 3. a. 1. et 6. b.
4. Propheta dicitur quasi procul phans, vel
procul videns, inquantum cognoscit vel loquitur
ea quæ sunt procul a communi hominum sensu,
cum quibus conversatur et communicat in statu
viæ. m. q. 7. 8. o.
5. Prophetia principaliter et primo consistit
in cognitione. Ideo dicitur a phanos. Secundario
consistit in locutione: ideo dicitur a fari. Tertio
consistit in operatione miraculorum, ad confir­
mationem ejus. 2 2. q. 171. 1. o. et 2. c. et q. 174.
3 ad 3. et 4. c. et m. q. 7. 8. o.
6. De ratione prophetiæ non est ænigmatica
cognitio, quia Moyses fuit propheta; et tamen
Deum palam, et non per æmgmata vidit, m. q. 7.
8 ad I.
7. In pmphetia sunt duo, scilicet repræsentatio, et
__ Λjudicium
---------------de visis,
------, -quod
----------est---principalius,
----et completivum ejus, sine quo non est. 2 2. q. 173.
I Λ
2. c. et q. 176. -2 ad· -1.
8. Ad prophetiam requiritur lumen intelle| ctuale supernatural. 2 2. q. 171. 2. c.

— 277 —

■' I

*

9 \

~ -

4 > 5*»·.
. iL*\V ^4^/4

,·.▼ V-'
...

Prophetia

INDEX 111

Prophetia

9. Ad prophetiam requiritur inspiratio, quoad i ex habilitate remanente ad facilius illustrari
mentis elevCL
ationem, et revelatio, quoad perce» 2 2. q. 171. 2 ad 2.
ptionem divinorumI. 2 2. q. 171. I ad 4.
28. Prophetia prædestinationis completur sine
r
*
‘
.
/
10. Ad prophetiam requiritur maxima mentis arbitrio nostro causante, non autem sine eo conelevatio» ad contemplationem spiritualium.
elevatio,
spiritualium 2 2. sentiente, in. q. 30. 1 ad I.
q. 172. 4. c.
29. Finis prophetiæ est manifestatio alicufu*
11. Bonitas morum quoad refrenationem pas­ veritatis existentis supra hominem. 2 2. q, 171,
sionum et remotionem occupationum exterio­ - 2. c. ad 2. et 6. c.
rum. requiritur ad prophetiam. 2 2. q. 172. 4. o.
30. Prophetia secundum quid potest esse a d«12. Dispositio naturalis non requiritur ad pro­ monibus, non autem prophetia simpliciter. 2 2.
phetiam, quia Deus simul removet indispositio- I q. 172. 5. o.
nem, disponit et perficit. 2 2. q. 172. 3. o.
31. Prophetia dæmonum non fit per illumina­
13. Prophetia potest haberi sine charitate. et tiones, ut divina, sed per visionem imaginariam
sine gratia gratum faciente. 2 2. q. 6. 2 ad 3. et 1 vel sensibilem; nec est semper vera, sicut pro­
q. 172. 4. c.
phetia divina. 2 2. q. 172, 5 ad 2. et ad 3.
14. Objectum prophetiæ est illud quod est in
32. Prophetæ dæmonum quandoque praedicunt
cognitione divina, supra facultatem humanam. vera ex inspiratione divina, et aliquando per dæ­
2 2. q. 174. 2. c.
mones. 2 2. q. 172. G. o. et q. 174. 5 ad 4.
15. Prophetia est de omnibus. Sed primo et
33. Species prophetiæ triplex, s. comminationis,
principaliter est de futuris contingentibus; se­ prædestinationis, et præscientiæ. 2 2. q. 174. l.o.
cundo de existentibus supra universalem cogni­
34. Prophetia fit dupliciter, s. per influxum lu­
tionem hominum: tertio respectu alicujus. 2 2. I minis tantum, et per species impressas vel ali­
q. 171. 3. o. et q. 172. I. c. fi. et ad 4. et 5. c. et ter ordinatas. 2 2. q. 173. 2. o.
q. 176. 2 ad 3. et q. 178. 1 ad 1.
35. Modus prophetiæ triplex, secundum tripli­
16. Prophetiæ sunt principaliter de futuris. cem potentiam cognoscitivam, scilicet secundum
Sunt tamen etiam de præsentibus, quæ tamen oculos corporis, secundum spiritum imagina­
sunt procul a cognitione non omnium hominum, rium, et secundum intuitum mentis. 2 2. q. 174.
sed quorumdam, sed secundum sensum vel se­ 1 ad 3.
cundum intellectum, ut Heliseus cognovit quæ
36. Prophetis repræsentantur aliqua quadruGiezi præsens fecerat; et sunt etiam de occultis pliciter, s. in sensu exteriori, sicut Daniel vidit
omnibus hominibus naturaliter, ut mysterium scripturam in pariete, et Samuel audivit verba;
Trinitatis; sunt etiam de mysterio Christi sub vel per formas in imaginatione divinitus impres­
nomine hominum, et tunc excedunt veritatem sas, sicut in cæcis natis similitudines cælorum;
historiæ. 2 2. q. 171. 3. c.
vel per formas divinitus ordinatas, sicut Jere17. Omnia prophetabilia sunt non cognoscibilia mias vidit ollam accensam, vel species in intel­
ab homine, nisi per revelationem Dei. Sed quæ lectu, sicut in scientia infusa Salomoni et apo­
pertinent ad sapientiam, et scientiam, et inter­ stolis. 2 2. q. 173. 2. o. et 3. c.
pretationem sermonum possunt naturaliter co­
37. Modus prophetiæ septuplex, secundum dif­
gnosci ab homine. 2 2. q. 171. 3 ad 2. et q. 172. ferentias influxus, s. extasis, visio, somnium, per
1. c. fi.
nubem, vox de cælo, parabola, et repletio sancti
18. Prophetæ non vident omnia prophetabilia, Spiritus. 2 2. q. 174. f ad 3.
sed tantum ea quæ sibi specialiter revelantur.
38. Gradus prophetiæ imaginariae distinguitur
2 2. q. 171. 4. o.
quadrupliciter, s. per somnium et vigiliam, per
19. Aliqua prophetia est de præterito, sicut in signa, si loquens videtur vel non, et secundum
Genesi. Et in aliqua ponitur præteritum pro fu­ dignitatem apparentis, i. q. 12. 11. 1 ad 1. et 2 2.
turo, propter certitudinem prophetiæ. 2 2. q. 171. q. 174. 3. o.
3. b.
39. Gradus prophetiæ improprie dictæ duplex,
20. Prophetæ non vident Deum per essentiam. s. minimus, i. secundum operationem exteriorem,
2 2. q. 171. 2. c. et 4. c. et q. 173. 1. o.
ut Samson; et visio de naturalibus, ut Salomon.
21. Prophetæ vident in speculo ætemitatis, seu 2 2. q. 174. 3. c.
\ intelligentiarum, sive in libro præscientiæ Dei
40. Actus prophetiæ duplex, s. principalis, i.
causaliter, non autem formaliter. 2 2. q. 173. 1. c. visio; et secundarius, id est, denuntiatio. 2 2.
fi. et ad 1. et ad 2.
q. 176. 2. c.
22. Prophetæ habent certissimam ct distinctam I
41. Veri prophetæ tripliciter differunt a falsis
cognitionem de visis per spiritum prophetiæ; non | prophetis, s. agente, fine et certitudine. 2 2.
autem de habitis per instinctum Dei. 2 2. q. 171. q. 175. 5 ad 3.
5. o.
42. Prophetia prædestinationis semper imple­
tur, non autem prophetia comminationis, i. q. 19.
sum, sicut nec præscientiæ Dei. 2 2. q. 171. 6. ο. 7 ad 2. et 2 2. q. 171. 6 ad 2. et q. 174. 1. c. et
et q. 172. 1. c. et 5 ad 3. et 6 ad 2.
2. o.
24. Propheta proprie cognoscit se moveri a
43. Omnis prophetia de quacumque re est ejus­
Deo ad aliquid æstimandum, vel significandum dem speciei, quia est per unum formale, s. per
verbo vel facto, non tamen omnia quæ per hoc lumen divinum. 2 2. q. 171. 3 ad 3.
intendit Deus. 2 2. q. 173. 4. o.
44. Prophetia est simpliciter excellentior dono
25. Prophetia simpliciter dicta, id est, supra linguarum, triplici ratione, s. quia consistit in
universalem cognitionem hominum, non potest ipsa Illuminatione mentis, quia pertinet ad re­
esse a natura, sed tantum ex revelatione Dei: rum notitiam, et quia est utilior. 2 2. q. 176. 2.0.
prophetia vero secundum quid, id est, de aliqui­
45. Prophetia intellectualis visionis est nobi­
bus in suis causis, potest esse a natura, sed falli- lior quam imaginaria, nisi respectu revelandi per
blliter. 2 2. q. 172. I. o. et 3. c.
similitudinem corporalem, quia tunc est e con­
26. Prophetia, et aliæ illuminationes, et revela­ verso. 2 2. q. 174. 2. o. et 3. c. fi. et 4. c. ad L
tiones fiunt nobis a Deo mediantibus angelis, i. et 5. c. et q. 176. 2. c. ad 1. et in. q. 30. 3 ad 1.
q. 111. 1. o. et 2 2. q. 172. 2. o.
46. Prophetia magis proprie dicitur de imagi­
27. Aliquis cessante prophetica illustratione naria quam de intellectuali. 2 2. q. 173. 2. c. fi.
actuali dicitur propheta, ex deputatione Dei, et et q. 174. 2 ad 3. et 3. c.

Propitiatorium
INDEX III
Providentia
^^*-****“■47. Prophetia imaginaria de supernatural! ve- incompactæ vel inconvenientes, propter modum
riiate ett nobilior intellectuali de cognoscibili­ significandi, i. q. 13. 12 ad 1.
bus humana ratione. 2 2. q. 174. 2 ad 3. ct 3. c.
4. Cum dicitur Deus scivit aliquid esse futu­
et q. 176. 2 ad I.
rum contingens, non ponitur ibi contingens, nisi
48. Prophetia quanto est vicinior Christo, tanto ut materia verbi, et non ut pars principalis pro­
est major, et magis post quam ante, licet in positionis. i. q. 14. 13 ad 2.
quolibet statu prima sit major aliis. L q. 57. 5
PROPOSITUM - I. est actus voluntatis déli­
ad 3. et 2 2. q. 174. 6. o.
bérât», 2 2. q. 88. 1. c.
49. Idem propheta non est semper in eodem
2. Propositum pro facto reputatur, i. q. 23.
gradu prophetiæ; sed quandoque in majori, et 2 ad 2.
quandoque in minori. 2 2. q. 174. 3 ad 2.
PROPRIUM - Lest de genere accidentium. 1 2.
50. Moyses fuit cæteris prophetis simpliciter q. 83. 12 ad 3.
major, licet secundum quid sit minor aliquo. 2 2.
2. Proprium non addens aliquid nobilitatis su­
q. 174. 4. o.
pra commune, non habet proprium nomen, sed
51. Prophetia David ex propinquo attingit ad nominatur nomine communis. 1 2. q. 11. 1 ad 3.
visionem Moysis majorem, quoad cognitionem et 2 2. q. 9. 2. c. et q. 50. 2 ad 1. et q. 161. 1
divinitatis; sed e converso, in cognoscendo et ex­ ad 1.
primendo mysteria incarnationis Christi. 2 2.
3. In omni re proprium accidens est aliud ab

q. 174. 4 ad I.
52. Joannes Baptista fuit major propheta
.Moyse, et cæteris prophetis veteris Testamenti.
2 2. q. 174. 4 ad 3.
53. Prophetia non convenit Deo, nec beatis, nec
angelis. 2 2. q. 173. 1. c. et q. 174. 5. o. et m.
q. 7. 8. et q. 31. 2. c.
54. Prophetia fuit in Christo, inquantum fuit
viator. 2 2. q. 174. 5 ad 3. et m. q. 7. 8. o. et q.31.
2. o.
55. Ille cujus tantum intellectus illuminatur
ad indicandum visa ab aliis, sicut Joseph et Da­
niel, est propheta. 2 2. q. 173. 2. c.
56. Ille cui ostenduntur similitudines sine lu­
mine intelligentiæ sicut Pharao, vel Nabuchodo' nosor, vel Balthasar, non est proprie propheta.
2 2. q. 173. 2. c.
57. Abraham, Isaac et Jacob fuerunt pro­
phetæ. 2 2. q. 174. 6. c.
58. David habuit prophetiam, quoad intuitum
mentis, sine imaginaria visione. 2 2. q. 174. 4
ad 1.
59. Omnes numerati inter prophetas habuerunt
prophetiam imaginariam de supernatural! veri­
tate, et habebant officium prophetandi, et loque­
bantur in persona Dei, non autem hagiographe.
i 2 2. q. 174. 2 ad 3.
60. Omni tempore fuerunt prophetæ, etiam in
j πόνο Testamento. 2 2. q. 95. 2 ad 3. et q. 174. 6. o.
61. Prophetæ fuerunt maxime in abundantia,
tempore regum, quia tunc populus erat liber;
ideo instrui debebat de agendis. 2 2. q. 174. 6 ad 2.
62. Prophetiæ inceperunt scribi per Isaiam et
Osee, quando Roma condita fuit. 2 2. q. 174. 6
• ad 2.
PROPITIATORIUM erat tabula super alas ché­
rubin, quia exinde Deus propitiabatur populo. 1 2.
q. 102. 4 ad 6.
PROPORTIO - 1. secundum primam nominis
impositionem significat habitudinem quantitatis
ad quantitatem, secundum determinatum exces­
sum, vel adæquatîonem; sed transfertur ad si­
gnificandum habitudinem quorumcumqtie, sicut
materiæ ad formam, potentiæ ad actum, objecti
ad potentiam, finiti ad infinitum, et creaturæ ad
creatorem, i. q. 12. 1 ad 4.
2. Proportio proprie non est finiti ad infini­
tum, nec creaturæ ad creatorem; sed proportinalitas, s. similitudo proportionum. 1. q. 12. 1 ad
2. et ad 4.
3. Cognitio sensitiva non se extendit ad pro­
portionem unius ad alterum. 2 2. q. 58. 4, c.
PROPOSITIONIS - 1. veritas duplex, s. rei et
signi. 1. q. 16. 8 ad 3.
2. Propositiones affirmativæ veræ possunt for­
mari de Deo. j. q. 13. 12, o.
3. Propositiones affirmativæ de Deo dicuntur

essentia ejus, et est posterius ea, ordine genera­
tionis et perfectionis. 1 2. q, 2. 6. c. et q. 83.
2 ad 3.
4. Proprium fluit a subjecto, sine mutatione,
sed per naturalem resultantiam. i. q. 77. 6 ad 3.
PROPTER se - 1. duplex, s. quod dividitur
contra per aliud, et contra per accidens; primo
modo finis diligitur propter se, virtutes autem
secundo modo. 2 2. q. 145. 1 ad 1.
2. Propter quod unumquodque et illud magis,
intelligitur tantum in iis quæ sunt ejusdem or­
dinis, sicut in eodem genere causæ; puta si dica­
tur quod sanitas est desiderabilis propter vitam,
sequitur quod vita sit magis desiderabilis; si
autem accipiantur ea quæ sunt diversorum or­
dinum, non habet veritatem, ut si dicatur quod
sanitas est desiderabilis propter medicinam, non
ideo sequitur quod medicina sit magis deside­
rabilis, quia sanitas est in ordine finium, medi­
cina autem in ordine causarum efficientium. (.
q. 87. 2 ad 3. et q. 88. 3 ad 2.
PRORUMPERE - 1. Homo prorumpit facile ad
manifestandum conceptum cordis. 1 2. q. 72. 7. c.
2. Iracundus in veroa contumeliosa prorumpit.
I 2. q. 72. 7. c.
3. Licet tristari de gloria et prosperitate ini­
mici, inquantum est nociva. 2 2. q. 36. 2. o. et
q. 158. 1 ad 3.
PROVIDENTIA - 1. importat respectum quem­
dam alicujus distantis, ad quod ea quæ in præsenti occurrunt, ordinanda sunt. 2 2. q. 49. 6. c.
2. Providentia est ratio ordinis in finem, i.
q. 22. 1. o. et 2. c. et q. 23. 1. c.
3. In recta ordinatione ad finem, quæ inclu­
ditur in ratione providentiæ, importatur recti­
tudo consilii, judicii, et præcepti, sine quibus
recta ordinatio in finem esse non potest. 2 2.
q. 49. 6 ad 3.
4. Providentia perfecte convenit Deo. i. q. 22.
1. o.
5. Providentia Dei habet certitudinem, i. q. 22.
4 ad 2. et ad 3.
6. Error duplex circa divinam providentiam.
I. q. 116. 3. c. fi.
7. Error triplex circa divinam providentiam,
i. q. 22. 2. c.
8. Opinio Platonis de triplici providentia, se­
cundum Gregorium Nyssenum, s. providentia
summi Dei, qui primo et principaliter providet
rebus spiritualibus, et consequenter toti mundo
quantum ‘ad genera, species, et causas univer­
sales; providentia qua providetur singularibus
generabilium ct corruptibilium: et hanc attribuit
diis qui circumeunt cælos, id est, substantiis
separatis, quæ movent corpora cælestia circulariter; et providentia quæ est rerum humana­
rum quam attribuebat dæmonibus, quos platonicl

— 279 —

.

Λ

oh
—

Providentia

><♦ ·■

INDEX III

Prudentia

ponebant medios inter nos ct deos» ut narrat
31. Deus gubernat mundum bonitate, quia est
Augustinus, i. q. 22. 3. c. et q. 103. 6. ad 1.
principium providentiæ ut finis: sic tamen ut
9. Modus contingentis et necessitatis cadit sub libere rnoveat hominem per liberum arbitrium
provisione Dei. et non sub provisione creaturæ, invitando ad bonum per præmium, retrahendo
i. q. 22. 4 ad 3.
a malo per timorem pœnaruni. i. q. 103. I. 5. c.
10. Sicut ad providentiam pertinet prospicere ad 2.
per se conveniens fini, sic ad circumspectionem,
32. Finis gubernationis rerum a providentia
an sit conveniens fini, secundum circumstantias. Dei est aliquid extra totum universum, s. ipse
2 2. q. 49. 7 ad 3.
Deus, i, q. 103. 2. o. et 3. 4. c.
11. Ars Dei dicitur respectu productionis re­
33. Effectus gubernationis a providentia Dei
rum; dispositio autem respectu rerum inter se, est unus ex parte finis; sed ex parte mediorum
sed providentia respectu ordinis in finem, i. q. 22. sunt duo in generali, s. conservatio et motio in
1. c. fi.
finem; in particulari vero sunt innumerabile*
12. Providentia Dei se extendit ad necessaria, nobis. I. q. 103. 4. o.
non autem providentia hominis, i. q. 22. 2 ad 3.
34. Nihil potest contingere præter ordinem
et 4. ad 3. et q. 103. 1 ad 3. et 1 2. q. 93. 4. o. et gubernationis providentiæ Del universaliter, sed
2 2. q. 49. 6. c.
I tantum respectu alicujus causæ particularis, i.
13. Aliquid subest providentiae Dei dupliciter, [ q. 22. 2 ad 1. et q. 103. 7. o.
$. propter se, et propter aliud; primo modo
35. Nihil potest niti contra universalem gubersubsunt sola perpetua, secundo autem modo in­ I nationem divinæ providentiæ, sed tantum contra
dividua corruptibilia. I. q. 103. 5 ad 2.
aliquod particulare, i. q. 103, 8. o.
14. Bonum et malum subjacent divinæ provi- Ii
36. Ad providentiam Dei non pertinet sub­
dentiæ, ut præscita et ordinata, sed bonum, ut | trahere defectus, corruptiones, et mala a rebus.
intentum, non autem malum, r. q. 22. 2 ad 2.
1. q. 22. 2 ad 2. et q. 23. 3. c. et q. 48. 2. c. ad 3.
15. Omnia subjacent divinæ proyidentiæ, sed . et 2 2. q. 10. 11. c.
diversimode, i . 8. 3. c. et q. 22. 2. 3. o. et q. 23. !
37. Providentia Dei non excludit a rebus con1. c. et q. 104 . o. et q. 113. 6. c. et 1 2. q. 91. tingentiam, nec casum, nec fortunam, nec libe­
2. c. et q. 93.
rum arbitrium, i. q. 19. 8. o. et q. 22. 2 ad 1. tt
16. Providentia Dei non est respectu sui, quic­ 4. o. et q. 23. 1 ad 1. et 3 ad 3. et 6. c. et q. 103.
quid est in eo. est finis et non ad finem, i. q. 22. 7 ad 2. et ad 3. et I 2. q. 10. 4. o. et 2 2. q. 83.
1. c. fi. et 1 2. q. 93. 4. o.
2. c. et q. 171. 6 ad I.
17. Providentia Dei est omnium singularium,
38. Ad divinam providentiam pertinet quod
etiam contingentium, j. q. 22. 2. o. et q. 103. 5. o. permittat hominem tentari, et peccare, i. q. 23.
18. Rationalis creatura speciali modo subest 3. o. et 2 2. q. 165. I. o.
divinæ providentiæ. l q. 22. 2 ad 4. et ad 5. et
39. Immobilitas divinæ providentiæ non ex­
q. 103. 5 ad 2. et q. 113. 2. c. et q. 116. I. c. et cludit utilitatem orationis. I. q. 23. 6. o. et 2 2.
1 2. q. 9L 2. c. et 2 2. q. 83. 2. c.
q. 83. 2. c.
19. Electiones humanæ subsunt divinæ provi­
PRUDENTIA - 1. Nomen prudentiæ sumitur
dentiæ propter se, ita ut etiam sint provisores, a providentia, sicut a principaliori ejus parte,
propter liberum arbitrium; sic tamen ut provi­ quia omnia requisita ad prudentiam necessaria
dentia hominis sit sub providentia Dei» tanquam sunt, ut aliquid ordinetur in finem. 2 2. q. 49. 6
causa particularis sub universali, i. q. 22. 2 ad 4. ad 1.
20. Omnes motus, et actiones, et corruptiones
2. Nomen prudentiæ sumitur a providendo,
subjacent divinæ providentiæ. ï. q. 22. 2 ad 2. quod etiam ad mala extendi potest; et ideo licet
et q. 103. 5 ad 1. et 1 2. q. 93. 1. 5. c.
prudentia simpliciter dicta in bono accipiatur,
21. Providentia proprie non est in speculativis, aliquo tamen addito potest accipi in malo, 2 2.
sed tantum in practices. 2 2. q. 49. 6 ad 2.
q. 55. 1 ad 1.
22. Boni subsunt divinæ providentiæ propter
3. Prudens dicitur quasi porro videns, i. prose, mali vero propter alios tantum, ut bruta, i. cui videns. 2 2. q. 47. 1. c.
q. 22. 2 ad 4. et q. 23. 7. c.
4. rruaeniia
Prudentia simpliciter dicta est virtus non
23. Bruta subduntur divinæ providentiæ per improprie, sicut virtutes intellectuales, sed prose, et in singulari, sed propter aliud tantum, et prie. 1 2. q. 57. 5 ad i*3.· et q. 61. 1. c. et 2 2. q. 47.
actus eorum, i. q. 22. 2 ad 5. et q. 103. 5 ad 2. ' 4. o. et q. 55. 1 ad 1.
et 1 2. q. 93. 5. c.
5. Prudentia est generalis regula, et perfectio
24. Providentia Dei est ætema, sed guberna­ virtutum moralium, dans eis modum et formam.
tio est temporalis, i. q. 22. 1 ad 2.
2 2. q. 166. 2 ad 1.
25. Providentia est tantum in intellectu, licet '
6. Prudentia est virtus generalis causaliter,
præsupponat voluntatem finis; sed gubernatio j non autem essentialiter. 1 2. q. 53. 2. c.
passiva est in gubernatis, activa vero in guber­
7. Prudentia est virtus specialis propter spe­
nante. i. q. 22. 1 ad 3. et q. 23. 2. 4. c.
cialem rationem formalis objecti. 2 2. q. 47. 5. o.
26. Certitudo providentiæ Del non deficit a suo et q. 53. 2. c.
effectu, neque a modo eveniendi, quem providit.
8. Prudentia est virtus intellectualis secundum
1. q. 22. 4 ad 3.
essentiam, sed moralis secundum materiam. 1 2.
27. Deus providet omnibus immediate, quoad q. 58. 3 ad 1. et q. 61. 1. c. et 2 2. q. 181.2 ad 3.
rationem ordinis; sed mediate, quoad exeeutio9. Prudentia est amor, quia ab eo movetur ad
nem eius, quæ dicitur gubernatio, j. q, 22. 3. o. ! actum, non autem essentialiter. 2 2. q. 47. I ad I.
et q. 103. b. o. et q. 116. 2. c.
10. Prudens secundum quid est qui bene ra­
28. Providentia divina gubernat creaturas spi­ tiocinatur ad aliquem finem; simpliciter autem,
rituales inferiores per superiores, r. q. 110. I. c.
i qui ad
—totam
...... ...................
vitam. 1 2. q. 57. 4 ad 3. et 2 2
29. Et creaturas corporales per spirituales, i. | q. 47. 2~ ad ‘1. et q. 55. 1.
‘ 2. 5. c.
q. 22. 3. c. et q. 63. 7. c. et q. 102. 2 ad 1. et
11. Prudentia
Prudentia est
est in
in in
intellectu subjective, i.
Î
10.
o.
et
q.
112.
L
c.
et
q.
113.
q. 103. 6. o. et q.
q. 22. 1 ad 3. et 1 2. q. 56. 2 ad 3. ct 3. c. et q. 61.
1. c.
2. c. et q. 66. 1. c. et q. 85. 3. c. et 2 2. q. 47.
inferiora
per
corpora
superiora,
30. Et corpora
l.o, et 3 ad 3. et 5. 6. c. et 10 ad 3.
I. q. 113. J. c. ct q. 115. 3. o.
12. Prudentia non est tantum in intellectu, sic-

— 280 —

Prudentia

INDEX HI

Prudentia

ut scientia et ars, sed habet aliquid in appetitu, apparentem, ut prudentia carnis; vel utendo
s. rectitudinem, i. q. 22. 1 ad 3. et 1 2. q. 56. non veris viis, sed simulatis, ut astutia. 2 2.
2 ad 3. et 3. c. fi. et q. 57. 4. c. et 2 2. q. 47. 1 q. 55. 3. c.
ad 2. et 13 ad 2. et 16 ad 2.
33. Actus prudentiæ miscetur actibus omnium
13. Prudentia est tantum in ratione practica aliarum virtutum, quia ex ea rectitudinem ele­
subjective. 1 2. q. 57. 3. c. et 2 2. q. 47. 2. o.
ctionis participant; ideo ab ea dependent. 2 2
14. Prudentia et ars sunt in opinativa parte q. 47. 5 ad 2. et q. 53. 2. c. et q. 55. 2 ad 3.
animæ, et circa objectum contingens aliter se ha­
34. Opus prudentis est esse bene consiliativum.
bere. 1 2. q. 57. 4 ad 2. et 8 ad 3.
2 2. q. 49. 5. c.
15. Prudentia non consistit in sensu exteriori,
35. Actus rationis practicæ et prudentiæ tri­
sed In sensu Interiori, non principaliter, sed per plex, s. consiliari, judicare et præcipere, qui est
applicationem ad opus. 2 2. q. 47. 3 ad 3. et q. 49. principalis actus prudentiæ. i. q. 22. I ad 1. et ad
1 ad 1. et 2 ad 3.
3. et q. 23. 4. c. et 1 2. q. 57. 6. c. et q. 58. 5 ad 3.
16. Prudentia est in Deo, respectu aliorum, non et q. 61.3. c. et q, 65. 1. c. et 2 2. q. 47. 8. o. et 9.
autem respectu sui. 1. q. 22. 1. c. ad 3.
c. ad 1. et 10. 16. c. et 12 ad 3. et 13. c. et q. 48. c.
17. Christus habuit plenitudinem prudentiæ, et q. 51. 2. o. et q. 53. 2. c. ad 1.
secundum donum consilii, hi. q. 11. 1 ad 3,
36. Per prudentiam aliquis præcipit aliis et sibi.
18. Prudentia infusa est in omnibus existen- 2 2. q. 47. 12 ad 3. et q. 49. 3 ad 3. et q. 50. 2 ad 3.
tibus in gratia; sed prudentia acquisita non est in
37. Consiliari non est immediatus actus pru­
juvenibus. 2 2. q. 47. 14. o. et q. 51. I ad 3.
dentiæ, sed mediante eubulia. i. q. 22. 1 ad 1. et
19. Nullus sufficit sibi, quoad omnia, in iis 1 2. q. 57. 6 ad 1. et 2 2. q. 51. 2. o.
quæ sunt prudentiæ: ideo etiam majores oportet
38. Laus prudentiæ non consistit in sola consi­
in iis esse dociles. 2 2. q. 49. 3. c. ad 3.
deratione, sed in applicatione ad’opus. 2 2. q.
20. Prudentia non est in servis et subditis, in­ 47. 1 ad 3. et 3. 4. c. et 16. c. ad 3.
quantum hujusmodi, sed inquantum convenit eis
39. Prudentia corrumpi potest per passiones,
regere se per rationem. 2 2. q. 47. 12. o. et q. 49. non autem per oblivionem, licet per eam impe­
3 ad 3. et q. 50. c.
diri possit. 1 2. q. 53. 1. c. et 2 2. q. 47. 16. o.
21. Prudentia proprie non est in peccatoribus,
40. Prudentia est triplex, s. falsa, imperfecta
sed tantum quædam falsa similitudo ejus. 2 2. et perfecta; .prima est ad malum, secunda ad
q. 47. 13. o. et q. 50. 3 ad 2. et q. 51. 1 ad 3.
finem particularem, tertia ad verum et ultimum
22. Prudentia non convenit brutis, nisi meta­ finem. 2 2. q. 47. 13. c. et q. 55. 1 2. o et 3 ad 1.
phorice, s. inquantum instinctu naturali aguntur et q. 94. 1 ad 2.
sagaciter, i. q. 22. 1. c. ad 4. et q. 55. 3 ad 3. et
’ 4L Species prudentiæ tres, secundum tres fi­
q. 95. 1. c. ad 4. et 1 2. q. 3. 6. c. et q. 13. 2 ad 3. nes, s. bonum proprium, quæ a quibusdam
et 2 2. q. 47. 15 ad 3.
dicitur monastica, quasi unius tantum guber­
23. Agibile ut objectum rationis, i. sub ratione natio; alia autem est œconomica, quæ ordinatur
veri, est materia prudentiæ; sed ut objectum ap­ ad bonum commune domus,vel familiæ; tertia po­
petitus. i. sub ratione boni, est materia aliarum litica, quæ ordinatur ad bonum commune civi­
virtutum. 2 2. q. 47. 5. c. ad 3.
tatis vel regni. I 2. q. 67. 6 ad 4. et 2 2. q. 47.
24. Prudentia non est circa altissimam causam 11. o. et q. 48. 1. c. ad 2. et q. 53. 2. c.
simpliciter, sed circa bonum humanum. 2 2. q. 47.
42. Species prudentiæ quinque, s. monastica,
‘jadl.
oeconomica, politica, militaris et regnativa. 2 2.
25. Prudentia proprie non est de fine, sed de q. 48. c. ad 2. q. 50. o. et q. 53. 2. c.
iis auæ sunt ad finem. 2 2. q. 33. 1 ad 2. et q. 47.
43. Partes intégrales ejus sunt octo, s. memo­
J ad 2. et 6. c. et 15. c. fi. et q. 49. 6. c. et q. 56. ria, ratio, intellectus, docilitas, eustochia, i so1. c, ad 3.
lertia, providentia, circumspectio et cautio. 1 2.
26. Prudentia se habet ad bonum privatum et q. 56. 5 ad 2. et q. 57. 6. ad 4. et 2 2. q. 48. o. et
ad bonum commune, id est, extendit se ad re­ q. 49. o. et q. 53. 2. c.
gimen sui et multitudihis. i. q. 22. 1. c. et 2 2.
44. Partes ejus potentiates sunt tres, s. eubu­
q. 47. 10. o. et q. 49. 3 ad 3.
lia, synesis et gnome, in. q. 22. 1 ad 1. et 1 2.
27. Prudentia non solum considerat universa­ q. 57. 6. o. et 2 2. q. 49. c. n. et q. 51. o. et q. 53.
lia, sed etiam singularia. 2 2. q. 47. 3. o. et 15. c. 2. c.
et q. 49. 2 ad 1. et 5 ad 2. et 7. c.
45. Providentia est completiva formalis et prin­
28. Futura contingentia, ordinabilia per homi­ cipalis pars prudentiæ, aliæ vero quasi materiales
nem ad finem humanæ vitæ, proprie pertinent ad ipsam reducuntur. I. q. 22. L c. et 2 2. q. 49.
ad prudentiam, non autem necessaria, nec præ- 6. o.
terita, nec præsentia. 2 2. q. 49. 6. c.
___ Physica,
__ , ________
,____et r
_____
46.
dialectica,, _____
rhetorica
politica
29. Actus prudentiæ est aliqua ordinate dispo- | sunt partes prudentiæ large dictæ et etiam
etia; pronere ad finem, i. q. 22. 1. c. et 2 2. q. 49. 6. o. et priæ/et continentur
n---- À-------L prudentia quoad
------ - usum
sub
7. c.
et exercitium, non autem quoad objectum. 2 2.
30. Prudentia carnis est peccatum, quia ponit q. 48. c.
finem in bonis camis; et est mortale, si sit ibi
finern
47. Prudentia est principalis in virtutibus
ultimus finis, aliter est veniale. 2 2. q. 55. 1. 2.0. moralibus, et directiva omnium; charitas vero ut
31. Quædam vitia manifeste contrariantur pnipru­ imperans et conjungens fini. m. q. 85. 3 ad 1.
dentiæ, ex defectu ejus, vel eorum quæ ad eam
48. Idem est medium prudentiæ ut regulantis
requiruntur, ut imprudentia, præcipitatlo, seu et mensurantis, et virtutis moralis, ut regulate
temeritas, inconsidaratio et inconstantia; aliqua | et mensuratæ, 's. rectitudo rationis. I 2. q. 64.
vero secundum falsam similitudinem, et abusum | 3. c.
requisitorum ad prudentiam, ut astutia, pruden­
49. In omnibus moralibus est eadem virtus
tia carnis, dolus, fraus, sollicitudo temporalium. I dirigens, s. prudentia, quia eadem est ratio
et futurorum. 2 2. q. 21.3. c. et q. 53. princip. et i veri In eis, non autem eadem ratio boni. Ideo non
1. c. et q. 55. princip. et 3. 8. c.
· est eadem virtus appetitiva. 1 2. q. 60. I ad 2.
32. Peccatum habens similitudinem prudentiæ :
50. Nulla virtus moralis potest esse sine pruest contra prudentiam dupliciter, s. ordinando 1 dentia. 1 2. q. 57. 5. o. et q. 58. 4. o. et q. 65.
studium rationis ad finem non vere bonum, sed | 1. o. et 2. c. et 4. c. ad 1. et q. 68. 5. c. et q. 73.

_ 281 —

-

Prudentia

INDEX III

Pulchritudo

1 ad 2. et 2 2. q. 47. 4. c. et q. 51. 2. c. et q. 141. i aiicujus singularis, s. finis particularis. 2 2. q. 49.
I 2 ad 1. et ad 3.
I ad 2.
72. In iis quæ pertinent ad prudentiam homo
51. Prudentia ultra virtutes morales est maxi­
me necessaria ad bene vivendum. 1 2. q. 57. 5. o. maxime indiget erudiri præcipue a senibus pru­
dentibus. 2 2. q. 49. 3. c.
et 2 2. q. 51. 3 ad 3.
73. Prudentia infusa restituitur per pœniten52. Prudentia non potest esse in aliquo sine
virtutibus moralibus, i. q. 22. 1 ad 3. et 1 2. q. 57. tiam, non autem prudentia acquisita, sed tollitur
4. c. et q. 58. 5. o. et q. 65. 1. 2. c. et q. 73. 1. e. actus contrarius, in quo proprie consistit pecca­
ad 2.
tum imprudentia», 2 2. q. 53. 1 ad 3.
53. Prudentia est nobilior cæteris virtutibus
PSALMUS. In psalmis omnia opera Dei» omnes
moralibus. 1 2. q. 61. 2 ad 1. et q. 66. 1. c. et 2.o. I historiæ veteris Testamenti, et omnia qu® ad fiet 2 2. q. 23. 6. c. et q. 47. 6 ad 3. et q. 56. 1 ad 1. ! dem incantationis Christi pertinent, sic lucide
tanguntur, sicut in Evangllo. m. q. 83. 4 e.
et q. 123. 12. o. et q. 141. 8. o.
54. Prudentia est intentiva medii in virtutibus principio.
moralibus. 1 2. q. 66. 3 ad 3. et 2 2. q. 47. 7. o.
PUDICITIA - 1. dicitur a pudore. Et est præ­
55. Sicut omnis virtus moralis, relata ad bonum cipue circa signa Venereorum. Castitas vero circa
commune» dicitur legalis justitia, sic prudentia venerea. 2 2. q. 143. c. et q. 151. 4. o.
relata ad bonum commune dicitur politica. 2 2.
2. Pudicitia ordinatur ad castitatem, non quasi
q. 47. 10 ad I. et 11. c. ad 1. et q. 50. 2 ad 3. et virtus ab ea distincta, sed sicut exprimens cir­
q. 58. 6. c. ad 3.
cumstantiam ejus, tamen aliquando unum pro
56. Prudentia dirigit virtutes præstituendo fi­ alio ponitur. 2 2. q. 151. 4. c.
nem et eligendo ea quæ sunt ad finem. 1 2. q. 66.
PUERI - 1. impediuntur in usu membrorum
3 ad 3.
et rationis propter nimiam humiditatern cerebri.
57. Inclinatio in finem rectum est electio, et Unde pueri de novo loqui kicipientes appellant
actus virtutum moralium. Sed discretio eorum j omnes viros patres, et fœminas matres: posterius
quibus hoc bonum rationis consequi possumus i autem determinant unumquodque, secundum
in operationibus et passionibus, est actus pru­ Philosophum, i. q. 99. 1. o. et q. 101. 2. o.
dentiae. 2 2. q. 47. 1 ad 2.
2. Probabile est quod ante circumcisionem pa­
58. Experimentum prudentiæ non acquiritur rentes fideles pro parvulis suis in periculis con­
ex sola memoria, sed ex exercitio recte praeci­ stitutis, aliquas preces Deo funderent, vel bene­
dictionem eis darent, sicut etiam adulti pro se.
piendi. 2 2. q. 47. 16 ad 2.
59. Ratio naturalis praestituit finem virtutibus HL q. 70. 2 ad 2.
3. Pueri non habuissent sufficientem virtutem
moralibus, non autem prudentia, sed disponit de
iis quæ sunt ad finem. 1. q. 22. 1 ad 1. et 2 2. in statu innocentiæ ad omnem motum, i. q. 99.
q. 47. 6. o. et 7. c.
1. o.
4. Et habuissent infirmitatem, quoad perfe­
60. Prudentia hominis non est omnino certa,
propter variabilitatem singularium, sed est ut in ctum usum membrorum, non autem poenalem,
pluribus. 2 2. q. 47. 3 ad 2. et 9 ad 2. et q. 49. i. q. 99. 1 ad 1.
5. Nec habuissent scientiam, sed sine difficul­
1. c. et 5 ad 2. et q. 51. I ad 2.
61. Cum per prudentiam aliquid recte agimus, tate acquisivissent, inveniendo, vel discendo ab
ad finem aiicujus virtutis moralis, ille actus est aliis, i. q. 101. 1. o.
principaliter illius virtutis. 2 2. q. 33. 1 ad 2.
6. Nec ignorantiam, sed simplicem nescientiam.
62. Quælibet virtus moralis participat actus 1. q. 101. 1 ad 2.
7. Nec perfectum usum rationis, seu usum li­
prudentiæ, quia formaliter complet in eis ratio­
nem virtutis. 1 2. q. 58. 2. o.
beri arbitrii habuissent, sed tamen perfectiorem
63. Prudentia præsupponit virtutes morales, , quam nunc. i. q. 101. 2. o.
per quas appetitus se habet ad bonum, i. q. 22
8. Habuissent tamen prudentiam, et principia
1 ad 3.
I universalia juris naturalis, et alia principia uni­
64. Prudentia ponitur in diffinitione virtutum i versalia, multo magis quam nunc. I. q. 101. 1
moralium, quia dependent ab ea. 2 2. q. 23. 4 ad ad 3.
1. et q. 47. 5 ad 1. et q. 10. 1 ad 1.
9. Et habuissent defectus consequentes natu­
65. Omnia quæ sunt virtutum moralium per­ ram humanam ex principio originis, non autem
tinent ad prudentiam, sicut ad dirigentem. 2 2. ex parte termini, i. q. 99. 1 ad 3.
q. 50. 1 ad 1.
10. Tunc omnes postea générassent, et non
66. Electio potest attribui prudentiæ conse- I tantum primi parentes, i. q. 99. 1 ad 3.
quenter, inquantum eam dirigit per consilium,
11. Tunc natæ fuissent fœminæ, et non soli ma­
quod magis proprie pertinet ad prudentiam. 2 2. sculi. i. q. 99. 2. o.
q. 47. 1 ad 2. et 2. c.
PULCHRITUDO - 1. requirit tria, s. integri­
67. Prudentia adjuvat omnes virtutes, et in tatem, proportionem debitam, et claritatem, i.
omnibus operatur. 2 2. q. 47. 5 ad 2. et 6 ad 3. | q. 39. 8. c. et 2 2. q. 145. 2. c. et q. 180. 2 ad 3.
et q. 119. 3 ad 3.
2. Pulchrum habet rationem causæ formalis,
68. Prudentia et synesis præferuntur eubuliæ. bonum autem rationem causæ finalis, i. q. 5. 4
1 2. q. 68. 7. c. et 2 2. q. 51. 2. c. ad 2.
ad 1.
69. Majoris prudentiæ est pecunias utiliter ex- I
3. Pulchrum est cujus apprehensio placet: bo­
pendere, quam eas utiliter conservare vel custo- ; num vero quod placet. Ideo sunt idem re, et dif­
dire, quia plura sunt attendenda circa usum pe­ ferunt ratione, i. q. 5. 4 ad I. et 1 2. q. 27. 1 ad3.
cuniae, qui assimilatur motui, quam circa con­ et 2 2. q. 145. 2 ad 1.
servationem quæ assimilatur quieti. 2 2. q. 117.
4. Pulchrum præcipue pertinet ad visum et au­
4 ad 1.
ditum, quia sunt maxime cognoscitivi, non autem
70. Prudentia non est in nobis a natura, nisi ad alios sensus. 1 2. q. 27. 1 ad 3.
quoad principia ejus, quæ sunt nobis magis con5. Sensus delectantur in pulchris, quia sunt
naturaiia, quam prima principia speculationis. 2 eis similes, s. in proportione debita, i. q. 5. 4 ad 1.
2. q.47.15.0. et q.49.1 ad 2. et 2 ad 1. et 3 ad 2.
6. Pulchritudo et decor virtutis hominis ex ra­
71. Ratio prudentiæ procedit a duplici intelle­ tione est. 2 2. q. 116. 2 ad 2. et q. 142. 2. 4. c.
ctu, s. primorum principiorum universalium, et et q. 145. 2. c. et q. f80. 2 ad 3.

— 282 —

INlJiiX III

Punctus

7. Pulchritudo est In vita contemplativa per se
et essentialiter; In virtutibus vero moralibus,
participative. 2 2; q. 180. 2 ad 3.
PUNCTUS non ponitur in diffinitione lineæ in
communi, sed tantum finite et recte. I. q. 85. 8
ad 2.
PUNITIO - 1. inquantum pertinet ad justitiam
publicam, est actus justitiæ commutativæ, vin­
dicative vero inquantum pertinet ad immunita­
tem personæ singularis. 2 2. q. 80. ad 1. et q. 108.
2 ad 1.
2. Deus punit malos per bonos et malos ange­
los, bonos autem per malos tantum. 2 2. q. 164.
! ad 4.
PURGATIO - 1. duplex, s. per gratiam a culpa,
et per lumen doctrinæ a nescientia, m. q. 27.
3 ad 3.
2. Figura et ratio litteralis omnis immunditiæ,
et purgationis in lege veteri. 1 2. q. 102. 5 ad 4.
et ad 5. et ad 6. et ad 7. et 6 ad 1. et q. 103. 2. o.
PUSILLANIMITAS - 1. potest tripliciter con­
siderari, s. secundum se, ex causa ejus, s. ignoran­
tia, timore, pigritia et ira; et effectu ejus, s.sub­
trahendo se: primo modo opponitur directe ma­
gnanimitati, secundo sollicitudini, tertio similiter.
2 2. q. 133. 2. o.
2. Pusillanimitas secundum defectum opponi­
tur humilitati, inquantum applicat animum ad
vilius quam decet; sed directius opponitur ma­
gnanimitati, quia fugit magna. 2 2. q. 162. 1
ad 3.
3. Pusillanimitas est contraria magnanimitati
secundum defectum, præsumptio autem secun­
dum excessum. Ideo utraque est peccatum. 2 2.
q. 130. principio, et q. 133. o. et q. 162. 1 ad 3.
4. Pusillanimitas est peccatum mortale, et
quandoque veniale. 2 2
. 133. 1 ad 2.
5. Pusillanimitas secundum speciem propriam
est gravius peccatum praesumptione, quæ dicitur
nequissima, ratione suæ causæ, s. superbiæ. 2 2.
q. 133. 2 ad 4.
6. Pusillanimitas oritur ex superbia, quia ni­
mis Innititur sensui proprio. 2 2. q. 133. 1 ad 3.
7. Pusillanimus est qui recusat exequi opera­
tionem sibi proportionatam. 2 2. q. 133. 1. c.
PUTREFACTIO cujuscumque corporis prove­
nit ex infirmitate naturæ ejus, non potentis am­
plius corpus continere in unum. m. q. 51. 3. c.
PYTHAGORAS noluit profiteri se esse sapien­
tem, sed amatorem sapientiæ. 2 2. q. 186. 2 ad 1.
PYTHONES - 1. sunt arreptitii, dicti a Pythone,
id est, Apolline, auctore divinationis. 2 2. q. 95.
3. c.
2. Samuel (secundum Augustinum) vere appa­
ruit pythonissæ, dispensatione Dei, vel diabolus
in similitudine ejus. i. q. 89. 8 ad 2. et 2 2. q. 95.
4 ad 2. et q. 174. 5 ad 4.
Q

QUALITAS - 1. proprie importat modum, id
est, determinationem substantiæ, vel secundum
quod potentia materiæ determinatur ad esse sub­
stantiale, et sic est differentia substantiæ. Vel
ad esse accidentale, et sic differentia acciden­
talis et praedicamentum qualitatis. 1 2. q. 49. 2. c.
2. Qualitas animæ vel corporis duplex, s. natu­
ralis, et superveniens, i. q. 83. 1 ad 5. et 1 2.
q. 17. 7 ad 2. et q. 49. 2. c.
3. Distinctio et ordo specierum qualitatis. 1 2.
q. 49. 2. c. et q. 50. 1 ad 3.
4. In prima specie qualitatis dicitur bene, vel
male, facile et difficile, quia est modus et deter­
minatio subjecti secundum naturam, quæ est finis

Quiescere

generationis. 1 2. q. 49. 2. c. ad I. et 3 ad 3. et
q. 50. 1 ad 3. et 2 ad 3.
5. In secunda et tertia specie qualitatis dicitur
facile vel difficile fieri, cito transiens vel diutur­
num, non autem bene vel male, quia motus ei
passiones non habent rationem finis. 1 2. q. 49.

6. Secunda et tertia species qualitatis dicunt
modum et determinationem subjecti, secundum
actiones et passiones naturales, vel sensuales.
1 2. a. 49. 2. c. et q. 50. 2 ad 3.
7. in tertia specie qualitatis est tantum passio
et passibilis qualitas, m. q. 63. 2 ad 2.
8. Quarta species qualitatis est modus vel de­
terminatio subjecti secundum quantitatem, quæ
secundum sui rationem est sine motu, et sine
ratione boni vel mali. Ideo In ea non est bene
vel male, cito vel tarde transiens. 1 2. q. 49.
; 2. c.
QUANTITAS - 1. est prima post substantiam.
I 2. q. 52. 1. c. co. 2. et in. q. 77. 2. c.
2. Error antiquorum, scilicet quod quantitas
■ est substantia, m. q. 77. 2. c.
3. Quantitas et qualitas sunt prima accidentia
consequentia substantiam, m. q. 77. 2. c.
4. Quantitas consequitur substantiam ex parte
■ materiæ, et qualitas ex parte formæ. in. q. 90.
2. c.
5. Quantitas debita alicui speciei non est de­
terminata secundum aliquod indivisibile, sed ha' bet aliquam latitudinem, m. q. 33. 2 ad 2.
!
6. Quantitas duplex, s. molis et virtutis, quæ
: ex genere suo non est quantitas, sed qualitas, vel
forma substantialis. 1. q. 42. 1 ad 1.
7. Quantitas virtutis duplex, s. secundum nu­
merum objectorum, et secundum intensionem
actus super idem objectum. Prima est sicut conI tinua, secunda vero sicut discreta. 2 2. q. 24. 4
ad I.
I
8. Quantitas triplex, s. perfectionis, virtutis et
molis; prima convenit per se omni formæ, non
autem secunda et tertia, sed per accidens, i. q. 42.
1 ad 1.
9. Quantitas virtualis attenditur primo quidem
in radice, i. in ipsa perfectione formæ vel na­
turæ; secundo attenditur in effectibus formæ. i.
secundum esse, et secundum operationem, i. q. 42.
1 ad 1. et ad 2.
10. Quantitas corporalis habet aliquid inquan­
tum quantitas, s. distinguibilitatem secundum
situm, vel secundum numerum, et aliquid in­
quantum forma actu, s. distinguibilitatem secun­
dum subjectum tantum. 2 2. q. 24. 5 ad 1.
11. Cuilibet quantitati mathematicæ finitæ po­
test fieri additio, non autem quantitati naturali,
m. q. 7. 12 ad 1.
12. Quantitas dimensi va non est in Deo, sed
tantum quantitas virtualis. i. q. 28. 4. c. et q. 42.
1 ad 1.
QUARTA dies creationis, i. q. 70. 2. c.
QUID - 1. duplex, s. quid nominis, et quid rei.
1. q. 2. 2 ad 2.
2. Quid, quærît de natura, et aliquando de sup­
posito. i. q. 29. 4 ad 2. et q. 31. 2 ad 4.
QUIES - 1. De ratione quietis est, quod mo­
bile similiter se habeat nunc et prius, i. q. 53.
2. 3. c.
2. Quies est prior motu via intentionis, et po­
sterior via executionis, quia est finis ejus. 1 2.
q. 25. 1. c.
3. Quies dicitur dupliciter, s. cessatio operis,
et complementum desiderii, i. q. 73. 2. c. 3.
QUIESCERE - 1. in totp tempore aliquo, est
esse in eo In quolibet instanti Ullus temporis,
etiam in ultimo, i. q. 53. 3. c.

Qui est

INDEX HI

Ratio

M

2. Spiritus sanctus manet, seu quiescit in Filio les, et per essentiam Dei. Primus convenit Pe.
tripliciter, s. secundum vim spirativam, secun­ tro et Joanni evangclistæ. Secundus Adæ et
dum humanitatem, et secundum amorem, i. q. 36. David. Tertius veru Paulo et Moysi. 2 2. q. 175.
3 ad 1.
2 ad 4.
QUI est - i. est proprium nomen Del, et
6. Paulus nescivit, an ejus anima in raptu
fuerit separata a corpore, licet probabilius sit
primum. 1. q. 13. II. o.
2. Hoc nomen, qui est, magis proprium nomen quod non fuerit separata. 2 2. q. 175. 5 ad 4. et
Dei est quam Deus, ex parte ejus a quo nomen 6. o.
imponitur, et quantum ad modum significandi;
7. Paulus in raptu fuit beatus secundum actum,
^ed quoad id ad quod nomen imponitur, est e non autem secundum habitum. Sed fidem habuit
e converso. Ideo erat tunc viator. 2 2. q. 24. 8
converso, i. q. 13. 11. c. ad 1.
3. Qui est, appropriatur Filio Dei, ratione tan­ ad 1. et q. 175. 3 ad 3. et 5 ad i. et 6 ad 3. et
tum adjuncti, s. ratione liberationis figurate. Et q. 180. 3. c.
8. Paulus post raptum memor fuit eorum quæ
est personale secundum relationem determina­
tam, essentiale vero secundum relationem inde­ viderat in divina essentia, per species relictas
ex eo. i. q. 12. 9 ad 2. et 2 2. q. 175. 4 ad 3.
terminatam. 1. q. 39. 8. fi.
QUINTA dies creationis. I. q. 70. 1. c. et q. 7h o.
RATIO - 1. sumitur dupliciter, s. stricte et proQUO est, et quod est, In solo Deo non differunt, f>rie, secundum quod nomen rationis sumitur ab
i. q. 29. 4 ad l. et m. q. 3. 2 ad 3. et 3 ad 1. et nqulsitlone et discursu, vel secundum quod ra­
tio dicit quamdam obumbrationem intellectualis
q. 17. 1. c.
naturæ, ut dicit Isaac, quod ratio oritur in um­
bra intelligentiæ; et sic rationale est differentia
animalis, et Deo non convenit, nec angelis. Alio
modo sumitur ratio communiter sive metapho­
RACA est interjectio irascentis. 2 2. q. 185. rice, s. pro qualibet cognitione virtutis non im­
press® in materia, et sic rationale communiter
5 ad 3.
RADIX. Aliqua dicuntur ad similitudinem ra­ convenit Deo et angelis, et hominibus. 1. q. 29.
dicis arboris, quæ ex terra trahit alimentum, vel 3 ad 4. et q. 51. 1 ad 2. et q. 62. 8 ad 2. et 2 2.
quæ alimentum præstat toti arbori. I 2. q. 84. q. 49. 5 ad 3.
2. Ratio rei dicitur tripliciter, s. quæ non habet
1. c.
RANCOR est indignatio contra omnes, et maxi­ fundamentum in re, neque proximum, neque re­
me prælatos detinentes hominem invitum In spi­ motum, sicut ratio chimeræ, et alia fictitia; et
ritualibus bonis, quæ ipsum contristant, et etiam ratio rei ratiocinantis, qua cognita sunt in co­
contra omnes ad spiritualia bona inducentes. 2 2. gnoscente secundum modum cognoscentis; e
ratio rei rationabilis, i. q. 16. 3 ad 2. et 2 2.
q. 35. 4 ad 2.
RAPACITAS continetur sub violentia, cum sit q. 1.2. c. prine, et 6 ad 2.
3. Ratio dicitur dupliciter, s. per essentiam, et
species ejus. Quæ violentia est filia avaritiae. 2 2.
q. 118. 8. c. ad 3.
per participationem, m. q. 18. 2. c. ad 1.
4. Ratio dupliciter inducitur ad aliquid pro­
RAPINA per se est peccatum,
eccatum, quia est auferre
bandum, s. vel sufficienter, sicut in scientia na­
per vim rem alienam injuste. 2 2. q. 66. 8. o.
RAPTUS - 1. ut est species luxuriae, est quando turali inducitur ratio sufficiens ad probandum
puella de domo patris violenter abducitur, ut quod motus cæli semper sit uniformis velocitatis,
Icorrupta matrimonio habeatur: sive ei, sive pa­ vel quæ non sufficienter probet aliquam radicem,
2 q. 154. 1. c. et sed quæ radici jam positæ ostendat congruere
rentibus violentia inferatur. 2 2.
7. o.
consequentes effectus: sicut in astrologia ponitur
2. Raptus quandoque est cum stupro, et quan­ ratio eccentricorum et epicyclorum. i. q. 32.1 ad 2.
doque sine eo, ut in raptu viduæ, vel nupte, vel
5. Ratio hominis est perfecta dupliciter, s. per­
corrupt®. Et quandoque stuprum est sine raptu fectione naturali, i. lumine rationis, et perfectio­
si defloretur virgo sine vi. 2 2. q. 154. 7. o.
ne supernatural!, i. virtutibus theologicis: qua­
3. Raptus plerumque concurrit cum stupro; rum prima perfectius habetur, sed secunda est
ideo quandoque ponitur unum pro alio. 2 2. q. 154. major. 1 2. q. 63. 2. c.
7 ad 1.
6. Ratio bene ordinatur per actus omnium vir­
4. Rapta potest duci in matrimonium, si ipsa tutum dupliciter, s, vel in se, per virtutes intel­
vel parentes consentiant. 2 2. q. 154. 7 ad 3.
lectuales, vel circa interiores passiones seu exte­
5. Raptus monialium gravius secundum leges riores operationes, per virtutes morales. 1 2.
punitur, s. capitali pœna. 2 2. q. 154. 10 ad 2.
q. 100. 2. c.
1. Raptus mentis proprie est elevatio mentis
7. Aliquid praefuit in rationibus causalibus du­
ad supematuralia a Deo. cum abstractione a sen­ pliciter, s. ut fiendum a Deo tantum, ut corpus
sibus. 2 2. q. 175. 1. o.
nominis, vel a creatura, i. q. 71. 1 ad 1. et q.9l.
2. Exstasis dicit simpliciter excessum mentis, 2 ad 4. et q. 92. 4 ad 3.
sed raptus addit violentiam. 2 2. q. 175. 2 ad 1.
8. Rationes seminales primo sunt in verbo Dei,
3. Raptus, ratione caus®, potest pertinere ad secundum rationes Ideales; secundo in elemen­
vim appetitivam, non autem ratione termini, tis mundi, ut in causis universalibus; tertio In
sed tantum ad vim cognitivam. 2 2. q. 175. 2. o. causis particularibus; quarto in seminibus, i.
4. Homo fit extra se, secundum appetitum du­ q. 115. 2. c.
pliciter, s. elevando se per intellectum ad di­
9. Semper remoto aliquo de ratione alicujus,
vina, praetermissis sensibilibus, sicut Paulus; vel removetur illud. 1 2. q. 67. 5. o. et 2 2. q. 18.
e converso, s. infra se, seipsum praecipitando: 1. c. et m. q. 86. 4 ad 1.
sicut ille qui porcos pavit, sub semetipso cecidit.
10. Virtutes naturales inquantum sunt origi­
Et neutro modo est proprie raptus. Sed minus nate a rationibus idealibus possunt dici rationes;
primo modo, quia est sine violentia, licet uterque non autem inquantum sunt In materia corporali.
excessus possit esse causa raptus in vi cognitiva. I. q. 115. 2 ad 1.
1 2. o. 28. 3. c. et 2 2. q. 175. 2 ad 2.
11. Rationes ideales possunt dici causales, et
5. Raptus mentis ad divina triplex, s. per si­ non seminales; seminales autem possunt dici
militudines imaginarias, per effectus intelligibi- causales, i. q. 115. 2 ad 4.

Rationale

INDEXHIl

12. Rationed seminales sunt virtutes rerum,
actlvæ et passlvæ, L q. 115. 2. o.
13. Ratio et intellectus sunt reallter eadem
potentia. i, q. 79. 8. o. et q. 83. 4. c. ad 2. et 2 2.
q. 49. 5 ad 3. ct q. 83. 10 ad 2. et lit. q. 18.
3 ad 2.
14. Ratio et sensus differunt objecto, sed ratio
ct Intellectus differunt In solo modo cognoscendi.
Ideo ratio pertingit ad perfectionem intellectus,
non autem sensus ad perfectionem rationis, t.
q. 59. 1 ad 1. et q. 79. 8 ad 3. et 1 2. q. 5. 1 ad 1.
15. Certitudo rationis est ex intellectu, sed ne­
cessitas rationis est ex defectu intellectus. 2 2.
q. 49. 5 ad 2.
16. Ratio practice est causatlva et apprehensiva
rerum, speculativa vero est tantum apprehensiva.
2 2. q. 83. 1. c.
17. Nihil firmiter constat secundum rationem
speculativam, nisi per resolutionem ad prima
principia indemonstrabilia, nec secundum ratio­
nem practicam, nisi per ordinationem ad ultimum
finem, qui est bonum commune. 1 2. q. 90. 2
ad 3.
18. Ratio practica est circa operabilia singula­
ria et contingentia, non autem circa necessaria,
sicut ratio speculativa. 1 2. q. 91. 3 ad 3.
19. Ratio superior et inferior sunt realiter ea­
dem potentia, quæ respectu ætemorum dicitur
superior, sed respectu temporalium, dicitur infe­
rior. i. q. 79. 9. o. et 1 2. q. 74. 7. c.
20. Ratio superior et inferior non differuwt se­
cundum diversa objecta, sicut practicum et spe­
culativum, sed per diversa media, i. q. 79. 9. c.
21. Ratio superior dupliciter inhæret ætemis,
s. considerando ea secundum se, et ut regulas
agendorum consulendo. Ideo est speculativa et
practica. i. q. 79. 9. c. et 1 2. q. 74. 9. c. et 2 2.
q. 45. 3. c.
22. In ratione sunt duo, s. actus, ut intelligere
et ratiocinari, et aliquid constitutum per actum
ejus triplex, s. primo diffinitio, secundo enun­
tiatio, tertio syllogismus vel argumentatio. 1 2.
q. 90. 1 ad 2.
23. Applicatio ad opus est finis rationis pra­
ctica. 2 2. q. 47. 1 ad 3. et 3. c.
24.Ratio est primum principium omnium,
actuum humanorum, et omnia alia principia
eorum obediunt rationi, sed diversimode. 1 2.
q. 58. 2. o. et q. 90. 2. c. et 100. q. l.c. et q.
102. 1 ad 3.
25. Quilibet actus rationis se extendit ad quam­
libet materiam moralem. 2 2. q. 54. 1. c.
26. Ratio habet vim movendi a voluntate, quia
ex hoc quod aliquis vult finem, ratio imperat de
iis quæ sunt ad finem. 1 2. q. 17. l.c. et q. 90.
1 ad 3.
27. Omnis inquisitio rationis procedit a sim­
plici intuitu principiorum per Intellectum, et
terminatur ad ipsum per resolutionem, i. q. 79.
8. c. et 12. c. et 1 2. q. 91. 2 ad 2. et q. 100. 1. c.
et 2 2. q. 8. 1 ad 2. et q. 154. 11. c.
28. Idem* potest esse ratio diversorum exce­
dens, ut divina essentia, non autem adæquata.
i. q. 14. 6 ad 3. et q. 55. 3 ad 3.
29. Ratio est nobilior virtute morali acquisita.
1 2. q. 51. 2 ad 3. et q. 63. 2 ad 3.
RATIONALE - 1. dicitur dupliciter; primo qui­
dem sumitur stricte et proprie, secundum quod
ratio dicit quamdam obumbrationem intellectua­
lis naturæ, ex eo quod non statim veritatem agno­
scit, sed inquirendo per discursum invenit, et
ita rationale est differentia animalis, quo modo
nec Deo competit, nec angelis. Quandoque autem
sumitur communiter pro qualibet cognitione vir­
tutis non impressæ in materia, et sic communiter

*

Regula

convenit Deu, angelis et hominibus, fila enim
substantia, intellectualis dicitur proprie, cujus
tota cognitio secundum intellectum est; cogno­
scit enim subito quæ sibi offeruntur sine discursu.
Anima vero cum discursu: et ideo non proprie
intellectualis, sed rationalis dicitur, i. q. 51. 1 ad
2. et 2 2. q. 83. 10 ad 2.
2. Rationale convenit Deo et angelis supereminenter. i. q. 29. 3 ad 4. et 2 2. q. 83. 10 ad 2.
3. Rationale dicitur dupliciter, s. per essen­
tiam, et per participationem, r. q. 18. 2 ad 2. et 3.
o. et 4. 5. c. et 1 2. q. 50. 4. c.
4. Rationale et sensibile, ut sunt differentia^
sumuntur ab anima rationali, et ab anima sen­
sitiva, non autem a potentia rationis, et poten­
tia sensus, licet per has noscantur, i. q. 76. 3 ad
4. et q. 77. 1 ad 7. et 3. c. et 1 2. q. 110. 4 ad 4.
REATUS - 1. pœnæ est effectus peccati per
accidens tantum et dispositive. 1 2. q, 87. o.
2. Non omnium peccatorum est idem reatus,
m. q. 88. 1. c.
3. Reatus manet post actum peccati. 1 2. q. 87.
6. o.
REBELLIS et contumax semper occidebatur in
veteri lege. 1 2. q. 105. 2 ad 9.
RECIPERE - 1. pati, et hujusmodi, dicuntur
æquivoce de intellectu et de materia prima, i.
q. 50. 2 ad 2.
2. Non omne receptivum oportet esse denuda­
tum ab omni natura determinata, sed tantum a
natura recepti, i. q. 75. 2. c.
RECTITUDO duplex, s. circa exteriora, et quæ
dicit debitum ordinem ad finem, et ad legem
Dei. Prima est justitiæ, secunda vero est omnis
virtutis. 1 2. q. 55. 4 ad 4.
REDEMPTIO - 1. Ad redemptionem requirun­
tur duo, s. solutio, et pretium. Et utrumque im­
mediate convenit soli Christo; sed principaliter
toti Trinitati, ni. q. 48. 5. o.
2. Christus est redemptor noster dupliciter,
s. liberando a diabolo, et reconciliando nos Deo,
m. q. 48. 6 ad 3.
REDUNDANTIA fit in corpus ex iis quæ sunt
in anima, nisi in Christo patiente, in quo Illa na­
turalis habitudo, quæ est animæ ad corpus, sub­
jacebat voluntati divinitatis ipsius, ex qua factum
est quod beatitudo remaneret in anima, et non
derivaret ad corpus, sed caro pateretur quæ con­
veniunt naturæ passibili. 1 2. q. 3. 3. c. ad 3. et
q. 4. 6. c. et q. 75. 4 ad 1. et ad 2. et 2 2. q. 175.
4 ad 1. et ad 2. et ni. q. 14. I ad 2. et q. 15. o ad 3.
et 6. c. et 9 ad 3. et q. 19. 3 ad 3. et q. 28. 2 ad 3.
et q. 45. 2. c. ad 1. et q. 46. 2. c. ad 2. et 8. c. ad 2.
et q. 49. 6 ad 3. et q. 54. 2. c. et q. 79. 1 ad 3.
REDUPLICATUS - 1. terminus sumitur quan­
doque pro supposito, sed magis proprie pro na­
tura, quia sumitur in vi prædicati. m. q. 16. 10.
11. 12. o.
2. Quod convenit alicui cum reduplicatione,
non semper convenit ei simpliciter sine ea. ni.
q. 16. 10 ad 3.
REGERE et gubernare est proprie rationis. 2 2.
q. 47. 12. c.
REGNUM Dei principaliter est in Interioribus,
consequenter in iis sine quibus Illa non pos­
sunt esse, non autem in differentibus. 1 2. q. 108.
1 ad 1.
REGULA - 1. actuum humanorum duplex, s.
humana ratio, et lex æterna, scilicet Deus. Sicut
etiam est duplex regula voluntatis hominis, sci­
licet regula regulans, id est, voluntas divina, et
regula regulata, Id est, voluntas unius hominis,
respectu voluntatis alterius. Nam voluntas unius
hominis, secundum se considerata, non est re­
gula voluntatis alterius, sed inquantum voluntas

— 285 —

r»-'

Relatio

INDEX III

proximi est hærere voluntati Dei, quod fit per
consequens regula secundum primam. regulam.
1 2. q. 19. 4, o. et q. 21. 1. c. et q. 63. 3. 4. c. et
q. 71. 6. c. et q. 74. 7. c. et q. 90. 1. c. et 2 2.
q. 3. 6. c. et q. 8. 3 ad 3. et q. 17. 1, c. et q. 19.
7. c. et q. 23. 3. 6. c. et q. 37. 1 ad L et q. 45. 2. o.
et q. 154. 2 ad 2.
2. Aliquid continetur in regula dupliciter, sci­
licet ut finis. Id est, actus virtutum, et ut exer­
citium exterius, id est, tria vota, scilicet obedientiæ, paupertatis et continentiæ, ad quæ
omnia alia ordinantur. 2 2. q. 186. 9. c.
Utraque religio, s. monacorum et canonico­
rum regularium, ordinatur ad opera vitæ con­
templativae, Inter quæ præcipua sunt ea quæ
aguntur in divinis mysteriis, ad quæ ordinatur
directe 'ordo canonicorum regularium, quibus
per se competit quod sint clerici religiosi. Sed
ad religionem monachorum non per se competit
ut sint clerici religiosi, ut habetur in decretis.
Et ideo quamvis ordo monachorum sit arctioris
observantiæ, si monachi essent laici, liceret
transire ab ordine monachorum ad ordinem
canonicorum regularium; non autem e converso,
ut habetur in decretis, ubi dicitur: Mandamus
et universaliter interdicimus, ne quis canonicus
regularis professus, nisi (quod absit) publice
lapsus fuerit, monachus efficiatur. Sed si mona­
chi sint clerici, sacris mysteriis obsequentes, ha­
bent id quod est canonicorum regularium, cum
majori arctitudine. Et ideo transire licitum erit
de ordine canonicorum regularium ad ordinem
monachorum, petita tamen superioris licentia,
ut dicitur in decretis. 2 2. q. 189. 8 ad 2.
RELATIO - 1. secundum esse ejus est aliquid,
non autem secundum rationem ejus, sed est ad
aliquid. Alia vero prædicamenta sunt aliquid
utroque modo. i. q. 28. 1. 2. c.
2. Relatio realis est eorum quæ ad invicem
habent ordinem et inclinationem, i. q. 28. 1. c.
3. Relatio secundum rationem ejus nihil ponit
in subjecto. 1. q. 28. 1. 2. c.
4. Omnis relatio fundatur in qualitate, vel
quantitate, vel actione, vel passione. L q. 28. 4. c.
5. Relatio quæ est accidens, præsupponlt di­
stinctionem suppositorum, non autem relatio
subsistens, s. divina, sed eam fert secum. i. q. 40.
2 ad 4.
6. Relatio duplex, s. realis, et rationis, i.
q. 28. 1. c.
7. Relationes differentes specie non possunt
terminare eamdem relationem in specie, contra
Præpositivum. i. q. 32. 2. c.
8. Aliquando ex parte unius extremi est tan­
tum una relatio, et ex parte alterius sunt multæ.
in. q. 35. 5 ad 3.
9. Relatio in patre differt specie a relatione in
matre, ni. q. 35. 5 ad 3.
10. Unitas et pluralitas specifica relationum
sumitur ex causa, numeralis autem ex subjecto,
nulla vero ex terminis, ni. q. 35. 5. c.
11. Idem ad seipsum non refertur aliqua rela­
tione reall. i. q. 42. 1 ad 4. et q. 45. 3 ad 2.
12. Relatio realis requirit distinctionem sup­
positorum, non autem relatio rationis, i. q. 13.
7. c. et a. 42. 1 ad 4.
13. Relatio identitatis numeralis est relatio
rationis tantum, generica vero et specifica est re­
latio realis. i. q. 13. 7. c. et q. 28. I ad 2. et 4 ad
1. et q. 42. 1 ad 4.
14. Alia ratione refertur dominus ad servum,
et servus ad dominum, i. q. 13. 8 ad 1. et 2 2.
q. 81. 1 ad 3. et m. q. 20. 1 ad 2. et 2. c.
15. Relatio est ens reale. licet non omnis. i.
q. 13. 7. c. et q. 28. 1. c.

Relatio

16. Relatio realls requirit duo extrema realia,
I. q. 13. 7. c. et q. 28. 1 ad 2. et 4 ad l.
17. Necesse est quod procedens et id a quo
procedit, quando sunt ejusdem naturæ, sint In
eodem ordine, et habeant relationes reales. i.
q. 28. 1. c.
18. In iis tantum, in quibus est eadem ratio
ordinis ex utroque termino, est mutua relatio
realls, ut in omni relatione consequente quanti­
tatem. I. q. 13. 7. c. ct q. 28. 1. c.
19. Quando unum relativorum dependet ex al­
tero, et non e converso, relatio est realis, tan­
tum in dependente, i. q. 28. 1. c.
20. Relationes consequentes actionem et pas­
sionem sunt reales in utroque termino, ut motivum et mobile, pater et filius, i. q. 13. 7. c.
21. Relationes consequentes tantum operatio­
nem intellectus in rebus sunt relationes rationis
tantum; sed quæ sunt inter verbum et intelle­
ctum, sunt relationes reales, i. q. 13. 7. c. et
q. 28. 1 ad 4. et 4 ad 1.
22. Relatio scientiæ ad scibile est relatio rea­
lis; e converso autem, est relatio rationis tan­
tum. 1. q. 6. 2 ad 1. et q. 13. 7. c. et ill. q. 35.
5 ad 3.
23. In quibus differt intellectus et intellectum,
volens et volitum, potest esse relatio realis scien­
tiæ ad scibile, voluntatis ad rem volitam, non
autem in Deo. i. q. 28. 4 ad 1.
24. In relatione sunt aliqua secundum ratio­
nem tantum, non autem in aliquo alio genere.
I. q. 28. I. c.
25. Omnis respectus ad non ens est relatio ra­
tionis tantum. 1. q. 13. 7. c.
26. Relatio rationis non est inhærens. i. q. 28.
1. c.
27. Relatio rationis contingit quadrupliciter,
scilicet vel quando relatio non habet aliquid in
rei natura, supra quod fundetur. Et inde est,
quod quandoque contingit quod relatio est rea­
liter in uno, et non in alio, quia in uno habet
modum quemdam supra quem fundatur, quem
non habet in alio; sicut est in omnibus illis re­
lationibus, quibus Deus ad creaturam refertur,
quæ quidem realiter sunt in creatura, et non
in Deo. Vel quando relatio non habet aliquam
realem diversitatem inter extrema, sicut relatio
identitatis. Et ideo hæc nihil ponit secundum
rem, sed solum secundum rationem, ut cum
dicitur, idem eidem idem. Vel quando designa­
tur relatio aliqua entis ad non ens, ut cum dici­
tur quod nos sumus priores iis qui futuri sunt.
Vel quando ponitur relatio ipsius relationis. Ipsa
enim relatio per seipsam refertur, et non per
aliam relationem. Et hos ultimos duos modos
ponit Avicenna, sed primi duo possunt extrahi
etiam ex verbis Philosophi, i. q. 13. 7. c.
28. Ratio relationis dependet ex termino, sicut
et motus, sed esse ejus dependet ex subjecto, m.
q. 2. 7 ad 2.
29. Relatio innascitur aliquando ex motu
utriusque termini, et aliquando ex motu alterius
termini tantum, in. q. 2. 7. c.
30. Relatio realiter potest alicui de novo ad­
venire sine mutatione ejus. i. q. 13. 7. c. et m.
q. 16, 6 ad 2.
31. Omnis relatio incipiens ex tempore ex ali­
qua mutatione causatur, in. q. 2. 8. c.
32. Actiones et passiones, inquantum impli­
cant motum, sunt aliud a relationibus quæ ex eis
consequuntur. 1. q. 41. 1 ad 2.
33. Relationes non recipiunt magis et minus.
1 2. q. 82. 4. c.
34. Relatio eadem numero est in omnibus si­
mul trahentibus idem. m. q. 35. 5 ad 3.

Relativum

INDEX HI

Religio

35. Aliquando ex parte unius extremi est tan­ cultus. Vel dicitur ab iterata electione Del netum una relatio, et ex parte alterius multæ. in. gligenter amissi. Vel dicitur a religando. 2 2.
q. 35. 5 ad 3.
q. 81. 1. c.
30. Nulla relatio refertur ad sc, nec ad aliam
3. Religio est virtus reddens debitum hono­
per aliam relationem, sed per seipsam. i. q. 42. rem Deo. 1 2. q. 60. 3. c. et 2 2. q. 80, c. et q. 81.
I ad 4. et q. 45. 3 ad 2.
2. o. et 5. c. et q. 82. 2. c. et q. 83. 3. c. et q. 84.
37. In divinis sunt quædam relationes reales. 1. c. et q. 89.
~~ 4‘ ad‘ 1. et‘ q]. 97. 3. c. et q. 98. 2.
i. q. 28. 1. o.
c. et: q. 102. 1. c. et q. 103. 3. c. et q. 122. 3. 4. c.
38. In divinis sunt tantum quatuor relationes et q..186. 1. c.
reales, s. paternitas,-fillatio, spiratio ct processio.
4. Religio est alia virtus a pietate. 2 2. q. 101.
1. q. 28. 4. o. et q. 30. 1. c. et 2. c. ad 1.
3 ad 2. et q. 102. 1 ad 1.
39. Relatio in divinis non est totum univer­
5. Religio est una virtus, quia exhibet reve­
sale, nec omnes simul sunt aliquid majus quam rentiam Deo sub una ratione, s. ut Deus est
una tantum, i. q. 42. 4 ad 3.
primum principium creationis et gubernationis
40. Relatio in divinis potest tripliciter consi­ rerum. 2 2. q. 81. 3. o. et 4 ad 1. et ad 2.
derari, s. ut relatio absolute, ut divina consti­
6. Religio cæteris virtutibus imperat. 2 2. q. 81.
tuens personas, tertio ut operatio. Primo modo 1 ad 1. et 4 ad 1. et 8 ad 1. et q. 8Ô. 5. c. et q. 186.
sequitur operationem ct processionem, secun­ 1. c. ad 2.
dum nostrum modum intelligendi ; secundo e
7. Religio præfertur aliis virtutibus moralibus.
converso; tertio sunt simul, i. q. 40. 4. o.
2 2. q. 81. 6. o. et q. 88. 6. c. et q. 183. 2. c.
41. Oriri vel procedere non convenit relationi­
8. Sicut religio est quædam protestatio fidei,
bus divinis, i. q. 28. 3 ad 3.
spei et charitatis, quibus homo primordialiter
42. Relatio et essentia in divinis sunt idem ordinatur in Deum, sic pietas est quædam pro­
realiter, et differunt ratione, i. q. 28. 2, o. et I testatio charitatis ad parentes et patriam. 2 2.
q. 29. 4. c. et q. 39. 1. c. et q. 40. 1. c.· ad 1. et I q. 101. 3 ad 1.
q. 41. 5 ad 2. et q. 42. 6 ad 3.
9. Sicut religio per excellentiam dicitur pie­
43. Relatio in divinis, ut comparatur ad es­ tas, sic latria dicitur dulia, inquantum Deus est
sentiam, est similis relationi identitatis, non au­ excellenter pater et dominus. 2 2. q. 103. 3 ad l.
tem ut comparatur ad terminum, i. q. 28. 1 ad 2. et a. 106. 1 ad 1.
44. Relationes sunt in essentia Dei, per iden­
10. Omnia illa per quæ Deo reverentia exhi­
titatem tantum, sed in personis, ut in supposito. betur, pertinent ad religionem. 2 2. q. 83. 3. c.
1. q. 40. 1 ad 2.
·
’
11. Religiosi non subjiciunt se homini propter
45. Relationes in divinis sunt realiter ipsæ per- | hominem, sed propter Deum. 2 2. q. 81. I ad 5.
sonæ, et in personis, i. q. 30. 2 ad 1. et q. 32. 2. c. i
12. In religione considerantur duo, s. cultus
ad 2. et q. 40. 1. o. et 2. c. ad 1. et q. 41. 6. c. i Dei, et Deus. Primum est materia et objectum
et q. 42. 3 ad 2.
ejus, secundum vero est finis ejus. 2 2. q. 81.5. o.
46. Relationes in divinis, ut origines, sunt idem
13. Religio est in voluntate. Ideo ordinat actus
re, et differunt ratione, quia origines significan- I aliarum potentiarum ad Dei reverentiam. 2 2.
xur per modum actus, ut generatio, relationes q. 83. 3 ad 1. et q. 88. 5. c.
vero ut forma, i. q. 40..2. c. et q. 41. 1 ad 2. 14. Omnes actus ejus pertinent ad cultum Dei,
47. Sed non sunt realiter in Deo, nec extra i vel servitutem ejus. Primum respicit excellen­
Deum, nec ipse Deus. i. q. 13. 7. c. fi. et ad 2. et tiam Dei; secundum vero, subjectionem homi­
ad 4. et q. 28. 1 ad 3. et 4. c.
nis. 2 2. q. 81. 3 ad 2.
48. Nec sunt reales, sed rationis tantum, i.
15. Religio habet duplices actus, s. elicitos,
q. 6. 2 ad 1. et q. 13. 7. o. et q. 28. 1 ad 3. et q. 32. ut sacrificare, adorare et hujusmodi; et impe­
2. fi. et q. 45. 3 ad 1. et m. q. 55. 5. c.
ratos, s. actus aliarum virtutum. 2 2. q. 81. 1 ad 1.
49. Relationes Dei ad creaturas sunt etiam in et q. 85. 3. o. et q. 186. 1 ad 2. et q. 188. 2. c.
Deo, secundum rationem et intellectum nostrum,
16. Religio habet duplices actus, s. interiores,
et angelicum, et divinum, i. q. 13. 7 ad 2. et’ ut principales et per se, et exteriores,, ut secu iad 4.
darios, et propter interiores. 2 2. q. 81. 7. o. et
50. Relationes Dei ad creaturas non multipli­ q. 82. prine, et q. 84. 2. o. et q. 85. 2. c.
cantur in intellectu Del, sicut in intellectu no­
17. Religio nominat statum perfectionis. 2 2.
stro. i. q. 28. 4 ad 2.
q. 186. l.o.
51. Non derogat simplicitati divinæ, quod mul­
18. Status religionis ordinatur ad perfectionem
tæ relationes Dei ad creaturas prædjcentur de charitatis, sicut ad finem. 2 2. q. 186. 7 ad 1. et
Deo. i. q. 32. 2. c. fi.
2. c. et q. 187. 2. c. et q. 188. 2. 7. c.
RELATIVUM - 1. duplex, s. secundum esse, et
19. Religio est status pœnitentiæ, exercitium
secundum dici. i. q. 13. 7 ad 1.
‘ et schola perfectionis. 2 2. q. 186. 1 ad 4. et 2. c.
2. Diversitas relativorum triplex, s. realium in et 3. c. ad 5. et 5. c. et q. 187. 6. c. et q. 188. 1. c.
utroque termino, vel in altero tantum, vel in et q. 189. 1. c. ad 3.
neutro, i. q. 13. 7. c.
20. Status religionis est spiritualis militia p TO­
3. Relativum in divinis dicitur quadrupliciter fidentibus, et exercitium tyrocinii inclplentib US.
s. quod refertur secundum nomen suum, cau- Nam ordines sacri præexigunt sanctitatem, sed
sans vel consequens relationem, implicans, eam status religionis est exercitium quoddam ad san­
et quod ponitur pro ea. I. q. 13. 7 ad 1.
ctitatem assequendam. Unde pondus ordinum im­
4. Relativa non sunt simul natura, nisi æqua- ponendum est parietibus, jam per sanctitatem
liter mutuo referantur, i. q. 13. 7 ad 6.
desiccatis; sed pondus religionis desiccat parietes
5. Relativa non sunt simul natura, propter i. homines ab humore vitiorum. 2 2. q. 189. I
ordinem rerum, sed tantum per hoc quod unum ad 3.
est de intellectu alterius, et e converso, i. q. 13.
21. Status religionis præfertur eleemosynis, et
7 ad 6.
I virginitati sæcularlum, quia viventes in mona­
RELIGIO - 1. importat ordinem ad Deum, ad steriis ad hoc quod inhæreant Deo postponunt
quem ordinat hominem. 2 2. q. 81. 1. c. et q. 94. pripriam voluntatem, et omnia quæ possunt ha­
1 ad 1.
bere. Sed virgines ad hoc postponunt vencreas
2. Religio dicitur a frequenti electione divini voluptates. Et ideo virginitas non simpliciter est

— 287 —

UM

Religio

INDEX 111

limxima virtutum. 1 2. q. 98. 5 ad 2. et ad 3. et
2 2. q. 152. 5. b. et c. q. 186. ”8. c.
22. Status religionis potest considerari triplici­
ter, scilicet ut exercitium tendendi ad perfectio­
nem charitatis, ut quietans, et ut holocaustum.
2 2. q. 186. 7 ad 5.
23. Difficilius servantur præcepta Dei in sæculo
quam in religione. 2 2. q. 189. 1 ad 5.
24. Omnis religio sumpsit originem a discipulis
Chri>u. 2 2. q. 188. 7. c. ft,
25. Voluntaria paupertas requiritur ut primum
fundamentum ad perfectionem religionis. 2 2.
q. 186. 3. o. et q. 4. c. ad 1.
26. Habere aliquid proprium, repugnat perfe­
ctioni religionis, non autem habere aliquid in
communi; sed aliqualiter impedit, si superabundet. 2 2. q. 188. 7. o.
27. Ad perfectionem religionis requiritur perpe­
tua continentia. 2 2. q. 88. 11. c. fi. et q, 184. 4. o.
28. Obedientia requiritur ad perfectionem reli­
gionis; quia cum religio sit disciplina et exer­
citium tendendi ad perfectionem, necessaria est
directio alicujus quasi magistri, quem omnino
sequatur proficiens, quod fit per obedientiam ad
majores. 2 2. q. 186. 5. o.
29. Votum triplex requiritur ad perfectionem
religionis, s. votum paupertatis, continentiæ, et
obedientiæ. 1 2. q. 108. 4. c. et 2 2. q. 186. 6. c.
30. Perfectio religionis integratur ex prædictis
tribus votis. 2 2. q. 186. 7. o. et q. 188. 1 ad 2.
et 2 ad 2.
31. Votum obedientiæ est precipuum inter tria
vota religionis. 2 2. q. 186. 8. o. et q. 188. 7 ad 1.
32. Interiores actus virtutum non cadunt sub
voto religionis, sed religio ad eos ordinatur, ut
ad finem. 2 2. q. 186. 7 ad 1.
33. Ad religionem requiritur subtractio impe­
dientium hominem, ne totaliter feratur ad servi­
tium Dei. 2 2. q. 186. 4. c.
34. Omnes observantiæ religionum ordinantur
ad tria principalia vota, ad quæ etiam pertinet
habitus, ut signum obligationis. Ideo simul da­
tur, vel benedicitur cum professione. 2 2. q. 186.
7 ad 2. et q. 188. 1 ad 2.
35. Per ingressum religionis homo totaliter se
mancipat Dei obsequiis. 2 2. q. 189. 3. c. ad 3.
36. In ingressu religionis recipitur tanta gratia,
quanta recipitur in baptismo, et remittitur om­
nis poena. Sed hoc non est quia talis ex se a sa­
tisfactione absolvatur, sed quia eo ipso quod suam
voluntatem etiam in servitutem redigit propter
Deum, plenarie jam pro omni peccato satisfecit,
uam chariorem habet omnibus rebus mundi,
e quibus tantum potest dare, quod eleemosynis
omnia peccata sua redimeret, etiam quantum ad
poenam. 2 2. q. 189. 3 ad 3.
37. Consilium vel magna deliberatio non re­
quiritur ad ingressum religionis secundum se,
nec quoad vires; sed quoad impedimenta, vel
modos religionis per doctrinam majorum ab iis
qui sperantur prodesse, ut de ingressu religionis
frequenter contingit, ex ignoto sermone prædica­
tionis, vel ex virtuosa operatione, et excellenti
vita doctoris. 2 2. q. 189. 10. o.
38. Habens votum, vel juramentum minoris
religionis, licite inducitur ad majorem, non au­
tem e converso, nisi dispensetur. 2 2. q. 189.
9 ad 3.
39. Non licet inducere aliquem ad religionem
per falsam doctrinam. 2 2. q. 189. 9. c.
40. Inducens alios ad religionem, non peccat,
si fiat sine violentia, simonia et mendacio, sed
magnum premium meretur. 2 2. q. 189. 9. o.
41. Licet dare, vel accipere aliquid pro victu
in monasterio, si non sit sufficiens, non autem

3

Religio

pro ingressu religionis, unia simonia est. 2 2.
q. 100. 3 ad 4.
42. Licet nutrire pauperes ad religionem, vel
allicere munusculis, licet non sit licitum ex pa­
cto aliquid dare vel recipere pro Ingressu mona­
sterii. 2 2. q. 189. 9. c. et q. 100. 3 ad 4.
43. Presbyteri, curati, archidiaconi, possunt
sine licentia ingredi religionem. 2 2. q. 184. 0. 8.
c. ad 4. et q. 189. 7. o.
44. Non licet parentibus, ingredi religionem,
nisi proviso quod filii educari possint. 2 2. q. 189.
6. c.
45. Non licet filiis ingredi religionem, si paren­
tes sine eis commode vivere non possint. 2 2.
q. 189. 6. o. et q. 101. 4 ad 3. et ad 4.
46. Servus non potest recipi in religione, in­
vito domino ejus. 2 2. q. 88. 8 ad 2. et ad 4. et
q. 189. 5. c. et 6 ad 3.
47. Obligatus debitis prius debet solvere quan­
tum potest, et tunc potest ingredi religionem, li­
cet non possit omnia solvere. 2 2. q. 189. 6 ad 3.
48. Puer ante pubertatem potest recipi in re­
ligione de consensu parentum; sed post, etiam
eis invitis. 2 2. q. 88. 8 ad 2. et 9. o. et q. 189.
5. o.
49. Non exercitati in præceptis Dei debent
recipi ad religionem. 2 2. q. 189. 1. o.
50. Facilius convertuntur ad religionem pecca­
tores quam præsumentes de sua innocentia. 2 2.
q. 189. 1 ad 3.
51. Recepti simoniace scienter post concilium
generale repelluntur a suo monastrio, sine spe
restitutionis, et ad perpetuam pœnitentiarn, in ar­
ctiori regula debent poni,.vel in alio loco ejus­
dem ordinis, si arctior ordo non invenitur. Si
vero ante, debent poni in alio ejusdem. Vel si
non potest, sint in eodem, ne vagentur, ^ed in
loco inferiori. Si autem ignoranter, postquam renunciaverunt, possunt de novo recipi, mutatis
locis. 2 2. q. 100. 6 ad 5.
52. Obligare se voto ad ingressum religionis,
est laudabile secundum se. 2 2. q. 88. 9. o. et
q. 89. 2. o.
53. Vovens ingredi religionem tenetur intrare
quam citius potest, nisi posuerit terminum. 2 2.
q. 88. 3 ad 2. et q. 189. 3. o.
54. Vovens ingredi religionem non tenetur ibi
perpetuo manere, nisi hoc intenderit. 2 2. q. 189.
4. o.
55. Eadem ratio est de monachis, et de aliis
religiosis, quoad communia omni religioni, non
autem quoad propria monachorum. 2 2. q. 188.
2 ad 2.
56. Religiosi non tenentur habere perfectam
charitatem, sed ad hoc tendere, et ad hoc operam
dare. 2 2. q. 186. 2. c. ad 1. et 9« c.
57. Nec ad ea quæ consequuntur perfectionem
charitatis, sed ad hæc tendere, non contemnendo.
2 2. q. 186. 2. c.
58. Nec ad omnia exercitia, per quæ venitur ad
perfectionem, sed tantum ad taxata secundum re­
gulam suam. 2 2. q. 186. 2. c.
59. Nec ad omnia consilia de particularibus
melioribus, sed ad essentialia religioni. 2 2. q. 186.
2 ad 3.
60. Nec ad alia quam sæculares, nisi quæ ad eo­
rum vota pertinent. 2 2. q. 110. 4 ad 5. et q. 187.
3. o.
61. Nec ad opera manualia, plus quam sæculares, nisi ad quæ tenentur ex statutis ordinis sui.
2 2. q. 187. 3. o.
62. Religiosus factus episcopus non absolvitur
a tribus votis religionis, quia nihil debet habere
proprium, sed est dispensator communium bo­
norum Ecclesiæ. Sed per accidens non tenetur

Religio

INDEX III

obedire, sl superiorem non iiabeat, sicut nec ab­
bas. 2 2. q. 88. 1 1 ad 4. et q. 185. 8. o.
63. Professi religionem, mortui sunt mundo,
et vivunt Deo. Unde non sunt revocandi ad vi­
tam humanam occasione cujuscumque eventus.
2 2. q. 88. 11 ad 1.
64. Nec religiosos oportet exire claustrum, ad
corrigendum delinquentes. 2 2. q* 33. 2 ad 4. fi.
65. Professus non debet exire religionem, ut
parentibus subveniat, sed procuret eis sicut po­
test cum licentia. 2 2. q. 101. 4 ad 4. et q. 189.
6 ad 1.
66. Transgressio rcgulæ, quoad tria vota prin­
cipalia religionis, est peccatum mortale, non au­
tem quoad alia, nisi propter præceptum vel con­
temptum. In quibus tamen aliis ut est silentium,
solitudo, abstinentiæ et vigiliæ çraves, possunt
prælati in religione ipsi secum dispensare, sicut
et cum aliis. 2 2. q. 88. 11 ad 4. et q. 185. 8. o. et
q. 186. 9. o. et q. 188. 5. c.
67. Licet religiosis ex commissione prædicare,
et similia. 2 2. q. 187. 1. o. et 4 ad 2.
68. Religiosis competit principaliter intendere
studiis litterarum pertinentium ad doctrinam,
quæ est secundum pietatem. Aliis autem doctri­
nis Intendere non pertinet ad religiosos, quorum
tota vita divinis obsequiis mancipatur, nisi in­
quantum ordinantur ad sacram doctrinam. 2 2.
q. 188. 5 ad 3.
69. Licet eis advocare pro monasterio, pro pau­
peribus et viduis, non autem propter aliquod
mundanum. 2 2. q. 71. 2. o. et q. 188. 3 ad 2.
70. Licet eis tractare negotia sæcularia, mode­
rate, cum licentia, ex charitate, non autem ex
cupiditate. 2 2. q. 18. 3 ad 2. et q. 187. 2. o. et
q. 188. 2 ad 2. et q. 189. 6 ad 1.
71. Licet eis vivere de eleemosynis, quasi de­
bitis eis dupliciter, s. ratione necessitatis tri­
plicis, i. infirmitatis, egestatis et consuetudinis:
et ratione operis quadruplicis, s. prædicationis,
altaris, studii et donationis omnium bonorum
suorum monasterio. 2 2. q. 187. 4. o.
72. Licet eis mendicare pro humilitate, neces­
sitate, vel utilitate, non autem ex cupiditate, sic­
ut saecularibus. 2 2. q. 187. 5. o.
73. Licet eis uti vilibus vestibus, ad contem­
ptum sæculi, ad pœnitentiarn et humilitatem. 2 2.
q. 169. 1 ad 2. et q. 187. 6. o.
74. Religiosis militibus licet bellum facere, au­
ctoritate principis, non autem auctoritate propria.
2 2. q. 188. 3 ad 4. et 4 ad 2.
75. Religiosi dicuntur dupliciter, s. communi­
ter omnes qui per fidem colunt Deum, et specia­
liter, qui totam vitam suam dedicant cultui di­
vino. 2 2. q. 81. 1 ad 5. et q. 188. 1 ad 1. et
2 ad 2.
76. Gradus religionis triplex, cui competit tri­
plex gradus paupertatis, s. quia primum et sum­
mum gradum in religionibus tenent, quæ ordi­
nantur ad docendum et prædicandum, quæ pro­
pinquissima sunt perfectioni episcoporum; se­
cundum autem gradum tenent illæ, quæ ordi­
nantur ad contemplationem; tertius est earum
quæ occupantur circa exteriores actiones. 2 2.
q. 188. 6. c. et 7. o.
77. Religionum aliquæ ordinantur ad opera vitæ
contemplativa, aliquæ vero ad opera vitæ activæ.
2 2. q. 188. 2. o. et 3. 4. 5. c.
78. Religiones sunt diversæ, principaliter se­
cundum fines, secundario secundum exercitia.
2 2. q. 188. 1. o. et 6. c.
79. Quædam religio convenientissime instituta
est ad prædicationcs, confessiones et alia hujus­
modi sjpiritualia. 2 2. q. 188. 4. o.
I 80. Et ad studium, quia illud illuminat, remo-

vet errores, prodest ad prædicandum, et hujus­
modi, domat luxuriam et avaritiam, et valet ad
obedientiam. 2 2. q. 188. 5. o.
81. Et aliqua ad militandum, non quidem pro­
pter aliquid mundanum, sed ad defensionem di­
vini cultus, et proximi. 2 2. q, 188. 3. o. et 4 ad 2.
et ad 5.
82. Summum gradum in religionibus tenent,
quæ ordinantur ad docendum et prædicandum,
secundum vero quæ ad contemplandum, tertium
autem quæ ad opus extrinsecum. Et in singulis
preeminent quæ sunt ad altiorem actum in eodem
genere, vel ad plura, vel quæ habent statuta convenientiora ad suum finem consequendum, non
autem quæ est arctior. 2 2. q. 188. 6. o. et q. 189.
8 ad E
83. Religio principaliter est melior, cujus finis
est potior, id est, ad majus, vel ad plura; secun­
dario autem, quæ melius proportionatur fini. 2 2.
q. 188. 6. o. et q. 189. 8. c.
84. Religio tanto perfectior est secundum pau­
pertatem, quanto habet eam magis proportionatam suo fini. 2 2. q. 188. 7. c. ad 1.
85. Religio ordinata ad actiones corporales es­
set imperfecta, si careret divitiis in communi, non
autem aliæ. 2 2. q. 188, 7. c. et q. 189. 8 ad 2.
86. Religio solitariorum est perfectior quam so­
cialis, sed periculosissima est imperfectis. 2 2.
q. 188. 8. o.
87. Transire de una religione in aliam non est
laudabile secundum se, auia facilius proficitur in
prima, et relicti scandalizantur, nisi forte pro­
pter magnam utilitatem, vel necessitatem. Sed
laudabiliter transitur tripliciter, s. zelo perfectio­
ris religionis, vel quæ melius servatur, licet sit
mitior, vel propter infirmitatem. In primo debet
peti licentiam propter humilitatem, sed negari
non potest: tamen si non constet, requiritur judi­
cium superioris, sicut et in secundo, sed in tertio
requiritur dispensatio. 2 2. q. 189. 8. o.
88. Nulla satisfactio æquipollet pœnitentiæ re­
ligiosorum. 2 2. q. 189. 3 ad 3.
89. Status sæcularium periculosior esse dicitur
quam religionis status. 2 2. q. 189. 1 ad 5. fi.
90. Cum quis non possit Deo oblationem oræstare ex re aliena, non potest vir seipsum Deo
offerre sine-consensu uxoris, cujus suum corpus
consummatione matrimonii esse dicitur. Suppi,
q. 61. 1. o.
91. Sicut post carnalem copulam solvitur ma­
trimonium per mortem carnalem, ita ante co­
pulam carnalem, quod solum est vinculum spi­
rituale, matrimonium dirimi potest, per ingres­
sum in religionem, cum religio sit quædam mors
spiritualis. Suppi, q. 61. 2. c.
92. Potest mulier mortuo viro spiritualiter per
ingressum religionis alteri nubere, sicut etiam
idem ei licet, viro defuncto morte corporali. Sup­
pi. q. 61. 3. o.
RELIGIOSI crucifixi cum Christo dicuntur, qui
quælibet arctioris disciplinæ instituta subeunt,
secundum Bedam. m. q. 46. 11. c.
RELIQUIÆ sanctorum, vel divina verba licite
portantur suspensa ad collum, si portentur ex
fiducia Dei et sanctorum, quorum sunt reliquiæ.
Si autem circa hoc attendatur aliquid aliud va­
num, puta quod vas in quo sunt, esset triangu­
lare, aut aliquid aliud hujusmodi, quod non per­
tineret ad reverentiam Dei et sanctorum, esset
superstitiosum et Illicitum. 2 2. q. 96. 4 ad 3.
REMEDIUM duplex contra malum, s. impe­
diens futurum, et removens malum præsens. I 2.
q. 42. 6 ad 1.
REMINISCENTIA est inquisitio ejus, quod
excidit a memoria, et prior ea est tantum in parte

— 289 —

— 288 —
19

— Summa Theologica. - VI.

Reminiscentia

Remissio

INDEX III

sensitiva, et tantum in homine, t. q. 78. 4, c. fi.
ad 5. et l 2. q. 74. 3 ad 1.
Ex parte memorativæ, non solum habet homo
memoriam, sicut cætera animalia, in subita re­
cordatione præteritorum, sed etiam habet remi­
niscentiam, quasi syllogistice inquirendo præte­
ritorum memoriam, secundum individuates in­
tentiones. Et illam eminentiam habet cogitativa
et memoria in homine, non per id quod est pro­
prium sensitive partis, sed per aliquam affini­
tatem et propinquitatem ad rationem universa­
lem, secundum quamdam refluentiam. Et ideo
non sunt aliæ vires, sed eædem, perfectiores
quam sint in aliis animalibus, i. q. 78. 4. c. fi.
ad 5.
REMISSIO in puniendo opponitur directe cru­
delitati, non autem sævitiæ. Nec est vitium nisi
sit contra justitiam. 2 2. q. 159. 2 ad 3.
REMUNERATE). Bona facta sine gratia re­
munerantur in præsenti. 2 2. q. 83. 16. o. et q. 178.
2 ad 1. et m. q. 82. 6. c. et 7 ad 3.
REMUNERATOR. Inquirentibus se Deus re­
munerator est. 2 2. q. 2. 5. b. et hi. q. 56. 2
ad 3.
RENITI. Licet votum eorum, qui sunt alterius
potestati subditi, non sit firmum sine consensu
eorum, quibus subjiciuntur, non tamen peccant
vovendo, quia in eorum votis Intelligitur debita
conditio, s. si suis superioribus placuerit, vel si
non renitantur. 2 2. q. 88. 8 ad 4. et m. q. 28.
4. o.
REPARATIO. Reparari naturam humanam
post lapsum fuit congruentissimum ex parte Dei;
quia in hoc manifestatur misericordia, potentia,
et sapientia ejus, et ex parte naturæ humanæ, et
universi, ui. q. 1. 1. c.
REPROBATIO - 1. Dei est pars providentiæ,
respectu eorum qui excideront a beatitudine;
sicut prædestinatio, respectu eorum qui divinitus
ordinantur ad eam. i. q. 23. 3. c.
2. Reprobatio addit supra præscientiam vo­
luntatem permittendi peccare, et inferendi pœ­
nam æternæ damnationis. 1. q. 23. 3. c.
3. Reprobatio Dei non subtrahit aliquid de po­
tentia reprobati. Ideo dicit impossibilitatem conditionatam ad gratiam, non autem absolutam.
4. Deus reprobat aliquos homines. 1. q. 23. 3.
o. el 4. c.
REPTILE - 1. est animal cujus corpus non
multum elevatur a terra per instrumenta motus,
sed repit vi costarum, ut serpens, vel vi annu­
torum, ut annulosa, vel vi oris, ut quidam ver­
mis, vel vi pinnularum, ut pisces, i. q. 72. 2 ad 2.
2. Reptilium quædam sunt aquatica, et quæ­
dam terrestria: ideo commemorantur in Scri­
ptura cum utroque elemento. 1. q. 71. o. et q. 72.
ad 1.
REPUDIARI - 1. conjuges non possunt, cum
conjugii fines sint ita a lege naturæ constituti,
ut perpetuo liberi educentur, hæredesque in­
stituantur. Suppi, q. 67. 1. o.
2. Sive inseparabilitas matrimonii inter prima
praecepta legis naturæ, sive inter secunda con­
tineatur, sub dispensatione cadere potest. Suppi,
q. 67. 2. o.
3. Non licebat Dei mandato sub lege Moysi
uxorem repudiare, sed propter duritiam cordis
Judæorum illis permittebatur, ut majus malum
evitaretur. Suppi, q. 67. 3. c.
4. Cum mulier quanto tempore vir vivit, alli­
gata sit legi viri, non potest etiam repudiata al­
teri nubere, nisi ex dispensatione divina ei per­
missum fuerit. Suppi, q. 67. 4. o.
5. Ne temere uxorem vir repudiaret, prohibi­

Restitutio

tum fuit ne scinel ab eo repudiatam (tenuo in
uxorem accipiat. Suppi, q. 67. 5. c.
6. Repudii proxima causa est odium viri in
uxorem, quod cum ex aliqua causa contrahatur,
alias esse causas, sed remotas, repudii fatendum
est. Suppi, q. 67. 6. o.
7. Causa repudii in libello partlculatim non
scribebatur, sed generatirn. Suppi, q. 67. 7. c.
REQUIRI - 1. ad aliquid contingit quadrupli­
citer, s. ut præparans, perficiens, coadjuvans ct
concomitans. 1 2. q. 4. 1. c.
2. Quandocumque multa requiruntur ad unum,
necesse est unum eorum esse principale. 2 2.
q. 49. 6 ad 1.
RES est unum de transcendentibus. Ideo est
communis et Indifferens ad absolutum et rela­
tivum. i. q. 39. 3 ad 3.
RESPECTUS diversi Del ad creaturam sunt in
Deo ab ætemo. i. q. 13. 7 ad 3.
RESTITUTIO - 1. est actus justitiæ commutativæ, quia nihil aliud videtur esse quam aliquem
statuere in possessionem rei suæ. 2 2. q. 61.
principio, et q. 62. 1. o. et 2. 5. c.
2. Restitutio male ablati est de necessitate sa­
lutis, quantum possibile est. 2 2. q. 62. 2. o. et
q. 79. 3 ad 2.
3. Restitutio proprie est tantum debiti, et in
rebus exterioribus, quia supponit identitatem,
sed transfertur etiam ad actiones et passiones.
2 2. a. 62. 1 ad 1. et ad 2.
4. Quando res non est restituibilis, sicut mem­
brum mutilatum, debet fieri recompensatio,
quantum possibile est. 2 2. q. 62. 2 aa 1.
5. Restitutio debet statim fieri, vel dilatio peti
ab eo qui potest concedere usum rei, quia im­
plicat præceptum negativum quod obligat sem­
per et ad semper. 2 2. q. 33. 2. c. et q. 62. 5. o.
6. Ante sententiam judicis, sufficit restituere
simplum, sed post eam, tenetur etiam ad pœ­
nam pro culpa. 1 2. q. 105. 2 ad 9. et 2 2. q. 62.
3. o. et 4. c.
7. Restitutio præfertur subventioni parentum,
nisi in extrema necessitate. 2 2. q. 31. 3 ad 3. et
q. 32. 7 ad 3. et q. 62. 5 ad 4.
8. Qui rem alienam accipit injuriose, vel ad
sui utilitatem, tenetur restituere, etiam si amisit
eam. 2 2. q. 62. 6. o.
9. Quicumque est causa injustæ acceptionis,
directe vel indirecte, tenetur ad restitutionem.
2 2. q. 62. 7. c.
10. Qui habet rem alienam, tenetur restituere,
ratione rei; qui vero eam abstulit, tenetur re­
stituere, ratione actionis injuriosæ. 2 2. q. 62.
6. c. ad 1.
11. Principes tenentur ad restitutionem, si la­
trones increscant, quia redditus quos habet, sunt
quasi stipendia, ut conservent justitiam. 2 2.q.
o2. 7. c. ad 3.
12. Impediens aliquem injuste, ne acquirat
præbendam, tenetur ad restitutionem ad arbi­
trium boni viri, non autem si juste impedit. 2 2.
q. 62. 2 ad 4.
13. Suffodiens semina, vel tenens pecuniam
creditoris ultra terminum præfixum, tenetur re­
stituere: non quidem totum lucrum possibile,
sed secundum æstimationem, pensatis periculis,
laboribus et expensis. 2 2. q. 62. 4 ad 1. et ad 2.
14. Inveniens aliquid, quod de propinquo fuit
alicujus, non habentis illud pro derelicto, tene­
tur ad restitutionem, non autem si nunquam fue­
rat alicujus, ut gemmæ in littore, vel tantum
antiquitus, ut thesauri, sed conceduntur occu­
panti; tamen secundum leges civiles, medietas
debetur domino agri. 2 2. q. 66. 5 ad 2.
15. Quando unus totum restituit, alii non te-

— 290 —

■J

Reiurrectio

INDEX III

nentur principali, sed debent refundere partem
suam solventi totum. 2 2. q. 62. 6 ad 3. et 7 ad 2.
16. Restitutio potest fieri per confessorem se­
crete, ne crimen detegatur. 2 2, q. 62. 6 ad 2,
17. Restitutio semper debet fleri ei, a quo ali­
quid ablatum est. 2 2. a. 62. 5. o.
18. SI Is cui restitui debet aliquid, mortuus est,
debet dari hæredlbus ejus. 2 2. q. 62. 5 ad 3.
19. Si vero Ignotus sit, debet dari pauperibus,
præmissa diligenti inquisitione. 2 2. q. 62. 5 ad 2.
20. SI autem sit multum distans, debet el mitti,
præcipue si sit res magni valoris, vel debet de­
poni. 2 2. q. 62. 5 ad 3.
21. Quando prælatus injuste concedit res ec­
clesiæ, debet restitui ecclesiæ, ut deveniant ad
successorem ejus. 2 2. q. 62. 5 ad 5.
RESURRECTIO - 1. significatur per octavam,
triplici ratione, s. ad excludendum quorumdam
falsam opinionem, propter duplicem vitam, s.
activam et contemplativam, quarum una signi­
ficatur per quaternarium, et alia per ternarium,
et quia resurrectio octava ætate erit. 1 2. q. 102.
5 ad 1. et m. q. 70. 3 ad 3.
2. Et erit miraculosa simpliciter, s. ex parte
principii supernaturalis, i. Dei, sed erit natu­
ralis secundum quid, s. ratione termini, i. q. 105.
7 ad 2.
3. Omnes resurgent in ætate juvenili, non qui­
dem quoad numerum annorum, sed quoad sta­
turam. m. q. 46. 9 ad 4.
4. Omnes resurgent immortales, et incorrupti­
biles, etiam secundum corpus, i. q. 97. 3. c.
5. Natura mortalitatis non auferetur a resur­
gentibus, sed erunt ejusdem speciei, sicut nunc,
in. q. 54. 2 ad 2.
6. Corpora sanctorum post resurrectionem
erunt impassibilia proprie, ex dominio animæ
supra corpus, et magis in magis beatis, et non
natura quinti corporis, ut quidam dicunt, quia
corpus quintum non venit materialiter ad com­
positionem corporis humani. Et impossibile est
dicere, quod aliqua virtus, qualis est virtus cor­
poris cælestis, transferat corpus humanum ad
proprietatem gloriæ, qualis est impassibilitas
corporis gloriosi, cum immutationem corporis
’ humani Apostolus attribuat virtuti Christi. Et
etiam non potest natura cælestis ita dominari
in corpore humano, quin natura elementaris re­
maneat, cui ex essentialibus suis principiis passibilitas inest. i. q. 97. 3. c.
7. Hæc impassibilitas non tollet sentire, sed
omnes sensus beatorum simul erunt in actu
proprio, per immutationem spiritualem ab obje­
cto exteriori. 1 2. q. 3. 3. c.
8. Tunc non erit usus cibonim, Venereorum,
somni et hujusmodi, i. q. 97. 3. c.
9. Necessarium fuit Christum resurgere quin­
tuplici ratione, s. ad commendationem divinæ
justitiæ, ad confirmationem fidei nostra, ad sub­
levationem nostra spei, ad informationem vitæ
fidelium, et ad complementum npstræ salutis, m.
q. 53. 1. o. et 2. c. et 3 ad 1.
10. Christus convenienter resurrexit tertia die,
et non statim, nec in fine mundi, ad confirmatio­
nem fidei, de humanitate et deitate ejus. in.
q. 51. 4. o. et q. 53. 2. o.
11. Christus resurrexit mane diluculo, 111. q. 51.
4 ad 3. et q. 53. 2 ad 3. et q. 83. 2 ad 4.
12. Corpus Christi resurrexit gloriosum et in­
tegrum, cum qualibet parte ejus. Π1. q. 54. 2. 3.
o. et q. 55. 6 ad 4.
13. Resurrectio Christi non debuit primo ma­
nifestari omnibus, sed gradatim. Et primo mu­
lieribus: ut mulier quæ primo nuntium mortis
ad hominem detulit, primo etiam vitam resur-

Resurrectio

gentis Christi, in gloria, nuntiaret; et similiter
ut ostenderetur quoad assequendam gloriam nihil
facere sexuum differentiam; sed si majori cha­
ritate ferveant, majori etiam gloria refulgebunt
in regno beatorum, m. q. 36. 2. c. et q. 55.
l.o.
14. Nec immediate ipsa resurrectio debuit ab
hominibus videri, sicut ejus ascensio, ex eo quod
Christus non rediit resurgendo ad vitam com­
muniter hominibus notam, sed ad vitam immor­
talem et Deo conformem. Et quia quæ supra
hominem sunt, per angelos debent nuntiari ho­
minibus, ideo resurrectio Christi debuit per an­
gelos hominibus nuntiari, ni. q. 55. 2. o.
15. Christus post resurrectionem suam appa­
ruit pluries, ut ostenderet veritatem resurre­
ctionis. Sed non conversatus est cum discipulis
suis continue, sicut prius, ut ostenderet gloriam
suam. ih. q; 55. 3. o.
16. Christus convenienter et sufficienter pro­
bavit resurrectionem suam, duplici testimonio,
s. angelorum et sacræ Scriptura, et argumentis,
id est, signis evidentibus, m. q. 55. 6. o. 5.
17. Christus fuit primus resurgens simpliciter,
sed aliqui prius secundum quid, quia iterum
mortui sunt. ni. q. 27. 3. c. fi. et q. 53. 3. o. et
q. 56. 1. c. ad 3.
18. Qui cum Christo resurrexerunt mortui sunt
iterum, secundum Augustinum et Hieronymum,
licet Hieronymus aliquando videatur dicere quod
non. ni. q. 53. 3 ad 2.
19. Christus secundum divinitatem fuit causa
suæ resurrectionis, non autem secundum huma­
nitatem. m. q. 53. 4. o.
20. Resurrectio Christi est causa efficiens et
exemplaris resurrectionis nostra, quoad cor­
pora, et quoad animas per gratiam, tamen vir­
tute principalis causæ, s. justitiæ Dei. m. q. 54.
2. c. et q. 56. 1. 2. o. et q. 59. 2. c. fi. et q. 62.
5 ad 1.
21. Resurrectio Christi est causa exemplaris
reparationis vitæ nostra, et mors Christi, de­
structionis mortis nostra, licet utraque sit causa
effectiva utriusque. m. q. 56. I ad 4. et q. 62.
6 ad 1. et ad 3.
22. Exemplaritas resurrectionis Christi proprie
se extendit tantum ad bonos, licet efficientia
ejus proprie se extendat ad resurrectionem tam
bonorum quam malorum, m. q. 56. 1 ad 3.
23. Fatendum est resurrectionem esse, in qua
anima suo corpori in perpetuum unietur. Suppi,
q. 75. 1. c.
Necesse est sicut unum, ita et omnes resur­
gere. Suppi, q. 75. 2. o.
24. Resurrectio simpliciter non est naturalis,
sed miraculosa. Suppi, q. 75. 3. c.
25. Christus sua resurrectione nos ætema re­
surrectione donavit. Suppi, q. 76. 1. o.
26. Christus tuba, i. sua voce imperante, dor­
mientes excitabit. Suppi, q. 76. 2. o.
27. In resurrectione utetur Christus ministerio
angelorum in his quæ corporaliter fieri debent.
Suppi, q. 76. 3. c.
28. Convenienter humanorum corporum re­
surrectio usque ad finem mundi differtur. Suppi,
q. 77. 1. c.
29. Tempus futura resurrectionis nec ratione
naturali, nec revelatione divina numerari potest.
Suppi, q. 77. 2. c.
30. Probabiliter videtur resurrectio futura in
crepusculo. Suppi, q. 77. 3. o.
31. Resurrectio divina respectu eorum quæ
immediate agentur divina virtute fiet subito; re­
spectu eorum quæ immediate per angelos agen­
tur, fiet successive. Suppi, q. 77. 4. c.

— 291 —

·· · '

· .■· · ✓
Λ :· _-v

.-?·.*·Ά
,-

/ V·’* ·■·:

■
’*· .

HHR9

S
Retributio

INDEX III

32. Necessarium est fateri omnes mortuos a
morte resurrecturos esse. Suppi, q. 78. I. o.
33. Ex auctoritate Scriptura et ordine na­
tura necessario asseritur, resurrectionem om­
nium fore a cineribus. Suppi, q. 78. 2. c.
34. Ex divina providentia constitutum est.
illos cineres de integro animæ conjungi in mor­
tuorum resurrectione, et ita In illis cineribus
nulla est inclinatio naturalis ad naturam. Suppi,
q. 78. 3. o.
35. Cum resurrectio dici non possit, nisi anima
ad idem corpus redeat, in resurrectione anima
idem corpus numero resumet. Suppi, q. 79. 1. o.
36. Hæreticum est dicere eumdem hominem
non resurrecturum. Suppi, q. 79. 2. c.
37. In resurrectione humani corporis idem situs
servabitur, maxime quantum ad partes essen­
tiales. Suppi, q. 79. 3. o.
38. Omnia corporis humani membra resurgent.
Suppi, q. 80. 1. c.
3y. Capilli et ungues resurgent in humano
corpore. Suppi, q. 80. 2. c.
40. Humores cum pertineant ad perfectionem
humanæ natura, resurgent cum homine. Suppi,
q. 80. 3. o.
41. Conveniens est ut omne id quod est de ve­
ritate humanæ naturæ resurgat. Suppi, q. 80. 4. c.
42. Solum id quod est in homine materialiter,
pertinens ad veritatem humanæ naturæ, resur­
get cum ipso. Suppi, q. 80. 5. o.
43. Conveniens est ut homines resurgant in
juvenili ætate. Suppi. 81. 1. o.
44. Homines resurgent ejus statura, cujus aut
erant aut futuri erant in juventute. Suppi, q. 81.
2. o.
45. Homines in diverso sexu resurgent. Suppi,
q. 82. 3. c.
46. Resurrectio non est futura in vita animali.
Suppi, q. 81. 4. o.
47. In resurrectione oportet ut quisque ope­
rum suorum notitiam habeat. Suppi, q. 87. 1. c.
48. Necesse est ut cuilibet sua et aliorum præmiatio vel condemnatio manifesta sit, Suppi,
q. 87. 2. c.
49. Etsi in instanti aliquis non sit visurus sin­
gula, tamen brevissimo tempore auxilio divinæ
virtutis omnia particularia considerabit. Suppi,
q. 87. 3. o.
RETRIBUTIO - 1. proportionalis, ex debito
legali, si est ex pacto, pertinet ad justitiam commutativam; si vero ex debito honestatis, pertinet
ad virtutem gratiæ, sive ad gratitudinem. 2 2.
q. 106. 1 ad 2.
2. Retributio Dei duplex, s. pro bonis imple­
tis, et pro beneficiis, in. q. 56. 2 ad 3.
REVELATIO - 1. Tripliciter aliquid cognosci­
tur, s. per revelationem, per seipsum, et hoc
certitudinaliter, et conjecturaliter per aliqua
signa. 1 2. q. 112. 5. c.
2. Revelare secreta in malum personæ, est
contra fidelitatem, nisi vergat in periculum alio­
rum, vel nisi propter bonum commune, contra
quod nullum debet recipi secretum. 2 2. q. 68.
1 ad 3. et q. 70. 1 ad 2.
3. Revelatio Dei fit ad inferiores per superiores,
s icut ad homines per angelos. 2 2. q. 2. 6. c.
4. Nullus unquam purus homo habuit revela­
tionem a Deo, nisi mediantibus angelis, i. q. 98.
3. c. et m. q. 55. 2. c.
5. Plura, et excellentius de mysteriis gratiæ
revelata sunt angelis et apostolis quam prophetis.
1. q. 57. 5 ad 3.
6. Fides nostra innititur revelationi apostolis
et prohetls factæ, non autem alii revelationi, i.
q. I. 8 ad 2. et 2 2. q. 172. 6 ad 1.

r·/ U

•?
■·:

I

7. Multis gentilibus revelationes faciæ sunt de
Christo, ut patet de Sibylla. 2 2. q. 2. 7 ad 3.
et q. 172. 6 ad I.
8. Potest aliquis scire sc habere gratiam per
revelationem. 1 2. q. 112. 5. c.
9. Revelat Deus hoc aliquando aliquibus, ex
speciali privilegio, ut securitatis gaudium etiam
in hac vita in eis incipiat, et confidentius et
fortius magnifica opera prosequantur, et mala
præsentis vitæ sustineant. I 2. q. H2. 5. c. ad 4.
et ad 5.
10. Non tamen revelat hoc omnibus, ne s. non
praedestinati desperent, et ne securitas in pnedestinatis negligentiam pariat, i. q. 23. 1 ad 4.
11. Revelatum fuit Paulo quod esset in gratia.
1 2. q. 112. 5. c.
REVERENTIA - 1. directe respicit personam
excellentem: ideo, secundum diversas rationes
excellentiae, diversae sunt species ejus. 2 2. q. 104.
2 ad 4.
2. Reverentia Dei in communi est de dictamine rationis naturalis, non autem determina­
tio ejus. 2 2. q. 81. 2 ad 3.
3. Revereri est actus timoris, sed ut debetur
Deo, est actus latriæ. 2 2. q. 81. 2 ad 1.
4. Christus, secundum quod homo, præ cæteris habuit pleniorem affectum reverentîæ ad
Deum. m. q. 7. 6. c. fi.
5. Revereri homines ratione alicujus divini in
eis, s. gratiæ, virtutis, vel naturalis imaginis Dei,
est laudabile, non autem ut sunt contrarii Deo,
2 2. q. 19. 3 ad 1. et q. 25. 1 ad 1.
6. Quæ habent aliquam excellentiam, solent
haberi in reverentia, non autem omnia: ideo
consuetudo hominum inolevit, ut reges et prin­
cipes, quos oportet in reverentia haberi a sub­
ditis, et pretiosioribus vestibus ornentur, et
etiam ampliores, et pulchriores habitationes ha­
beant; et propter hoc oportuit ut aliqua specialia
tempora, et speciale tabernaculum, et specialia
vasa, et speciales ministri ad cultum Dei ordi­
narentur in lege, ut per hoc animi hominum
ad majorem Dei reverentiam adducerentur. 1 2.
q. 102. 4. c.
REX prudentia et justitia præeminere debet.
2 2. q. 50. 1 ad 1.
RHETORICA est ex conjecturis ad suspicio­
nem: quia quandoque non fit complete fides, vel
opinio,sed suspicio quædam; quia non totaliter
declinatur ad unam partem contradictionis, licet
magis declinetur in hanc, quam in illam; sed
dialectica est ex probabilibus ad opinionem. 2 2.
q. 48. c. fi.
RITUS Judæorum tolerantur ab Ecclesia, pro­
pter figuram, in testimonium nostræ fidei, non
autem ritus aliorum infidelium, atque hæreticorum, nisi ut vitetur majus malum, scilicet ad
vitandum scandalum, vel dissidium, quod ex
hoc posset provenire, vel ut facilius convertan­
tur. 2 2. q. 10. 11. o.
RIXA - 1. est contradictio in factis, s. mutua
percussio, et particulare bellum, sine auctoritate
publica; sed contentio importat quamdam con­
tradictionem verborum in verbis. 2 2. q. 41. l.c.
et q. 42. 1. c.
2. Qui publica potestate invadunt, non rixan­
tur, nec peccant, sed qui eis resistunt, injuste
' se defendendo. 2 2. q. 41. 1 ad 3.
3. Rixa invadentis injuste est semper peccatum
mortale, sed in defendente, nullum est pecca­
tum; vel veniale, s. quando aliquis levis motus
odii vel vindictæ se immiscet; vel mortale, s.
quando obfirmato animo, ex odio contra impu­
gnantem Insurgit, ad eum occidendum, vel eum

— 292 —

'

Λ

Rixa

INDEX III

Ruth

graviter iædendum. 2 2. q, 41. 1. o. et q, 42.
2. c.
4. Rixa oritur proxime ex ira, sed ex concu­
piscentia, sicut ex prima radice, et jactantia occasionalitcr, et ex odio per accidens. 2 2. q. 37.
2 ad L et q. 41. 2. o. et q. 158. 7. c.
5. Odium et discordia sequuntur ex rixa, in
rixantibus. 2 2. q. 41. 2 ad 5.
RUTH Moabitis, quæ mulier virtutis erat, signi­
ficat Ecclesiam de gentibus. Et conversa ad
Deum, intravit Ecclesiam, licet esset Moabitis.
I 2. q. 105. 3 ad 1.

s
SABBATUM - 1. inter cætera festa, tantum
præcipltur in Decalogo, quia figurabat generalia
beneficia Dei, scilicet creationis, et beatitudinis,
1 2. q. 100. 5. c. ad 2. et q. 102. 4 ad 10. et 2 2.
q. 122. 4. c. ad 2.
2. Sabbatum præcipitur Judæis triplici ratione,
scilicet propter avaritiam, ut vacent divinis. Se­
cundo ne errent circa creationem. Tertio ut
significet triplicem quietem, scilicet Christi in
sepulcro, mentis a peccatis, et beatorum in pa­
tria. 1 2. q. 100. 5 ad 2. et q. 102. 4 ad 10. et
q. 105. 2 ad 9. fi. et 2 2. q. 122. 4. o.
3. Opera servilia prohibita in sabbato, mystice
sunt peccata, sed ad litteram sunt opera servo­
rum, id est, mechanica. 2 2. q. 187. 3. c.
4. Opera servilia prohibita in sabbato sunt
principaliter peccata mortalia, secundo opera
propria servorum: non autem peccata venialia,
nec opera quæ sunt ad cultum Dei, nec opera
spiritualia, nec necessaria ad salutem corporis,
vel animæ, vel rerum exteriorum. 1 2. q. 100.
8 ad 4. et q. 107. 2 ad 4. et 2 2. q. 40. 4. o. et
q. 122. 4 ad 3. et m. q. 40. 4 ad 1. et ad 3.
5. In observantia sabbati sanctificatio est fi­
nis; sed præceptum est cessare ab opere servili,
id est, mechanico. 2 2. q. 122. 4 ad 3.
6. Circumcisio et sacrificia licebant Judæis in
sabbato. 2 2. q. 122. 4 ad 3.
7. Licuit Machabæis in sabbato pugnare, Heliæ
fugienti itinerare, apostolis evellere spicas. 1 2.
q. 100. 8 ad 4. et 2 2. q. 40. 4. o. et q. 122. 4 ad 3.
et ni. q. 40. 4 ad 3.
8. Christus non solvebat sabbatum, nisi secun­
dum apparentiam. 1 2. q. 107. 2 ad 4. et m. q. 40.
4 ad 1.
9. Judæi melius facerent laborare sabbato
quam ludis et otio vacare: ideo magis contra
hoc præceptum agit, qui peccat in die festo,
quam qui aliud corporale opus licitum facit. 2 2.
q. 122. 4 ad 3.
SACERDOS - 1. fuit Christus simul,-et hostia
pacificorum, et hostia pro peccato, et holocau­
stum. m. q. 22. 1. 2. o. ct q. 84. 7 ad 4.
2. Christus est sacerdos secundum quod homo,
non autem secundum quod Deus. m. q. 22. 3
ad 1.
3. Christus simul fuit sacerdos, rex et legisla­
tor, non autem alii homines, in. q. 22. 1 ad 3.
et q. 31. 2. c. et q. 59. 4 ad 1.
4. Christus est totius sacerdotii origo, m. q. 50.
4. c.
5. In Christo est divini sacerdotii plenitudo,
in. q. 63. 6. c.
6. Christus excellentius angelis habuit potesta­
tem sacerdotalem, quia fuit major eis secundum
utramque naturam, et angeli fuerunt ministri
sacerdotii ejus. m. q. 22. 1 ad 1.
7. Christus in triduo mortis fuit sacerdos, quia
sacerdotium convenit homini ratione animæ, id

Sacerdos

est, in qua est character ordinis. Unde per mor­
tem homo non perdit ordinem sacerdotalem,
multo minus Christus, qui est totius sacerdotii
origo, ni. q. 50. 1 ad 5.
8. Christo non convenit suscipere in se chara­
cterem, vel effectum sui sacerdotii, quia ipse est
fons totius sacerdotii, nisi secundum quid, s, ra­
tione impassibilitatis suæ, in. q. 22. 4. o.
9. Sacerdotium Christi manet in ætemum, ra­
tione confirmationis et finis, scilicet beatitudinis
sanctorum, non autem ratione expiationis, vel
passionis Christi, nisi virtualiter. m. q. 22. 5. o.
et 6. c. et q. 63. 5. c.
10. Sacerdotium Christi facit duo, quæ requi­
runtur ad perfectam emundationem peccatorum,
s. gratia quoad culpam, et satisfactio quoad rea­
tum. ni, q. 22. 3. o.
11. Homo fit particeps sacerdotii Christi per
omnia sacramenta, percipiendo aliquem effectum
ejus. m. q. 63. 6 ad 1.
12. Christus noluit nasci de sacerdotibus, ne
videretur idem sacerdotium ejus, et vetus; sed
vetus erat figura ejus. IH. q. 22. 1 ad 2.
13. Sacerdotium ante legem erat tantum se­
cundum determinationem humanam quæ hanc
dignitatem primogenitis attribuebat. 12. q. 103.
1 ad 3.
14. Sacerdotium veteris legis fuit figura sacer­
dotii Christi, sed multum distans, quia nec æternum, nec mundans peccata, in. q. 22. 1 ad 1. et
4. c. ad 3. et 5. c. ad 2. et 6. c.
15. Sacerdotium Christi dicitur secundum ordi­
nem Melchisedech, quia excellentia ejus ad sacer­
dotium legale figurabatur per illud, m. q. 22. 6. o.
16. Sacerdotium Christi, quoad oblationem,
expressius figurabatur per sacerdotium legis quam
per sacerdotium Melchisedech, scilicet in effu­
sione sanguinis. Sed quoad participationem et
effectum ejus, in quo præcipue attenditur ex­
cellentia ejus, est e converso, m. q. 22. 6 ad 2.
et q. 61. 3 ad 3.
17. Indictus est sacerdotibus veteris legis fœminalium usus, ad tegmen pudendorum, ad exclu­
dendam idololatriam in sacris Priapi. 1 2. q. 102.
4 ad 7. fi.
18. Sacerdotium leviticum derivabatur ad po­
steros secundum originem carnis. 1 2. q. 102.
6 ad 11. et q. 105. 1 ad 4. et m. q. 31. 8 ad 4.
19. Sacerdotes novæ legis tenent locum septua­
ginta discipulorum Christi. 2 2. q. 184. 6 ad 1.
et q. 188. 4 ad 5. et m. q. 67. 2 ad 2.
20. Ministri comparantur ad sacerdotem, sicut
secundarium, et instrumentale agens, ad agens
principale, m. q. 71. 4. c.
21. Sacerdos novæ legis operatur in persona
Christi, m. q. 22. 4. c.
22. Sacerdos, ut peccator, participat effectum
sui sacerdotii, non autem ut sacerdos, m. q. 22.
4 ad 1.
23. Bonus laicus dicitur sacerdos spiritualiter,
non autem quoad ordinem, m. q. 82. 1 ad 1.
24. Sacerdos, inquantum medius inter Deum et
hominem, habet nomen angeli, ni. q. 22. 4 ad 1.
25. Proprium officium sacerdotis est esse me­
diatorem inter Deum et populum, ill. q. 22. 1. c.
ad 1. et 1. c. et q. 26. 1. o. et q. 82. 3. c.
26. In officio sacerdotis possunt considerari
duo, s. o6iatio sacrificii et consummatio, in.
q. 22. 5. c. et 6 ad 2.
27. In oblatione sacrificii cujuscumque sacer­
dotis sunt duo, scilicet sacrificium ct devotio. Sed
effectus proprius sacerdotii est quod sequitur ex
sacrificio, m. q. 22. 4 ad 2.
28. Solus Deus remittit per se culpam, sacerdos
vero ministerialiter, virtute potestatis claviuin,

— 293 —

-

Λ i
* 1

1-

ι? 'it · . ¥

x

Sacramenta

•·
•

4

1^4

■ ' ♦· ’·O· · ?

* wZ · * — I

·· <*'

.· *** * T*

INDEX ill

quæ quodammodo ordinatur ad culpæ remissio­
nem, non sicut causans, sed sicut disponens ad
eam. Suppi, q. 18. 1. o.
29. Etsi ex vi clavium non tota pœna remitta­
tur, aliquid tamen de pœna temporali sacerdos
remittere potest. Suppi, q. 18. 2, c.
30. Cum sacerdos in usu clavium sit minister
Dei, tanquarn causa disponens, dimittit quo­
dammodo culpam, non vero ligat, nisi improprie;
in pcenam autem habet potestatem et ligandi et
solvendi, solvendo a pœna quam remittit et li­
gando ad pœnam quæ remanet. Suppi, q. 18. 3. c.
31. Cum sacerdos operetur in usu clavium si­
cut minister et instrumentum Dei tanquarn prin­
cipalis agentis, non potest solvere et ligare ad
arbitrium, nisi inquantum a Deo sibi præscriptum est. Suppi, q. 18. 4. o.
32. Sacerdotii legalis potestas non se extende­
bat ad cælestia, sed ad figuras cælestium, et ideo
videtur quod non habebant claves, sed in eis
clavium potestas præcessit. Suppi, q. 19. 1. c.
33. In Christo oportet ponere elavem, sed altiori
modo quam sit in ejus ministris, et ideo dicitur
quod habet elavem excellentiae. Supplem. q. 19.
2. c.
34. Clavis ordinis quæ immediate removet im­
pedimentum introitus ad regnum cælorum, com­
petit solis sacerdotibus. Clavis vero jurisdictio­
nis, quæ non clavis cæli, sed quædam dispositio
ad ipsam dicitur, etiam aliis ministris Ecclesiæ
competit. Suppi, q. 19. 3. o.
3o. Non possunt sancti, quantumcumque ha­
beant de gratia, pertingere ad effectum clavium,
nisi applicentur ad hoc ut ministri, per ordinis
susceptionem. Suppi, q. 19. 4. c.
36. Cum* homo sit tantum instrumentaliter
agens in usu clavium, quantumcumque sit gratia
privatus, nullo modo privatur usu clavium.
Suppl. a. 19. 5. c.
37. Hæretici schismatici et excommunicari
habent quidem potestatem quantum ad essen­
tiam, sed usus eis impeditur ex defectu rnateriæ,
quia eos Ecclesia tali potestate privat, subtra­
hendo illis subditos. Suppi, q. 19. 6. c.
38. Prælatus qui habet Indistinctam potestatem
in omnes, potest uti potestate clavium in omnes;
qui vero sub eo distinctas potestates acceperunt,
tn eos solum qui sibi commissi sunt, clavibus
uti possunt, nisi in articulo necessitatis. Suppi,
q. 20. 1. o.
39. Non potest simplex sacerdos remittere ea
peccata, quæ sibi superior potestate Jurisdictio­
nis reservavit. Suppi, q. 20. 2. c.
40. Potest superior inferiori potestatem dare,
ut in se potestate clavium utatur. Suppi, q. 20.
3. o.
SACRAMENTA - l. sunt protestationes fidei.
111. q. 62. 6. c. fi. et q. 72. 5 ad 2.
2. Sacramentum est in genere signi, quia est
rei sacræ signum. 1Π. q. 60. 1. o.
3. Sacramentum proprie non est signum cujus­
libet rei sacræ, sed tantum rei sacræ sanctifi­
cantis homines. 1 2. q. 101. 4. c. et q. 102. 5. c.
et ni. q. 60. 2. o. et q. 64. 2. o. et 3. c.
4. Sacramentum est signum passionis Christi,
gratiæ et gloriæ. Ideo est commemoratio præteriti, demonstratio præsentis et prognosticum fu­
turi. in. q. 60. 3. o.
5. In sacramentis requiruntur res determina­
tor. ex institutione Dei. ni. q. 60. 5. o. et 7. c.
6. Sacramentum proprie semper est aliqua res
sensibilis, m. q. 60. 4. o. et q. 61. 1. c. et q. 64.
2 ad 2.
7. In sacramentis habentibus materiam corpo­
ralem actus humani non sunt de essentia sacra-

Sacramenta

mentorum, sed dispositive se habent ad sacra­
menta. ni. q. 84. 1 ad I.
8. Res et verba sunt unum sacramentum, In­
quantum conveniunt in uno, scilicet in signifi­
cando, vel causando, m. q. 60. 6 ad 2. ct q. 62.
4 ad 4. et q. 86. 6. c.
9. Sanctificatio rnateriæ est de necessitate sa­
cramenti in aliquibus sacramentis, ut in confir­
matione et extrema unctione; et in aliquibus est
de solemnitate tantum, ut in baptismo et matri­
monio. m. q. 66. 3 ad 5. et q. 72. 3. o.
10. Materia sacramentorum necessario benedi­
citur, præter baptismum et eucharistiam, quia
hæc per usum Christi benedicta sunt. m. q. 72.
3. o.
11. Materia sacramenti indiget duplici benedi­
ctione. Prima cum instituitur, secunda in usu.
tn. q. 65. 2 ad 3. et q. 72. 3 ad 2.
12. In omnibus sacramentis indigentibus ma­
teria sanctificata, prius materia sanctificatur per
episcopum, m. q. 72. 3. o.
13. Illa quibus homines communius utuntur,
debent sumi pro materia, vel pro forma sacra­
mentorum. m. q. 60. 5 ad 3. fi. et 7 ad 2. et q. 66.
5 ad 7. et q. 74. 1. c. 3.
14. In sacramentis res sensibiles sunt ut ma­
teria, et verba ut forma. HI. q. 60. 6. c. ad 2. et
7. c. et q. 90. 2. c.
15. Sacramenta quorum effectus non dependet
ab opere humano, habent materiam sensibilem, .
ut baptismus et confirmatio, non autem si de­
pendet, sicut matrimonium, et poenitentia, m.
q. 84. 1 ad 1.
16. Sacramenta in quibus confertur superabundans gratia, habent materiam corporalem, non
autem alia. m. q. 84. 1 ad 1.
17. Forma determinata verborum requiritur
in sacramentis, m. q. 60. 7. o.
18. In sacramentis requiruntur verba. Sed ex­
pressius significant in lege nova quam in lege
veteri, ni. q. 60. 6. o.
19. In forma cujuslibet sacramenti oportet ex­
primi illud, in quo substantia ejus consistit, m.
q. 72. 4. c.
20. Proferens corrupte verba sacramentalia, si
ex industria hoc faciat, non videtur intendere fa­
cere quod facit Ecclesia: et ita non videtur per­
fici sacramentum. Si autem hoc faciat ex errore,
vel lapsu linguæ, si sit tanta corruptio, quæ
omnino auferat sensum locutionis, non videtur
perfici sacramentum: cum præcipue corruptio
fiat in principio dictionis; ut pro patris, dicat
matris. Si vero non totaliter auferantur sensus
locutionis ut in nomine patrias, pro in nomine
Patris, nihilominus perficitur sacramentum; licet
enim mutetur sonus sensibilis, remanet tamen
intelligibilis. m. q. 60. 7 ad 3.
21. Addens, minuens, transponens, mutans, vel
interrumpens formam sacramentorum, perficit
sacramentum, nisi intendat contra ritum Eccle­
siæ, vel nisi principalis sententia mutetur, m.
q. 60. 8. o.
22. Sacramenta sunt necessaria ad salutem hu­
mani generis, triplici ratione, s. quia sunt illa
per quæ homo ex sensibilibus de spiritualibus
eruditur, per quæ affectum qui sensibilibus sub­
jicitur, in D^i reverentiam refert, et per quæ
circa ea in honorern Dei exercitatur, in. q. 61. L
o. et 3. c.
23. Sacramenta fuerunt necessaria tempore le­
gis naturæ post peccatum, sed indeterminata, in.
q. 60. 5 ad 3. et q. 61. 3. o.
24. Necesse fuit quod per legem Moysis adde­
rentur sacramenta determinata supra sacramenta
legis naturæ. ni. q. 60. 5 ad 3. et q. 61. 3. o.

Sacramenta

INDEX III

25. Necesse fuit quod in lege nova essent alia
sacramenta quam in lege veteri, hi. q. 60. 6 ad 3.
et a. 61. 4. o,
26. Sacramenta simpliciter necessaria ad salu­
tem sunt tantum tria: primo quidem baptismus
cuilibet personæ singulari simpliciter et abso­
lute: poenitentia vero post mortale peccatum.
Sacramentum ordinis autem est necessarium Ec­
clesiæ, quia ubi non est gubernator, corruet po­
pulus pro vi. Alia vero sacramenta necessaria
sunt, ut melius habeatur finis, id est, salus per
gratiam, ita quod non peccat quilibet ea non ac­
cipiens, nisi ea contemnat iniquo animo, ni.
q. 62. 2. c. et q. 65. 4. o. et q. 72. 1 ad 3.
27. Sacramenta legis naturæ non obligabant ex
præcepto Dei, sed secundum mentem cujuslibet
celebrabantur. Hh q. 60. 5 ad 3. et q. 61. 3 ad 2.
et o. 70. 2 ad 1.
28. Solus Deus est institutor sacramentorum.
Quæ autem per homines instituta sunt, pertinent
ad solemnitatem. Quæ vero a Christo, necessaria
$unt. ni. q. 64. 2. o. et q. 83. 3 ad 8.
29. Solus Deus operatur ut causa principalis,
ad effectum interiorem sacramentorum; sed ho­
mo et sacramenta, instrumentaliter tantum, m.
q. 64. 1. 5. o. et 9. c. et q. 84. 3 ad 3.
30. Sacramenta operantur ut instrumenta divinæ misericordiæ justificantis; Det autem est re­
spicere ad hominis cor. i. q. 57. 4. o. et 2 2. q. 44.
1. c. et q. 106. 5 ad 3.
31. Sacramentalia non pertinent ad gratiæ in­
terioris necessitatem, sicut sacramenta. Ideo
Christus reliquit ea fidelibus instituenda pro ar­
bitrio suo. 1 2. q. 108. 2 ad 2.
32. Christus, ut Deus, operatur per auctorita­
tem, ad interiorem effectum sacramentorum, sed
ut homo meritorie, et efficienter, ut instrumen­
tum principale, m. q. 64. 3. o. et 4. c.
33. Omnia sacramenta novæ legis sunt imme­
diate instituta a Christo. 1 2. q. 108. 2. c. ad 2.
et m. q. 64. 3. c. et q, 66. 6. c. et q. 72. 1 ad 1.
34. Virtus Christi operatur in sacramentis per
modum sanationis et expiationis cujusdam. m.
q. 52. 8 ad 2.
35. Fides ministri non est de necessitate sacra­
mentorum. in. q. 64. 9. o.
36. Devotio ministri aliquid operatur impe­
trando. non quidem effectum sacramentorum, sed
aliquid annexum ei, m. q. 64. 1 ad 2. et q. 82. 6. c.
37. Orationes quæ fiunt in collatione sacramen­
torum fiunt in persona totius Ecclesiæ, et non in
persona alicujus particularis, m. q. 64. 1 ad 2.
38. Intentio ministri requiritur ad perfectio­
nem sacramentorum, m. q. 60. 8. c. et q. 64.
8. o.
39. Intentio virtualis sufficit ad perfectionem
sacramentorum. Sed minister debet conari ad
actualem intentionem, licet non totaliter sit in
potestate hominis, m. q. 64. 8 ad 3.
40. Intentio Ecclesiæ, expressa in forma sacra­
menti, sufficit ad perfectionem ejus, nisi contra­
rium exprimitur exterius, m. q. 64. 8 ad 2.
41. Perversitas intentionis, respectu sacramenti
expressa, tollit veritatem sacramenti, non autem
respectu sequentium, m. q. 64. 10. o. et q. 74.
2 ad 2.
42. Sacramenta conferri possunt per malos mi­
nistros. m. q. 64. 5. o. et 9. c.
43. Quamdiu minister Ecclesiæ qui est in pec­
cato mortali sustinetur ab Ecclesia, subditus ejus
debet ab eo sacramenta accipere, quia ad hoc est
ei obligatus, m. q. 64. 6 ad 2.
44. Tamen, præter articulum necessitatis, non
est tutum eum inducere ad aliquid sui ordinis
excquendum, durante tali conscientia, quam ta­

Sacramenta

men deponere posset, quia in instanti gratia
emundat, ni. q. 64. 5 ad 2.
45. Hæretici præcisi ab Ecclesia, servantes for­
mam Ecclesiæ, conferunt sacramentum, non au­
tem rem sacramenti. Sed graviter peccant dante?,
et recipientes. Si vero non servent formam, nihil
conferunt. Hi. q. 64. 9 ad 2. et ad 3. et q. 82. 5. o.
et 7 ad 2. et 8. 9. o.
46. Effectus sacramentorum duplex, s. princi­
palis, id est gratia, et secundarius, s. character,
vel aliquis ornatus animæ, in sacramentis in qui­
bus non imprimitur character, m. q. 62. principio.
47. Quando plures actiones ordinantur ad unum
effectum, in illa quæ perficit effectum princi­
palem consistit essentialiter sacramentum, non
autem in eis quæ ad hoc disponunt, vel remo­
vent impedimentum, vel ornant, sed sunt sacra­
mentalia. m. q. 60. 2 ad 3.
48. Ubi occurrit specialis effectus gratiæ, ibi or­
dinatur speciale sacramentum, quia sacramenta
novæ legis ad hoc ordinantur, m. q. 72. 1. c.
49. Omne sacramentum producit suum effe­
ctum virtute formæ et rnateriæ. ni. q. 86. 6. c.
50. Diversa sacramenta diversimode purgant,
illuminant et perficiunt, m. q. 65. 1 ad 3.
51. In sacramento novæ legis est illuminatio
gratiæ, cum purgatione, ni. q. 65. 1 ad 3.
52. Effectus sacramenti non impetratur ora­
tione Ecclesiæ, vel ministri, sed ex merito pas­
sionis Christi, m. q. 64. 1 ad 2.
53. Omnis efficacia sacramentorum descendit a
Christo, m. q. 60. principio, et q’. 66. 6. c. et
q. 84. 1 ad 1. et 7. c.
54. Efficacia et virtus sacramentorum est ex
Deo, ut a causa principali, sed est ex passione
Christi, ut a prima causa meritoria, et ut ab in­
strumento conjuncto; ex fide vero, ut a conti­
nuante instrumentum agenti principali, in. q. 49.
1 ad 4. et q. 61. 1 ad l. et q. 62. 5. o. et q. 6. c.
et q. 64. 1 ad 2. et 2. o. et 7. c. et q. 84. 7. c. et
q. 86. 1. c. fi.
55. Sacramentum consequitur virtutem spiri­
tualem ex benedictione Christi, et applicatione
ministri ad usum sacramenti, m. q. 62. 4 ad 3.
et q. 63. 6 ad 1.
56. Omnia sacramenta sunt instituta contra
aliquem defectum, m. q. 65. l.,c.
57. Nullum sacramentum ordinatur specialiter
contra peccatum veniale, m. q. 65. 1 ad 8.
58. Commune est omni sacramento, quod per
illud exhibetur remedium aliquod contra pecca­
tum, per hoc quod gratiam confert, m. q. 63. 6. c.
59. Per omne sacramentum sanctificatur homo,
id est, mundatur a peccato, quod fit per gratiam,
m. q. 65. 6 ad 2.
60. Sacramenta Ecclesiæ ordinantur ad duo,
scilicet
it ad perficiendum hominem in cultu Dei,
et in remedium
L___
contra peccatum, m. q. 65. 1. c.
61. Sacramenta veteris legis prop>rie dicuntur,
quæ significabant sanctitatem Christi,
Chrh
non qui­
dem ut in se est, sed ut per eam sanctificamur,
in. q. 60. 2 ad 2.
62. Et erant prænuntia Christi venturi, m.
q. 60. 6 ad 3. et q. 61. 3. b. et 4. c. et q. 62. 6. c. fi.
63. Passio Christi est causa finalis sacramento­
rum veteris legis, quia fuerunt instituta ad eam
significandam, m. q. 61. 3 ad 1.
64. Sacra et sacramenta veteris legis figurabant
sacra et sacramenta novæ legis, et observantiæ
veteris legis conservationem populi novæ legis,
quæ omnia ad Christum pertinent. 1 2. q. 101.
4 ad 1. et ad 4.
65. Sacramenta veteris legis erant plura pro­
pter diversitatem cæremoniarum et sacrificiorum,
m. q. 65. 2 ad 4.

— 295 —

Sacrificium

INDEX 111

Sacrificium

66. Sacramenta veteris legis quoad omnes erant
3. Omne quod Deo exhibetur, ut spiritus fera­
tria, s. circumcisio, esus agni paschalis et purifi­ tur In Deum, potest dici sacrificium, m. q. 22.
catio a quibusdam immunditiis, ut expiatio a 2. c. et a. 48. 3. c.
peccatis. Sed quoad ministros etiam erant alia
4. Omnia obsequia proximis facta, inquantum
tria, scilicet consecratio sacerdotum, oblatio vi­ ad Deum referuntur, dicuntur sacrificia. 2 2
ctimarum, esus panum propositionum, et hujus­ q. 188. 2. c.
modi. et ablutio manuum ct pedum, et rasio pi­
5. Sacrificium nihil aliud est, nisi protestatio
lorum. I 2. q. 102. δ. c.
Interioris devotionis et fidei. 2 2. q. 85. c. et
67. Sacramenta veteris legis sanctificabant, Hi. q. 22. 2. c.
mancipando ad divina, non autem emundando,
6. Sacrificium debet offerri soli Deo. 1 2. q. 102,
nec confirmando, nr. q. 62. 6 ad 2.
3. c. et 2 2. q. 8-1. 1 ad 1. et q. 85. 2. o. et q. 94.
68. Et nihil interius efficiebant. Ideo dicuntur 2. c. et tu. 3. c.
justitia camis, m. q. 72. 5 ad 3.
7. Offerre Deo sacrificium in communi est de
69. Nec purgabant a culpa, sed ab immunditia, jure naturali, sed determinatio ejus est de jure
id est, ab irregularitatibus et impedimentis, quæ divino et humano. 2 2. q. 85. I. o.
multiplicabantur a lege, propter timorem et re­
8. Sacrificia sensibilia instituta sunt, non pro­
verentiam Dei. 1 2. q. 102. 5 ad 4. et ad 5. et ad 6. pter indigentiam Dei, sed ut homo se et omnia
et q. 103. 2. o. et HI. q. 37. 4 ad 3. et q. 89. sua referat in Deum, ut in finem, principium et
4 ao 1.
dominum omnium. 1 2. q. 102. 2. c. ad 1. et 22.
70. Nec diluebant peccata quoad maculam, sed q. 30. 4 ad 1. et q. 81. 6 ad 2. et 7. c. ad 2. et
reatum, inquantum erant onerosa, tamen præsup- q. 85. 2. c.
posita gratia, in. q. 62. 6 ad 2.
9. Quicumque offert sacrificium debet esse sa­
71. Ratio litteralis et figuralis omnium sacra­ crificii particeps, m. q. 82. 4. c.
mentorum veteris legis exponitur. 1 2. q. 102.
10. Sacrificium duplex, s. interius et exterius.
5. o.
2 2. q. 85. 2. c. et 3 ad 2. et 4. c. et m. q. 22. 2. et
72. Nec justificabant, sed significabant fidem, q. 82. 4. c.
qua justificabantur patres antiqui. 1 2. q. 98. 2 ad
11. Ad primum omnes tenentur. Ad secundum
4. et q. 103. 2. o. et q. 107. 1 ad 3. et m. q. 62. vero, soli subditi legi, nisi necessarii actus vir­
6. o.
tutum. 2 2. q. 85. 4. o.
73. Nec habebant in se aliquam spiritualem vir­
12. In quolibet sacrificio considerantur quatuor,
tutem operatlvam spiritualis effectus, m. q. 62. scilicet cui, a quo, quid, et pro quibus offertur,
6. c. fi. et q. 63. 1 ad 3.
ni. q. 22. 3 ad 1. et q. 48. 3. c.
74. Sacramentum dicitur tripliciter, non qui­
13. Homo indiget sacrificio propter tria, s. pro­
dem æquivoce, sed analogice, scilicet sacrum se­ pter remissionem peccati, conservationem gracretum, juramentum et signum rei sacræ. in. tiæ et adeptionem gloriæ. Quæ omnia dantur no­
q. 60. 1. c.
bis per humanitatem Christi, hi. q. 22. 2. c,
75. In quolibet sacramento sunt tria, scilicet
14. Homo tripliciter exhibet corpus suum, sa­
origo, perfectio et finis duplex, scilicet proximus, crificium et hostiam Deo, s. per martyrium, per
id est, sanctificatio et finis ultimus, scilicet vita i austeritatem, et per opera justitiæ et divini cul­
ætema. in. q. 60. 3. c.
tus. 2 2. q. 85. 3 ad 2.
76. Differentia inter sacra, sacramenta, sacrifi­
15. Sacrificia, oblationes et hujusmodi ante
cia et observantias. I 2. q. 101. 4. o.
legem Moysis, erant necessitatis in communi,
77. Sacramenta novæ legis conferunt gratiam, sed erant voluntatis in speciali. 1 2. q. 103. 1. o.
non autem sacramentalia, sed removent contra­ et m. q. 60. 5 ad 3. et q. 61. 3 ad 2. et q. 70. 2
rias dispositiones et impedimenta. Ideo secun­ ad 1. et 4 ad 2.
dum ea multiplicantur. 1 2. q. 108. 3 ad 2. et m.
16. Præcepta de sacrificiis non sunt data Juq. 71. 3 ad 2.
dæis, nisi post idololatriam. 1 2. q. 102. 3. c.
78. Sacramenta et sacramentalia, quæ habent
17. Ratio litteralis et figuralis omnium sacri­
effectum perpetuum, non possunt iterari; quæ ficiorum in lege veteri exponitur. 1 2. q. 102.
vero non habent, possunt iterari, m. q. 66. 3 ad 3. o.
3. fin. et q. 82. 8 ad 2.
18. Lex vetus in multis diminuit cultum cor­
79. Sacramenta quatuor dicuntur magna, scili­ poralem: ideo statuit quod sacrificia non offer­
cet baptismus, ratione effectus, confirmatio, ra­ rentur de quolibet, nec in omni loco. 1 2. q. 101.
tione ministri, eucharistia, ratione contenti, et 3 ad 3. et 4 ad 1. et q. 102. 4 ad 3.
matrimonium, ratione significati, ni. q. 65. 3 ad 4.
19. Esus adipum et sanguinis, in sacrificiis Juet q. 67. 2 ad 3.
dæorum, erat prohibitus; sed sanguis effunde­
80. In sacramentis veteris legis, quæ ordina­ batur ad crepidinem altaris, ad honorem Dei:
bantur ad hominum sanctificationem, nihil erat adeps vero adurebatur igne, et hoc ad evitandum
sine rationabili causa. 2 2. q. 102. 5. b.
idololatriam. Libabant enim idololatræ sangui­
81. Numerus et sufficientia septem sacramen­ nem victimarum, et comedebant adipes. Secundo
torum novæ legis, in. q. 65. 1. o.
ad informationem humanæ vitæ, ut horrerent ho­
82. Ordo sacramentorum novæ legis exponitur. micidia. Esus autem adipum prohibebatur, ad
111. q. 65. 2. 3. o. et q. 67. 2 ad 3.
vitandum lasciviam et delicias quæ in cibis ha­
83. Sacramenta novæ legis tripliciter se habent bentur. Tertia ratio, ad reverentiam Dei. Quarta
ad sacramenta veteris legis, scilicet essentialiter, quia significabatur effusio sanguinis Christi:
ut matrimonium, poenitentia et ordo; figuraliter, adeps autem abundantiam nutrimenti demon­
ut baptismus et eucharistia; et neutraliter, ut strat, et pinguedine significat charitatis. 1 2.
alia. 1 2. q.. 102. 5 ad 3.
q. 102. 3 ad 8.
SACRIFICIUM - 1. proprie dicitur aliquid fa­
20. Sacrificia veteris legis non erant Deo ac­
ctum ad honorem debitum soli Deo, ad eum pla­ cepta, secundum se, sed quia figurabant passio­
candum. 2 2. q. 81. 4 ad I. et in. q. 22. 2. c. et nem Christi, et sacrificium interius, s. devotio­
q. 48. 3. c.
nem, et ne offerrent ea idolis. 1 2. q. 102. 3. o. et
2. Sacrificium exterius est signum sacrificii 4 ad 3. et 5 ad 4. principio.
interioris, quo quis se offert Deo. III. q. 82.
21. Sacrificium in lege veteri erat publica pro­
4. c.
testatio peccati. Ideo non fiebat pro peccato ne-

Saaileglum

INDEX III

gllgentlæ, nec pro ahis peccati» interiorum actu­
um, quia erant occulta. 2 2. q. 54. 3 ad 3.
22. Sacrificium triplex in lege veteri, s. oblatio
pro peccato, holocaustum ct victima, vel hostia.
1 2. q. 102. 3 ad 8. et ad 9.
23. Sacrificia veteris Testamenti significabant
passionem Christi, sed oblationes significabant
dispositionem Christi patientis, s. voluntarie, iil
q. 47. 2 ad 1. et q. 48. 3. o.
24. Utraque significabant eucharistiam, prima
quidem quoad significatum, secunda vero quoad
numerum et usum. 1 2. q. 101. 4 ad 1
25. Primum, scilicet oblatio pro peccato, con­
venit pœnitentlbus, secundum perfectis et tertium
proficientibus. 1 2. q. 102. 3 ad 8.
26. Primum erat de necessitate remissionis pec­
cati, unde incendebatur una pars, et alia erat
sacerdotis, quia expiatio fit a Deo per ministe­
rium sacerdotum. I 2. q. 102. 3 ad 8.
27. Tertium erat ex debito beneficii vel accepti,
vel accipiendi, pro gratiarum actione, vel pro
salute et prosperitate offerentium, quorum tertia
pars erat, secunda sacerdotum, et prima incen­
debatur Deo. 1 2. q. 102. 3 ad 8.
28. Sacrificium pro peccato totius populi, vel
sacerdotis, totum comburebatur, ne aliquid pec­
cati in eis remaneret. 1 2. q. 102. 3 ad 9.
29. Primitiæ erant oblationes, non autem sai crificia, quia nihil sacrum fiebat circa eas. 2 2.
q. 85. 3 ad 3. et q. 86. 4. o.
30. De iis quæ veniunt in usum hominis de
terra nascentibus sunt cibus, potus, condimen­
tum et medicamentum. De primo offerebatur
in sacrificium panis. De secundo, vinum. De ter­
tio, oleum et sal. De quarto, thus, quod est aro­
maticum, et consolidativum. Primo significatur
caro Christi. Secundo sanguis ejus. Tertio gra­
tia. Quarto scientia. Quinto oratio. 1 2. q. 102.
3 ad 13.
31. Sal offerebatur in sacrificiis, quia Impedit
corruptionem putredinis. Et significat discretio­
nem sapientiæ et mortificationem carnis. 1 2.
q. 102. 3 ad 14.
32. Sacrificium expiationis erat solemnissimum.
Et erat præcipua figura eucharistiæ, quoad Chri­
stum passum, sicut omnia sacrificia veteris legis,
in. q. 73. 6. c.
1
33. Potissimum sacrificium est, quo Christus
se obtulit Deo. Ideo omnia sacrificia veteris le­
gis erant ad figurandum hoc ut perfectum per
imperfecta, quorum rationes sumi debent ex eo.
. 1 2. q. 102. 3. c.
i
34. Licet in sacrificiis veteris legis non sume­
retur caro humana, sed aliorum animalium, ta­
men caro Christi est verum sacrificium, quadru­
plici ratione, s. quia ex eo quod est caro humanæ
naturæ, caro congrue pro hominibus offertur.
Et ex eo quod erat passibilis et mortalis, apta
erat immolari. Et ex hoc quod erat sine peccato,
efficax erat ad emundanda peccata. Et ex eo quod
erat caro ipsius offerentis, erat Deo accepta, pro­
pter charitatem, suam carnem offerentis, secun­
dum Augustinum, m. q. 48. 3 ad 1.
35. Passio Christi fuit verum sacrificium, m.
q. 47. 2. c. ad 1. et 4 ad 2. et q. 48. 3. o. et 6
ad 3. et q. 49. 4. c. et q. 73. 4. c. ad 3. et q. 83.
1. c.
36. Occisio Christi fuit sacrificium respectu
voluntatis ejus. Non autem quoad voluntatem
occidentium, sed gravissimum peccatum, m.
q. 22. 2 ad 2. et q. 47. 4 ad 2. et q. 48. 3 ad 3.
37. Sacrificium Christi fuit efficacissimum ad
delendum peccata, ratione deitatis, ni. q. 22.
3 ad 2.
SACRILEGIUM - 1. Est omne quod fit ad

____________ Samuel

irreverentiam rei sacræ. 2 2. q. 99. o. et q. 154.
10 ad 3.
2. Sacrilegium est speciale peccatum, opposi­
tum religioni. 2 2. q. 99. 2. o.
3. Sacrilegium est sine aliis peccatis, quando
non est alia deformitas, nisi violatio rei sacræ.
22. q. 99. 2 ad 3
4. Species ejus sunt tres, secundum triplicem
rationem sanctitatis, s. personarum, locorum et
aliarum rerum. 2 2. q. 99. 3. o. et q. 454. 10 ad 3.
5. Et gravius est contra personam quam contra
locum. Sed gravissimum est contra sacramenta,
secundo contra vasa sacra, tertio contra imagines
et reliquias sanctorum, quarto contra ornatus
rei sacræ, quinto contra res ministrorum Eccle­
siæ. 2 2. q. 99. 2. c.
6. Omne peccatum personæ sacræ est sacrile­
gium materialiter, non autem formaliter, nisi
sit directe contra sanctitatem ejus, puta si virgo
Deo dicata fornicetur. 2 2. q. 99. 3 ad 3.
7. Quælibet species luxuriæ, secundum quod
violat aliquid pertinens ad cultum Dei, est sa­
crilegium. 2 2. q. 154. 10. o.
8. Pœna sacrilegii secundum æqualitatem est
excommunicatio. Sed quia hæc non timetur, ad­
ditur decapitatio secundum leges, et pœna pe­
cuniaria secundum canones. 2 2. q. 99. 4. o. et
q. 154. 10 ad 2.
SÆCULUM nihil est aliud, nisi periodus cujus­
libet rei, pro quo aliquando ponitur ævum, vel
ævitemum. i. q. 10. 2 ad 2. et 6 ad 1.
SAL impedit corruptionem putredinis, i. q. 104.
2. c. et 1 2. q. 102. 3 ad 14.
SALOMON - 1. non meruit sapientiam in
somniis, sed fuit signum præcedentîs desiderii.
1 2. a. 113. 3 ad 2. et 2 2. q. 154. 5 ad 1.
2. Somnus Salomonis non fuit naturalis, sed
fuit prophetica visio. 1 2. q. 113. 3 ad 2. et 2 2.
q. 173. 2. c.
SALVARI - 1. nullus potest, nisi per Christum,
m. q. 61. 3. c. ad 2. et 4. c. et q. 68. 1. o. et 2. c.
et q. 73. 5. c. et q. 84. 5. c.
2. Ad salutem venitur dupliciter, s. merito
Christi, ut pueri et stulti, et merito proprio,
addito ad meritum Christi, per actum fidei. 2 2.
q. 124. 1 ad I.
3. Pueri antiquorum salvabantur in fide pa­
rentum. m. q. 34. 3. c. et q. 70. 4 ad 2.
4. In necessariis ad salutem tenemur intelle­
ctum nostrum conformare intellectui Dei, ut in
iis quæ sunt fidei, i. q. 1. 8 ad 2.
5. In necessariis ad salutem Deus nunquam
deest, nec unquam defuit homini, nisi ex culpa
ejus. 1 2, q. 98. 2 ad 4. et 2 2. q. 177. 1. c. et
q. 178. 1. c.
6. Quolibet tempore instructi sunt homines ·
divinitus de agendis, inquantum expediebat ad
salutem electorum. 2 2. q. 174. 6. c. fi. ad 3.
7. Ex divina providentia procurantur multæ
occasiones salutis hominibus, ut prædicationes,
exempla, actus virtutum pro loco et tempore,
ægritudines, flagella, et etiam peccata. 1 2. q. 87.
2 ad 1. et ad 2.
8. Non est de necessitate charitatis, quod ali­
quis exponat proprium corpus pro salute pro­
ximi, nisi quando tenetur ejus saluti providere,
sed est dc perfectione charitatis. 2 2. q. 26. 5 ad 3.
SAMUEL - 1. Si voluntate Dei, ipsa anima
Samuells Sauli eventum belli prænunclavlt, Deo
sibi hoc revelante, pertinet ad rationem prophetiæ. Non autem est eadem ratio de sanctis,
qui sunt modo in patria. 2 2, q. 174. 5 ad 4.
2. Dici etiam potest quod non fuerit anima Samuelis, sed dæmon ex persona ejus loquens, quem
Sapiens Samuelem nominat, et ejus prænuncia-

— 297 —

9
J

■>

·*

Santificatio

INDEX 111

tionem, prophetiam, secundum opinionem Sau­
lis et astantium, qui ita opinabantur. 2 2. q. 172.
6 ad 2. et q. 174. 5 ad 4.
SANCTIFICATIO - 1. duplex» s. totius naturæ
humanæ ab omni corruptione culpæ et pœnæ In
resurrectione, et personalis» in sola mente, m.
q. 27. 2 ad 4.
2. Sanctificatio duplex, s. adultorum per pro­
prium actum, et parvulorum, secundum fidem
parentum, vel Ecclesiæ. Prima est perfectior
quam secunda, m. q. 34. 3. c. et q. 70. 4
ad 2.
3. Sanctificari dicitur tripliciter, s. mundari a
peccato, confirmari in bono, et deputari ad cul­
tum Dei. Et tantum tertium convenit carenti
ratione. 2 2. q. 81. 8. c, et q. 62. 6 ad 2. et q. 63.
6 ad 2.
4. Sanctificatio tabernaculi et vasorum ejus
litteraliter fuit, ut haberetur in reverentiam. Sed
figurabatur spiritualis sanctificatio fidelium. 1 2.
q. 102. 4 ad 9.
5. Sanctificari dicitur tripliciter, s. ex minus
sancto, ex non sancto privative, et ex non sancto
negative. Et tantum tertium convenit Christo,
quj factus est sanctus ex non sancto, secundum
hominem, non quidem privative, ut s. aliquando
fuerit homo, et non fuerit sanctus, sed negative,
quia scilicet quando fuit homo, non habuit
sanctitatem humanam: et ideo simul factus est
homo, et sanctus homo. in. q. 34. 1 ad 2.
6. Quæ fiunt praeter legem communem, non
fiunt principaliter ad subveniendum uni per­
sonæ, sed ad insinuationem et commendationem
gratiæ, ut sanctificatio in utero, in. q. 27. 6. c.
7. Non est credendum, aliquos esse sanctificatos in utero, de quibus non loquitur Scriptura,
m. q. 27. 6. c.
8. Illi præcipue sanctificati sunt in utero, qui
immediatius ordinati sunt ad significandum san­
ctitatem Christi, in. q. 27. 6. o.
9. Hieremias et Joannes Baptista non fuerunt
sanctificati ante infusionem animæ rationalis, m.
q. 27. 2 ad 1.
10. Sanctificati in utero creduntur non peccasse
mortaliter de cætero. ni. q. 27. 6 ad 1.
11. Sanctificati in utero debent baptizari, ut
suscipiant characterem, quo Christo configuren­
tur, et ita per susceptionem characteris, aliis
membris Christi configurarentur, etiam corpo­
raliter, et ut quasi deputentur ad percipienda
divina; tertio propter bonum obedientiæ, quia
præceptum de baptismo omnibus est datum, et
ab omnibus debet impleri, nisi articulus neces­
sitatis sacramentum excludat, ni. q. 68. 1 ad 3.
12. Nazaræi, per quos significantur perfectis­
simi, sanctificabantur voto. 2 2. q. 86. 6. b.
SANCTITAS - 1. est specialis virtus, s. religio,
sed est generalis imperio. 2 2. q. 81. 8 ad 1.
2. Sanctitas refert omnia virtutum opera in
Deum, vel per hæc disponit ad cultum Dei: ideo
differt tantum ratione a religione, quæ est circa
pertinentia specialiter ad cultum Dei, ut in sa­
crificiis. 2 2. q. 81. 8. o.
3. Sanctitas importat duo necessaria ad appli­
cationem mentis ad Deum, s. munditiam, et fir­
mitatem. 2 2. q. 81. 8. o.
SANCTUS unus præcipue laudatur de una vir­
tute, et alius de alia, propter excellentiorem
prompiitudinem ad actum unius virtutis, quam
ad actum alterius. 1 2. q. 66. 2 ad 2.
SANGUIS - 1. non est actu pars, sed est totum
in potentia, m. q. 31. 5 ad l. et 6. c.
2. Sanguis est de integritate humanæ naturæ.
I. q. 119. I. c.
3. Sanguinei sunt amativi. Ideo jecur dicitur

Sapientia

Sapientia

INDEX HI

Satisfactio

cogens amare, quia generat sanguinem. I 2. q. 48.
q. I. 8. c. et I 2. q. 53. 2 ad I. et ad 2. et q. 66. I sunt fidei, scilicet percipere, et hoc pertinet ad
2 ad l.
donum intellectus; et judicare» et hoc quantum
4. Sanguis In lege veteri effundebatur ad cre­ 5 ad 4.
8. Sapientia continet sub se scientiam et in- fI ad* res divinas,
" '
...................
pertinet
ad donum sapientiæ,
pidinem altaris, ut Judæi horrerent effundere
quantum ad rea creatas pertinet ad donum sciensanguinem. Et quia vita est a Deo. Et pro effu­ lellectum. 1 2. q. 57. 2 ad 2.
9. Sapientia est tantum una, licet scientiæ sint tiæ, quantum ad applicationem ad singularia opcsione sanguinis Christi. 1 2. q. 102. 3 ad 8. et 6
nultæ. 1 2. q. 57. 2. c. fi.
ad l.
I ra, ad donum consult 2 2, q. 8. 6. o. et q. 9. 2. o.
10. Sapientia est maxima inter omness virtutes et q. 45. 2 ad 3.
5. Sanguis Christi est pretium redemption^
27« Donum sapientiæ est excellentissimum im:
nostræ, quod Christus obtulit Deo, non autem intellectuales» judicans et ordinans eas. !1 2. q. 57.
! ter septem dona Spiritus sancti, sed est inferius
diabolo, m. q. 48. 4 ad 3. et 5. c. et q. 49. 5 ad 1. 2 ad 2, et q. 66. 5. o. et q. 68. 7. c.
11. Differentia inter sapientiam, scientiam, in­ charitate. I 2. q. 68. 7. o.
6. Totus sanguis Christi, qui ad veritatem hu­
28. Sapientia acquisita potest esse cum pec­
manæ naturæ pertinebat, in passione ejus effu­ tellectum, artem et prudentiam. 1 2. q. 57. 2. 3.
cato mortali, non autem donum sapientiæ, sicut
sus pro redemptione humani generis, ad corpus 4. o.
12. Sapientia in rebus humanis est prudentia, nec charitas, quam præsupponit. 2 2. q. 45. 4. o.
Christi rediit» et resurrexit cum eo, triplici ra­
29. Fides assentit veritati divinæ secundum se,
tione, s. quia passus est in perfectissima ætate, i.q, 1. 6. c. et 2 2. q. 47. 2 ad 1.
13. Prudentia non imperat sapientiæ, sed e con­ sed donum sapientiæ judicat secundum eam: ideo
in qua maxime ea quæ in homine inveniuntur,
ad veritatem humanæ naturæ pertinere videntur, verso. Nec est de altissimo, sicut sapientia. Sed præsupponit fidem. 2 2. q. 45. 1 ad 2.
30. Fides est initium sapientiæ secundum es­
tanquam ad maximam perfectionem adducta; et imperat de ordinatis ad sapientiam. Ideo est misentiam, timor autem servilis est ut dispositio
ex merito passionis, sicut et illæ partes sancto­ sistra ejus. 1 2. q. 66. 5 ad 1.
14. Prudentia est de iis, per quæ pervenitur ad ejus, sed filialis, ut primus effectus ejus. 2 2.
rum martyrum, in quibus passionem pro Christo
sustinuerunt, quemdam privilegiatum fulgorem felicitatem, sed sapientia est de objecto ejus. Et q. 19. 7. o. et q. 45. 6 ad 3.
31. Donum sapientiæ quandoque dicitur pie­
in resurrectione habebunt; et ex ipsa virtute actus ejus in hac vita non est perfecta felicitas,
passionis in qua humanum genus sanctificavit, sed est inchoatio ejus, quia est actus imperfe­ tas, et timor Dei, quia sicut pietas quæ pertinet
quia humanitas Christi salutiferam virtutem ha­ ctus, respectu sui objecti principalis, scilicet ad cultum Dei est manifestatio fidei, inquantum
per cultum Dei protestamur fidem, ita etiam
buit» et ex virtute verbi sibi uniti, secundum Da­ Dei. 1 2. q. 66. 5 ad 2. et ad 3.
15. Dona sapientiæ et scientiæ nihil aliud sunt pietas manifestat sapientiam, et propter hoc di­
mascenum. m. q. 54. 3 ad 1.
7. Sanguis Christi in passione effusus, qui ma­ quam quædam perfectiones mentis humanæ, citur quod pietas est sapientia, et eadem ratione
xime fuit salubris, fuit divinitati unitus: ideo secundum quas disponitur ad sequendum instin­ I timor: per hoc enim ostenditur quod homo haoportuit quod in resurrectione jungeretur aliis ctum Spiritum sancti, in cognitione divinorum et I bet rectum judicium de divinis, quod Deum ti­
humanorum. 1 2. q, 68. 5 ad 1. et 2 2. q. 8. 5. c. met et colit. 2 2. q. 45. 1 ad 3.
humanitatis partibus, sicut et verum corpus ejus,
16. Sapientia data a Deo est donum Spiritus
32. Donum sapientiæ quoad suam causam est
m. q. 52. 3 ad 1.
8. Sanguis vero qui in quibusdanf ecclesiis pro sancti, sed sapientia acquisita per studium hu­ in voluntate, sed secundum essentiam est in in­
reliquiis servatur, fluxit miraculose de quadam manum est virtus intellectualis, i. q. 1. 6 ad 3. ' tellectu. 2 2. q. 45. 2. o.
et 2 2. q. 45. 1. o. et 4 ad 1. et ad 2.
I
33. Donum sapientiæ, quantum est necessa­
ejus imagine percussa, m. q. 54. 3 ad 3.
17. Donum et virtus sapientiæ principaliter rium ad salutem, est in omni habente gratiam,
SANITAS - 1. est de prima specie qualitatis,
causata ex humoribus adæquatis. 1 2. q. 49. 2. c. est de divinis, secundario vero de aliis, judi­ sed est in pueris et amentibus, habitualiter tan­
cando per regulas divinas. 1 2. q. 57. 2. c. et 2 2. tum, sed quoad secreta mysteria, et directionem
ad 1. et ad 2. et 4. c. et q. 50. 1. c. fi.
q. 9. 2. c.
aliorum, est in paucis, quia est gratia gratis data.
2. Sanitas est tantum in animali, i. q. 16. 6. c.
18. Virtus sapientiæ est tantum speculativa, 1 2. q. 68. 5 ad 1. et 2 2. q. 45. 5. o.
3. Eadem numero sanitas est in animali, et in
34. Sapientia in divinis semper est essentialis,
aliis, nec alia sanitas est medicinæ, et urinæ, sed donum sapientiæ est speculativum principa- |
quam sanitas animalis, quam medicina faclt^ et liter, et secundario practicum. i. q. 64. 1. c. et et nunquam est personalis et propria, sed appro2 2. q. 10. 7. c. et q. 45. 3. o. et 6 ad 3.
priatur, quia non significatur per modum exeun­
urina significat. 1 2. q. 20. 3 ad 3.
19. Ratio speculativa, quoad apprehensionem, | tis, sicut amor, sed per modum quiescentis in
4. Christus quemcumque curavit, totum sana­
vit, mente et corpore, m. q. 44. 3 ad 3. et q. 86. perficitur dono intellectus, et quoad judicium, subjecto, i. q. 34. 1 ad 2, et q. 37. 2 ad 1. et
dono sapientiæ. Sed ratio practica quoad primum | q. 39. 7 ad 2.
5 ad 1.
perficitur dono consilii, et quoad secundum, dono
35. Sapientia in divinis dicitur dupliciter, sci­
5. Dicitur ille non posse sanari, qui non potest
licet essentialis, et genita, i. q. 34. 1 ad 2.
de facili sanari. Potest tamen hoc fieri per vir­ scientiæ. 1 2. q. 68. 4. c.
20. Donum sapientiæ est in ratione superiori,
36. Sapientia ut supponit pro essentia, non dici­
tutem divinæ gratiæ, quæ etiam interdum in pro­
donum autem scientiæ in ratione inferiori, i. I tur genita, nec ingenita; sed ut supponit pro hy­
fundum maris se convertit. 2 2. q. 33. 2 ad l. et
q. 79. 9. c. et 2 2. q. 45. 5. c.
postasi, dicitur genita vel ingenita, tamen sem­
in. q. 86. 1 ad 2. fi.
21. Augustinus loquitur de sapientia, quantum per significat essentiam, i. q. 32. 2. c. ad 1.
SAPIENTIA - 1. qua formaliter sapientes
ad suam causam, s. quantum ad charitatem, ex
37. Sapientia Patris dicitur dupliciter, s. es­
sumus, est quædam participatio divinæ sapien­
qua etiam sumitur nomen sapientiæ, quæ est sentialis, quæ est în ipso, et quæ procedit ab eo.
tiæ, quæ Deus est. 2 2. q. 23. 2 ad 1.
donum, secundum quod saporem quemdam im­ i. q. 39. 7 ad 2.
2. Sapientia, secundum philosophos, est tantum
portat. i. q. 43. 5 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 45.
38. Pater est sapiens sapientia essentiali, non
cognoscitiva; secundum theologos vero, est etiam
2 ad 1.
autem sapientia genita, i. q. 37. 2 ad 1. et q. 39.
directiva. 2 2. q. 19. 7. c. et q. 45. 2. o.
22. Talis expositio, s. quod sapientia dicitur 7 ad 2.
3. Sapientia judicat de omnibus, et ordinat,
quasi sapida scientia, non convenit, nisi secun­
39. Filius est sapientia Patris, i. q. 39. 7 ad 2.
quia considerat altissimas causas. 1 2. q. 57. 2. c.
dum nomen quod habet sapientia in latina lin­
40. Filius est sapiens formaliter, sapientia tan­
ad 1. et q. 66. 5. c. ad 1.
gua. In græca autem non competit, et forte nec tum essentiali; effective vero, sapientia ingenita
4. Sapiens simpliciter est qui cognoscit altisin aliis linguis. Unde potius videtur nomen sa- tantum, sed seipso vel per se, sapientia genita, i.
simam causam simpliciter, sed sapiens in aliquo
pîentiæ ibi accipi pro ejus fama, qua a cunctis q. 39. 7 ad 2.
genere est qui scit altissimam causam in illo
commendatur, i. q. 43. 5 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 45.
SARABAITÆ sunt monachi sine obedientia,
genere, i. q. 1. 6. c. et 2 2. q. 9. 2. c. et q. 45.
2 ad 2.
1. c. et q. 47. 2 ad 1.
ideo non approbantur, licet sint laboriosi. 2 2.
23. Donum sapientiæ dirigit hominis intelle­ q. 186. 5 ad 3.
5. Sapientia simpliciter semper est bona, sed se­
ctum et affectum, ideo ei tanquam directîvo cor­ '
SATISFACTIO - 1. nulla debet imponi noviter
cundum quid est mala, et est triplex, s. terrena,
respondent duo dona, s. intellectus in intelle­ baptizatis, quia sunt totaliter liberati per passioanimalis et diabolica. 2 2. q. 45. 1 ad 1. et q. 46.
ctu, et timor in affectu. 1 2. q. 68. 4 ad 5.
I nem Christi, et satisfactionem illius, cui confi­
1 ad 2. et q. 55. 1 ad 3. et q. 113. 1 ad 1.
24. Rectum judicium de divinis ex inquisitione gurantur in baptismo, et ideo injuria fieret ejus
6. Omnis sapientia est scientia, inquantum
rationis, est virtutis sapientiæ, doni vero ejus passioni, quasi ipsa non esset sufficiens satisfa­
est de conclusionibus, sed differt a cæteris scien­
secundum connaturalitatein. i. q. 1.6 ad 3. et 1 2. ctio pro peccatis baptizatorum. m. q. 49. 3 ad 2.
tiis, inquantum est de principiis. 1 2. q. 57. 2 ad
1. et ad 4. et 2 2. q. 9. 2. c.
q. 68. 1 ad 4. et 2 2. q. 45. 2. c.
et q. 68. o. o. et 6. c.
25. Judicium per modum inclinationis est doni
2. Pœnitens per satisfactionem consequitur per­
7. Sapientia utitur principiis, non solum con­
sapientiæ, sed per modum cognitionis tantum fectum effectum gratiæ, quia liberatur totaliter a
cludendo ex eis, sicut aliæ scientiæ, sed judican­
est theologiæ. i. q. 1. 6 ad 3. et 2 2. q. 45. 2. c.
reatu peccati, m. q. 90. 3 ad 2.
do de eis et disputando contra negantes ea. I.
26. Intellectus habet duos actus circa ea quæ
3. Ex proposito satisfaciendi gratia confertur,

298 —

— 299 —

r
-’’fl
5 -\

AT

Satisfactio

INDEX HI

licet satisfactio actualis gratiam præsupponat.
in. q. 90. 3 ad 2.
4. Homo non potest satisfacere de uno peccato
sine alio. m. q. 86. 3. o.
5. Homo potest satisfacere Deo, secundum
æqualitatem proportionis, per acceptationem infinitiæ misericordiæ Dei, non autem secundum
æqualitatem quantitatis offensæ. iu. q. Γ. 2 ad 2.
et q. 85. 3. o. et q. 90. 2. c.
6. Satisfactio in proposito causât gratiam, sed
in executione auget eam, sicut et baptismus, m.
q. 90. 2 ad 2.
7. Nulla pura creatura potuit satisfacere Deo
pro natura humana, ni. q. 1. 2 ad 2. et q. 46.
1 ad 3. et q. 49. 5 ad 1.
8. Satisfactio pro se, vel satisfactio pro alio,
dicitur pretium quoddam. m. q. 48. 4» c.
9. Adam et alii sancti patres satisfecerunt pro
peccatis suis, secundum quod peccatum corrum­
pit bonum personale, non secundum quod cor­
rumpit naturam, m. q. 49. 5 ad l. et q. 62. 5. o.
et ad 2.
10. Unus homo potest satisfacere pro alio, in­
quantum sunt unum in charitate. ni. q. 14. 1. c.
et q. 49. 2 ad 1.
11. Nullus potest conteri, vel confiteri pro
alio, sicut potest satisfacere, quia hoc est extra;
illa vero sunt intra, quia pertinent ad bonitatem
gratiæ, vel ad culpam, in. q. 48. 2 ad 1.
12. Passio Christi causavit nostram salutem
per modum satisfactionis, m. q. 43. 1. 3. c. et 4
ad 2. et q. 48. 2. o. et 4. c. et 6 ad 3.
13. Hæc satisfactio fuit superabundans. m.
q. 48. 2. c. ad 2. et 4. c. et q. 49. 3. c. et q. 68.
5 ad 1. et q. 69. 2. c.
14. Christus per mortem suam sufficienter sa­
tisfecit pro peccatis humani generis, etiam si
essent plura, in. q. 46. 6. c. ad 4. et ad 6. et q. 48.
2. o. et q. 49. 1. 3. c. et q. 68. 1. c. et q. 69. 7.
c. et q. 86. 4 ad 3.
15. Christus satisfecit pro tota natura humana
sufficienter, non autem efficaciter, ni. q. 46. 1 ad
3. et q. 79. 7 ad 2.
16. Una gutta sanguinis Christi fusa in cir­
cumcisione, vel quæcumque pœna ejus, plene
satisfecit, ratione perosnæ ejus, non autem se­
cundum genus operis, m. q. 46. 6 ad 6.
17. Satisfactio dicitur esse actus virtutis non
solum materialiter, sed etiam formaliter, cum suo
nomine formam et rationem virtutis implicitam
habeat. Suppi, q. 12. 1. c.
18. Satisfactio quæ æqualitatem respectu of­
fensæ præcedentis in faciente importat, opus Ju­
stitiæ est. Suppl, q. 12. 2. o.
19. Bona est definitio satisfactionis quam habet
Anselmus, Satisfacere est honorem debitum Deo
impendere. Similiter quam habet Augustinus, Sa­
tisfactio est peccatorum causas excidere et eo­
rum suggestionibus aditum non indulgere. Suppi,
q. 12. 3. o.
20. Non potest homo Deo satisfacere, si Jettera !
(satis) æqualitatem quantitatis Importet, contin­
git autem si importet æqualitatem proportionis. !
Suppi, q. 13. l.o.
21. Potest quis pro alio pœnam satisfactoriam
explere pro peccatis præcedentibus, ita ut solutio
deoiti consecutura sit. Suppi, q. 13. 2. c.
22. Impossibile est quod homo de uno peccato ;
satisfaciat, alio retento, sicut nec homini satisfa­
ceret, qui pro alapa sibi data eum prosterneret,
et aliam simul daret, Suppi. q. 14. I. o.
23. Non potest quis extra charitatem Dti existens, pro peccatis ante contritis satisfacere. Sup­
pi. q. 14. 2. o.
24. Opera extra charitatem facta, per charita­

Scenopegia

Sdentia

INDEX Hl

Scientia

tem sequentem non vivificantur, ac per hoc non protedionis hl deserto. Et significat peregrina- i magica, vel quia excedit, vel quia est quid inu­
valet satisfactio præcedens, etiamsi charitas se­ tionein sanctorum In hoc mundo. Cui nunc suc- I tile: i. q. 22. 3 ad 3. et 2 2. q. 167. 1. o.
cedit festum consecrationis ecclesiæ. 1 2. q. 102.
25. Quilibet tenetur scire communiter cre­
quatur. Suppi, q. 14. 3. c.
denda, communia juris præcepta, et ea quæ ad
23. Magis concedendum est quod opera extra 4 ad 10. ct q. 103. 3 ad 4.
SCIENTIA - 1. significat qualitatem simplicem, ejus statum vel ad ejus officium pertinent. 1 2.
charitatem facta non sint alicujus meritoria, quam
quam consequitur quidam respectus, i. q. 13. q. 76. 2. c.
quod sint. Suppi, q. 14. 4. c.
26. Scientia legis Dei sic annexa est officio sa­
26. Opera extra charitatem facta, quantum ad 7 ad 1. et q. 14. 1 ad 1. et i 2. q. 54. 4. o.
2. Scientia est qualitas simplex, relata ad cerdotali, quod simul cum eo injungitur. 2 2.
hoc quod quis liberetur a pœna, quam Jani me­ inulta
secundum unum. 1 2. q. 54. 4. o.
q. 16. 2 ad 3.
ruit, pœnam inferni mitigare non possunt, sed
3. Scientia est assimilatio intellectus ad rem
27. Scientia acquisita est habitus naturalis,
quantum ad hoc quod meritum pœnæ impedia­
tur, per opera extra charitatem facta pœna in­ scitam, per speciem intelllgibilem, quæ est simi­ quia inest unicuique homini quoddam princi­
litudo rei Intellect», i. q. 14. 2 ad 1,
pium scientiæ, s. lumen intellectus agentis, per
ferni mitigari potest. Suppi, q. 14. 5. o.
4. Divers» scientiæ procedunt ex diversis prin­ quod cognoscuntur statim a principio naturaliter
27. Satisfactio sive reteratur ad praterltam
quædam universalia principia omnium scien­
offensam, sive ad futuram culpam, per pcenalia cipiis et mediis. I 2. q. 54. 2 ad 2.
• 5. Omnis scientia habetur per aliqua princi­ tiarum. i. q. 117. 1. c. ad 1.
1 2. q. 51. 4. c.
opera fieri asseritur. Suppi, q. 15. I. o.
q. 113. 10 ad 3.
f
28. Flagella et castigationes hujus vitæ, quæ a pia per se nota, et per consequens, visa 2 2. q. 1.
28. Homo meditando acquirit scientiam, i.
Deo peccatori infliguntur, si patienter ferantur 5. c.
6. Nulla scientia probat principia sua, sed pro­ q. 62. 9 ad 1. et 1 2. q. 51.3. c. et 2 2. q. 15. 3 ad 1.
nomen satisfactionis habent, alias vindicationis.
bat alia ex eis. Nec disputat contra negantes ea, et q. 49. 1 ad 2.
Suppi, q. 15. 2. o.
29. Scientia vel sapientia acquisita per pro­
29. Opera satisfactoria rite enumerata sunt, prater primam philosophiam, i. q. 1. 8. c.
7. Tota virtus demonstrationis dependet ex me- | prium ingenium et studium est naturalis. Si vero
scilicet eleemosyna, jejunium et oratio. Suppi,
dio. Ideo diversa media sunt sicut diversa prin­ aliter, ut in apostolis, est miraculosa. i. q. 117.
q. 15. 3. c.
SCANDALUM - 1. proprie est dictum vel fa­ cipia activa, secundum quæ habitus scientiarum 1 ad 1. et 1 2. q. 51. 4. c. et q. 113. 10 ad 3.
30. Modus acquirendi scientiam duplex, s. practum minus rectum, præbens aliis occasionem diversificantur. 1 2. q. 54. 2 ad 2.
8. In diversis conclusionibus unius scientiæ cipuus per inventionem, et secundarius per do­
ruinæ. Sed scandalum large sumitur pro quolibet
sunt diversa media per quæ probantur. Ideo ctrinam. i. q. 117. 1. c. et in. q. 9. 4 ad 1.
impedimento, alicui præstito in via aliqua, quam
homo potest scire aliquas conclusiones sine aliis,
31. Cæcus a nativitate non potest habere scien­
prosequi intendit. 2 2. q. 43. 1. o. et 4. c.
sicut et media. 2 2. q. 5. 3 ad 2.
tiam de coloribus, i. q. 84. 3. c. fi. 4. b. et c. fi.
2. Scandalon grace, offensio dicitur latine, vel
9. Scientia demonstrativa dicitur judicativa, et q. 111. 3 ad 1. et ad 2.
ruina, vel Impactio pedis. 2 2. q. 43. 1. o. et 4. c.
inquantum per resolutionem in prima principia
32. In statu innocentiæ homo non acquisivisset
3. Scandalum duplex, scilicet activum, id est,
omne inductivum peccati, intentum, vel non in­ de veritate inquisitorum dijudicat. 2 2. q. 53. I scientiam ex sensibus, ni. q. 61. 2. o.
33. Disciplina, quæ est receptio cognitionis ab
tentum, scilicet peccatum vel simile ei, et passi­ 4. c.
10. Idem est subjectum principiorum et totius alio, requiritur ad scientiam. 1 2.· q. 4. 1. c. et
vum, id est, ruina peccati ex dicto vel facto alte­
scientiæ, quia tota scientia virtute continetur in 2 2. q. 189. 1 ad 4.
rius. 2 2. q. 43. 1 ad 4. et 2. c.
34. Nullus unquam per dæmones scientiam ac4. Scandalum activum quandoque est sine pas­ eis. i. q. 1. 7. c. et 1 2. q. 3. 6. c. et 2 2» q. 4. 1. c,
11. Omne quod scitur est aliquo modo. i. q. 14. quisivit. i. q. 64. 1 ad 5. et 2 2. q. 96.1. c. et q. 172.
sivo, quandoque e converso, et quandoque simul.
9. o. et m. q. 10. 3. c.
5 ad 2.
2 2. q. 43. 1 ad 4. et 2. c.
12. Omne scitum a nobis est necessarium, non
35. Ille qui In aliqua scientia acquirit per pri­
5. Omne scandalum est peccatum, sed activum
autem omne scitum a Deo. i. q. 14. 13 ad 3.
mam demonstrationem scientiam conclusionis
quidem dantis, passivum vero sumentis. 2 2.
13. Omne scitum est aliquo modo visum per unius, habet quidem habitum, sed imperfecte.
q. 43. 2. o.
intellectum. 1 2. q. 1.5. c. ad 4.
Cum vero acquirit per aliquam aliam demon­
6. Scandalum activum per se intentum est spe­
14. Idem est subjectum principiorum, et totius strationem scientiam conclusionis alterius, non
ciale peccatum, non autem per accidens, nec scan­
scientiæ, cum tota scientia virtute contineatur in aggeneratur in eo alius habitus, sed habitus qui
dalum passivum. 2 2. q. 43. 3. o.
principiis. 1. q. 1. 7. c.
prius inerat fit perfectior, utpote ad plura se ex­
7. Scandalum activum est sine alio peccato,
I
15.
Subjectum
scientiæ
sicut
et
objectum
poI
tendens. 1 2. q. 151. 4 ad 3. et q. 54. 4 ad 3. et
quando factum vel dictum non est peccatum, sed
tentiæ duplex, s. materiale et formale, i. q. 1. 7. c. q. 63. 1 ad 1.
habet speciem mali. 2 2. q. 43. 3 ad 2.
16. Formalis ratio subjecti scientiæ, sicut et
36. Multi impediuntur a scientia acquirenda
8. Utrumque scandalum, s. activum et passi­
objecti potentiæ duplex, scilicet ex parte rei et tripliciter, s. propter indispositionem, occupatio­
vum, est veniale, et quandoque mortale. 2 2.
ex parte nostra. 2 2. q. 1.2. c.
nes et pigritiem. 1 2. q. 61. 5 ad 3. et 2 2. q. 2. 4.
q. 43. 4. o.
17. Sic habet subjectum ad scientiam, sicut c. et q. 172. 3 ad 2.
9. Scandalum activum vel passivum non con­
objectum ad potentiam vel habitum, i. q. 1. 7. c.
37. Virtutes morales, et pracipue castitas, mul­
venit perfectis, nisi de veniali, sed imperfectis
18. Materialiter scita sunt conclusiones: for­ tum faciunt ad acquisitionem et usum scientia­
etiam de mortali. 2 2. q. 43. 5. 6. o.
malis vero ratio sciendi sunt media demonstra­ rum. 2 2. q. 15. 3. c. et q. 96. 1 ad 2. et q. 148. 6.
10. Omne scandalum causatur ex aliquo scan­
tionis, per quæ conclusiones cognoscuntur. 2 2. c. et q. 180. 2. o.
dalo activo sui, non autem semper ex peccato al­
q. 1. 1. c.
38. Discursus in acquisitione scientiæ duplex
terius. 2 2. q. 43. 6 ad 1.
19. Scientia est de mobilibus et de contingenti­ I est In scientia nostra, s. secundum successionem
11. Bona spiritualia necessaria non debent di­
bus, secundum quod in eis est aliquid necessa­ unius post alterum, ex notis ad Ignota procemitti propter scandalum: alia vero debent oc­
rium vel universale, i. q. 84. 1. c. ad 3. et q. 86. I dens, et secundum causalitatem, per unum In
cultari, vel differri, si sit ex ignorantia, donec
3. o.
alterum, i. q. 14. 7. c. et q. 58. 3. o. et q. 117. I.
doceatur, nisi sit periculum. Non autem post,
20. Solæ scientiæ practicæ sunt circa contin­ I c. et in. q. 11. 3. c.
nec si est ex malitia. 2 2. q. 43. 2. 7. 8. o. et m.
gentia, inquantum hujusmodi, s. in particulari,
39. Opinio est dispositio ad scientiam, quæ ac­
q. 42. 2. o.
i 2. q. 6. principio.
quisita, potest remanere cognitio etiam per syllo­
12. Veritas nullo modo deseri debet propter
21. De qualibet re ad sciendum an est, oportet gismum dialecticum, m. q. 9. 3 ad 3.
scandalum passivum aliorum. 2 2. q. 43. 7 ad 2.
uti pro medio quid nominis, non autem quid rei,
40. Scientia quadrupliciter tantum amittitur,
et nr. q. 42. 2. c. ad 1.
quia sequitur quæstionem an est. i. q. 2. 1 ad 2. s. ratione excidente a mente, corrupto sciente
13. Bona temporalia propria debent deseri,
22. De nulla re sciri potest, an est, nisi de ea I vel scito, vel oblivione, i. q. 89. 5. c.
propter scandalum ex ignorantia vel infirmitate,
sciatur, quid est, saltem confuse, i. q. 2. 2 ad 2.
41. Scientia augetur secundum se, per addltiovel scandalum sedari, non autem si sit ex mali­
23. Habitus scientiæ est in intellectu possibili, I nem. 1 2. q. 49. 4. c. et q. 52. 4. c.
tia, nec aliena nobis commissa. 2 2. q. 43. 8. o.
non autem in intellectu passivo, contra Aver42. Scientia est una numero a subjecto in quo
14. Punitio non debet deseri propter scanda­
rohem. 1 2. q. 50. 4. o. et q. 51. 3. c.
est, sed una est in specie a scibili, i. q. 117.
lum, nisi sequatur pejus, propter multitudinem
24. Scire et discere, per accidens est malum, 1. c.
peccantium, vel propter potentiam princlpum.
ex parte scientis dupliciter, s. propter occupa­
43. Unitas scientiæ generica, specifica, vel nu2 2. q. 33. 6. o. et q. 43. 7 ad I. et q. 108. 1 ad-5.
tionem impedientem officium ejus, vel propter | meralis, sumitur ab unitate generica, specifica,
et 3 adi.
contemptum divinorum. Ex parte vero objecti vel numerali sui medii. 1 2. q. 54. 2 ad 2.
SCENOPEGIA erat festum tabernaculorum per
tripliciter, s. vel quia inclinat ad malum,* ut ars |
........................
44.
In scientia contrariorum eadem ratio est
dies septem, propter beneficium deductionis, ct

Scientia

• ir
J 'ζί·:Λ

■

INDEX III

Schlsmos

cognoscendi utrumque, quia unuin per aliud co­ ratlone nobilioris subjecti, vel quia certior, i.q. |,
5. c. et 1 2. q. 66. 5 ad 3.
gnoscitur, I 2. q. 54. 2 ad 1.
64. Aliqua scientia Imperat aliis, tanquam an­
45. Intellectus est una potentia, in qua tamen
sunt diversarum scientiarum habitus. I 2. q. 54. cillis, eis utendo, i. q. 1. 5. b. et ad 2.
1 ad 1.
65. Civilis præcipit omnibus scientiis et arti­
46. Quantitas scientiæ attenditur non solum bus, sed speculativis quoad exercitium actur,non
secundum numerum scibilium, sed etiam secun­ autem quoad determinationem actus, sicut pradum claritatem cognitionis. 1 2. q. 52. o. et m. cricis. 2 2. q. 47. 2 ad 2.
q. 10. 2 ad 3.
66. Scientia est donum necessarium ad judi­
47. Diversa ratio cognoscibilis inducit diversi­ cium discernendi credenda a non credendis, sicut
tatem scientiarum, i. q. 1. I ad 2. et 1 2. q. 57. donum intellectus, ad sane capiendum credenda.
2 2. q. 8. 6. c. et q. 9. 1. o.
2. c,
48. Scientia quæ habetur per revelationem, et
67. Scientia quæ est donum, non est discur­
scientiæ humanitus inventæ, differunt secundum sive, quia est participata similitudo scientiæ Dei.
genus. Unde theologia quæ ad sacram Scripturam 2 2. q. 9. I ad 1.
pertinet, differt secundum genus ab illa theologia
68. Donum hoc est tantum circa res humanas,
quæ pars philosophi» ponitur, i. q. 1. 1 ad 2.
vel creatas, quia est certitudo judicii per causas
49. Scientia infusa, et scientia acquisita, sunt secundas. 2 2. q. 8. 6. c. et q. 9. 2. o, et
diversarum rationum. Unde nihil prohibet de 4. c.
eisdem rebus, de quibus physicæ disciplinæ tra­
69. Et est principaliter speculativum, et se­
ctant, secundum quod sunt cognoscibiles lumine cundario practicum, sicut et fides. 2 2. q. 8. 6. c.
naturalis rationis, et aliam scientiam tractare, et q. 9. 3. o. et q. 52. 2 ad 2.
secundum quod cognoscuntur lumine divinæ re­
70. Donum scientiæ est in omnibus habentibus
velationis. u q. 1. 1 ad 2. et m. q. 9. 4 ad 3.
charitatem, non autem prout est gratia gratis
50. Consideratio scientiæ speculativæ non se data, scilicet ad instruendum fideles, et ad ennextendit ultra virtutem suorum principiorum, futandum adversarios, r. q. 1. 6 ad 3. fi. et 1 2.
id est, ultra quam cognitio sensitiva ducere po­ q. 58. 5 ad 1. et ad 2. et 2 2. q. 9. 2 ad 2.
test. 1 2. q. 3. 6. c.
71. Dona intellectus et scientiæ correspondent
51. Contra rectitudinem scientiæ contingit fidei. 2 2. q. 1. principio, et q. 8. principio.
peccari dupliciter in speculativis, scilicet vel in­
72. Donum scientiæ non directæ corresponde!
ducendo rationem ad conclusionem falsam, ap­ prudentiæ, sed per quamdam extensionem, eam
parentem veram, vel arguendo ex falsis, quæ adjuvat: donum autem consilii directe respon­
videntur vera. 2 2. q. 55. 3. c.
det prudentiæ, sicut circa eamdem existens. 2 2.
52. In speculativis scientiis demonstrativa q. 52. 2 ad 2.
scientia dicitur judicativa, inquantum per reso­
SCIENTIFICUM et ratiocinativum non sunt
lutionem In prima principia intelligibilia de veri­ idem quod ratio superior et inferior, quia scientate inquisitorum dijudicatur. 2 2. q. 53. 4. c.
tificum est tantum speculativum, et est de Deo
53. In speculativis est alia rationalis scientia et de creaturis. L q. 79. 9 ad 3.
ordinata ad inquisitionem inventivam, s. dia­
SCIRE - 1. contingit plura, intelligere vero
lectica, et alia scientia demonstrativa, determi- unum. i. q. 85. 4. o.
nativa veritatis. 2 2. q. 51. 2 ad 3.
2. Scire contingit tripliciter, s. per revelatio­
54. Omnes scientiæ demonstrative continentur nem, certitudinaliter per seipsum, et per con­
sub physica, ut ponitur pars prudentiæ large, ut jecturas signorum. 1 2. q. 112. 5. c.
includit etiam scientiam speculativam. 2 2. q. 48.
SCHISMA - 1. est separatio, propria sponte
c. co. 2.
et intentione, ab unitate Ecclesiæ, renuens sub55. Scientia dicitur speculativa vel practica esse papæ, et communicare membris Ecclesiæ,
tripliciter, s. ratione sciti, modi et finis, i. q. 14 2 2. q. 39. 1. o. et 4. c.
16. c.
2. Schisma per se, id est ex intentione, est spe­
56. Scientia de non operabili est speculativa ciale peccatum, oppositum unitati Ecclesiæ. Et
tantum, ordinata vero ad operationem, est pra­ dicitur a scissura animorum. 2 2. q. 39. 1. o.
ctica tantum; speculativa vero, ratione modi vel
3. Schisma est maximum peccatorum in proxi­
finis, est secundum quid speculativa et practica. mum. 2 2. q. 39. 2 ad 3.
1. q. 14. 16. c.
4. Infidelitas secundum se est gravius pecca­
57. Omnis scientia operativa tanto perfectior tum schismate, sed per accidens est e converso.
est, quanto magis considerat particularia, in Sed in lege veteri schisma gravius fuit puni­
quibus actus est. i. q. 22. 3 ad 1.
tum, propter pronitatem et ignorantiam Ju­
58. Scientiarum practicarum illa est dignior, daeorum. 2 2. q. 39. ad 2.
quæ ad ulteriorem finem ordinatur, ut civilis
SCHISMATICI - 1. proprie dicuntur, qui pro­
militari, i. q. L 5. c.
pria sponte et intentione separant se ab unitate
59. Omnes fines scientiarum practicarum or­ Ecclesiæ, renuentes subesse papæ, et communi­
dinantur ad beatitudinem ætemam, sicut ad care membris Ecclesiæ. 2 2. q. 39. 1. 4. c.
ultimum finem, i. q. 1. 5. c.
2. Potestas spiritualis duplex, s. sacramentalis,
60. Scientia practica triplex, s. monastica seu et jurisdictionis. Prima manet in hæreticis et
ethica, oeconomica et politica. 2 2. q. 47. 11. b. schismaticis secundum essentiam, non autem se­
et . 48
- ad- 2.
cundum usum. Ideo possunt ordinare et conse­
. Scientia duplex, scilicet subaltemans et crare, non autem absolvere, excommunicare,
subaltemata. Prima procedit ex principiis per se dare exeeutionem ordinum, gratiam, vel indul­
notis lumine naturalis intellectus; secunda vero, gentias, quia jurisdictio confertur per simplicem
ex principiis per se notis In scientia superiori. injunctionem hominis. 2 2. q. 39. 3. o. et m. q.64.
1. q. 1. 2. c. ad 1. et 6 ad 2.
9 ad 2 et ad 3.
62. Intellectus, qui est habitus principiorum,
3. Schismatici convenienter puniuntur duplici
est nobilior quam scientia conclusionum. 1 2. pœna, s. excommunicatione, et coerceri per po­
q. 51. 2 ad 3. et q. 57. 2 ad 2. et q. 63. 2 ad 3. et testatem sæcularem. 2 2. q. 39. 4. o.
q. 68. 7. c.
SCHISMOS græce, furor latine dicitur. Et signi­
63. Una scientia est dignior alia dupliciterf s. ficat velocitatem iræ, et firmitatem propositi, ad

— 302 —

Scripturæ

INDEX III

vindictam. Ideo dicit primam et tertiam speciem
ine. 2 2. q. 46. 8 ad 2.
SCRIPTURÆ - 1. principalis auctor est Spiritus
unctus, i. q. I. 10. c.
2. Scriptura sacra sic debet exponi, quod ab
infdelibus non Irrideatur, i. q. 1.9 ad 2. et q.68.
i. c. principio.
3. Asserere aliquid esse de sacra Scriptura,
quod non est, multum nocet, i. q. 68. 1. c.
4. In omnibus quæ Scriptura per modum nar­
rationis historice tradit, est pro fundamento te­
nenda veritas historiæ, et desuper spirituales
expositiones fabrlcandæ. i. q. 102. 1. c.
5. Quod ergo dicitur, quod Deus loquebatur
Moysi facie ad faciem, secundum opinionem po­
puli loquitur Scriptura, qui putabat Moysen ore
ad os loqui cum Deo. 1 2. q. 98. 3 ad
6. Sicut scriptura libri est signum eorum quæ
Henda sunt; ita notitia Dei est quoddam signum
apud ipsum eorum qui sunt perducendi ad vi­
tam. i. q. 24. 1. c.
7. Pythagoras et Socrates nihil scripserunt,
quia fuerunt excellentissimi doctores. m. q. 42.
4. c.
SCURRILITAS - 1. est jocularitas, ex defectu
rationis, non valentis cohibere gestus exteriores.
2 2. q.' 148. 6. c.
2. Scurrilitas pertinet ad verba, ratione inho­
nestatis; multiloquium vero ratione superfluita­
tis. 2 2. q. 53. 5 ad 4. et q. 148. 6. c.
3. Scurrilitas procedit ex actu gulæ, non autem
ex actu luxuriae, sed ex voluntate ejus. Ideo per­
tinet ad utraque. 2 2. q. 148. 6 ad 3.
SE est relativum reciprocum. Ideo magis dicit
unitatem suppositi, quam ille terminus, idem,
m. q. 3. 2 ad 2.
SEBASTIANUS utiliter latitabat sub veste mi­
litari in domo Diocletiani, ut deficientes in tor­
mentis confortaret. 2 2. q. 10. 10 ad 2.
SECURITAS - 1. perfecta pertinet ad præmium
virtutis. Sed securitas secundum participatio­
nem est conditio alicujus virtutis. 2 2. q. 129.
7 ad 3.
2. Securitas non est idem quod fortitudo, sed
est conditio ejus, et magnanimitatis, si sit quando
et in quibus debet. 2 2. q. 129. 7 ad 1. et ad 2.
3. Securitas opponitur timori, privative tan­
tum, audacia vero contrarie. 1 2. q. 45. 1 ad 3.
4. Securitas magis opponitur timori quam per­
tineat ad spem. Nec causât negligentiam, nisi
inquantum diminuit æstimationenî ardui. 1 2.
q. 46. 8 ad 1.
SEDERE - 1. necesse est Socratem, dum sedet.
2 2. q. 49. 6. c.
2. Sedere ad dextram Patris in beatitudine
ejus, vel habere regiam et judiciariam potesta­
tem, convenit soli Christo, secundum utramque
naturam, m. q. 57. 2 ad 3. et q. 58. o.
3. Pater nullo modo sedet ad dexteram Filii,
nec ad dexteram Spiritus sancti, nec Filius, sed
e converso, m. q. 58. 2 ad 3.
4. Sedere ad dexteram Patris convenit Spi­
ritui sancto, secundum veritatem, inquantum
est æqualis ei. Sed non appropriatur ei aequa­
litas, nec sessio dextræ, sed Filio, ili. q. 58. 2
ad 3.
5. Quilibet sanctus est constitutus ad dexteram
Dei. Sed non sedet ibi, quia habet beatitudi­
nem, sed non cum dominativa potestate, quasi
propriam et connaturalem. m. q. 58. 4 ad 2.
6. Nullus sedet ibi in sinistra, quia ibi nulla
est sinistra, id est nulla miseria, m, q. 58. 1 ad 2.
SEDITIO - 1. et schisma continentur sub di­
scordia, s. partium multitudinis ad invicem. 2 2.
q. 42. 1 ad 1. et ad 3.

Sensualitas

2. Seditio est speciale peccatum, s. mutua im­
pugnatio inter partes multitudinis, vel præparatlo ad pugnam. Rixa vero est unius ad unum, vel
paucorum ad paucos. Sed bellum est inter di­
versas multitudines. Et utrumque est pugna in
actu, non præparatio. 2 2. q. 42. 1. o.
3. Seditio est semper de se peccatum mortale.
Et est gravius rixa. Et principaliter est in pro­
curantibus; secundo, in sequentibus, non autem
in defendentibus bonum commune. 2 2. q. 42.
2. o.
4. Seditio opponitur unitati et paci multitu­
dinis. 2 2. q. 39. prine, et q. 42. 1. 2. c.
5. Seditio opponitur unitati temporali et sæculari; schisma vero, spirituali. Prima est cum
præparatione ad pugnam, non autem aliud. 2 2.
q. 42. 1 ad 2.
SEGNITIES est fuga operationis, et ex timore
laboris, i. q. 41. 4. o. et q. 44. 4 ad 3.
SEMEN - 1. extenso nomine, dicitur non solum
sperma, sed etiam menstruum, i. q. 115. 2 ad 3.
2. Semen non fuit pars aliqua in actu, respe­
ctu generantis, sed in potentia totum secundum
potentiam activam, I. q. 119. 2. o.
3. Semen est de superfluo alimenti, i. q. 119.
2. c.
4. Semen est superfluum, respectu nutritivæ,
sed est necessarium, quo indiget natura ad gene­
rationem. 2 2. q. 153. 3 ad 1.
5. Semen est album, quia est spumosum, ut
possit continere spiritum vitalem, in quo est vir­
tus formativa ut forma, sed magis ut motor, i.
q. 118. 1 ad 3.
6. Semen masculi non concurrit ad generatio­
nem, sicut materia in compositione geniti, sed
sicut agens, ni. q. 28. I ad 5. et q. 31. 5. c.
7. Semen mulieris nihil facit ad generationem
prolis: ideo aliquæ concipiunt sine eo. m. q. 31.
5 ad 3. et q. 35. 3 ad 3.
8. Filius est de substantia patris, quia semen
secundum potentiam activam est potentia to­
tum, licet non sit actu aliqua pars patris, i. q. 119.
2 ad 1.
9. Virtus animæ, quæ est in semine, per spi­
ritum qui est in semine format corpus in gene­
ratione. m. q. 32. 1 ad 1.
10. Virtus formativa seminis dicitur intellectus,
quia operatur sine organo, i. q. 118. 1 ad 3.
11. Homines pingues, et animalia magna, ut
elephas, pauci sunt seminis et paucæ generatio­
nis, quia convertitur in pinguedinem et substan­
tiam. i. q. 119. 2. c. fi.
SEN ARIUS numerus dicitur numerus perfectus,
ratione partium, quia consurgit ex omnibus suis
partibus allquotis: ideo congruit perfectioni uni­
versi et operum Dei in sex diebus, i. q. 74. 1. c.
SENES sunt suspiciosi, et amant vinum, propter
frigiditatem; sed anus magis, et sunt fabulosi.
2 2. q. 60. 3. c.
SENSIBILE - 1. duplex, s. per se, et per acci­
dens; sensibile per se duplex, s. proprium et com­
mune. i. q. 17. 2. c. et q. 78. 3 ad 1.
2. Similitudo sensibilium est in sensu triplicitér, s. primo, et per se, respectu sensibilium pro­
priorum; per se, sed non primo, respectu commu­
nium, et per accidens tantum, respectu sensibi­
lium per accidens, i. q. 17. 2. c.
3. Sensus in actu est sensibile in actu. I. q. 14.
2. c. et q. 55. I ad 2.
4. Sensibilium aliqua immutant sensum, spiritualiter tantum, ut color; quædam materialiter,
ut gustabile et tangibile; alia vero utroque modo,
i. q. 67. 1. c. et q. 78. 3. c.
SENSUALITAS - 1. Aliquid pertinet ad sensua­
litatem dupliciter, s. ut præamoulum sicut appre-

— 303 —

Sensus

____________ INDEX III

hensive sensitive; et essentialiter, ut appetitive*
tantum, i. q. 81. I ad 1.
2, Sensualitas dicitur a sensu, et est vis appetitiva sensitive partis. i. q. 81. 1. o.
3. Sensualitas non nominat simpliciter unam
potentiam, sed unam secundum genus, s. appetitivam sensitivam. i. q. 80. 2. c.
4. bensualitas nominat appetitum sensitivum,
ut indistinctus, incompletus et depressus est: I
ideo non potest esse subjectum virtutis, sed perpetuæ corruptionis; ideo differt tantum ratione a !
concupiscibili et Irascibill, quia nominat idem,
sed opposito modo. 1. q. 81.3 ad I, et 1 2. q. 74.
3 ad 2.
5. Singuli motus sensualitatis sunt in potestate
nostra, non autem omnes simul. 1 2. q, 74. 3 ad
2. et 2 2. q. 154. 5. c.
6. Ratio tripliciter se habet ad motum sensua- I
litatis, de genere peccati mortalis, s. ut imperans |
vel consentiens, ut resistens, et neutrali ter:
primo modo peccat mortaliter, tertio veniali ter,
non autem secundo, sed meretur. 2 2. q. 154. 5. c.
7. Sensualitas non potest sanari a corruptione
fomitis, nisi per miraculum, quod tamen non
fit in hac vita, quadruplici ratione, scilicet quia
ipse Deus secundum ordinem suæ sapientiæ sic
disposuit, et quia donum gratiæ, quæ per Chri­
stum nobis confertur, quamvis sit efficacius quam |
peccatum primi hominis, non tamen ordinatur
ad removandum corruptionem prædictam, quæ
est naturæ, sed ad removendum culpam personæ;
similiter etiam hujusmodi corruptio quamvis sit ’
contra statum naturæ primitus instltutæ, est ta- '
men consequens principia naturæ sibi relictæ. !
Est etiam homini utile ad vitandum elationis vi­
tium, ut sensualitatis infirmitas maneat post ba­
ptismum. 1 2. q. 74. 3 ad 2.
SENSUS - 1. est potentia passiva, i. q. 79.
2. Sensus est virtus corporea, ideo est cognoscitlvus corporalium tantum, et non spiritualium,
i. q. 12. 3. c. et 4 ad 3. et q. 85. 1. c. et 1 2. q. 3.
3. c. et 2 2. q. 46. 3. c. ad 3.
3. Non datur sensus agens, i. q. 79. 3 ad 1.
4. Sensus est quædam deficiens participatio in­
tellectus. i. q. 77. 7. c.
5. Sensus quandoque sumitur pro judicio ratio­
nis. 2 2. q. 46. 3. c. ad 3.
6. Sensus dicitur tripliciter, s. natura sensitiva,
potentia et actus, i. q. 79. 1 ad 1.
7. Sensus exteriores sunt tantum quinque, se­
cundum quinque modos immutationis ab obje­
ctis, s. visus, auditus, olfactus, gustus et tactus,
i. q. 78. 3. o.
8. Sensus interiores, secundum Aristotelem,
sunt tantum quatuor, secundum quatuor modos
operationum, s. sensus communis, imaginativa,
æstimativa in aliis animalibus, sive cogitativa in
homine, et memoria sensitiva, licet sint quinque,
secundum Avicennam, scilicet sensus communis,
imaginativa, phantasia, æstimatlva et memoria
sensitiva, i. q. 78. 4. o,
9. Sensus non apprehendit rationem essendi
nec intentionem entis, nec formam susbstantialem, nisi per accidens, sed tantum accidentia sen­
sibilia. 1. q. 57. 1 ad 2. et q. 67. 3. c. et q. 75.
6. c. fi.
10. Sensus non potest cognoscere substantiam.
1 2. q. 31. 5. c.
11. Sensus non potest cognoscere universalia,
quia non potest recipere formam immaterialem,
ula semper recipit in organo corporali. 1. q. 12.
. c. et q. 85. 1. c. et 1 2. q. 5. 1 ad 1. et q. 19. 3,
c. et q. 29. 6. o.
12. Nullus sensus discurrit a causis ad effectus,

3

Sententh

nec e converso, sed tantum intellectus, i. q. 58.
4. 5. o. et q. 85. 5. o.
13. Sensus dupliciter immutatur, s. Interius, et
exterius ab objecto. I. q. 111. 4. c.
14. Sensus exterior apprehendit tantum rem
pnesentem, interior autem etiam absentem, i.
q. 78. 4. c. ad 6. et q. 81.3 ad 3, et 1 2. q. 15. t.c.
et q. 17. 7 ad 3. et q. 35. 2 ad 2.
15. Objectum sensus communis est ipsum sen­
sibile, qui cum sit una potentia, extendit se ad
omnia objecta quinque sensuum exteriorum, i.
q. 1. 3 ad 2.
16. Sensus communis non est communis ut ge­
nus, sed ut radix et principium sensuum exte­
riorum, vel ut respicit objectum sub universa­
liori ratione formali. 1. q. 1. 3 ad 2. et q. 78.4
ad 1.
17. Sensus communis fertur In omnia sensibi­
lia, secundum unam communem rationem; ad
quam nullus sensuum propriorum pertingere po­
test. i. q. 1. 3 ad 2.
18. Sensus communis cognoscit differentias sen­
sibilium diversorum generum, et intentiones sen­
suum, non autem sensus proprios, i. q. 14. 2 ad 1.
et q. 57. 2. c. et q. 78. 4 ad 2.
19. Sensus proprius discernit inter contraria
sensibilia, inquantum participat aliquid de vir­
tute sensus communis, sed ultimum judicium et
ultima discretio pertinet ad sensum communem,
qui judicium aliorum perficit, i. q. 78. 4 ad 2. fi.
20. Sensus formati habent propriam operatio­
nem, s. judicium de propriis objectis, sed judi­
cium eorum, sensus communs! perficit. I. q. 78.
4 ad 2. ii.
21. Sentire et intelligere sunt actiones imma­
nentes. 1. q. 14. 2 ad 1. et q. 54. 2. c. et 1 2. q. 31.
5. c.
22. Sentire non semper accipitur pro actu sen­
sus, sed quandoque pro actu intellectus, secun­
dum quod intellectus quandoque sensus dicitur.
I. q. 54. 5 ad 1. et 2 2. q. 46. 3. c. ad 3.
23. Sensus theologiæ duplex, s. litteralis vel
historicus, quem voces significant, et spiritualis
vel mysticus, quem res habent. Et est triplex,
allegoricus, id est figurativus, tropologicus, i. mo­
ralis, et anagogicus, i. cælestis. i. q. 1. 10. o. et
1 2. q. 102. 2. c.
24. In sacra Scriptura, præter principalem sen­
sum, quem auctor intendit, possunt sensus alii
non incongrue aptari, i. q. 1. 9 ad 2. et 10 ad 1.
et q. 102, 1. c.
25. Nulla alia scientia vel Scriptura, præter sa­
cram Scripturam, habet sensus spirituales, sed
tantum litterales, i. q. 1. 10. c.
26. /Multiplicitas istorum sensuum non facit
æquivocationem, nec aliquam speciem multipli­
citatis. i. q. 1. 10 àd 1.
27. Sensui litterali sacræ Scrpitura nunquam
potest subesse falsum, i. q. 1. 10 ad 3.
28. Sensus litteralis est, quem auctor sacræ
Scriptura Intendit, i. q. 1. 10. c.
29. Sensus spiritualis sacræ Scriptura fundatur
super litteralem, et eum præsupponit. i. q. 1. 10.
c. ad 1.
30. In una littera sacra Scriptura sunt plures
sensus litterales, i. q. 1. 10. c. fi.
31. Sensus parabolicus continetur sub litterali,
non autem figura ejus. i. q. 1. 10. ad 3. et 1 2.
q. 102. 2 ad 1.
32. Nihil continetur sub sensu spirituali, ne­
cessarium fidei, quod Scriptura non tradat ali­
cubi manifeste per sensum litteralem, i. q. 1. 9
ad 2. et 10 ad 1.
4
SENTENTIA est applicatio juris ad particulare
factum. 1 2. q. 96. 1 ad 1. et 2 2. q. 67. 1. c.

— 304 —

Separatio

INDEX III

SEPARATIO est delectabilis dupliciter, scilicet
inquantum tollitur contrarium perfectioni rei,
vel inquantum aliqua unio fit. l 2. q. 36. 3 ad 2.
et ad 3.
SEPTEMBER est quasi totus solemnis apud
Judæos, sicut et septimus dies. I 2. q. 102. 4
ad 10.
SEPTENARIUS numerus universitatem signi­
ficat. 2 2. q. 102. 5 ad 5.
SEPULTURA - 1. Mos cujuscumque gentis in
sepultura, et in officiis ejus, servari debet, hi.
q. 51. 2 ad 2.
2. Terra non consecrata in sepulturam potest
emi in sepulturam, et sepultura jam consecrata
potest vendi ratione materiæ, in necessitate ec­
clesia?, sicut et calix consecratus ratione mate­
riae, non autem potest vendi ratione consecra­
tionis, vel officii, vel processionis in funere ali­
cujus, ut scilicet aliquis pro pecunia ibi sepelia­
tur; tamen non dantes oblationes debitas pro
sustentatione, possunt compelli dare secundum
consuetudinem, et possunt puniri per sacramen­
torum subtractionem, non per sacerdotem cui
sunt oblationes faciendæ, ne videatur pro sacra­
mentorum vel sacramentalium exhibitione ali­
quid exigere, sed per aliquem superiorem. 2 2.
q. 86. 1 ad 3. et q. 100. 2 ad 4. et 3 ad 2. et 5 ad 1.
et ad 2. et ad 3.
3. Sepultura non confert mortuo quoad spiri­
tum, sed quoad honorem ejus, et pium affectum
vivorum; ideo pro ea quidam commendantur.
2 2. q. 32. 2 ad 1.
4. Sepulturam non ponit Christus inter opera
misericordiæ, sed solum ea quæ sunt evidentioris necessitatis. 2 2. q. 32. 2 ad 1.
5. Christus non voluit crucifigi ubi sepultus
est Adam, i. in Hebron, sed in Calvariæ loco com­
muni damnatorum, ut ostenderetur quod crux
Christi est remedium, contra peccatum totius
mundi, et non tantum contra peccatum personale
Adæ. m. q. 46. 10 ad 3.
6. Sepultura Christi operata est efficienter no­
stram salutem, sicut et mors ejus. m. q. 51. 1 ad 2.
et 2 ad 4.
7. Christus fuit sepultus convenienti modo, et
redditur ratio litteralis et mystica omnium ge­
storum circa hoc. m. q. 51. 2. o.
8. Christus fuit convenienter sepultus, ad pro­
bandum veram ejus mortem, ad spem resurrectio­
nis nostra, et ad exemplum quod abscondamur
a turbis, m. q. 51. 1. o. et 2. 4. c. et q. 52. 4. c.
9. Christus fuit in sepulcro tantum una die
usuali, et duabus noctibus, i. trignta sex horis,
ni. q. 51. 4. o. et q. 52. 4.· c. et q. 53. 2. c.
SERAPHIN - 1. interpretantur ardentes, seu
accendentes, i. q. 63. 7 ad 1. et 9 ad 3. et q’ 108.
5 ad 5. et q. 109. 1 ad 3.
2. Séraphin dicitur ab incendio, secundum tres
proprietates ignis, scilicet motus continui sursum,
excessus fervoris et lucis. I. q. 108. 5 ad 5.
3. Séraphin est primus ordo primæ hierarchiæ
angelorum, quia in amando est completissima
unio ad Deum, quia facit interiora amati pene­
trare. i. q. 63. 7 ad 1. et 9 ad 3. et q. 108. 5 ad 5.
et q. 109. 1 ad 3.
4. Imagines chérubin et séraphin fuerunt in
templo Salomonis, non quidem ad cultum ut ado­
rarentur, sed ad mysterium. 1 2. q. 102. 4 ad 6.
c. 1. fi.
SERMO - 1. In sermone est aliqua gratia gratis
data, ad efficaciter loquendum, sicut donum lin­
guarum ad posse intelligi
diversis. 2 2. q. 177.
1. o.
2. Gratia sermonis dupliciter subtrahitur, s.
vel propter culpam auditoris vel prædicatoris,

Sexus

et bona opera utriusque non merentur eam, nisi
removendo impedimenta ejus. 2 2. q. 177. I ad 3.
SERVIRE - 1. Qui servit homini, sufficit quod ei
subjiciatur, obediendo in licitis; sed qui servit
Deo, oportet quod subjiciatur ei interius bonum
affectum habendo. 2 2. q. 105. 5. o.
2. Copula carnalis retrahit animum a servitio
Dei, propter vehementiam delectationis et solli­
citudinem. 2 2. q. 186. 4. c.
SERVITUS - I. Servus dicitur ad dominum;
ideo ubi est specialis ratio dominii, oportet esse
specialem rationem servitutis. 2 2. q. 81. 1 ad 3.
et q. 104. 5. o.
2. Relatio servitutis et dominii fundatur super
actione et passione, ideo proprie non convenit
naturæ, sed personæ secundum naturam, ih.
q. 20. 1 ad 2. et 2. c.
3. Servitus naturaliter refugitur, quia est impeditiva boni usus potestatis. 1 2. q. 2. 4 ad 3.
4. Servitus est contra naturam, quoad primam
intentionem natura, non autem contra secundam,
quia naturalis ratio ad hoc inclinat, et hoc appe­
tit natura, ut quilibet sit bonus: sed ex quo ali­
quis peccat, natura etiam inclinat, ut ex peccato
pœnam reportet. Et sic servitus in pœnam pec­
cati introducta est. 1 2. q. 94. 5 ad 3.
5. Servitus quæ est de jure gentium, est natu­
ralis, non quidem absolute, sed ratione utilitatis
consequentis, scilicet quod quis regatur a sapien­
te, et juvet eum. 1 2. q. 94. 5 ad 3. et 2 2. q. 57.
3 ad 3.
6. Homo est servus alterius hominis secundum
corpus, non autem secundum mentem. 2 2. q. 104.
5. c. ad 2. et 6 ad I. et q. 122. 4 ad 3.
7. Vernaculus, i. in servitute natus, vel servus
emptus ad servitium Judæorum, si fiat Christia­
nus, liberatur a servitute, nullo pretio dato. Si
vero infidelis existens sit emptus ad mercationem,
tenentur per statutum Ecclesiæ infra tres menses
exponere eum venditioni, nec in hoc injuriam fa­
cit Ecclesia. 2 2. q. 10. 10. c.
8. In spiritualibus est duplex servitus et du­
plex libertas, s. peccati et justitiæ. 2. 2 α. 183.
4. c.
9. Servitus triplex, scilicet peccati, hominis
et Dei. 2 2. q. 122. 4 ad 3. et q. 183. 4. c.
10. Homo juste relictus est a Deo in servitute
diaboli, licet ille injuste invaserit eum. m. q. 46.
3 ad 3. et q. 48. 4 ad 2. et q. 49. 2. c.
11. Servitus peccati est vere servitus, sed est
libertas secundum opinionem tantum; servitus
autem Dei est e converso. 2 2. q. 183. 4. c.
12. Cum per matrimonium alter conjuguai al­
teri obligetur ad libere reddendum debitum,
servitutis conditionem necesse est dirimere ma­
trimonium, dummodo sit ignorata. Suppi, q. 52.
1. o.
13. Cum matrimonium ad jus natura referatur,
potest servus sine domini sui consensu libere ma­
trimonium contrahere. Suppi, q. 52. 2. c.
14. Vir cum subjiciatur uxori in his tantum,
quæ ad actum natura spectant, potest alteri se
in servum dare, absque suæ uxoris consensu.
Suppi, q. 52. 3. o.
15. Proles ac filii matrem potius sequuntur in
libertatis ac serxritutis conditione, quam patrem:
quanquam in quibusdam hoc excipiatur terris,
in quibus proles deteriorem sequitur conditionem.
Suppi, q. 52. 4. c.
SEVERITAS est virtus inflexibilis, circa infli­
ctionem poenarum, quando recta ratio requirit
hoc. 2 2. q. 157. 2 ad 1. et ad 2. et q. 159. 2 ad 2.
SEXTA dies creationis, i. q. 70. 1. c. et q. 72.
o. et q. 90. 4. c. et q. 91. 4 ad 5.
SEXUS - 1. Diversitas sexuum in eodem vel in

■ ■■ >.■■■■■

Sibylla

-.I—·

.........

INDEX III

diversis causatur ex virtute easiest 1, et ex dispo­
sitione materiæ. i, q. 115. 3 ad 4.
2. Prophetia potest convenire mulieri, quia at­
tenditur secundum mentem illuminatam a Deo,
ex quo non est diversitas sexuum. 2 2. q. 177.
2 ad 2.
SIBYLLA expresse prophetavit de Christo. 2 2.
q. 2. 7 ad 3. et q. 72. 6 ad 1.
SICUT, importat similitudinem, non autem
æqualitatem. i. q. 60. 4. ad 2.
SIGNI - 1. potest esse signum, respectu diver­
sorum, et sui ut est in alia specie, non autem in
eadem specie, ui. q. 48. 3 ad 2,
2. Signum multorum ordinatorum ad unum
non est ambiguum et fallax, sed est certum, m.
q. 60. 3 ad 1.
3. Signum quandoque dicitur causa, s. quando
est notior effectu. Sed sæpius dicitur de effectu,
et dividitur contra rausam. Tamen ideo potius
dicit Scriptura, ut luminaria sint in signa, quam
in causas, ut occasionem idololatriæ tolleret, i.
q. 70. 2 ad 2.
4. Causa principalis non potest proprie dici
signum effectus, licet occulti et causa sit sensi­
bilis et manifesta, sed tantum causa isntrumentalis. m. q. 62. 1 ad 1.
5. Signum primo et principaliter convenit sen­
sibilibus. Non autem intelligibilibus, nisi ut sunt
manifestata per sensibilia, m. q. 60. 4 ad l.
6. Petere signum a Deo contingit dupliciter,
scilicet ad explorandum potestatem Dei, vel ve­
ritatem dicti ejus, et ad instructionem. Primum
est peccatum tentationis Dei, non autem secun­
dum. 2 2. q. 97. 2 ad 3.
7. .Multa signa praecedent diem judicii. Suppi,
q. 73. 1. o.
8. Sol et luna obscurabuntur ad incutiendum
terrorem hominibus. Suppi, q. 73. 2. c.
9. Virtutes propter rei novitatem et splendorem
movebuntur. Suppi, q. 73. 3. o.
SIGNIFICATIO - 1. Terminus singularis idem
significat et supponit secundum sophistas, non
autem terminus communis,
:ommunis. i. q. 39. 4 ad 1.
2. Nomen non significat, nisi mediante concetione intellectus, i. q. 13. 1. c. et 4. c. ad 1. et
. ad 2.
3. Modus significandi sequitur modum intelligendi. i. q. 45. 2 ad 2.
4. Ad proprietatem locutionis requiritur res
significata, et modus significandi, i. q. 39. 4. 5. c.
5. Variatio dictionis in principio mutat signi­
ficationem, et variatio in fine mutat consignificationem apud Latinos. Sed apud Grecos mutat
in verbis, etiam in principio, m. q. 60. 7 ad 3. *
SIMILITUDO - 1. est relatio æquiparantiæ,
non tamen semper denominat utrumque extre­
morum, sed tantum quando forma est æqualiter
et eadem ratione in utroque extremorum, i. q. 4.
3 ad 4. et q. 42. 1 ad 3.
2. Similitudo duplex, s. participationis ejus­
dem formæ, et proportionis, i. q. 4. 3. o. et q. 14.
3 ad 2.
3. Similitudo duplex, s. representations et
secundum convenientiam in natura. Prima re­
quiritur inter cognoscens et cognitum non au­
tem secunda, i. q. 85. 8 ad 3. et q. 88. 1 ad 2.
4. Similitudo duplex, s. ut principium, et ut
principiatum. Prima dicitur exemplar, secunda
vero imago, i. q. 35. 1 ad 1.
5; Aliqua dicuntur similia dupliciter, s. parti­
cipando unam formam, et secundum quod unum
imitatur alterum, secundum proportionaiitatem.
Prima sunt composita. Ideo nulla creatura est sic
similis Deo, sed solum secundo modo. i. q. 4. 3.
o. et q. 44. 3 ad 1.

Simonia

6 Similitudo triplex creature rationali! ad
Deum, s. secundum esse naturæ, secundum o
gnitionein et secundum potestatem operandi ad
beatitudlnem obtinendam. 2 2. q. 163. 2. o.
7. Primas duas habuit angelus a principio, et
tertiam appetiit. Sed homo tantum primam ha­
buit in sua creatione, et reliquas appetiit. 2 2.
q. 163. 2. o.
8. Verbum, idea, Deus, et quællbet causa, di­
citur large similitudo, id est, exemplar creaturæ,
et effectus, non autem proprie, i. q. 35. 1 ad I.
et q. 57. 2 ad 2.
9. Similitudo convenit Verbo, inquantum ipsum
est quædam similitudo rei intellect», sicut geni­
tum est similitudo generantis, sed ad amorem
iertinet, non quod Ipse amor sit similitudo, sed
nquantum similitudo est principium amandi, et
ideo genitum, s. verbum, est principium amori»..
1. q. 27. 4 ad 2.
10. Similitudo in divinis aliter pertinet ad Ver­
bum et aliter ad amorem, i. q. 27. 4 ad 2.
11. Similitudo et dissimilitudo in divinis atten­
ditur secundum essentiam, non autem secundum
relationes. I. q. 36. 4 ad 3.
12. Similitudo et dissimilitudo attenditur, non
solum secundum qualitatem eamdem vel diver­
sam, sed etiam secundum eumdem vel diversum
modum participandi. 1 2. q. 52. 3. c.
13. Conceptio intellectus est similitudo rei in­
tellect». i. q. 27. 2. c. fi.
14. Species intelllgibilis nostri intellectus non
potest esse similitudo principiorum individuaIlum. i. q. 14. 11 ad 1. et 12. c.
SIMONI A - 1. est studiosa voluntas £mendi
vel vendendi aliquod spirituale, vel ei annexum.
2 2. q. 100. 1. o.
2. Simonia non est peccatum in Spiritum san­
ctum. 2 2. q. 100. 1 ad 2.
3. Simonia est hæresis gravior hæresi Mace­
donii, quoad exteriorem protestationem, et simi­
litudinem. 2 2. q. 100. I ad L
4. Actus est spiritualis dupliciter, s. ratione
principii, i. doni vel officii, et ratione finis. Pri­
mum licet vendere, non autem secundum, quia
simonia esset. 2 2. q. 100. 3. o.
5. Oratio est spiritualis utroque modo. Ideo
non debet imponi pro pretio, quia esset simonia.
Sed licet dare eleemosynam pauperibus ut orent.
2 2. q. 100. 3 ad 2.
6. Licet vendere justum patrocinium, et ju­
stum consilium. Non autem verum judicium, id
est sententiam, nec verum testimonium, quia ad
hæc tenentur judex et testis, non autem advo­
catus, vel jurisperitus. Ideo esset simonia in
causa spirituali, non autem in causa sæculari.
2 2. q. 71. 4. o. et q. 100. 3 ad 3.
7. Papa potest incurrere simoniam, sicut et
alii. Et gravius est peccatum, quanto papa est
major, quia non est dominus spiritualium, sed
dispensator. 2 2. q. 100. 1 ad 7.
8. Ante collationem beneficii licet episcopo
subtrahere de fructibus ejus, ad pios usus. Sed
requirere ab eo cui confert est simonia. 2 2. q. 100.
4 ad 3.
9. Si clericus Impendat prælato obsequium ho­
nestum, id est ad spiritualia, fit dignus eccle­
siastico beneficio. Non autem si sit inhonestum,
vel ad carnalia, id est ad utilitatem consangui­
neorum, vel patrimonii ejus, sed est munus ab
obsequio et simonia. 2 2. q. 100. 5 ad 1.
10. Dare aliquid adversariis, ne impediantur in
beneficio ecclesiastico, ante acquisitum jus, est
simonia, non autem post. 2 2. q. 100. 2 ad 5.
11. Permutatio vel transactio beneficii eccle­
siastici sine licentia, est simonia, quia nomine

f

— 300 —

Simonia

INDEX III

emptionis et venditionis prohibetur omnis con­
tractus spiritualium non gratuitus. Sed cum li­
centia nrælati, et ex causa utili vel necessaria
Stint llcitie. 2 2. q. 100. 1 ad 6.
12. Accipere aliquid temporale pro sacramen­
tis, est simonia. Nec consuetudo excusat. Non
autem accipere ad sustentationem. 2 2. q. 86.
s I ad 3. et q, 100. 2. o.
13. Exigere aliquid pro absolutione ab excom­
municatione, quasi pretium absolutionis, est si­
monia, non autem quasi pœnam pro culpa. 2 2.
q. 100. 2 ad 3.
14. Exigere aliquid pro consecratione, bene­
dictione, ordinibus, chrismate, oleo sancto, vel
alio spirituali, est simonia, nisi accipiatur ut
stipendia. 2 2. q. 100. 2 ad 4.
15. Accipere aliquid pro dispesatione, com­
missione, correctione, doctrina ex officio spiri­
tuali, festo faciendo, vel prætermittendo, etiam ad
sustentationem, est simonia, quia ex officio ad ea
obligantur, et stipendia habent. Tamen visitantes
possunt accipere procurationes. 2 2. q. 100.3 ad 3.
16. Statutum de non flenda processione in fu­
nere, nisi dentur tot, est illicitum et simoniacum, non autem quod processio flat, sl tot den­
tur. 2 2. q. 100. 3 ad 2.
17. Dare vel accipere aliquid, quasi pretium,
pro predicatione, prophetia, oratione, officio, et
hujusmodi actibus spiritualibus, est simonia.
Non autem accipere pro sustentatione, secun­
dum ordinationem Ecclesiæ, vel consuetudinem
approbatam, non exigendo ab invitis per sub­
tractionem spiritualium, sed per superiorem. 2 2.
q. 100. 3. o.
18. Hypocrita non videtur esse simoniacus,
uia non dat spirituale propter temporale, sed
emonstrat sanctitatem et furatur laudem. 2 2.
q. 100. 5 ad 4.
19. Emptores spiritualium imitantur Simonem
Magum in actu, venditores autem in intentione,
quia voluit emere ut venderet. Giezi vero tantum
vendidit. Ideo secundi possunt dici simonlaci, et
giezitæ; primi vero, simoniaci tantum. 2 2. q. 100.
1 ad 4.
20. Simonia mentalis, et quodlibet aliud pec­
catum interius, nullam pœnam ecclesiasticam
incurrit, sed divinam. 2 2. q. 100. 6 ad 6.
21. Simonia et alia peccata tollunt gratiam et
exeeutionem ordinum. Non autem tollunt sacra­
mentum, nec impediunt susceptionem -ejus. 2 2.
q. 100. 6 ad 1.
22. Emens aliquid simoniace, punitur priva­
tione cujuslibet rei talis. Dantes autem vel me­
diantes puniuntur infamia et depositione si sint
clerici, sed laici excommunicatione. 2 2. q. 100.
6. o.
*
23. Recipiens beneficium simoniace, tenetur
restituere illud, et omnes fructus qui potuissent
percipi a diligenti possessore, deductis expensis,
licet alius dederit pro eo nesciente, præter fru­
ctus consumptos bona fide, nisi fuerit inimicus
ejus, ut impediret eum, vel nisi contradixerit,
nec post ratum habuerit. 2 2. q. 100. 6 ad 3.
24. Dans pecuniam simoniace, non potest eam
repetere, licet recipiens eam teneat injuste. 2 2.
q. 100. 6 ad 1.
25. Res simoniaca debet restitui Ecclesiæ, in
cujus injuriam data est, nisi totum collegium sit
in culpa. 2 2. q. 100. 6 ad 4.
26. Nullus debet ordinari ab episcopo simonia­
ce promoto, etiam occulto, licet præcipiat vel
excommunicet. Et si ordinetur, non potest exequi nisi dispensetur, licet ignoraret. Si vero epi­
scopus sit aliter simoniacus occultus, quilibet
potest ordinari ab eo. 2 2. q. 100. 6 ad 2.

3

Sol

27.Suscipiens ordinem sacrum simoniace,
etiam occulte, suspensus est quoad se, et quoad
alios. Sed dane ordinem, vel dans sive recipiens
beneficium, vel medians, publici sunt suspensi
utroque modo: occulti vero sunt suspensi primo
modo tantum. 2 2, q. 100. 6 ad 1. et ad 2.
28. Solus papa potest dispensare, cum promoto
simoniace scienter, in aliis autem casibus, epi­
scopus post renunciationem facit quadruplicem
dispensationem, s. parvam, i. quoad communio­
nem laicam; magnam, ut sit in suo ordine in alia
ecclesia; majorem, ut sit in eadem in minoribus;
maximam vero, ut in eadem ecclesia, in qua ali­
quid simoniace acquisivit, majores ordines exe­
quatur, non tamen quod praelationes accipiat.
2 2. q. 100. 6 ad 7.
SIMPLEX - 1. aut totum cognoscitur, aut
nihil. 1. q. 58. 5. c. et q. 85. 9. c. et 2 2. q.2.
2 ad 2.
2. Pluralitas rationum non repugnat maxime
unitati et simplicitati, nisi quæ reducitur ad di­
versitatem rei. Ideo convenit Deo, licet sit om­
nino simplex, i, q. 3. o. et q. 9. 1. c. et q. 25.
1 c. et q. 28. 2. c.
SIMPLICITAS - 1. ad virtutem veritatis per­
tinens dicitur simplicitas, quia non tendit in di­
versa, veritas autem dicitur inquantum signa
concordant signatis. Ideo simplicitas et veritas
differunt tantum ratione. 2 2. q. 109. 2 ad 4. et
q. 111. 3 ad 2.
2. Simplicitas est virtus ad quam pertinet di­
recte præservare se a deceptione. 2 2. q. 111.
3 ad 2.
3. Simplicitas facit intentionem rectam, non.
quidem directe, quia hoc facit omnis virtus, sed
indirecte, s. excludendo duplicitatem, per cujus
oppositum dicitur. 2 2. q. 109. 2 ad 4.
SIMPLICITER - 1. dicitur dupliciter, s. abso­
lute, i. secundum naturam suam, sive sine adjun­
cto, et totaliter, i. universaliter sive omnino. 2 2.
q. 58. 10 ad 2. et q. 109 ad 4. et m. q. 50. 5. c.
2. Unumquodque dicitur simpliciter, ut est in
actu, secundum quid vero ut est in apprehen­
sione. 2 2. q. 6. 6. c.
SIMULATIO proprie est mendacium in signis
factorum exteriorum. Ideo semper est peccatum.
Sed large sumitur pro fictione. 2 2. q. 111. 1. o.
SINISTRUM - 1. Dextra pars mundi est austra­
lis; sinistra vero, aquilonaris. 1 2. q. 102. 4 ad 6.
co. 2.
2. Pars dextra significat bona spiritualia, et
sinistra, bona temporalia. 1 2. q. 102. 4 ad 6. co. 2.
SITUS. Quæ pertinent ad situm, dicuntur de
Deo metaphorice: ut sedere, et stare, i. q. 3.
1 ad 4.
SOBRIETAS - 1. proprie est circa potum ine­
briatum. Large vero, est circa omnem materiam,
quia sobrius dicitur, quasi briam, i. mensuram
servans. 2 2. q. 134. c. principio, et q. 149. 2. o.
2. Sobrietas est specialis virtus. 2 2. q. 149.
2. o.
3. Sobrietas est maxime necessaria juvenibus,
quia in eis viget concupiscentia. Mulieribus au­
tem, quia in eis deficit robur mentis. Senibus
vero et episcopis, omnibus ministris Ecclesiæ, et
regibus, propter officia et operationes eorum.
2 2. q. 149. 4. o.
SOCRATES, ditissimus Thebanus, abjecit ma­
gnum pondus auri, ut Athenis vacaret philoso­
phic 2 2. q. 186. 3 ad 3.
SODOMIA, id est coitus masculorum, est species
luxuriæ contra naturam. 2 2. q. 142. 4 ad 3. fi. et
q. 154. 11. o. et 12 ad 4. et m. q. 70. 2 ad 1.
SOL - 1. aliqualiter influit in omnia corpora.
2 2. q. 47. 5 ad 2.

— 307 —

9

/

Solemnity»

INDEX III

2. Sol. propter distantiam loci, non eumdem
caloris effectum habet in Dacia, quem habet in
/Ethiopia, i. q. 115. 6 ad 2.
SOLEMNITAS unicuique adhibetur, secundum
conditionem ejus, et tantum cum quis totaliter
mancipatur alicui rei. 2 2. q. 88. 7. c.
SOLERTIA - I. non est virtus, quia se habet
ad bonum et ad malum, et magis dependet ex
naturali ingenio quam ex assuetudine. 2 2. q. 49.
4. o.
2. Solertia est subtilitas quædam, in non per­
specto tempore medii, secundum .Aristotelem.
Vel est habitus, ex repentino inveniens quod
convenit. 2 2. q. 48. c.
3. Solertia valet ad bene consiliandum, sed
necessaria est in repentinis. 2 2. q. 49. 4 ad 2.
SOLITARIUS - l. Homo potest solitarius vivere
dupliciter: s. vel quasi societatem humanam non
ferens propter animi sævitiam, et hoc est be­
stiale, vel per hoc quod totaliter divinis rebus
inhæret, et hoc est supra hominem; et ideo
Philosophus dicit in primo politicorum, quod
ille qui aliis non communicat, aut est bestia, aut
Deus, i. divinus. 1 2. q. 51. 1. c. fi. et 2 2. q. 88.
8 ad 5.
2. Si autem absque praecedenti exercitio, soli­
taria vita assumatur, est periculosissima, nisi
per divinam gratiam suppleatur, quod in aliis
per exercitium acquiritur sicut patet de beatis
Antonio et Benedicto. 2 2. q. 188. 8. c. fi.
SOLITUDO non est essentia perfectionis, sed
est instrumentum congruum contemplationi, non
autem actioni. 2 2. q. 188. 8. o.
SOLLICITUDO - 1. est studium adhibitum ad
aliquid consequendum, quod majus est. ubi est
timor, et minus est, ubi est securitas. 2 2« q. 47.
9 ad 3. et q. 55. 6. c.
2. Sollicitus dicitur quasi solers citus, quia ex
solertia animi velox est ad prosequendum agenda.
2 2. q. 47. 9. c. et q. 49. 4. c.
3. Sollicitudo pertinet ad prudentiam. 2 2.
q. 47. 9. o. et q. 48 ad 5, et q. 53. principio, et
q. 54. 2. c.
4. Sollicitudo temporalium est illicita tripli­
citer: s. si in eis ponatur finis, vel superfluum
studium, vel timor. I 2. q. 108. 3 ad 5. et 2 2. I
q. 55. 6. o. et q. 83. 6 ad 2. et q. 188. 7. c,
5. Sollicitudo de futuris prohibetur, nisi im­
mineat tempus eorum. 2 2. q. 55. 7. o. et q. 188.
7 ad 2.
SOLUS - 1. removet consortium dupliciter; s.
vel simpliciter, i. solitarius, s. qui non est cum
alio ejusdem natune, vel conditionis, vel respe­
ctu alicujus: primo modo stat cathegorematice,
sed secundo modo syncathegorematice. i. q. 31.
3. 4. o.
2. Solus proprie determinat tantum subjectum;
solum autem» et tantum possunt congrue addi
subjecto et prædicato. i. q. 31. 3 ad 2. et 4. c.
3. Hæc proprie non conceditur, Pater, vel
Trinitas, est solus Deus, nisi ex parte prædicati
intelligatur aliqua implicatio, i. q. 31. 3 ad 2.
4. Hæc propositio, Solus Deus est Pater, cathe­
gorematice est falsa, sed syncathegorematice est
vera in triplici sensu, et est falsa in uno sensu,
s. formaliter et communiter, i. q. 31. 3 ad 3.
5. Hæc propositio, Solus Pater est Deus, et
aliæ similes cathegorematice sunt falsæ, sed
syncathegorematice sunt vera in duplici sensu,
et falsæ in uno sensu, L q. 31. 4. o.
6. Hæc propositio, solus Deus creat, vel gene­
rat, vel est Deus, et aliæ similes, sunt falsæ ca­
thegorematice; sed sunt vera syncathegorema­
tice, duplici sensu. I. q. 31. 3. o.
SOMNIUM - 1. Causa somniorum duplex, sci-

Speculatio

licet interior, id est, præcedens cogitatio, vel di­
spositio corporis, et exterior, scilicet ars, cæhiin,
dæmon, et Deus, per angelos. 2 2. q. 95. 6. o. et
q. 154. 5. c. et q. 172. I ad 2. et in. q. 80.
7. e.
2. Somnium quandoque est causa futurorum
eventuum, s. inducendo ad operandum, et quan­
doque est signum eorum, s, quando idem en
causa utrique. 2 2. q. 95. 6. c. et q. 154. 5. c.
SOMNOLENTIA et otiositas, ut reducuntur ad
torporem, sunt iiliæ accldiæ. 2 2. q. 35. 4 ad 3.
SOMNUS - 1. In somnis nullus potest inereri,
nec demereri, quia tunc non potest haberi per­
fectum judicium rationis; sed potest esse signum
praecedentis meriti, vel peccati, i. q. 84. 8. o. et
q. 94. 4 ad 4. et 2 2. q. 154. 5. o.
2. Somnus potest esse peccatum mortale, vel
saltem occasio peccati mortalis, scilicet quando
ex hoc omittitur illud, quod quis facere debet,
vel fit aliquid quod inclinat ad malum. 1 2. q. 71.
5. c.
SORS - 1. proprie dicitur, cum aliquid fit, ut
considerato ejus adventu, aliquid innotescat 2 2.
q. 95. 3. 8. c.
2. Sors triplex, s. divinatoria, divisoria et
consuitoria: prima quaeritur cognitio futuri, se­
cunda habendi, tertia fiendi. 2 2. q. 95. 8. c.
3. Sors cujus eventus expectatur ex stellis, est
vana et falsa; si autem a fortuna, est vana tan­
tum sors divisoria; si vero a diabolo, est illicita,
et prohibetur secundum canones; sed si expe­
ctatur a Deo, non est mala secundum se, licet sit
peccatum quadrupliciter; s. si fiat sine necessi­
tate, vel sine reverentia, vel in terrenis, vel in
electionibus ecclesiasticis. 2 2. q. 95. 8. c.
SPECIES - 1. duplex, scilicet natura communicabilis pluribus individuis immediate secundum
nomen et rationem æqualiter participatam, ut
homo, et intentio quiescens in anima, ut species
in anima, i. q. 13. 9. o.
2. Unumquodque sortitur speciem secundum
actum, et non secundum potentiam, sed secun­
dum formam, in compositis ex materia et forma
I. q. 53. 1. c. et 1 2. q. 3. 3. c.
3. Illud secundum quod aliquid sortitur speclem, oportet esse fixum et stans, quasi indivisi­
bile; et quicquid attingit illud, sub illa specie
continetur, et quicquid recedit ab eo in plus
vel minus, pertinet ad aliam speciem perfectio­
rem vel imperfectiorem. 1 2. q. 52. 1. c.
4. Nihil prohibet esse aliquam speciem in ali­
quo genere, quæ aliqualiter operetur in omnibus
speciebus ejusdem generis, sicut sol influit in
omnia corpora. 2 2. q. 47. 5 ad 2.
SPECTACULA - 1. de utilibus et necessariis
ad vitam, ut venationes, distrahunt animum, et
debent vitari a pœnitente, licet sint licita, cum
debitis circumstantiis. 2 2. q. 167. 2. c. ad 2.
2. Spectacula turpium vitanda sunt ab omni­
bus, sed maxime a pœnitentibus. 2 2. q. 102. 6
ad 8. et q. 167. 2 ad 2.
3. Inspectio spectaculorum turpium, et ad pec­
cata provocantium studiosa, est prohibita, et est
peccatum et est mortale quandoque: unde et
commixtionem animalium diversæ speciei prohi­
bet lex, ad tollendam universaliter occasionem
concupiscentiæ. Animalia enim diversarum specierum non commiscentur de facili, nisi hoc per
homines procuretur: et sic in aspectu coitus ani­
malium excitatur homini concupiscentiæ mo­
tus: unde etiam in traditionibus Judæorum, pro­
hibitum invenitur, ut Rabbi Moyses dicit, ut ho­
mines averterent oculos ab animalibus coeunti­
bus. 2 2. q. 102. 4. 6 ad 8. et q. 167. 2. c. ad 2.
SPECULATIO dicitur a speculo, non autem a

— 308 —

ΛΛ

Speculum

INDEX III

specula: et reducitur ad meditationem, quia est
visio causæ per effectum. 2 2. q. 180. 3 ad 2.
SPECULUM. In speculo fracto resultant multæ
imagines, quia habet multas superficies, cau­
santes singulas reverberationes, quia non ha­
bent Ibi esse quiescens, m. q. 76. 3. c,
SPES - 1. est virtus. 2 2. q. 17. 1. o.
2. Spes est virtus theologica. 1 2. q. 62. 3, o.
et 2 2. q. 17. 5. o. et q. 18. 1. b. et 2 ad 4.
3. Spes potest esse informis, i. sine charitate.
I 2. q. 65. 4. o. et 5 ad 2.
4. Spes informis non est virtus. 1 2. q. 65. 4. o.
et 5 ad 2.
5. Objectum principale spei est gloria animæ,
non autem gloria corporis, sed objectum secun­
darium. 2 2. q. 17. 5 ad 1. et q. 18. 2 ad 4. et in.
i q. 7. 4 ad 1.
6. Spes habet duplex objectum, s. bonum expectatum et auxilium Dei. 1 2. q. 40. 7. c. et
q. 42. 1. c. et q. 62. 4 ad 3. et 2 2. q. I. 3 ad 1.
et q. 17. 2. 4. 5. c. et 6 ad 3. et 7. c. et q. 18. 2. c.
et q. 19. 1. c. et m. q. 7. 6 ad 1.
7. Objectum ejus habet quatuor conditiones,
scilicet bonum, arduum, futurum et possibile, l 2,
q. 40. 1. o. et 2. 5. 6. 7. 8. c. et q. 41. 2. c· et
q. 42. 3. c. et ad 3. et 2 2. q. 17. 1. 7. c. et q. 18.
1 ad 1. et 2. c. ad 3. et q. 20. 4. c. et q. 21. 1. c.
et q. 144. 1. c.
8. Objectum spei non est possibile, ut est dif­
ferentia veri, sed ut possibile dicitur secundum
aliquam potentiam. 1 2. q. 40. 3 ad 2.
9. Spes potest esse de actu virtutis, qui est in
potestate nostra. 1 2. q. 42. 3 ad 3.
10. Spes est tantum eorum quæ non habentur
a sperante, m. q. 7. 8 ad 2. et 9 ad 1.
11. Spes et præsumptio sunt de malo abusive,
pro inordinato timore. 2 2. q. 21. 3 ad 1.
12. Spes directe respicit proprium bonum, non
autem bonum alienum, quia significat motum.
Motus autem semper est ad proprium terminum
proportionatum mobili. 2 2. q. 17. 3. c.
13. Sperare licet in homine, ut in causa secun­
daria, non autem ut in causa principali, sed tan­
tum in Deo. 2 2. q. 17. 4. o. et 5. c. et q. 25.
1 ad 3.
14. Proprium et principale objectum spei vir­
tutis est beatitudo æterna; secundarium autem
sunt alia bona. 2 2. q. 17. 2. 4. o. et 5. c. ad 1.
et q. 18. 2. c. ad 3.
15. Spes est de beatitudine, ut de ultimo fine,
sed est de gratia, ut deducente ad finem. 1 2.
q. 69. 2 ad 1. et 3. c.
16. Spes absolute est tantum de bono proprio,
sed ut præsupponit amorem, potest aliquis alteri
sperare vitam æternam. 2 2. q. 17. 3. c. et q. 18.
2 ad 3. et 3 ad 2. et m. q. 7. 4 ad 3.
17. Nec est in beatis. 1 2. q. 67. 4. 5. o. et 2 2.
q. 18. 2. o. et 3. c. et q. 19. 11 ad 3.
18. Nec in damnatis, sed tantum in viatoribus
hic, vel in purgatorio, vel in limbo patrum. 2 2.
q. 18. 3. o.
19. Spes est subjective in potentia appetitiva,
non autem in cognoscitiva. 1 2. q. 40. 2. o. et
2 2. q. 18. 1. c.
20. Spes est in irascibili subjective, i. q. 50. 1
ad 2. et 1 2. q. 23. 1. 2. c. et q. 40. 1. b. et c. i
ad 3.
21. Spes virtus est subjective in voluntate, i.
q. 50. 4 ad 3. et q. 82. 5 ad 2. et 2 2. q. 18. 1. o. et
3. d. 26. q. 1.5. o. et q. 2. 2. c. et Verit. q. 15. 3 ad
5. et Virt. q. l.c. fi. et 1 ad 2. et q. 4. 2. o.
22. In brutis est spes, passio et desperatio. 1 2/
q. 40. 3. o. et 3. d. 26. q. 1. 1. c.
23. Aliquid est causa spei dupliciter, s. faciendo
aliquid esse possibile, ut divitiæ, fortitudo, et I

Spes

omne augenn potestatem hominis, vel faciendo
æstlmationem de possibili, ut doctrina et per­
suasio: sed experientia est causa spei utroque
modo, licet sit causa defectus ejus tantum secundo
modo. I 2. q. 40. 5. o. et q. 42. 5 ad 1. et q. 45.
3. c. Amor, 235. Appetitus. 31, Baptismus. 12.
Concupiscentia 3. Confessio. 56.
24. Stultitia et experientia sunt causæ spei per
accidens, removendo scientiam, qua vere æstimatur aliquid non esse possibile. 1 2. q. 40. 5 ad 3.
et 6. c. fi. et ad 3. Correctio. 3. Enoch. Fides.
101. Fiducia. 7. Misericordia. 43. Oratio. 41. Pau­
lus. 24.
25. Juventus est causa spei, quia parum habet
de præterito et memoria, et multum de futuro,
et multos spiritus: ideo cor ampliatur, et fiunt
animosi, sed parum experti. 1 2. q. 40. 6. o.
26. Senes deficiunt spe, propter experientiam,
quæ facit æstimationem impossibilis, 1 2. q. 40.
5 ad 2.
27. In ebriis sunt duæ causæ spei, s. inconsideratio et caliditas, et multiplicatio spirtituum
propter vinum. 1 2. q. 40. 6. o. et q. 45. 3. c,
28. Spes quoad rem speratam est ex gratia et
meritis, sed quoad habitum est tantum ex gratia.
2 2. q. 17. I ad 2. et 3. d. 26. q. 2. 1 ad 3. et
Virt. q. 4. 1 ad 2. Peccatum. 96. Pignus. 1. Præsûmptio. 2. 12. Salvari, 7. Sepultura. 1. 13.
Timor. 11. 15. 31.
29. Spes præsupponit merita in proposito, non
autem in actu. 1 2. q. 62. 4-ad 2. et q. 65. 4. c.
et 3. d. 26. q. 2. ar. 3. q. 1. ad 1. et Virt. q. 41.
ad 3.
30. Spes semper procedit ex gratia, vel habita,
vel expectata, non autem semper ex habita. 2 2.
q. 62. 4 ad 2. et 2. d. 43. 5 ad 4. et 4. d. 2. q. 2.

31. Spes præsupponit amorem, et desiderium
rei speratæ. 2 2. q. 128 ad 6.
32. Effectus. Spes extendit se in Deum, ra­
tione divinæ largitatis, a quo resilit donum timo­
ris, ex consideratione propriæ pravitatis. 3. d. 26.
q. 2. 1 ad 4.
33. Spes per se adjuvat operationem dupliciter,
1 s. ratione objecti, et ratione effectus, s. delecta­
tionis. 1 2. q. 40. 8. o.
34. Spes supra expectationem addit certitudi­
nem. 3. d. 26. q. 1. 3 ad 1. et q. 2. 1. 2. c. Amor.
235. 236. Audacia. 6. 9. etc.
35. Spes addit supra desiderium quemdam co­
natum et elevationem animi, ad consequendum
bonum arduum. 1 2. q. 25. 1. c. et q. 46. 1. c.
36. Spes præcedit gaudium et causât illud. 1 2.
q. 15. 1. c. Baptismus. 16. 99. Charitas. 61. 146.
150. 154. Confessio. 18.
37. Spes dividitur contra memoriam, ratione
delectationis, quæ est effectus utriusque, non au­
tem secundum essentiam. 3. d. 26. q. 1. 1 ad 2.
Consilium. 7.
38. Spes elevat affectum hominis ad summum
bonum, ut adipiscendum. Virt. o. 2. 2 ad 5. Cor­
rectio. 3. 3. 16. Delectatio. 35. c.
39. Habens spem, sperat Deum consequi et per
ipsum omnia necessaria quantumcumque diffici­
lia obtinere, et omnia nociva quantumcumque
difficilia repellere. 3. d. 26. q. 2. 2 ad 2. Expectatio.
8. Fiducia. 7. 8. Ira. 12. 39. 42. 53. 70. Justus. 7.
Matrimonium. 128. 132. Miraculum. 5.
40. Spes facit inhærere Deo, ut principio beati­
tudinis; fides autem, ut principio cognoscendi
veritatem; charitas vero, propter seipsum: ideo,
distinguuntur realiter. 2 2. q. 17. 6. o. et q. 23. 6.
c. et 3. d. 26. q. 2. a. 3. q. 1. o. et Virt. q. 2. 3. c.
et q. 4. 3 ad 9. Modestia. 8. Mors. 13. 23. Oratio.
16, 41. Poenitentia. 32. Præsumptio. 13. Religio. 8.

— 309 —

Spes

INDEX III

44. 61. Salvari. 7. Tristitia. 14. Præsumptio. 13.
Verecundia. 7. Virtus. 59. Visio. 15.
41. Spes et fides de subjectis humanæ potestati
non sunt virtutes, sed de Iis quæ sunt supra fa­
cultatem naturæ humanæ et excedunt omnem vir­
tutem. homini proportionatain. 1 2. q. 62. 3 ad 2.
42. Spes directe respicit proprium bonum, non
autem alienum, quia significat motum. Motus
autem semper est ad proprium terminum propertionatum mobili: sed amor est directe ad alium,
quia est unio amantis ad amatum, et unio est di­
stinctorum. 2 2. q. 17. 3. c.
43. Spes proprie est tantum de bono, nisi forte
abusive; timor autem est tantum de malo. 1 2.
q. 23. 2. c. fi. et q. 40. I. c. et 4 ad 1. et q. 52.
5 ad 1. et q. 67. 4 ad 2. et 2 2. q. 21. 3. ad 1. et
d. 26. q. 1.3. c.
44. Spei contrarlatur desperatio, secundum
accessum et recessum a bono; timor autem se­
cundum contrarietatem boni et mali. 1 2. q. 40.
4. o. et q. 45. 1 ad 2. et 2 2. q. 128 ad 6. et q. 129.
6 ad 2. et 3. d. 26. q. 1. 3 ad 3.
45. Spes est tantum de futuro, sed gaudium
est de præsentl. 1 2. q. 40. 1. c. et 3. d. 26. q. I.
3. c.
46. Spes est tantum de arduo, sed desiderium
ct concupiscentia de bono absolute. 1 2. q. 25. 1.
c. fi. et q. 40. 1. o. et 3. d. 26. q. 1.3. c.
47. Spes est tantum de possibili, desperatio au­
tem de impossibili. 1 2. q. 23. 2. c. fi. et q. 40. 1.
c. et ad 3. et 4. o. 3. d. 26. q. 1. l.c.
48. Spes virtus est circa arduum divinum, non
autem magnanimitas, sed circa humanum. 2 2.
q. 17. 5 ad 4. et 3. d. 26. q. 2. 2 ad 4.
49. Spes respicit arduum assequendum auxilio
alterius, sed magnanimitas ut aliquid suæ potestatis, scilicet operationem magnorum. 2 2. q. 17.

50. Expectatio spei dicit respectum ad auxi­
lium Dei, sive speratum differatur, sive non, non
autem dicit dilationem, sicut expectatio longa­
nimitatis. 2 2. q. 17. 5 ad 3.
51. Spes est de principaliori bono quam concu­
piscentia et delectatio tactus, quæ sunt vehementiores et naturaliores. 2 2. q. 141. 7 ad 3.
52. Spes et desperatio præsupponit desiderium.
1 2. q. 40. 1. c. et 4 ad 3. et 7. c. et q. 41. 2 ad 3.
53. Spes est media inter præsumptionem et de­
sperationem. 1 2. q. 64. 4 ad 3. et 2 2. q, 17. 5 ad 2.
54. Amor non habiti præsupponit spem, et spes
desiderium: ideo spes est media inter utrumque.
1 2. q. 40. 1. c. et 3. d. 26. q. 1 art. 3. q. 2. o.
55. Spes est prima passio irascibilis; secunda
desperatio; tertia timor; quarta audacia; quinta
et ultima, ira. 1 2. q. 23. 4. c. et o. 25. 3. o.
56. Spes est nobilior virtutibus moralibus,
quoad objectum, scilicet Deum, non autem quoad
modum, sed e converso. 1 2. q. 67. 4 ad 1. et 3. d.
33. q. 1. 4 ad 1.
57. Sicut se habet spes ad magnanimitatem, sic
et timor ad fortitudinem. 2 2. q. 129. 7. c. et 3.
d. 26. q. 2. 2 ad 4.
58. Fides absolute est prior spe. 1 2. q. 62. 4. c.
et 2 2. q. 4. 7. c. ad 2. et q. 27. 6 ad 2. et 7. o.
et 3. d. 23. q. 2. 5. o.
59. Spes est prior fide, non in esse, sed in pro­
posito: ideo spes dicitur introducere ad fidem.
2 2. q. 4. 7 ad 2. et 3. d. 23. q. 2. 5 ad 3.
60. Spes et timor ducunt ad charitatem, per
modum cujusdam dispositionis. 2 2. q. 27. 3. c.
ad 3.
61. Spes est prior charitate, via generationis,
sed ordine perfectionis, est e converso. I 2. q. 62.
4. o. et q. 65. 5 ad 2. et 2 2. q. 17. 8. o. et 3.
d. 26. q. 2. art. 3. q. 2. o.

Sponsalia

SPINA. Splnæ et tribuli producti sunt simul
cum aliis plantis, sed non fuissent nocivi ante
peccatum, i. q. 69. 2 ad 2. et 2 2. q. 164.2. c. ad l.
SPIRATIO - 1. activa est eadem numero In
patre et fillo, i. q. 36. 3 ad 1. et ad 2. et 4 ad L
2. Pater et filius sunt duo spirantes, sed unus
spirator, i, q. 36. 4 ad 7.
SPIRITUALIS - 1. substantia dicitur esse in
loco dupliciter, scilicet vel per applicationem vir­
tutis limitatæ, ut angelus, vel non limitatæ, ut
Deus. I. q. 52. 1. c. principio.
2. In substantiis incorporeis non est totalitas
quantitatis, nec per se, nec per accidens; nec totalitas secundum perfectam rationem essentia,
i. q. 8. 2 ad 3.
SPIRITUS - 1. Nomen spiritus videtur esse
sumptum a respiratione animalium, i. q. 36. 1. c.
2*. Spiritus dicitur sextupliciter, scilicet aer vel
ventus, corpora beatorum, animæ beatorum, vir­
tus imaginative, mens et Deus. i. q. 41. 3 ad 4.
3. Spiritus ut nominat subtilitatem naturæ,
est commune tribus personis; sed dupliciter con­
venit tantum Spiritui sancto; primo quidem ex
ipsa communitate ejus quod dicitur Spiritus san­
ctus, secundo vero ex propria significatione: nam
nomen spiritus in rebus corporeis, impulsionem
et motionem significare videtur; flatum enim
et ventum, spiritum vocamus. Est autem pro­
prium amoris, quod moveat, et impellat vo­
luntatem amantis, in amato. Sanctitas autem il­
lis rebus attribuitur quæ in Deum ordinantur;
quia igitur persona divina procedit per modum
amoris, quo Deus amatur: ideo convenienter Spi­
ritus sanctus, et amor et persona hujusmodi no­
minatur. i. q. 36. 1. c.
4. Spiritus sanctus, in vi duarum dictionum,
est commune toti Trinitati; sed in vi unius di­
ctionis, est proprium nomen tertiæ personæ ex
usu ecclesiæ, duplici ratione, scilicet ex ipsa com­
munitate ejus quod dicitur Spiritus sanctus et
ex propria significatione spiritus et amoris. 1.
q. 36. 1. o. et 2 2. q. 14. 1. c.
5. Et ponitur pro relativo, non ex nomine, sed
ex usu Ecclesiæ, nisi ut spiratus. I. q. 36. 2 ad 2.
6. Spiritum sanctum esse, et non esse creatu­
ram, sed Deum, probatur multipliciter, i. q. 27.
1. c. et q. 41. 3. c. ad 4.
7. Spiritus sanctus subito advenit mentibus ho­
minum. 1 2. q. 113. 7. b.
8. Spiritus Domini, in Scriptura, non nisi pro
Spiritu sancto consuevit poni: qui aquis super­
ferri dicitur, non quidem corporaliter, sed sicut
voluntas artificis superfertur materiæ, quam vult
formare, i. q. 64. 3 ad 3. et ad 4. et q. 66. 1 ad 5.
et q. 74. 3 ad 4.
9. Pater et Filius sunt unum principium Spi­
ritus sancti, unitate notionis communis, i. q. 35.
2. c. et q. 36. 4. o.
10. Græci communiter dicunt, Spiritum san­
ctum esse imaginem Patris et Filii, non autem
Latini, i. q. 35. 2. c. ad I.
SPONSA. - Sponsam auferens propriam per
vim, excusatur a crimine raptus, licet peccet vio­
lentiam inferendo. 2 2. q. 154. 7 ad 4.
SPONSALIA - 1. sunt futurarum nuptiarum
promissio. Suppi, q. 43. 1. o.
2. Potest homo in fine primi septennii sponsa­
lia contrahere, sicut in fine secundi matrimonium
contrahere, ac religionem ingredi, et in fine tertii
civiliter se obligare. Suppi, q. 43. 2. o.
3. Dirimuntur sponsalia et cum quis ad religio­
nem confugerit, et cum alter conjugum cum al­
tero matrimonium contrahit per verba de pre­
sent i; aliter etiam dirimuntur variis casibus se­
cundum judicium Ecclesiæ. Suppi, q. 43. 3. c.

— 310 —

Stare

INDEX III

STARE significat positionem naturalem homi­
nis cum immobilitate, 2 2. q. 183. 1. o.
STATUS - I. proprie pertinet ad libertatem vel
servitutem In temporalibus vel spiritualibus, quia
significat immobilitatem et obligationem personæ
hominis. 2 2. q. 183. 1. o. et 4. c. et q. 184. 4. c.
et q. 186. 6. c.
2. Officium dicitur respectu actus» gradus au­
tem secundum ordinem superioritatis, status vero
requirit immobilitatem in conditione personæ.
2 2. q. 183. 1 ad 2. et 3. o.
3. Diversitas statuum et officiorum est in Ec­
clesia: quia pertinet ad perfectionem ejus, ad
necessitatem operum ejus» ad dignitatem et ad
pulchritudinem ejus. 2 2. q. 183. 2. 3. o.
4. Status naturæ humanæ duplex, scilicet na­
turæ intégra» et naturæ corruptæ. i. q. 94. 2. c.
et 1 2. q. 14. 2. c. et q. 109. 2. 8. c.
5. Status hominum triplex, scilicet veteris le­
gis, novæ legis, et patriæ. 1 2. q. 101. 1. c. et
q. 103.3. c. et q. 106. 4 ad 1. et ni. q. 53. 2.
c. fi.
6. Status hominis quadruplex, scilicet a prin­
cipio usque ad septimum annum, secundus a
septimo anno usque ad quartumdecimum, ter­
tius a qüartodecimo anno usque ad .vigesimum
primum, et quartus deinceps. In primo statu,
nulli contractui homo aptus est; in secundo ali­
cui de futuro, non perpetuo; in tertio alicui et­
iam perpetuo, quoad propriam personam, sed in
quarto alicui quoad omnia, etiam exteriora. 2 2.
q. 24. 9. c.
7. Status naturæ humanæ secundum corpus
triplex, scilicet corporalis, animalis et spiritua­
lis. Et status secundum animam quadruplex: sci­
licet ante peccatum, post peccatum, ante gratiam,
sub gratia et In gloria, m. q. 53. 2. c. fi.
8. Status animæ distinguitur dupliciter, scili­
cet secundum diversum modum essendi secun­
dum naturam, scilicet animæ separatæ, et conjunctæ; et secundum integritatem naturæ, et cor­
ruptionem. i. q. 94. 2. c.
9. Status vitæ spiritualis triplex, scilicet inci­
pientium, proficientium et perfectorum. 2 2.
q. 24. 9. o. et q. 183. 4. o.
10. Status post hanc vitam duplex, scilicet ante
resurrectionem universalem, et post. 1 2. q. G7.
1 ad 3.
11. In statu gloriæ nihil erit figurate, ad cul­
tum Dei pertinens, sed solum gratiarum actio, et
vox laudis. 1 2. q. 101.2. c. et q. 103. 3. c. et 2 2.
q. 13. 4. c.
12. Status mundi potest variari dupliciter, sci­
licet secundum diversitatem legis, et secundum
diversos gradus perfectionis sub eadem lege. 1 2.
q. 106. 4. c.
13. Christus secundum aliquid fuit in triplici
statu, s. innocentiæ, peccati et gloriæ. m. q. 13.
3 ad 2.
STATUTUM - 1. negativum de non fienda re
spirituali, nisi dentur tot, est illicitum et simoniacum. Unde illicita esset ordinatio, si in aliqua
ecclesia statueretur, quod non fieret processio in
funere alicujus, nisi solveret certam pecuniæ
quantitatem. Non autem statutum affirmativum,
scilicet quod res spiritualis fiat, si tot dentur;
quia primo modo per tale statutum praelude­
retur via gratis officium pietatis aliquibus im­
pendendi, non autem secundo modo: quia per
hoc non praeluderetur via illud aliis exhibendi.
Et prima ordinatio habet speciem exactionis, sesecunda autem habet speciem gratuitae recompen­
sationis. 2 2. q. 100. 3 ad 2.
2. Si aliquid de se repuagnantiam habet ad jus
naturale, non potest voluntate humana fieri ju­

Stultitia

stum, puta sl statuatur quod liceat furari, vel
adulterium committere. 2 2. q. 57. 2 ad 2,
STELLÆ - 1. secundum Ptolomæum, moven­
tur in silis sphæris, non autem secundum Aristo­
telem. î. q. 70. 1 ad 3.
2. Stella apparens Magis in nativitate Christi,
non fuit de cælis, sed fuit Spiritus sanctus, vel
angelus in illa specie, vel probabilius de novo
creata: non in cælo, sed in aere vicino terra,
quintuplici ratione, scilicet tum quia nulla alia
stella hac via Incedit. Hæc enim stella ferebatur
a septentrione in meridiem. Ita enim jacet Judæa
ad Persidem, unde Magi venerunt. Tum apparet
hoc ex tempore. Non enim solum apparebat in
nocte, sed etiam in meridie. Quod non est vir­
tutis stellæ, sed nec etiam lunæ. Tum quia quan­
doque apparebat, et quandoque occultabatur.
Tum quia non habebat continuum’ motum, sed
cum oportebat ire Magos, ibat; quando autem
oportebat stare, stabat. Tum quia sursum ma­
nens partum virginis demonstrabat, et deorsum
descendens, hoc faciebat, m. q. 36. 7. o.
STIPENDIA principum sunt redditus eorum.
2 2. q. 62. 7. c.
STRUTHIO significat militantes Deo, et nego­
tiis sæcularibus se implicantes. 1 2. q. 102. 6 ad 1.
co. 2. fi.
STÜDIOSITATIS - 1. nomen derivatur ad
omnes virtutes, inquantum cognitio prudentiae
ad eas pertinet. 2 2. q. 166. 2 ad 1.
2. Studiositas est virtus, cujus principalis ma­
teria est cognitio, secundario autem alia. 2 2.
q. 166. 2. c. et q. 167. o.
3. Et est virtus moralis, quia principaliter re­
frenat et moderatur appetitum cognoscendi. Sed
per accidens impellit contra laborem studii. 2 2.
q. 166. 2. o. et.q. 167. 1. c.
4. Studiositas non est directe circa cognitionem,
sed circa appetitum cognitionis acquirendæ. 2 2.
q, 166. 2. c. ad 2. et q. 167. 1. c.
5. Studiositas opponitur curiositati. 2 2. q. 160.
2. c. et q. 161. princip. et q. 166. princip.
STUDIUM - 1. importat vehementem applica­
tionem mentis ad aliquid, et principaliter ad co­
gnitionem, secundario autem ad ea in quibus
horno per cognitionem dirigitur. 2 2. q. 166. 1. c.
2. Studium sapientiæ summe commendatur.
2 2. q. 188. I. c.
3. Circa studium contingit per accidens quad rupi icite r curiositas, superbia et alia vitia, licet
omne studium secundum se sit bonum; scilicet
uno modo, inquantum per studium minus utile
retrahuntur aliqui a studio quod eis ex necessitate
incumbit. Alio modo, inquantum studet aliquis
addiscere ab eo a quo non licet. Tertio, quando
homo appetit cognoscere veritatem circa crea­
turas, non referendo ad debitum finem, scilicet
ad cognitionem Dei. Quarto modo, inquantum
aliquis studet ad cognoscendam veritatem, supra
proprii ingenii facultatem, quia per hoc homines
de facili in errores labuntur. 2 2. q. 167. 1. c.
4. Studium et curiositas dicuntur pertinere ad
carnem vel ad avaritiam, ratione cognitionis eo­
rum ad quæ illæ inclinant. 2 2. q. 166. 1 ad 2,
et ad 3.
STULTILOQUIUM significat perversam sen­
tentiam verborum, per quæ quis præfert dele­
ctationes luxuriae aliis bonis. 2 2. q. 153. 5 ad 4.
STULTITIA - 1. dicitur a stupore, quia stultus
est qui propter stuporem non movetur. 2 2. q. 46.
1. 2. c.
2. Stultus præcipue videtur, qui deficit in
summa judicii, scilicet secundum altisslmam cau­
sam, non autem si deficiat circa aliquid modicum
2 2. q. 46. 1 ad 1. et 2. c.

■t

9

Stupor

INDEX III

3. Stultitia Importat hebetudinem sensus spi­
ritualis; fatuitas autem totalem privationem ejus.
Ideo prima opponitur contrarie sapientiæ, se­
cunda vero privative. 2 2. q. 8. 6 ad L et q. 46.
L o.
4. Stultitia duplex, sicut sapientia duplex, sci­
licet mundi, et Dei. Prima sapientia decipit, non
autem secunda. 2 2. q. 46. 1 ad 2. et ad 3. et
q. 113. I ad 1.
5. Non moveri injuriis, eo quod terrena non
sapiant, pertinet ad stultitiam mundi. Si vero ex
stupore, pertinet ad stultitiam simpliciter. 2 2.
q. 46. 1 ad 4.
6. Stultitia ex immersione sensus in terrenis,
est peccatum, non autem si ex defectu naturæ, ut
in amentibus. 2 2. q. 46. 2. o. et 3. c.
7. Stultitia opponittfr præceptis de contempla­
tione veritatis. 2 2. q. 36. 2 ad 3.
8. Stultitia est filia luxuriæ, continens odium
Dei, ct desperationem futuri sæculi, quia fasti­
diunt Deum, et dona ejus. 2 2. q. 46. 3. o.
9. Stultitia ex impedimento corporali causatur
ex ira; ex luxuria vero, inquantum est ex immer­
sione sensus in terrenis. 2 2. q. 46. 3 ad 3.
10. Hebetudo, stultitia, ignorantia et præcipitatio diffenmt, quia prima opponitur intellectui,
secunda sapientiæ, tertia scientiæ ct quarta con­
silio. 2 2. q. 8. 6 ad 1.
STUPOR - 1. causatur ex insolita imaginatione
1 2. q. 41. 4. c. fi.
2. Admiratio est principium philosophandi, sed
stupor est impedimentum philosophies conside­
rationis, quo timetur judicare in præsenti, et in­
quirere in futuro. 1 2. q. 41. 4. c. fi. ad 5.
STUPRUM - 1. est illicita virginis defloratio,
sub cura parentum. 2 2. q. 154. 1. c. et 6. o.
2. Stuprum fit deformius ex duplici injuria sibi
annexa, s. virginis seductæ, vel vi oppressæ et
patris. Et secundum legem reus tenetur satisfa­
cere utrique. 2 2. q. 154. 6 ad 3.
3. Filia sacerdotis etiam non nupta, deprehen­
sa in stupro, lapidabatur in veteri Testamento,
in aliis autem tantum nupta, m. q. 29. 1 ad 4.
SUBJECTIO - 1. Quælibet res perficitur per
subjectionem ad suum superius, 1 2. q. 92. 1. c.
et 2 2. q. 81. 7. c.
2. Movens necessario causât motum in mobili,
totaliter ei subjecto, non autem in aliis. 1. q. 82.
2 ad 2. et 2 2. q. 83. 1. c.
3. Subjectio mulieris ad virum inducta est in
pœnam mulieris, propter peccatum. Et non est
per modum servitutis, sed gubernationis. 2 2.
q. 164. 2. c. ad 1.
4. Omnia sunt nunc subjecta Deo et Christo
secundum potestatem; sed post judicium, per
finalem impletionem voluntatis ejus. m. q. 20.
1 ad 4. et q. 59. 4 ad 2.
5. Prima subjectio hominis ad Deum est per
fidem. 2 2. q. 16. 1. c.
6. Homo dicitur esse Dei dupliciter, scilicet per
subjectionem potestati ejus, et per unionem cha­
ritatis. Secundum desiit per peccatum, non au­
tem primum, nec alio modo. in. q. 48/4 ad 1.
7. Subjectio Christi et cujuslibet alterius homi­
nis ad Deum triplex, scilicet secundum gradum
bonitatis, potestatem et obedientiam. m. q. 20.
1. o.
8. Christus fuit subjectus sibi ipsi, secundum
naturam humanam, non autem secundum natu­
ram divinam, nec secundum aliam personam, m.
q. 20. 2. o.
9. Omnia quæ ponunt subjectionem, vel mino­
rationem Christi, inteliigitur secundum natu­
ram assumptam, vel ad commendationem princi­
pii in patre, r. q. 42. 4 ad 1. et q. 43. 7 ad 1.

Successio

SUBJECTUM - L duplex, scilicet subjectum
inhæsionte et subjectum scibile, i. q. 117. I. c.
2. Subjectum est causa effectiva propriie pas­
sionis, quia proprium fluit a subjecto, i, q. 77.
6 ad 3.
SUBITATIO. Comparatio motus Irascibllis et
concupiscibilis quantum ad subitationem. 2 2.
q. 156. 4. c.
I
SUBSANNATIO et Irrisio conveniunt in fine.
! Sed diffenmt in modo, quia prima fit nasu rugato,
secunda vero fit ore, ia est, in verbo et cachin­
nis. 2 2. q. 75. 1 ad 1.
SUBSISTENTIA - 1. dicitur, cujus actus est
subsistere, id est, per se existere. i. q. 29. 2. c.
2. Omne subsistens est tantum unum numero, i.
q. 4L 6. c. et q. 44. 1. c. et q. 54. 1. c. et q. 75. 7.C.
3. Subsistens ut nominatur nomine intentionis,
dicitur suppositum. Si autem nomine rei, dicitur
subsistentia, inquantum subsistit, sed dicitur res
naturæ, inquantum naturæ communi supponitur,
sed ut substat accidentibus, dicitur substantia
vel hypostasis; et inquantum rationalis, dicitur
persona, i. q. 29. 2. c.
4. Subsistere convenit Deo, ratione ejus ad quod
significandum nomen imponitur, scilicet per se
esse; non autem ratione ejus a quo nomen im­
ponitur, scilicet subesse, nisi secundum quod es­
sentia subest ipsi esse secundum rationem, i.
q. 14. 1 ad 1. et q. 29. 3 ad 3. et q. 39. I ad 3.
5. Omne quod est in Deo subsistit; et tamen ibi
non sunt nisi tres subsistentes, i. q. 30. 1 ad 2.
et 2. c. et q. 34. 2 ad 1.
6. Sicut dicimus, in divinis, tres personas, vel
tres subsistentias, sic Græci dicunt tres hyposta­
ses, non autem tres substantias, propter errorem,
i. q. 29. 2 ad 3. et q. 30. 1. c. ad L
SUBSTANTIA - 1. dicitur dupliciter, s. essen­
tia seu quidditas, et suppositum, i. q. 29. 2. c. et
ni. q. 2. 6 ad 3.
2. Substantia, subsistentia et essentia distin­
guuntur secundum triplicem actum, scilicet sub­
stare, subsistere et esse, quorum esse est com­
mune omni enti; sed substare et subsistere, est
commune tantum substantiæ. i. q. 29. 2. c.
3. Substantia est res habens quidditatem, cui
debetur esse per se, et non in alio, scilicet sub­
jecto. I. q. 3. 5 ad 1. et m. q. 77. 1 ad 2.
4. Per se existere non est diffinitio substantiæ,
quia per hoc non demonstratur quidditas ejus,
quæ non est suum esse. i. q. 3. 5 ad 1.
5. Nulla pars integralis potest dici substantia
prima, vel hypostasis, i. q. 29. 1 ad 5.
6. Omne quod est per se in prædicamento sub­
stantiæ, est compositum ex esse et essentia, non
autem ex materia et forma, i. q. 3. 5. c.
SUBTILITAS - L est proprietas corporis glo- .
riosi per effectum spiritualis potentiæ. Suppi,
q. 83. L o.
2. Nullo modo competere poterit corpori glo­
rioso, ut ratione suæ subtilitatis possit esse si­
mul cum corpore non glorioso, nisi ex operatione
divinæ virtutis, qua tolletur id quo impedieba­
tur, ne cum corpore glorioso esse posset. Suppi,
q. 83. 2. c.
3. Fatendum est miraculose fieri posse, ut duo
corpora sint in eodem loco. Suppi, q. 83. 3. c.
4. Divina virtute fieri posset ut duo corpora
gloriosa essent simui. Suppi, q. 83. 4. c.
5. Necessitas cxistendi in æquali loco tolli non
potest a corpore glorioso ex sua subtilitate. Sup­
pi. q. 83. 5. c.
6. Corpora gloriosa sunt palpabilia. Suppi,
q. 83. 6. c.
SUCCESSIO - 1. est in succedentibus, sicut
ordo in ordinatis, ui. q. 75. 4 ad 1.

— 312 —

Sufficiens

INDEX III

2. Conversio Eucharistiæ non ponit aliquem
actum Imperfectum, sed ponit successionem,
cujus relatio secundum rem, est In pane, non
autem In corpore Christi, nisi secundum ratio­
nem. m. q. 75. 4 ad 1.
3. In damnatis est poenarum successio. Sed
gloria sanctorum est sine successione. 1 2. q. 67.
4 ad 2. et 2 2. q. 18. 2 ad 2.
SUFFICIENS per se duplex, s. non recipiens
additionem boni, ut Deus, et continens omnia
necessaria, ut beatitudo. i. q. 26. I ad L et 1 2.
q. 2 ad 2. et 3 ad 2. et q. 4. 7 ad 2.
SUFFRAGIA - 1. peccatoris prosunt mortuis,
ex opere operato in persona ejus, sed etiam ex
opere operato in persona Ecclesiæ, vel ex opere
operantis, licet magis prosint suffragia bonorum,
m. q. 82. 6. c.
2. Non potest opus unius alteri prodesse per
viam meriti, ad statum beatitudinis consequen­
dum, sed per viam orationis. Suppi, q. 71. l.c.
3. Cum charitas nunquam excidat, opera vi­
vorum mortuis prosunt, ad pœnæ diminutionem,
non ad mutationem status mortuorum. Suppi,
q. 71. 2. o.
4. Suffragia a peccatore facta, quantum ad opus
operans ratione sui, mortuis non prosunt, ratione
vero alterius, sive totius Ecclesiæ personam gerat,
sive agat ut instrumentum, eis prosunt; sed sem­
per prosunt ratione operis operati. Suppl, q. 71.
3. o.
5. Suffragium quod pro mortuis fit, facienti pro­
dest, quantum attinet ad vitam æternam, sed in­
quantum est expîativum pœnæ, ut fiat satisfactio,
nullo modo prodest. SuppL q. 71.4. c
6. Cum in inferno nulla sit redemptio, suffragia
non prosunt damnatis. Suppi, q. 71. 5. o.
7. Suffragia vivorum auxilio sunt iis qui in
purgatorio detinentur, cum opera unius possint
valere alteri ad satisfaciendum. SuppL q. 71.
6. c.
8. Cum per suffragia vivorum status mortuo­
rum mutari non possit, illa pueris in limbo existentibus non prosunt, in quibus oporteret ut
status mutaretur, quantum ad meritum essen­
tialis præmii. SuppL q. 71. 7. o.
9. Cum sancti in cælo nullius rei indigeant, non
juvantur per nostra suffragia. SuppL q. 71. 8. c.
10. Convenienter Augustinus posuit tria praeci­
pua subsidia vivorum pro mortuis, Eucharistiam,
eleemosynam et orationem. SuppL q. 71. 9. o.
11. Simpliciter et directe indulgentiae non pro­
sunt mortuis. SuppL q. 71. 10. c.
12. Non per se, sed per accidens cultus exequiarum defunctis prodest. SuppL q. 71. 11. o.
13. Suffragia pro uno defuncto facta, aliis pro­
sunt ratione charitatis, ratione vero intentionis
magis ei pro quo fiunt, imo soli, si solum ratio
dimissionis pœnæ habeatur. SuppL q. 71. 12. c.
14. Suffragia, inquantum sunt satisfactiones ex
intentione facientis translatae in mortuos, magis
prosunt ei pro quo singulariter fiunt, quam quæ
fiunt pro eo, et communiter pro aliis^inquantum
vero accipiuntur ut valent ex virtute charitatis,
tantumdem singulis prosunt, ac si pro uno tan­
tum fierent. SuppL q. 71. 13. o.
15. Quantum attinet ad velociorem absolutio­
nem pœnæ, plus valent specialia et communia
suffragia simul, quam communia tantum: quan­
tum vero spectat ad finalem pœnæ liberationem,
æque valent communia solum suffragia atque
specialia et communia simul. SuppL q. 71. 14. c.
SUMMUM - L malum non datur, i, q. 39. 3. o.
et q. 103. 7 ad 1. et 2 2. q. 172. 6. c.
2, Summum et infimum in vita humana potest
accipi dupliciter, scilicet per comparationem sta­

Superbia

tus ad statum, tam in spirituali vita quam in sæcularl, vel per comparationem graduum, qui sunt
perfectio unius hujus. 2 2. q. 189. 1 ad 2.
SUPER significat tria, scilicet directum situm,
juxta, et post. 1 2. q. 89. 2 ad L
SUPERBIA - 1. dicitur dupliciter, s. ut super­
greditur regulam rationis, et quilibet excessus:
prima semper est mala, secunda vero quando­
que est bona. 2 2. q. 162. 1 ad 1.
2. Superbia dicitur tripliciter, s. inclinabilitas
ad superbiendum, ex debilitate naturæ, vel cor­
ruptione fomitis actualis; elatio contra praece­
ptum, vel inordinatus appetitus excellentiæ in
quacumque re; et tertio inordinatus appetitus
excellentiæ, cui debetur honor et reverentia;
prima est initium vel radix omnis peccati; se­
cunda est generale peccatum; tertia vero est
peccatum speciale, et est unum de septem capi­
talibus. I 2. q. 84. 2. o. et 2 2. q. 162. 2. 8. o.
3. Genus duplex superborum, scilicet efferen­
tium se supra alios, et arrogantium sibi aliquid
supra se. 2 2. q. 33. 5. c.
4. Superbia proprie est inordinatus appetitus
excellentiæ, cui debetur honor et reverentia.
Vel superbia proprie respicit defectum subjectio­
nis hominis ad Deum, secundum scilicet quod
aliquis se extollit supra id quod est sibi praefixum
secundum divinam regulam vel mensuram. 1 2.
q. 84. 2. o. et 2 2. q. 77. 5. c. et 132. 4. c. et q. 162
1. o. et 2. 3. c. et 4. 5. 6. c.
5. Superbia magis est in appetitu excellentiæ
quam in æstimatione 2 2. q. 162. 3. o.
6. Species superbiæ sunt quatuor secundum
Gregonum, s. vel cum aliquis existimat bonum
quod habet ab alio, ac si haberet a seipso effi­
cienter vel meritorie; vel cum aliquis attribuit sibi
majus bonum quam habeat; vel prout excellen­
tior aliquis redditur ex hoc quod bonum aliquod
excellentius cæteris possidet, et sic aliis despectis
singulariter vult videri. 2 2. q. 162. 4. o.
7. Excusatio peccati pertinet ad tertiam sneciem superbiæ, præsumptio vero ad quartam. 2 2.
q. 162. 4 ad 3.
8. Gradus superbiæ sunt duodecim secundum
Bemardum, oppositi duodecim gradibus humi­
litatis: scilicet curiositas per quam aliquis cu­
riose, ubique et inordinate circumspicit; levitas
mentis, per quam scilicet homo superbe se ha­
bet in verbo; inepta lætitia, qua homo est fa­
cilis et promptus in risu; jactantia non tacens
usque ad interrogationem singularitas per quam
scilicet aliquis sanctior aliis vult apparere, arro­
gantia per quam scilicet homo se aliis præfert,
præsumptio per quam aliquis reputat se suffi­
cientem ad majora; defensio peccatorum, simu­
lata confessio, per quam scilicet aliquis non vult
subire pœnam pro peccatis quæ simulate confi­
tetur; rebellio despiciens obedire; libertas per
quam scilicet homo delectatur libere facere quod
vult; ppccandi consuetudo, quæ implicat Dei
contemptum. 2 2. q. 162. 4 et ad 4.
9. Superbia proprie semper est peccatum. 2 2.
q. 162. 7. o.
10. Superbia, secundum se, est speciale pec­
catum, ratione specialis objecti; sed est pecca­
tum generale, secundum redundantiam dupli­
cem, s. finis, et contemptus legis. 2 2. q. 162. 7.
o. 5 ad 1. et 8. c.
11. Superbia, secundum genus suum, est pec­
catum mortale, præter actus ejus imperfectos,
id est sine consensu deliberato. 2 2. q. 162. 5. o.
12. Superbia est gravissimum omnium pecca­
torum ex parte aversionis, non autem ex parte
conversionis. 2 2. q. 162. 6. o. et 7 ad 4.
13. Superbia est initium omnis peccati, ex

— 313

i>

ΛΪ1

Superficies

■

INDEX III

parte aversionis; concupiscentia vero, ex parte
conversionis. 1 2. q. 84. 2. c. 4 ad 4.
14. Superbia est initium omnis peccati, non
actu, sed aptitudine. 2 2. q. 162. 2. o. et 5 ad 1.
et 7 ad 1.
15. Superbia et avaritia, inquantum sunt spe­
cialia peccata, sunt radices omnium peccatorum.
1 2. q. 84. 1. c. ad 2. et 2. c. et 2 2. q. 117. 2
ad 1.
16. Superbia est primum omnium peccatorum,
et principium eorum. 2 2. q. 162. 7. o.
17. Superbia est regina omnium vitiorum. 1 2.
q. 84. 4 ad 4. et 2 2. q. 132. 4. c. ad 1. et q. 153.
4 ad 2, et q. 162. 8. c.
18. Superbia inordinate appetit excellentiam,
sed inanis gloria manifestationem ejus; ideo
non sunt idem, sed prima causât secundam. 2 2.
q. 132. 4. c. et q. 162. 8 ad 2.
19. Superbus anhelat ad superabundantiam
fortitudinis; Ideo vult videri audax. 2 2. q. 162.
7 ad 5.
20. Superbia opponitur magnanimitati secun­
dum excessum, inquantum tendit ad magna
inordinate; sed directius opponitur humilitati,
inquantum subjectionem aspernatur. 2 2. q. 162.
1 ad 3. et 5. c.
21. Superbia corrumpit solam humilitatem, per
directam contrarietatem; cæteras autem virtutes
corrumpit per abusum, i. q. 64. 2 ad 5. fi. et 2 2.
q. 22. 2 ad 3.
22. Superbia semper contrariatur dilectioni
Dei, et aliquando dilectioni proximi. 2 2. q. 162.
4 ad 2.
23. Superbia est subjective in irascibili non
solum sensitiva, sed etiam in voluntate. 2 2.
q. 162. 3. o.
24. Homo superbivit de scientia et potentia:
ideo convictus est de ignorantia per idololatriam,
et de impotentia per transgressionem legis. 1 2.
q. 89. 2 ad 3. et 6. c.
25. Superbia oritur ex virtutibus per accidens
tantum, i. occasionaliter. 2 2. q. 162. 5 ad 3.
26. Superbia directe impedit cognitionem pra­
eficam, non autem sepculativam, nisi indirecte.
2 2. q. 162. 3 ad 1.
27. Extollentia oculorum est signum superbis,
excludendo reverentiam et timorem. 2 2. q. 161.
2 ad 1.
28. Deus permittit ruere In luxuriam, ut li­
beret a superbia. 1 2. q. 79. 4. c. et q. 87. 2 ad 1.
et q. 98. 2 ad 3. et 2 2. q. 162. 6 ad 3.
29. Remedium triplex contra superbiam, scili­
cet consideratio propriæ infirmitatis, magnitudi­
nis Dei et imperfectionis propriorum bonorum.
2 2. q. 162. 6 ad 1.
SUPERFICIES est proprium, et per se subje­
ctum colorum. 1 2. q. 56. I ad 3. et m. q. 74. 2. c.
SUPERIUS habet similitudinem cum inferiori,
ut sol cum igne, et in Deo est similitudo ommium rerum; et secundum accidens, potest esse
aliquid simile substantia, similitudine quæ est
inter causatum et causam, i. q. 57. 2 ad 2.
SUPERSTITIO - 1. est quædam protestatio
infidelitatis. 2 2. q. 94. 1 ad 1. et q. 97. 4. c. etq.
100. 1 ad 1.
2. Superstitio est vitium religioni oppositum
secundum excessum.
ι. 2 22. q. 92. 1. o. et q. 94. 1. c.
et q. 95. 1. c. et q.
. __
122. 3. c. et q. 138. 2. b.
uatuor, s. cultus Dei
3. Species ejus sunt quatuor,
inordinatus, idololatria, divinatio et observatio
vana. 2 2. q. 92. 2. o. et q. 94. I. o.
4. Ad superstitionem pertinet omnis idololatria,
et omnis acceptio auxilii dæmonum ad aliquid
faciendum vel cognoscendum. 2 2. q. 95. 2. c.
5. Quicquid procedit ex societate dæmonum

Symbolum

cum hominibus, superstitiosum est. 2 2. q. 95.
2« b.
6. Omnis superstitio oritur ex al/quo pacto
cum daemonibus inito, expresso, vel tacito: Ide»)
prohibetur primo præcepto. 2 2. q. 122. 2 ad 3.
et 3 ad 4. c.
SUPPOSITIO ponitur aliquando in predicate,
tam confusa quam determinata, i. q. 36. 4 ad 4.
SUPPOSITUM. - 1. In compositis differunt
suppositum et natura, i. q. 3. 3. c. et 29, 2 ad
3. et m q. 16. 5 ad l.
2. In divinis suppositum dicitur, quasi sub
alio positum, non quidem secundum rem, sed
secundum modum significandi, quia ibi est res
subsistens, i. q. 39. 1 ad 3.
3. In Deo suppositum et natura sunt idem re,
et differunt secundum modum significandi, i.
q. 3. 3. o. et m. q. 2. 2. c.
4. Persona Filii Dei est suppositum naturæ
humanæ. m. q. 16. 1. 2. 3. c.
SUSPICIO - 1. vitium importat, quæ quanto
plus procedit, est magis vitiosa. 2 2. q. 60. 3. c.
2. Suspicio est opinio mali, ex levibus signis.
2 2. q. 60. 3. 4. c.
3. uradus suspicionis triplex, s. levis dubitatio,
certa æstimatio, et condemnatio judicialis: pri­
ma est peccatum veniale; secunda est peccatum
mortale, si est de gravi; tertia est peccatum
mortale, pertinens ad injustitiam. 2 2. q. 60. 3.0.
4. Suspicio contingit tripliciter, s. ex propria
malitia, ex odio et ex experientia. 2 2. q. 60. 3.
4. c.
SUSTINERE est difficilius tripliciter quam ag­
gredi; et importat passionem corporis, et actio­
nem animæ. 2 2. q. 123. 6 ad 1. et ad 2.
SUSURRATIO - 1. est ad separationem amicitiæ; detractio vero, ad denigrationem famæ;
ideo differunt fine, sed conveniunt in materia et
forma, s. in occulta maledictione. 2 2. q. 74. l.o.
et q. 75. 1. c.
2. Susurratio est gravius peccatum detractione
et contumelia, quia amicitia est melior quolibet
alio bono exteriori. 2 2. q. 74. 2. o.
SUUM - 1. dicitur alicujus, quoad ad ipsum
ordinatur, i. q. 21. 1 ad 3.
2. Suum uniuscujusque dicitur, quod ei secun­
dum proportionis æqualitatem debetur. 2 2. q. 58.
11. c.
SYLLOGISMUS - 1. In agendis fit syllogismus,
cujus major universalis est intellectus praefici,
minor vero particularis est rationis particularis,
i. cogitativæ, conclusio autem est in electione ope­
ris. 2 2. q. 76. 1. c. et q. 90. 1 ad 2.
2. Syllogismus necessario est in quolibet actu
virtutis, et peccati. Sed temperatus et intempe­
ratus syllogizant, ex triplici propositione; conti­
nens autem et incontinens, ex quadruplici pro­
positione, sed diversimode. 1 2. q. 77. 2 ad 4.
SYLVESTER papa excommunicavit eos a qui­
bus exulavit, non quidem ex vindicta, sed ex zelo
Dei. 2 2. q. 108. 1 ad 4.
SYMBOLUM - 1. Necesse fuit edere plura sym­
bola contra diversas hæreses. Nec differunt, nisi
quod explicatur in uno implicitum in alio. 2 2.
q. 9 ad 2. et 10 ad I. et ad 2.
2. Edere novum symbolum pertinet tantum ad
papam, sicut et cætera pertinentia ad totam Ec­
clesiam. 2 2. q. 1. 10. o. et q. 11. 2 ad 3.
3. In symbolis dicitur: Credo in Deum, in per­
sona Ecclesiæ, cujus fides est formata, quæ in­
venitur in omnibus illis, qui sunt numero et me­
rito de Ecclesia: et ut si qui fideles fidem for­
matam non habent, ad hanc formam pertingere
studeant. 2 2. q. 1.9 ad 3.
4. In symbolo apostolorum melius dicitur,

— 314 —

INDEX III

Synagoga

sanctam Ecclesiam, quam in sanctam Ecclesiam.
Tamen si dicatur in sanctam Ecclesiam, Intelligitur In Spiritum sanctum, sanctificantem eam.
2 2. q. I. y ad 5.
5. In quolibet concilio compositum est aliquod
symbolum, non quidem aliud a praecedenti, sed
explicans aliquid Implicitum in priori, contra no­
vam hæreslm. i. q. 36. 2 ad 2.
6. In symbolo patrum nihil explicatur de de­
scensu Christi ad Inferos, quia nullus error exor­
tus est contra hoc. 2 2. q. 1. 9 ad 4.
7. Symbolum patrum publice cantatur in missa,
quia editum fuit fide jam manifestata, et Ecclesia
pacem habente, et est declarans symbolum apo­
stolorum, editum tempore persecutionis, fide
nondum propagata. Ideo symbolum apostolorum
occulte dicitur in Prima, et in completorio
quasi contra tenebras errorum praeteritorum et
futurorum. 2 2. q. 1. 9 ad 6.
8. Symbolum patrum dicitur statim post evangelium, quasi expositio ejus. Symbolum vero
Athanasii dicitur in Prima, quasi expulsis jam
hæreticorum tenebris. Et utrumque dicitur tan­
tum in diebus, in quibus homines magis con­
sueverunt venire ad ecclesiam, et in quibus solemnizatur aliquid de pertinentibus ad articulos
fidei, m. q. 83. 4. c.
9. Athanasius composuit manifestationem fidei,
non quidem per modum symboli, sed per modum
doctrinae, licet auctoritate papae habeatur ut re­
gula fidei, quia integram fidei veritatem breviter
continet. 2 2. q. 1. 10. ad 3.
SYNAGOGA fiebat in diversis locis ad doctri­
nam: templum autem tantum in uno loco, ad
sacrificium. Et utrique succedit Ecclesia. 1 2.
q. 102. 4 ad 3.
SYNDERESIS - 1. non est potentia, sed est
habitus naturalis primorum principiorum mora­
lium. i. q. 79. 12. o. et 13. c. fi. et ad 3. et 1 2.
q. 94. 1 ad 2. et 2 2. q. 47. 6 ad 1. et ad 3.
2. Actus synderesis est remurmurare malo, et
inclinare ad bonum, i. q. 79. 1. c.
SYNESIS est virtus bene judicativa de agibilibus, secundum legem communem; gnome vero,
secundum altiora principia, s. juris naturalis;
ideo est altior. i. q. 22. 1 ad 1. et 1 2. q. 57. 6. 'o.
et 2 2. q. 48. c. fi. et q. 51. 3. 4. o. et q. 53. 2. c.
SYNONYMA dicuntur nomina significantia
idem, secundum eamdem rationem, i. q. 13.4 ad 1.
T

TABERNACULUM - 1. Dei significat Eccle­
siam militantem, sed domus vel templum Dei
significat Ecclesiam triumphantem. 1 2. q. 102.
5 ad 2.
2. Ratio tabernaculi in veteri lege, et distin­
ctio partium ejus, et templi, declaratur. 1 2.
q. 102. 4. o.
3. Totus status prioris tabernaculi ordinabatur
ad figurandam mortem Christi. 1 2. q. 102. 4 ad 5.
TABULA secunda post naufragium peccatorum
est poenitentia et verecundia, m. q. 84. 6. o.
TACERE dicendum est, et loqui tacendum,
est peccatum. 1 2. q. 73. 1 ad 3.
TACTUS - 1. est sensus alimenti, gustus au­
tem est discretivus saporum. 2 2. q. 141. 5 ad 1.
2. Tactus, ut est in aliis membris quam in lin­
gua, distinguitur a gustu, et secundum diversam
rationem immutationis, i. q. 78. 3 ad 3.
3. Tactus est unus genere, et est multus specie,
secundum plures contrarietates, vel omnes hu­
jusmodi conveniunt in uno genere proximo, sed
innominato, i. q. 78. 3 ad 3.

Temperantia

4. Tactus est fundamentum omnis sensus, et
est per totum corpus, sicut et organum ejus;
ct Ideo dicitur aliquid sensitivum, i. q. 76. 5. c.
et q. 91. I ad 3. et 3 ad 1.
5. Subtilitas tactus sequitur aequalitatem com­
plexionis: ideo quanto quis est melioris tactus,
tanto melioris est intellectus, i. q. 76. 5. c.
6. Organum et medium tactus non possunt de­
nudari suo objecto, sicut in aliis sensibus, quia
qualitates tangibiles sunt differentiae corporis,
inquantum corpus, i. q. 91. 1 ad 3.
7. Proles in ventre matris, antequam habeat
animam rationalem, sentit per tactum, nr. q. 34.
2 ad 3.
8. Tactus duplex, s. quantitatis et virtutis, i.
q. 75. ad 3. et q. 105. 2 ad 1.
TANTUM. Hoc adverbium tantum, cum sit exclusivum, potest poni ex parte subjecti, et ex
parte prædicati; possumus enim dicere: tantum
Socrates currit, I. nullus alius currit; et Socra­
tes currit tantum, i. nihil aliud facit, i. q. 31.
3 ad 2.
TARDITAS superflua minus opponitur recti­
tudini consilii quam præcipitatio, quia oportet
consiliari tarde. 2 2. q. 53. 3 ad 3.
TEMERITAS - 1. Temere fieri dicuntur, quæ
ratione non reguntur, vel propter impetum volun­
tatis, vel passionis, vel ex contemptu: et hoc
proprie est temeritas, quæ causatur ex superbia:
ideo continetur sub praecipitatione, quæ respicit
utrumque, sed magis primum. 2 2. q. 53. 3 ad 2.
2. Temeritas sive præcipitatio est defectus
consilii, et species imprudentiæ. 2 2. q. 53. 2. 5.
c. fi.
3. Defectus docilitatis, vel mémorisé, vel ra­
tionis, pertinet ad temeritatem, seu præcipitationem. 2 2. q. 53. 2. c. fi.
TEMPERANTIA - 1. est virtus, et est virtus
specialis si sumatur antonomastice, ut refrenat a
maxime allicientibus; sed est virtus generalis
communiter. 2 2. q. 141. 1. 2. o. et 4 ad 1. et
q. 186. l.c.
2. Temperantia est virtus cordinalis. 1 2. q. 61.
o. et q. b6. 1. 4. c. et 2 2. q. 141. 7. o,
3. Temperantia et omnes partes eius denomi­
nantur a defectu, in quo consistit laus earum,
sicut fortitudo et omnes partes ejus et laus ea­
rum consistit in excessu. 2 2. q. 146. I ad 3.
4. Laus ejus magis est in vincendo delectatio­
nes quam in persistendo contra impetus earum.
2 2. q. 138. 2 ad 3.
5. Temperantia mensuram accipit ex conserva­
tione salutis corporalis, et multo magis ex con­
servatione salutis spiritualis. 2 2. q. 141. 6 ad 3.
6. Necessitas hujus vitæ est regula temperan­
tiae, scilicet ut rebus utamur ad necessitatem
vitæ præsentis. 1 2. d. 63. 4. c. et 2 2. q. 141.6. o.
et q. 142. 1. c.
7. Modus temperantiae et omnium partium ejus
est in retrahendo a.delectationibus corporis. 2 2.
q. 141. 2. 3. c. et q. 161. 1. 4. c.
8. Partes ejus intégrales sunt verecundia et ho­
nestas; partes vero subjectivae sunt abstinentia,
sobrietas, castitas et pudicitia; partes autem po­
tentiates seu adjunctæ, sunt continentia, humi­
litas, mansuetudo seu clementia, modestia, bona
ordinatio, ornatus, austeritas, parcitas, seu per
se sufficientia, et moderatio seu semplicitas. 2 2.
q. 143. et q. 145. 4. o. et q. 146. 1 ad 3. et q. 157.
3. o. et q. 160. 1. o. et q. 161. 4. o.
9. Verecundia non est pars temperantiae, quasi
intrans essentiam ejus, sed quasi dispositive se
habens ad eam. 2 2. q. 144. 4 ad 4.
10. Verecundia principalius pertinet ad tempe­
rantiam, ratione motlvi, s. turpis, et non ratione

— 315 —

Templum

,. i*

INDEX HI

Tempus

• ·■· * « I ■ ·
timoris; secundario vero ad alias virtutes. 2 2. 1 ne quælibet tribus vellet habere locum illum In
q. 144. 1 ad 2. et 4 ad 4.
sorte sua, et propter hoc orirentur Inter eos lites
11. Studlositas est pars temperantiæ adjuncta, et Jurgia. I 2. q. 102. 4. ad 2.
seu potentlalis; et comprehenditur sub modestia.
4. Gentiles cooperati sunt Judæis, in constru2 2. q. 166. 2. o.
' ctione templi. Non autem In constructione taber­
12. Patientia non est pars temperantiae, quia naculi, quia primum significat statum legis nova,
patientia firmat in bono contra tristitias illatas secundum vero statum veteris legis. 1 2. q. 102.
ab alio, hæc autem circa tristitias tactus, refre­ 4 ad 2.
nando. 2 2. q. 136. 3 ad 2.
5. Templum vel tabernaculum erat tantum
13. Objectum temperantia? est bonum delecta­ unum, ad exclusionem Idololatriæ, et quia cultus
bilium in concupiscentiis tactus, secundum mo­ corporalis secundum se non erat Deo acceptus,
dum rationis, vel legis divinæ. 1 2. q. 63. 4. c.
sicut cultus spiritualis. Ideo multiplicantur ec­
14. Temperantia principaliter est circa concu­ clesiæ et altaria nunc. 1 2. q. 102. 4 ad 3.
piscentias et delectationes; secundario autem
6. Sicut in unitate templi vel tabernaculi re­
circa tristitiam de absentia delectabilium. 1 2. praesentabatur unitas Dei, vel Ecclesiæ, sic in
q. 35. 6 ad 3. et 2 2. q. 21. 1 ad 1. et q. 23. 4 ad 2. distinctione eorum repræsentabatur distinctio re­
et q. 95. 3 ad 2. et q. 141. 3. o. et q. 147. 2 rum sub Deo. 1 2. q. 102. 4 ad 3. et ad 4.
ad o.
7. Pars orientalis in templo, vel tabernaculo
15. Temperantia directe modificat passiones significat mundum corporalem, vel vetus Testa­
concupiscibilis, quæ tendunt in bonum, et con­ mentum. Sed pars occidentalis, id est Sancta
sequenter omnes alias. 2 2. q. 141. 3 ad 1.
sanctorum, significat substantias spirituales, vel
16. Temperantia munditiam operatur, sed non patriam caelestem, vel statum hunc. 1 2. q. 102.
habet rationem sanctitatis, nisi referatur in < 4 ad 4. et ad 5. et ad 6.
Deum. 2 2. q. 81. 8 ad 2.
TEMPORALIA - 1. Mala infliguntur impiis in
17. Propria materia temperantiæ sunt passio- I pœnam, non autem justis, sed in medicinam. 1 2.
nes circa delectabilia tactus, i. q. 59. 4 ad 3. et 1 I q. 114. 10 ad 3.
2. q. 61. 3. c. et 2 2. q. 137. I. c.
2. Fides non est de aliquo temporali, ut de ob­
18. Temperantia principaliter est circa dele­ jecto, sed ut pertinet ad veritatem ætemam. 2 2.
ctationes tactus quoad usum, non autem quoad q. 4. 6 ad 1.
judicium. 2 2. q. 151. 3 ad 1.
TEMPUS - 1. non est numerus abstractus, sed
19. Temperantia proprie est circa maximas de­ est numerus. I. q. 10. 6. c.
lectationes, s. tactus, i. in cibo, potu et vene
vene2. Motus est alteratio mobilis, secundum di­
reis; secundario autem circa delectationes alio- | versa ubi, sed tempus est fluxus ipsius nunc, se­
rum sensuum.
60. 5. c. et 2 2. q. 141. 4. cundum quod alternatur ratione, i. q. 10. 4 ad 2.
5. o. et 7. c. et
c. et q. 149. 1. c. et q. 151.
3. Tempus est in primo motu cæli, sicut in
3. o. et q. 153.
ad 1. et q. 155. 2. c. et q. 156. subjecto, et primo mensurato, i. q. 10. 6. c.
2. c. et q. 160. 1. o. et q. 166. 1. c. et 2. c. âd 2
4. Accidit tempori esse numerum motus fir­
20. Temperantia principaliter est circa dele­ mamenti, inquantum est primus motus, quia si
ctationes tactus, secundo gustus, tertio olfactus, alius motus esset primus, esset numerus ejus,
quarto aliorum sensuum. 2 2. q. 141. 5. o.
i. q. 66. 4 ad 3.
21. Temperantia est circa delectationes tactus,
5. Tempus comparatur ad primum motum, ut
moderando eas, non autem continentia, sed re­ mensura, et ut accidens ad subjectum; ad alios
sistendo eis. 2 2. q. 155. 3 ad 1.
autem motus, ut mensura tantum, i. q. 10. 6. c.
22. Temperantia est circa concupiscentias na­
6. Tempus est unum, ab unitate motus primi
turalium delectationum, non autem liberalitas, mobilis, non autem ab unitate materiæ primas,
quia concupiscentia et delectatio pecuniæ non est i. q. 10. 6. c. et m. q. 75. 7 ad 1.
naturalis, sed animalis: ideo liberalitas non per­
7. Unitas et pluralitas temporis et instantis
tinet ad temperantiam. 2 2. q. 117. 5 ad 2.
accipitur tantum secundum primum motum caeli,
23. Temperantiæ est refrenare delectationes qui est principium omnis motus et quietis, in.
sensibiles, non autem amicitiæ, id est affabilitatis, q. 75. 7 ad 1.
sed causare delectationes rationis in convictu.
8. Tempus duplex, scilicet numerus prioris et
2 2. q. 114. 2 ad 2.
posterioris in motu cæli, mensurans omnem mo­
24. Integritas, tranquillitas animi, decor et ho­ tum continuum habentem ordinem ad motum
nestas maxime conveniunt temperantiæ, inter cæli, et numerus rioris et posterioris in quo
cæteras virtutes. 2 2. q. 141.2 ad 1. et ad 2. et ad cumque, i. q. 85.
ad 1.
3. et 8 ad 1. et q. 143. c. et q. 145. 4. o. et q. 152.
9. Continuitas accidit tempori, ratione motus.
5. c. et q. 180. 2 ad 3.
Ideo tempus mensurans motum non continuum,
25. Temperantia est principalior virtus man­ nec habentem ordinem ad motum continuum
suetudine et humilitate. 2 2. q. 141.7 ad 2. et ad 3. cæli, non est continuum, i. q. 53. 3. o. et q. 61.
26. Temperantia et fortitudo, ut virtutes hu­ 2 ad 2. et q. 63. 6 ad 4. et q. 85. 4 ad 1. et 1 2.
manæ, non sunt in angelis, sed tantum ut ope­ q. 113. 7 ad 5.
rantur moderate et firmiter, i. q. 59. 4 ad 3.
10. Tempus non mensuratur alio tempore, nec
27. Temperantia est subjective In concupisci- fieri ejus: quia totum esse ejus est in fieri. Ideo
incipit in principio temporis, ut in principio;
non autem ut In mensurante, i. q. 66. 4 ad 5.
TEMPLUM - 1. vel altare soli Deo dedicatur,
11. Esse corruptibilium non mensuratur æterlicet nominetur in honore sanctorum. 2 2. q. 85. nitate, sed tempore; quia tempus mensurat ea,
2 ad 3.
etiamsi actu non mutentur, sicut et quietem, i.
2. Templum vel tabernaculum oportuit fieri, q. 10. 4 ad 3. et 5. c.
non quidem propter Deum, sed propter homines,
12. Tempus est per se mensura motus primi.
ut excitaretur devotio et cognitio Dei. 1 2. q. 102. Ideo non mensurat esse, nisi secundum quod
4 ad 1.
'
subjacet variationi, ex motu cæli. i. q. 10. 4 ad 3.
3. Templum fuit ædificatum a Salomone, in et 1 2. q. 31. 2. c.
loco ostenso Abrahæ. Non autem, prius ne gen­
13. Tempus non mensurat, nisi habentia prin­
tes approprlarent illud sibi, vel destruerent: et cipium et finem sui esse ir^ tempore, quia etiam

Tenebræ
. »·*·—^»·**—·***
motus cæli secundum quamlibet circulationem
est hujusmodi. 1. q. 10. 4 ,c.
14. Scriptura divina creationem rerum, in in­
divisibili factam pronuntiat dicens: In princi­
pio creavit Deus cælum et terram. Quod quidem
principium Basllius principium temporis exponit,
quod oportet esse indivisibile, ut secundum Phi­
losophum probatur, i. q. 46. 3. c.
15. Omnes et solæ operationes, quæ expectant
in futurum aliquid ad complemetum suæ spe­
ciei, sunt per se in tempore. 1 2. q, 31. 3. o.
16. Tempus procreationis carnalis et spiritua­
lis est quintuplex, scilicet conceptionis, alitlonis,
emissionis, lactationis et ablactationis. 2 2. q.189.
1 ad 4.
17. Pars nostra intellectiva secundum se est
supra tempus. Sensitiva vero subjacet tempori.
Ideo transmutatur secundum cursum ejus. 1 2.
q. 35. 3 ad 3.
i 18. Intellectioni nostræ adjacet tempus, ratione
phantasmatum, quoad secundam operationem in­
tellectus, non autem quoad primam, i. q. 85. 5 ad
> 2. et 1 2. q. 113. 7 ad k
19. Verba omnium temporum vere dicuntur de
Deo. i. q. 10. 2 ad 4. et q. 13. 1 ad 3. et q. 42.
2 ad 4.
20. Quædam nomina significant tempus, verba
vero et participia cum tempore, sed adverbia ha­
bitudinem temporis, i. q. 13. 1 ad 3.
TENEBRÆ possunt dici tripliciter, scilicet sub­
jectum lucis, humiditas et privatio ejus. Primo
modo, et secundo, sunt entia et creatæ a Deo,
non autem tertio modo. i. q. 66. 1. c. ad 5. et 2.
c. fi. et q. 68. 3. c. et q. 69. 1. c. et q. 74. 3 ad 5.
TENERI. Ad impossibile nemo tenetur. 2 2.
q. 79. 3 ad 1. et q. 88. 3 ad 2. et q. 105. 1 ad 3. '
TENTARE - 1. est sumere experimentum de
aliquo, an sciat, vel possit, vel velit. Quod con­
tingit sextupliciter, s. verbis, factis, aperte, oc­
culte, expresse et interpretative, i. q. 114. 2. o.
et 2 2. q. 97. 1. o.
2. Tentatio ad provocandum ad culpam sem­
per est peccatum in tentante, non autem semper
in tentato. i. q. 48. 5 ad 3.
3. Quando quis majori tentationi succumbi·*’,
tanto minus peccat. 1 2. q. 73. 5. c. et 6 ad 2. et
q. 77. 6. b. et 2 2. q. 162. 6 ad 1.
4 Occasio tentationis duplex, s. ex arte ho­
minis, i. propinquare peccato, et ex parte dia­
boli, s. bonum opus. Prima debet vitari, non
autem secunda, exemplo Christi, m. q. 41.2 ad 2.
5. Tentatio per se non est appetenda, quia non
est utilis, nec bona, nisi per accidens, scilicet
per auxilium gratiæ Dei, sed est mala de se. m.
q. 41. 2 ad 2.
6. Tentare Deum expresse, est petere aliquid
ab eo, vel aliquid facere ut exploret ejus sapien­
tiam, pietatem vel potestatem. Interpretative
vero, est sine necessitate et utilitate commit­
tere se Deo in factis, vel in petitionibus. 2 2.
q. 53. 4 ad 1. et q. 97. 1. o. et 2. c. fi. et ad 3.
et m. q. 42. 4 ad 1.
7. Tentare Deum, semper est peccatum, quia
omnis tentatio procedit ex ignorantia vel ex du­
bitatione. i. q. 112. 2. c. et 2 2. q. 97. 2. o.
8. Tentatio Dei, et quælibet alia irreverentia
ejus, opponitur religioni, et est species irreligio­
sitatis. 2 2. q. 97. 3. o.
9. Superstitio est gravius peccatum tentatione
Dei, quia magis est contra reverentiam Dei. 22.
q. 97. 4. o.
10. Adam tentatus fuit a diabolo principaliter,
sed a muliere instrumentaiiter. Nec fuit poena,
aula sine difficultate poterat resistere. 2 2. q. 165.
1 ad 3. et 3 ad 1.

Testis
11. Conveniens fuit quod Deus permitteret ho­
minem tentari a dæmone, in statu innocentiæ,
et juvari faceret ab angelis bonis. 2 2. q. 165. 1. o.
12. Ordo tentationis ejus fuit conveniens. 2 2.
q. 165. 2. o. et m. q. 41. 4. c.
13. Christus voluit tentari, quadruplici ratione,
scilicet ut nobis daret auxilium, cautelam, exem­
plum et fiduciam, ui. q. 41. 1. o.
14. Modus et ordo tentationis Christi conve­
niens fuit. m. q. 41. 4. o.
15. Non omnis tentatio Christi legitur facta in
deserto, licet quidam hoc asserant, scilicet ima­
ginarie. Alii dicunt Hierusalem dici desertum,
in. q. 41. 2 ad 3.
16. Christus debuit tentari in deserto, quia
diabolus magis tentât solitarios, et tendentes
ad meliora, m. q. 41. 2. o.
17. Christus voluit tentari post jejunium; quia
jejunium est armatura contra tentationes, et oc­
casio, et ostendit infirmitatem humanam, scilicet
famem, m, q. 41. 3. o.
18. Christus fuit tentatus in quadraginta diebus
jejunii, præter illas tres tentationes, quas habuit
post jejunium, m. q. 41. 3 ad 2.
19. Diabolus tentans ostendit Christo regna,
signando digito, non autem oculis Christi aliquid
repræsentando. in. q. 41. 4 ad 7.
20. Christus agebat, ut tunc a nemine videretur,
licet diabolus portans crederet videri Christum
ab omnibus, m. q. 41. 4 ad 7.
TERGIVERSARI est ab accusatione omnino
desistere inordinate. 2 2. q. 68. 3. c. ad 3.
TERNARIUS numerus est numerus perfectus.
2 2. q. 70. 2. c. et m. q. 53. 2. o.
TERRA - 1. Non est possibile aliam esse
terram, præter istam. Et eadem ratio est de
aliis partibus mundi, i. q. 47. 3 ad 2.
2. Astrologus demonstrat terram esse rotun­
dam, per eclipsim solis et lunæ; naturalis vero
per motum gravium ad centrum, i. q. 1. 1 ad 2.
et 1 2. q. 54. 2 ad 2.
3. Per opus ornatus tertiæ diei creationis, au­
fertur duplex informitas terræ, scilicet coopertio
per aquas, et defectus plantarum, r. q. 66. 1. o.
et q. 69. 2. c.
4. Terra sicut dicitur inanis et vacua, quia
deerat ei duplex pulchritudo, scilicet una quam
habet ex hoc quod est aquis discooperta, alia
quam habet ex hoc quod est ornata herbis et
plantis, ita ejus formationem expressit Scriptura
per hoc quod dicit, Et appareat arida, i. q. 66.
l. c. ad 1. et ad 5. et q. 67. 4. c. et q. 68. 3. c. et
q. 69. 1. c. ad 1. et 2. c. et q. 74. 3 ad 4.
TERTIA dies creationis, i. q. 69. 1. 2. c. prin­
cipio.
TERTULLIANUS. Hæresis Tertulliani et Vadrianorum, sive Anthropomorphitarum, qui fi­
gurant Deum corporalibus lineamentis. 2 2. q.
188. 5. c.
TESTAMENTUM - 1. proprie est percipiendae
hæreditatis institutio filiis a patre. Jdeo primo
pertinet ad promissiones, secundo aa mandata,
quæ se habent sicut via ad consequendam hæreditatem promissam, m. q. 78. 3 ad 3.
2. Omni tempore fuerunt aliqui pertinentes ad
novum Testamentum. 1 2. q. 106. 3 ad 2.
3. Omnes quibus data fuit lex gratiæ, pertinent
ad Testamentum novum. 1 2. q. 106. 1 ad 3. et
q. 107. 1 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 108. 2 ad 3. et
m. q. 8. 3 ad 3.
TESTIS - 1. esse quilibet tenetur ad liberan­
dum, non autem ad condemnandum, nisi requi­
ratur a suo superiori, et juridice, i. in manifestis,
et de quibus est infamia. 2 2. q. 70. 1. o. et 3 ad 3.
2. Ad testimonium requiruntur duo vel tres

J
» ·

Tetragrammaton

INDEX III

testes, et sufficiunt, nisi in episcopis, presbyteris,
diaconibus et clericis Romana» Ecclesiæ, propter
sanctitatem, dignitatem, et adversarios. 2 2.
q. 7Û. 2. o.
3. Discordia testium non aufert efficaciam pro­
bationis, tttsl sit-in circumstantiis, quæ variant
substantiam facti. 2 2. q. 70. 2 ad j.
4. Testis debet dicere certum pro certo, et du­
bium pro dubio. Nec peccat mortaliter errans,
præmissa diligentia. 2 2. q. 70. 4 ad 1.
5. Clericus non potest juste cogi ut sit testis in
causa sanguinis, quia non convenit ei cooperari
ad occisionem hominis. 2 2. q. 70. 1 ad 3.
6. Testis repellitur quadrupliciter, scilicet
primo proter culpam, ut infideles, infames et
rei publico crimine, qui etiam accusare non pos­
sunt. Secundo propter defectum rationis, ut pueri,
amentes et mulieres. Tertio propter affectum, ut
inimici, conjuncti et domestici. Quarto propter
conditiones, ut send, et pauperes, et quibus im­
perari postest, de quibus probabile est quod de fa­
cili possunt induci ad testimonium ferendum con­
tra veritatem. 2 2. q. 70. 3. o.
7. Falsum testimonium habet triplicem defor­
mitatem, scilicet perjurii, injustitiæ et medacii.
Ideo est peccatum mortale ex prima et secunda
deformitate, non autem ex tertia. 2 2. q. 70. 4. o.
8. Per prohibitionem falsi testimonii prohi­
bentur omnia peccata locutionis. 2 2. q. 122.
6 ad 2.
9. Testes accipiunt, non quasi pretium testimo­
nii, sed quasi stipendium laboris, expensas ab
utraque parte, vel ab inducente. 2 2. q. 7b 4 ad 3.
TETRAGRAMMATON est nomen proprium
Dei, impositum ad significandum substantiam
Dei, ut est incommunicabilis, i. q. 73. 9. c. fi.
et 11 ad 1.
THAMAR non excusatur a peccato, nec Judas
fornicans cum ea. 2 2. q. 154. 2 ad 3.
THEODOSIUS Augustus misit ad Joannem in
Ægypti eremo prophetam famosum, et certissi­
mum victoriæ nuntium accepit. 2 2. q. 174. 6 ad 3.
THEOLOGIA - 1. est doctrina necessaria ho­
mini, prater scientias naturaliter inventas ab eo.
J. q. 1. 1. o. et 2 2. q. 2. 3. 4. o.
2. Theologia est sapientia, i. q. 1. 6. o.
3. Theologia est velut quædam impressio di­
vinæ scientiæ, quæ est una, et simplex omnium,
i. q. 1. 3 ad 2.
4. Theologia est scientia nobis divinitus reve­
lata. i. q. 1. 2 ad 2. et 2 2. q. 188. 8. c. fi.
5. Theologia est scientia procedens ex princi­
piis per se notis in scientia superiori, scilicet Dei
et beatorum, i. q. 1. 2. o. et 6 ad 1. et ad 2. et 2 2.
q. 1. 5 ad 2.
6. Theologia est una scientia, i. q. 1. 3. 4. o.
7. Theologia est scientia practica, sed magis et
principalius speculativa, i. q. 1. 4. o. et 5. c.
8. Theologia est scientia argumentativa. Et ma­
xime propnum ejus est arguere ex auctoritate
sacra quidem Scriptura proprie et ex necessitate,
aliorum vero sanctorum probabiliter, philosopho­
rum autem, quasi extranee, rationibus vero natu­
ralis rationis ad aliquam manifestationem, non
autem ad probandam fidem, i. q. 1. 8. o.
9. Theologia disputat contra negantes, si ali­
quid de sacra Scriptura concedant, solvendo tan­
tum rationes eorum, i. q. 1. 8. c.
10. Deus est subjectum theologiæ. L q. 1. 7. o.
11. Theologia non tractat de Deo et de crea­
turis æquaiiter, sed de Deo principaliter, de crea­
turis autem, ut referuntur ad Deum, ut ad prin­
cipium vel finem, i. q. 1. 3 ad 1. et 7. c.
12. Theologia principalius agit de divinis quam
de actibus humanis, de quibus agit, secundum

Tbuj Timiditas

quod ner eos homo ordinatur ud perfectam Dti
cognitionem, i. q. I. 4. c. fi.
13. Theologia considerat actus humanos tripli­
citer, s. primo ut per eos homo ad beatltudiner.
ordinatur, secundo ut In eis est bonum et rnalura.
melius et pejus, tertio ut sunt meritorii. I 1
q. 2. 7. c. ad 3.
14. Theologia non tractat principaliter de sin­
gularibus, sed ut sunt in exemplum vit®, et ia
commendationem virorum, per quos nobis reve­
lata est. i. q. 1. 2 ad 2.
15. Ad ea quæ considerantur de Deo In theolo­
gia, utimur effectibus ejus, scilicet natura vel gra­
tiæ, loco diffinitionis, quia de Deo non possunm
scire quid est. i, q. 1. 7 ad 1, et q. 2. 2 ad 2. etq,3.
princlp. et q. 12. c. ad 3. et 13 ad 1. ct q. 13,
16. Finis theologiæ, inquantum est practica, e$t
beatitudo ætema. i. q. 1. 4. c. fi. et 5. c.
17. Finis theologiæ ultimus est contemplatio
primæ veritatis in patria, i. q. 1. 4. c. fi. et 5. c.
18. Theologia tractat de consideratis in diver­
sis scientiis physicis, i. q. 1. 3 ad 2. et 4. c.
19. Theologia est dignior cæteris scientiis, i.
q. 1.5. o.
20. Theologia non accipit aliquid ab aliis scien­
tiis, ut a superioribus, sed utitur eis ut inferio­
ribus, propter nos. i. q. 1. 5 ad 2. et 8. c.
21. Theologia non probat principia aliarum
scientiarum, sed judicat de eis, et reprobat quicquid ejus veritati repugnat, i. q. 1. 6 ad 2.
22. Theologia non accipit principia sua, nec
supponit ea ab aliqua scientia humana, sed ac­
cipit ea immediate a Deo. i. q. 1. 5 ad 2. et 6
ad 1.
23. Theologia est de rebus, secundum quod co­
gnoscuntur lumine revelationis divinæ; metaphysica vero, secundum quod cognoscuntur lu­
mine rationis, i. q. 1. 1 ad 2.
24. Theologia sacra differt secundum genus a
theologia naturali, id est, a metaphysica. i. q. I.
1 ad 2.
25. Theologia est magis divina, et magis sa­
pientia, quam metaphysica. i. q. 1. 6. c.
26. Theologia viæ subaltematur theologiæ bea­
torum. 1. q. 1. 2. c. ad 1.
THOMAS - 1. jubetur tangere Christum, ut
sit testis resurrectionis ejus, licet crederet solo
aspectu. Magdalena vero prohibetur, quia mulier
erat. m. q. 54. 4 ad 2. et q. 55. 6 ad à.
2. Thomas aliud vidit, aliud credidit. 2 2. q. 1.
4 ad 1. et m. q. 55. 5 ad 3.
Thomas Cantuariensis sustinuit scandalum pu­
blicum, ut occurreret majori periculo, scilicet
libertatis Ecclesiæ, et repetiit res ecclesiarum,
cum scandalo regis. 2 2. q. 43. 8. b.
THRONI dicuntur propter quatuor convenien­
tias ad sedes materiales, quia elevantur super
terram, firmantur, sedentem suscipiunt, et apertæ sunt desuper, i. q. 108. 5 ad 6.
THURIFICATIO - 1. non cessavit in novo
Testamento, quia significat devotionem orationis,
non ut futuram, nec ut effectum ejus, sed ut
semper habendam, m. q. 83. 5 ad 2.
2. Utimur thurlficatione, non ex statuto legis
veteris, sed Ecclesiæ, ad reverentiam Eucharistiæ, et ad repraesentationem effectus gratiæ; ideo
primo fit altari, quod significat Christum, se­
cundo omni homini per ordinem, quia gratia de­
rivatur a Christo ad fideles, officio ministrorum.
hi. q. 83. 5 ad 2.
THUS - 1. offerebatur in sacrificiis veteris legis,
ad significationem devotionis necessariæ offeren­
tibus, et
uia pingue et odoriferum
est. 1 2.

— 318 —

INDEX III

Timor

2. Nec ponebatur in sacrificio zelotypia·, quia
20. Insolita et repentina maxime timentur,
non procedebat ex devotione, sed magis ex »uspi- quia videntur esse majora mala, et minus reme­
done. 1 2. q. 102. 3 ad 14.
diabilia. 1 2. q. 42. 5. o. et q. 48. 3 ad 3.
21. Quæ non habent remedium, quando sunt in
TIMIDITAS est peccatum levius Intemperantia,
ratione peccantis, triplici ratione, ct objecti sive præsentl, maxime timentur de futuro, non autem
rnateriæ necessarioris, s. quia timidus est minus si carent remedio, dum sunt futura. 2 2. q. 42.
compos suæ mentis, et peccatum ejus est minus 6. o.
voluntarium dupliciter, 8, cum principium ejus
22. Malum quod timetur, semper est a causa
sit ab exteriori impellente, atque minus circa extrinseca. 1 2. q. 42. 3. c. ad 2. et 4. c.
singularia, et minus de facili potest contra timi­
23. Timor ut est a causa extrinseca, Id est, ut
ditatem remedium adhiberi. 2 2. q. 132. 3. o.
est passio consequens phantasiam mali immi­
TIMOR - 1. inter cæteros animæ motus, post nentis, potest timeri, non autem secundum quod
tristitiam, magis obtinet rationem passionis, et subest voluntati. 1 2. q. 42. 4. c.
sic est specialis passio. 1 2. q. 41. 1.2. o.
24. Timor oritur ex fuga mali, quæ oritur ex
2. Timor est tristitia, non quidem essentiali­ desiderio boni: ideo timor dicitur desiderium.
ter, sed ratione objecti tristantis si sit præsens. 2 2. q. 41. 2 ad 3.
1 2. q. 41. 2 ad 4.
25. Timor per se nascitur ex amore, sed per
3. Timor non est virtus theologica, quia non accidens causât amorem. 1 2. q. 43. 1 ad 1. et 2 2.
habet Deum pro principali objecto, sicut amor, q. 123. 4 ad 2. et q. 125. 2. c. et q. 126. 1. c. et
sed malum. 2 2. q. 19. 9 ad 2. et ad 3.
q. 175. 2 ad 3.
4. Timor pertinet ad appetitum sensitivum.
26. Amor est causa timoris dispositive et ma­
1 2. q. 41. 1. c. et 2 2. q. 7. 1. c.
terialiter, sed illativum mali est causa timoris
5. Timor nullo modo est in concupiscibili, sed effective. 1 2. q. 43. 1. o. et 2. c. et 2 2. q. 19.
in irascibili. 1 2. q. 25. 1. c. et q. 41. 2 ad 3. 9 ad 3.
et q. 42. 3 ad 2. et q. 43. 2 ad 3.
27. Defectus est causa timoris dispositive et
6. Vis appetitiva perficitur contra concupiscen­ materialiter ex parte timentis, sed ex parte ejus
tiam inordinatam delectabilium dono timoris: qui timetur, virtus et robur est causa per se, per
ideo timor corresponde! temperantiæ. 1 2. q. 68. accidens autem defectus, s. ignorantia, injustitia,
4. c. fi. et ad 1. et ad 4. et 2 2. q. 141. 1 ad 3.
læsio, vel timor læsionis. 1 2. q. 43. 2, q.
7. Decertantes non timent propter potentiam
28. Sensus non apprehendit futurum,’sed ex
decertandi, sed propter defectum ejus. 1 2. q. 43. apprehensione prasentis animal movetur instin­
2 ad 3.
ctu naturali ad timendum, vel sperandum futura.
8. Decapitandi non timent, quia non habent 1 2. q. 41. 1 ad 3.
spem evadendi, quæ requiritur ad timorem. 1 2.
29. Timor consequitur desperationem vincendi.
q.42. 2. c. fi. et q. 43. 2. c. ad 2. et m. q. 15. 7. c. 1 2. q. 25. 3. c.
9. Timor nullo modo est in Deo, quia Deus non
30. Mites et astuti occultant iram et nocent
habet superiorem. 2 2. q.
11 ad 2.
improviso: ideo magis timentur quam acuti;
10. Habitus et actus doni timoris, et passio ejus, quia qui habent iram acutam, non occultant eam,
fuit in Christo, secundum quod appetitus ejus re­ et ideo nocumenta ab illis illata, non ita sunt
fugiebat læsionem corporis, non autem incertitudo repentina, quin prævideantur. 1 2. q. 42. 5 ad 2.
futuri, nec vitium timiditatis actu, nec habitu.
31. Timor causât contractionem caloris, et spi­
Hi. q. 7. 6. o. et q. 15. 7. o.
ritus, ab exterioribus ad interiora; sed propter
11. Timor filialis est in beatis quoad actum frigus causatum ex imaginatione, refugiunt a
reverendi Deum, non autem quoad actum timendi corde, et a superioribus ad inferiora; sed ira
separationem a Deo, nec timor servilis, i. de poe­ facit e converso, propter calorem et subtilitatem
nis, est in eis. 1 2. q. 67. 4 ad 2. et 2 2. q. 19. spirituum: ideo timor supra fugam, et abomina­
11. o.
tionem addit quamdam depressionem animi, pro­
12. Timor est in damnatis, propter successio­ pter difficultatem mali; sed ira facit promptos,
nem pœnarum, non tamen proprie, quia sunt sine et audaces ad invadendum. 1 2. q. 25. I. c. et
spe. 1 2. q. 67. 4 ad 2.
q. 44. 1. 3. o. et q. 45. 4 ad 1. et ad 3.
13. Objectum timoris est malum futurum, dif­
32. Timor impedit operationem exteriorem ex
ficile, cui resisti non potest. 1 2. q. 41. 1. o. et parte membrorum, propter defectum caloris, sed
2. 4. c. et q. 42. 2. 3. 5. c. et q. 43. I. c. et q. 44. confert ei ex parte animæ, per sollicitudinem,
2. c. ad 3. et 2 2. q. 19. II. c. et q. 123. 4. c. et nisi perturbet rationem, propter excessum. 1 2.
q. 144. 1. c. et 2. c.
q. 44. 4. o.
14. Timor primo et per se respicit malum, ut
33. Timor facit tacere, quia contrariatur for­
proprium objectum: bonum autem, ut habet re­ mationi vocis. 1 2. q. 44. I ad 2.
spectum ad malum duplex, s. privans bonum, vel
34. Timor facit pallere, sed verecundia, ru­
inflictum a bono. 1 2. q. 42. 1. o. et q. 43. 1 ad 1. bere: quia objectum primi opponitur naturæ, et
15. Timor respicit duo, s. malum quod refu­ appetitui animali; objectum autem secundi op­
git, et bonum quod sua virtute potest inflteere ponitur secundo tantum. 1 2. q. 44. 1 ad 3. et m.
malum. 1 2. q. 40. 1. 2. c. et q. 43. 1 ad 1. et 2 2. q. 72. 9. c.
q. 19. 1. c. et m. q. 7. 6. o.
35. Timor causât sitim, solutionem ventris,
16. Deus timetur non quidem ut malum, sed emissionem urinæ et seminis, propter contra­
quia infligit malum pœnæ. 1 2. q. 42. 1. c. et 2 2. ctionem ventris et testiculorum. 1 2. q. 44. 3 ad 1.
q. 19. 1. o. et 9 ad 2.
36. Timor Dei operatur ad vitationem omnis
17. Deus est objectum timoris, ratione justitiæ, peccati, etiam neghgentiæ. 2 2. q. 54. 2 ad 4.
spei vero ratione misericordiæ. 2 2. q. 19. 1 ad 2.
37. Timor qui est secundum rationem, excusat
18. Timor est de malo naturæ, non autem pro­ totaliter a peccato, non autem timor inordina­
prie de malo culpæ, nisi ratione exterioris causæ, tus, sed diminuit peccatum, inquantum est in­
s. seductionis et hujusmodi. 1 2. q. 42. 2. 3. o. et voluntarium. 2 2. q. 125. 4. o.
2 2. q. 144. 1. c.
38. Timor duplex, s. naturalis, i. de malo cor­
19. Malum naturæ dupliciter non timetur, s. ruptivo, et non naturalis, i. de malo contristativo
quando est multum distans, vel quando est ine­ non repugnante naturæ. 1 2. q. 41. 3. o.
vitabile. 1 2. q. 42. 2. o
39. Species tynoris sunt sex, s. segnities, eru-

— 319

i

Timor

INDEX III

beseentin, verecundia, admiratio, stupor et ago­
nia. I 2. q. 4L 4. o. et 2 2. q. 19. 2 ad I.
40. Timor duplex, scilicet filialis et servilis.
I 2. q. 67. 4 ad 2. et 2 2. q. 7. L c. et q. 22. 2. o.
4L Timor quadruplex, s. humanus vel mun­
danus, senilis, initialis et filialis, sive sanctus
seu castus. 2 2. q. 19. 2. c.
42. Timor et tristitia habent convenientiam in
malo; sed differunt, quia primum est de futuro
et arduo, secundum autem de præsenti et abso­
lute. 1 2. q. 42. 3 ad 2. et m. q. 15. 7. c.
43. Timor magis resoicit rationem difficilis
quam spes. 1 2. q. 44. Ù ad 3.
44. Ea quæ augent spem, diminuunt timorem,
ut experientia, et omne augens potestatem. I 2.
q. 42. 5 ad 1.
45. Timor qui est inordinatus motus tantum,
id est, timiditas, opponitur fortitudini, non au­
tem timor qui est secundum rationem; nec ti­
mor inordinatus aliarum rerum, quia includitur
in quolibet peccato. 2 22. q. 125. 2. o.
4b. Timor initialis et filialis differunt secundum status, sicut imperfectum et perfectumrnon
autem essentialiter. 2 2. q. 19. 8. c.
47. Timor mundanus et humanus pro eodem
computantur, quia conveniunt in una ratione
avertendi a Deo. 2 2. q. 19. 2 ad 5.
48. Timor mundanus vel humanus respiciunt
poenam avertentem a Deo, sed timor servilis et
initialis poenam trahentem ad eum, servilis prin­
cipaliter, alius secundario. 2 2. q. 19. 2 ad 4.
49. Timor servilis et filialis non sunt idem se­
cundum substantiam, sed differunt essentialiter
et specifice. 2 2. q. 19. 2 ad 3. et 5. o.
50. Timor filialis non contrariatur virtuti spei,
sed sibi mutuo cohærent, et se invicem perficiunt.
2 2. q. 19. 9 ad 1.
51. Timor servilis ex amore sui causatur. 2 2.
q. 19. 6. c.
52. Timor servilis manet cum charitate, quoad
substantiam ejus, non quoad servilitatem. 2 2.
q. 19. 6. o. et 8 ad 2. et 10. c.
53. Timor servilis secundum suam substantiam
est bonus, sed servilitas ejus est mala. 2 2. q. 19.
4. o. et 7. 9. c.
54. Timor non est peccatum secundum se, sed
ut est inordinatus; et tunc est peccatum mor­
tale, et quandoque veniale. 2 2. q. 125. 3. o. et
4. c. et q. 126. L o.
55. Timor mundanus semper est malus, quia
causatur ab amore semper malo, s. ab amore
mundano. 2 2. q. 19. 3. o. et 9. c.
56. Timor filialis et timor castus sunt idem.
2 2. q. 19. 2 ad 3.
57. Timor filialis habet duos actus, s. revereri
Deum, et timere separationem ab eo. 1 2. q. 67.
4 ad 2.
58. Timor filialis augetur, aucta charitate; ser­
vilis vero diminuitur secundum actum ejus, non
autem secundum substantiam. 2 2. q. 19. 10. o.
59. Timor filialis, sive castus, est primum
donum inter septem dona Spiritus sancti, non
autem timor mundanus vel humanus, nec ser­
vilis, licet sit a Spiritu sancto. 2 2. q. 19. 9. o. et
12 ad L
60. Actus doni timoris in beatis est habere re­
verentiam ad Deum. 1 2. q. 67. 4 ad 2.
61. Donum timoris eminentius retrahit a ma­
lis, propter reverentiam Dei, quam virtus mo­
ralis. 1 2. q. 68. 4 ad 3.
62. Donum timoris datur contra superbiam
nec tamen est humilitas, sed est principium ejus.
2 2. q. 69. 9 ad 4.
63. Donum timoris correspondet spei. 2 2.
q. 17. principio, et q. 19. principio.

·. /

* . .%.·»'

64. Donum timoris principaliter corresponds
spei, secundario autem temperantia·. 2 2. q. 141.
I ad 3.
TORNE AMENTUM, id est, Inordinata et peri­
culosa exercitia prohibentur privatione sepulture
ecclesiastic®, non autem castiludia. 2 2. q. 40.
I ad 4.
TOTUM - L triplex, scilicet quantitativum,
rationis vel essentiæ, totum potentiate vel virtu­
tis; secundum et tertium convenit formis perse,
primum vero, per accidens tantum. i. q. 7o. 8. c.
2. Totum homogeneum nihil includit quod
non includat quæiibet pars ejus, nec differt se­
cundum identitatem earum et totius, nec per
consequens a suis partibus. !. q. 11. 2 ad 2.
3. Totum substantiale est in qualibet parte
totum, sicut totâ natura et species aquæ est in
qualibet parte aquæ, non autem totum quantitativum, sed pars in parte, sicut locatum in loco.
!. q. 8. 2 ad 3.
4. In substantiis incorporeis non est totality
per se, nec per accidens, nisi secundum perfe­
ctam rationem suæ essentiæ. i. q. 8. 2 ad 3. et
q. 10. 1 ad 3. et q. 76. 8. c.
5. Virtus totius potentialis est *in una parte
ejus complete, in aliis autem diminute, i. q. 77.
1 ad 1. et 1 2. q. 57. 2 ad 2.
TRAGŒDUS venis est falsus Hector, secun­
dum Augustinum, i. q. 17. 1 ad 1.
TRAHERE - L Multi trahentes unam navim
faciunt unam actionem ex parte operati, sed mul­
tas ex parte agentium, i. q. 76. 2. c.
2. Te tua fata trahunt, ut poeta dixit, i. q. 116.
2 ad 3.
TRANSFIGURATIO Christi - L convenienter
facta est ostensione gloriæ, non autem mutatione
formæ, vel naturæ λ m. q. 45. L o.
2. Testes ejus fuerunt convenientes, scilicet
Moyses, Helias, Petrus, Joannes, Jacobus, el
Deus Pater, in. q. 45. 3. 4. o.
3. Moyses tunc non reassumpslt proprium cor­
pus, sed aliud sicut angeli; Helias autem habuit
proprium corpus, et venit illuc de paradiso terre­
stri, non autem de cælo empyreo. m. q. 45. 3
ad 2.
TRANSGRESSIO - L proprie est agere contra
præceptum negativum; et est communis omni
peccato materialiter; sed formaliter est speciale
peccatum dupliciter, scilicet ut dicit contem­
ptum præcepti, et ut differt ab omissione. 2 2.
q. 79. 2. o. et 3 ad 3. et 4 ad 3.
2. Transgressio et omissio proprie sunt peccata
mortalia, sed large, id est, præter præcepta, sunt
venialia. 2 2. q. 79. 4 ad 3.
3. Transgressio, simpliciter et absolute, gravior
est omissione, licet aliquando sit e converso. 2 2.
q. 79. 4. o.
4. Transgressio contrariatur actui virtutis,
cujus omissio dicit simplicem negationem. 2 2.
q. 79. 4/c. ad 2.
TRANSITUS. Omnis transitus est determinatio
ad determinatum, i. q. 46. 2 ad 6.
TRANSMUTATIO organi sensus duplex, s. intentionalis, seu spiritualis et naturalis: prima
requiritur per se ad actum potentiæ sensitivæ
apprehensivæ, secunda vero per accidens; sed
requiritur per se ad actum appetitus sensitivi.
1 2. q. 22. 2 ad 3. et 3. c.
TREMOR - L est effectus timoris, propter de­
bilitatem virtutis, ex defectu caloris. 1 2. q. 44.
1 ad 2. et 3. c.
2. Cor timentibus maxime tremit, et quæ connectuntur pectori, ut vox, labium inferius, man­
dibula inferior, brachia, manus: quia calor de­
serit cor, et descendit ad inferiora, vel quia hæc

— 320 —

f Λ'

Tremor

Tribulatio

INDEX III

membra sunt mobiliora, sicut et genua. 1 2. q. 41.
3 ad 3.
TRIBULATIO - i. Misericordes quandoque tri­
bulantur, ad eorum correctionem, vel humiliatio­
nem, vel probationem. 2 2. q, 108. c. fi.
2. Tribulationes quibus Deus punit peccatores,
sunt meritorias et satisfactory, sl patienter ac­
ceptentur, non autem aliter. I 2. q. 87. 6, c. fi.
3. Nullus est sic crudelis, qui tribulatis et hu­
miliatis noceat, sed parcit, quia canis etiam non
mordet hominem jacentem. I 2. q. 47, 4 ad 2.
TRIDUO Christus fuit totus In sepulcro, non
autem totum, m. q. 52. 3. o.
TRINITAS - l. Trinitatem non esse In divinis,
est impossibile, i. q. 31. 1. o.
2. Nomen Trinitatis significat unitatem essen­
tiæ in recto, et numerum personarum in obliquo,
quoad etymologiam, sed quoad significationem
est e converso, i. q. 31. 1 ad 1.
3. Nomen collectivum significat multitudinem
simpliciter, i. divisorum per essentiam, et uni­
tatem minimam, s. unitatem ordinis, sed trinitas
e converso, i. q. 31. 1 ad 2. et q. 39. 5 ad 6.
4. Per rationem naturalem non potest veniri
in cognitionem trinitatis personarum, i. q. 32. 1.
o. et q. 39. 8. c. et q. 93. 6 ad 4.
5. Bonitas Dei per effectus potest intelligi sine
trinitate personarum, non autem in visione beata.
1 2. q. 2. 8 ad 3.
6. Trinitas non est trina, quia essent tres tri­
nitates. i. q. 31. 1 ad 5.
7. Trinitas est in unitate, et e converso, id est
tres personæ sunt in una essentia, et e converso.
1. q. 31. 1 ad 5.
8. Deus est trinitas, contra Porretanos. i. q. 39.
6 ad 1.
9. Pater non est trinitas, i. q. 3. 1 ad 1. et
q. 39. 6 ad 1.
TRIPLICITAS non convenit Deo, quia non
significat absolute numerum sicut trinitas, sed
significat comparationem inæqualitatis, quia est
species proportionis inæqualis. i. q. 31. 1 ad 3.
TRISTITIA - 1. est passio animalis, media
inter duas passiones irascibilis, quia sequitur ti­
morem, et prior est ira, quam etiam causât. 1 2.
q. 25. 1. c. et q. 42. 3 ad 1.
2. Tristitia est dupliciter mala, scilicet secun­
dum se, quæ est de malo apparenti et vero bono,
et secundum effectum, scilicet de vero malo, sed
immoderata impediens bonam operationem. 2 2.
q. 35. 1. c.
3. Species ejus secundum applicationem ad
extraneum sunt quatuor, s. misericordia, invi­
dia, anxietas vel angustia, et accidia. 1 2. q. 35.
8. o. et q. 41. 4 ad 1. et 2 2. q. 35. 4 ad 3.
4. Objectum tristitiæ est malum proprium
præsens. 2 2. q. 35. 8. c. et q. 36. 1. c. ad 1.
5. Tristitia est de bono alterius, inquantum
est malum sibi quadrupiiciter, scilicet nocendo,
carendo, excedendo, et quia est indignus. 2 2.
q. 36. 1. 2. c.
6. Dolor est de repugnante ad naturam corpo­
ris apprehensio per tactum, incipiens in læsione corporis, et terminatur in apprehensione:
ideo est in sensu subjective, et est passio corpo­
ralis; sed tristitia est de repugante appetitui
apprehensio Interius, incipiens in apprehensione,
et terminatur in affectione, et est in appetitu
sensitivo, et est passio animalis. 1 2. q.42. 3 ad
2. et ni. q. 15. 6. c. et q. 46. 6. c.
7. Tristitia est subjective in concupiscibili. 1 2.
q. 23. 1. c. ad 1. et 2. c.
8. Nulla tristitia secundum stoicos est utilis
ad aliquid; ideo quælibet tristitia secundum eos
est vitanda, m. q. 46. 6 ad 2.

9. Vera tristitia fuit in Christo, in, q. 45. 6. o.
et 7. c. ad 2. et 9. c. et q. 46. 6. o.
10. Tristitia fuit in ratione inferiori Christi,
non autem in ratione superiori, nisi secundum
quod radicatur in essentia animæ. ni. q. 46. 8. o.
11. Omnis defectus corporalis disponit ad tri­
stitiam. 2 2. q. 35. I ad 2.
12. Ex spe et memoria malorum causatur tri­
stitia, sed non tanta, quanta a sensu præsentlum.
I 2. q. 30. I ad 3.
13. Tristitia, inter omnes animæ passiones,
maxime corpori nocet. 1 2. q. 37. 4. o. et q. 41.
L c.
14. Tristitia impedit omnem opertationem, de
qua est, sed auget eam operationem, cujus est
principium. 1 2, q. 37. 2. 3. o. et q. 39. 3 ad 3.
et q. 59. 3 ad 2.
15. Contemplatio veritatis mitigat tristitiam et
dolorem, etiam in cruciatu, ratione delctationis. 1 2. q. 38. 4. o.
16. Virtus moralis directe mitigat tristitiam in­
teriorem, constituendo medium in ea, non autem
dolorem exteriorem, quia non obedit rationi, sed
sequitur naturam corporis, sed mitigat indirecte,
per dedundantiam. in. q. 46. 6 ad 2.
17. Amici condolentes mitigant tristitiam, quia
videntur comportare tristitiæ onus cum illo, et
quia in eo se percipit ab eis amari, quod est dele­
ctabile; delectatio autem omnis mitigat tristi­
tiam. 1 2. q. 38. 3. o.
18. Somnus, balneum, et omnia recreantia mi­
tigant tristitiam. 1 2. q. 38. 5. o.
19. Omne animal naturaliter fugit tristitiam.
1 2. q. 34. 6. c.
20. Passio concupiscibilis, importans quietem
in malo, s. tristitiam, media est inter duas pas­
siones irascibilis, sequitur enim timorem. Cum
enim occurrerit malum quod timebatur, causa­
tur tristitia. Præcedit autem motum iræ. Quia,
cum ex tristitia praecedente aliquis insurgit in
vindictam, hoc pertinet ad motum iræ. 1 2. q. 25.
l. c.
TURPE LUCRUM est species avaritiae. 2 2.
q. 18. 8 ad 4.
TURPILOQUIUM est filia luxuriæ, quia luxu­
riosi, quorum est cor turpibus delectationibus
plenum et concupiscentiis, de facili ad turpia
verba prorumpunt. 2 2. q. 153. 5 ad 4.
TURPITUDO - 1. Duplex, s. voluntaria et in­
voluntaria. Prima est vitiosa, non autem ardua;
sed secunda est poenalis et ardua, s. vituperium.
2 2. q. 144. 2. c.
2. Turpitudo duplex, s. inhonestatis et exte­
rioris defectus. Secunda est in humilitate et
mendicitate, non autem prima. 2 2. q. 187. 5 ad 4.
TURTUR - 1. est melior pullis ejus; in colum­
bis autem est e converso. 1 2. q. 102. 3 ad 3.
2. Turtur et columba erant sacrificia paupe­
rum in holocaustis, propter volatus altitudinem,
et in hostiis pro peccato, non autem in pacificis,
quia non erant necessitatis. 1 2. q. 102. 4 ad 9.
et ni. q. 37. 3. c. ad 4.
3. Turtur et columba sunt incola in Judæa.
Et significant conjunctionem duarum naturarum
in Christo, castitatem et charitatem. I 2. q. 102.
3 ad 2. et m. q. 37. 3 ad 4.
4. Turtur solivaga significat contemplationem
et secretas orationum lacrymas. Sed columba gre­
galis vitam activam et orationes Ecclesiæ pu­
blicas. m. q. 37. 3 ad 4.
5. Turtur significat prædicationem et confes­
sionem fidei, per suam loquacitatem. Sed co­
lumba significat simplicitatem et mansuetudinem.
m. q. 37. 3 ad 4.
TYRANNUS - 1. Regnum faciliter degenerat

— 321 —
21 — Summa Theologica. - VI.

Tyrannus

? o

I

«

Ubique

INDE X HI

in tyrannidem propter magnam potentiam ejus,
ex crudelitate et avaritia» nisi regis sit perfecta
virtus, i 2. q. 105. c. ad 2.
2. Tyranni, civitates desolantes, sacra prædantes/id est, magna per vim auferentes, sunt
injusti» non autem illiberales, quia illiberalitas
est circa mediocres pecunias. 2 2. q. 118. 6 ad 4.
3. Perturbatio regiminis tyrannici non habet
rationem seditionis, nisi sic inordinate fiat, quod
majus detrimentum sequatur: sed tyrannus est
magis seditiosus. 2 2. q. 42. 2 ad 3.
4. Non licet occidere, vel invadere tyrannos,
nisi per publicam potestatem, licet principatus
eorum sit injustus. 2 2. q. 42. 2 ad 3.

Unitas ·

rails filius; sed dicitur primogenitus, quia sunt
alii filii Dei, sed adoptivi, i. q. 33. 3. c. ad 2.et
q. 41. 3. c.
UNIO - 1. triplex, s. ex Integris et perfectis,
ex transmutatis, et ex imperfectis, m. q. 2. l.c
2. Unio animæ et corporis est de ratione horni·
nis. m. q. 50. 4. c.
3. Prima unio hominis ad Deum est per fidem,
spem et charitatern. 1 2. q. 68. 4 ad 3. et ad 4.
4. Unio hæc est aliquid creatum, s. relatio exb
stens in natura humana realiter, in Deo autem
secundum rationem tantum, quia prout est in
Deo non est aliquid secundum rem, sed secun­
dum rationem tantum. iu. q. 2. 7. o, et 8>.c.
5. Unio Verbi Dei facta est in persona divina,
et non in natura contra Eutychetem, m. q. 2.1.2
U
o. et 6. c. et 12 ad I. et q. 3. l.c. et q.9. 2 ad 1
et q. 13. 1. c. et q. 18. 1. c. et q.46. 12. c. etq. 50.
UBIQUE esse convenit soli Deo. i, q. 8. 2. 2, o. et q. 53. 1 ad 2.
4. o. et q. 16. 7 ad 2. et q. 52. 2. c. et q, 112.
6. Hæc unio facta est in supposito, seu in hy- i
I postasi. ih. q. 2. 3. o. et 6. c. et q. 16. 1. c.
1. c.
UGO de Sancto Victore non est auctoritatis,
7. Natura humana non est unita Verbo accidenj. q. 1. 10 ad 2. et 2 2. q. 5. 1 ad 1. et ni. q. 45. taliter. m. q. 2. 1. c.
2. c. et q. 50. 4. c.
8. Anima et corpus in Christo uniuntur, in.
ULTIMUM - 1. rei duplex, S. in re, et extra q. 2. 5. o. et q. 16. 1. c.
rem. 1 2. q. 2. 7. ad 3.
9. Natura divina unita est non solum animæ,
2. Ultimum dicitur tripliciter, s. simpliciter, sed etiam coipori Christi, ni. q. 2. 10 ad 2.
in genere et in specie. 1 2. q. 1. 1 ad 2. fi. et
10. Hæc unio est maxima ex parte ejus in quo
q. 2. 7 ad 3. et q. 3. 5 ad 3. et q. 5. 8. c.
facta est, non autem ex parte unitorum, ih. q.2.
UMBRÆ, et picturæ» et somnia, dicuntur esse I 9.' o.
falsæ, inquantum non subsunt res, quarum ha­
11. Unio, quomodo potest dici naturalis Christo
bent similitudinem, i. q. 17. c. ad 2. fi.
ex ipsa nativitate, non autem ex principiis natu­
UNCTIO - 1. Oportet quod materia sacramenti ræ humanæ in ipso. m. q. 2. 12. c. et ad argu­
extremæ unctionis sit consecrata triplici ratione, menta. in. q. 7. 13 et ad 2. et q. 34. 3 ad 2.
s. quia efficacia sacramentorum a Christo descen­
UNITAS - 1. Quælibet res est una per essentiam
dit, propter plenitudinem gratiæ quæ confertur, suam. i. q. 6. 3 ad 1. et q. 11. 4 ad 3. et q. 76.
et ex hoc quod effectus ejus corporalis, scilicet 7. c.
sanatio corporalis, non causatur ex materia na­
2. Substantia habet per se unitatem vel multi­
turali proprietate; et hæc consecratio fit ad epi­ tudinem, sicut et esse, non autem accidentia, sed :
scopo tantum, in. q. 72. 3. c.
habent a subjecto, i. q. 39. 3. c.
2. Effectus principalis ejus est remissio pecca­
3. Ubicumque non est unitas speciei, ibi non ,
torum quoad reliquias, sed consequenter quoad est unitas numeralis: nisi idem suppositum sub­
culpam mortalem vel venialem si inveniat, nec I sistat in duabus naturis, s. in Christo, m. q. 56.
recipiens ponat obicem, m. q. 65. 1. c.
5 ad 2,
3. In ultima unctione infunditur gratia, quæ
4. Ex multis fit unum tripliciter, s. ordine tan­
effectum sacramento præbet. m. q. 87. 3. c.
tum, ordine et compositione, et per commixtio­
4. Et remittit peccatum quoad maculam, per nem. ni. q. 2. 1. c.
gratiam quam infundit, et quoad reatum pœnæ,
5. Unum dicitur dupliciter, s. unum quod e$t
fortificando subjectum, et quoad reliquias, i. principium numeri, et unum quod convertitur;
quoad debilitatem mentis, non autem disposi­ cum ente. i. q. 11. 1. c. et 2. c. et q. 30. 3. o.
tiones et habitus causatos ex actibus peccatorum,
6. Unum numero dicitur dupliciter, s. unum
m. q. 65. 1. c.
unitate naturæ, et unum unitate personæ. ili.
5. In extrema unctione confertur perfecta sani­ q. 3. 6 ad I. et 7 ad 2.
tas spiritualis, in. q. 84. 1 ad 1.
7. Unum numero dicitur tripliciter, s. primo j
6. Hoc sacramentum immediate disponit homi­ indivisibile in potentia, vel secundum quantita­
nem ad gloriam: ideo non debuit figurari per tem, vel secundum essentiam, vel secundum
aliquod sacramentum veteris legis, nisi remote, utrumque. Secundo·, indivisibile in actu et in po­
s. per omnes curationes ejus. 1 1. q. 102. 5 ad 3. tentia cum situ, ut punctus. Tertio, nihil impor­
et m. q. 65. 1 ad 4.
tans nisi indivisionem, s. unitas quæ est princi­
7. Unctio baptizatorum in vertice significat pium numeri, quæ tamen Inhæret alii, s. suj
eminentiam dignitatis tripliciter, s. regalis, sa­ subjecto, i. q. 11. 1 ad 2.
cerdotalis, et collatæ. m. q. 72. 11 ad 3.
8. Unum numero dicitur tripliciter, s. vel indt.
8. Unctio chrismatis non propter digniorem visibile actu et potentia, vel actu tantum, vel
partem capitis, sed propter potiorem effectum, unum perfectione, m. q. 73. 2. c. *
episcopis reservatur, m. q. 72. 11 ad 3. fi.
9. Quod convenit multis, non convenit eis
9. Unctione chrismatis signatur baptizatus in secundum unam naturam communem, nisi sit
summitate capitis per sacerdotem, per episcopum univocum et positivum, i. q. 65. 5. o.
autem in fronte, ut in priori unctione significe­
10. Unum, quantum ad aillud quod ponit, con­
tur super ipsum Spiritus sancti descensio, ad ha­ stituit multitudinem, sed quantum ad negatio­
bitationem Deo consecrandam· in secunda quo­ nem quam addit supra ens, opponitur et priva­
que ut ejusdem Spiritus sancti septiformis gra­ tive. i. q. 11. 2 ad 2.
tia, cum omni plenitudine sanctitatis et scientiae,
11. Multum, absolute sumptum, opponitur uni.
et virtutis, venire in hominem declaretur, ih. sed ut importat excessum, opponitur pauco, i.
q. 72. 11 ad 3.
q. 11. 2 ad 3.
UNIGENITUS est Christus, quia solus est natu12. Unum ponitur in diffinitione multitudinis ί

Universale

X

INDEX III

Usura

non autem e converso, i. q. 11.2 ad 4. et q. 85. ; non determinat sibi locum, nec tempus, i. q. 8.
4 ad 1. et ad 2. et q. 16. 7 ad 2.
8 ad 2.
13. Unum non removet multitudinem, sed divi­
7. Universalius continet plura in potentia, et
sionem. Nec multitudo removet unitatem, sed pauciora in actu, quam minus universale, i. q, 85.
Indivisionem eorum ex quibus constat, i. q. 30. 3 ad 2.
3 ad 3.
8. Universale est commune multis, secundum
14. Multitudo potest immediate procedere ab rem. i. q. 13. 9. c.
uno simplici, i. q. 77. 6 ad 1.
UNIVERSUM. Totum universum est unum,
15. Aliqua possunt esse unum et multa diver­ unitate ordinis, secundum quod inferiora regun­
simode, non autem eodem modo, quia opponun­ tur per superiora, i. q. 103. 3. o.
tur. i. q. 11. 1 ad 2. et 2 ad 1. et 1 2. q. 17.
USURA - 1. in Evangeiio metaphorice accipi­
4. o.
tur, scilicet pro superexcellentla bonorum spiri­
16. Unum quod est principium numeri, oppo­ tualium, quam exigit Deus, volens ut in bonis ac­
nitur multitudini relative, ut mensura mensu­ ceptis ab eo semper proficiamus, quod est ad uti­
rato, non autem unum quod convertitur cum litatem nostram, et non ejus. 2 2. q. 78. 1 ad !.
ente, sed opponitur privative, i. q. 11. 2. c.
2. Usura est pretium pecuniæ mutuatæ, vel
17. Deus est unus. i. q. 11.3. o. et q. 103. 3.0. cujuscumque rei, cujus usus est consumptio vel
18. Deus est maxime unus. i. q. 11.4. o. et distractio ejus. 2 2. q. 78. 1. c.
q. 28. 3. c. et q. 30. 1 ad 2. et q. 39. 3. c,
3. Accipere pretium pro principali usu pecti19. Deum esse unum potest ratione demon­ niæ, qui est distractio ejus, est usura, non autem
strari, et potest fide teneri, i, q. 2. 1. o.
pro secundario usu ejus, s. ad ostentiationem, vel
20. Deus est unus per suam essentiam, et est in pignus, sed in usu vasorum est e converso.
sua unitas, i. q. 103. 3, o.
2 2. q. 78. 1 ad 6.
21. Deus est unus secundum quod unum con­
4. Usura secundum se est injusta, contra legem
vertitur cum ente, non autem secundum quod naturæ, et peccatum mortale, quia idem bis ven­
unum est principium numeri, i. q. 11. 3 ad 2. ditur, vel venditur id quod non est. 2 2. q. 78.
et a. 30. 3 ad 2.
1. o.
2z. Unitas divinæ personæ est major unitate
5. Theologi considerantes justi et injusti ra­
quæ est principium numeri, quia est per se sub- | tiones, subtilius exponentes nomina hæc desi­
sistens, completa, et habens in se quicquid per­ gnantia, large extendunt hujus nominis signifi­
tinet ad rationem unitatis, i. q. 11. 4 ad 2. et m. cationem ad incrementa quæ proveniunt ex usu
q. 2. 9 ad 2.
omnium rerum, per similem usum et rationem,
23. Unitas divinæ personæ est major unitate et non tantum pecuniæ. 2 2. q. 78. 1. 2. o.
naturæ et personæ in nobis, et unitate animæ et
6. Significat primo nomen usuræ incrementum
corporis, in. q. 2. 9 ad 3.
quod parit pecunia ex usu suo, secundario autem
24. Pater et Filins in divinis sunt unum, non I j etiam significat superabundantiam quam parit
autem unus. i. q. 31. 2 ad 4.
quælibet res ex usu suo, simili cum usu pecuniæ.
25. In Patre et Filio non est discrepans, sed 2 2. q. 78. 1. c.
una divinitas, ut dicit Ambrosius, i. q. 31. 2. c.
7. Quod ab extraneis Judæi usuram acciperent,
26. Omnia entia sunt unum propter Patrem non fuit eis concessum quasi licitum, sed per­
tripliciter, scilicet quia in Patre primo unitas in­ missum, ad majus malum vitandum. I 2. q. 108.
venitur, et ratio principii quasi primi, et ab ejus 1 ad 2. et 2 2. q. 78. 1 ad 2. >
unitate est, quod una natura in omnibus propa­
8. Mutuans potest exigere recompensationem
gentur. Et omnia entia sunt æqualia propter Fi­ eorum tantum, quæ pecunia non mensurantur,
lium tripliciter, scilicet quia æqualibus est in puta benevolentiam et amorem ejus cui mutua­
Filio inquantum Filius, inquantum Verbum, et vit, vel aliquid hujusmodi. 2 2. q. 78. 2. o.
inquantum est imago. Et omnia entia sunt con­
9. Et potest deducere in pactum recompensa­
nexa propter Spiritum sanctum tripliciter, scili­ tionem damni per quod subtrahitur sibi aliquid
cet quia procedit ut amor, amor autem est con­ quod debet habere; hoc enim non est vendere
nexio duorum: quæ connexio requirit tria, s. usum pecuniæ, sed damnum vitare, et potest
duo connexa, et unum connecters, i. q. 39. 8. c. esse, quod accipiens mutuum, majus damnum
UNIVERSALE - L triplex, s. universale in re evitet, quam dans incurret; unde accipiens mu­
i. natura communis in particularibus, universale tuum, cum sua utilitate damnum alterius récom­
post rem, id est, abstractum ab eis, et univer­ pensât. 2 2. q. 78. 2 ad 1. et 3. -C.
sale ante rem, id est, formæ universales rerum
10. Recompensationem vero damni quod con­
in mentibus angelorum, i. q. 55. 3 ad 1. et ad 3. sideratur in hoc, quod de pecunia non lucratur,
2. Universale sumitur dupliciter, scilicet pro non potest in pactum deducere, quia non debet
natura rei cum intentione universalitatis, et pro vendere id quod nondum habet, et potest impe­
natura ut est in particularibus. Primo modo diri multipliciter in habendo. 2 2. q. 78. 2 ad 1.
universale est posterius, sed secundo modo uni­
11. Nec quicquid de pecunia usuraria aliquis
versalius est prius minus universali, via gene­ i lucratus fuerit, quia id quod de tali re est ac­
rationis et temporis, sed est e converso ordine quisitum, non est fructus hujusmodi rei, sed
perfectionis et intentionis naturæ. i. q. 85. 3 ad humanæ industriæ, nisi forte per detentionem
1. et I 2. q. 29. 6. c.
talis rei alter sit damnificatus amittendo aliquid
3. Universale quoad naturam est in singula­ de bonis suis, tunc enim lucrans, tenetur ad re­
ribus, sed quoad intentionem universalitatis est compensationem nocumenti. 2 2. q. 78. 3. o.
in intellectu, i. q. 85. 2 ad 2. et 1 2. q. 20. 6. c.
12. Et tentur mutuans computare in sortem
4. Universale pro natura est principium for­ usum venalem pignoris. 2 2. q. 78. 2 ad 6.
male essendi et cognoscendi singularis, sed uni­
13. Sed non potest deducere in pactum, ut sibi
versale pro intentione universalitatis est prin­ remutuetur, sed potest recipere mutuum sine
obligatione. 2 2. q. 78. 2 ad 4.
cipium cognoscendi tantum, i. q. 85. 3 ad 4.
14. Et potest accipere munera gratis oblata,
5. Cognitio universalis duplex, scilicet ex parte
non autem cum pacto tacito vel expresso. 2 2.·
objecti, et ex parte rnedil. i. q. 35. 3 ad 2.
6. Universale dicitur esse semper et ubique, q. 78. 2. o.
vel secundum diversa esse, vel negative, quia
15. Quicumque ergo ex mutuo ratione mutui

— 323

1

Usura

INDEX III

Usura

Usura

INDEX HI

non valeat, a sc invicem diversos et æquales, et
sperat lucrum, peccat usure vitio, secundum au­
21. Leges vero humanæ aliquando considerant
omnis usura restituenda sit secundum legem di­
ctoritatem Evan geli i» sed non sic qui ex mutuo justitiam, prout est conservativa pacis exterioris
vinam ct a quo accepta est, sicut vero domino,
vitat damnum, ut si forte per detentionem talis inter homines, et ideo leges tales non puniunt,
sequitur quod restituens non habet verum ejus
rei mutuatæ alter sit domnlficatus, amittendo nisi quod hanc pacem destruit, aliquando etiam
dominium, et sic non erat translatum in accipien­
aliquid de bonis suis, tunc enim tenetur ad re­ j prout magis illustrantur lumine fidei, et juris dltem usuram. 2 2. q. 78. 3. c, ad 3.
compensationem nocumenti, sicut et tenens pe­ • vini, considerant etiam justitiam veram et inte­
30. Quæ movere possunt theologos, asserentes
cuniam ultra terminum, tenetur restituere, non riorem, et sic etiam leges canonico prohibent et
In usura non transferri dominium, sunt quædam
quidem totum lucrum possibile, sed secundum , puniunt usuras. 2 2. q. 67. 1 ad I.
auctoritates, et ex iis rationes consequentes. 2 2.
aestimationem, pensatis periculis, laboribus et
22. Jus positivum tamen permittit usuras, non
q. 78. 3. c. ad 3.
expensis. 2 2. q. 62. 4 ad 1. et ad 2. et q. 78. 1 ad 3. I quidem ut justas, sed ne communitas patiatur
31. Per anticipationem ergo temporis aliquando
et 2 ad 2. et 3. c.
; multas incommoditates: per usuram enim reti­
generari potest vitium usure, sicut per dilatio­
16. Quia mutuum debet fieri gratis, et sine spe nentur rniiltæ hæredltates, et vitantur damna
nem vel prolongationem. 2 2. q. 68. 2 ad 4.
lucri, quandocumque in mutuo, vel ex mutuo, quarnplurirna; propter quod etiam leges hu32. Licet accipere mutuo sub usuris, ad bo­
intenditur spes lucri, tunc non caret vitio usure, rnanæ eam permittunt, et non puniunt, sicut
num sui/vcl alterius, non autem licet inducere
sed sic non est in emptione et venditione, nisi puniunt
et» ^Jivai<v^<a>
prohibent
ma »
etV Irapinam;'Justi·
UjJailUIII
__
a--:.
_- ·
A ·furta
— λ S*
- .-I. , ·JHQVt’ . ad faciendum usuras. 2 2. q. 78. 4. o.
habeat rationem mutui; si enim aliquis carius nianus tamen imperator sanctas sanctiones sive
33. Vendere autem carius justo, propter dila­
velit vendere res suas quam sit justum pretium, leges subjecti ecclesiasticis institutis, sed prætionem solutionis, vel emere vilius propter anti­
ut de pecunia solvenda emptorem expectet, ma­ cipue in usuris et matrimonio, in quibus tota
cipationem, est usura, non autem e converso, ΐ
nifeste usura committitur, quia hujusmodi expe- vita civilis versatur. 1 2. q. 96. 6. c. et 2 2. q. 78.
i 2 2. q. 77. 1 ad 1. fi. et q. 78. 2 ad 7.
ctatio pretii solvendi habet rationem mutui: 1 ad 4.
34. Et licet alias expensas licite factas, puta in
unde quicquid ultra justum pretium pro hujus­
23. Quia omnis superabundantia usurarum est
portatione pannorum, possint licite recuperare
modi expectatione exigitur, est quasi pretium tanquam res aliena ipsi usurario injuste possi-’
de eorum venditione, non tamen possunt recu­
mutui, quod pertinet ad rationem usure; simili­ denti, sequitur quod sit propria alterius, qui ipsa
perare usuras quas aliis dederant, cum hæc fue­
ter etiam si aliquis emptor velit rem emere vilius re privatus est et destitutus; sed hoc est justum
rit Injusta datio, et præsertim etiam cum dando
quam sit justum pretium, eo quod pecuniam ante secundum omnia jura, quod omnis res destituta,
usuras peccaverint si induxerunt, tanquam occa­
solvit, quam possit ei res tradi, est peccatum id est, qua quis injuste destitutus et privatus est
sionem peccandi usurariis præbentes, cum etiam
usure, quia etiam ista anticipatio solutionis pe- contra justitiam, restituatur. Restitutio enim
necessitas quæ ponitur ab eis, ut s. mercatores
cuniæ habet mutui rationem, cujus quoddam pre­ semper respicit destitutionem, et ideo secundum
honorabilius vivant, et majores mercationes fa­
tium est, quod diminuitur de justo pretio rei em- omnem justitiam naturalem, usure restituendæ
ciant, non sit talis necessitas, quæ sufficiat ad
ptæ; si vero aliquis de justo pretio velit dimi­ sunt; sed forte dicetur quod illa destitutio facta
excusandum peccatum prædictum. 2 2. q. 78.
nuere, ut pecuniam prius habeat, non peccat pec­ sit voluntarie, i. quia accipiens mutuum, volun­
4. o.
cato usure. 2 2. q. 78. 2 ad 7.
tarie videtur dare usuram mutuanti, et etiam quia
35. Sed hic potest cadere excusatio usure du­
17. Potest autem excludi spes lucri ab inten­ leges humanæ non puniunt, quæ tamen injurias
pliciter, scilicet quando gratis et liberaliter cre­
tione dantis mutuo, modo predicto dupliciter, punire debent, quare non videtur esse contra ju­
ditor hujusmodi superabundantiam tribuit de­
s. vel quando dans mutuo paratus est omni tem­ stitiam humanam: et ideo advertendum est, quod
bitori, et debitor non causa temporis accipit,
pore accipere rem mutuatam, etiam ante illud voluntas hominis aliquando respicit volitum pro­
vel quando creditor per damnum propriæ rei,
tempus determinatum, quo res verisimiliter de­ pter se, et aliquando propter aliud; quando au­
récompensât hujusmodi suprabundantiam, ut
berent esse carlores:-et hoc modo spes lucri, tem propter se, tunc si illud volitum sit simpliciter
quando non potest habere pecuniam, sine alicu­
etsi per accidens intendatur, non tamen per se, justum et bonum, tunc voluntas est bona, ej opus
jus rei propriæ alienatione et damno, ex qua sol­
quia non tollit rationem gratuiti a mutuo, vel ex ea procedens est bonum et justum; si autem sit
vat creditori quod petit ante terminum solutio­
quando dans mutuo, etiam tempus illud deter­ injustum et malum, tunc similiter voluntas est
nis. Alias est casus usurarius. 2 2. q. 78. 3. c.
minavit, in quo verisimiliter res plus valiture mala; si vero respiciat volitum non propter se,
36. Si venditor rem suam intendat vendere
erant, propter solam damni vitationem; tunc sed propter aliud, sicut cum aliquis vult projicere
carius, non propter tempus tantum, sed tantum
enim damnum vitat, quando necessitati propriæ merces in mare, ut sic evadat periculum, tunc est
propter damnum, quod sibi videt imminere ex
consulens, intendit conservare res suas sibi ma­ distinguendum. 1 2. q. 68. 6. c.
dilatione persolutionis recuperandae, seu propter
gis necessarias ad usum vitæ, quas si tunc non
24. Conditio quæ dicitur interesse, sive damni
vexationem suam redimendam, quam probabi­
haberet, oporteret eas alibi emere, et sic repor­ recompensatio, et non spes lucri, potest excu­
liter timet futuram sibi in repetitione debiti sui,
taret damnum de gratia mutui facta proximo: sare a vitio usure, ut si quis mutuo dederit gra­
propter malitiam vel impotentiam debitoris, tunc
et sic intendens in mutuando excusatur ab omni tis, usque ad terminum aliquem determinatum, in
excusatur a vitio usure, et fit æqultas æstimavitio usure. 2 2. q. 62. 4 ad 1. et ad 2.
quo indiget sua pecunia pro aliqua necessitate,
tionis in hujusmodi contractibus, per recom­
18. In Scriptura sacra quantum ad legem vete­ et mutuum non fuerit redditum ad prædictum
pensationem damni, vel quando probabiliter ti­
rem condemnantur dantes pecuniam ad usuram, terminum, potest mutuans repetere ultra sortem,
metur hæc in credentia accidere. Et tunc recti­
et ideo contra legem divinam accipiuntur usure, quicquid damni incurrit propter defectum solu­
tudo hujusmodi intentionis apparet, quando ven­
unde accipere usuras ab alienis non erat secun­ tionis; et hoc modo potest etiam fidejussor repe­
ditor optaret potius non vendere talibus quam
dum intentionem legis, sed ex quadam permis­ tere usuras a debitore, quas persolvit creditori,
vendere ad credentiam, et quando libenter daret
sion, propter pronitatem Judæorum ad avari­ iropter defectum debitoris, quia ibi patet ratio
aliis pro minori pretio incontinenti persolvendo,
tiam, et ut magis pacifice se haberent ad extra­ !_
ustitiæ,
_ __ quia
_JM non spe lucri accipitur, sed pro re­
quam vendere ad credentiam talibus pro pretio
neos, a quibus lucrabantur. 1 2. q. 105. 3 ad 3. et compensatione damni. 2 2
2. q. 78. 2 ad 1. et 3. c.
majori, nisi venditio habeat rationem mutui. 2 2.
2 2. q. 78. 1. o.
2o. Conditio quæ sumitur tantum ex spontanea
q. 78. 2 ad 1. et ad 7.
19. Est etiam usura contra legem nature, quia ’ oblatione, excusat a vitio usure, scilicet quando
37. Uno autem modo credentia facit contra­
in hoc finis conveniens secundum naturam actus ’ tam ex parte dantis quam accipientis, gratis alictum usurarium, scilicet quando propter ipsam
humanæ vitæ corrumpitur: huic enim actui, qui quid offertur.
ertur. 2 2. q. 78. 2. o.
credentiam res venditur carius quam valeat sim­
est mutuum dare, conveniens finis ostenditur na­
26. Et hoc potest contingere, quando illud
pliciter, vel quam esset valitura, probabiliter,
turaliter, s. finis communis societatis, et fraternæ quod ultra sortem recipitur, fit suum jure natempore solutionis, vel etiam si tantum sit vali­
charitatis, in subveniendo proximorum necessita­ ! ture, sicut fructus pignorum pro dote uxoris,
tura verisimiliter, tamen ipse venditor alias res
tibus, et ideo gratis fieri debet naturaliter; quare vel pro provisione filiorum; vel potest fieri suum
suas non venderet, nisi plus acciperet, propter
quandocumque hujusmodi actus fit propter spem ! jure æquitatis, sicut res ipsa quæ impignoratur,
ipsam credentiam, et tunc venditio habet ratio­
alicujus commodi vel lucri, tunc ab eo tollitur fi­ quando secundum æquitatem erat illius qui fninem mutui. 2 2. q. 78. 2 ad 7.
nis, qui naturaliter competit ei, et fit contra na­ I ctus percipit. 2 2. q. 78. 2 ad 6.
38. De iis autem quæ committuntur bonæ fidei
turam, quare juri naturali repugnat; ideo non :
27. In usuris non transfertur dominium. 2 2.
aliorum ad lucrum, mihi videtur dicendum, quod
tantum fft injustum
-x— —
**
"
J
contra legem divinam,
sed
q. 78. 3. c. ad 3.
aut commissio sit pecunlæ, vel alterius rei, ita
etiam contra jus naturale. 2 2. q. 78. I. o.
28. Non est restituendum nisi auod est aliequod transfertur in toto vel in parte rei com­
20. Secundum theologiam usura condemnatur num, et non suum; quarc usure non sunt in
missa in potestatem ejus cui committitur, aut
. ___a ...mortale, et grave,
.x ætema
dominio possidentis. 2 2. q. 78. 3. c. ad 3.
tanquam. peccatum
et
ta sit commissio, quod non transeat dominium,
morte dignum. 2 2. q. 78. 1. o.
29. Cum una res simul habere duos dominos

Î

— 324 —

Usura

sed remanet tota res commissa in dominio com­
mittentis. Primo modo est vitium usure, eo quod
sperat lucrum jam de re non sua, quia jam erat
translata per commissionem in dominium alte­
rius. Et in hoc commissio assimilatur mutuo.
Sed secundo modo potest sperari lucrum sine
vitio usure: quia tunc commissa est pecunia vel
res alia, sicut servo vel ministro, qui de re do­
mini negotiatur ad utilitatem domini sui. Et ideo
committens potest sperare lucrum, sicut ex re
sua. Et sic lucrum non accedit sorti, nec pos­
sidetur sine justo titulo, quia sicut rei propriæ
partem recipit, non tamen partem numismatis
ex numismate immediate, sed partem ipsarum
rerum quæ per numismata sua sunt acquisltæ
justa commutatione. 2 2. q. 78. 2 ad 5.
39. In toto vel in parte ideo dictum est, quia
si aliquis committit centum alicui, ita quod me­
dietatem ei mutuet, et aliam medietatem suo
retineat dominio, ita tamen quod de illis cen­
tum debeat negotiari ad lucrum ille cui com­
mittitur, dico quod hoc lucrum jam habet vitium
usure propter hoc, quod non tantum ex re com­
missa speratur lucrum, sed etiam pariter ex re
mutuata et commissa. 2 2. q. 78. 2 ad I. et
ad 5.
40. Dare autem pecuniam mercatori vel arti­
fici, per modum societatis, cum pacto vel spe
lucri, ita quod cum periculo ipsius committentis
mercator de ea negotiatur, vel artifex operatur,
licitum est, non autem in mutuo. 2 2. q. 78. 2
ad 5.
41. Dans vero pecuniam usurario, ut usuras
exerceat, vel ut copiosius exerceat, peccat: non
autem si det pecuniam ut tutius servetur. 2 2.
q. 78. 4 ad 3.
42. Ad hæc dicendum, quod in hujusmodi aliud
est vitare damnum, et aliud est sperare lucrum,
quia primum licet, non autem secundum. 2 2.
q. 78. 3. c.
43. Quædam in consuetudinem deducta ha­
bentur pro justis legibus, quæ magis deberent
dici corruptelæ permissæ, quam consuetudines
approbatae. Et hoc videmus in hac materia usu­
rarum secundum regiones et civitates diversas,
quantum ad pupillorum et orphanorum tute­
lam. Unde dico quod non possunt pupilli, quan­
do sciunt veritatem, retinere superabundantias
suarum rerum per usuram acquisitas. 1 2. q. 108.
3 ad 2.
44. Usurarius tenetur restituere quicquid ac­
cepit de usuris, et fructus, et interesse, non au­
tem quæ lucratus est cum eis, etiam emendo
possessiones. 2 2. q. 78. 3. o.
45. Lex divina jubet restitutionem usurarum
fieri, sicut et rapinarum. Et voco legem divinam,
quæ in canone sacre Scripture, et in decretis
sanctorum Patrum, et Conciliis continetur, quia
jus divinum est quod divinitus promulgatur. 2 2.
q. 57. 2. a. 3 ad 3.
46. Debet tamen fieri hujusmodi restitutio usu­
rarum caute, ne cum scandalo fiat personarum
praedictarum. 2 2. q. 62. 6 ad 2.
47. Ex præcepto etiam juris naturalis habe­
mus, quod quæcumque vultis ut faciantf vobis
homines, et vos Hilis eadem faciatis. Sed justa
voluntate vult spoliatus re propria per usuram
ut spoliator ei restituat. Quare similiter spolia­
tor debet juste restituere spoliato. 1 2. q. 99.
1 ad 3.
48. Uxor etiam non potest licite restituere
usuras, nolente marito, et adhuc vivente, cum
uxor non sit domina rerum, sed tantum vir. Est
tamen ad generationem conjuncta viro In ad­
jutorium, et In usum rerum. Quare sicut non

— 325 —

INDEX HI

Usus

Utile

potest alienare res viri, ipso non volente, ita nec intercipit usum rationis, et tunc ratio potest
aliena viri potest restituere, ipso nolente. I 2. passionem excludere, divertendo ad alias cogita­
q. 92. I. c, principio, et q. 98. 2. b. 2.
tiones, vel dolendo, vel impediendo, unde talis
49. Si vero ut particeps fuit tantum lucri, aut passio non totaliter excusat a peccato si ratio
fuit scienter, aut ignoranter; si scienter, tunc non eam prohibeat. 1. q. 63. 3. c. ad 3. et q. 150.
iterum potest fieri juste dupliciter, s. aut pro 4 ad 3. et q. 156. 3 ad 2. et q. 157. 3 ad 3. et 1 2.
necessitate corporali, L quando alias commode q. 77. 1. 2. 7. c. et q. 78. 2 ad 3. et q. 80. 3 ad 2.
non potest invenire remedium vitæ, sicut acci­ et 2 2. q. 4. 6. c. ad 3. et q. 53. 6 ad 1. et q. 175.
dit pauperibus mendicantibus, et sic aliquandd 2 ad 2.
etiam per hoc possunt excusari filii et fîliæ in
2. Usus pecuniæ duplex, s. ad se, et ad alios;
domo parentum usurariorum, qui alias nequeunt primus pertinet ad expensas seu sumptus, se­
victum sibi necessarium invenire, et similiter cundus vero ad dationes. 2 2. q. 117. 3 ad 3.
uxor eadem necessitate potest excusari. 2 2.
3. Usus pecuniæ pertinens ad dationes duplex,
q. 32. 7 ad 3.
s. principalis, qui est distractio ejus, pro quo
50. Fautores et defensores, qui fovent usu­ nihil ultra potest accipi; et secundarius, s. vel ad
rarios et defendunt in exercitio fœnerandi, sicut ostentationem, vel in pignus, pro quo aliquid
aliquæ civitates, et aliqui principes fovent et ultra potest accipi. 2 2. q. 78. 1 ad o. .
defendunt hujusmodi, qui dicuntur Caursini, qui
4. Nihil ultra valorem rei sperare debet mu­
alias non auderent exercere hujusmodi actum tuans ex usu rei mutuatæ, quia ratione substântiæ
fœnerandi, tales fautores et defensores usura­ transfertur mutuum, et non ratione usus; sed
riorum, inquantum hujusmodi sunt tantum, non aliter est in accommodatis et locatis ad usum.
tenentur ad restitutionem alicujus, nisi inquan­ 2 2. q. 78. 1 ad 6.
tum sunt participes lucri, s. quia propter hoc
UT, sumitur dupliciter, scilicet causaliter, et
sunt fautores vel defensores, ut ab usurariis ali­ consecutive. 2 2. q. 91. 1 ad 2.
quam portionem recipiant; tamen in hoc etiam
UTI - 1. Large comprehendit sub se frui. 1.
peccant contra Deum, etiam quantumcumque uti­ q. 39. 8. c.
litatem regionis vel civitatis intendant, quia fo­
2. Uti importat applicationem rei ad aliquam
vent peccatores in peccatis suis. 2 2. q. 78. 4 operationem, quæ etiam dicitur usus ejus. 1 2.
ad 3.
q. 16. 1. 2. 3. c.
51. Nec est simile de illis quorum auctoritate
3. Uti est actus voluntatis. 1 2. q. 16. 1. c. et
circa usurarios fit aliquid, et de iis qqi fovent q. 17. 1. c.
et defendunt, et accipiunt ut actores: quia illi
4. Uti est actus voluntatis ut primi moventis,
sunt causa per se actus mali, isti vero non sunt ipsius intellectus autem ut dirigentis, aliarum
causa ipsius actus mali, sed accidentium ipsi vero potentiarum ut exequentium. 1 2. q. 16. 1.
actui ad ejus conservationem et fructum am­ c. et q. 17. 1. c.
pliorem. 2 2. q. 78. 4. o.
5. Uti proprie est actus voluntatis ut princi­
52. Sed majori justitia restituenda sunt ablata, palis, non autem aliarum potentiarum, nisi inquam debita sint solvenda, cum in hoc implea­ strumentaliter. 1 2. q. 16. 1. o.
tur justitia, tollens injuriam factam Deo. et
6. Uti aliquo dicitur dupliciter, s. ut forma
proximo; sed in solutione debitorum nulla tol­ quæ est principium usus, et ut objecto: et sic
litur injuria, sed tantum solvitur justitia, quare aliquis male utitur gratia et virtutibus, non au­
secundum hoc videntur prius restituenda ablata, tem primo modo. 1 2. q. 55. 4 ad 5. et 2 2. q. 20.
quam solvenda debita; restitutio enim præfertur 1 ad 2. et in. q. 80. 4 ad 3.
etiam subventioni parentum, nisi in extrema
7. Uti est semper eorum quæ sunt ad finem,
necessitate. 2 2. q. 31. 3 ad 3. et q. 32. 7 ad 3. non autem ipsius finis, nisi inquantum refertur
et a. 60. 5 ad 4. et q. 62. 5 ad 2.
in fruitionem ejus. I 2. q. 16. 3. o.
5j. Si unus sit dives, et alter pauper, et plus
8. In cultu Dei oportet nos uti quibusdam
indigens his de quibus restitutio facienda est, corporalibus actibus, ut adoratione corporali et
et æquallter sit clarum in utroque, adhuc prius hujusmodi, non quidem propter Deum, sed pro­
pauperi potest restitutio usurarum juste fieri, pter nos, ut s. eis tanquam quibusdam signis
quam diviti, eo quod plus læsus est in abla­ exterioribus excitemur ad spirituales actus inte­
tione suorum, et quia plus indiget. 2 2. q. 31. riores. 2 2. q. 81. 7. c. ad 1.
3 ad 3. et q. 32. 7 ad 3. et q. 60. 5 ad 4. et q. 62.
9. Uti peccato alterius ad bonum, est licitum,
5 ad 2.
.
quia Deus utitur omnibus peccatis ad aliquod
54. Quod autem in lege scriptum est de duplo, bonum, sed non licet inducere aliquem ad pec­
quadruplo et quintuplo, non habet locum in catum. 2 2. q. 78. 4. c. ·
Usuris, sed tantum in furtis vel rapinis, eo quod
10. Uti non convenit brutis, sed tantum ra­
hujusmodi usuræ non destruunt bonum reipu- tionalibus. 1 2. q. 11. 2 ad 4. et q. 16. 2. o.
blicæ de sua ratione, sicut faciunt furta et ra11. Uti est nobilius quam frui, quoad vim appinæ, sed tanturrç corrumpunt bonum personale, prehensivam præcedentem, sed est e converso,
sive fraternum bonum, et hoc non inferendo | quoad obiecta, quia frui importat motum appemalum, sed tantum non ffaciendo bene fratri titus in appetibile absolute; uti vero, in ordine
debitum: et de his alias scripsimus in septimo ad alterum. 1 2. q. 16. 2 ad 1.
præcepto Decalogi diffusius. 2 2. q. 62. 3 ad 2.
12. Uti ejus quod est ad finem, secundum quod
55. Si ergo aliquod lucrum provenit usurario, est in consideratione rationis referentis illud in
ultra rem et rei usum naturalem, ex propria finem, est prius electione, sed est e converso
operatione et solertia ejus, in quo non est alius secundum quod voluntas potentias exeeutivas
damnificatus, dico, sine præjudicio, quod non movet. 1 2. q. 16. 4. o.
tenetur restituere homini hujusmodi lucrum. 2 2.
UTILE - 1. dicitur dupliciter, s. sicut via ad fi­
q. 78. 3. o.
nem, ut meritum ad beatitudinem, et sicut pars
USUS - 1. rationis quandoque totaliter aufer­ ad totum, ut ministeria angelorum ad beatitudi­
tur ex nimia passione, sicut ex amore vel ira insa­ nem eorum, i. q. 62. 9 ad 2.
niens, et tunc talis passio si a principio fuit vo­
2. Bonitas in ordine ad finem utilitas vocatur.
luntaria, et non naturalis, imputatur actus ad 1 2. q. 7. 2 ad 1.
peccatum; quandoque vero passio non totaliter
3. Utilia dicuntur quæ sunt accommoda ad

Uxor

INDEX III

Vendere

aliquem finem, et utilitas quandoque usus no- ι
minatur. 1 2. q. 16. 3. c.
4. Facere aliquid ad utilitatem communem
quod nulli noceat, est licitum cuilibet personæ
privatæ, non autem si nocet, nisi ex auctoritate
publica. 2 2. q. 64. 3 ad 3.
5. Dispensationes spiritualium principalius or- |
dinantur ad utilitatem communem. 2 2. q. 63.
2. c.
6. Exhibitio eorum quæ dantur alicui propter
utilitatem, tanto est laudabilior, quanto magis
indiget; sed Deo nihil exhibetur propter utilita­
tem ejus, sed propter gloriam ejus, et propter
utilitatem nostram. 2 2. q. 81. 6 ad 2. et 7. c.
UXOR - 1. In lege Moysis licebat ex dispen­
satione Dei dimittere uxorem, licet communius
teneatur quod non, sed quod permittebatur ut
minus malum quam uxoricidium, ad quod proni
erant Judæi, nec puniebantur temporaliter. 1 2.
q. 105. 4 ad 8.
2. Causæ repudii scribebantur in libello in
generali tantum, non quidem ut Justum appareat,
sed ut habeat licentiam nubendi alteri, secundum
Josephurn, vel ut, ex mora et ex consilio scriba­
rum, impediretur, secundum Augustinum. 1 2.
q. 107. 2 ad 2.
3. Non licet viro propria auctoritate sine reatu
pœnæ æternæ occidere uxorem adulteram, potest
tamen zelo justitiæ eam judicialiter accusare, ut
in eam animadvertatur. Suppi, q. 60. 1. c.
4. Vir qui uxorem occiderit, aliam ex statuto
Ecclesiæ ducere non potest, nisi id sibi ab Ec­
clesia permissum fuerit vitandæ fornicationis
causa; si vero sine tali dispensatione matrimo­
nium contraxerit, non dirimetur, nisi eam, cum
qua prius moechabatur, duxerit. Suppi, q. 60. 2. c.

2. Velum templi habebat quatuor colores, per
quos quatuor elementa designantur, quæ non im­
pediunt a divinis, scilicet byssum per quod desi­
gnatur terra, quia byssus, id est Imum, de terra
nascitur; purpuram, per quam significatur aqua.
Flebat enim purpureus color ex quibusdam con­
chis, quæ Inveniuntur in mari; hyacinthum, per
quem significatur aer, quia habet aereum colo­
rem; et coccum bis tinctum, per quem designatur
ignis. Vel per colores ejus quatuor disignantur
quatuor virtutes, s. quia velum erat ornatum
bysso, ad designandum carnis puritatem; pur­
pura autem ad figurandum passiones, quas sancti
sustinuerunt pro Deo; cocco bis tincto, ad si­
gnificandum charitatem geminam, Dei et proximi,
Hyacintho autem significabatur cælestis medita­
tio. 1 2. q. 102. 4 ad 4. et ad 3.
VENATIO, aucupium et piscatio sunt a natura.
Ideo sunt secundum se licita, i. q. 96. 1. c. et
2 2. q. 64. 1. o.
VENDERE - 1. Pretium rerum venalium con­
sideratur secundum usum hominis, non autem
secundum gradum naturæ rerum. 2 2. q. 77.
2 ad 3.
2. In illis est peccatum, quæ bis venduntur,
quod patet in iis quorum usu*s non est aliud a re
ipsa. In quibus rebus, qui rem vendit, vel mutuat,
eum in hujusmodi transeat dominium ad acci­
pientem, vel rem bis vendit, et est in venditio­
nibus ad credentiam, dum plus pro dilatione vo­
lunt accipere, vel vendunt quod non est. Et
utrumque est usurarium et peccatum. 2 2. q. 78.
1. o.
3. In domo autem sunt duo, s. substantia et
usus. Sed aliud est habere domum, et aliud uti
domo. Unde separatim possum usum vendere,
sine domus venditione, et ita in omnibus aliis
hujusmodi. Unde si aliqua sunt, quæ consistant
in ipso usu tantum, et usus eorum est distractio
V
non potest fieri id quod de domo. 2 2. q. 78.
VACUUM non fuit ante creationem nec post; 1. o.
quia vacuum non est tantum negatio sed pri­
4. Denariis vero utimur distrahendo, et fru­
vatio, i. spatium capax corporis sine corpore. Nec mento consumendo, et ideo si usum vendis, bis
fuit possibile nisi potentia creantis, i. q. 46. 1 I vendis. 2 2. q. 78. 1. o.
ad 4.
5. Vendere ad terminum secundum justi pretii
VAGATIO - 1. mentis in oratione tollit fructum quantitatem, non est usura. Si autem, cæteris
ejus. Et est peccatum ex proposito tantum. 2 2. paribus, fiat ultra justi pretii quantitatem pro­
q. 83. 1. 3 et ad 3.
pter temporis expectationem, est peccatum usuræ.
2. Et est filia accidiæ. 2 2. q. 35. 4 ad 2. et ad 3. 2 2. q. 78. 1. o. et 2 ad 7.
VAPOR non ascendit ad cacumina quorum­
6. Vendens scienter rem quæ deficit in specie
dam montium, i. q. 68. 2. c. fi.
substântiæ, quantitate, vel qualitate, peccat. Non
VARRO, secundum Augustinum, dixit quod est autem vendens ignoranter. Sed cum sciverit, te­
Deus anima mundi, motu et ratione mundum gu­ netur recompensare. 2 2. q. 77. 2. o.
bernans. i. q. 1. c.
7. Vendere carus quam emit est licitum, me­
VAS - 1. quandoque dicitur instrumentum ope­ liorando rem, vel si mutetur pretium ratione
randi aliquid, m. q. 62. 3 ad 1.’
loci vel temporis, vel propter periculum trans­
2. Vasa sacra, in necessitate ecclesiæ, quoad ferendi vel faciendi fieri. 2 2. q. 77. 4 ad 5.
materiam tantum, possunt vendi integra ad
8. Illa superabundantia quæ ex justa permuta­
usum ecclesiæ. Si autem vendantur ad alium tione seu venditione accidit, non habet vitium
usum, frangantur, præmissa oratione. Non autem I inæquitatis. Alias non fuisset venditio vel pervendi possunt ratione consecrationis, ut s. pro I mutatio justa. 2 2. q. 77. 4 ad 1.
ea aliquid plus exigatur, quia simonia esset. 2 2.
9. Vendere rem plus notabiliter quam valeat
q. 100. 4. c. ad 2. et ad 3.
simpliciter sibi, vel ipsi vendendi, non licet,
VELLEITAS, quæ secundum quosdam est vo­ quamvis lex humana permittat citra dimidium.
luntas incompleta, est de impossibili, quia s. ali­ 2 2. a. 77. 1. o.
quis vellet illud, si esset possibile. Voluntas autem
10. Vendens non tenetur dicere publice vitium
completa non est nisi de possibili, quod est bo­ . iei, nec in particulari, nisi propter damnum, vel
num volenti. 1 2. q. 13. 5 ad 3. et m. q. 21. 4. c. periculum. 2 2. q. 77. 3. o.
VELOCIOR in fine est motus naturalis et tar­
11. Venditor non tenetur dicere ementibus
dior in principio, motus autem violentus e con­ i abundantiam venalium futuram per adventum
verso. 1 2. q. 34. 6. c. ad 2.
aliorum mercatorum, nec minuere pretium. 2 2.
VELUM - 1. templi duplex, s. interius ante q. 77. 4 ad 3.
sancta sanctorum et exterius. Secundum scissum
12. Mensuras venalium oportet esse diversas
est in passione Christi, non autem primum. 1 2. in diversis locis, et eas institui publica auctoI ritate vel consuetudine. 2 2. q. 77. 2 da 2.
q. 102. 4 ad 4.

— 327 —

>k

F

. A*.
< a·<
•

*

- - it

1

g

Venter

INDEX III

Verecundia

VENTER adultera, potantis aquam zclotypiæ,
18. In divinis est tantum unum verbum, i.
semper Intumescebat. 1 2. q. 103. 2 ad 3.
q. 27. 5 ad 3. et q. 34. 3. c. et q. 41. 6. o.
VENUS - 1. agit ex insidiis, et furatur intelle­
19. Verbum in divinis proprie dicitur persona*
ctum multum sapientis. 2 2. q. 55. 8 ad 1.
liter tantum, non autem essentialiter, i. q. 34.1,
2. Venus dicitur ab Aristotele dolosa, et cor­ o. et I 2. q. 93. 1 ad 2.
rigia ejus varia, secundum quamdam similitu­
20. Verbum est in divinis ab æterno, et non
dinem, inquantum s. hominem subito surripit. tantum ratione incarnationis ejus. i. q. 34. 3 ad 2.
sicut et in dolis agitur, non tamen per astutias,
21. Verbum In divinis proprie convenit soli
sed magis per violentiam concupiscentiæ et de­ Filio, figurative autem convenit Spiritui sancto,
lectationis. Ibidem.
inquantum manifestat Filium, i. q. 34. 2. o.
VERBERARE hominem nulli licet, nisi ha­
22. Deus eodem modo dicit se, et omnia alia,
benti potestatem supra eum, ut pater supra filium etiarn creaturas. L q. 3*1. 2 ad 3. et 3. c. et q. 37.
et dominus supra servum. 2 2. q. 65. 2. o. et 2. c. ad 3.
q. 72. 2 ad 2.
23. Verbum Dei, respectu non entium, est ex­
VERBOSITAS, curiositas, importunitas, inquie­ pressivum tantum, sed respectu entium est etiam
tudo et instabilitas loci vel propositi» pertinent factivum. i. q. 34. 3 ad 5.
ad evagationem mentis. Ideo oriuntur ex accidia.
24. Verbum Dei respectu creaturarum est ex­
2 2. q. 33. 4 ad 3.
pressivum et operativurn, sed respectu eorum
VERBUM - 1. proprie importat rationem quæ sunt in Deo, est expressivum tantum, i.
formæ exemplaris, quia est ars. i. q. 3. 8. 2 ad 2. q. 34. 3. c.
2. Verbum cordis importat aliquid procedens
25. Verbum principaliter refertur ad Patrem,
ab intellectu, ut constitutum per operationem et quasi per se, sed ad creaturas refertur conse­
ejus. i. q. 27. 1. c. fi. et q. 28. 4 ad 1. et q. 34. quenter, et quasi per accidens, i. q. 34. 3. o.
1. c.
26. Verba signiîicantia aliquid devotionis ex­
3. Verbum est ipsinn intellectum, et id quod citant mentes, et praecipue minus devotas. Sed
concipitur, i. q. 22. 1. c. et q. 28. 4 ad 1. et verba pertinentia ad alia distrahunt mentem, et
q. 34. I. c.
impediunt devotionem. 2 2. q. 83. 12 ad 2.
4. Ouicumque intelligit, ex hoc ipso quod in27. Verba et participia dicuntur de Deo, ra­
telligit, procedit aliquid intra ipsum, s. verbum. tione aeternitatis, quæ continet omne tempus, i.
1. q. 27. I. c.
q. 13. 1 ad 3.
5. Verbum In anima, sine actuali cognitione
VERECUNDIA - 1. non est virtus proprie,
esse non potest. i. q. 93. 7. c. ad 3.
sed large, inquantum est passio laudabilis. 2 2.
6. Verbum cordis significatum verbo oris, est q. 144. 1. o.
conceptio rei intellect#, ex vi intellectiva prove­
2. Verecundia est timor turpitudinis exprobra­
niens, vel ex ejus notitia procedens, i. q. 27. 1. bilis. Et principaliter respicit vituperium. Sed
2. c. et q. 28. 4 ad 1. et q. 34. 1. o. et q. 107. respicit culpam consequenter. Et hoc dupliciter,
1. c. et I 2. q. 93. I ad 2.
s. cessando et celando. 2 2. q. 116. 2 ad 3. et
7. Nihil implicans contradictionem potest dici q» 144. 1. c. ad 2. et 2. o. et 4. c.
verbum. 1. q. 25. 3. c. fi.
3. Verecundia non est timor de ipso actu pec­
8. Verba tenent praecipuum locum inter signa cati, sed de turpitudine vel ignorantia, vel con­
quibus homo aliquid significat alteri. 2 2. q. 55. vicio, vel opprobrio. 1 2. q. 41. 4. c. ad 2. et ad 3.
4 ad 2. et q. 72.1. c. et q. 110. 1 ad 2. et m. q. 60. et q. 42. 3 ad 4.
6. c. ad 1. et ad 2.
4. Homines maxime verecundantur de actibus
9. Verbis utimur ad hominem, ut ei manife­ venereis, etiam in matrimonio, et de signis eo­
stemus nostros conceptus; ad Deum autem, ut rum. 2 2. q. 151. 4. c.
nos vel alios excitemus. 2 2. q. 91. 1. c.
5. Verecundia non est de operibus virtutum,
10. Verba ut signa inferunt multa damna, et nisi per accidens, ratione falsæ opinionis, vel
in verbo homo facile delinquit. Sed secundum propter notam praesumptionis vel simulationis.
suam essentiam, i. ut soni, non nocent nisi au­ 2 2. q. 144. 2 ad 3.
ditui, s. clamando. 2 2. q. 72. 1 ad 1. et q. 89,
6. Verecundia est ab iis, quorum testimonium
2. c. fi.
est majoris ponderis, propter certitudinem et
11. Verbum nostra mentis manet, non autem rectitudinem judicii, s. a sapientibus et virtuosis,
verbum vocale. Sed neutrum subsistit. Verbum vel ex cognitione, s. a notis et conjunctis, vel
vero divinum manet et subsistit, i. q. 37. 1 ad 2. propter effectum nocentis vel juvantis. 2 2. q. 144.
12. Verbum Dei est tantum unum perfectum, 3. o.
et idem quod essentia, ideo est filius. Non autem
7. Aliqua peccata graviora sunt minus verecunverbum nostrum, nisi metaphorice, quia est mul­ dabilia, quæ tamen sunt minus turpia, vel quia
tiplex, imperfectum et accidens, i. q. 27. 2 ad 2. se habent in excessu temporalis boni. 2 2. q. 116.
et q. 33. 2 ad 3. et q. 34. 2 ad 1. et 3. c.
2 ad 3. et q. 144. 2 ad 4.
13. Diversitas objectorum di versificat speciem
8. Verecundia est principium emendationis,
verbi et amoris, i. q. 93. 8. c.
quia in principio erubescimus oculos hominum,
14. Verbum duplex, scilicet verbum vocale et in ime vero oculos rationis et Dei. 2 2. q. 144.4
verbum mentale. Primo respondet spiritus cor­ ad 4.
poralis, secundo vero spiritus Intimi amoris, i.
9. Verecundia celat turpem actum, sed erube­
q. 27. 1. c.
scentia cessat a turpi actu. Vel utraque propter
15. Verbum triplex, scilicet verbum cordis, timorem vituperii. 2 2. q. 144. 2. c. fi.
vocis, et habens imaginem vocis, i. q. 27. 1. c.
10. Verecundia jacit prima temperantiæ fun­
16. Verbum proprie dicitur tripliciter, s. con­ damenta, secundum Ambrosium, inquantum sci­
ceptus mentis, vox significativa ejus, et imagina­ licet incutit horrorem turpitudinis. 2 2. q. 144.
tio vocis. Improprie vero dicitur verbum, res 4 ad 4.
significata vel effecta verbo. I. q. 34. 1. c.
11. Et sæpius verecundari-causatur virtus,
17. Verbum, ut significat conceptum mentis, qua vitantur turpia, non autem virtus qua quis
est in Deo proprie; secundum alias vero signifi­ verecundetur; tamen sic disponit, quod verecun­
cationes ejus, est in Deo metaphorice tantum. daretur. si turpia ageret. 2 2. q. 144. 1 ad 5.
I. q. 34. 1. c. ad 1. et q. 36. 2 ad 5.
12. Verecundia non est in pessimis, quia pec-

— 328 —

Vcrerl

INDEX HI

catum non reputant ut turpe. Nec est In virtuo­
sis et senibus, quia non apprehendunt illud pos­
sibile slbl, nec est difficile eis ad vitandum. 2 2.
q. 144. 4. o.
13. Verecundia convenit senibus et virtuosis
conditionaliter tantum, s. quia verecundarentur,
si aliquid turpe agerent, i. q. 95. 3. c. fi. et 2 2.
q. 144. 4. c. f ad 5. et 4. c.
14. Carent verecundia homines, in peccatis
profundat!, quibus sua peccata non displicent,
sed magis de eis gloriantur. 2 2. q. 144, 4. c.
VERERI. Quidam sunt qui non verentur alios
contristare. 2 2. q. 116. L c.
VERITAS - 1. octupliclter diffinitur, i, q. 16.
1. c. fi.
2. Ratio veritatis consistit in adæquatione rei
et intellectus. 1. q. 21. 2. c.
3. Ratio veritatis prius est in intellectu quam
in rebus, i. q. 16. 1. c.
4. Veritas magis fundatur In esse rei quam In
essentia rei. 2 2. q. 109. 1. c.
5. Veritas dicit relationem, qua esse ordinatur
ad intellectum, sicut bonitas ad appetitum, i.
q. 16. 1. 3. c.
6. Veritas dicitur primo de intellectu; de enunclatione vero, inquantum est signum ejus; de
re autem, ut de. causa ejus. i. q. 16. 7. 8. c.
7. Veritas non entium, ut chimeræ, vel aliorum
hujusmodi, est tantum in intellectu, et ab eo
causatur, i. q, 16. 3 ad 2. et 5 ad 3. et 7 ad 4.
8. Ad veritatem locutionum requiritur res signi­
ficata et modus significandi, i. q. 39. 4. 5. c.
9. Veritas enuntiabilium non est aliud quam ve­
ritas intçllectus, quia enuntiabile, ut est in in­
tellectu, habet per se veritatem, sed in voce est
verum, quia significat veritatem intellectus, non
autem per veritatem in enuntiabit! existentem.
1. q. 16. 7. c.
10. Eadem est veritas et rectitudo communium
principiorum apud omnes, et æqualiter nota; sed
in ratione speculativa, eadem est, non autem
æqualiter nota in conclusionibus; in practica vero
ratione, nec est eadem, nec æqualiter nota. 1 2.
q. 94. 4. c.
;
Slfry
11. Veritas triplex, scilicet cognitionis natura­
lis, infusæ et acquisitæ. i. q. 60. 1 ad 3.
12. Homo pertingit ad cognitionem veritatis
tripliciter, s. capiendo a Deo, ab homine et per
studium: primo est necessaria oratio, secundo
auditus, tertio meditatio. 2 2. q. 180. 3 ad 4.
13. Veritas quadruplex, s. vitæ, doctrinæ, ju­
stitiæ et locutionis, i. q. 16. 4 ad 3. et q. 21. 2 ad
2. et 2 2. q. 109. 3 ad 3.
14. Veritas est in intellectu Dei proprie et pri­
mo, sed in intellectu nostro est proprie et secun­
dario; in rebus autem est secundario et impro­
prie. I. q. 16. 7 8. c.
15. Deus est veritas, i. q. 16. 5. o. et 1 2. q. 3,
7. c.
16. Deus est summa, maxima et prima veritas.
L q. 16. 5. c.
17. Veritas in divinis sumitur dupliciter, s.
proprie, i. æqualitas intellectus Dei, ad essentiam
ejus principaliter, et ad creaturas consequenter,
et metaphorice, i. summa imitatio principii: pri­
mo modo dicitur tantum essentialtier; secundo
autem personaliter, et convenit soli Filio, i. q. 16.
5 ad 2. et q. 39. 8. c.
18. Anima non judicat de omnibus rebus se­
cundum quamcumque veritatem, sed secundum
primam veritatem, inquantum resultat in anima
sicut in speculo, secundum prima intelligibilia.
I. q. 12. 11 ad 2. et q. 16. 6 ad 1. et q. 84. 5. c.
et q. 88. 3 ad 1. et f 2. q. 93. 2. c. et 2 2. q. 173.
1 ad 2.

Vexatio

19. Omnis veritas est a Deo. I. q. 16. 5 ad 3.
20. Veritas prima est finis omnium desiderio­
rum et actionum nostrarum. 2 2. q. 4. 2 ad 3.
21. Omnes res sunt veræ una veritate, s. Del,
sicut principio effectivo et exemplari, sed multis
formaliter. 1. q. 16. 6. o. et 1 2. q. 93. 1 ad 3.
22. Quælibet veritas, præter primam, est aliquo
modo mutabilis, i. q. 16. 8. o.
j
23. Veritas qua quis dicit verum, et qua verax
dicitur, est virtus, non autem qua verum dicitur,
sed est objectum et finis virtutum, i. q. 16. 4 ad
4. et q. 17. L c. et 2 2. q. 109. 1. o.
24. Hæc virtus non est virtus theologica, nec
virtus intellectualis, sed est virtus moralis, et
I medium ejus est inter superfluum et diminutum,
i et hoc dupliciter, s. ex parte actus et ex parte
objecti. 2 2. q. 109. 1 ad 3.
25. Et est specialis virtus. 2 2. q. 109. 2. o.
26. Ad virtutem veritatis pertinet, talem se
exhibere exterius per signa exteriora, s. per verba
et facta, qualis est. 2 2. q. 109. 1. c. ad 3. 2. c.
et 3 ad 1. et ad 3. et q. 110. 1. c.
27. Hæc virtus est pars annexa justitiæ, quia
utraque est ad alterum, et utraque æqualitatem
constituit, sed justitia secundum debitum legale,
veritas autem secundum debitum morale. 2 2.
q. 109. 3. o.
28. Et declinat plus in minus quam in majus,
non quidem negando verum, sed affirmando. 2 2.
q. 109. 4. o. et q. 129. 3 ad 5.
29. Veritas vitæ est communis ad quamlibet
virtutem. 2 2. q. 109. 2 âd 3.
30. Veritas amatur per se, sed oditur per acci­
dens. 1 2. q. 29. 5. o. et 2 2. q. 15. 1 ad 3.
31. Veritas creata est major anima, secundum
quid, ut perfectio ejus, non autem simpliciter
i. q. 16. 6 ad 1.
32. Verum dicitur dupliciter, s. verum veritate
essentiæ, et verum veritate proprietatum. I. q. 68.
4. c. et 2 2. q. 77, 2 ad 1.
33. Ens est de ratione veri, non autem e con­
verso: ideo verum non potest intelligi, non intelI lecto ente, sed bene e converso, non autem vero
non existente, I. q. 16. 3 ad 3.
VESPERTILIO circa terram volat; ideo signifi­
cat praeditos scientia sæculari, qui sola terrena
sapiunt. 1 2. q. 102. 6. ad 1. fi.
VESTIGIUM Trinitatis - 1. attenditur secun­
dum appropriata, per quæ veniri potest in trini­
tatem personarum, i. q. 45. 7 ad 1.
2. Tres partes ejus diversimode assignantur a
diversis, quæ tamen reducuntur ad principium,
medium et finem, i. q. 5. 5. o.
3. Et repræsentat causam ut causam tantum,
imago autem reæpresentat etiam quoad formam
causæ. I. q. 45. 7. c. et q. 93. 6. c.
4. Vestigium Trinitatis est in creatura secun­
dum quod imitatur perfectionem Dei, seu conse­
quitur esse perfectum, i. q. 5. 5. o. et q. 45.
7, o.
5. Vestigium Trinitatis est in qualibet creatura,
inquantum est creata, habens, formam »«.
et ordinem, licet proprie sit tantum in individuis subΛ c.
stantiæ.
i. q. 45. 7. o. et q. 73. 6.
VESTIS - 1. In usum vilium vestium potest
esse peccatum inanis gloriæ et avaritiæ, et virtus
humilitatis, signum contemptus mundi, pœnitentiæ et tristitiæ. 2 2. q. 169. 1. c. ad 2. ct q. 187.
6. o.
2. Vitiosum est quod vir vestiatur veste mu­
lierum, vel e converso ad lasciviam, sed potest
esse sine peccato, propter aliquam necessitatem;
sed prohibetur in lege veteri propter idololatriam.
1 2. q. 102. 6 ad 6. et 2 2. q. 169. 2 ad 3.
VEXATIO. Redimere suam vexationem licet.

— 329 —

Via

·♦- \

INDEX III

juris ordine non prætennisso. 2 2, q. 66. 5 ad 3.
et q. IÛ0. 4 ad 3.
VIA - 1. Non oportet quod qui vadit per viam,
in quolibet passu cogitet de fine viæ. 1 2. q. I.
6 ad 3.
2. Homini datur longior via quam angelo, quia
magis distat a Deo per cognitionem. i. q. 52.
5 ad 1.
VICEM Dei gerunt homines, in commissis ho­
minum jurisdictioni; non autem quoad omnia,
ut in institutis a solo Deo, sicut in matrimonio
et hujusmodi. 1 2. q. 1OÛ. 8 ad 3. fi.
VIGILANTIA est idem quod sollicitudo, et per­
tinet ad prudentiam. 2 2. q. 47. 9. o.
VIGILARE. Cum aliquis vult diu vigilare de
sero, ex quo sequitur quod non vadat hora matu­
tinal! ad ecclesiam, tunc actus iste interior vel
exterior per accidens se habet ad peccatum omis­
sionis. 1 2. q. 71. 5. c.
VIGILES et cursores, et alii hujusmodi, de suo
labore viventes, intelliguntur de labore manuum
suarum vivere. 2 2. q. 187. 3. c.
VINDICATIO - 1. est virtus specialis, quia ad
hoc natura inclinat. 2 2. q. 108. 2. o.
2. Vindicatio consistit in medio duorum vitio­
rum, scilicet crudelitatis et sævitiæ, secundum
excessum; et remissionis, secundum defectum.
2 2. q. 108. 2 ad 3.
3. Naturalius est homini appetere vindictam
injuriarum illatarum, quam ab hoc deficere,
quia vix alicui nimis parvæ videntur injuriæ
sibi illatæ, secundum Sallustium. 2 2. q. 157. 2
ad 2.
4. Vindicatio et inflictio pœnæ peccanti est
licita, si sit propter bonum, scilicet vel emenda­
tionis, ve! cohibitionis, vel quietis aliorum cum
aliis debitis circumstantiis; non autem si sit ex
odio, vel principaliter intendatur malum peccan­
tis. 2 2. q. 108. 1. o. et 3. c. et q. 158. 1. c. ad 3.
et 2. c. et 3. o. et ni. q. 15. 9. c.
5. Fortitudo disponit ad vindictam, removendo
prohibens; zelus autem importat primam radi­
cem ejus, quia actus cujuslibet virtutis procedit
ex radice charitatis. 1 2. q. 105. 2 ad 10. et 2 2.
q. 108. 2 ad 2.
6. Vindicatio debet fieri per privationem eo­
rum quæ peccans diligit, s. per mortem, verbera,
talionem, vincula, carcerem, servitutem, damnum,
exilium, ignominiam et hujusmodi. 2 2. q. 108.
3. o.
VINUM - 1. vitis est proprie vinum, alia vero
per similitudinem ejus. ni. q. 74. 5. c. ad 1.
2. Vinum calefacit et lætificat. 2 2. q. 147. 8 ad
1. et m. q. 74. 5. o.
3. Usus vini est illicitus per accidens tantum,
s. vel proprie conditionem ejus, qui faciliter lae­
ditur ex eo, vel propter excessum, vel votum, vel
scandalum. 2 2. q. 149. 3. o.
4. Vinum antiquitus mulieres apud Romanos
non bibebant, secundum Valerium. 2 2. q. 149.
4. c.
VIOLARI quæcumque non licebat, dicebantur
antiquitus sancta, vef sacrosancta, ut muri civi­
tatis, et personæ in dignitate consiitutæ. ni.
q. 60. 1 ad 2.
VIOLENTIA - 1. est a principio extrinseco,
nil conferente eo quod vim patitur, ut s. sic pa­
tiatur: id autem fit quantum ad inclinationis
finem, ut sl lapis projiciatur sursum, qui inclina­
tur deorsum ferri: secundo, quoad modum ten­
dendi, ut si lapis velocius quam sit ejus inclinatio
projiciatur deorsum. 2 2. q. 175. 1. c.
2. Violentia nemini convenit, nisi per publicam
potestatem. 2 2. q. 68. 8. c.
VIRGINITAS - 1. est specialis virtus. 1 2. q. 64.

Virginitas

1 ad 3. et 2 2. q. 152. 1 ad 1, et 3. o. et q. 155*
I. c. ad 3.
l· 5 JgflH
2. Virginitas dicitur a virore, quia importat im­
munitatem a concupiscenti® adustione circa de­
lectationes venereas. 2 2. q. 152. 1. c,
3. Virginitas, secundum Augustinum, est in
came corruptibili, incorruptlonls perpetua medi­
tatio. 2 2. q. 152. 1 ad I.
4. Virginitas quoad suum materiale, i. pro in·
corruptione signaculi, vel irresolutlone seminis
propter delectationem, est a natura, sed quoad
suum formale, i. pro habitu quo quis proponit
seu eligit perpetuo servare Integritatem mentis
et corporis vel sine voto, vel præcipue cum voto,
est ex gratia Dei. 2 2. q. 152. 3 ad 1.
5. In delectatione venerea sunt tria, s. violatio
signaculi virginalis, resolutio seminis delectatio­
nem causans, ef propositum hujus; remotio primi
se habet ad virginitatem per accidens; remotio
secundi se habet ad eam materialiter; remotio
tertii se habet ad eam formaliter et completive.
2 2. q. 152. c. ad 3. et 3. o.
6. Virginitas perdita non potest reparari, ra­
tione præteriti, sed bene quoad omnem integrita­
tem operante Deo, et quoad virginitatis propo­
situm: nulla tamen potentia fieri potest, ut quæ
corrupta est, corrupta non fuerit, i. q. 25. 4 ao 3.
et 2 2. q. 152. 3 ad 3.
7. Corruptio triplex, s. corporalis tantum, i.
fractio signaculi virginalis, vel resolutio seminis,
quocumque modo; et corruptio mentis tantum,
i. consensus in rem veneream sine opere, et utra­
que simul: in tertia amittitur virginitas Irreparabiliter, in secunda reparabiliter, in prima vero
nullo modo. 2 2. q. 152. 1. o. et 3 ad 3.
8. Virginitas et pudicitia sunt in anima essen­
tialiter, in carne vero materialiter. 2 2. q. 152.
1 ad 2.
9. Virginitas se habet ad castitatem, sicut ma­
gnificentia ad liberalitatem. 2 2. q. 152. 3. c. fi. et
ad 5. et q. 155. 4. c
10. Virginitas est illustrior portio gregis Chri­
sti, secundum Cyprianum, et supremum decorem
sibi vindicat, secundum Ambrosium, quia est su­
premus gradus temperantiæ, et est virginum su­
blimior gloria, per comparationem ad viduas et
conjugatas. 2 2. q. 152. 5. c. ad 1.
11. Virginitas est maxima virtus, non quidem
simpliciter, sed in genere castitatis, s. castitatis
virginalis, conjugalis et vidualis; non autem est
maxima virtutum simpliciter, quia est minor vir­
tutibus theologicis et religione, quarum actus est
ipsa occupatio circa res divinas, et ideo præferuntur virginitati. 2 2. q. 152. 3. c. ad 5. et 4. 5.
o. et q. 153. 2 ad 2. et q. 155. 1. o. et 4. c. ad 1.
et q. 185. 4. o.
12. Conjugatus potest esse melior virgine du­
pliciter, s. si habeat animum magis paratum ad
virginitatem si oporteret, licet non eam habeat
in opere, sed in solo habitu, et propter aliquam
aliam excellentiorem virtutem. 2 2. q. 152. 4 ad
1. et ad 2.
13. Virginitas non opponitur luxuriæ sicut
extremum, sed sicut medium. 2 2. q. 152. 2 adi
14. Virginitas, ut virtus, non potest amitti sine
peccato, quia firmata est per votum. 2 2. q. 152.
3 ad 4.
15. Virginitas, quoad suum formale, potest re­
parari per poenitentiam, et semper est cum ce­
teris virtutibus, non autem quoad materiale ejus.
2 2. q. 152. 3 ad 2. et ad 3. et iii. q. 89. 3 ad 1.
16. Fractio signaculi virginalis quocumque
modo, sine proposito delectationis, non magis
præjudicat virginitati quam fractio manus vel
pedis. 2 2. q. 152. 1 ad 3.

— 330 —

Virilitas

INDEX III

17. Virginitas ad vacandum liberius Deo et
contemplationi ejus, non est vitiosa, sed est licita
et laudabilis. 2 2. q. 152. 2. o. et 3. 5. c.
VIRILITAS est idem quod fiducia: ideo est
pars potentialis fortitudinis. 2 2. q. 128. ad 6,
VIRTUS - 1. nominat perfectionem potentiæ,
quia de ratione virtutis est quod ponat potentiam
in ultimo quoad actum, quoad objectum, et quoad
moduin agendi. 1 2. q. 55. I. 2. 3. c. et q. 56. 1.
c. et q. 66. 3. o. et 2 2. q. 51.1 ad 2. et q. 129. 2. c.
2. Virtus quandoque sumitur pro omni quod
potest esse principium operationis vel motus.
1 2. q. 26. 2 ad 1. et q. 41. 1 ad 1.
3. virtus importat directe dispositionem ha­
bentis se convenienter, secundum modum suæ
naturæ, sed consequenter importat bonitatem.
1 2. q. 71. 1. o.
4. virtus est dispositio perfecti ad optimum,
inquantum dicit operationem, per quam res finem
suum consequitur. 1 2. q. 110. 3. o. et 2 2. q. 23.
7. c.
5. Omnis virtus humana potentiæ rationalis
est habitus; sed potentia naturalis est sua virtus.
1 2. q. 55. L o. et q. 56. 3. c.
6. Quandoque virtus dicitur id ad quod est
virtus, scilicet vel objectum virtutis, vel actus
ejus, sicut fides dicitur quandoque id quod cre­
ditur, quandoque vero ipsum credere, quandoque
autem ipse habitus quo creditur. 1 2. q. 55 ad 1.
7. De ratione virtutis humanæ est habitus operativus et bonus. 1 2. q. 55. 2. 3. o. et q. 56. 1.
c. et q. 71. 1 ad 2. et 2 2. q. 58. 1. c.
8. Principale in virtute est electio. 2 2. q. 134.
3 ad 4.
9. Ubi est speciale impedimentum rationis, ibi
oportet esse specialem virtutem. 2 2. q. 149. 1.
2. c.
10. Virtus est bona seipsa, et non per aliam
virtutem. 1 2. q. 55. 4 ad 1.
11. Virtus duplex, s. virtus vera et virtus falsa
vel simulata. 2 2. q. 23. 7 ad 3.
12. Virtus dicitur dupliciter, s. virtus vera, et
virtus ficta. 2 2. q. 23. 1. c.
13. Virtus duplex, s. virtus propria et virtus
aliena, m. q. 43. 3. o.
14. Habitus moralis habet rationem virtutis,
inquantum rationi conformatur. 1 2. q. 58. 2. c. fi.
15. Virtus simpliciter dicta dicitur amor, se­
cundum Augustinum, quia dependet a voluntate,
cujus prima affectio est amor. 1 2. q. 56. 3 ad 1.
q. 62. 2 ad 3.
16. Virtus, secundum Augustinum, est ordo vel
ordinatio amoris, quia per eam amor in nobis or­
dinatur. 1 2. q. 55. 1 ad 4. et q. 62. I ad 1.
17. Virtus, secundum Augustinum, est bonus
usus liberi arbitrii, quia virtus ordinatur ad eum
sicut ad proprium actum. 1 2. q. 55. 1 ad 2.
18. Virtus, secundum Augustinum, est bona
qualitas mentis qua recte vivitur, qua nullus
male utitur, quam Deus in nobis sine nobis ope­
ratur; quæ diffinitio tantum virtutis rationem
complectitur; et convenit cuilibet virtuti, præter
ultimam partem quæ convenit virtuti infusæ tan­
tum. 1 2. q. 55. 4. o. et 2 2. q. 168. 2 ad 2.
19. Virtus ut est in concupiscibili vel in irascibili, nihil aliud est quam quædam habitualis
conformitas earum ad rationem. 1 2. q. 56. 4. c. fi.
et q. 92. 1. c.
20. Virtus universaliter est quæ bonum facit
habentem, et opus ejus reddit bonum; et hoc
dupliciter, vel materialiter tantum, ut virtutes
intellectuales; vel formaliter, ut virtutes morales.
2 2. q. 17. 1. c. et q. 47. 4. c. et q. 58. 1. c.
21. Virtus dicitur ultimum potentiæ, quia ad
illud potentia ordinatur, scilicet ad objectum, quia

Virtus

ibi virtus sumitur pro objecto. 1 2. q. 55. 1 ad l.
et 3. c. et 2 2. q. 23. 3 ad 2.
22. De ratione virtutis est, quod se habeat tan­
tum ad bonum. 2 2. q. 1. 3 aci 1. et q. 4. 5. c. et
q. 23. 7. C, et q. 51. 1.2. c. et q. 81. 4. c. et q. 117.
6. c. ad 2. etin. q. 7. 6 ad 1.
23. Objectum cujuslibet virtutis est bonum
circa propriam materiam. Sed virtutes nominatæ
ab aliqua generali conditione virtutum, illam sibi
materiam specialiter vindicant, in qua difficilli­
mum et optimum est conditionem hujusmodi ob­
servare: sicut fortitudo pericula mortis, tempe­
rantia delectationes tactus, et sobrietas mensu­
ram circa delectationes cibi et potus. 1 2. q. 63.
4. c. et 2 2. q. 149. 1. c. principio.
24. Virtus vera ct simpliciter ordinat ad prin­
cipale bonum. Sed virtus vera et secundum quid
et imperfecta ordinat ad particulare bonum.
Falsa vero virtus abducit a principali bono. Sicut
non est vera virtus avarorum prudentia, qua
excogitant diversa genera locellorum, et avaro­
rum justitia, qua gravium damnorum metu con­
temnunt aliena, et avarorum temperantia, qua
luxuriæ, quæ sumptuosa est, cohibent appetitum,
et avarorum fortitudo, qua, ut ait Horatius, per
mare pauperiem fugiunt, per saxa, per ignes. 2 2.
q. 23. 7. c.
25. Virtutes et vitia sortiuntur speciem ex eo
quod est per se intentum, non autem ab eo quod
est intentum per accidens, et præter intentionem.
2 2. q. 109. 2 ad 2. et q. 120. 2. c. ad 1.
26. Species virtutum distinguuntur secundum
objecta. 1 2. q. 96. 3. c. et 2 2. q. 18. 2. c. et q. 19.
3. 4. 5. c. et q. 31. 4. c. et q. 47. 5. c.
27. Materia virtutum moralium duplex, s. ma­
teria propinqua, i. passiones ut plurimum, et
materia remota, i. objecta passionum. 1 2. q. 60.
5. c. et 2 2. q. 31. 1 ad 2. et q. 32. 1 ad 4. et q. 117.
2. 3. o. et b. c.
28. Objecta passionum diversarum potentia­
rum, comparata ad appetitum sensitivum, cau­
sant diversitatem passionum; ad rationem vero
comparata, causant diversitatem virtutum. 1 2.
q. 60. 5. c,
29. Objecta passionum diversarum potentia­
rum semper causant diversas species virtutum
moralium. 1 2. q. 60. 5. c.
30. Nihil potest esse subjectum virtutis sim­
pliciter dictæ, nisi voluntas vel potentiæ, ut motæ
ab ea. 1 2. q. 55. 2. c. et 4 ad 3. et q. 56. 3. o.
et q. 57. 1. c.
31. Nulla virtus est in voluntate, respectu boni
sibi proportionati, sed tantum respectu Dei vel
proximi. 1 2. q. 52. 3. c. ad 1. et q. 56. 6. o.
32. Intellectus non potest esse subjectum vir­
tutis, nisi vel secundum quid, i. virtutum intel­
lectualium, vel simpliciter, i. inquantum movetur
a voluntate. 1 2. q. 56. 3. o.
33. Virtutes perficientes intellectum excludunt
totaliter falsum, non autem virtutes perficientes
appetitum. 2 2. q. 1. 3 ad 1.
34. Omnis virtus et vitium est habitus volun­
tatis et mentis causaliter, non autem subjective.
1 2. q. 56. 3. o.
35. Virtutes perficiunt nos, ad prosequendum
debite inclinationes naturales. Ideo ad quam­
libet inclinationem naturalem determinatam or­
dinatur aliqua specialis virtus. 2 2. q. 108. 2. c.
36. Una et eadem virtus potest esse in diversis
potentiis. 1 2. q. 56. 2. c.
37. Nulla virtus proprie est in corpore, sed
tantum in anima. 1 2. q. 55. 2. c. et q. 56. 4
ad 3.
38. Omnis virtus circa passiones est in appetitu
sensitivo. 1 2. q. 56. 4 ad 4.

— 331 —

Μ

Virtus

INDEX III

39. in Deo est potissime virtus. î. q. 3. 6 ad 1.
q. 4. 2 ad 2.
40. Virtutes circa actiones, et virtutes in vo­
luntate, vel virtutes in intellectu practice vel
speculativo, sine imperfectione, sunt proprie in
Deo. Non autem virtutes circa passiones in bo­
num spirituale, nisi metaphorice. Sed virtutes
circa passiones in bonum corporale, nullo modo.
Nec virtutes vitæ activæ, ut eam perficiunt, i.
q. 21. 1 ad 1. et 1 2. q. 61. 5. c. aa 1.
41. Virtus ordinata ad bonum, secundum re­
gulam rationis humanæ potest causari in nobis
ex actibus nostris, non autem quæ secundum
regulam divinam. 2 2. q. 51. 2. 3. 4. o. et q. 55.
4. c. ad 6. et q. 63. 2. 3. o. et q. 65. 2. c. et q. 92.
1 ad 1.
42. Virtutes insunt nobis a natura, secundum
aptitudinem et inchoationem, non autem secun­
dum perfectionem, præter virtutes theologicas,
quæ sunt totaliter ao extrinseco, scilicet a Deo.
1 2. q. 51. l.o. c. et q. 63.1. o. et 2 ad 3 et 3. c.
et q. 71. 2 ad 1. et q. 85. 1. c. et q. 95. 1. c. et
2 2. q. 47. 1.5.0. et q. 80. 2. c. et q. 123. 1 ad 3.
et q. 141. 1 ad 2.
4j. Virtutes quædam præter theologicas cau­
santur in nobis a Deo immediate, ad finem supematuralem. 1 2. q. 51. 4. c. et q. 63. 3. o.
44. Virtutes infusæ causantur in nobis a Deo,
sine nobis agentibus, non autem sine nobis con­
sentientibus. 1 2. q. 55. 4 ad 6.
45. Determinatio actus virtuosi ad proprium
et per se objectum virtutis, est sub necessitate
præcepti sicut etiam actus virtutis. Non autem
ad ea quæ accidentaliter et secundario se habent
ad proprium et per se virtutis objectum. 2 2.
q. 2. 5. c.
46. Actus virtutis et virtus eodem nomine
quandoque nominatur. 2 2. q. 137. I ad 2.
47. Ex hoc actus est virtuosus, quod per ra­
tionem ordinatur ad aliquod bonum honestum.
2 2. q. 147. I. c.
48. Virtus proprie non potest dici actus, nisi
sicut habitus nominatur per actus, quia virtus
semper includit respectum ad illud cujus est
principium. 1 2. q. 70. 1 ad 3.
49. Aliqui actus sunt aliquibus virtuosi, tan­
quam eis proportionati et convenientes, qui ta­
men aliis sunt vitiosi, tanquam eis non propor­
tionati. I 2. q. 95. 3 ad 3.
50. De ratione actus virtuosi sunt quatuor, s.
quod operans sciat, quod eligat propter bonum,
et immobiliter. 1 2. q. 100. 9. c. et 2 2. q. 58.
1. c.
51. Actus virtutis dicitur dupliciter, scilicet
materialiter et formaliter. Primus potest esse
sine virtute, non autem secundum. 1 2. q. 93.
3 ad 2. et 2 2. q. 32. 1 ad 1.
52. Adjunctio actuum virtutum secundariarum
ad actus et virtutes principales, magis est secun­
dum convenientiam m modo qui est quasi forma
earum, quam secundum materiam. 2 2. q. 157.
3 ad 2. et q. 161. 4. o.
53. Actus interior et exterior non requirunt
diversas virtutes. 2 2. q. 31. 4. b.
54. Quælibet virtus principaliter est interius
in anima, sed actus exteriores debent moderari
secundum debitas circumstantias. 2 2. q. 161.
3 ad 3.
55. Actus interiores maxime pertinent ad vir­
tutes. 1 2. q. 54. 2 ad 3.
56. Actus exteriores sunt proprie actus illarum
virtutum, ad quarum fines secundum speciem
suam ordinantur. 2 2. q. 31. 1. c.
57. Quælibet virtus moderans amorem aliquo­
rum bonorum moderatur etiam ex consequenti

VirtiK

timorem contrariorum malorum. 2 2. q. 123. 4
ad 2.
i
58. Actus exteriores sunt illius virtutis, cujus
est movere ad eos. 2 2. q. 32. 1. c.
59. Diversi actus ejusdem bonitatis pertinent
ad eamdein virtutem; si autem diversæ boni­
tatis, pertinent ad diversas. 2 2. q. 51. 2. c.
60. Diversitas virtutum est ex diversitate actu­
um, quorum est diversa ratio bonitatis. 2 2. q. 5.
2. 3. c. et q. 161. 2 ad 3.
61. Actus unius virtutis ut elicientis potest
attribui alteri virtuti ut imperanti. 1 2. q. 114.
4 ad 1. et 2 2. q. 32 ad 2. et q. 85. 3. c. et q. 88.
6. c. et q. 147. 2 ad 2.
62. Virtutes non sunt æquales, sed una virtus
est major alia et in diversis speciebus virtutum,
et in eadem specie: non quidem secundum se,
sed ex parte ejusdem hominis in diverso tem­
pore, vel ex parte diversorum hominum propter
majorem assuefactionem, vel meliorem disposi­
tionem naturæ vel rationis, vel propter majus
donum gratiæ Dei. 1 2. q. 66. 1. o. et 2. c. et
q. 73. 1 ad 3. et q. 112. 4. c. et 2 2. q. 5. 4, o.
63. Virtutes quæ simpliciter ordinant nos in
bonum, sunt simpliciter digniores virtutibus re­
trahentibus nos a malo. 2 2. q. 157. 4. c.
64. Quælibet virtus tanto excellentior est,
quanto ad altius bonum ordinatur. 1 2. q. 111.
5. c. et q. 112. 4. c. et 2 2. q. 117. 6. c. et q. 136.
2. c.
/
65. Omnes virtutes in eodem sunt æquales se­
cundum proportionem, quia æqualiter crescunt.
1 2. q. 66. 1 ad 1. et q. 73. 2 ad 3. ‘
66. Virtutes theologicæ sunt cæteris virtutibus
nobiliores. 1 2. q. 68. 8. o. et 2 2. q. 9. 1 ad 3. et
q. 19. 9 ad 4. et q. 23. 6. c. et q. 104. 3. c. et
q. 117. 6. c. et q. 141. 8. o. et q. 161. 5. c.
67. Virtutes theologicæ sunt priores cæteris
virtutibus. 2 2. q. 4. 7. c. et q. 10. 1 ad 1.
68. Virtutes theologicæ sunt causæ cæterarum
virtutum. 1 2. q. 63. 3. c. et 2 2. q. 161. 4 ad 1.
69. Virtutes theologicæ habent ultimum finem
pro objecto; aliæ autem virtutes sunt circa ea
quæ sunt ad finem. 2 2. q. 4. 7. c. et q. 81. 5. c.
70. Virtutes theologicæ non sunt virtutes hu­
manæ, sed superhumanæ vel divinæ. Et conve­
niunt homini, prout per gratiam participat na­
turam divinam. 1 2. q. 58. 3 ad 3. et q. 61. 1 ad 2.
et q. 62. 1. c. ad 1. et 2. 3. o.
71. Virtutes habentes pro objecto bonum spi­
rituale, scilicet virtutes theologicæ et virtutes
intellectuales, sunt simpliciter nobiliores virtu­
tibus habentibus pro objecto bonum corporale,
vel aliquid ei adjunctum. 2 2. q. 136. 2. c.
72. Una virtus est prior alia secundum actus,
licet simul infundantur omnes a Deo secundum
habitus. I 2. q. 62. 4. c. et in. q. 85. 6. c
73. Virtutes naturales sunt nobiliores virtuti­
bus acquisitis, sed sunt minus nobiles virtutibus
infusis. 1 2. q. 63. 2 ad 3.
74. Virtutes intellectuales sunt simpliciter no­
biliores virtutibus moralibus, propter nobilius
objectum, sed est e converso seundum quid, s.
ut virtutes, et respectu actuum. 1 2. q. 61. 1 ad
3. et q. 66. 3. o. et q. 68. 7. 8. c. et 2*2. q. 23.
6 ad L et q. 161’. 5. c.
75. Virtutes intellectuales et morales perficiunt
intellectum et appetitum in ordine ad regulam et
mensuram creatam; virtutes vero theologicæ, ad
regulam et mensuram increatam. 1 2. q. 62. 2 ad
1. et q. 64. 4 ad 2.
76. Virtutes morales sunt permanentiores vir­
tutibus intellectualibus propter exercitium, sed
e converso oropter objectum. 1 2. q. 53. 1 ad 3.
et 2 2. q. 66. 3 ad 1.

— 332 —

Virtus

INDEX III

77. Virtutes morales sunt nccessarlorcs ad vi­
tam humanam virtutibus intellectualibus. 1 2.
q. 66. 3 ad I.
78. Una virtus alteri virtuti non contrariatur
aut repugnat, sed vitio; uuia, secundum Philo­
sophum, bonum non est bono contrarium. 2 2.
q. 101.4. c.
79. Vitium non tantum opponitur virtuti perfectæ, sed etiam i in perfect® in genere virtutis,
1. habilitati naturali ad bonum, et dispositioni
ad virtutem. I 2. q. 73. 2 ad 2. et q. 74. 1 ad 2.
80. Omne vitium quod magis opponitur virtuti,
nominatur ex defectu virtutis. 2 2. q. 107. 2. c.
81. Cum virtus magis opponitur uni extremo
vitiorum quam alteri, illud vitium magis oppo­
situm nominatur nomine passionis, ad quam re­
frenandam virtus principaliter ordinatur. 22. q.
21. 3. c. et q. 53. principio.
82. Vitia, inquantum sunt contra bonum ratio­
nis, contradantur virtuti. Inquantum autem sunt
contra instinctum divinum, contradantur donis.
1 2. q. 68. 1 ad 2.
83. Multa vitia opponuntur uni virtuti dupli­
citer, s. secundum diversam habftudinem ad vir­
tutem, et secundum diversas circumstantiarum
corruptiones. 2 2. q. 10. 5. c. et q. 92. 1. c. et
2 ad 1.
84. Non oportet quod principale vitium oppo­
natur principali virtuti. 1 2. q. 84. 4 ad 1. et 2 2.
q. 34. 5 ad 1. et q. 118. 7 ad 1. et q. 142. 3 ad 1.
et q. 162. 6 ad 2. et 7 ad 3.
85. Multa vitia opponuntur secundum diversos
actus eidem virtuti. 2 2. q. 29. 4 ad 3.
86. Virtuti, ut sic, opponitur vitium. Sed ut
bonitati, opponitur malitia. Peccatum autem op­
ponitur ei, ut operativæ boni. 1 2. q. 71. l.o.
87. Actus vitii potest esse cum habitu virtutis,
et e converso, nisi actus excludat causam habi­
tus. 1 2. q. 63. 2 ad 2. et q. 71. 4. o. et q. 73. 1
ad 2. et q. 77. 2 ad 3. et 2 2. q. 22, 12. o.
88. Vitium directe opponitur virtuti. Non au­
tem peccatum, nisi secundum actum, sed oppo­
nitur virtuoso. 1 2. q. 71. 4. o.
89. Directa oppositio vitiorum ad virtutes non
attenditur secundum causas, quia contingit unum
vitium oriri ex diversis causis. Sed attenditur
secundum speciem actus. 2 2. q. 116. 1 ad 2. et
q. 127. 2 ad 1. et q. 133. 2. c. et q. 138. 2 ad 1.
90. Nec etiam attenditur secundum effectus.
22. q. 127. 2 ad 2. et q. 132. 2 ad 3. et q. 133. 31 c,
91. Habitus virtutis et vitii corrumpuntur per
judicium rationis, vel in contrarium moventis,
vel ex ignorantia, vel passione, vel electione.
1 2. q. 53. 1. c. fi.
92. Diversitas finium diversificat virtutes. 1 2.
q. 54. 2 ad 3.
93. Virtutes theologicæ differunt specie a virtitibus moralibus et intellectualibus. 1 2. q. 62.
2. o.
94. Virtus infusa differt specie a virtute acqui­
sita dupliciter, s. ratione diversæ regulæ et ra­
tione diversi finis. 1 2. q. 63. 4. o.
95. Virtutes morales differunt subjecto a virtu­
tibus intellectualibus. Sed virtutes theologicæ
differunt objecto ab utrisque. 1 2. q. 58. 2. o.
et q. 62. 2. o.
96. Objectum virtutum moralium et intelle­
ctualium est proportionatum naturæ hominis.
Non autem objectum virtutum theologicarum,
sed est supra rationem et supra naturam. 1 2.
q. 58. 3 ad 3. et q. 62. 1. c. et 2. 3. o. et q. 63.3. o.
97. Homo secundum virtutes morales dicitur
simpliciter bonus, non autem secundum virtutes
intellectuales. 1 2. q. 56. 3. c. et q. 68. 3 ad 2. et
2 2. q. 23. Ί ad 5.

Virtus

98. Virtus sumitur tripliciter, s. pro habitu,
pro objecto, et pro actu ejus, I 2. q, 55. 1 ad 1.
99. Virtus pro habitu dividitur in diversa ge­
nera virtutum analogice, quia bonum rationis
non est in omnibus secundum eumdem ordinem.
1 2. q. 61. 1 ad I.
100. Genus virtutum triplex, s. genus virtutum
theologicarum, intellectualium et moralium. 1 2,
q. 68. 8. c.
101. Virtus humana sufficienter dividitur per
virtutes intellectuales et morales. 1 2. q. 58. 3. o.
102. Virtus dicitur dupliciter, s, simpliciter,
L quæ facit recte operari, ut virtutes morales, et
secundum quid. Id est, quæ facit facultatem re­
cte operandi, ut virtutes intellectuales. 1 2. q. 56.
3, o. et q. 57. I. o. et 3. 4. c. et q. 61. I. c. et
q. 66. 3. c,
103. Partes quæ singulis virtutibus assignantur,
non sunt partes intégrales, sed partes subjectivæ,
vel potentiales. 1 2. q. 64. 4 ad 2.
104. Virtus dicitur esse aliquorum dupliciter,
s. ut objectorum, et ut actuum. 1 2. q. 57. 1 ad 2.
105. Aliquid potest procedere ex radice virtu­
tum dupliciter, s. directe, i. actus ejus, et indi­
recte, i. occasionallter, s. peccatum. 2 2. q. 20.
1 ad 2.
106. Aliquid impedit virtutem dupliciter, s. vel
quoad communem statum ejus, s. tantum pec­
catum, vel quoad perfectum statum, s. aliquid
minus bonum. 2 2. q. 153. 2 ad 1.
107. Virtutes aliquas oportet esse theologicas
ad acquirendum beatitudinem supematuralem.
1 2. q. 62. 1. o. et 2, 3. c.
108. Virtutes theologicæ dicuntur, quia ha­
bent Deum pro objecto, tantum a Deo infun­
duntur, et tantum per revelationem Dei in sacra
Scriptura traduntur. 1 2. q. 63. 1. c. et 2 2. q. 175.
6. c.
109. Virtutes theologicæ sunt, quibus mens, hu­
mana Deo conjungitur. I 2. q. 61. 8. c. et q. 104.
3. c. et q. 151. 2. c.
110. Virtutes theologicæ habent idem pro ob­
jecto et fine, s. Deum. 1 2. q. 62. 1 2. q. et q. 107.
1 ad 1. et 2 2. q. 4. 1. 7. c. et q. 17. 5. 6. c. et
q. 19. o. ad 2. et q. 20. 3. c. et q. 23. 6. c. et q. 81.
5. o. et q. 161.4 ad 1. et 5. c.
111. Virtutes theologicæ habent duplicem re­
gulam seu mensuram, s. Deum et capacitatem
nostram. 1 2. q. 64. 4. c.
112. Virtutes theologicæ non sunt virtutes
exemplares, quia non dicuntur theologicæ, quod
Deus eis sit virtuosus, sed nos ad Deum, et a Deo.
1 2. q. 62. 1 ad 2.
113. Virtutes theologicæ sunt tantum tres, s.
fides, spes et charitas. 1 2. q. 62. 3. o. et 2 2.
princip. et q. 17. 6. o.
114. Virtutes theologicæ secundum habitus
sunt simul, sed secundum actus, via generationis
fides est prima, spes secunda et charitas tertia.
Sed ordine perfectionis, est e converso. 1 2. q.
62. 4. o. et 2 2. q. 17. 7. 8. o.
115. Sapientia non est virtus theologica, quia
non est de Deo immediate, et secundum quod in
se est. sicut fides, sed est de Deo per effectus
eJus. 1 2. q. 52. 2 ad 2.
116. Virtutes intellectuales sunt eorum per quæ
homo fit beatus, vel sicut virtus actuum, et hoc
dupliciter, s. meritorie et inchoative, vel sicut
virtus objectorum, non autem sicut virtus sub­
jectorum, nisi forte effective. 1 2. q. 57. 1 ad 2.
117. Virtutes intellectuales sunt tantum tres
speculativae, s. sapientia, intellectus et scientia,
et duæ practicæ, s. prudentia et ars. 1 2. q. 57. 2.
o. et q. 68. 7. c. et 2 2. q. 4. 8. c. et q. 47. 5. c.
118. Omnis virtus intellectualis speculativa est

— 333 —

I

J

Virtus

INDEX III

tantum circa necessaria; practica vero est tan­
tum circa contingentia. 1 2. q. 57. 5 ad 3. et q. 66.
3 ad 3. et 2 2. q. 4. 8. c. et q. 47. 5. c.
119^ Bonum virtutis intellectualis est verum,
speculativæ guidem absolute, practicæ vero se­
cundum conrormitatem ad appetitum rectum.
I 2. q. 57. 2 ad 3. et q. 64. 3. c.
120. Virtutes intellectuales non sunt connexe
ad invicem. 1 2. q. 65. 1 ad 3.
121. Virtutes intellectuales speculativæ præferuntur virtutibus intellcctualious activis. 1 2.
q. 68. 7. c.
122. Virtutes speculativæ non ex aequo distin­
guuntur ab invicem, sed ordine quodam, sicut
in totis potentialibus, quorum una pars est per­
fectior altera. 1 2. q. 57. 2 ad 1.
123. Virtutes morales possunt esse sine virtu­
tibus intellectualibus, præter prudentiam et in­
tellectum, et e converso, præter prudentiam. 1 2,
q. 58. 4. 5. o.
124. Nulla virtus moralis est passio, quia pas­
sio est motus, et est indifferens ad bonum et ad
malum, habens principium in appetitu et termi­
num in ratione. Sed virtus est e converso. 1 2.
q. 59. 1. o.
125. Non omnis virtus dicitur moralis, sed tan­
tum illa quæ est in vi appetitiva. 1 2. q. 58. 1. o.
et q. 68. 8. c.
126. Virtus moralis non est una tantum, sed
multæ secundum speciem. 1 2. q. 60. 1. o.
127. Multæ sunt virtutes morales circa opera­
tiones humanas, secundum diversas rationes de­
biti, quæ tamen omnes habent rationem justitiæ.
1 2. q. 60. 3. o.
128. Virtutes morales sunt connexæ. 1 2. q. 65.
I. o. et 2. c. et q. 66.2. c. et q. 68. 5 ad 3. et q. 73.
1. o. et 2 2. q. 129. 3 ad 2. et q. 134. 1 ad 1. et
q. 146. 4. o. et q. 147. 2 ad 1. et q. 152. 3 ad 2.
et q. 171. 4. c. et hi. q. 85. 7. c.
129. Finis cujuslibet virtutis moralis est attin­
gere medium in propria materia, quod deter­
minatur secundum rectam rationem prudentiæ.
1 2. q. 66. 3 ad 3.
130. Habitus virtutum moralium causantur in
potentiis appetitivis, secundum quod moventur a
ratione. 1 2. q. 51. 2. c. ad 3. et 3. c. et q. 53. 1.
c. fi.
131. Finis virtutum moralium est bonum hu­
manum, s. esse secundum rationem. Ideo oportet
fines earum in ratione præexistere. 2 2. q. 47. 6. c.
et q. 123. 11 ad 2. et q. 136. 1. 2. c.
132. Omnis virtus moralis est circa delectatio­
nes et tristitias consecutive, non autem objective.
I 2. q. 59. 4 ad 1. et q. 60. 2. c. et 2 2. q. 58.
9 ad 1.
133. Omnis virtus moralis habet aliquas ope­
rationes bonas, quarum est productiva, et aliquas
passiones similiter, ut delectationem vel tristi­
tiam, quæ sunt passiones. Tamen oportet alias ■
virtutes esse circa operationes, et*alias circa pas- ■
siones. 1 2. q. 60. 2. o.
134. Virtus moralis potest esse cum passione et I
tristitia, et sine passione. Nec quælibet est circa *
passiones. I. q. 95. 2 ad 3. et 1 2. q. 95. o. et 2 2.
q. 58. 9. o.
135. Multæ virtutes morales sunt circa pas- ,
siones. Tamen eadem virtus potest esse circa ;
multas passiones, propter contrarietatem vel
propter eamdem rationem repugnandi rationi.
1 2. q. 60. 4. o. et 8. c.
136. Virtutes morales circa passiones sunt un­
decim, secundum Aristotelem, s. fortitudo, tem­
perantia, llberalitas, magnificentia, magnanimi­
tas, philotimia, mansuetudo, amicitia, veritas, eutropelia et justitia. Sed sunt duodecim cum ju-

VirtiH

stitia quæ est circa operationes. 1 2. q. 61. 5.
c. fi.
137. Eadem virtus moralis, s. temperantia,
circa omnes passiones concupiscibilis, quia k
consequuntur et ordinantur ad idem. Non autem
circa passiones irascibilis. 1 2. q. 60. 4. o.
138. Eadem est virtus moralis circa contrariis
passiones. 1 2. q. 60. 4. c. ad 2.
139. Ubi In actibus hominis est specialis ratb
bonitatis, oportet esse specialem virtutem. 2 2.
q. 109. 2. c. et q. 114. 1. c. et q. 137. 1. c. et q. 149.
1. c. princip. et Hk q. 85. 2. c.
140. Ubicumque est aliquis actus hominis bo­
nus, oportet quod respondeat alicui virtuti humanæ. 2 2, q. 17. l.c. et q. 81. 2. c. et q. 104. 2. c.
et q. 109. 1. c. et ui. q. «5, 1. 2. c.
141. Inter virtutes morales tanto aliqua virtus est potior, quanto majus aliquid contemnit,
ut Deo inhaereat. 2 2. q. 61.5. c. et q. 104. 3, c.
142. Virtutes morales manent post hanc vitam
in beatis, quoad suum formale, s. quoad ordinem
rationis, non autem quoad suum materiale, i
quoad inclinationem appetitus ad passiones, vd
ad operationes hujus vitæ. 1 2. q. 67. 1. o. et 2. c.
ad 3. et 4 ad 1. et q. 68. 6. c. et 2 2. q. 52. 3 ad 2.
et q. 136. 1 ad 1. et q. 181. 4 ad 1.
143. Omnes virtutes morales reducuntur ad
quatuor virtutes cardinales. 2 2. prol. fi.
144. Virtutes cardinales dicuntur principa­
les, quia sunt circa potissimum in materia virtu­
tum. Cardinales vero dicuntur, quia sunt funda­
menta aliarum virtutum. Et sunt virtutes ge­
nerales virtualiter. 2 2. q. 129. 5. c. et q. 134.4,
c. et q. 137. 2. c. et q. 141. 7. c. et q. 143. c. e'
q. 160. 1. c.
145. Solæ virtutes morales et prudentia dicun­
tur virtutes cardinales et principales, non au­
tem intellectuales, nec theologicæ. 1 2. q. 61.1.
o. et q. 66. 4. c.
146. Et sunt tantum quatuor, s. prudentia, ju­
stitia, fortitudo et temperantia. 1 2. q. 61.2. 3.0.
et q. 66. 1.4. c. et 2 2. prine, et q. 123. 11. o.et
q. 141. 7. o.
147. Et capiuntur dupliciter, -s. ut quatuo;
conditiones cujuslibet virtutis, scilicet discretio,
rectitudo, firmitas et modus, et ut determinan­
tur ad principales materias. Primo modo sunt
virtutes generales; secundo vero modo sunt vir­
tutes speciales et realiter disctinctæ. 1 2. q. 61.2.
3. 4. o. et q. 65. 1. c. et q. 66. 2. c. et 2 2. q. 54. |
3 ad 2. et q. 123. 2. 11. c. et q. 189. 1. c. prin­
cipio.
148. Et sunt quadruplices, s. exemplares, pv
liticæ, purgatoriæ et purgati animi. 1 2. q. 61.
5. o.
149. Solæ virtutes infusæ sunt perfect® et sim­
pliciter virtutes. 1 2. q. 65. 2. c. et 2 2. q. 21
7. c.
150. Virtus acquisita disponit ad naturam hu­
manam, sed virtutes infusæ disponunt hominer
altiori modo ad altiorem finem, et ad altiorea
naturam, s. ad naturam divinam participate:?:
1 2. q. 110. 3. c. et 2 2. q. 23. 7. c.
gj f
151. Virtutes infusæ augentur per actioner
Dei; acquisitæ vero per actus nostros, qui etlar
disponunt ad augmentum infusarum. 1 2. q» 92
1 ad 1.
·
152. Virtutes acquisitæ sicut perficiunt homi-J
nem ad ambulandum secundum quod congrui:
homini naturalis rationis, sic virtutes infusæ per­
ficiunt hominem, secundum quod congruit lumini
gratiæ. 1 2. q. 100. 3. c.
1
153. Virtutes infusæ non auferunt contraria
dispositiones, sicut virtutes acquisitæ; ideo pa­
tiuntur difficultatem in operando, non autem

— 334 —

Vis

INDEX III

virtutes acquisitæ. 1 2. q. 65. 3 ad 2. ct ad 3. et
m..q. 89. 1. c.
154. Virtutes infusæ auferuntur per quodlibet
unum solum peccatum mortale, non autem vir­
tutes acquisitæ. 1 2. q. 63. 2 ad 2. et q. 65. 3. c.
et q. 71. 4. c. et q. 73. 1 ad 2. et 2 2. q. 24. 1.2. c.
et q. 133. I ad 2155. Quilibet actus disponit ad generationem
virtutis acquisitæ, sed non complet eam, nisi ul­
timus actus perfectior aliis, agens in virtute om­
nium actuum præcedentiunL 2 2. q. 24. 6 ad 2.
156. Finis virtutis acquisitæ est bonum civile,
ad quod dirigit; finis vero virtutis infusæ est
bcatitudo cælestls. 1 2. q. 63. 4. c.
157. Virtus acquisita diminui potest per ces­
sationem actus ejus, non autem virtus infusa,
quia virtus acquisita dependet ab actu suo, non
autem virtus infusa. 2 2. q. 24. 10. o.
158. Virtutes morales acquisitæ non manent
post hanc vitam, nec virtutes infusæ, quoad actus
circa propriam materiam, sed tantum quoad
actus circa finem. 2 2. q. 181. 4 ad 1.
159. Virtus naturalis est determinata ad unum,
virtus autem rationalis se habet ad multa. 1 2.
q. 49. 4 ad 2. et q. 50. 1. c. et q. 55. 1. c. ad 5.
160. Virtutes naturales agunt ex necessitate
naturæ. Ideo peccatum non potest esse in acti­
bus earum, si sint virtutes integræ. Non autem
virtutes animæ agunt ex necessitate. 1 2. q. 71.
4. c. ad 3.
161. Quælibet virtus completa, vel virtus instrumentalis, est complete in omnibus simul con­
currentibus ad unam actionem, sed est in singulis
incomplete, k q. 76. 2. c.
VIS. Secundum jura, vim vi repellere licet,
cum moderamine inculpatæ tutelæ. 1 2. q. 64.
7. c.
VISIO - 1. Nomen visionis extenditur ad signi­
ficandum omnem cognitionem sensuum et intel­
lectus propter dignitatem visus et certitudinem
ejus. I. q. 67. 1. c. et 1 2. q. 67. 5 ad 3. et 2 2.
q. 177. 1 ad J.
2. Videri dicuntur quæ per se movent intel­
lectum, vel visum, ad sui cognitionem. 2 2. q. 1.
4. 5. c.
3. Visio triplex, scilicet corporalis, imaginaria
et intellectualis, quarum quælibet potest esse
supematuralis. i. q. 93. 6 ad 4. et 2 2. q. 174.
1 ad 3. et q. 175. 3 ad 4.
4. Visio corporalis et intellectualis triplex, s.
per essentiam, per similitudinem acceptam a re
immediate et per speculum, k q. 56. 3. c.
5. Principium visionis intellectualis triplex,
scilicet lumen naturale, lumen habituale, et pri­
mum intelligibile, per quod homo inteliigit alia.
2 2. q. 15. 1. c.
6. In visione corporali et imaginaria est quæ­
dam trinitas, sed imperfecta, sicut et in visione
intellectuali, quia deficit consubstantialitas, et
coætemitas. i. q. 93. 6 ad 4.
7. Ad visionem sensibilem et intellectualem duo
requiruntur, s. visus et unio ejus cum visibili, k
q. 12. 2. c.
8. Visio intellectualis est excellentior visione
corporali et imaginaria sola, non autem cum vi­
sione intellectuali, ni. q. 30. 3 ad 1.
9. Occupatio exterior facit minus videre in spe­
culabilibus, et clarius in agibilibus, propter ex­
perientiam et attentionem. 1 2. q. 40. 5 ad 1. et
2 2. q. 181. 2 ad 2.
VISUS - 1. habitus per generationem natura­
lem, et visus cæci illuminati per miraculum, sunt
ejusdem speciei: ideo non possunt esse simul in
eodem oculo, sicut duo accidentia, vel duæ formæ
ejusdem rationis non possunt esse simul in eo-

Vita

<dem subjecto. k q. 94. 3 ad 1. et 1 2, q. 63.
4 ad 3.
2. Utimur pertinentibus ad visum in intelle­
ctualibus, quia visus spiritualior et subtilior est
cæteris sensibus, ratione objecti, et ratione im­
mutationis. I. q. 67. L c.
3. Sensibilia communia percipiuntur præcipiie
per tactum, et plus per vksum. iik q. 55. 6 ad 4.
VITA - Î, Hoc nomen vita sumitur ab appa­
renti exterius, scilicet a movere se, sed imponitur
ad significandum naturam cui hoc convenit, i.
q. 18. 2. c.
2. Vita quandoque pro essentia rei ponitur, ut
Augustinus dicit, i. q. 54. 1 ad 2.
3. Vita primo manifestatur per hoc, quod ali­
quid movet se: ideo omne movens se quocumque
motu, vivit proprie, et nihil aliud, nisi metapho­
rice. k q. 18. 1. o. et 2. 3. c. et 2 2. q. 179. l.c
4. Vita manifestatur duplici opere, s. cognitione
et motu. i. q. 85. 1. c.
5. Vita non se habet ad vivere, sicut essentia
ad esse; sed sicut cursus ad currere, quorum
unum significat actum in abstracto, et aliud in
concreto: unde non sequitur, si vivere sit esse,
quod vita sit essentia; licet quandoque vita pro
essentia ponatur, secundum quod Augustinus di­
cit, quod memoria et inteiligentia et voluntas
sunt una vita, et sic non accipitur a Philosopho
cum dicit quod actio intellectus est vital· k q. 18.
2. c. et q. 54. 1 ad 2. et 2 2. q. 179. 1 ad 1.
6. Vita sive vivere, potest accipi tripliciter, s.
pro esse viventis, pro operatione vitali, et pro
principio directlvo artium seu operationum vi­
talium. k q. 18. 2. c. ad 1. et 4 ad 4. et q. 51. 1 ad
2. et 1 2. q. 3. 2 ad 1. et q. 56. 1 ad 1. et 2 2. q. 19.
7. c.
7. In Deo est perfectissime et maxime vita. i.
q. 18. 3. o.
8. Vita Dei est essentia ejus, k q. 18. 4 ad 1.
9. Deus est suum vivere, ideo non habet prin­
cipium vivendi, i. q. 18. 3 ad 2.
10. Vivere Dei est suum intelligere. k q. 18. 3.
c. ad 2. et 4. c.
11. Omnia creata sunt vita in Deo, quia quic­
quid est in Deo ut intellectum, est ipsum vi­
vere Dei, et vita ejus. i. q. 18. 4. o.
12. Deus est vita animæ effective, et mediante
gratia, sed anima est vita corporis formaliter et
immediate. 1 2. q. 110. 1 ad 2. et 2 2. q. 23.
2 ad 2.
13. Quæ secundum nullum tempus sunt, pos­
sunt dici esse vita in Deo, secundum quod vi­
vere nominat intelligere tantum, non autem ut
nominat principium operationis, i. q. 18. 4 ad 2.
14. Mala non sunt vita in Deo, quia non sunt
ab eo creata, nec conservata, nec habent ratio­
nem propriam in Deo: cognoscuntur enim a
Deo per rationem bonorum, k q. 18. 4 ad 4.
15. Vita rerum attribuitur Spiritui sancto,
inquantum res moventur a Deo; sed vita rerum
appropriatur Verbo, inquantum sunt in Deo, ut
cognitæ ab eo. k q. 18. 4. b.
16. Christus non debuit eligere vitam solita­
riam, sed conversari familiariter cum hominibus,
ut doceret publice, liberaret et attraheret eos.
2 2. q. 25. 6 ad 5. et Hk q. 40. 1. o. et 2. c. ad 3.
17^ Christus non vixit semper in publico, sed
quandoque solitarius, propter exemplum, quie­
tem, orationem, et ut vitaret favorem et osten­
tationem. m. q. 40. 1 ad 3.
18. Christus elegit vitam activam, non quidem
corporalem, sed spiritualem, s. doctrinae et prae­
dicationis, quia est optima, iik q. 40. 1 ad 2. et
2 ad 3.
1
19. Christus non debuit ducere vitam auste-

— 335 —

■

Vita

INDEX ill

-

inihMi

J • r* tr ** tf

Γ>

Vivne

ram, sed conformem aliis in cibo et potu. m. vita contemplativa, ex defectu nostro, non
q. 40. 2. o. et q. 41.3 ad L
tern secundum se. 2 2. q. 181.4 ad 1.
20. Vita naturalis pertinet ad substantiam ho­
39. Ambæ possunt esse simul in eodem. 2 ?.
minis: ideo non suscipit magis et minus. I 2. q. 182. I ad 1. et ad 3.
q. 112. 4 ad 3.
40. Quidam sunt aptiores ad vitam activam,
21. Vita uniuscujusque hominis est id in quo quam ad vitam contemplativam, quidam autem
maxime homo delectatur, et cui maxime inten­ e converso. 2 2. q. 182. 4 ad 3.
dit. i. q. 18. 2 ad 2. et 2 2. q. 81. I ad 5. et q. 179.
41. Praedicatores et prælati debent esse perfecti
in vita activa et contemplativa. 2 2. q. 182,1 ad I.
I. c.
22. Vita hominis duplex, $. corporalis et men­
42. Vita speculativa est supra hominem. 2 2.,
' (
talis: secundum vitam secundam, est nobis com­ q. 51. l.c. et q. 188. 8 ad 5.
43. Vita contemplativa est tantum in intellectu. I
municatio cum Deo et angelis, hic quidem im­
perfecte, sed in patria perfecte, non autem se­ 2 2. q. 180. 1. o. et 2 ad 1. et 7 ad 1.
cundum primam, i. q. 95. I ad 1. et 2 2. q. 23.
44. Vita contemplativa principaliter consistit
1 ad 1.
in contemplatione divinæ veritatis, sed disposi­
23. Vita hominis triplex, s. practica, specula­ tive consistit in contemplatione cujuslibet veri­
tiva et voluptuosa: prima proprie est humana, tatis. 2 2. q. 180. 4. o. et 7. c. et q. 181.4 ad 2.
secunda angelica, sed tertia bestialis. 1 2. q. 3. et q^. 182. 2. c.
2 ad 1. et 2 2. q. 179. 2 ad I. et ad 3.
45. Vita contemplativa habet unum actum
24. Vita abstinentium in solitudine, et vita principalem, s. contemplationem veritatis, in
communis in communi conversatione, approban­ quo maxime perficitur veritatis contemplatio, et
tur exemplo Christi et Joannis Baptistæ. iil q. habet multos actus secundarios. 2 2. q. 180. 4.
40. 1 ad 1.
4. c.
25. Vita in universali non dividitur per vitam
46. Ad eam quatuor pertinent, s. virtutes mo­
activam et cotemplativam, sed tantum vita ho­ rales, aliqui actus, contemplatio effectuum Dei,
minis. 2 2. q. 179. 1 ad 2. et 2. c.
et Dei contemplatio. 2 2. q. 180. 4. c.
26. Vita igitur hominis sufficienter dividitur
47. Et est diuturna dupliciter, s. secundum se,
per vitam activam et contemplativam. 2 2. i. ratione objecti, s. Dei, et quia caret contrario,
q. 179. o.
5
et quoad nos, quia est in intellectu, et sine la­
27. Vita activa est tantum in hac vita. i. q. 20. bore. i. q. 20. 4 ad 3. et 2 2. q. 180. 8. o.
4 ad 3. et l 2. q. 67. 1 ad 2. et q. 68. 6 ad 3. et
VITIUM - 1. uniuscujusque rei videtur esse,
2 2. q. 81. 4. o.
quod non sit disposita secundum quod convenit
28. Vita activa consistit in omnibus agibilibus, suæ naturæ. 1 2. q. 71. 1. 2. c.
sed principaliter in iis quæ ad alterum sunt, sicut
2. Vitium est habitus aut affectio, animi, in
in optimo agibili, scilicet in actibus justititæ. tota vita inconstans, et a seipsa dissentiens, se­
2 2. q. 181. 1 ad 1.
cundum Tullium. 1 2. q. 71. 1 ad 3.
29. Omnes actus virtutum moralium pertinent
3. Vitium intantum est contra naturam homi­
essentialiter ad vitam activam, etiam actus pru- nis, inquantum est contra ordinem rationis. 1 2.
dentiæ. 2 2. q. 180. 2. c. et q. 181. I. 2. o.
q. 71. 2. c. fi.
30. Cognitio practica agibilium pertinet essen­
4. In plus se habet vitium, quam ægrotatio ve!
tialiter ad vitam practicam, non autem cognitio morbus, tam in anima quam in corpore; sicut
factibilium; sed cognitio speculativa sternorum etiam virtus in plus se habet quam sanitas: et
præexigitur ad vitam practicam, tantum ut causa, ideo virtuti convenientius opponitur vitium,
non autem essentialiter. 2 2. q. 181. 2. o.
quam ægrotatio vel' morbus; et vitium potest
31. Vita activa duplex, s. interior et exterior: esse sine eis, et non e converso. 1 2. q. 71. 1.3.
prima adjuvat vitam contemplativam, non au- i fi. et 2. c. prine.
tem secunda, sed impedit eam. 2 2. q. 182. 3. o.
5. A vitio nomen viturpeationis dectractum cre­
32. Vita activa disponit ad vitam contempla­ ditur, secundum Augustinum. 1 2. q. 71. 2. c.
tivam, quam nullus potest assequi perfecte, nisi
6. Vitia sumunt speciem a fine proximo; genus
prius sit perfectus in vita activa. 2 2. q. 181. 1 ad autem et causam a fine remoto. 2 2. q. 11. 1 ad 2
5. et q. 182. 1 ad 2. et 4. c.
et q. 111.3 ad 3.
33. Vita contemplativa directius et immedia­
7. Non est contra rationem vitii capitalis, quod
tius est ad dilectionem Dei quam proximi, sed unum capitale oriatur ex altero, quia invidia ma­
vita activa est e converso. 2 2. q. 182. c. et nifeste oritur ex vana gloria. 2 2. q. 36. 4 ad I,
q, 188. 2. c.
et q. 118. 7 ad 3. et q. 132.4 ad 1. et q. 153.4 ad 1.
34. In vita contemplativa homo convenit cum
8. Non oportet filias alicujus vitii capitalis esse
Deo et angelis, sed in vita activa cum animalibus, ejusdem generis cum eo. 2 2. q. 118. 8 ad I. et
licet imperfecte. 1 2. q. 3. 5. c.
q. 153. 5 ad 2.
35. Vita contemplativa habet Deum familiario­
9. Vitia opposita virtutibus theologicis non re­
rem, sed vita activa est fructuosior: ideo prima ducuntur ad vitia capitalia, sicut nec virtutes
significatur per Joannem, propter hoc prædile- theologicæ ad virtutes cardinales. 2 2. q. 10.
ctum a Christo, secunda vero per Petrum, i. 1 ad 3.
q. 20.4 ad 3.
10. Vitia carnalia intantum magis extinguunt
36. Vita contemplativa secundum suum genus judicium, quantum longius abducunt a ratione.
est simpliciter nobilior, et majoris meriti, et 2 2. q. 43. 6 ad 3.
prior quam vita activa. 1 2. q. 57. 1. c. et 2 2.
VITUPERATIO - 1. creditur trahere nomen a
q. 152. 2. 4. c. et q. 153. 2 ad 1. et q. 182. 2. o. et vitio, secundum Augustinum, quia de hoc quæli­
q. 188. 5. o. et m. q. 40. 1 ad 2.
bet res vituperatur. 1 2. q. 71. 2. c.
37. Opus activæ vitæ duplex, s. spiritdale, ut
2. Vituperium debetur soli culpæ, sed respicit
prædlcare et docere: et opus corporale, ut reci­ quemcumque defectum, secundum opinionem!
pere hospites, et servire Infirmis: primum est humanam. 2 2. q. 44. 2. o. et 3. c.
melius quam sint opera vitæ contemplativae, n*n
3. Virtuosi contemnunt vituperium, sed Im­
autem secundum. 2 2. q. 188. 6. c. et iil q. 40. perfecti verecundantur. 2 2. q. 144. 2 ad 1. et
1 ad 2.
4 ad 3.
38. Vita activa in præsenti durabilior est quam
VIVERE - 1. sumitur dupliciter, s. pro esse vi­

Vivificare

INDEX ΙΠ

ventis, et pro operatione ejus. L q. 18. 3. c. ad 1.
et q. 54. I ad 2. et l 2. q. 3. 2 ad 1. et q. 56. I ad 1.
et 2 2. q. 19. 7. c.
2. Vivere dicitur esse viventis, quia per hoc
quod habet esse per suam formam, tali modo
operatur. 2 2. q. 1/9. 1 ad 1.
VIVIFICARE effective est perfectionis simplici­
ter, ideo convenit Deo; non autem vivificare formallter. i. q. 51. I ad 3. et m. q. 2. 5 ad 1. et q. 5.
3 ad 2. et q. 50. 2 ad 2.
VIVUM - 1. sive animatum est superius ad
hominem et ad aniinal. m. 50. 4. b.
2. Vivum non est prædicatum accidentale, sed
essentiale, i. q. 18. 2. c. et ni. q. 50. 5. c.
VOCATIO dicit auxilium Del moventis inte­
rius, et excitantis mentem ad deserendum pec­
catum. Ideo non est remissio peccatorum, nec
justificatio, sed causa ejus. 1 2. q. 113. 1 ad 5.
VOLUNTARIUM - 1. importat quod motus et
actus sit a propria inclinatione, id est, quod agere
sit a principio intrinseco, et propter finem, i.
q. 105. 4. c. et 1 2. q. 6. 1. o. et 2. c. et q. 71.
5 ad 2.
2. Ad rationem ejus requiritur aliqua cognitio
finis. I 2. q. 6. 2. c. et 3 ad 3. et 5. c. et 7 ad 3.
et 8. c.
3. Voluntarium dicitur quod procedit a vo­
luntate vel directe, s. a voluntate agente, vel
indirecte, scilicet a voluntate non agente. 1 2.
q. 6. 3. o. et 7 ad 3. et q. 77. 7 c.
4. Voluntarium dicitur, quod est secundum
inclinationem voluntatis. Et hoc dupliciter, sci­
licet ad agendum et patiendum, i. q. 82. 1. c. et
1 2. q. 6. 5 ad 2.
5. Aliquid est voluntarium dupliciter, s. se­
cundum se, et secundum causam suam. 1 2.
q. 77. 7. c. et 2 2. q. 46. 2 ad 2. et q. 64. 8. c.
ct q. 79. 3 ad 3.
6. Principium intrinsecum actus voluntarii,
scilicet vis cognoscitiva et appetitiva, est princi­
pium primum; non quidem primum simpliciter,
sed primum in genere motus appetitivi, licet
moveatur appetitus hominis ab aliquo exteriori,
secundum alias species motus. L q. 105. 4 ad 2.
et ad 3. et 1 2. q. 6. I ad 1. et ad 2. et q. 9.4 ad 1.
7. Voluntarium potest esse sine actu exteriori
et interiori, et aliquando est cum actu interiori
sine actu exteriori. 1 2. q. 6. 3. o. et q. 71. 5 ad 2.
8. In non habentibus usum rationis non est
voluntarium, nec involuntarium. 1 2. q. 6. 7 ad 3.
et q. 10. 3 c..
9. Voluntarium, secundum rationem perfe­
ctam, soli naturæ rationâli convenit, brutis au­
tem convenit secundum rationem imperfectam.
1 2. q. 6. 2. o.
10. Voluntarium est maxime in actibus ho­
minis, quia maxime cognoscit finem sui operis,
et movet se. 1 2. q. 6. 1. o.
VOLUNTAS - 1. est appetitus rationalis. L q.
78. 1 ad 3. et q. 80. 1. o. et q. 81. 1. c. et q. 87.
4. c. et 1 2. q. 6. principio, et 2 ad I. et q. 8.
1. c. et q. 26. I. c. et q. 46. 4 ad 1. et q. 56. 5 ad 1.
et q. 59. 4. c. et 2 2. q. 24. 1. c. et q. 27. 1. c. et
q. 58. 4 ad l.
2. Voluntas est media inter rationem et con­
cupiscibile, et movetur ab utraque, s. a ratione
in continente, et a concupiscibili in inconti­
nente. 2 2. q. 155. 3 ad 2.
3. Voluntas est rationalis per participationem.
1 2. q. 56. 6 ad 2. et q. 59. 4 ad 2. et q. 61. 2. c. fi.
ad 2. et 2 2. q. 58. 4 ad 3.
4. Voluntas humana potest aliquid velle ex
judicio rationis, non sequendo passionem appe­
titus sensitivi, i. q. 111. 2 ad 3. et q. 115. 4. c. fi.
et 1 2. q. 10. 3. o.

22 — Summa Theologica. - VI.

Voluntas

5. Voluntas antecedens et secundum quid po­
tius est velleitas quam absoluta voluntas. L
q. 19. 6 ad 1. fi.
6. Voluntas duplex, s. voluntas ut natura, et
voluntas ut voluntas, i. voluntas deliberata, i.
q. 83. 4. o.
7. Voluntas ut natura, et voluntas deliberata,
non differunt essentialiter secundum potentias,
sed ut consequuntur cognitionem naturalem, et
cognitionem per inquisitionem, i. q. 83. 4. o. et
11L q. 18. 3. c. ad 1.
8. Voluntas, ut voluntas est ad utrumlibet, sed
voluntas, ut natura, vult aliquid naturaliter et
determinate. 1. q. 41. 2. c. et 1 2. q. 10. 1. o.
9. Voluntas hominis duplex, scilicet voluntas
naturalis, qua appetit bonum secundum se ho­
mini inquantum est homo, et voluntas delibe­
rata, scilicet de bono propter aliud, i. q. 41. 2
ad 3. et in. q. 18. 1 ad 3. et 3. o. et 4. 5. c. et
q. 21. 3. c.
10. Voluntas triplex, scilicet accedens, conco­
mitans et antecedens. 1 2. q. 5. 7. c.
11. Regula voluntatis humanæ duplex, scilicet
una propinqua et homogenea, id est, Ipsa hu­
mana ratio, alia vero remota et heterogenea, id
est, prima regula, scilicet lex ætema quæ est
quasi ratio Dei. 1 2. q. 21. I. c. et q. 71. 6. c.
12. Aliquid esse, vel aliquid fieri voluntate,
contingit dupliciter, s. vel voluntate concomi­
tante, vel voluntate ut principio. L q. 41. 2. c.
13 Aliquis vult aliquid tripliciter, s. appetitu
naturali; sicut omnes homines volunt esse et
vivere. Alio modo per electionem ex aliqua prae­
meditatione. Alio modo non per se, sed in causa
sua, sicut eum velle infirmari dicimus, qui co­
medit nociva; et velle sanari eum qui medici­
nam acceperit. 2 2. q. 30. 1. c.
14. Aliquid potest esse volitum nunc et non
prius dupliciter, s. vel quia incipit esse bonum,
vel quia incipit esse cognitum, i. q. 19. 7. c.
15. Objectum voluntatis est bonum, i. q. 48. 5.
c. et q. 5. 2. c. et q. 105. 4. c. et q. 106. 2. c. et
1 2. q. 1. 6. c, et q. 5. 8. c. et q. 8. 1. o. et 2. c.
et q. 9. 2. c. et q. 10. 2. c. et q. 20. 1. c. et q. 60.
1 ad 1.
16. Objectum voluntatis est bonum universale.
1. q. 59. 4. c. et q. 80. 2 ad 2. et q. 82. 4. c. ad 1.
et 1 2. q. 105. 4. c. et 1 2. q. 1. 2 ad 3. et q. 2. 7. 8.
c. et q. 9. I. c. ad 3. et 3. 6. c. et q. 10. 1. c. ad 3.
et 2 2. q. 24. 1. c. et q. 25. 2. c. et HI. q. 19. 3. c.
17. Objectum voluntatis est bonum apprehen­
sum. i. q. 80. 2. c. ad 1. et q. 82. 3 ad 2. et 4. c. et
1 2. q. 8. 1. o. et q. 13. 5 ad 2. et q. 19. I ad 3. et 3
o. et 5. 10. c. et q. 20. 1 ad 1. et q. 27. 2. o. et
q. 76. 1 ad 3. et 2 2. q. 4. 7. c. et q. 7. 1. c. et
2 ad 1. et q. 8. 4. c. et q. 82. 3. c.
18. Bonum et finis est objectum voluntatis. 1 2.
q. I. 1. c. et 2 ad 3. c. et q. 5. 4 ad 3. et q. 11.
1. c. et 2 2. q. 4. 1. 3. c.
19. Voluntas potest velle aliquid in rodine ad
aliud, quia fertur in suum objectum consequen­
ter ad apprehensionem rationis. 2 2. q. 58. 4 ad 2.
20. Finis est objectum voluntatis, i. q. 48. 1 ad
2. et 1 2. q. 1. 1 ad 2. et q. 7. 4. c. et q. 9. 3. c.
et q. 18. 6. 7. c. et q. 19. 2 ad 1. et q. 20. I. c. et
q. 72. 1 ad 1. et 3. c. et q. 73. 6. c. et 2 2
8.
8. c. et q. 23. 7. c. et q. 110. 1. c. et q. 122
c.
et a. 180. 1. c.
21. Bonum in communi, ultimus finis, et omne
naturale volenti, est volitum naturaliter. 1 2.
q. 10. 1. o. et 2 2. q. 34. 1. c.
22. Cujuslibet voluntatis volitum est duplex,
scilicet principale, id est finis, et secundarium,
id est, ea quæ sunt ad finem. Sed volitum prin­
cipale est causa finalis voluntatis dlstinctæ reali-

— 337 —

— 336 —

>

www:
_________

Voluntas

INDEX III

Votum

ter ab eo, non aliter nisi secundum modum si­
39. Voluntas movetur a se, quia Inquantum
gnificandi, non autem volltum secundarium. 1 2. vult finem, est In actu, sed respectu eorum qi e
q. 8. 2. 3. o.
sunt ad finem, est In potentia. 1 2. q. 9. 3. o. et
23. Bonum et malum sunt objectum volunta­ 4. c. et q. 17. 6 ad 1. et q. 74. I ad 3. et 2 2. q.&2
tis. Primum quidem ad prosequendum, secun­ 1 ad 1.
dum autem ad fugiendum. I. q. 2û. 1. c. et 1 2.
40. Voluntas distinguitur contra naturam,sicut
q. 8. 8 ad l. et q. 74. 2 ad 2.
una causa contra aliam, licet habeat modum na24. Qui vult bonum propter indebitum finem, turæ, Inquantum fundatur in natura. 1 2. q. 10.
vult bonum sub ratione mali. 1 2. q. 19. 7 ad 2. 1 ad 1. et q. 51. 1 ad I.
et ad 3.
41. Voluntas hominis, nec a natura, nec ex
25. Voluntas tendit tantum in bonum existens. necessitate movetur ab appetitu inferiori. 1 2
vel in bonum apparens, et sic tendit in non ens q. 10. 3. b.
I
sub ratione boni. i. q. 19. 9. c. et q. 82. 2 ad 1. et
42. Voluntas non est determinata ad unum
1 2. q. 6. 4 ad 3. et q. 8. I. o. et q. 18. 4 ad 1. et sicut natura, quia voluntas sequitur formam uni­
q. 19. 1 ad I. et q. 27. 1 ad 1. et q. 29. 4. c. et versalem, natura vero sequitur formam partiad 3. et q. 74. 1 ad 1. et q. 77. 2. c. et q. 80. 1. c. cularem, i. q. 41. 2. c. et l 2. q. 10. 1 ad 3. et
26. Operatio voluntatis, scilicet velle, nihil q. 13. 1. c. et q. 50. 5 ad 3.
aliud est nisi inclinatio volentis in objectum
43. Voluntas determinatur ad unum per con­
voluntatis. 1. q. 82. 2. c. et q. 87. 4. c. et q. 105. silium rationis, non autem necessario per ali­
4. c. et q. 106. 2. c. et q. 111. 2. c. et 1 2. q. 6.4. quod agens extrinsecum. 1 2. q. 50. 2 ad 3. fi.
44. Voluntas dicta per essentiam, est in ratione
27. Voluntas pro facto reputatur, i. q. 64. 2 ad
3. et 1 2. q. 20. 4. c. et m. q. 68. 2 ad 2. fi.
dicta per essentiam, sed voluntas participative
28. Sufficit bona voluntas ubi deest facultas, sumpta est in ratione per participationem, m.
quia laus virtutis in voluntate consistit, non au­ q. 18. 2. c. ad 1.
45. Voluntas etiam a Deo cogi non potest, etsi
tem in potestate. Et ideo deficere ab squalitate,
quæ est medium justitiæ, propter defectum po­ possit ab illo de necessitate mutari, operando in
testatis, non diminuit laudem virtutis, si non illa sicut in natura. 1 2. q. 6. 4 ad 1. et q. 9. 2. c,
fuerit defectus ex parte voluntatis. Et etiam in et q. 10. 4. o.
baptismo, apud Deum voluntas pro facto repu­
46. Voluntas a nulla re creata cogi potest, ne­
tatur et qui non habet tempus operandi. 2 2. que necessario moveri. 1 2. q. 6. 4. c.
q. 81. 6 ad 1. et q. 106. 3 ad 5. et q. 107. 1 ad 2.
47. Passiones animi non possunt cogere volun­
et m. q. 68. 2 ad 3. fi.
tatem, licet aliter moveant inclinando affectum.
29. Omne illud cujus principium est voluntas 1 2. q. 6. 7. c. ad 2. et q. 9. 2. o.
quantum in se est, potest esse et non esse, et
VOMITUS - 1. potest sine culpa procurari, de
potest esse tale vel tale, et potest esse tunc vel consilio medicinæ, in remedium languoris. 2 2,
nunc. I. q. 41. 2. c.
q. 148. 6 ad 2. et q. 150. 2 ad 3.
2. Multum comedere vel bibere propter vomi­
30. Actus voluntatis et cujuslibet appetitus
tendit in bonum et in malum, sicut in propria tum, secundum consilium medicinæ, non est
objecta; sed in bonum tendit prius et per se, in peccatum, licet ebrietas non excusaretur a pec­
malum vero secundario et per aliud, inquantum cato. 2 2. q. 150. 2 ad 3.
opponitur bono. 1. q. 20. 2. c.
3. Vomitus per ebrietatem, vel voracitatem est
3L Actus voluntatis est ad bonum, prose­ vitiosus, non autem si contingat infirmitatis
quendo illud, sed est ad malum fugiendo tantum. causa, m. q. 83. 6 ad 7.
Primus dicitur voluntas, secundus vero dicitur noVOTUM - 1. dicitur a voluntate, quasi a primo
luntas. 1 2. q. 8. 1 ad 1. et ad 2.
movente rationem, ad promittendum. 2 2. q. 88.
32. Bonitas et malitia actus voluntatis dependet 1 ad 2.
ex objecto tantum, ex ratione, et ex lege ætema.
2. Vovere est actus latriæ, seu actus religionis,
1 2. q. 19. o. et q. 21. 1. o.
licet actus aliarum virtutum sint materia ejus.
33. Actus voluntatis discordans a ratione recta, 2 2. q. 88. 5. o. et 6. c. ad 2. et q. 189. 2. c.
vel concordans cum ratione errante, est malus,
3. Votum est promissio Deo facta de meliori
1 2. q. 19. 5. 6. o.
bonofc quod videlicet non cadit sub necessitate
34. Voluntas potest moveri dupliciter, scilicet absoluta, neque sub necessitate finis, sed de
ab exteriori, id est, ab objecto, vel a représen­ actibus, virtutum, qui Deo placere noscuntur.
tante illud, et ab intrinseco, id est vel a se vel 2 2. q. 88. 1. o. et 2. 4. c. et 5. c. ad 1. et 7. 12. o.
a causante eam. i. q. 105. 4. o. et q. 106. 2. c. et et q. 189. 3. c.
q. 111. 2. c. et 1 2. q. 9. 4. o. et q. 80. 1. c.
4. Votum est testificatio quædam promissionis
35. Aliquid movet voluntatem ex parte objecti | spontaneæ, quæ debet fieri Deo de ’lis quæ Dei
tripliciter, s. ipsum objectum, proponens vel of­ sunt. 2 2. q. 88. 1. c. fi. et q. 189. 3. c.
ferens objectum voluntati, et persuadens rationi.
5. Ad votum tria de necessitate requiruntur,
1 2. q. 80. 1. c.
s; deliberatio, propositum et promissio, in qua
36. Voluntas movetur ab appetitu sensitivo ex promissione perficitur ratio voti, sed quandoque
parte objecti, quod videtur convenire vel discon­ superadditur pronuntiatio oris, et testimonium
venire secundum dispositionem hominis per pas­ aliorum, ad quandam confirmationem voti. 2 2.
siones. 1 2. q. 9. 2. o. et 5. c. fi. et q. 10. 3. o. et q. 88. 1. o.
q. 75. 2. c. et q. 77. 1. o.
6. Votum fit soli Deo, licet sit de eo quod ali­
37. Oportet quod voluntas moveatur ab aliquo quando fit sanctis. 2 2. q. 88. 5 ad 3.
exteriori dupliciter, scilicet ab objecto, et quoad
7. Sub voto non cadunt peccata, nec indlffeexercitium primi actus ejus. 1 2. q. 9. 4. o. et I rentia, nec necessaria absolute, nec propter finem,
q. JJ. 5 ad 2. et q. 103. 8 ad 1.
( nisi utL voluntaria, sed votum debet semper fieri
I38. Nec movetur necessario ab aliquo objecto, | de meliori bono. 2 2. q. 88. 2. o. et 10. c.
quoad exercitium actus, sed quoad determinatio­
8. Expedit vovere, quia votum firmat volun­
nem actus, movetur ab aliquo objecto, non autem tatem in bono, nec tamen libertatem diminuit,
ab omni objecto, nec a passione, nec a Deo, sed | nec est periculosum de se, sed est culpa mu­
tantum ab ultimo fine. 1. q. 82. 1. 2. o. et 1 2. tantis voluntatem, et assimilât beatis. 2 2. q. 88.
4. o.
q. 10. o. et q. 80. 1. c.

— 338 —

INDEX HI

Votum
T

9. Homo est sic liber, quod potest aliqua vo­
vere et facere, etiarn contra præceptum papæ.
2 2. q. 88. 12 ad 2.
10. Vovere nunquam convenit Christo, quia
Deus erat, et habebat voluntatem firmatam, ut
comprehensor. 2 2. q. 88. 4 ad 3.
11. Votum singulare duplex, scilicet votum
simplex, et votum solemne: primum est promis­
sio sola, secundum vero est promissio et datio.
2 2. q. 89. 2 ad 1. et 5. c,
12. Votum solemnizatur dupliciter tantum, s.
per susceptionem ordinis sacri, et per professio­
nem certæ regulæ. 2 2. q. 88. 7. o. et 9. c.
13. Votum simplex impedit matrimonium con­
trahendum, sed non dirimit contractum, non
tamen potest petere debitum sine dispensatione
Ecclesiæ auctoritate apostolica, votum vero so­
lemne facit utrumque. 2 2. q. 88. 7. b. et q,-189.
8 ad 3.
14. Opus ex voto est laudabilius, et magis me­
ritorium quam opus sine voto. 1 2. q. 88. 6. o.
q. 189. 2. c. et m. q. 28. 4. c.
15. Opus ex voto, displicens, cum voluntate
implendi illud, est magis meritorium quam opus
placens sine voto, cæteris paribus. 2 2. q. 88.
6 ad 2.
16. Virtus voti est obligatio ejus quæ est major
in voto solemni quam in voto simplici, et quoad
Deum, et quoad homines. 2 2. q. 88. 7 ad 1.
17. Votum obligat secundum intentionem vo­
ventis, s. ad reddendurri statim, vel ad certum
tempus, vel cum conditione. 2 2. q. 88. 3 ad 3.
et q. 189. 3 ad 2. et 4. c.
18. Observare votum est de lege naturali, du­
rante obligatione ejus, quæ cessat vel ex se, vel
auctoritate superioris, in iis quæ In dubium ver­
tuntur dispensantis vel commutantis. 2 2. q. 88.
1Û ad 2. et 12 ad 2.
19. Omne votum rite factum obligat; ideo
transgrediens illud peccat mortaliter. 2 2. q. 88.
3. o. et q. 189. 3. c.
20. Perdens virginitatem quam voverat, tene­
tur facere quod potest, s. tenetur continere, et
pœnitere si perdidit ex culpa sua: et similiter
in aliis. 2 2. q. 79. 3 ad 2. et q. 88. 3 ad 2.
21. Nullus potest se ex voto firmiter obligare
ad id quod est in potestate alterius tantum. 2 2.
q. 88. 8. o. et 9. c. ad 2. et q. 189. 5. o.
22. Non habentes usum rationis, ut amentes
et pueri ante annos pubertatis, non possunt vo­
vere. 2 2. q. 88. 9. c. et q. 189. 5. c.
23. Puer ante usum rationis non potest se
obligare ad aliquid ex voto: quo usu rationis
habito, potest se obligare, sed omne votum ejus,
etiam votum religionis, ante annos pubertatis
id est, ante annos quatuordecim in puero, vel ante
annos duodecim in puella, potest irritari a pa­
rentibus et a tutoribus, non autem post annos
pubertatis. 2 2. q. 88. 8 ad 2. et q. 189. 5. c.
24. Filius etiam post annos pubertatis non po­
test aliquid vovere, quoad res domesticas, sine
consensu patris. 2 2. q. 88. 8 ad 2.
25. Vovens illud quod non est in potestate sua,
non peccat, quia in ejus voto intelligitur debita
conditio, s. si suis superioribus placuerit, vel sl
non contradicant: qua conditione exstante, tene­
tur implere votum. 2 2. q. 88. 8 ad 1. et ad 4. et
9. b. et ad 2. et 12 ad 2. et q. 189. 5 ad 4.
26. Fractio votis est quædam infidelitatis spe­
cies, et ad fidelitatem pertinet servare promissa.
2 2. q. 88. 3. c.
27. Omne votum temporale factum in sæculo,
etiam votum crucis in subsidium terræ sanctæ,
solvitur per ingressum religionis, sine alia di­
spensatione, quia votum religionis includit omnia

Votum

vota, ratione perpetuitatis et obedientiæ; nec
singularitas convenit ei, et onus religionis sufficit,
et est quodammodo magis ampliatio voti quam
voti commutatio. 2 2. q. 88. 12 ad 1. et q 185
8 ad 2. et q. 189. 3 ad 3. et 7. c.
28. Si qui» vovendo, prius cogitavit de religione
communiter, et post elegit unam, tenetur simpli­
citer ad religionem; Ideo sl
si non potest recipi in
religione a se electa, tenetur aliam quærere; si
autem e converso, intelligitur si velint. 2 2. q. 88.
3 ad 2. et q. 189. 3 ad 2.
29. Nullum votum religiosi est firmum, nisi de
(consensu prælati, quia nullum tempus est, in
quo prælatus non possit eum in aliis occupare.
2 2. q. 88. 8 ad 3.
30. In votis potest dispensari, inquantum In
aliquo casu illud quod cadit sub voto est similici ter malum, vel inutile, vel impeditivum ma­
oris boni, non autem inquantum illud est de jure
naturali vel divino. 2 2. q. 88. 10. o.
31. Dispensatio voti est, cum absolute deter­
minatur non esse servandum; commutatio autem
voti est, cum pro eo aliquid aliud imponitur. 2 2.
q. 88. 10. c.
32. Votum potest ex causa rationabili commu­
tari in aliud melius, vel in aliud minus pericu­
losum, sicut et dispensari. 2 2. q. 98. 10. c. fi.
et ad 1.
33. In utroque autem requiritur auctoritas Ec­
clesiæ, in persona Dei. 2 2. q. 88. 2 ad 3. et 12. o.
34. Votum vergens in periculum personæ de­
bet frangi secure, si dispensatio non possit ha­
beri. 2 2. q. 88. 2 ad 3. et 12 ad 2.
35. Vota de rebus vanis et inutilibus non de­
bent dispensari, nec servari; sed debent deri­
deri, sicut vota de non pectinare caput in tali
vel tali die, quia talia vota mulierum sunt ma­
gis sortilegia quam vota, et sunt reliquiæ quæ­
dam idololatriæ, secundum quam servabantur
dies et menses, et peccant talia voventes, quia
cum infidelibus etiam nec nomina debemus ha­
bere communia, secundum Hieronymum. 2 2.
q. 88. 2 ad 3.
36. Papa habet plenariam potestatem dispen­
sandi in omnibus votis dispensabilibus, alii vero
participative, secundum quod papa concedit eis.
2 2. q. 88. 12 ad 3.
37. Solus papa potest dispensare in votis per­
petuis, ut in voto continentiæ et religionis, et
in voto cnicis in subsidium terræ sanctæ, et in
voto peregrinationis ad transfretandum ad ter­
ram sanctam; alii vero prælati possunt dispen­
sare in aliis votis, nisi papa dispensationem sibi
reservet, sicut in voto terræ sanctæ et similibus.
2 2. q. 88. 12 ad 3. et q. 184. 6. c. fi. et q. 185. 4. c.
fi. et q. 189. 7. c.
38. Si prælatus dispensat sine apparenti causa
in votis, dipsensatio prælati non excusat voven­
tem in manifestis a culpa, sicut si prælatus di­
spensaret cum aliquo, super voto de ingressu
religionis, nulla apparenti causa obstante. 2 2.
q. 88. 12 ad 2.
39. Si causa dispensandi in voto sit apparens,
vel dubia, potest stari judicio prælati dispensan­
tis vel commutantis votum, non autem judicio
proprio, quia ipse vovens non gerit vicem Dei.
nisi forte in casu, in quo id quod vovit, esset
manifeste illicitum, vel non posset opportune
ad superiorem recurrere. 2 2. q. 88. 12 ad 2.
40. In voto continentiæ non est dispensandum
propter periculum mortis corporalis, quia bonum
continentiæ etiam sine voto est multo melius
quam salus corporis, et per alia remedia provi­
deri potest. 2 2. q. 88. 11 ad 3.
41. In voto continentiæ et religionis, per pro-

S

— 339 —

I
?

'

r AC·*'

■ ·

i

fesslonem soleinnizato, etiam papa non potest
dispensare, licet quidam lurlstæ ignoranter con­
trarium dicant, quia periculis humanis obvian­
dum est per humana, et non per divina, 2 2.
q. 88, 11. o. et q. 186. 8 ad 3. et q. 189. 8 ad δ.
42. Simplex votum etsi dirimat matrimonium
contrahendum, contractum tamen nullatenus tol­
lit. Suppi, q. 53. 1. o.
43. Votum solemne ex sui natura non modo
contrahendum sed et contractum matrimonium
tollit, cum per illud homo sui corporis potesta­
tem amiserit. Deo se ad perpetuam continentiam
dedicando. Suppi, q. 53. 2. c.
VOX. - 1. super Christum in baptismo, trans­
figuratione et oratione, fuit effective a tota Trini­
tate, sed representative appropriatur Patri, m.
q. 39. 8 ad 3.
2. Anima potest formare voces corporales, quia
unitur corpori, non autem angelus, i. q. 51. 3
ad 4.
3. Voces non significant species intelligibiles,
sed significant ea quæ sibi format intellectus ad I
judicandum de rebus exterioribus, i. q. 85. 2
ad 3.
VULPES est naturaliter dolosa, sed hoc non
est ei malum, i. q. 63. 4 ad 3.
VULTUR significat eos qui mortes et seditiones
hominum affectant, ut inde lucrentur. 1 2. q. 102.
6 ad 1.

ZACHÆUS non tenebatur reddere quadru­
plum, sed hoc dixit, volens supererogare. 2 2.
q. 62. 3 ad 2.
ZACHARIAS petens signum ab angelo pecca­
vit per incredulitatem, propter quain punitu
fuit. 2 2. q. 97. 3 ad 3.
ZELOTYPIA oritur ex amore non patiente
consortium in re amata. 1 2. q. 28. 4. c.
ZELUS - l. est amor Intensus, non patiens
consortium in re amata. I 2. q. 28. 4. o.
2. Zelus triplex, scilicet conjugis, invidiæ et
amicitiæ, scilicet Dei et proximi. 1 2. q. 28.
4. o.
3. Zelus, nemesis, invidia et misericordia per­
tinent ad idem genus passionum, scilicet ad
tristitiam de bonis, vel malis proximi, sed diver­
simode. 2 2. q. 36. 3. c.
4. Zelus circa bona honesta est laudabilis, sed
zelus circa temporalia est cum peccato, licet ali­
quando sit sine peccato. 2 2. q. 36. 2. o.
5. Invidia sumitur aliquando pro zelo. 2 2.
q. 36. 2 ad 1.
6. Contentio et zelus sunt tantum in carnalibus
hominibus, et tantum circa bona corporalia. I 2.
q. 28. 4 ad 2.
. .

INDEX QUARTUS
IN SUMMAM SANCTI THOMÆ
INDICANS CLARAM ET SOLIDAM REFUTATIONEM PRÆCIPUORUM DOGMATUM
*

QUÆ AB HÆRETICIS ASSERUNTUR

Absolvere a peccatis potest solus sacerdos.
Suppi, q. 19. 3.
Absolvere quemlibet non potest quivis sacer­
dos. Suppi, q. 20. 1.
Absolutio quid in pœnitente prærequirat, in.
q. 20.
Absolvens sacerdos vere remittit. Suppi, q. 18.
1. et m. q. 84. 3 ad 3 ad 4 et ad 5,
Abstinentia a certis cibis, ut a carnibus, ovis
et lacticiniis, jejunantibus laudabiliter indicitur.
2 2. q. 147. 8. o.
Animas ante extremum judicium esse beatas.
1. q. 95. 1 ad 2. et 2 2. q. 28. 1 ad 1. q. 83. 11. m.
q. 51. 5. q. 59. ad 11 Suppi, q. 69. 2.
Aqua benedicta, m. 65. 1. et q. 71. 2.
Baptismus est sacramentum maximae necessi­
tatis. m. q. 68. 1 et 2,
Baptizandos esse pueros, in. q. 68. 9. q. 69. 8.
Baptismum non esse iterandum, m. q. 66.
9. o.
Baptismo auferri omnia peccata, m. q. 69. 1.
Bellum gerere licet, imo meritorium est, prae­
sertim quando suscipitur pro veritate fidei ac
defensione Christianorum. 2 2. q. 40. 1. o. et 2. 4,
Caerimonias recte adhiberi in ecclesia Dei, m.
q. 66. 10. et q. 83. 5. o. et 1 2. q; 4. c.
Christus verum corpus et animam intellecti­
vam assumpsit, idque ex B. Virgine Maria, m.
q. 5. o. et q. 31. 4 et 5.
Clavium effectus est remittere et ligare. Suppi,
q. 13.
Potestatem clavium etiam efficaciter exerceri
a malis sacerdotibus, modo illis sint subditi.
Suppi, q. 19. 5 et 6.
Concupiscentiæ reatum aufert baptismus, m.
q. 69. 1. 2.
Confessio sacerdoti facienda est jure divino.
Suppi, q. 6. 1. 2. et 3. et q. 7. 1.
Confitenda esse omnia mortalia. Suppi, q. 9. 2.
Confirmationem esse sacramentum, m. q. 72. 1.
Confirmationem habere sacri olei illitionem.
m. q. 72. 4.
Solus episcopus est sanctæ confirmationis or­
dinarius minister, et non quivis simplex sacer­
dos. m. q. 72. 11.
Contritio est actus virtutis, Suppl, q. 1. 2.
Deum non esse auctorem peccati, i. q. 19. 9. 1
2. q. 79. 1. et 2. potissimum.
Episcopos esse presbyteris superiores. 2 2. q.

184. 6 ad 1. et Suppi, q. 40. 4. o. et 2 2. q. 83. 3
ad 3,
Episcoporum statum esse perfectum. 2 2. q.
184. 5. 6. et 7.
In Eucharistiæ sacramento non remanere sub­
stantiam panis et vini. ni. q. 75. 1. Sed converti
in corpus et sanguinem Domini, m. q. 75. 3.
Idque non fide suscipientis, sed virtute ver­
borum sacerdotis, m. q. 78. 4.
Totum Christum contineri sub qualibet specie
et sub singulis cujuscumque speciei partibus, m.
q. 76. 21 et 3.
Sumendum esse a laicis Christum tantum sub
specie panis, m. q. 80. 12. o.
*
Eucharistiam recte in sacrario reservari, atque
ad infirmos honorifice deferri, m. q. 83. 5. ad 11.
Excommunicatio est legitima Ecclesiæ potestas.
Suppi, q. 21. et seq.
Exorcismum adhibendum esse ante baptismum,
m. q. 71. 2. 6.
Extrema unctio est sacramentum novæ legis.
Suppi, q. 20. 1.
Extrema unctio a Christo est instituta. Suppi,
q. 29. 3. o.
Sacram infirmorum unctionem remittere pec­
cata et alleviare infirmum. Suppi, q. 30. 1. o.
De festis. 1 2. q. 103. 4 ad 4. 2 2. q. 122. 4. et
147. 5. c. et q. 40. 4.
Fide credenda esse quæ nobis sunt evangelizata, et a conciliis et pontifice data. 2 2. q. 1. 9.
et 10. et q. 5. 3.
Quæ sit fides justificans. 1 2. q. 113. 4. c. et
ad 3.
Fidem non tolli aut amitti, amissa per pec­
catum gratia, sed veram fidem remanere. 2 2. q.
4. 4. o. et q. 19. 5 ad 1. et q. 24. 12 ad 4.
Sola fide non dimitti peccata, m. q. 49. 1 ad 5.
Actum fidei sine charitate non esse merito­
rium. 1 2. q. 114. 4 ad 3. præcipue 2 2. q. 2. 9.
Gratiam dari etiam non prædestinatis. 1. q. 23.
6 ad 1. et q. 24. 3. o. et 2 2. q. 24. 11.
Requiri ex parte hominis aliquam præparationem sive dispositionem ad gratiam sive justi­
tiam. 1 2. q. 112. 2. et q. 113. 3.
Neminem nisi per revelationem cognoscere
posse se esse in gratia aut Justitia constitutum.
1 2. q. 112. 5. 6.
Jejunium non est contra libertatem fidelium.
2 2. q. 147. 3 ad 3.

INDEX IV
Ad jejuniorum Ecclesiæ observantiam commu­
Recte spe præinil et timore pœnarurn Deum a
niter omnes ligari, nisi rationale impedimentum nobis diligi atque coli. 2 2. q. 27. 3t o.
eis adfuerit. 2 2. q. 147. 3. et 4.
Orandos esse sanctos, 2 2. q. 83. 4. Suppi, q.72.
Quatuor tempora una cum quadragesima esse
Orandum pro mortuis. SuppL q. 71.
Ordo est sacramentum novæ legis. Suppi,
Jejunanda. 2 2. q. 147. 5.
Jejunandas esse vigilias praecipuarum festivita­ q. 34. 3. o.
Ordinis sacramento constitui peculiares In ec­
tum. 2 2. q. 147. 5. c.
Imagines Christi et sanctorum cur in ecclesia. clesia Dei sacerdotes. Suppi, q. j4.
Soli episcopi habent potestatem ordinandi.
2 2. q. 94. 2 ad L
Imago Christi et sanctorum adoranda, m. q. Suppi, q. 38. L
Originali peccato infectos nasci Infantes. I 2.
25.· 3.
I q. 81. L o. et 3. o.
Indulgentiæ quid valeant. Suppi, q. 25.
Justificatio impii consistit in remissione culpæ
Parvulos Christianorum non nasci filios Dei.
et infusione gratiæ ac justitiæ atque detestatione 1 2. q. 81. 3 ad 2.
Pœnitentiam esse sacramentum, idque nova
peccati. 1 2. q. 113. 1. et 2. et 5. o.
Justos posse peccare et Spiritum sanctum amit­ legis, in. q. 84. L et 7.
tere. i. q. 20. 4 ad 5. q. 106. 2 ad 2. 2 2. q. 24.
Pœnitentiam esse secundam post naufragium
11. et q. 189. 10 ad 1. et m. q. 22. 3 ad 2.
tabulam, m. q. 84. 6. o.
Justificatum non solum teneri ad credendum,
Pœnitentiæ sacramentum esse omnibus rela­
sed etiam ad præcepta Dei et Ecclesiæ obser­ psis ad salutem necessarium, m. q. 84. 5. o.
vanda. 1 2. q. 71. 6 ad 4. et 96. 5. o. et q. 98. 5. c.
Verba Domini, Accipite Spiritum sanctum,
I Quorum remiseritis peccata, etc., esse Intelliprine, et q. 100. 10 ad 1.
Justificato praçcepta non esse ad observandum I genda de potestate remittendi et retinendi pec­
impossibilia. 1 2. q. 109. 4. 2. et 2 2. q. 33. 2 ad 1. cata. m. q. 84. 3 ad 3.
et 6 ad 1. 2 2. q. 44. 6 ad 1.
In sacramento pœnitentiæ non totam poenam
Lex humana obligat in foro conscientiæ. 1 2. simul cum culpa remitti, sed -virtute clavium
q. 96. 4. et 2 2. q. '12. 2.
sublata pœna ætema, pœnam temporalem ple­
Liberum habet homo arbitrium, m. q. 83. 1. rumque exsolvendam remanere, m. q. 86. 4. o.
B. Maria est vera mater Christi, et proinde
Tres esse partes pœnitentiæ. in. q. 90. o.
etiam vera mater Dei dicenda est. m. q. 35. 3.
De primatu Petri. Suppi, q. 40. 6. et 2 2. q. 39.
et 4.
c. et m. q. 8. 6. cc.
B. Maria præ cæteris sanctis omnibus hono­
Omnes illos schismaticos esse qui summo ponpon­
randa et adoranda, cultu scilicet hyperduliæ. in. tifici subesse renuunt. 2 2. q. 39. c. f. et Suppi,
q. 25. c. f. et ad 1.
q. 40. 6.
De B. Maria tenet Ecclesia nullum unquam
Pontificis est fidei symbolum ordinare, exoractuale peccatum, ne veniale quidem, ab ea ad­ tasque hæreses refutare. 2 2. q. 1. 10.
missum esse. m. q. 27. 4. o.
Ad summum pontificem pertinet synodum
Matrimonium est sacramentum novæ legis, convocare, et ejus sententiam confirmare. 2 2.
SuppL q. 42.
q. 1. 10. c. f. et ad 2.
Matrimonium non esse nunc homini præceSummum pontificem gerere plenarie vicem
ptum. 2 2. q. 152. 2 ad 1.
Christi in tota Ecclesia, ideoque habere plenitu­
Clericos in sacris ordinibus constitutos vel dinem potestatis dispensandi in omnibus dispenregulares castitatem solemniter professos non sabilibus votis. 2 2. q. 88. 12 ad 3.
posse matrimonium contrahere,
u
τ
_
contractumque
Purgatorium esse animarum, easque vivorum
ab eis validum non esse. Suppi, q. 53. o. et 2’ 2. suffragiis adjuvari. Suppi, q., 69. 7. o. et q. 71.
q. 88. 1 ad L
et ni. q. 52. 8. et 2 2. q. 83.. 11 ad 3.
Adulterio non dissolvi matrimonium. SuppL 4.
Religiosorum statum esse perfectum. 2 2.
62. o.
q. 186.
Miracula non esse dæmonis præstigias. 2 2.
Γ
'
Reliquia
sanctorum sunt honorandae. ni.
q. 178. et m. q. 43. 2 ad 3.
q. 15. 6.
Missæ sacrificium. 2 2. q. 85. et m, q. 83.
Sacramenta esse ad salutem necessaria. m.
Missæ canonem et cætera quæ in eaaem di­ q. 65. L
cuntur, maximam pietatem ac sanctitatem redo­
Sacramenta conferre gratiam, m. q. 62.
lere, mentesque offerentium in Deum erigere,
Sacramenta novæ legis sunt septem, m. q. 65.1.
m. q. 83. 4. o.
In tribus sacramentis imprimi characterem.
Missæ sacrificium esse offerendum in domibus m. q. 63. 11 et 6.
et vasis ad hoc consecratis, m. q. 83. 3. o.
Sanctos qui sunt in patria, orare pro nobis.
Missæ cæremonias esse admodum convenien­ 2 2. q. 83. 11. o.
tes. in. q. 83. 5. o.
Scripturam sacram esse obscuram et diffici­
Non necessario omnia evenire, i. q. 19. 8. o. et lem. i. q. 1. 9 ad 2. et 2 2. q. 1. 9 ad 1.
q. 22. 4. et 1 2. q. 10. 4.
Templa erigi Deo in honorem sanctorum. 2 2.
Opera nostra omnia non esse peccata. 1 2. q. 85. 2 ad 3.
q. 18. 9. q. 19. et q. 20.
Timor servilis bonus est, et a Spiritu sancto
Opera bona esse meritoria vitæ æternæ. 1 2. profectus. 2 2. q. 19. 4.
q. 114. 3. o.
I
Virginitas est virtus excellentior matrimonio.
Opera bona promereri augmentum charitatis 2 2. q. 152. 4.
et gratiæ. 1 2. q. 114. 8.
Voti obligatio. 2 2. q. 88.
Bona opera requiri ad beatitudinem conse­
Vota virginitatis et paupertatis recteet utili­
quendam. 1 2. q. 5. 7. o.
ter Deo fieri. 2 2. q. 88. 4.

— 342 —

INDEX QUINTUS
LOCORUM SEU DOCTRINARUM
QUÆ, ERUDITE ET PIE

A S. THOMA IN SUMMA VARIIS LOCIS TRACTATÆ,
RECTE UT1LITERQUE AD SINGULARUM
ATQUE ALIORUM

A

FESTORUM

VERBI

DIVINI

DIERUM

DOMINICARUM '

EPISTOLÆ EVANGEL1IQUE EXPLICATIONEM

CONCIONATORIBUS ADHIBERI POSSUNT

PROPRIUM DE TEMPORE
Dominica I Adventus.
EP1ST. ROM. XIII.

Filium hominis venientem. De judicio generali.
Suppi, q. 88. 89 et 90. et m. q. 59. 5. De potestate
judiciaria, m. q. 59. An judiciaria potestas sit
specialiter attribuenda Christo, m. q. 59. 1. An
hæc se extendat ad omnes res humanas et ange­
licas. in. q. 50. 4. et 6.
Cum potestate magna. An reprobi videntes hanc
potestatem cognoscent eum esse Deum. Suppi,
q. 90. 3. Vide Evangelium in die Palmarum.

Cum credidimus. De Tide. 2 2. q. 1. et sequen­
tibus.
An credere sit necessarium ad salutem. 2 2.
q. 2. a. 3. o.
An credibilia sint per certos articulos distin­
guenda. 2 2. q. 1. a. 6.
Dominica II Adventus.
An Hi articuli convenienter fidei enumerentur.
2 2. q. 1 a. 8.
EPIST. ROM. xv.
An convenienter in symbolo fidei ponantur. Ubi
Quæcumque scripta sunt. De necessitate sacræ
supra, a. 9.
Fide credenda esse quæ nobis sunt evangeli- Scriptura, ejusque natura, qualitate atque sensu,
zata, et a conciliis atque pontifice definita. 2 2. i. q. L.o.
An Scriptura sacra ex omni sui parte sit vera.
q. 1. 9. 10. et q. 5. 3.
Nox prœcessit. De veteri et nova lege. 1 2. 2 2. q. 110. 3 ad 1.
Sapere in alterutrum. De discordia fugienda.
q. 107.
Non in comessaiionibus et ebrietatibus. De gula. 2 2. q. 37.
2 2. q. 148. De ebrietate. 2 2. q. 150.
Christum ministrum fuisse circumcisionis. An
Non in cubilibus et impudicitiis. De castitate. ergo Christus solis Judæis, et non gentibus de­
2 2. q. 151. De luxuria. 2 2. q. 153.
buerit prædicare. m. q. 42. 2. o.
Gentes autem super misericordia honorare Deum.
In contentione et œmulatione. De discordia. 2 2.
q. 37. De contentione. 2 2. q. 38. De invidia. An ergo conversio Judæorum sit attribuenda tan­
2 2. q. 36.
tum justitiæ et veritati, gentium autem soli iniInduimini Dominum Jesum. Quomodo quis sericordiæ Dei. i. q. 21. 4 ad 2.
dicatur induere Christum, m. q. 69. 9. ad 1.
EVANG. MATTH. XI. ’

EVANG. LUC. XXI.

Tu es qui venturus. An Joannes dubitaverit
Erunt signa in sole. De signis quæ præcedent- Christum esse verum Messiam promissum in lege
jiidicium. Suppi, q. 73. Quomodo sol et luna et et prophetis. 2 2. q. 2. a. 7 ad 2.
stellæ dicantur non dare lumen suum. Suppi,
Qui non fuerit scandalizatus. De fide. 2 2. q. I.
et seq.
q. 73. 2. o.
Nam virtutes ccelorum movebuntur. Quomodo
De fide nuda et charitate formata. 2 2. q. 6. a. 3.
An explicite credere mysterium Christi non
virtutes cælorum Domino veniente commovebun­
sit de necessitate salutis. 2 2. q. 2. a. 7. o.
tur. Suppi, q. 73. 3. o.

— 343

INDEX V

Doni. Ill Adventus

Hominem mollibus vestitum. An circa exteriorem
cultum possit esse virtus et vitium. 2 2. q. 169.
1. o.
An prælati Ecclesiæ et sacerdotes peccent
utendo pretiosis vestibus, præsertim in ministerio
altaris. 2 2. q. 169. 1 ad 2.
An religiosi mendicantes et religiosi alii pec­
cent utendo vestibus vilioribus. Ubi supra.
An ornatus mulierum semper sit cum peccato
mortali. 2 2. q. 169. 2.
An mulieres sine peccato nudatis capillis pos­
sint incedere. 2 2. q. 169. 2. c.
An mulieres possint uti figmentis in facie ad
decolorandum absque peccato. 2 2. q. 169. 2 ad 2.
An liceat mulien uti veste virili, vel e contra.
Ubi supra, a. 2 ad 3.
De cultu exteriori vide plura in Evang. Dominicæ I. post octav. Pentecost.
Et plusquam prophetam. An Joannes fuerit
excellentior propheta quam Moyses. 2 2. q. 174.
4 ad 3.
Quomodo B. Joannes fuerit plusquam pro­
pheta. m. q. 38. 1 ad 2.
Qui prœparabit viam tuam ante te. Quomodo |
Joannes præparaverit viam Domini Christi, ni. |
q. 38. 1. o. 2 ad 2. 3. o.

Dominica III Adventus.
EPIST. AD PHIL. IV.

In die Nativ. Christi

Hic jam quœritur. De judicio, præsertim teme­
rario, vitando. 2 2. q. 60. 2 et 3.
Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justif,·
catus sum. An homo non possit scire se habere
gratiam. 2 2. q. 112. 5. o.
\ Illuminabit abscondita. De libro vitæ. i. q. 24.
An post resurrectionem cognoscet quilibet
omnia peccata quæ fecit. Suppi, q. 87. 1. o. An
quilibet poterit tunc legere quæ sunt in conscien­
tia alterius. Suppi, q. 87. 2. o.
EVANG. LUC. III.

■

Prœdicans baptismum pœnitentiœ. De baptismo
Joannis. m. q. 38. c.
In remissionem peccatorum. An baptismus Joan­
nis contulerit gratiam, in. q. 38. 3. ο.
Et venit in omnem regionem Jordanis. Quare
S. Joannem decuit austeram vitam ducere, non
Christum, ni. q. 40. 2 ad 1.
Et videbit omnis caro salutare Dei. De incarna­
tione. Iit. q. 1. et seq. De Christi conversatione,
ni. q. 40. o.

In die Nativitatis Christi.
epist. tit.

ni.
!
Apparuit benignitas et humanitas. De infl ita
I Dei bonitate, i. q. 6. et q. 7. et ni. q. 1. a. 2.
Non est operibus quæ fecimus nos. An ergo homo
non possit mereri vitam æternam. 1 2. quæst. 114.
3. ο.
Sed secundum misericordiam suam. De Dei mi­
sericordia. i. q. 21.
Quomodo vita æterna sit gratia sive misericor­
dia. 1 2. q. 114. 3 ad 2.
Quomodo nascamur omnes filii iræ, et peccato
obnoxii. 1 2. q. 81. 1 et 3.
Per lavacrum regenerationis. Cur Christus vo­
luerit dare hominibus gratiam susceptioné sacra­
mentorum. ni. q. 61. 1. o.
Quomodo baptismus dicatur lavacrum regene­
rationis. ni. q. 66. 1 ad 1. et a. 9. c. et 5.

Gaudete. De guadio. 2 2. q. 28. o. De vitiis
gaudio oppositis. 2 2. q. 35. et 36.
Modestia vestra. De modestia. 2 2. q. 16). De
speciebus modestiæ. 2 2. q. 161. et seq.
Dominus enim prope est. Quomodo Deus dica­
tur esse ubique et in omnibus rebus per essen­
tiam, potentiam et præsentiam. i. q. 8. a. 2 et 3.
Quomodo specialiter dicatur esse in rationali
creatura, i. q. 8. 3. c.
Quomodo dicatur specialiter esse in sanctis.
L q. 8. 3. c. et ad 4.
Jn omni oratione. De oratione. 2 2. q. 83.
Nihil solliciti sitis. An illicitum sit habere solli­
citudinem de temporalibus rebus. 2 2. q. 55. 6. o.
EVANG. LUC. n.
An aliquis debeat sollicitus esse ruturorum.
Exiit edictum. Cur Christus Cæsare Augusto
2 2. q. 55. 7. o. Vide Evang. Dominicæ XV. post i
describente universum orbem nasci voluit, iil
Octav. Pentecost.
q. 35. 8 ad 1.
Et pax. De pace. 2 2. q. 29. o.
Cur Christus non statim post peccatum Adæ
EVANG. JOANNIS I.
incematus est. hi
ni . a. 1. a. 5.
Et confessus est et non negavit. De humilitate. I
An non <debuerit
____________________
differre incarnationem usque
2 2. q. 16L
ad finem mundi, in. q. 1. a. 6.
Dc gradibus humilitatis; ubi supra, a. ult.
·
Quæ vocatur Bethlehem.ÇurChristus voluit in
De virtute veritatis, id est veracitatis. 2 2. i Bethlehem nasci, m
in. q. 35. 7. o.
q. 109. o.
Cur dicat propheta: L)e Sion exibit lex, et verDe mendacio. 2 2. q. 110. An mendacium sit ! bum Dornin i de Hierusalem, cum non sit natus
peccatum. 2 2. q. 110. 3. o.
in Hierusalem, sed in Bethlehem, ni. q. 35. 7
Quid ergo baptizas. De baptismo Joannis. in. I ad 1.
q. 38.
An Christus convenientius non fuisset natus
De baptismi sacramento, m. q. 68. De lege I Romæ, quæ erat domina orbis, ut ejus fides in­
et gratia. 1 2. q. 109.
notuisset universo orbi. m. q. 35. 7 ad 3.
Neque propheta. De prophetia. 2 2. q. 171 et seq.
Maria desponsata sibi. Quare Christus voluit
Cujus ego non sum dignus. De perfectione Dei. nasci de virgine desponsata, m. q. 29. 1,
L q. 4. o.
Et peperit filium. An fuit conveniens nasci Chri­
An ea quæ sunt humanæ naturæ in Christo stum temporaliter, qui ab ætemo natus erat et
possint dici de homine Christo, et contra, m. perfectus. 1 2. q. 35.· 2.
q. 16. o. et præcipue a. 4.
Cur Christus voluit de fœmina nasci. IH. q.
31. 4.
Dominica IV Adventus,
An B. Maria semper virgo fuerit vera mater
Christi, m. q. 35. 3.
epist. r. CORINTH. IV.
An possit dici Dei mater, nr. q. 35. 4.
l:t ministros Christi. De sacramento Ordinis.
An in partu dolores aliquos pertulit. Hi. q.35.6.
Supll. q. 34. et seq. De discrimine, potestate ac
Primogenitum. An B. Maria cum Christus di­
privilegiis episcoporum ac sacerdotum. Suppi, catur filius ejus primogenitus, post Christum
q. 40. 6. et 2 2. q. 87. 4 ad 2. præcipue.
alios habuerit filios, m. q. 28. 3 ad 4.

— 344 —

M·

In die S. Stephani

INDEX V,

Dom. infra Oct. Nativitatis

Tu me sequere. De vita contemplativa. 2 2.
Et pannis eum involvit. An Ibi fuerit aliqua
obstetrix ad levandum puerum, m. q. 35. 6 aa 2. q, 180 et seq.
De statu perfectionis. 2 2. q. 184.
Cur Christus in hoc mundo voluerit pauperem
Quod discipulus ille non moritur. An omnes
vitam ducere, m. q. 40. 3. c.
Et ecce angelus Domini. An Christi nativitas morientur. 1 2, q. 81. 3 ad 1.
An mors sit pœna primorum parentum. 2 2.
debuit annuntiari per angelos, m. q. 36. 5.
Ecce evangelizo vobis, scilicet pastoribus. An non q. 164. 1.
fuerit superfluum nativitatem Christi annuntiari
pastoribus, cum ante fuerat ea annuntiata B.
De Innocentibus.
Mariæ, ct ejus marito Joseph, et in ore duorum
stet omne verbum, m. q. 36. 2.
EPIST, APOCAL. XIV.
An angelus non debuisset potius nativitatem
Habentes nomen ejus. De causa martyrii. 2 2.
Christi nuntiare sacerdotibus in templo, qui no­
verant legem, quam pastoribus, m. q. 36. 3. o. q. 124. 5.
An sola fides vel potius omnium virtutum
et 4.
Quia natus est vobis salvator. De incarnationis opera, ut in Deum referuntur, sint causa mar­
tyrii. Ibidem.
mysterio, in. q. 1. et seq.
’ Et cantabant quasi canticum novum. Quod sit
istud canticum novum quod martyres et virgines
In die S. Stephani.
tantum cantant. 2 2. q. 152. 5 ad 3.
De aureola martyrum. Suppi, q. 96. 6.
EPIST. ACT. vi.
Hi sequuntur agnum. Quomodo quis dicatur
Stephanus autem plenus gratia et fortitudine. agnum sequi quocumque ierit. 2 2. q. 152. 5 ad 3,
De officio diaconorum. Suppi, q. 37. 3 et 4. De
. EVANG. MATTH. II.
dono fortitudinis. 2 2. q. 123.
An plenitudo gratiæ non sit propria Christo,
Angelus Domini apparuit in somnis Joseph. An
m. q. 7. art. 9. 10. o.
Joseph ita excellentem apparitionem angeli ha­
& Prodigia et signa. De miraculis. 2 2. q. 178. buerit, sicut B. Maria, ni. q. 30. 3 ad 2.
Disputantes cum Stephano. An cum infidelibus
Et fuge in Ægyptum. De defectibus Christi,
publice sit disputandum. 2 2. q. 10. 7.
m. q. 14 et 15.
Vos semper Spiritui sancto restitistis. De peccato
Et mittens occidit omnes pueros. An innocentes
in Spiritum sanctum. 2 2. q. 14. o.
pueri fuerint martyres. 2 2. q. 124. I ad 1.
An B. Stephanus dixerit Judæis contumeliam.·
A bimatu et infra. Quare Herodes occiderit
2 2. q. 72. 2 ad 2.
omnes pueros qui nondum excesserant secundum
Jesum stantem. Quomodo vidit Jesum stantem, annum ætatis suæ. in. q. 36. 6 ad 3.
cum jam ascendisset et sederet ad dexteram Dei
De tribus baptismatis, ni. q. 66. 11.
Patris, m. q. 58. 1 ad 3.
De baptismo parvulorum, ni. q. 68. 9.
Video cœlos apertos. Quibus cælum aperiatur.
Utrum baptismus auferat omnes pœnalitate»
pœnalitates
III. q. 49. 5 ad 3.
ni. quæst. 69. 4.
Domine, ne statuas illis hoc peccatum. De per­
fecta inimicorum dilectione. 2 2. q. 25 6.
Dominica infra Octavam Nativitatis.
EVANG. MATTH. XXIII.

EPIST. AD GAL. IV.
Ecce ego mitto ad vos, etc. ct ex cis occidetis.
De ingratitudine. 2 2. q. 107. o.
Sub Clementis mundi hujus servientes. An lex
De martyrio. 2 2. q. 124.
vetus erat lex servitutis et timoris. 1 2. q. 107.
De confessione fidei. 2 2. q. 3.
1. c. et ad 2. et a. 91. 5. c. f.
Ut veniat super vos omnis sanguis. An ergo ali­
Aut ubi venit plenitudo temporis. An Christus
quis puniatur pro peccato alterius. 1 2. q. 87. fuerit congruo tempore natus, in. q. 35. 8. o.
8. o.
Misit filium. De missione divinæ personæ. i.
Quoties volui congregare. An voluntas Dei non q. 43. o.
semper impleatur, i. q. 19. 6 et 11.
Factum ex muliere. An Christus sumpserit car­
De duplici Dei voluntate, signi et beneplaciti. nem ex Maria, ni. q. 31. 2 et 4.
Ibidem.
Muliere. An ergo B. Maria non fuerit virgo
in concipiendo Christum, cum mulier consueto
modo loquendi ea dicatur quæ a viro cognita
In die S. Joannis Apost. et Evang.
est. m. q. 28. 1 ad 3.
Factum sub lege. An Christus fuerit conversatus
EPIST. ECCLI. XV.
secundum legem, m. q. 40. 4. o. et 1 2. q. 102.
Qui timet Deum. De dono timoris. 2 2. q. 19. 2 ad 4.
De quadruplici timore, ubi supra, a. 2.
Cur Christus in se legis onus sustinere volue­
Et firmabitur in illo et non flectetur. An homo rit. ni. q. 37. 1. c.
in gratia constitutus non possit ea excidere. 1 2.
Ut adoptionem filiorum Dei. De adoptione filio*
q. 19. 10. o. et 2 2. q. 24. 11.
...»
rum Dei. m. q. 23.
Spiritu sapientiœ. De dono sapientiæ. 2 2. q. 45.
Quomodo Deus ex sua bonitate rationalem
Et intellectus. De dono intellectus 2 2. q. 8. I creaturam admittat ad beatitudinis hæreditâtêm.
49. 2.
ni. q. 23. 1.
Jn medio ecclesiæ aperiet os eJus. An concionator
QUæ differentia sit inter filium Dei adoptivum
neglecto studio proprio confidet in solo divino et naturalem, q. 23. 2. c.
auxilio et assistentia atque directione In verbi
Quomodo quid per gratiam et charitatem tanDci prædicatione. 2 2. q. 53. 4 ad 1,
tum efficiatur filius adoptivus Dei. in. q. 23. 3.
EVANG. JOAN. xx.

c. fi.
Dc a<ioptione vide plura in epist. Dominicae

Quem diligebat Jesus. Utrum Christus magis di- j octav. post octavam Pentecost,
lexcrit Joannem quam Petrum? i. q. 20. 4 ad 2. »

— 345 —

In Circumcisione

INDEX V

EVANG. LUC. II.

Positus est hic in ruinam. De scandalo. 2 2.
q. 43. o.
An scandalum passivum possit inveniri sine
activo, ct contra. 2 2. q. 43. 1 ad 4.
Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Quis
sit iste gladius qui animam B. Mariæ pertransilt.
III. q. 27. 4 ad 2.
Et erat Anna prophetissa. Quomodo manifestata
sit Christi nativitas Simeoni et Annae, m. q. 36.
5. o.
• Quid significet quod Simeon, qui expectabat
consolationem Israel, ultimo Christum cognovit,
et præcesserunt eum
m Magi et pastores, qui Christi
cr
nativitatem non iita sollicite expectabant. ni.
q. 36. 6 ad 2.
A templa. An oratio requirat determinatum
locum. 2’2. q. 83. 3.
Cur eligatur determinatus locus ad orandum.
2 2. q. 84. 3 ad 2.
Cur adoremus versus orientem potius quam
occidentem. 2 2. q. 84. 3 ad 3.
Jejuniis. De jejuniis. 2. 2. q. 147.
Obsecrationibus. De oratione. 2 2. q. 83.
In civitatem suam Nazareth. Cur Nazareth dici­
tur civitas Christi, cum non in Nazareth, sed in
Bethlehem natus sit. m. q. 35. 7 ad 2.
Plenus sapientia. An in Christo non fuerit
ignorantia, m. q. 15. 3.

In Circumcisione.
EPIST. TIT. II.

Apparuit gratia Dei. De manifestatione Christi
nati. m. q. 36. o.
Quomodo gratia Salvatoris apparuit iis quibus
nativitas Christi non fuit manifestata, m, q. 36.
1 ad 2.
Impietatem. De infidelitate. 2 2. q. 10. o.
Sobrie. De temperantia. 2 2. q. 141.
Juste. De justitia. 2 2. q. 58.
Pie. De religione. 2 2. q. 81.
Qui dedit semetispusm pro nobis. Quomodo
Christus fuerat causa suæ passionis et mortis,
III. q. 47. 1. c.
Ut nos redimeret ab omni iniquitate. An per
passionem Christi simus liberati a peccato, m.
q. 49. 1.
An per passionem Christi simus liberati a pœna
peccati, m. q. 49. 3.
Et mundaret sibi populum acceptabilem. An per
passionem Christi simus Deo reconciliati, m.
q. 49. 4.
EVANG. LUC. 11.

Postquam consummati sunt dies octo. Cur circum­
cisio differebatur usque ad octavum diem. in.
q. 70. 3 ad 3.
Ut circumcideretur. An circumcisio fuerit conve­
nienter instituta, m. q. 70. 2.
An conferebat gratiam justificantem. Ibid. 4.
De efficacia sacramentorum, in. q. 62. 63.
Puer. Cur Christus voluerit circumcidi, cum
non contraxerit peccatum originale, m. q. 37. 1.
Cum Christus ab initio suæ conceptionis, et
maxime effundendo sanguinem suum pro nobis
ipso die suæ circumcisionis meruerit nobis sa­
lutem ætemam, cur pati in cruce et mori voluit.
111. q. 48. 1 ad 2. et q. 46. 1. o. et q. 47. 1 ad 3. fi.
An liceat nunc circumcidi. 2 2. q. 103. 4.
Et vocatum est nomen ejus Jesus. An hoc nomen
fuerit convenienter Christo impositum, in. q. 37.
2. o. *

In die Epiphani®

De nominibus Del. i. q. 13. o.
An alio modo poteramus salvari quam per
Christum. 1 2. q. 91. 5 ad 2. et 2 2. q. 2. ar. 7.c
et Hi. q. 68. 1. c. prine, et q. 46. 1 2. 3·

In die Epiphaniæ.
EPIST. ISA.

lx.

Illuminare. An sine gratia homo nullum ve.
nim possit cognoscere. 1 2. q. 100. 1.
An in statu Innocentiæ primus homo habuerit
omnium scientiam, i. q. 94. 3.
An pueri in statu innocentiæ mox nati habuis­
sent perfectam scientiam et usum rationis, i.

An ingorantla orta sit ex peccato. 1 2. q. 85.
3. o.
Quia venit lumen tuum. Quomodo Christus sit
caput Ecclesiæ, atque in membra sua sensum et
motum gratiæ influat.-m, q. 80. 6.
Quomodo Christus sit lumen et salus gentium,
cum per seipsum eis non prædicaverit. m. q. 41.
1 ad 1.
Et fortitudo gentium venerit tibi. An Christus
etiam venerit ad salvandas gentes, ni. q.36. 3. c.
ad 3. et q. 42. 1. o. et q.46. c. in v. ratione.
De conversione gentium, m. q. 55. 6 ad 3. et
2 2. q. 176. 1. c.
EVANG. MATTH. 1L

In Bethlehem. Cur Christus voluit nasci in
Betlhehem. m. q. 35. 7. o. et q. 46. 10 ad i.
Ecce magi. Quales fuerint hi magi. m. q. 36. 3.
c. ad 2. et 5. 8.
Ab Oriente. Unde venerant, m. q. 36. 3 ad 3.
et 3 ad 4 et 6. ad 3.
Jerosolymam. Cur stella non duxit magos in
Bethlehem ubi Christus erat natus, in. q. 36
3 ad 3.
Dicentes: Ubi est qui natus. Cur magi non ti
muerunt vivente rege Judæorum alium annun­
tiare regem natum, m. q. 36. 8 ad 2.
Cur in Christi nativitate stella nova in cælo
apparuit, m. 44. 2 ad 3.
__
Stellam ejus. Qualis stella fuerit quæ magis
apparuit, m. q. 37. 7. o.
An fuerit creata in principio mundi tanquam
una de cælestibus stellis. Ibidem.
An fuerit hæc stella cometa, m. q. 36. 7 ad 3
Quo tempore stella hæc magis apparuit, m
q. 36. 6 ad 3.
Ejus. An stella hæc fuerit certum signum na­
tivitatis Christi, m. q. 36. 5 ad 4.
In Oriente. An magis existentibus in Oriente
stella hæc apparuit existens in terra Juda; vel
potius in Oriente, præcedens eos usque in Judæam. in. q. 36. 7. c.
Cum non gentes orientales tantum, sed etiam
occidentales ex aliis mundi partibus salventur
per Christum, cur solum in Oriente hæc stella
apparuit, m. q. 36. 3 ad 3.
Venimus adorare eum. An magi convenienter
venerint ad Christum adorandum, m. quæst. 36
8. c.
Quo tempore post Christi nativitatem venerint,
m. q. 36 6. c. et ad 3.
Cur Herodes et omnis Jerosolyma turbata, m.
q. 36. 2 ad 3.
'
Antecedebat eos usque dum veniens, etc. An,
cum distincte domum, in qua Christus natus erat,
demonstraverit hæc stella, fuerit terræ vicina,
in. q. 36. 7. c.
Adoraverunt eum. De adoratione Christi, m.
q. 35.

Dom. infra Oct. Epiphaniæ

INDEX V

Obtulerunt ci munera, aurum, etc. An his mu­
neribus confiteantur Christum natum nullam re­
galem dignitatem præ se ferentem, verum Deum
ct hominem, m. q. 36. 8 ad 3, .

Dom. Ill post Epiphan,

Sine simulatione. An simulatio sit peccatum.
2 2. q. 111. I. o.
Honore invicem prœvenientes. An ergo honor non
proprie debeatur superioribus. 2 2. q. 103. 2. o. et
præcipue ad 3.
Spe gaudentes. An ergo gaudium sit effectus
Dominica infra Octavam Epiph.
spei et non charitatls. 2 2. q. 28. 1.
Benedicite persequentibus vos. An quis ex neces­
EPIST. ROM. XII.
sitate charitatis debeat inimico suo signa et effe­
Exhibeatis corpora vestra hostiam sanciam. An ctus dilectionis exhibere, 2 2. q, 25. 9. o.
oblatio corporis per bona opera, ut jejunium,
An debeamus pro inimicis orare. 2 2. q. 83. 8. o.
continentiam, martyrium, etc., facta sit sacrifi­
Nolite maledicere. An ergo alicui maledicere non
cium. 2 2. q. 85. 3. c. et ad 2.
liceat. 2 2. q. 76 1. o. et ad 1. breviter.
De partibus temperantiæ. 2 2. q. 144. et seq.
EVANG.. LUC. II.
Ut probetis quæ sit voluntas Dei bona. An
liceat dubitare et probare, utrum voluntas Dei
Nuptiae factœ. De matrimonii sacramento.
sit bona. 2 2. q. 97. 2 ad 2.
Suppl, q. 41. et seq.
Non plus sapere quam oportet. An circa con­
An conferat gratiam. Suppi, q. 42. 3.
templationem sapientiæ sit sapor, et præsertim
An actus matrimonialis sit licitus. Suppi,
sobrietas. 2 2. q. 149. 1 ad 1.
q. 41. 3.
De humilitate et superbia. 2 2. q. 161. et 162.
An sit meritorius. Suppi, q. 41. 4.
Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei. An
An virginitas non sit excellentior matrimonio.
fides sit homini a Deo infusa. 2 2. q. 6. 1. o.
2 2. q. 122. 4.
An in uno inveniatur major quam in alio. 2 2.
De bonis matrimonii. Suppi, q. 49. o.
q. 5. 4. o.
Dicit mater Jesu ad eum. An B. Virgo, secundum
Sicut in uno corpore multa membra habemus. temporalem nativitatem Christi, possit dici ma­
Cum anima intellectiva sit una forma, cur com­ ter ejus. ni. q. 35 3. o.
ponitur ex diversis partibus, i. q. 76. 5 ad 3.
Nondum venit hora mea. Quo tempore Christus
Ita multi unum corpus sumus in Christo. An in inceperit miracula facere, et convenienti tempore
ecclesia non debeat esse diversitas officiorum et fuerit passus, m. q. 43. 3.
statuum. 2 2. q. 183. 2. o.
Dicit ei Jesus: Implete hydrias aqua. De mira­
culis Christi, in. q. 43. o.
EVANG. LUC. II.
Bonum vinum ponit. Cur architriclinus aquam
Secundum consuetudinem diei festi. De solemm- conversam in vinum vocat vinum bonum, in.
tatibus variis veteris legis earumque Institutione q. 44. 3 ad 3.
Hoc fecit Jesus initium signorum in Cana Gaatque significatione. 1 2. q. 102. 4 ad 10.
Quæ festivitates novi Testamenti successerint lilœœ. An hoc fuerit simpliciter omnium primum,
I festivitatibus veteris Testamenti. 1 2. q. 103. m. q. 43. 3. o. et q. 36. 4 ad 3.
Vide Evang. Dominicæ. 4. Quadr.
4 ad 4.
Et manifestavit gloriam suam. An miracula Chri­
De observatione sabbati et Dominicæ. 2 2.
sti erant sufficientia ad ostendendam ejus divi­
q. 122. 4.
Et non cognoverunt parentes ejus. Qua ratione nitatem. m. q. 43. 4. o.
Et crediderunt in eum discipuli. An ergo hoc
Joseph dicatur pater Christi, m. q. 28. 1 ad 1.
Interrogantem eos. Cur doctores interrogabat miraculo de conversione aquæ in vinum exhibito,
Jesus, cum ab eis nihil discere vellet, m. q. 12. tum demum discipuli Christi crediderint, m.
q. 43. 3 ad 3.
3 ad 1.
Super prudentia et responsis ejus. De scientia
Dominica III post Epiphan.
Christi, m. q. 10. 11. 12.
Et erat subditus illis. De pietate erga parentes.
EPIST. ROM. XII.
2 2. q. 101.
Nolite esse prudentes apud vosmetipsos. An cum
De obediéntia. 2 2. q. 104.
Et mater ejus conservabat omnia verba hæc. Quo­ quis sit prudens apud semetipsum, id est sibi
modo B. Maria habuerit sapientiæ susum in con­ tribuit quod a Deo habet, incidat in superbiam.
2 2. q. 162. 4.
templando. m. q. 27. 5 ad 3.
An vera prudentia sit in peccatoribus. 2 2.
Proficiebat sapientia. An Christus in scientia
profecerit, et an aliquid didicerit, m. q. 9. o. et q. 4/. 13. o.
An vera prudentia sit m omnibus habentibus
a. 4. præcipue. et q. 12. 2.
Et gtatia. Quomodo potuit proficere in gratia, gratiam. 2 2. q. 47. 14.
An vera prudentia insit nobis a natura. 2 2.
cum a principio habuerit plenitudinem gratiæ.
q. 47. 15.
m. q
Sed etiam coram hominibus. An velle placere ho­
minibus sit peccatum. 2 2. q. 115. 1 ad 1.
Dominica II post Epiphan.
Cum omnibus hominibus pacem habentes. In qui­
bus rebus et cum quibus hominibus habeatur
EPIST. ROM. XII.
vera pax. 2 2. q. 29. 2 ad 3.
Habentes donationes secundum gratiam différen­
Non vos defendentes. /\n ergo non liceat se de­
ts. Quomodo plenitudo gratiæ, quæ in Christo fendere si opus sit. 2 2. q
1. ad 2. et q. 64
sicut in capite adunatur, ad membra ejus di­ 7 ad 5. et 188. 3 ad 1.
versimode redundet. 2 2. q. 183. 2. c. De donis.
Et an non liceat occidere aliquem se defen­
dendo. 2 2. q. 64. 7. o.
I 2. q. 68.
De gratiis gratis
'ratis datis. 1 z.
2 q. 111.
m. 1.
i. et 4 et 5
ο. i
Mihi vindictam. Si vindicta sit soli Deo triProphetia. De prophetia. 2 2. q. 171. et tribus j buenda, an ergo non sit homini licita. 2 2.
q. 108. 1 ad 1. præcipue.
sequentibus.
An prophetia possit esse naturalis. 2 2. q. 172.
Sed et si esurient inimicus. An esurienti inimico
quis teneatur dare cibum. 2 2. q. 25. 9. c.
1. o.

— 347 —

1 . ·

Γ·4 ί

.

Dom. IV post Epiphan.

INDEX V

EVANG. MATTH. Vil h

Ecce leprosus. Cur per lepram significetur hæ­
resis. 1 2. q. 102. 5 ad 4.
De hæresl. 2 2. q. 11. An hæresis sit circa ea
quæ sunt fide. 2 2. q. 11. 2.
An hæretici sint tollendi. 2 2. q. 11. 3.
An ab Ecclesia recipiendi. 2 2. q. 11. 4.
An hæreticus possit dici fidelis, sive habere
fidem de articulis circa quos non errat. 2 2. q. 5. 3.
Adorabat eum. De adoratione Christi, ut. q. 25.
Tetigit eum. An Dominus tangendo leprosum
non violaverit legem. 1 2. 107. 2 ad 4.
Cur Dominus tetigit leprosum, cum solo verbo
potuerit eum sanare, m. q. 44. 3 ad 2.
Vide, nemini dixeris. Cur Dominus præcepit
leproso jam sanato ne cui dicat, cum non fuerit
mens aut voluntas ejus ut taceret. 2 2. q. 104. 4
ad 1. et iil q. 13. 4 ad 2. et q. 44. 3 ad 4.
Vade et ostende te sacerdoti. Cur Dominus jam
mundatum a lepra mittebat ad sacerdotem. 1 2.
q. 102. 5 ad 7. et q. 103. 2 ad 2. et ad 3.
De doctrina sacerdotum legalium et sacerdo­
tum Christi. Suppi, q. 91. 1.
Domine, non sum dignus. Uter magis honora­
vit Deum, centurio dicens se non esse dignum,
an vero Zachæus qui fecit se dignum, m. q. 80.
10 ad 3.
Et dico huic: vade, et vadit. De obedientia et
inobedientia. 2 2. q. 104. et 105.
An subditi teneantur suis superioribus in omni­
bus obedire. 2 2. q. 104. 4.
Quam grata sit Deo obedientia. 2 2. a. 104. 4.
Audiens autem Jesus, miratus est. Quomodo
Christus miratus est, qui etiam ante sciebat
fidem centurionis, ni. q. 15. 8. o.
Tantam fidem. An fides possit esse major in
uno quam in alio. 2 2. q. 5. 4. o.
In regno cælorum. Cur cælestis beatitudo regnum cælorum dicantur. 1 2. q. 4. 7.

Dominica IV post Epiphan.
EPIST. ROM. XIII.

Nemini quicquam debeatis. Quæ debeamus superioribus nostris in dignitate constitutis, et
tione quorum ea debeamus. 2 2. q. 102. 2 ad 3.
Nisi ut invicem diligatis. De dilectione proximi.
2 2. q. 25. ar. 2. et 12.
Qui enim diligit proximum. Quando quis noster
proximus est. 2 2. q. 44. 4. c.
Quæ sit ratio dilectionis proximi. 2 2. q. 25. 1.
c. et 12 ad 3. et q. 41. 7. c.
Legem implevit. Si diligens proximum totam
legem impleat, an ergo lex solum unum præceptum contineat, s. de dilectione proximi. 1 2. q.
99. 1 ad 2. et q. 105. 2 ad 1. et 2 2. q. 44. 2 ad 4
An de charitate fuerant danda duo præcepta.
2 2. q. 44. 2. o.
An sufficiant duo præcepta charitatis. 2 2.
q. 44. 3. o.
Nam non adulterabis. De slgnulis præceptis De­
calogi. 2 2. q. 122. o. et 1 2. q. 100. ab art. 3.
usque ad 12.
EVANO. MATTH. VUI.

Ascendente Jesu in naviculam. An Christus as­
sumpserit corpus carnale sive terrestre, cum ejus
defectibus, in. q. 5. 2. o. et q. 14. I. et seq.
Ita ut operietur fluctibus, et erat illis ventus con­
trarius. An sit justum in hoc mundo justos
affligi, i. q. 21. 4 ad 2.
Cur peccatores prosperentur, et innocentes pu­
niantur. 1 2. q, 87. 7 ad 2. et q. 100. 6 ad 3.

* to?

Dom. VI post Epiphan»
Dom. in Septuagesima
r"‘*r
- i

Quomodo universa æque eveniant justo et im
probo, bono et malo. 1 2. q. 114. 10 ad 4. Vid*
plura hac de re in Evang. Dominicæ tertlæ ρση
Pascha.
Dicentes: Domine, salva nos, perimus. De timon
qui fortitudini opponitur. 2 2. q. 125.
Modicce fidei. An fides in uno sit major quam
in alio. 2 2. q. 5. 4. o.
Imperavit ventis et mari. An Christus fecerit
miracula circa omnia elementa, ni. q. 44. 4. ad 3.

INDEX V

EVANO. MATTH, XIII.

Parabolam hanc. Cur Christus docebat in para­
bolis. m. 42. 3. c.
Homo seminavit in auro. Quomodo unus hbrno
possit alium docere, i. q. 107. L c.
Quod quidem minimum est. Cur Christus suam
doctrinam non scripserit, ru. q. 42. 4. c.
Majus est omnibus oleribus. Christi doctrina
præstantior est cæteris. i. q. 1. 5* et 10.
Simile est regnum cælorum fermento. Quid fer­
Dominica V post Epiphan.
i mentum significet, tam in bonam quam In ma­
lam partem, in. q. 74. 4. o.
EPIST. COLOSS. Hl.
Quod acceptum mulier abscondit. An Christus de­
buerit publicare suam doctrinam, ni, q. 42. 3. c.
Induite vos viscera misericordiæ. Quæ hominem
maxime ad misericordiam excitare possunt. 2 2.
q. 30. 1.
Dominica in Septuagesima.
An defectus non sit ratio miserendi. 2 2. q. 30.2.
EPIST. I. CORINTH. IX.
Quam sit magna virtus misericordiæ. 2 2. q.
30. 4.
Nesciris quod hi qui in stadio. De spe. 2 2.
Modestiam. In quibus consistat modestia, 2 2.
q. 17. 18.
q. 160. 1 et 2.
An non requirantur aliqua opera hominis ad
Patientiam. Patientia quid. 2 2. q. 136. l,c.fi.
hoc ut beatltudinem consequatur a Deo. 1 2.
An patientia sit maxima virtutum. 2 2. q. 136.
q. 5. 7. o.
2. o.
An actus bonus habeat rationem meriti. 1 2.
Supportantes invicem. In quibus injuriis mali
q. 21. 3. et 4. o. et 114. 3. o.
sint tolerandi. 2 2. q. 108. 1 ad 1. et ad 4.
An ætema beatitudo sit objectum spei nostræ.
Super omnia autem hæc charitatem habete. An
2 2. q. 17. 2.
charitas sit maxima inter virtutes theologicas.
An hæc spes sit certa. 2 2. q. 18. 4. o.
1 2. q. 36. 6.
Sic currite ut comprehendatis. An Deus possit
An sit simpliciter excellentissima omnium vir­
comprehendi a nobis, i. q. 12. 7. o. et ad 1. præcitutum. 2 2. q. 23. 6. o.
pue. et 1 2. q. 4. 3 ad 1.
Vinculum pefectionis. An perfectio Christians
Nos autem incorruptam. An beatitudo hominis
vite non attendatur specialiter secundum chari­
consistat in aliquo bono creato. I 2. q. 2. 3. o.
tatem. 2 2. q. 184., 1. o. et m. q. 46. 3. o. prine.
An consistat in divitiis. 1 2. q. 3. I. An beati­
Omnia in nomine Domini. An bonitas voluntatis
tudo sit aliquid increatum. 1 2; q. 3. 1. o.
et operis dependeat ex bonitate finis. 1 2. q. 18.
An consistat in visione divinæ essentiæ. 1 2.
7. o. et 8. o.
q. 3. 8. o.
Quomodo beatitudo sit per se stabilis et con­
EVANG. MATTH. XIII.
stans. 1 2. q. 3. 3 ad 3.
Homini qui seminavit. Qualis debeat esse qd
An possit amitti. 1 2. q. 5. 4. o.
assumit officium prædicationis. m. q. 41. 3 ad i,
Castigo corpus. De jejunio. 2 2. q. 147. o. Ad
et 2 2. q. 185. 1 ad 4.
quid assumatur jejunium. 2 2. q. 147. 1. c. et 3.
Superseminavit zizania. De disputatione cura
c. An sit in præcepto. 2 2. q. 147. 3. o. Vide plura
infidelibus. 2 2. q. 10. 7.
de jejunio in Evang. Dominicæ primæ Quadrag.
Zizania. Quid intelligitur per zizania. 2 2.
Omnes sub nube fuerunt. Cujus signum et fi­
q. 64. 2 ad 1.
gura fuit protectio columnæ nubis et transitus
Quid nomine tritici significetur. Ibidem.
mari Rubri, iu. q. 70. 1 ad 2.
Vis imus et colligimus ea? et ait: Non. An noc
liceat occidere homines peccatores. 2 2. q. W
EVANG. MATT. XX.
2. o. ad 1. præcipue, et q. 108. 3. o.
Conventione autem.facta. An Deus constituat
An quando tota communistas, vel ejus majr
se nobis debitorem. 1 2. q. 114 ad 3. et i. q. 21. 1
pars peccat, de ea vindicta sit sumenda. 2 2.
ad 3.
q. 108. 1 ad 5.
In vineam suam. De beatitudine. 1 2. q. 2. q. 3.
An hæretici sint tolerandi. 2 2. q. 11. 3. o.
q. 4. et 5. Suppi. 97.
An sint cogendi ad fidem. 2 2. q. 10. 8. oo.
De merito bonorum operum. 1 2. q. 114.
Pares illos nobis fecisti. An justitia Dei det
Dominica VI post Epiphan.
æqualia inæqualibus. i. q. 65. 2 ad 3. et i. q.23.
5 ad 3·.
*
EPIST. I. THESS. I.
j
Murmurabant adversus patrcmfamilias. An san­
Gratias agimus Deo. De gratiarum actione. 21
cti in omnibus non approbent ordinationem atque
q. 106.
dispositionem Dei, suamque voluntatem sanctisDe oratione. 2 2. q. 83. art. 17. præcip.
simæ ejus voluntati conforment. 1 2. q. 19. 10. o.
An debeamus orare pro aliis, ibid. art. 7.
et q. 39. 2 ad 2. et 2 2. q. 104. 4 ad 3.
De diuturnitate. Art. 14.
An beatitudo omni ex parte expleat et satiet
A Deo electionem vestram. De Dei prædestina·
appetitum hominis. 1 2. q. 2. 8. c.
tione. i. q. 23. o.
An alicui beato desit aliquid bonum desideran­
Expectore filium ejus. De adventu Christi ai
dum. 1 2. q. 5. 2 ad 3.
judicium. Suppi, q. 89. et seq.
Et ipsi singulos denarios. Si singuli accipiant
Quem suscitavit ex mortuis. De resurrectio^
denarium, qui quantitate a seipso non differt, an
Christi, in. q. 53. et seq.
ergo unus non sit alio beatior. 1 2. q. 5. 2 ad 1.
Qui eripuit nos a ventura ira. De modo qe
et i. q. 12. 6. o.
passio Christi causavit nostram f-*»··*— lil.q.48
··· - ·<*
Non facio tibi injuriam. An in Deo sit justitia.
salutem.
et 49.
H 1
I. q. 21. 1. o.

— 348 —

Dom. in Sexagesima

An in omnibus operibus Del sit justitia et mi­
sericordia. 1. q. 21. 4. o.
An non licet mihi quod volo. An in collatione
munerum gratiæ habeat locum acceptio perso­
narum. 2 2. q. 63. 2 ad 3 et ad 2. et 1 2. q. 98.
4 ad 2.
Multi sunt vocati, pauci vero electi. Quid sit ele­
ctio. i. q. 23. 4. c.
An soli prædestinati eligantur, i. q. 23. 4. o.
An omnes Christiani non sint salvandi. Suppi,
q. 99. 4. o.

Dominica in Sexagesima.
EPIST. Π. CORINTH. XI. ET XII.

S/ quis extollitur. In quibus consistat jactantia.
2 2. q. 112. 1. c.
An jactantia sit peccatum mortale. 2 2. q. 112.
2. o.
An appetitus inanis gloriæ sit peccatum. 2 2.
q. 131. 1.
Audeo et ego, s. gloriari. An B. Apostolus se
jactaverit. 2 2. q. 112. 1. c.
Quando quis laudabiliter gloriam suam appe­
tat. 2 2. q. 132. 1 ad 1 et ad 3.
Quando contumeliæ nobis illatæ non sunt a
nobis sustinendæ. 2 2. q. 72. 3 c. et ad 1.
In carceribus. Quando incarcerare est licitum,
et quando illicitum. 2 2. q. 65. 3. c.
Ter virgis cœsus sum. De afflictionibus justo­
rum: supra in Evang. 3. Dominicæ post Epiphan.
An omnis pœna sit propter aliquam culpam. 1 2.
q. 87. 7. o.
Scio quod non mentior. Quando juramentum sit
adhibendum. 2 2. q. 89. c. fi.
Et sic effugi manus ejus. An damnato ad mortem
liceat sese defendere. 2 2. q. 69. 4.
An Paulus fuerit in raptu alienatus a sensibus.
2 2. q. 175. 4. o.
An anima Pauli fuerit totaliter a corpore se­
parata. 2 2. q. 175. 5. o.
Sive in corpore, sive extra corpus. De raptu. 2 2.
q. 175.
Tertium cælum. Quid nomine tertii cæli intelligatur. i. q. 68. 4. c. fi.
Et audivi arcana verba. An Paulus in raptu
viderit divinam essentiam. 2 2. q. 175. 3. o.
An Paulus postquam vidit essentiam Dei, re­
cordatus sit multorum quæ in ipso raptu viderat.
I. q. 12. 9 ad 2.
Propter quod ter Dominum rogavi. Cur Paulus
in hac sua oratione non fuerit exauditus. 2 2.
q. 83. 15 ad 2.
Sufficit tibi gratia mea. De gratia et ejus effectu.
1 2. q. 109. et seq.
An Paulus per revelationem sciebat se habere
gratiam. 1 2. q. 12. 5. c.
Nam virtus in infirmitate perficitur. Quomodo
virtus in infirmitate perficiatur. 1 2. q. 55. 3 ad
3. et 2 2. q. 123. 1 ad 1.
EVANG. LUC. Vili.

Qui seminat semen. Quam sit magnum et Deo
gratum verbum Dei populo prædicare ejusque
verum zelum habere. 2 2. q. 188. 4. c. fi. præ­
cipue et q. 182. 2 ad 3. et q. 84. 7. et 8. et m. q.
40. 1 ad 2.
Quomodo verbum Dei sit prædicandum. 2 2.
q. 177. 1. c.
Centuplum. Quid significetur per fructum cen­
tuplum sive centesimum. I 2. q. 70. 3 ad 2. et 2 2.
q. 153. 5 ad 2.
Qui habet aures audiendi- audiat. An fides sit
donum Dei. 2 2. q. 6. 1. o.

— 349 —

Dom. in Quinquagesima

INDEX V

Vobis datum est nasse,... cateris autem in pa­
rabolis. Cur Christus turbis in parabolis sæpe sil
locutus, quarum apertam veritatem solis disci­
pulis suis exponebat, m. q. 42. 3. c. Π. et ad 3.
Ut videntes non videant. De cæcitate mentis. 2 2.
q. 15.
Deinde venit diabolus. De impugnatione dæmo­
num. î. q. 114. o.
An omnia peccata procedant ex tentatione dia­
boli. I. q. 114. e. o.
Et a sollicitudinibus et divitiis. Cur divitiæ sint
impedimenta salutis, idque tribus ex causis. 2 2.
q. 188. 7. c. prine.
Verbum affert fructum in patientia. De prædicatione. 2 2. q. 183. 4. et m. q. 67. 1 ad 1.
De doctrina Christi, m. q. 42.

Dominica in Quinquagesima.
EPIST. I. COR. XIII.

S/ linguis hominum. De dono liguarum et
gratia sermonis. 2 2. q. 176. et q. 177.
Et angelorum. Quid nomine linguæ angelorum
accipiatur, i. q. 107. 1 ad 2. fi.
De locutionibus angelorum, i. q. 107. o.
Et si habuero omnem fidem. De duplici fide, for­
mata et informi. An fides informis sit donum
Dei. 2 2. q. 6. 2.
An fides informis et formata sint unus habi­
tus fidei. 2 2. q. 4. 4. o.
Et si tradidero corpus meum. An actus fidei,
patientia* et fortitudinis non sint meritorii, nisi
ex charitate procedant. 1 2. q. 114. 4 ad 3.
An sine charitate possit esse aliqua vera virtus.
1 2. q. 23. 7. o.
An charitas sit omnium aliarum virtutum for­
ma. 2 2. a. 23. 7. o.
An chantas sit principium merendi, 1 2. q. 114.
4. o.
Charitas patiens est, benigna est. Cum charitas
se extendat ad opera omnium virtutum, quomodo
virtus est specialis. 2 2. q. 23. 4 ad 2.
Non quœrit quæ sua sunt. An ergo ex charitate
non debeamus nos magis diligere quam proxi­
mum. 1 2. q. 26. 4 ad 3. et 2 2. q. 26. o.
Charitas nunquam excidit. An ergo charitas
semel habita non possit amitti. 2 2. q. 24. 11. o.
An charitas maneat post hanc vitam in gloria.
1 2. q. 67. 6. o.
Sive prophetiae evacuabuntur. Cur et quomodo
prophetiæ sint in patria evacuandae. 2 2. q. 171.
4 ad 2.
Sive scientia destruetur. An virtutes intellectua­
les maneant post hanc vitam, i. q. 89. 5 ad 1. et
1 2. q. 67. 2. o.
An fides maneat post hanc vitam. 12. q. 67.
3. o.
An spes maneat post mortem in statu gloriæ.
1 2. q. 67. 4. o. et 2 2. q. 19. 2. o.
An aliquid fidei et spei remaneat in gloria.
1 2. q. 67. 5. o.
Cum autem venerit quod perfectum est. Quomodo
veniente perfecto evacuabitur imperfectum, i.
q. 58. 7 ad 3. et q. 62. 7 ad 1. et 2 2. q. 4. 4
ad 1.
Videmus nunc per speculum in œnigmate. De
triplici modo cognoscendi quippiam. i. q. 56. 3. c.
utrum aliquis in hac vita possit Deum per es­
sentiam videre, i. q. 12. 11.
An intellectus creatus possit Deum per essen­
tiam videre. 1. q. 12. 1. o.
Nunc autem manent fides, etc. De tribus virtuti­
bus theologicis, et de earum ordine. 1 2. q. 62.
3 et 4.

Dom. I Quadragesimi

Major autem horum est charitas. An charitas
sit maxima inter virtutes theologicas. 1 2. q. Μ
6. ο. præcipue.
*

EVANG. LUC. XVIII.

Consummabuntur. Quomodo omnia prædlcta a
prophetis sint morte Christi consummata. 1 2.
q. 103. 3 ad 2. et m. q. 47. 2 ad 1.
De effectibus passionis Christi, m. q. 49.
Gentibus. Cur Christus pati voluit a gentilibus,
in. q. 47. 4. o.
Et illudetur. An Christus omnes passiones su­
stinuerit. m. q. 46. 5.
An dolor passionis Christi fuerit major omni­
bus aliis doloribus, m. q. 46. 6. o.
Occident eum. An Christus sit ab alio occisus
quam a seipso. m. q. 47. 1. o.
Et tertia die resurget. An fuerit conveniens
Christum tertia die resurgere, in. q. 53. 2. o.
An Christus fuerit tribus diebus in sepulcro,
ni. q. 41. 4. o.
Et ipsi nihil horum intellexerunt. Cur Christus
interdum obscure multa docuit, m. q. 42. 3.
Cœcus quidam. An Christus convenienter circa
homines miracula fecerit, m. q. 44. 3. o.
Fides tua te salvum fecit. Cur operatio miracu­
lorum attribuitur fidei. 2 2. q. 178. 1 ad 5.
I
Afogni/icans Deum. De gratiarum actione. 2 2.

An homo teneatur gratias agere omni benefa­
ctori in omnibus. 2 2. q. 106. 3.
An magis teneatur ad gratias reddendas Innocens quam pœnitens. 2 2. q. 106. 2. o.

Dominica prima Quadragesimae.
EPIST. II. COR. VI.

Adjuvantes autem exhortamur. De perseverantia.
2 2. q. 137.
In vacuum. An opera virtutum in charitate
facta mortificari possint, m. q. 89. 4. o.
An opera mortificata per peccatum, rursus per
pœnitentiam reviviscant, m. q. 89. 5. o
Ecce nunc tempus acceptabile. An Christus con­
venienti tempore pro salute generis humani sit
incarnatus. 1 2. q. 106. 3. et m. q. 1.5. et 6.
Nemini dantes ullam offensionem. An scan­
dalum sit peccatum, et quantum peccatum. 2 2.
q. 49. 2 et 4.
An temporalia sint dimittenda propter scanda­
lum vitandum. 2 2. q. 49. 8. o.
In patientia. In quo consistat patientia. 2 2.
q. 136. 1. c.
An sit idem quod longanimitas. 2 2. q. 136. 5.0.
EVANG. MATTH. VI.

In desertum. Cur Christus voluit in deserto
tentari. m. q. 41. 2. o.
An publice non debuerit tentari ni. q. 41.2 ad i.
Ut lentaretur. Cur Christus voluit tentari. ni.
q. 41. 1. c. potissimum.
Quid tentare. 2 2. q. 97. 1. 2. et 4.
Cur Christus post jejunium tentari voluit, m.
q. 41. 3. c.
Quum Christus venerit ut dissolveret opera
diaboli, cur ea passus sit. m. q. 41. 1 ad 2.
A spiritu. A quo spiritu Christus sit ductus,
ni. q. 41. 1. ad 2.
A diabolo. Cur Christus potius voluit tentari
a diabolo quam carne, m. q. 41. 1 ad 3.
Jejunasset. Quid sit jejunium. 2 2. q. 147. 2. in
arg. sed contra et c.
Ad quid jejunium sit institutum. 2 2. q. 147.
1. c. et 3. c.

— 350 —

Dom. I Quadragesimae

INDEX V

An jejunium sit necessarium ad salutem, m.
q. 80. 2. ct 2 2. q. 147. 3. .
An omnes teneantur ad Jejunium quod est de
præcepto Ecclesiæ. 2 2. q. 147. 4. o.
An injusti teneantur ad jejunium ex præcepto.
2 2. q. 147. 4 ad 5.
Quo tempore sit jejunandum. 2 2. q. 147. 5. o.
An nimium jejunans peccet. 2 2. q. 88. 2 ad 3.
Quomodo violetur jejunium. 2 2. q. 147. 6. o.
Quare nos jejunamus solum usque ad nonam
cum Judæi usque ad vesperam jejunarent. 2 2.
q. 147. 7 ad 1.
Cur Christus voluit Jejunare, cum non indige­
ret Jejunio ad effectus ipsius Jejunii consequen­
dos, idque quadraginta diebus et noctibus, m.
q. 41. 2 ad 3.
Postea esuriit. Cur post quadraginta dies potius
esuriit quam ante. m. q. 41. 3. c. in fi.
Et accedens lentator. An infra quadraginta dies
fuerit unquam tentatus a diabolo, m. q. 41.
3 ad 2.
Si Filius Dei es. Cur diabolus utebatur Illis
verbis, Si Filius Dei es. m. 41. 1 ad 1.
Dic ut lapides. An prima tentatlo fuerit de gula,
m. q. 41. 4. c.
An Christus peccasset in gula faciendo de la­
pidibus panes ad subveniendum naturæ. m.
q. 41. 4. ad 1.
Qui respondens dixit. Cur Christus Deus et homo
non prostravit diabolum sua virtute eum præsumentem tentare. m. q. 41. 4. c. fi.
Et statuit eum super pinnaculum. An videntibus
cunctis statuerit diabolus Christum super pin­
naculum. ni. q. 41. 4 ad 7.
Mitte te deorsum. An secunda tentatio Christi
fuerit de inani gloria, m. q. 41. 4. in med.
Cum illi qui ducuntur inani gloria nitantur
semper ad alta ascendere, quomodo diabolus
Deum Christum tentât dicendo : Mitte te deorsum.
HI. q. 41. 4 ad 2.
Quia angelis suis mandavit de te. De custodia
angelorum, i. q. 113. o.
Cum homo per liberum arbitrium possit custo­
dire seipsum, cur ei angeli ad custodiam depu­
tantur. i. q. 113. 1 ad 1.
Si angeli dantur in custodiam, cur igitur tam
multi damnantur, i. q. 113. 1 ad 3. et a. 4 ad 3.
An omnibus hominibus deputentur singuli an­
geli ad custodiam, i. q. 113. 2· et 4.
Cur unus angelus non sufficiat ad custodiam
plurium hominum, i. q. 113. 2 ad 1.
Quando datur angelus homini ad custodiam,
i. q. 113. 5.
Utrum angeli doleant de malis eorum quos cu­
stodiunt. i. q. 113. 7. o.
Non tentabis Dominum Deum tuum. An tentare
Deum sit peccatum. 2 2. q. 97. 2. o.
Et ostendit ei omnia regna. An sit aliquis mons
ita altus et excelsus ut inde totus mundus in­
spici possit, ut sic ex eo potuerint Christo omnia
regna mundi ostendi, m. q. 41. 4 ad 7.
Hæc omnia dabo tibi si cadens. Cur diabolus non
dixit in hac tentatione, Si Filius Dei es, sicut In
duabus primis, m. q. 41. 4. c. fi.
An diabolus tentaverlt Christum hac ultima
tentatione de cupiditate, m. q. 41. 4. c. et ad 3.
An in tertia tentatione convenienter Christus
fuerit tentatus de idololatria, et quorsum, m.
q. 41. ar. 4 ad 3.
Cur dixerit diabolus, Si cadens adoreveris. m.
q. 41. 4 ad 3.
Cum post victoriam omnium vitiorum remaneat
homini tentatio superbiæ et Inanis gioriæ, quo­
modo conveniens est ordo harum tentationum.
III. q. 41. 4 ad 5.

Dom. II Quadragesimae

Cum septem sint vitia capitalia, cur Christus
tantum de tribus tentatus est. m. q. 41. 4
ad 4.
Vade Satana. Cur Christus non repulit diabo­
lum imperiose objurgando in duabus primis tentationlbus, slcutl in ultima, m. q. 41. 4 ad 6.
Tunc reliquit eum diabolus. An reliquerit diabo­
lus Christum ex toto. HI. q. 41. 3 ad 3.
Et ecce angeli accesserunt. Quando angeli acces­
serint ad Christum et ei ministraverint, m. q. 41.
3 ad 2.

Dominica secunda Quadragesimae.
EPIST. I. THESS. IV.

Obsecramus in Domino Jesu. An liceat hominem
adjurare. 2 2. q. 90. 1. o.
Ut abundetis magis. De augmento charitatis.
2 2. q. 24. 4. et seq.
An charitas possit in hac vita esse perfecta.
2 2. q. 24. 8.
An inconvenienter distinguantur tres gradus
charitatis, s. charitas incipiens, proficiens et per­
fecta. 2 2. q. 24. 9.
Hæc est enim voluntas Dei, sanctificatio vestra.
Cur præceptum Dei dicatur voluntas Del. i. q. 19.
11. c.
De voluntate signi, i q. 19. 11.
A fornicatione. Cur fornicatio est peccatum,
cum is qui fornicatur nulli videatur facere inju­
riam. 2 2. q. 154. 2. c. et ad 4.
Ut sciat unusquisque vas suum. Cur adulterium
sit peccatum. 2 2. q. 154. 8. c.
De castitate et luxuria. 2 2. q. 151. et sequen­
tibus.
De bonis matrimonii. Suppi, q. 49. o.
In sanctificatione et honore. An actus matrimo­
nialis semper sit peccatum. Suppi, q. 41. 3. o. et
2 2. q. 153. 2. o.
An actus matrimonialis sit meritorius. Suppi,
q. 41. 4. o.
Non in passione desiderii. An quandocumque
aliquis uxorem cognoscit non intendens aliquod
bonum matrimonii, sed solum delectationem,
mortaliter peccet. Suppi, q. 49. 6. o.
Neque circumveniat. An dolus sit peccatum ad
astutiam pertinens. 2 2. q. 55. 4.
An fraus sit peccatum pertinens ad astutiam.
2 2. q. 55. 5.
De fraude quæ contingit in emptione et vendi­
tione aut vendendo rem pluris quam re vera va­
leat, aut propter defectum rei venditae, aut pro­
pter vitium rei venditae celatum. 2 2. q. 77. I. 2.
et 3.
Quoniam vindex est Dominus. De effectibus et
pœnis peccato rum 5 1 2. q. 85. et seq.
An nullum peccatum inducat reatum pœnæ
æternæ. 1 2. q. 37. 3. o.
De pœna primi peccati. 2 2. q. 164. o.
EVANG. MATTH. XVIII.

Assumpsit Jesus Petrum. Ad quid assumpsit Pe­
trum, Jacobum et Joannem. m. q. 43. 5. c. ad 1
et ad 4.
Et transfiguratus est ante eos. Utrum fuerit con­
veniens Christum transfigurari, m. q. 45. I. o.
Vestimenta autem ejus. De splendore vestium
Christi. Ib. 2 ad 3.
Resplenduit jacies ejus. De claritate Christi in
transfiguratione. Ib. 1 ad 1. et 2. o.
De claritate corporis gloriosi. Suppi, q. 85.
Et ecce apparuerunt illis. Utrum testes transfi­
gurationis fuerint convenienter inducti, m. q. 45.
3. o.

— 351 —

Dom. ΙΠ Quadragesimæ

INDEX V

Ecce nubes lucida. Quid significet nubes lucida.
Ib. 2 ad 3. et 4 ad 2.
Et ecce vos de nube dicens. Utrum convenienter
auditum fuerit testimonium patemæ vocis in
transfiguratione. hi. q. 39. 8 ad 2. et q. 45. 4» o.
Et audientes discipuli. Cur discipuli audita voce
Patris sunt prostrati, hi. 45. q. 4 ad 1.
An in transfiguratione tota Trinitas apparuerit.
Ib. ad 2.
Et descendentibus illis. Cur præcepit eis ne cui­
quam revelarent transfigurationem ante resur­
rectionem. Ib. 3 ad 4.

Dominica tertia Quadragesimæ.
EPIST. EPHES. V.

Estote imitatores Dei. De sequendo Christum.
Vide Evang. In festo Conversionis Pauli.
Et tradidit semefispum pro nobis. An Christus
fuerit ex obedientia mortuus, hi. q. 47. 2. o. et
49. 1. c.
Oblationem et hostiam. An passio Christi fuerit
operata per modum sacrificii, ni. q. 48. 3. o.
De sacerdotio Christi, m. q. 22. o.
An Christus fuerit simul sacerdos et hostia.

Dont. IV Quadragesimae

Ejicit dæmonia. An virtute superiorum d»mo·
num Inferiores a corporibus expellantur, iii.q.43.

Et alii tentantes. An tentare sit peccatum. 2 2.
q. 97. 2. o.
Ut vidit cogitationes. An anima Christi cognfscat cogitationes hominum, m. q. 10. ar. 2.
Omne regnum in se divisum. An sufficienter Do­
minus per rationes has in virtute Delet non dia­
boli ostendebat se ejicere dæmonia. ικ. q. 43.
2 ad 3.
Cur omne regnum in se divisum desoletur. 2 2.
q. 37. 2 ad 3.
An sit concordia inter dæmones. i. q. 109.
2 ad 2.
Universa arma ejus auferet. An per passionem
Christus simus liberati a potestate diaboli, m.
q. 49. ar. 2. o.
Revertar in domum meam. An dæmon qui supe­
ratur ab aliquo, non propter hoc ab impugna­
tione arceatur, i. q. 114. 5. o.
An per hoc quod spiritus immundus redit,
culpa per poenitentiam dimissa redeat, m. q. 88.
1 ad 2. potissimum.
An peccata dimissa non redeant per ingrati­
tudinem. m. q. 88. 2. o.

Impudicitia. Quid nomine impudicitiæ intelliDominica quarta Quadragesimæ.
gatur, et unde oriatur. 2 2. q. 148. 6. c. fi.
Aut turpitudo. An obscæna confabulatio, am­
EPIST. GAL. IV.
.
plexus et osculatio sint peccata mortalia. 2 2.
q. 154. 4. o.
Quæ quidem sunt per allegoriam dicta. An Scri­
Aut avaritia. Quid accipiatur hic nomine ava­ ptura sacra habeat plures sensus, i. q. 1. ar. 10,
ritiæ. 1 2. q. 72. 2 ad 4. et q. 73. 5 ad 1. De ava­
In servitutem generans. De differentia legis ve­
ritia. 2 2. q. 118.
teris et novæ. 1 2. q. 91. 5. c. potissimum.
Scurrilitas. Quid scurrilitas. 2 2. q. 148. 6. c. fi.
Cur lex vetus dicatur lex timoris et servitutis. 1
Unde oriatur. Ibidem.
2. q. 107. 1 ad 2.
Omnis fornicator aut immundus. An fornicatio
An lex vetus fuerit bona. 1 2. q. 98. 1. o.
sit peccatum mortale. 2 2. q. 154. 2 et 3.
An lex vetus debuerit inducere homines ad
Quod est idolorum servitus. Qua ratione avari­ observantiam præceptorum per temporales pro­
tia dicatur idololatria. 2 2. q. 118. 5 ad 4.
missiones et comminationes. 1 2. q. 99. 6. o.
Venit ira Dei. Quomodo ira tribuitur Deo. cum
Libera est. An lex nova sit lex amoris et pro­
passio non sit in Deo. i. q. 3. 2 ad 2. et q. 19. 11. inde libertatis. 1 2. q. 107. 1 ad 2.
c. et 20. 1 ad 2.
An lex nova justificet. 1 2. q. 106. 2. c.
Quæ non paris. An lex nova debuerit dari ab
EVANG. LUC. XI.
initio mundi. 1 2. q. 106. 3. o.
An nulli durante statu veteris legis sive testa­
Et erat ejiciens daemonium. Quid sint dæmones.
menti pertinuerint ad novam legem, et proinde
J. q. 115. 5. c.
An possit dæmon nocere homini quoad animam salvati sint. 1 2. q. 106. 1 ad 3. et 3 ad 2. et q. 107,
l· ad 2. et ad 3. et 98. 2 ad 4.
et quod corpus, hi. q. 49. 2 ad 1. et ad 2.
An similiter tempore novi Testamenti perti­
An dæmones possint transmutare homines in
neant aliqui ad vetus Testamentum. 1 2. q. 107.
bestias, i. q. 114. 4 ad 2.
f
Quomodo diabolus facit apparere corpus hu­ 1 ad 2.
Quia multi filii desertœ magis. An in lege nova
manum corpus bestiale, i. q. 114. 4 ad 2.
An dæmones vexent homines magis uno tem­ præter Judæos fuerint salvati gentiles. 1 2, q. 98
4. arg. 1. et hi. q. 42. 1. c.
pore quam alio. i. q. 115. 5 ad 1.
Cur dæmones per necromanticos invitati sub
EVANG. JOAN. VI.
f’
certis constellationibus veniunt, i. q. 115. 5 ad 2.
Quomodo alliciantur carminibus, lapidibus, her­
Quia videbat signa quæ faciebat. An Christus
bis et similibus, i. q. 115. 5 ad 3.
signa et miracula facere debuerit, m. q. 43. l.o.
Cur dæmones faciunt quasdam levitates. 1 2.
Quid sit miraculum, i. q. 105. 7. c.
q. 89. 4 ad 3.
An solus Deus possit facere miracula, i. q. 110.
An dæmones possint hominem impellere in 4. c.
peccatum. 1 2. q. 86. 3. c.
An unum miraculum non sit majus alio, i, q.
Et cum ejecisset dæmonium. Cur Christus ob­ 105. 8. o.
sessos a daemonibus liberavit, iii. q. 44. I. fi.
An gratia miracula faciendi possit alicui san­
Cur expellendo dæmones Dominus permitte­ cto communicari, i. q. 13. 2 ad 3. et 2 2. q. 178.0.
bat fortius discerpere dæmoniacos. ni. q. 41.
Quare non omnibus sanctis detur gratia mira­
1 ad 4.
culorum. 2 2. q. 178. 2 ad 5.
De exorcismis quibus dæmon corporaliter et
An miracula quæ Christus fecit, fuerint suf­
spiritualiter pellitur, ih. q. 71. ar. 2. 3. et 4.
ficientia ad ostendendam divinitatem ipsius, nr.
In Beelzebub principe dœmoniorum. Utrum in q. 43. 4. o.
daemonibus sit prælatio. i. q. 109. 2. o.
Super his qui infirmabantur. An Christus con­
An obediant superioribus ex amicitia, i. q. 109. venienter fecerit miracula circa homines, ni. q.44.
2 ad 2.
3. o.

— 352 —

ί

Dom. in Passione

INDEX V

rum cognoscere sine gratia. 1 2. q. 109. 1. An
fides sit donum Del. 2 2. q. 6. 1.
Cur audientium unam et eamdem praedicatio­
nem quidam credunt, et quidam non credunt.
2 2, q. 6. ar. 1. c.
Quomodo moveat Deus intellectum creatum. *
I. q. 105. 3. et q. 69. 5 ad 2.
Responderunt ergo Judœi et dixerunt ei: nonne
benedicimus. An Christus non debuerit Judæis
prædicare sine eorum offensione, ni. q. 42. 2. o.
Quia Samaritanus es. An invidia sit vitium ca­
pitale. 2 2. q. 36. 4. o.
Quæ sint fillæ invidiæ. Ibidem, ad 3.
De contumelia, unde oriatur. 2 2. q. 72. 4.
De maledictione. 2 2. q. 76.
Abraham mortuus est. An omnes moriantur se­
cundum corpus. 1 2. q. 81. 3 ad 1, et Suppi,
q. 78. 1, o.
An mors sit effectus peccati. 1 2. q. 85. 5. o.
et 2 2. q. 164. 1. o.
Quomodo vivificentur mortalia corpora nostra
per inhabilitatem spiritum in nobis. 1 2. q. 85.
5 ad 2.
Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est.
De inani gloria quot modis gloria dicatur vana.
2 2. q. 132. 1. c. fi.
Ero vobis similis mendax. Cur Dominus publice
Judæorum vitia redarguerit, m. q. 42. 2. c. fi.
et 2 2. q. 72. 2 ad 2.
Abraham pater vester exaltavit. An fuerit ex me­
ritis ipsius Abrahæ quod promitteretur ei semen
in quo benedicendæ essent omnes gentes. 1 2.
q. 98. 4. c.
Antequam Abraham fieret, ego sum. An ille
homo demonstrato Christo inceperit esse, m.
q. 16. 9. o.
Jesus autem abscondit se, et exivit de templo.
An Christus per hoc quod in medio insidiantium
staret, et non apprehenderetur, ostendebat dei­
tatis suæ eminentiam, m. q. 44. 3 ad 1. fi.

De miraculis vide plura in Evang. In festo
Ascensionis Domini.
El vidisset quia multitudo magna. De eleemo­
syna. 2 2. q. 32.
An dare eleemosynam bit in præcepto, et
quando. 2 2. q. 32. 5. o.
De misericordia, quanta sit virtus. 2 2. q. 30.
4. o.
Tentons eum. Cur Christus tentât hominem,
cum ejus mentem noverit. 2 2. q. 97. 2. c.
Accepit Jesus panes. De sacramento Euchari­
stia. m. q. 75. et seq.
Et cum gratias egisset. Cur Christus in miraculis
faciendis oraverit, m. q. 43. 2 ad 2.
Ut autem impleti sunt. Quomodo hæc multi­
plicatio panum facta est. m. q. 44. 4 ad 4.
Hic est vere propheta. De prophetia. 2 2. q. 171.
ct sequentibus.
An Christus fuerit propheta, m. q. 7. ar. 8. o.

Dominica in Passione.
EPIST. HEBR. IX.

Christus assistens pontifex. An Christo conve­
niat esse sacerdotem, m, q. 22. 1.
De sacerdotio Christi, m. q. 22.
Futurorum bonorum. Quare Christus dicatur
Pontifex futurorum bonorum, m. quæst. 22. 5. c.
prine.
Non manu factum. An Christus debeat dici con­
ceptus de Spiritu sancto, iii. 32. 2. o.
Sed per proprium sanguinem. An Christus fuerit
hostia quam ipse tanquam sacerdos Deo patri
obtulit, m. q. 22. 2.
Qualis hostia Christus fuerit, m. q. 22. 2. c. fi.
Æterna redemptione. An sacerdotium Christi
maneat in æternum. in. q. 22. 5. o.
Redemptione inventa. An Christus per suam
passionem aperuerit nobis januam cæii. ni. q. 49.
5. o. et q. 22. 5. c. fi.
An effectus sacerdotii Christi pertineat ad Chri­
stum, an solum ad alios, in. q. 22. 4. o.
An sacerdotium Christi fuerit secundum ordinem Melchisedech. m. 27. 6. o.
Si enim sanguis hircorum. An cæremoniæ ve­
teris legis habebant vim justificandi, et qualem.
1 2. q. 103. 2. o.
Sanguis Christi emundabit. An effectus sacer­
dotii Christi sit expiatio peccatorum, m. q. 22.
3· o.
An simus per passionem Christi Deo reconci­
liati. m. q. 49. 4. o.
Ideo novi Testamenti mediator est. Quæ in me­
diatore consideranda, m. q. 26. 2. c.
Secundum quam naturam Christus dicitur me­
diator. m. q. 26. 2. o.
An esse mediatorem Dei et hominum sit pro­
prium Christo, m. q. 26. 1. o.
EVANG. JOAN. VIII.

Quis ex vobis arguet. An sit peccatum bonum
suum cognoscere, illudque approbare. 2 2. q. 132.
1. c.
An sit proprii nominis jactantia, quando quis
extollit se supra id quod est in opinione homi­
num. 2 2. q. 112. 1. c.
An Deus se laudans et quærens suam gloriam
peccet inani gloria. 2 2. q. 132. 1 ad 1. præcipue.
Quando sit laudabile appetere gloriam suam
et bonam famam. 2 2. q. 132. 1 ad 3.
Si veritatem vobis dico. De veritate. I. q. 16.
De virtute veritatis sive veracitatis. 2 2. q.
109. o.
Propterca vos non auditis. An homo possit ve-

Dominica Palmarum.
i

EP1ST. PHILIP. II.

Qui cum in forma Dei esset. Cum Christus sit
ejusdemformæ sive naturæ cum Deo Patre, quo­
modo igitur est alius ab eo. i. q. 31. 2. o. et ad 2.
paucis.
Non rapinam arbitratus est esse se œqualem Deo.
An Filius sit Patri æqualis. i. q. 42. ar. 4. et se­
quentibus.
An diabolus et primus homo voluerint rapere
divinitatem, i. q. 63. 3. o. et 2 2. q. 163. 2. et
in arg. Sed contra.
Exinanivit. An Deo competat humiliari, et se­
cundum quam naturam. 2 2. q. 161. 1 ad 4.
Quomodo Christus dicitur exinanitus, m. q.57.
2 ad 2.
Formam servi accipiens. An conveniens fuerit
Christum incarnari, m. q. 1. 1.
An personæ divinæ conveniat assumere natu­
ram creatam, in. q. 3. 1. o.
In similitudinem hominum. An ergo Christus
non assumpsit verum corpus humanum, in. q. 5.
1 ad 1.
Et habitu inventus ut homo. An ergo humana
natura fuerit unita Verbo Dei accidentaliter. i.
q. 2. ar. 6 ad 1.
Obedicns usque ad mortem. An Christus fuerit
ex obedlentla mortuus, m. q. 47. 2. o.
De passione Christi, m. q.46. Quanta sit per­
fectio mori ex obedientia. 2 2. q. 124. 3 ad 2.
Mortem autem crucis. An Christus debuerit pati
in cnice, m. q. 46. 4. o.

— 353 —
23 — Summa Theologica. - VI.

Dom. Palmarum

Dom. Palmarum

INDEX V

Propter quod et Deus exaltavit illum. An Chri­
stus per suam passionem meruit exaltari, m.
q. 49. 6. o. et 53. 1. c. et 59. 3 o. et 6. c.
Et donavit illi nomen quod est. Quomodo Deus
dederit nomen quod est supra omne nomen, m.
q. 49. 6. c. fi.
EVANG. PASSION. DOMINI SECUNDUM ΜΛΤΤΗ. XXVI.

Scitis quia post biduum pascha flet. An conve­
nienti tempore Christus passus sit. m. q. 46. 9. o.
Ne forte fiat tumultus. De seditione. 2 2. q. 42.
In quo consistat. 2 2. q. 42. I. c.
An resistentes malis, defendendo bonum commune, sint seditiosi. 2 2. q. 42. 2. c. fi.
Indignati sunt. Quid sit indignatio, et unde
oriatur. 2 2. q. 158. 7. c.
Aie autem non semper habebitis. An ergo Christum non habeamus quotidie in sacramento Eu­
charistiæ. m. q. 75. 1 ad 2.
Prima autem die azymorum. Quæ dicebatur pri­
ma dies azymorum, m. q. 46. 9 ad 1. et q. 74.
4 ad 1.
Quando incipiebat Pascha, in. q. 46. 9. c. ad 1.
et q. 74. 4. c. ad 1.
Qui intingit mecum manum. Quomodo Christus
nulla secreta admonitione praecedente recte de­
nuntiaverit et publicaverit peccatum Judæ. 2 2.
q. 33. 7 ad 2.
Bonum erat et si natus. An esse sit magis appe­
tibile quam non esse. 1. q. 5. ar. 2 ad 3. et 1 2.
q. 8. 1 ad 3.
An damnati recta ratione et deliberativa vel­
lent non esse. Suppi, q. 98. 3. o.
Ccenant ibus autem illis accepit Jesus panem. De
sacramento Eucharistiæ. in. q. 73. et sequenti­
bus. An sit conveniens hujus sacramenti insti­
tutio. in. q. 73. 5. o.
Quæ sit hujus sacramenti materia, m. q. 74 o.
An Christus acceperit sic panem, ut eum co­
mederet. m. q. 81. 1 ad 1.
Hoc est corpus meum. An hæc sit conveniens
forma consecrationis panis: Hoc est corpus meum,
m. q. 78. 2.
Hic est sanguis meus novi Testamenti. An hæc
sit conveniens forma consecrationis vini, Hic est
calix sanguinis mei novi et ætemi Testamenti, etc.
hi. q. 78. 3. o.
An prædictæ locutiones. Hoc est corpus meum,
et Hic est calix sanguinis mei, sint veræ. in.
q. 78. 5. o.
Cum illud bibam vobiscum in regno Patris mei.
An onrnes quibus corpus suum et sanguinem Chri­
stus dederat, cum eo iterum erant bibituri vinum
in regno Dei. m. q. 81. 2 ad 1.
Omnes vos scandalum patiemini. Cur permittat
Deus homines interdum cadere. I 2. q. 79. 4.
et q. 98. 2 ad 3.
Prœcedam vas in Galilœam. Cur potius voluerit
eos præcedere in Galilæam quam alibi, in. q. 55.
3 ad 4.
Cœpit contristari. An Christus fuerit contrista­
tus. hi. q. 15. 6 ad 1. et 4. c. fi.
Tristis est anima mea. Tristitia quid. 1 2. q. 25. ,
1. ct q. 42. 3.
An tristitia fuerit in Christo, in. q. 15. 4. c. I
et 6. o.
Cum tristitia contrarietur voluntati, an ergo
Christus voluntarie non sit passus, ili. q. 47.
1. o.
Procidit in faciem suam orans. An Christo com­
petat orare, m. q. 21. l.o.
Secundum quam naturam competit ei orare.
2 2. q. 83. 10 ad 1. et Hi. q. 21. 2. o.
An fuerit conveniens pro se orare, m. q. 21.1
3. o.

Dom. Palmanc

Transeat a me calix iste. Cur Christus passionesuam vocet calicem, m. q. 78. 3 ad 1.
Verumtamen non sicut ego volo. An Christus
eundum voluntatem humanam aliud vellet, quv
secundum voluntatem divinam. III. q. 18. 6MI
An voluntas humana non voluerit aliud qua?
Deus vult. m. q. 18. 5. o.
An in Christo fuerit contrarietas voluntatum
m. q. 18. 6. o.
An hæc oratio Christi fuerit exaudita, Pater,v
possibile est, etc. m. q. 21. 4 ad 1.
Pater mi, si non potest hic calix transire nh
bibam illum. An ergo non fuerit possibile aliwj
I modus liberationis humanæ .quam per passione. |
| Christi, m. q. 46. 2. o.
Quemcumque oculatus fuero. De simulatione e
hypocrisi. 2 2. q. 111. o.
Converte gladium tuum in locum suum. An cleri­
cis et episcopis liceat pugnare. 2 2. q. 40. 2. o. et
q. 64. 4. o.
Omnes enim qui acceperint gladium. Quomodo
hoc verum sit, cum non omnes gladium acci­
pientes gladio pereant. 2 2. q. 4). 1 ad 1.
An sit licitum occidere homines peccatore·.
2 2. q. 64. 2. o.
An interficientes ex legitima potestate malefi­
cos, accipiant gladium. 2 2. q. 40, 1 ad I.
Docens in templo. An Christus omnia publice
docere debuerit, in. q. 42. 3. o.
Qucerebat falsum testimonium contra Jesum. Ac
falsum testimonium sit peccatum mortale, et
quantum. 2 2. q. 70. 4. o.
Adjuro te. Quid sit adjurare. 2 2. q. 90. 1. c.
An liceat hominem adjurare. 2 2. q. 90. o.
Blasphemavit. Quid sit blasphemia, et quot
modis contingat. 2 2. q. 13. l.c.
An blasphemia sit peccatum, et quale. 2 2.
q. 13. 2 et 3.
Tunc expuerunt in faciem ejus. Secundum quz
membra et sensus Christus passus sit. m. q,
Prophetiza nobis quis est qui te. De irrisione; a:
sit peccatum mortale. 2 2. q. 75. 2.
At ille negaxdt. An Petrus negando Christura
amiserit charitatem. 2 2. q. 24. 12 ad 2.
Cur Deus aliquando permittit aliquos cadere
in peccatum. 1 2. q. 79. 4. et q. 98. 2 ad 3.
Tunc cœpit detestari et jurare. An liceat sibi vel
alteri maledicere. 2 2. q. 76. 1. o.
Et flevit amare. De pcenitentia secundum quod
est. virtus, m. q. 85. o.
An pcenitentia sit virtus, m. q. 85. 1. o;
Tradiderunt Pontio Pilato. An Judæi tradentei
Christum Pilato, peccaverint, m. q. 47. 3 ad 3.
Quare Jdæi tradebant Christum Pilato, et j
non potius ipsi eum occidebant, in. q. 47. 4
ad 3.
Tunc videns Judas qui eum tradidit. Cur Judas
tradendo Christum peccaverit, m. q. 47. 3 ad 3.
Dicens: Peccavi. An contritio sit actus virtuti?.
Suppl, q. 1. a. 2.
Et abiens, laqueo. An desperatio sit peccatum
et in quo consistat. 2 2. q. 20. 1. o.
An ex horrore prooriorum peccatorum oriatur
desperatio. 2 2. q. 20. 1 ad 2.
An ex acedia oriatur. 2 2. q. 20. 4. o.
Se suspendit. An liceat seipsum interficere. 2 2.
q. 64. 5. o.
Emerunt ex illis agrum figuli in sepulturam. An
liceat vendere sepulturam in loco sacro. 2 2.
q. 100. 4 ad 3.
Ante preesidem. An judex possit judicare non
sibi subjectum. 2 2. q. 67. 1. o.
Et cum accusaretur. An homo teneatur ad accu­
sandum. 2 2. q. 69. 1.

— 354 —

Dom. Palmarum

INDEX V

An sit necessarium accusationem fieri in seri
ptis. 2 2. q. 68. 2. o.
Quomodo accusatio reddatur Injusta. 2 2. q.
68. 3. o.
An judex possit judicare aliquem sine accusa­
tore. 2 2. q. 67. 3. o.
Et non respondit ei ullum verbum. An reus non
teneatur judici interroganti veritatem ad omnia
respondere. 2 2. q. 69. 1. c. et 2. c.
Consueverat præses populo dimittere unum. An
judex licite possit pœnam relaxare. 2 2. q. 67.
4. o.
Sciebat enin\quod per invidiam tradidissent eum.
An judici liceat judicare contra veritatem quam
novit, propter ea quæ in contrarium proponuntur.
2 2. q. 67. 2. o.
Hodie per visum. An divinatio quæ fit per so­
mnia non sit illicita. 2 2. q. 95. 6. o.
Innocens ego sum. An Pilatus non peccaverit
tradendo Christum crucifigendum, m. q, 47.
3 ad 3.
Ut crucifigeretur. An Christus debuerit pati in
cruce, m. q. 46. 4.
Et exuentes eum. An Christus omnes passiones
sustinuerit, m. q. 46. 5. o.
An dolor passionis Christi fuerit major omni­
bus aliis doloribus, m. q. 46. 6. o.
Et venerunt in locum qui dicitur Golgotha. An
Christus fuerit convenienti loco passus, m. q.
46. 10.
Cur Christus non sit passus in Nazareth vel
in Bethlehem, sed in Hierusalem, m. q. 46. 10
ad 1.
Cur Christus extra portam passus sit, et non
potius in templo aut in civitate, in. q. 46. 10 ad 2.
Crucifixerunt eum. An peccatum Christum cru­
cifigentium fuerit gravissimum, m. q. 46. 6. o.
Miserunt sortem. Quid sortes. 2 2. q. 95. 8. c.
Quot sint species sortis. Ibidem.
An sit licitum uti sortibus. 2 2. q. 95. 8. o.
Tunc'crucifixi sunt cum eo duo latrones. An fue­
rit conveniens Christum cum latronibus crucifigi.
HI. q. 46. 11. o.
Idipsum autem et latrones improperabant ei. Cum
Lucæ ΧΧΠ1 dicatur quod unus eorum qui cru­
cifixus erat cum Christo, et dicebat, Memento
mei, etc. an præter latrones blasphemantes fue­
rit cum eo crucifixus alius non blasphemans, m.
q. 46. 12 ad 3.
Tenebræ factœ sunt super terram. An in passione
Christi fuerit aliqua immutatio facta circa' cur­
sum cælestium corporum, m. q. 44. 2 ad 2.
Ut quid dereliquisti me. Quomodo Deus Pater
dereliquerit Christum in passione, m. q. 47. 3.
c. fi.
An in morte Christi fuerit separata deitas a
carne, m. q. 50. 2 ad 1.
Clamans voce magna emisit spiritum. Cur Chri­
stus magna voce clamavit dum spiritum emitte­
ret. in. q. 47. 1 ad 2.
An fuerit conveniens Christum mori. m. q. 50.
I. o.
An Christus in triduo mortis fuerit homo. m.
q. 50. 4.
An fuerit idem numero corpus Christi viventis
et mortui, m. q. 50. 5. o.
Et ecce velum templi scissum est. Cur in passione
Christi scissum est velum, in. q. 44. 4 ad 3.
Et terra mota est. Cur in passione Christi terra
mota est, petræ scissæ, et monumenta aperta
sunt. m. q. 44. 4 ad 3.
Et multa corpora sanctorum. An illi sancti resur­
rexerunt iterum morituri, ni. q. 53. 3 ad 2. et
Suppi, q. 77. 1 ad 3.
Maria Jacobi et Joseph mater. An hæc Maria

Dom. Paschæ

ume dicitur hic Jacobi et Joseph mater, sit mater
Christi, m. q. 28. 3 ad 6.
In sindone munda. Cur Christi corpus fuit invo­
lutum in sindone munda. Hi. q. 51. 2 ad 3.
In monumento suo novo. Cur Christus fuit posi­
tus In monumento exciso in petra, in. q. 51. 2
ad 4.
Cur Christus voluit sepeliri in horto, ac in mo­
numento novo et alieno, m. q. 51. 2 ad 4.
Cum mors Christi fuerit turpissima, cur vokritJta honorifice a magnatibus sepeliri, iit. q. 51.

An corpus Christi fuit incineratum. m. q. 51.
3. o.
Quamdiu Christus fuerit in sepulcro, m. q. 51.
4. o.

Dominica Paschæ.
EPIST. I. CORINTH. V.

Expurgate vetus fermentum. Quid significat fer­
mentum. hi. q. 74. 4. c. et ad 3.
Ut sitis nova. De declinando a malo et faciendo
bonum. 2 2. q. 79. a. 1. et seq.
De peccato semper fugiendo. 2 2. q. 35. 1 ad 4.
De contentione et discordia. 2 2. q. 37. et 38.
De fornicatione et incestu. 2 2. q. 154. 2. et 3.
et a. 9.
De invidia et detractione. 2 2. q. 36. et 73.
Etenim pascha. Quid nomine paschæ intelligatur. m. q. 46. 9 ad 1.
Quæ sit ratio litteralis et figuralis eorum quæ
fiebant circa agnum paschalem. 1 2. q. 102. 5 ad
2. pulchre.
Quod festum novi Testamenti succedit festo
paschatis veteris Testamenti. 1 2. q. 103. 3 ad 4. fi.
Itaque epulemur non in fermento veteri. Quo­
modo Pascha nostrum Christus sit a nobis eden­
dum. 1 2. q. 102. 5 ad 2. fi.
EVANG. MARC. ULT.

Ut venientes ungerent Jesum. An charitatis sit
magis proprium amare quam amari. 2 2. q. 27. 1.
o. An beneficentia sit actus charitatis 2 2. q. 31.
1. o.
Quibus sit benefaciendum. 2 2. q. 31. 2 et 3.
'Et valde mane una sabbatorum. De religione. 2 2.
q. 81.
De devotione, in quo consistat devotio. 2 2.
q. 82. 1. c.
An sit actus religionis. 2 2. q. 82. 2. o.
Orto jam sole. Quomodo igitur Joannes dicit
quod Maria Magdalene venit mane cum adhuc
tenebræ essent ad monumentum, m. q. 53. 2 ad 3.
Et introeuntes in monumentum. Quid hic inteiligatur per monumentum, m. q. 55. 6 ad 5.
Viderunt juvenem sedentem. Cum Joannes dicat
Mariam Magdalenam duos angelos in albis seden­
tes vidisse, et Lucas narret duos viros secus mu­
lieres in veste fulgenti stetisse, quomodo igitur
Marcus dicit quod viderint solum unum juvenem
sedentem in dextris, etc. m. q. 55. 6 ad 5.
Qui dicit illis: Nolite expavescere. Cur angelus
omnium primum resurrectionem Christi manife­
stat. III. q. 55. 2. c. fi.
Cur angeli hominibus in resurrectione appa­
ruerunt. m. q. 44. 1 ad 1.
Cum illi quibus manifestata est resurrectio
Christi, fuerint testes resurrectionis Christi, et
mulieres in ecclesiis tacere debeant, quomodo
igitur convenienter resurrectio Christi primo
manifestata est mulieribus, m. 55. 1 ad 3.
Resurrexit. De resurrectione Christi, ni. q. 53.
et seq.

— 355 —

'*r'> ·<

•

Feria II Paschæ

INDEX V

An fuerit necessarium Christum resurgere, ih.
q. 53. 1.
Quando Christus resurrexit, m. q. 52. 4 ad 3.
An conveniens fuerit Christum tertia die re­
surgere. m. q. 53. 2. o.
Qua virtute Christus resurrexit, iil q. 53.
4. o.
De resurrectione. Suppi, q. 75. et sequentibus.
Praecedet vos in Galilaeam. Cur Christus voluit
se conspiciendum apostolis præbere in Galllæa.
III. q. 55. 3 ad 4.

Ferla III Pa$chæ

Quibus ille dixit. An Dominus alios interroget
ut aliquid discat, ih. q. 12. 3 ad 1.
Potens in opere et sermone. Qualis debeat ewe
condonator, iil q. 41. 3 ad 1.
Atas autem sperabamus. An incipiebant jam te­
pescere circa fidem, iil q. 55. 4. c. fi.
O stulti et tardi corde. An Christus hoc dicendo
non dixerit contumeliam his duobus discipulis.
2 2. q. 72. 2 ad 2. An cæcitas mentis sit peccatum.
2 2. q. 15. 1. o. An cæcitas mentis oriatur ex vi­
tiis carnalibus. 2 2. q. 15. 3. o.
Nonne hæc oportuit Christum pati et ita. Ad quid
pervenit Christus per suam passionem, ni. q. 45.
Feria Π Paschae.
1. c. et q. 46. 1. c.
Et ipse se finxit longius ire. An Christus simu­
EP1ST. act. x.
lando se longius velle ire, non peccaverit. 2 2.
Incipiens enim a Galilaea. Cur Evangelium in­ q. 111. 1 ad 1. et m. q. 55. 4 ad 1.
coeptum est praedicari solis Judæis. 1 2. q. 98.
Et aperti sunt oculi eorum. An ergo ambulave­
4. o. et iil q. 42. 1. c.
rant clausis oculis, iil q. 55. 4 ad 3.
Quomodo unxit eum Spiritu sancto. An in Christo
Cur ad fractionem panis oculi eorum aperti
fuerit gratiæ plenitudo, hl q. 7. 9. o. et 10. o. sunt. Ibidem.
Et virtute. An anima Christi habuerit omnipo­
Et ipse evanuit. An evanescere ab oculis eorum
tentiam
executionis propriæ voluntatis, non sit contrarium naturæ humanæ. in. q. 55.6.
in. q. 13. 4. o.
ad 2.
Sanando omnes oppressos a diabolo. Cur Christus
Et aperiret nobis Scripturas. An discipulis bis
voluit obsessos a dæmonibus liberare, iil q. 44. fuerit quoddam lumen impressum divinitus ad
1. c.
intelligendas Scripturas. 2 2. q. 173. 2. c. fi.
Suspendentes in ligno. Cur Christus voluit su­
Et apparuit Simoni. Quoties Christus apparuit
spendi in ligno, m. q. 46. 4. c.
discipulis post resurrectionem, hl q. 55. 3 ad 3.
Hunc Deus suscitavit. An ergo Christus propria
Et quomodo cognoverunt eum in fractione panis.
virtute non resurrexerit, iil q. 53. 4. o.
De sumptione Eucharistiæ. m. q. 80.
Tertia die. An conveniens fuerit Christum tertia
die resurgere, hl q. 53. 2. c.
Feria III Paschae.
Et dedit eum manifestum fieri non omni populo.
De manifestatione resurrectionis Christi, iil q. 55.
EPIST. ACT. XIII.
Cur Christus noluit suam resurrectionem omnibus
manifestari, iil q. 36. 2. c. et q. 55. 1. o.
Vobis verbum salutis hujus missum est, De effe­
Nobis qui manducavimus. An Christus mandu­ ctibus passionis Christi, m. q. 48.
'
cando et bibendo post resurrectionem cum apo­
Hunc ignorantes. An persecutores Christi eum
stolis ostendebat se vere resurrexisse, iil q. 55. 6. cognoverunt, iil q. 47. 5. o.
An comedere et bibere non repugnet condi­
An ignorantia persecutorum Christi excusabat
tioni gloriæ. ui. q. 55. 6 ad 2.
eos a peccato, iil q. 47. 5. c. et ad 3.
Qui constitutus est a Deo vivorum et mor­
Quorum Judæorum culpam ingorantia dimi­
tuorum. An judiciaria potestas sit specialiter nuebat. m. q. 47. 5. c. fi.
Christo attribuenda, iil q. 59. 1. o.
De ignorantia late. 1 2. q. 76. o. An Judæi pec­
An ad judiciariam potestatem Christi perti­ caverint tanquam occisores Christi hominis, an
neant omnes res humanæ. iil q. 59. 4. o.
potius tanquam occisores Dei. m. q. 47. 5. c. ad 3.
An potestas judiciaria Christi etiam ad angelos fi. et q. 46. 12 ad 3.
se extendat, hl q. 59. 6. o.
An peccatum crucifigentium Christum fueri:
Huic omnes prophetae testimonium perhibent, gravissimum, iil q. 47. 6. o.
remissionem peccatorum, etc. An alio modo quam
Qui in occisione Christi omnium maxime pec­
per Christum potuerit homo salvari, in. q. 46. 2. o. caverint. m. q. 47. 6 ad 2.
An resurrectio Christi sit causa resurrectionis
Posuerunt eum in monumento. An conveniens
corporum, iil q. 56. 1. o.
fuerit Christum sepeliri, m. q. 51. 1. o.
An resurrectio Christi sit causa resurrectionis
Qui visus est per multos dies. Cur discipuli Chri­
animarum, iil q. 56. 2. o.
sti non viderint Christum resurgere, ni. q. 55.
2. 0.
EVANG. LUC. XXIV.
An Christus convenienter cum discipulis suü
Et ipse Jesus appropinquans. Ubi Christus fuit conversatus sit. iil q. 55. 3. o.
Quoniam hanc Deus adimplevit filiis vestris resu­
tempore eo quo discipulis suis non apparuit.
scitans. An resurrectio Christi sit causa resurrcHI. q. 55. 3 ad 2.
Oculi illorum tenebantur. An oculi istorum duo­ ctionis animarum, iil q. 56. 2. o.
rum discipulorum aliquibus praestigiis detine­
EVANG. LUC. XXIV.
bantur. hl q. 55. 4 ad 2.
Estis tristes. In quo consistat tristitia. 1 2. q. 35.
Pax vobis. Quid pax, et quomodo a concordii
1. c. et 2. De causa tristitiæ. 1 2. quæst. 36. o. distinguatur. 2 2. q. 19. 1. c. potissimum. Dedu-I
Quantum mali proveniat ex tristitia. 1 2. q. 37. o. plici pace patriæ et viæ. 2 2. q. 29. 2 ad 4.
An omnis tristitia sit mala. 1 2. q. 39. I. o.
An homo peccator habeat veram pacem. 2 2.
Tu solus peregrinus es. An Christus convenien­ q. 29. 3 ad l. et a. 2 ad 3.
ter apparuerit discipulis in alia effigie, iil q. 55.
An pax sit effectus charitatis. 2 2. q. 29. a. 3,0.
4. o. Quomodo per apparitionem Christi In aliena
An pax sit virtus. 2 2. q. 29. 4. o.
effigie non fuerit Infirmata fides discipulorum
Palpate et videte. An ergo Christi corpus nw
de resurrectione Christi, m. q. 55. 4 ad 3. Cur resurrexit gloriosum, iil q. 54. 2 ad 2.
peregrinus in aliena forma Christus apparuit, m.
Quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut mt
q. 55. 4. c. fi.
i
videtis habere. An corpus Christi resurrexerit Ig-

— 356 —

λ

r -y

* 'ii

<

INDEX V

Dom. in Albis

tegrum. iil q. 54. 3. o. An nihil sanguinis corpo­
ris Christi reservetur in quibusdam ecclesiis.
iil q. 54. 3 ad 3.
Et cum manducasset. An Christus vere comede­
rit. L q. 51. 3 ad 5. ct iil q. 55. 3. c.
An comestio non repugnet corpori glorioso
III. q. 54. 2 ad 3. et q. 55. 6 ad 2.
Cum adhuc essem vobiscum. An ergo post resurectlonem non erat cum eis. m. q. 55. 3. c.
Necesse est impleri omnia. Quomodo omnia scri­
pta in lege per passionem Christi impleta sint.
1 2. q. 107. 2. c. et m. q. 47. 2 ad 1.
Prædlcari in nomine ejus pxnitentiam. De sa­
cramento pœnitentiæ. m. q. 84. et seq.

Dominica in Albis.
L JOANN, v.

Omne quod natum est ex Deo. De effectibus ba­
ptismi. iil q. 69. o.
Quomodo superatur mundus, iil q. 15. 2 ad 3.
Nisi oui credit quoniam Jesus est Filius Dei.
An credere explicite mysterium Christi, sit de
necessitate salutis. 2 2. q. 2. a. 7. o.
Sed in aqua et sanguine. De effectibus passionis
Christi, m. q. 49. o.
Tres sunt qui testimonium dant in cælo. An esse
divinum sit trinitas personarum. L q. 30. 2. et 31.
1. o.
Pater. An Christo baptizato convenienter fuerit
vox Patris audita Filium protestantis. m. q. 39.
8. o.
Verbum. An opera et miracula a Christo facta te­
stimonium perhibuerint de Christo, iil q. 43. 4. o.
Et Spiritus sanctus. An Spiritus sanctus conve­
nienter super Christum baptizatum dicatur de­
scendisse. m. q. 39. 6. o.
Et hi tres unum sunt. Cur dicimus quod Pater,
Filius et Spiritus sanctus unum sunt, et non unus.
L q. 31. 2 ad 4.
Utrum tres personæ in divinis sint ejusdem es­
sentiæ. i. q. 39. 2. o.
Aqua et sanguis. An ex latere Christi profluxe­
rit vera aqua et verus sanguis, m. q. 66. 4 ad 2.
et q. 74. 7 ad 3.
Habet testimonium Dei in se. De testimonio
Dei Patris dicentis: Hic est Filius meus dilectus.
iil q. 40. 8. o.

Dona. II post Pascha
Dominica II post Pascha.
EPIST. I. PETR. IL

Christus passus est pro nobis. An passio Christi
nostram salutem operata sit per modum efficien­
ts. in. q. 48. 6. o.
An Christus sua passione aperuerit nobis ja­
nuam regni cælestis. m. q. 49. 5. o.
Quæ sit differentia inter passionem Christi et
sanctorum quoad fructum aa nos inde derivatum,
m. q. 48. 5 ad 3.
Quomodo Christus pro nobis potuit satisfacere,
cum ipse non peccaverit, iil q. 48. 2. o. et ad 1.
paucis.
Ut sequamur vestigia. Cum Christus abunde pro
nobis patiendo satisfecerit, cur aliquid a nobis
praestandum exigitur, m. q. 49. 1 ad 4. et 3 ad 1.
ad 2. et ad 3.
Qui peccatum non fecit. An In Christo non fue­
rit aliquod peccatum, iil q. 14. 3. o. et q. 15. l.o.
Qui cum malediceretur, non maledicebat. De in­
juriis verborum. 2 2. q. 72. et seq.
An aliquis debeat contumelias illatas sibi su­
stinere. 2 2. q. 72. 3. o.
Quando contumelia nobis illatæ non sunt sustinendæ. 2 2. q. 72. 3. c.
An injuriæ nobis iilatæ, si redundent in contu­
meliam Dei. sint ferendæ. 2 2. q. 108. 1 ad 3. et
in. q. 41. 4 ad 6.
Tradebat autem Judicanti se injuste. Quonam
modo Christus suæ passionis et mortis fuerit
causa, m. q. 47. 1. c. et 3 ad 2.
Cur Christus seipsum tradendo Pilato, minus
peccavit quam Judæi. in. q. 47. 3 ad 3.
Peccata nostra ipse pertulit in corpore suo. An
in Christo fuerit dolor sensibilis, in. q. 15. 5. o.
An dolor passionis Christi fuerit major omni­
bus aliis doloribus, iil q. 46. 6. o.
An dolor passionis Christi conveniat cum frui­
tione beata, m. q. 46. 8 ad 1.
Cujus livore sanati sumus. Quantum boni nobis
provenerit ex passione Christi, iil q. 49. o.
EVANG. JOAN. X.

Ego sum pastor bonus. Qualis pastor sit.Christus.
iil q. 8. a. 6, c. ad 3.
Qualis pastor Christus in vita sua fuerit, iil
EVANG. JOAN. XX.
q. 40. 3. c. et q. 41. 3 ad 1.
Pax vobis. De pace, ut supra feria III. Paschæ.
Bonus pastor animam suam. Quid pertineat ad
officium pastorale. 2 2. q. 184. 5. c. et 7 ad l.fi.
An Christus sit pax nostra, iil q. 36. 8 ad 1.
An cura pastoralis sit testimonium dilectionis
Insufflavit. Cur Christus apostolis suis insuf­
Dei. 2 2. q. 184. 7 ad 1. et q. 185. 2 ad 1.
flaverit Spiritum sanctum, i. q. 43. 7 ad 6.
Ad quos proprie pertineat officium pastorale.
Quorum remiseritis peccata. An sacerdos absol­
vens vere remittat peccata. SuppL q. 18. 1. et 2 2. q. 184. 6. c. ad 2. et ad 2.
An hi qui proprie habent curam animarum,
iil q. 84. 3 ad 3. ad 4. et ad 5. De potestate cla­
vium. SuppL q. 18.
episcopi videlicet, sint in statu perfectionis. 2 2.
q. 184. 5. o.
De virtute indulgentiarum. StippL q. 25.
An episcoporum status sit perfectior quam re­
Januis clausis. Cum verum corpus in eodem
loco cum alio corpore esse nequeat, quomodo ligiosorum. 2 2. q. 184. 7. o.
Christus, si habuerit verum corpus, potuit in­
An presbyteri, curati et archldiaconi sint in
statu perfectionis. 2 2. q. 184. 6. 8. o.
trare januis clausis, iil q. 54. 1 ad 1.
Infer digitum tuum huc. Cur anima Christi in
An presbyteri, curati et archldiaconi obligentur
resurrectione resumpsit corpus cum cicatricibus. ad ponendam animam suam pro ovibus suis. 2 2.
q. 184. 6 ad 3.
iil q. 54. 4. o.
Esse incredulus. De infidelitate. 2 2. q. 10. o.
An presbyteri, curati et archldiaconi sint majo­
Quia vidisti me. An Thomas id quod vidit, cre­ ris perfectionis quam religiosi. 2 2. q. 184. 8. o.
An liceat episcopatum appetere.22. q. 185. l.o.
diderit. IIL q. 55. 5 ad 3.
Beati qui non viderunt. Cur igitur Dominus, in
An liceat episcopatum Injunctum omnino recu­
multis argumentis coram discipulis suis praebuit sare. 2 2. q. 185. 2. o.
seipsum vivum, iil q. 55. 5. c.
Mercenarius autem. Quis dicatur mercenarius.
Hæc autem scripta sunt. Cur Christus per se- 2 2. q. 185. 5 ad 1.
ipsum non scripsit doctrinam suam, sed per dlDimittit oves et fugit. An ergo non liceat epi­
scipulos suos et evangelistas. m. q. 42. 4. o.
scopo aut pastori propter persecutionem aliquam

— 357 —

♦ '·»·* -% ’

Dom. Ill post Pascha

INDEX V

temporalem gregem sibi commissum deserere.
2 2. q. 185. 5. O.
Et vocem meam audient. An pnedicare sit pro­
prium officium prælati. 2 2. q. 187. 4.
Et unus pastor. Cum præpositi Ecclesiæ sint
pastores, quomodo igitur unus pastor est. in.
q. 8. 6 ad 3.

An gaudium spirituale possit impleri in nobb.
2 2. q. 28. 3. o.
.
De acedia quæ gaudio opponitur. 2 2. q. 35.
Iterum autem videbo vos ct gaudebit cor vestrum.
Quando gaudium istud in apostolis fuerit imple­
tum. m. q. 55. 3 ad 1.

Dominica IV post Pascha.

Dominica III post Pascha.

EP1ST. JAC. i.

EPIST. I. PETR. U.

A carnalibus desideriis quae militant. An opera
spiritualia et fructus Spiritus sancti contrarientur operibus camis. 1 2. q. 71. 4.
Conversationem vestram habentes. An scandalum
sit peccatum mortale. 2 2. q. 43. 4. o.
An sit peccatum quod aliquis velit bona sua ab
aliis approbari. 2 2. q. 132. I. c. et ad 1.
Subjecti estote omni creaturce. An unus homo
teneatur alteri obedire. 2 2. q. 104. 1. o.
An subditi teneantur suis superioribus in om­
nibus obedire. 2 2. q. 104. 5. o.
In quibus, et in quibus non, tenentur subditi
suis superioribus obedire. 2 2. q. 69. L c. et 104.
5. c.
Sive regi. An Christiani teneantur sæcularibus
potestatibus obedire. 2 2. q. 104. 6. o. An infide­
les possint habere prælationem vel dominium
supra fideles. 2 2. q. 10. a. 10. o. Utrum propter
apostasiam subditi absolvantur a dominio prae­
sidentium apostatarum. 2 2. q. 12. 2. o.
Ad vindictam malefactorum. An vindicatio sit
licita. 2 2. q. 108. 1. o.
Per quas poenas vindicatio fieri debet. 2 2.
q. 108. 3. o.
An sit licitum occidere homines. 2 2. q. 64.
2. o.
Quia sic est voluntas Dei. De duplici voluntate
Dei. i. q. 19. a. 11. o.
Omnes honorate. Quomodo omnes sunt hono­
randi, cum honor proprie debeatur superioribus.
2 2. q. 103. 2 ad 3.
Deum timete. De timore. 2 2. q. 19. o.
Sed etiam dyscolis. Cum honor debeatur alicui
in testimonium virtutis, quomodo domini virtu­
tibus vacui sunt honorandi. 2 2. q. 103. 2 ad 2.
EVAN G. JOAN. XVI.

Dom. V post Pascha

H

Omne datum optimum. An virtus non insit no­
bis a natura. 1 2. q. 63. 1. o.
An præter virtutes theologicas sint allœ virtu­
tes infusæ a Deo. 1 2. q. 63. 3. o.
An homo sine gratia non possit verum cogno­
scere. 1 2. q. 109. 1. o.
Apud quem non est transmutatio. An Deus sit
omnino immutabilis, i. q. 9. 1.
Voluntarie enim nas genuit. An præscientia me­
ritorum sit causa prædestinationis. i. q. 23. 5. o.
An Deus eligat aliquem propter bonum in eo
praeexistens, i. q. 23. 4. c. ad 2.
Tardus ad loquendum. An sit curiositas circa
sensitivam cognitionem. 2 2. q. 167. 2. o. Quando
diligens aliquorum inquisitio probanda vel im­
probanda. 2 2. q. 167. 2. c. fi, et ad 3.
Ira enim viri Justitiam. Quomodo hoc verum
est, cum in Christo et in sanctis ira fuerit, ni. q.
15. 9 ad 1.
Quando irasci est peccatum et quando non. 2 2.
q. 158. 2. De ira et iracundia. 2 2. q. 158. o.
In mansuetudine. Quid sit mansuetudo, quidve
clementia. 2 2. q. 157. 1. o.
De mansuetudine et clementia. 2 2. q. 157. o.
EVAN G. JOAN. XVI.

Qui misit me. De missione divinarum persona­
rum. I. q. 43. o.
Quomodo Pater misit Filium, i. q. 43. 1. c.
Quæ persona divina ab alia mittitur, i. q. 43. 8.
o. Utrum Filio conveniat invisibiliter mitti, i.q.
43. 5. o. Ad quos missio invisibilis fiat. i. q. 43.
6. o.
Sed tristitia implevit cor vestrum. An tristitia et
dolor auferant facultatem addiscendi et conside­
randi quippiam. 1 2. q. 37. 1. o.
An tristitia Impediat omnem operationem. 1 2.
q. 37. 3. o.
Sed veritatem dico vobis. An semper verum di­
cere sit laudabile. 2 2. q. 109. 1 ad 2. et ad 3.
De veritate, i. q. 16. et 2 2. q. 109.
Si enim non abiero. An ascensio Christi sit causa
nostræ salutis, in. q. 57. 6. o.
Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato.
An ergo judiciaria potestas non sit specialiter
attribuenda Christo, m. q. 59. 1 ad 3.
Docebit vos omnem veritate. Cum apostoli multi
ignoraverint, quomodo Spiritus sanctus docuit
eos omnes veritatem. 1 2. q. 106. 4 ad 2. et iu.
q. 42. 3 ad 2.
Quia de meo accipiet. Utrum Spiritus sanctus
procedat a Filio, i. q. 36. 2. o.

Nescimus quid loquitur. Cur Christus voluit do­
ctrinam suam occulto sub tegumento parabola­
rum spiritualium proponere, m. q. 42. 3. c. ad 2,
et ad 3.
An Scriptura sacra sit difficilis et obscura, i.
q. 1. a. 9 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 1. a. 9 ad 1.
An hæretici pervertant Scripturam sacram. 2 2.
q. 1. a. 10 ad 1.
An pertineat ad summum pontificem fidei sym­
bolum ordinare, atque exorientes hæreses refu­
tare. 2 2. q. 1. a. 10. o.
Cognovit autem Jesus quia volebant. An anima
Christi in verbo cognoscat omnis, m. q. 10. 2. o.
Quia plorabitis et flebitis vos. An sit justum ju­
stos in hoc mundo affligi, i. q. 21. 4 ad 2. Cur
peccatores prosperentur et innocentes non pro­
Dominica V post Pascha.
sperentur. 1 2. q. 87. 7 ad 2. et 2 2. q. 36. 2. c.
40
2 2. q. 3. 4. c.
EPIST. JAC. I.
I
Quomodo universa æque eveniant justo et im­
pio, bono et malo. 1 2. q. 114. 10 ad 4.
Estote factores, etc. An sacra doctrina sit scien­
Sed tristitia vertetur in gaudium. In quo gauden­ tia practica. i. q. 1. a. 4. o.
dum. 2 2. q .28. 1. c. et ad 3. et 2. c.
An sola fides ad salutem sufficiat. 1 2. q. 100.
Quot mod is in Deo guadeamus. 2 2. q. 28. 1 ad 10. et q. 114. 4 ad 3. et 2 2. q. 2. a. 9. c. et
ad l .
73
3. et 2. c.
An gaudium spirituale secura patiatur aliquam
Hic beatus est. An observatio mandatorum DÈ
tristitiam. 2 2. q. 28.K2. o.
sufficiat ad salutem. 1 2. q. 100. 10.

— 358 —

1

w

N»· ·►*< ·«
l- ■/- ‘ ‘

i*»*/·μ<··*>*»·»♦/?;·♦•••ίο·»*
r _
* a?

In Festo Ascensionis

----- * -

■ *

INDEX V

Non refrenans linguam suam. Dc vitiis linguæ
ac Injuriis verborum. 2 2. q. 72. et scq.
Religio munda est visitare pupillos. An ergo reli­
gio non ordinet hominem solum ad Deum. 2 2.
q. 81. 1 ad 1. De operibus misericordiæ et generi­
bus eleemosynarum. 2 2. q. 32. 2. o.
EVANG. JOAN. XVI.

Si quid petieritis. De oratione. 2 2. q. 83. o.
Quæ sint orationis partes. 2 2. q. 83. 17. o.
Dabit vobis. Qui flat quod orationes nostræ non
exaudiantur. 2 2. q. 83. 15 ad 2.
Quæ conditiones sint requisita ad hoc ut quis
semper impetret quod petit. 2 2. q. 83. 15 ad 2. fi.
Ut gaudium vestrum sit plenum. Quomodo in
hac vita gaudium nostrum plenum non sit, sed
in futura plenissimum. 2 2. q. 28. 3. c. potis­
simum.
Haec in proverbiis locutus sum vobis. Cur Chri­
stus clare suam doctrinam non proposuit, m.
q. 42. 3. c. et ad 3.
Quia ego rogabo Patrem. Quomodo Filius dica­
tur orare Patrem. 2 2. q. 83. 20 ad 1. et m.
q. 21. 1 et 2.
Ipse enim Pater amat vos. An in Deo sit amor.
I. q. 20. 1. o.
An Deus æqualiter omnia amet. i. q. 20. 3. o.
Quia a Deo exivi. Quomodo Filius a Patre exi­
verit. i. q. 42. 5 ad 2.
Quia scis omnia. An anima Christi in verbo
cognoscat omnia, m. q. 10. 2.
Et non opus est tibi. An Christus aliquid ab
hominibus didicerit, in. q. 12. 3. o.

In Festo Ascensionis.
EPIST. ACT. I.

Cœpit Jesus facere et docere. Cur dicitur quod
prius coeperit facere et tum docere, m. q. 41.
3 ad 1.
Quibus et praebuit seipsum vivum in multis argu­
mentis. An Christus veritatem resurrectionis de­
buerit argumentis declarare, m. q. 55. 5. o.
An argumenta quæ Christus induxit sufficien­
ter manifestaverint veritatem rfturrectionis ejus,
m. q. 55. 6. o.
Per dies quadraginta. Cur Christus post resur­
rectionem suam voluit quadraginta diebus, an­
tequam ascenderet, hic in terris agere, m. q. 57.
1 ad 4.
An continuo Christus post resurrectionem
suam cum discipulis suis conversatus sit. m. q.
55. 3. o.
Et convescens. Quare Christus cum discipulis
suis comedit, m. q. 55. 3. c. et 6. c. et ad 1.
Joannes quidem baptizavit aqua. An in baptismo
Joannis gratia non dabatur, m. q. 38. 3. o.
Vos autem baptizamini Spiritu sancto. Quando
apostoli post Christi resurrectionem fuerint baptizati Spiritu sancto, ni. q. 66. 3 ad 1.
Non est vestrum nosse tempora. An tempus fu­
turi judicii sit omnino incognitum. S. q. 88. 3. o.
Et eritis mihi testes in Hierusalem. An apostolo­
rum tempore fuerit Evangelium Christi prædicatum in universo orbe. 1 2. q. 106. 4 ad 4.
Et cum hæc dixisset, videntibus illis. Cur Christus
potius ascendit videntibus discipulis quam resur­
rexit. in. q. 55. 2 ad 2.
Elevatus est. An ergo propria virtute Christus
non ascenderit, m. q. 57. 3 ad 1.
Et nubes suscepit illum. Cum nubes non eleve­
tur supra omnes cælos, et Christus ascenderit su­
pra omnes cælos, quomodo nubes suscepit eum.
ill. q. 57. 4 ad 4.

Dom. infra Oct. Ascensionis

Sic veniet quemadmodum. An Christus non
ascenderit in cælum, s. ut ibi in sempiternum
esset, ni. q. 57. 6. ad 3.
EVANG. MARC. XVI.

Apparuit illis Jesus. Quomodo novissime re­
cumbentibus discipulis apparuit Jesus, cum
postea In die ascensionis viderint Christum ascen­
dentem. m. q. 55. 3 ad 3.
Exprobravit incredulitatem. An apostoli non fa­
cile et firmiter credebant resurrectionem Christi,
m. q. 55. 5. c. fi.
Omni creaturæ. Cur homo dicatur omnis crea­
tura sive minor mundus, i. q. 91. 1. c. fi. et 96. 2.
c. et 1 2. q. 17. 8 ad 2.
Qui vero non crediderit. An credere sit necessa­
rium ad salutem. 2 2. q. 2. ar. 3. o.
Signa autem eos qui crediderint. An justificatio
sit opus miraculosum. 1 2. q. 113. 10. Cur quibus­
dam hominibus datur gratia miraculorum. 2 2.
q. 178. 1. c.
Quibus conveniebat facere miracula tempore
Christi, ni. q. 27. 5 ad 3.
An malis etiam detur gratia faciendi miracula.
2 2. q. 178. 2. c. et ad 3.
An mali falsam doctrinam enuntiantes possint
facere miracula. 2 2. q. 178. 2 ad 3. An mali
faciant quædam miracula quæ sancti facere non
possunt. 2 2. q. 178. 2 ad 4. An omnibus sanctis
detur gratia miraculorum. 2 2. q. 178. 2 ad 5.
Cur B. Maria et B. Joannes Baptista miracula
non fecerunt, m. q. 27. 5 ad 3.
Cur gratia miraculorum attribuatur fidei. 2 2.
q. 178. 1 ad 5.
De miraculis vide plura in evang. Dominicæ
Laetare.
Super aegros manus imponent. Qualis sit hæc
manus impositio, hi. q. 84. 4 ad 1.
Assumptus est. An Christus convenienter ascen­
derit. ni. q. 57. 1. o.
Secundum quam naturam Christus ascendit,
m. q. 57. 2. o.
An Christus ascenderit supra omnem creatu­
ram spiritualem, m. q. 57. 3. o.
An ascensio Christi sit causa nostræ salutis.
2 2. q. 57. 6. o.
Et sedet a dextris Dei. Cum Pater sit major
Christo, quomodo Christus sedet a dextris, cum
videatur debere sedere a sinistris, m. q. 58.
1 ad 2.
An sedere ad dexteram conveniat Christo se­
cundum quod Deus, an vero secundum quod
homo. m. q. 52. 2 et 3.
An competat alteri a Christo, sedere ad dexte­
ram Patris, m. q. 58. 4. o.

Dominica infra Octavam Ascensionis.
EPIST. I. PET. IV.

Estote prudentes. Circa quæ versatur prudentia.
2 2. q. 47. 2. o.
An prudentia sit virtus. 2 2. q. 47. 4. o.
An de prudentia fuerit dandum aliquod præce­
ptum inter præcepta Decalogi. 2 2. q. 5b. 1.
An prudentia possit in peccatoribus inveniri.
2 2. q. 47. 13. o.
An prudentia sit in omnibus habentibus gra­
tiam. 2 2. q. 47. 14. o.
In orationibus. De oratione et devotione. 2 2.
q. 82. et 83.
Mutuam in vobismetipsis charitatem continuam
habentes. An charitas se extendat ad proximum.
2 2. q. 25. 1.
Quia charitas operit multitudinem peccatorum.

— 359 —

—-

In Festo Pentecostes

INDEX V

Feria

III Pentecostes

An ergo sine sacramento pœnitentiæ quis possit
Non turbetur cor vestrum neque formidet. De for­
consequi remissionem peccatorum, m. q. 84. 5 titudine. 2 2. q. 123. o.
ad 2.
An fortitudo sit circa timores et audacias. 2 2.
In alterutrum illam administrantes. An qui Ido­ q. 123. 3.
neus est vita et scientia ad eipiscopatum, teneatur
An fortitudo sit solum circa pericula morth.
I____
ad 3.______
et ar. 2. o. 2 2. q. 123. 4. o.
eum assumere. 2 2. q. 185.. _
De timore opposito fortitudini, 2 2. q. 125.0.
• EVANG. JOANN. XV, XVI.
Quando timor est peccatum et quando non. 2 2.
Quem ego mittam vobis a Patre. Quomodo per- I q. 125. 1. c.
Quando timor sit peccatum mortale. 2 2. q. 125.
sona divina ab alia mittatur, i. q. 43. I. o. An
3. c.
Filius mittat Spiritum sanctum, i. q. 43, 8. c.
Quia Pater major me est. Cum Filium sit æqlialis
Qui a Patre procedit. Cur Spiritus sanctus non
Patri in magnitudine, quomodo Pater dicitur ma­
dicitur genitus, i. q. 27. 4. o.
Cum Scriptura sacra agens de processione Spl- jor Filio, i. q. 42. 4 ad 1. et 43. 7 ad 1.
An Christus sit subjectus Patri, m. q. 20. 1. o.
tus sancti, solum dicat quod a Patre procedat,
An Christus sit sibi ipsi subjectus. 111. q. 20.
an ergo Spiritus sanctus non procedat a Filio,
2. o.
i. q. 36. 2 ad 1.
Sicut mandatum dedit mihi Pater. Cum Filius
Absque synagogis iw facient. De virtute excom­
sit Patri aequalis in potentia, et major sit po­
municationis. Suppi, q. 21. et seq.
Ut omnis qui interficit vos. An liceat innocentem tentia præcipientis quam obedientis, quomodo
Pater dicitur mandatum dedisse Filio. I. q. 42. 6
aliquo casu occidere. 2 2. q. 64. 6. o.
Ei hæc facient vobis quia non noverunt. Quæ ad 2.
sit causa martyrii. 2 2. q. 124. 5. o.

Feria II Pentecostes.

In Festo Pentecostes.
EP1ST. ACT. II.

Dum complerentur dies Pentecostes. Cui festo ve­
teris Testamenti successit festum Pentecostes.
1 2. q. 103. 3 ad 4.
In eodem loco. An recte orandi gratia conveniatur ad certum et determinatum locum. 1 2.
q. 102. 4 ad 1. et 2 2. q. 81.3. o. et ad 2. præcipue.
Apparuerunt eis dispertitœ linguœ. De gratia
linguarum. 2 2. q. 176. De donis. 1 2. q. 6». Cur
Spiritus sanctus descenderit super apostolos sub
linguis igneis, i. q. 43. 7 ad 6. et m. q. 39. 6 ad 4.
Cur Spiritus sanctus datus sit apostolis in spe­
cie ignis et linguæ. in. q. 72. 2 ad 1.
Et coeperunt loqui variis linguis. Cur apostoli
acceperunt donum linguarum ita ut omnium lin­
guis loquerentur. 2 2. q. 176. c.
An apostoli fuerint instructi quoad ornatum et
elegantiam in aliena lingua, sicut in propria et
vernacula. 2 2. q. 176 ad 1.
Cur Christus non locutus sit omnibus linguis.
2 2. q. 176. 1 ad 3.
Cur nunc accipientes Spiritum sanctum non lo­
quuntur omnium linguis. 2 2. q. 176. 1 ad 3.
Quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos
loquentes. An unam linguam loquentes intelligebantur ab omnibus,· an potius omnibus linguis
loquebantur. 2 2. q. 176. I ad 2.
EVANG. JOAN. XIV.

!

j
j

Qui constitutus est a Deo judex. De judiciaria
potestate, m. q. 59. o. et Suppi, q. 98. et 90.
Remissionem peccatorum accipere. An fuerit ne­
cessarium pati Christum pro humani generis li­
beratione. in. q. 46. 1 et 2. An passionem per
Christi simus liberati a peccato, in. q. 49. 1. o.
Cecidit Spiritus sanctus super omnes qui au­
diebant verbum. De sacramento- confirmationis,
m. q. 72. Cur potius ad primitivos sanctos facta
est visibilis missio Spiritus sancti quam ad nos.
i. q. 43. 7 ad 6.
Numquid aquam quis prohibere potest. An aqua
sit propria materia baptismi, m. q. 66. 3. o.
Et jussit eos pbatizari in nomine Domini nostri
Jesu Christi. An in nomine Christi possit dari
baptismus, m. q. 66. 6. o.
EVANG. JOANN. III.

■'&

Sic Deus dilexit mundum. Quantam charitatem
et bonitatem erga nos ostenderit Deus, dando
Flium suum. m. q. 1. 1. c. et ar. 2. c. et q. 32. l.c.
1 An Deus dilexit magis genus humanum quam
Christum. I. q. 20. 4 ad 1.
An magis dilexerit genus humanum quam an­
gelos. I. q. 20. 4 ad 2.
Cur Deus non dedit Filium suum pro diabolo,
m. q. 4. 1 ad 3.
Ut omnis qui credit in eum. An sola fides suffi­
ciat ad salutem. 2 2. q. 2. 9. c.· et q. 4. 5. et q. 6.
2 ad 3.
Qui credit in eum non judicatur. An ergo fideles
in judicio non judicabuntur. Suppi, q. 89. 6 ad 1.
Qui autem non credit jam judicatus est. An incre­
duli et mali in judicio non judicabuntur. Suppi,
q. 89. 7 ad 1. De judiciaria potestate Christi
HI. q. 59.
Qui autem facit veritatem. Cur peccatum dicitur
mendacium et falsitas, virtus autem ejusqut
operatio veritas. I. q. 17. 1. c.

Si quis diligit me, sermonem meum servabit. In
quo consistat ratio charitatis. 2 2. q. 25. 12. c.
An sit de ratione charitatis, quod homo velit
præceptorum Dei regulam in omnibus sequi. 2 2.
q. 25. 12. c.
Pater meus diliget eum. De amore Dei. r. q. 20. o.
Et ad eum veniemus et mansionem. Quomodo
Pater et tota Trinitas ad nos veniat, et mansionem
apud nos faciat. 1. q. 43. 4 ad 2.
Paracletus autem Spiritus sanctus. An hoc nomem sit proprium nomen alicujus divinæ personæ.
i. q. 36. l.o. De aliis nominibus Spiritus sancti,
Feria III Pentecostes.
i. q. 37. et 38. et 39. 8.
Ille vos docebit omnia. Cum nec apostoli cogno­
ACT. VIII.
verint omnem veritatem, nec modo Ecclesia co­
gnoscat, quomodo igitur hæc promissio vera est.
Miserunt ad eos Petrum et Joannern. De ministro
1 2. q. 106. 4 ad 2.
confirmationis, III. q. 72. 11. et q. 65.
Pacem meam do vobis. Quæ sit vera pax. 2 2.
Nondum enim in quemquam illorum venerat sd
q. 29. 2 ad 3. Vide Evangel, fer. 3. post Pascha. 1 baptizati. Quomodo detur Spiritus sanctus in
— 360 —
!

In die Trinitatis

INDEX V

baptismo et quomodo In confirmatione, 1 n. q. 72.
l. c.
Tunc imponebant manus super illos. An apostoli
contulerint sacramentum confirmationis per so­
lam manus impositionem absque chrismate, ni.
q. 72. 2 ad 1.
EVANG. JOANN·'X.

Qui non intrat per ostium. An credere explicite
mysterium incarnationis Christi sit de necessi­
tate salutis apud omnes. 2 2. q. 2. ar. 7. c.
An salus nostra sit Christo adseribenda. 2 2.
q. 2. a. 7. c. et 1 2. q. 91. 5 ad 2.
De hæresi. 2 2. q. 11.
Fur est et latro. Quantum nocumenti inferatur
fidei et fidelibus per hæreticos. 2 2. q. 10. o. 9.
et 11. 3. et 4. c.
Huic ostiarius aperit. An fides sit donum Del.
2 2. q. 6. 1. o. et 2. o.
Et proprias oves vocat nominatim. An Deus eli­
gat singulos prædestinatos, ita ut noverit certum
numerum prædestinatorum non solum formaliter, sed etiam materialiter, i. q. 23. 7. o.
Et educit eas. An homo possit resurgere a pec­
cato sine auxilio gratiæ. 1 2. q. 109. 7. o.
Ante eas vadit. An Christus primo resurrexerit.
m. q. 53. 3. o.
Alienum autem non sequuntur. An prædestinatus
non possit peccare et in peccato mori. i. q. 23.
6 ad 2.
Hoc proverbium dixit eis. Cur Christus in pro­
verbiis voluerit loqui, m. q. 43*. 3. c. fi. et ad 3.
Ego sum ostium. Cur esse ostium sit proprium
Christo, m. q. 8. 6 ad 3.
Per me si quis introierit. An non possit haberi
fides de mysterio incarnationis Christi, et non
de aliis fidei articulis. 2 2. q. 5. 3. o.

Dom. I post Oct. Pentecostes

In nomine Patris, etc. An illa sit conveniens for­
ma: Ego te baptizo in nomine Patris, etc. in.
q. 66, 5. o. De nominibus Del. i. q. 13. o. Perti­
nentia ad personam Patris, Filii et Spiritus sancti,
i. q. 34. 35. 36.
Docentes servare. De doctrina Christi, iit, q·
42. o.

Dominica I post Octavam Pentecostes.
EPIST. I. JOANN. IV.

Deus charitas est. Cum charitas sit habitus in
anima creatus, quomodo Deus charitas est. 2 2.
q. 23. 2 ad L De amore Dei. i. q. 20.
In hoc apparuit charitas Dei, quoniam Filium
suum. Quantam charitatem ostenderit Deus mit­
tendo Filium suum. ni. q. 1. a. 1. Sed contra et
a. 2. et 2. c.
Propitiationem pro peccatis nostris. Quantam
misericordiam Deus nobis exhibuerit, dando Fi­
lium suum pro nobis, m. q. 46. 1 ad 3. et 6
ad 4.
Deum nemo vidit unquam. An ergo intellectus
creatus non possit Deum per essentiam videre.
1. q. 12. 1 ad 1.
Quoniam de Spiritu sancto dedit nobis. Quo­
modo detur nobis Spiritus sanctus, m. q. 43. 3. o.
et 1 2. q. 114. 3 ad 3.
Quisquis confessus fuerit. Quando confessio fidei
sit in præcepto. 2 2. q. 3. 2. o.
Qui manet in charitate. in Deo manet, et Deus
in eo. An amor causet mutuam inhæsionem, sci­
licet ut amans sit in amato, et contra. 1 2, q. 28.
2. o. et q. 66. 6, c. fi.
Timor non est in charitate. An timor servilis
non remaneat cum charitate. 2 2. q. 19. 6. o.
Sed perfecta charitas. Quem timorem.foras mit­
tit perfecta charitas. 2 2. q. 19. 8 ad 2. et 9. o.
In die Trinitatis.
et m. q. 7. 6 ad 3.
Quoniam timor pœnam habet. Quis timor poenam
EPIST. ROM. XI.
habeat. Ibid. 2 ad 4.
O altitudo divitiarum. Cur Deus quosdam præQui non diligit fratrem suum quem videt. Cum
destinet, et quosdam reprobet, i. q. 23. 5 ad 3. ratio diligendi Deum hic videatur dici esse proxi­
An Deus permittendo unum cadere, alium mus sub aspectum nostrum cadens, an ergo ma­
erigat, i. q. 23. 6 ad 1.
gis sit diligendus proximus quam Deus. 2 2. q. 26.
Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus. An 2 ad 1.
videntes Deum per essentiam, ipsum non com­
Et hoc mandatum habemus a Deo. An ex præ­
prehendant. i. q. 12. 7. o.
cepto Dei teneamur proximum diligere. 2 2.
An videntes Deum per essentiam, omnia in q. 25. 1. o. et 44. 2. o.
Deo videant, i. q. 12. 8. o.
EVANG. LUC. VI.
Utrum trinitas personarum possit per natura­
lem cognitionem cognosci, i. q. 31. 1. o. Utrum
Estote misericordes. Quis dicatur misericors, i.
Deum esse sit per se notum, i. q. 2. 1. o.
q. 21. 3. c. prine. Quid sit misericordia. 2 2. q. 30.
Utrum Deum esse, sit demonstrabile, i. q. 2. 1. c. prine. Quæ hominem maxime ad misericor­
art. 2. o.
diam provocent. 2 2. q. 30. 1. c. præc. Qui sint
Aut quis prior dedit illi et retribuetur ei. An maxime misericordes. 2 2. q. 30 2. c.
ergo homo a Deo nihil possit mereri. 1 2. q. 114.
In qua significatione misericordia sit virtus. 2 2.
1 ad 3.
q. 30. 3. c.
Quoniam ex ipso et per ipsum. Qua ratione ex
Quanta virtus sit misericordia. 2 2. q. 30. 4. o.
ipso approprietur Patri, per ipsum, Filio, et in
Sicut Pater vester. Cum misericordia sit species
ipso, Spiritui sancto, i. q. 39. 8. c.
tristitiæ, et Deo non competat tristitia, quo­
modo potest dici esse misericors. 1. q. 21. 3. c.
EVANG. MATTH. XXVHI.
et ad 2.
Data est mihi omnis potestas. De potentia Dei.
An misereri sit proprium Deo. 2 2. q. 30. 4. c.
i. q. 25. De potentia animæ Christi, m. q. 13. o.
An misericordia Dei repugnet justitiæ ejus,
Quomodo anima Christi habeat omnipotentiam i. q. 21. 3 ad 2.
respectu immutationis creaturarum, m. q. 13.
An in omnibus operibus Dei sit misericordia
2 ad 1.
et justitia, i. q. 21. 4. o.
Euntes ergo docete. An catechismus debeat præQuomodo omnipotentia Dei parcendo et mise­
cedere baptismum, m. q. 7. 1. o.
rando maxime manifestetur. I. q. 21. 3 ad 3.
Omnes gentes. De suscipientibus baptismum,
Nolite judicare. An ergo non sit licitum judi­
in. q. 68. o.
care. 2 2. q. 60. 2 ad 1.
Baptizantes eos. De ministris, per quos traditur
Quæ requirantur ad hoc ut judicium sit justitiæ
sacramentum baptismi, m. q. 67. o.
actus. 2 2. q. 60. 2. c.

— 361 —

«

—■ ■

In dic Corporis Christi

INDEX V

An judicium ex suspicione procedens sit illici­
tum. 2 2. o. 60. 3. o.
De falso testimonio. 2 2. q. 70.
In qua mensura mensi fueritis. In qua justitia
hæc divini judicii forma habeat locum. 2 2. q. 61.
4 ad 1.
Quid vides festucam. An ergo peccator non pos­
sit corripere peccatorem. 2 2. q. 33. 5. o. Quot
modis contingit peccatorem injrorripiendo alium
peccatorem delinquere. 2 2. q? 33. 5. c.
Hypocrita. In quo consistat hypocrisis. 2 2.
q. 111. ar. 2.
An hypocrisis tanquarn species mendacii veri­
tati opponatur. 2 2. q. 111. ar. 3. c.
Quale et quantum peccatum sit simulatio. 2 2.
q. Ill. ar. 4. o.

In die Corporis Christi.
EPIST. I. CORINTH. II.

Accepit panem. De transubstantiatione. m. q.
75. Vide passionem Dominicam paulo post prine.
Fregit. Quomodo corpus Dominicum potest
nunc frangi, cum sit incorruptibile et impassi­
bile. m. q. 77. 7. c.
Hik Jacite in meam commemorationem. Ad cujus
officium spectat consecrare, m. q. 82. 1. o.
Postquam cœnavit. Cum Christus post cœnam
sacramentum Eucharistiæ tradiderit, cur a nobis
jejunis sumitur, in. q. 80. 8 ad 1.
Hoc facite quotiescumque bibetis. An liceat corpus
Christi sumere sine sanguine, in. q. 80. 12. o.
Et biberit calicem*Domini indigne. An mali man­
ducent Christum sacramentaiiter. ni. q. 80. 3. o.
Reus erit corporis. An peccator sumens corpus
sacramentaiiter peccet, m. q. 80. 4. o.
Probet autem seipsum. An si quis peccator non
habens conscientiam peccati ex eo quia est né­
gligeas In sui ipsius examinatione, peccet su­
mendo Christum, ni. q. 80. 4 ad 5. Quantum pec­
catum sit cum conscientia peccati accedere ad
hoc sacramentum, in. q. 80. 5.
Non dijudicans corpus Domini. Quid sit non
dijudicare corpus Domini, m. q. 80. 5 ad 2, fi.
EVANG. JOANN. VI.

Caro mea vere est cibus. An solum caro et san­
guis Christi in sacramento Eucharistiæ conti­
neantur. ni. q. 76. 1 ad 2.
Quomodo caro Christi sit vere cibus, et sanguis
ejus vere potus, m. q. 79. 2. c. f.
Qui manducat meam carnem. De effectibus sa­
cramenti Eucharistiæ. in. q. 79. o.
Et mortui sunt. A qua morte per hoc sacra­
mentum praeservemur, m. q. 79. 6. o.
Vivet in æternum. An effectus nujus sacramenti
sit vita æterna et adeptio gloriæ. m. q. 79. 2. o.

Dominica II post Pentecosten.
EPIST. I. JOANN. IH.

Translati sumus de morte ad vitam, quoniam
diligimus fratres. An charitas sit vita animæ, sicut
invidia et odium sunt mors animæ. 2 2. q. 36.
3. c.
Fratres. Quis dicatur frater noster. 2 2. q. 44.
'7. c. prine. Quomodo frater sit diligendus. 2 2,
44. 7. c. Quid in fratre nostro oporteat amare, et
quid odisse. 2 2. q. 34. 3. o.
Et nos debemus pro fratribus animam ponere.
Quo casu quis teneatur de necessitate charitatis
animam suam pro fratribus ponere. 2 2. q. 26.
5 ad 2.

Dom. Ill post Pentecosten

Qui habuerit substantiam hujus mundi. De elee­
mosyna. 2 2. q. 32.
Quando eleemosynas dare sit in præcepto. 2 2.
q. 32. 5. c. et ad 3.
De avaritia. 2 2. q. 118.
Non diligamus verbo neque lingua, sed opere.
An ad dilectionem proximi requiratur, ut bonum
circa illum operemur. 2 2. q. 32. c. prine.

INDEX V

Dorn. IV post Pentecosten

Secundum quid convictus peccatorum sit omni­
bus vitandus, Ibidem. fi.
Cur Christus cum peccatoribus conversari vo­
luit. m. q. 40. I. c.
Cur Christus interdum a consortio hominum
K subduxit, in. q. 40. 1 ad 3.
De dilectione peccatorum. 2 2. q. 25. ar. 6.
et seq.
Ita gaudium erit in cælo super uno peccatore
pvtitentiam agente quam super 99 justis. An pœcitens per poenitentiam recuperet aliquid majus
quam innocens, m. q. 89. 3. c.
Si Deus plus gaudeat de pœnitente quam mul­
us innocentibus, et per consequens magis diligat,
an ergo Deus non semper magis diligat meliora,
i. q. 20. 4 ad 4. et m. q. 89. 3. c.

— 363 —

>

- VJ·

Dominica V post Pentecosten.
EPIST. 1, PETR. Iit.

Omnes unanimes. De concordia. 2 2. q. 29.
Quid sit concordia. 2 2. q. 29. 1. c.
An concordia ex charltate causetur. 2 2. q. 37.
1. c. princi.
EVANG. LUC. XIV.
Quæ concordia laudanda, et quæ vituperanda.
Fecit cœnam magnam. De visione divinæ essen­
2 2. q. 37. 1 ad 2. Quid sit discordia. 2 2, q. 37. 2.
tias. Suppi, q. 92.
c. prine. An omnis discordia in bono sit pecca­
Quantum bonum sit beatitudo. 1 2. q. 2. a. 3.
tum. 2 2. q. 37. I. c. et ad 3. Ex quo vitio tanc. et q. 3. a. 2 ad 2. et a. 8. c.
quam radice oriatur discordia. 2 2, q. 37. 2. o.
Cum æterna beatitudo per exteriora quædam
Compotientes. De misericordia. 2 2. q. 30. Quo­
bona, ut sunt cibus et potus, dlvît æ et regnum,
modo compatiamur peccantibus. 2 2. q. 30.1 ad 1.
in Scripturis significetur, an ergo ad beatitudiNon reddentes malum pro malo. An vindicatio
nem requirantur bona exteriora. 1 2. q. 4. a. 7 ad 1.
non sit licita. 2 2. q. 108. 1. c.
Dicere invitatis ut venirent. Cur primum oporte­
Dominica IV post Pentecosten.
An Dominus prohibuerit omnem livorem vinbat adventum Christi Judæis prædicari et ad
dictæ. 1 2. q. 107. 2 ad 2. et ad 3.
1
EPIST. ROM. VHI.
cœnam hanc vocari, in. q. 42. 1. c.
An laudabiliter contumeliæ sustineantur. 2 2.
Quia parata sunt onmia. An Christus sua pas­ ! Existimo quod non sint condigna: passiones. An q. 72. 3. o.
sione non aperuerit nobis januam cæli. ni. q. 49. ergo opera justorum non sint meritoria vitæ
Sed e contrario benedicentes. An ex necessitate
5. o. r\n mors Christi fuerit operata ad nostram ætemæ. 1 2. q. 114. 3. o. et ad 1. præc. De magni­ charitatis sit, quod aliquis signa vel effectas di­
salutem, ni. q. 51. 6. o.
tudine gloriæ. Supra in evang. Dominicæ 2. post lectionis inimico exhibeat. 2 2. q. 25. 9. o.
Villam emi, et necesse habeo. An ambitio sit oct. Pentecostes. De patientia. 2 2. q. 136.
Coerceat linguam suam a malo. De injuriis ver­
peccatum. 2 2. q. 131. 1. o.
Quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corru­ borum. 2 2. q. 72. et seq.
Quot modis contingat appetitum honoris esse ptionis. An mundus post judicium innovabitur.
Declinet a malo. An declinare a malo et facere
inordinatum. 2 2. q. 131.1. c. An appetitus digni­ Suppi, q. 91. 1. o.
bonum sint partes justitiæ. 2 2. q. 79. I. An trans­
tatum sit ambitio. 2 2. q. 131. 2 ad 2.
Sed et nos ipsi primitias spiritus habentes, et
sit speciale peccatum. 2 2. q. 79. 2. o.
Juga boum emi quinque. De avaritia. 2 2. ipsi intra nos gemimus. An patientia sustineat gressio
An omissio sit speciale peccatum. 2 2. q. 79.
q. 118. o.
aliqua propter bonum. 2 2. q. 136. 5. c.
3. o.
Uxorem duxi. De luxuria et ejus speciebus. 2 2.
An bonum speratum quia differtur causet tri­
Oculi Domini super justos. Quantam curam bo­
q. 153. et 154.
stitiam. Ibidem.
norum habeat Deus. i. q. 22. 2 ad 4.
De gula et ebrietate. 2 2. q. 148. et 150.
An beatitudo in hac vita haberi possit. 1 2. q.
Sed et si quid patimini propter justitiam, beati.
Exi cito in plateas et vicos. Quando apostoüs 5. 3. o.
De causa martyrii. 2 2. q. 124. 5. o.
dictum sit ut prædicarent gentibus, in. q. 42. 1.
Adoptionem filiorum Dei. De adoptione vide
Timorem autem eorum ne timueritis. Quando
c. fi.
epist. Dominicæ infra oct. Nativit.
timor sit peccatum. 2 2. q. 125. 1.
Et adhuc locus est. An sit certus numerus prae­
destinatorum. i. q. 23. 7. o.
EVANG. LUC. V.
EVANG. MATTH. V.
✓
Compelle intrare. An infideles sint cogendi ad
Cum iurbœ irruerent in Jesum ut audirent ver­
Nisi abundaverit justitia vestra. An præcepta
fidem. 2 2. q. 10. 3. c.
bum. An quis négligées scire quæ scire tenetur, novæ legis sint majora præceptis veteris legis.
peccet. 1 2. q. 76. 2. c.
1 2. q. 107. 3 ad 2. In quo lex nova superabundet
Dominica III post Pentecosten.
An lex obliget ignorantes in quorum notitiam legi veteri. 1 2. q. 91. 5. c. An in veteri lege pro­
potest venire per alios. 1 2. q. 90. 4 ad 2. An hibebantur interiores motus animi. 1 2. q. 107. 4.
EPIST. I.’PETR. V.
ingorantla affectata diminuat culpam, an potius c. f. An lex nova sit gravior quam lex vetus. 1 2.
Humiliamini sub poten'i manu Dei. An humili­ aggravet, m. 47. 5. c. et ad 3. Quo ordine re­ q. 107. 4. o.
tas proprie respiciat reverentiam qua homo Deo velantur a Deo credibilia. 2 2. q. 2. a. 6. c. prine,
De partibus justitiæ. 2 2. q. 79. De præceptis
subjicitur. 2 2. q. 161. 1 ad 5. et 2 ad 3. et 3. c. et m. q. 42. 1. c. prine. Cum Christus vitam justitiæ. 2 2. q. 122.
prine, et 4 ad 1.
Audistis quia dictum est antiquis: Non occides.
agere debuerit perfectissimam, quomodo igitur
Quanta virtus sit humilitas. 2 2. q. 161. 5. o.
praedicavit, m. q. 40. 1 ad 2.
Quid antiqui intellexerint per: Non occides. 1 2.
Ut vos exaltet. Quomodo præmium humilitati?
Cur Christus publice prædicare voluerit, m. q. 107. 2. c. et 3 ad 2.
sit exaltatio. 2 2. q. 161. 5 ad 3’
q. 40. 1. c.
Ego autem dico vobis. Quanta potestate et
Omnem sollicitudinem vestram projicientes in
De prædicatione religiosorum. 2 2. q. 188. 4. auctoritate Christus docebat, m. q. 42. 1 ad 2.
eum. An ergo non sit licitum sollicitudinem ha­
Ascendens in unam navem quee erat Simonis. An Christus proposuerit· præcepta quædam con­
bere de temporalibus rebus. 2 2. q. 55. 6. c. et Cur Christus prædicare voluit solis Judæis. in. traria præceptis veteris legis. 1 2. q. 107. 2 ad 2.
q. 188. 7 ad 2.
q. 42. 1. c.
Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit Judicio.
Quot modis sollicitudo rerum temporalium red­
Duc in altum. An Dominus miserit apostolos Quid per judicium, concilium et gehennam inditur illicita. 2 2. q .55. 6. c. et 1 2. q. 108. 3 ad5 ad prædicandum gentibus in profundo ignorantiæ telligatur. 2 2. q. 158. 3 ad 2. et a. 5 ad 3.
An Dominus improbet si quis humano more tem­ jacentibus, m. q. 42. 1. c. fi. et ad 1.
Quæ ira sit laudabilis, et quæ vituperabilis.
poralia procuret. 2 2. q. 55. 7 ad 3.
Per totam noctem laborantes nihil cepimus. An 2 2. q. 158. 1. et 2. c.
Quoniam ipsi cura est de vobis. An homo subsit fides sit donum Dei. 2 2. q. 6. a. 1.
De qua ira sit hic Christus locutus. 2 2. q. 158.
divinæ provîdentiæ. i. q. 22. 2 ad 4.
Quomodo Deus quosdam dando, scilicet fidem, 3 ad 2. et ad 3.
Quomodo boni subsint divinæ provîdentiæ, e! < doceat, quosdam non doceat. 1 2. q. 98. 4 ad 2.
Qui autem dixerit: Fatue. Quis sit ordo inter
quomodo mali. Ibidem.
hos gradus iræ et gradus damnationis, et quo­
et 2 2. q. 2. ar. 5 ad 1.
Sobrii estote. De abstinentia et sobrietate. 2 2
Rumpebatur autem rete eorum. De schismate. modo explicandus.* 2 2. q. 158. 5 ad 3.
q. 147. et 149.
2 2. q. 39. o.
Tanquarn leo rugiens circuit. De impugnatione
Exi a me, Domine. An exemplo Petri ex reve­
Dominica VI post Pentecosten.
dæmonum. i. q. 114. o.
rentia a sacramento Eucharistiæ abstinere nos
Vide Evang. Dominicæ 3. Quadrag.
conveniat, m. q. 80. 10 ad 3.
EPIST. ROM. vi. .
Relictis
omnibus.
An
ergo
conveniat
In
divinis
EVANG. LUC. XV.
præceptis non satis exercitatos religionem in­
In morte ipsius baptizati sumus. Quomodo ba­
Quia hic peccatores recipit et manducat cum illis. gredi. 2 2. q. 189. 1. o.
ptizamur in morte Christi, m. q. 68. 5. c. Quo­
Quibus vitandus sit convictus peccatorum. 2 2
modo homo baptlzatus participet passionem
q. 26. 6 ad 3.
Christi, m. q. 68. 4 ad 3. Quomodo commemo-

— 362 —

>

Dom. VI post Pentecosten

I

Dom. VII

t Pentecosten

INDEX V

retur mors Christi in baptismo, ui. q. 65. 9 ad
5. An baptlzatus moriatur veteri vitæ. m. q. 68.
7. c.
Consepulti enim sumus. Quomodo baptizatus
cum Christo sepeliatur, m. q. 51. 1. c. f.
Vetus homo noster simul crucifixus est. De effe­
ctibus passionis Christi, m. q. 49.
Ita et vos existimate vos mortuos quidem peccato.
Quomodo Christo resurgenti debeamus etiam
secundum animam conformari, m. q. 56. 2. c.

·. · >

EVANG. MARC. VIII.

Misereor super turbam. De misericordia, ut sup.
in evang. Dominicæ 1. post oct. Pent.
S/ dimisero eos Jejunios. De sobrietate, gula et
ebrietate. 2 2. q. 148. 149. 150.
Et interrogavit eos. Cur Christus rogat ea de
quibus certus est. 2 2. q. 97. 2. c. prine.
Vide de miraculo hoc evang. Dominicæ Lcetare.
Gratias agens. De gratiarum actione. 2 2.
q. 106. o.

Dominica VII post Pentecosten.
EPIST. ROM. vi.

rί

Dom. VIII post Pentecosten

Sed qui facit voluntatem Patris mei. An ad beatitudlnem consequendam requirantur bona opera.
1 2. q. 5. a. 7, o.

Dominica VIII post Pentecosten.
EPIST. ROM. VIII.

Debitores sumus non carni. Quid creatura de­
beat Deo. 1 2. q. 111. 1 ad 2.
Si enim secundum carnem vixeritis. Quid sit vi­
vere secundum carnem. 1 2. q. 72. 2 ad 1.
Si autem spiritu facta carnis mortiflcaveritis.
An per poenitentiam restituatur homo in pristi­
nam dignitatem, m. q. 89. 3. o.
Ouicumque enim spiritu Dei aguntur, ii sunt
Jllii Dei.' Quomodo adoptemur in filios Dei. 1 2.
q. 114. 3. c. fi.
Per quam virtutem adoptamur In filios Del.
Π1. q. 23. 3. c. fi.
Sed accepistis spiritum adoptionis. Quid sit ali­
quem adoptare, in. q. 23. 1. c.
Non enim accepistis spiritum servitutis. Quis
spiritus servitutis non consistat cum spiritu ado­
ptionis, i. charitate. 2 2. q. 19. 6. o. et 10.
Quomodo dicuntur filii adoptivi geniti, cum
filius adoptivus non gignatur, sed fiat. ni. q. 23.
2. c. Quæ sit differentia inter Deum adoptantem
et hominem adoptantem, m. q. 23. 1. c. fi. Quæ
sit differentia inter hæreditatem bonorum tem­
poralium, et ætemorum. ni. q. 23. 1 ad 3.
Vide reliqua circa epist. Dominicæ infra oct.
Nativitatis Domini.
Ipse enim spiritus testimonium reddit spiritui
nostro. An quid possit scire se habere gratiam.
1 2. q. 112. 5. o.
Si autem fllii, et hœredes. An filio adoptato de­
beatur hæreditas ex ipso jure adoptionis. 1 2. q.
114. 3. c. fi. et m. q. 23. 1. c.
Cohœredes autem Christi. Cum Christus sit na­
turalis Filius Patris, et adoptio sit introducta in
defectum naturalis filii, quomodo Deo convenit
nos in filios suos adoptare, m. q. 23. 1 ad 2.

Exhibete membra vestra servire justitiæ. Quo­
modo membra nostra exhibemus arma justitiæ,
cum corpus non sit capax gratiæ. in. q. 79.
1 ad 3.
Cum enim servi essetis peccati, liberi fuistis justi·
tice. Quotuplex sit servitus, et quotuplex libertas.
2 2. q. 183. 4. c. Quid sit servitus peccati, vel ju­
stitiæ, item quid libertas a peccato, et libertas a
servitute. Ibidem.
Quæ sit vera servitus, et quæ vera libertas.
Ibidem.
Qui fiat quod homo efficiatur servus aut Justi­
tiæ aut peccati. Ibidem.
Quomodo per Christum simus liberati, m.
q. 49.
Quem ergo fructum. Cur opera vitiorum minus
dicuntur fructus quam opera virtutum. 1 2. q. 70.
4 ad 1. De fructibus Spiritus sancti. 1 2. q. 70.
EVANG. LUC. XVI.
De effectu peccati quantum ad reatum pœnæ.
1 2. q. 87.
Homo quidam erat dives. An possessio rerum
Nam finis illorum mors est. De effectu peccati. sit homini naturalis. 2 2. q. 66. 1. o.
1 2. q. 85. et seq.
Quasi dissipasset bona ipsius. An dispensator
Gratia autem Dei vita ceterna. Cur non dicatur teneatur dispensare bona sui domini secundum
stipendium injustitiæ vita æterrfa. 1 2. q. 114. 3. quod ei ab eo commissum est. 2 2. q. 32. 8. c. et
ad 3.
EVANG. MATTH. VII.
Quid ad dispensationem requiratur. 2 2. q. 185.
Attendite a falsis prophetis. Qui dicuntur falsi 7. c.
An episcopi mortaliter peccent si bona eccle­
prophetæ. 2 2. q. 172. 4 ad 3.
An sic sit attendendum a falsis prophetis, ut siastica quæ procurant, pauperibus non largian­
eis communicari non possit. 2 2. q. 10. ar. 9. o. tur. 2 2. q. 185. 7. o.
Accipe cautionem, cito scribe quinquaginta. An
Quando sit licitum cum falsis prophetis dispu­
tare. 2 2. q. 10. 7. o.
dolus sit peccatum ad astutiam pertinens. 2 2.
Intrinsecus autem sunt lupi rapaces. Qui docto- q. 55. 4. o.
res dicantur lupi rapaces. 2 2. q. 172. 4 ad 3.
An fraus ad astutiam pertineat. 2 2. q. 55. 5.c
An hæretici qui sunt lupi rapaces sint tolerandi.
Quia filii hujus sœculi prudentiores sunt. An
2 2. q. 11. ar. 3. o.
vera prudentia possit esse in peccatoribus. 2 2.
De punitione haereticorum. 2 2. q. 11. 3 et 4.
q. 47. 13. o.
A fructibus eorum cognoscetis eos. Quomodo co­
Cur addatur hic, In generatione sua. 2 2. q. 47.
gnoscatur haereticus. 2 2. q. 11. 2 ad 2. et q. 5. a. 13 ad 1.
3. c.
Facite vobis amicos de mammona iniquitatis.
Sic omnis arbor bona bonos fructus facit. An Cur divitiæ dicuntur mammona iniquitatis. 2 2.
ergo bonum non possit esse causa mali. i. q. 49. q. 32. 7 ad 1.
1 ad 1. An tota bonitas et malitia actus exte­
In quibus consistant divitiæ coprorales. 1 2.
rioris dependeat ex voluntate. 1 2. q. 20. 2 ad 1. q. 2. a. 1. c. potissimum.
præcipue.
1 Quomodo temporalia bona amanda. 2 2. q. 126.
Et in ignem mittetur. An damnati torquebuntur
igne corporeo. Suppi, q. 97. 5. o.
An divites possint salvari. 2 2. q. 186. 3.
An damnati in inferno sola pœna ignis affi­
Cur Deus det alicui abundantiam divitiarum.
gantur. Suppi, q. 97. 1. o.
2 2. q. 117. 1.

— 364 —

1

Dom. IX post Pentecosten

INDEX V

An quis teneatur ita divitias suas erogare, ut
nihil sibi reservet. 2 2. q. 117. 1 ad 2.
In quanta abundantia eleemosyna sit facienda.
2 2. q. 32. 10. o.
Quantum peccatum sit divites non succurrere
pauperibus. 2 2. q. 32. 7 ad 3. et 60. 7. c.

Dominica IX post Pentecosten.
i. cor. x.
Non simus concupiscentes malorum. Cur post
baptismum debeamus tantopere fugere mala. m.
q. 40. 2 ad 3. et 40. 1. c. De vitio gulæ. 2 2. q. 148.
Neque idololatra efficiamini. De actibus latriæ.
2 2. q. 82. et seq.
Quantum peccatum sit idololatria. 2 2. q. 94.
3. o.
Neque fornicemur. De fornicatione. 2 2. q. 154.
1 2. et 3.
Neque murmuraveritis. An voluntas hominis de­
beat semper conformari voluntati divinæ. 1 2.
! q. 20. 10. o.
Neque tentemus Christum. De tentatione. 2 2.
q. 97. o.
Quantum peccatum sit tentatlo Dei. 2 2. q. 97.
4. o.
Hcec autem omnia in figura contingebant eis. An
lex nova veterem legem impleat. 1 2. q. 107. 2. o.
Tentatio vos non apprehendat. An quis debeat
se ingerere ad tentationes suscipiendas, m. q. 41.

2%

epist.

2 ad 2.
EVANG. LUC. XIX.

Flevit super illam. Quomodo exemplo Christi
condolendum et compatiendum sit peccatoribus.
2 2. q. 30. 1 ad 1.
An Deus, angeli et homines boni compatian­
tur malis hominibus. Suppi, q. 94. 2. o.
An homines mali et invidi non gaudeant de
alieno malo. 2 2. q. 1. et 2. c.
Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuce.
Ignorantia Judaeorum de Christo, unde oriebatur,
m. q. 47. 5. c. et ad 1. fi. et ad 2.
An omnium Judæorum, majorum s. et mino­
rum, ignorantia erat æquale peccatum, nr. q. 47.
5. c.
Quantum peccatum sit peccatum infidelitatis.
2 2. q. 10. 3. o.
Et cœpit ejicere vendentes. Quomodo ad unius
flagelli verbera unus homo illo tempore contem­
ptibilis potuerit ejicere tantam hominum multi­
tudinem. m. q. 44. 3 ad 1.
An irriverentia rerum sacrarum et divino
cultui deputatarum sit sacrilegium. 2 2. q. 99.
1. o. De simonia. 2 2. q. 100.
Domus mea domus orationis est. Cur certus et
determinatus locus deputetur orationi. 2 2. q. 34.
3. o.
Et erat quotidie docens in templo. An Christus
omnia publice docuerit, in. q. 42. 3. o.

Dominica X post Pentecosten.
EPIST. i. COR. XII.

Scitis quoniam cum gentes essetis. An homo sine
gratia possit non peccare. 1 2. q. 109. 8. o.
An homo per sua naturalia sine gratia possit
legem implere. 12. q. 109. 4. o.
Et nemo potest dicere Dominus Jesus. An homo
sine gratia nullum verum cognoscere possit. 1 2.
q. 109. 1. o.
Divisiones vero gratiarum sunt. Quomodo pleni­
tudo gratiæ quæ in Christo sicut in capite adu­

Dom. XI post Pentecosten

natur, ad membra ejus diversimode redundet.
2 2, q. 183. 2. c.
Unicuique autem datur manifestatio spiritus ad
utilitatem. De duplici gratia, gratum scilicet fa­
ciente, et gratia gratis data, de earumque distin­
ctione. 1 2. q
o.
De gratiis gratis datis. 2 2. q. 176. et seq.
Alii quidem datur sermo sapientia. De gratia
sermonis. 2 2. q. 177. o.
Dividens singulis prout vult. Cur in uno sit
major gratia quam in allo. 1 2, q. 112. 4. o.
EVANO. LUC. XVIII.

Qui in se confidebant. An præsumere de suis
viribus sit peccatum. 2 2. q. 130. 1. o.
Quid sit dicendum præsumptuosum esse, 2 2.
q. 130. 1 ad 3.
Quot modis contingat præsumptio. 2 2. q. 130.
2 ad 3.
Quotuplex sit præsumptio. 2 2. q. 21. l.c. Quæ
præsumptio sit altera gravior. 2 2. q. 21. 1 ad 1.
Ex quo vitio causetur præsumptio opposita ma­
gnanimitati. 2 2. q. 21. 4. c. prine. Éx quo vitio
oriatur præsumptio opposita timori. 2 2. q. 21. 4.
c. fi.
Et aspernabantur cœteros. An sit species superbiæ, cum aliquis aliis despectis singulariter
vult videri. 2 2. q. 162. 4. o.
Hæc apud se orabat. Quibus virtutibus debeat
oratio esse adornata, ut placeat Deo, ab eoque
exaudiatur. 2 2. q. 83. 15. c. potissimum.
De religione, devotione, oratione. 2 2. q. 81.
82. 83.
Quia non sum sicuti cœteri homines. An jactantia
sit peccatum. 2 2. q. 112. 1. o.
An jactantia oriatur ex superbia. 2 2. q. 112.
1 ad 2.
An jactantia hujus pharisæi fuerit peccatum
mortale. 2 2. q. 112. 2. c.
Jejuno bis in sabbato. Cur pharisæi et disci­
puli Joannis potius jejunabant quam Christus et
ejus discipuli, ill. q. 40. 2 ad 2.
Decimas do omnium. De decimis. 2 2. q. 87.
Publicanus autem stans a longe. Quanta virtus
sit humilitas. 2 2. q. 161. 5. o.
Cur humilitas necessaria sit ad orationem. 2 2.
q. 83. 15. c.
Quia omnis qui se exaltat humiliabitur. Quo­
modo exaltatio tanquam merces redditur humi­
litati. 2 2. q. 161. 5 ad 3.

Dominica XI post Pentecosten.
EPIST. I. cor. xv.

Quia resurrexit. De resurrectione Christi, m.
q. 53. et seq.
Et visus est Cephœ. Quibus Christus apparue­
rit, et ubi. m. q. 55. 3 ad 3. et ad 4.
’
Visus esi et mihi. Cum Christus ante conver­
sionem Pauli ascenderit, quomodo visus est ab
eo. in. q. 57. 6 ad 3.
Ego enim sum minimus apostolorum. An homo
debeat se omnibus per humilitatem subjicere.
2 2. q. 161. 3. o.
Quomodo quis absque falsitate potest se cre­
dere et pronuntiare omnibus viliorem, et ad
omnia inutilem et indignum. 2 2. q. 161. 6 ad 2.
Gratia Dei sum id quod sum. De necessitate
gratiæ. 1 2. q. 109. o.
EVANG. MARC. VII.

Exiens Jesus de finibus Tyri venit per Sidonem.
Cur Christus in eodem loco non mansit, sed ex
uno ad alium prædicandi causa se contulit, in.
q. 40. 1. c.

— 365 —

r

Dom. XII post Pentecosten

I

INDEX V

Et deprecabantur eum ut illi imponeret manum.
An debeamus pro aliis orare. 2 2. q. 83. 7. o. An
oratio aliena alteri prosit. 2 2. q. 83.7 ad 2. et ad 3
An bona intentio aliena, fides aliena et fidei
professio aliena alteri prodesse possit, m. q. 68.
7. o.
Et apprehendens eum seorsum. Cur Christus
hunc mutum et surdum virtute sua divina non
subito, sed paulatlm mediante corpore suo curare
voluit, iil q. 44. 3 ad 1. De cærimoniis et ritibus
baptismi. Ut. q. 66. 10. o. et q. 71. o.
Et suspiciens in ccelum ingemuit. An omnis pœna
sit propter aliquam culpam. 1 2. q. 87. 7. o.
Et preeeepit illis ne cui dicerent. An Christus
intendebat eos per virtutem divini præcepti obli­
gare præcipiendo eis ne cui dicerent. 2 2. q. 104.
4 ad 1. et m. q. 13. 4 ad 2. et q. 44. 3 ad 4.
Quanto magis eis praecipiebat, tanto plus prædicabant. An ergo Christo fuerint inobedientes. 2 2.
q. 104. 4 ad 1.
An anima Christi non habuerit omnipotentiam
respectu exeeutionis propriae voluntatis, m. q. 13.
4 ad 2.
Dicentes: Bene omnia fecit. De gratiarum
actione. 2 2. q. 106. o.

Dominica XII post Pentecosten.
EPIST. II. COR. HI.

Fiduciam autem talem habemus. An unus alium
doceat, i. q. 117. 1. o.
An homo solum exhibeat exterius ministerium,
i. q. 117. c. et ad 1.
An fides sit donum Dei. 2 2. q. 6. 1. Quomodo
. Deus quosdam misericordia doceat et quosdam
justitia non doceat. 1 2. q. 98.4 ad 2. et 2 2. q. 2.
ar. 5 ad 1.
An in hoc maxime potestas divina monstrata
sit quod discipulis suis tantam virtutem contu­
lit in docendo, ut gentes quæ nihil de Christo
audierant ad ipsum converterent, m, q. 42. 1 ad 2.
Per Christum ad Deum. De oratione et sacerdo­
tio Christi, m. q. 21. et q. 22.
Non quod sufficientes simus. An homo sine gra­
tia nullum verum cognoscere possit. 1 2. q. 109.
1. o. An quis possit vere dicere se ad quidvis in­
utilem et inidoneum. 2 2. q. 161. 6 ad 1.
Qui et idoneos nos fecit ministros. An Deus eos
quos eligit, faciat idoneos ad id ad quod eos eli­
git. ni. q. 27. 3. c.
Littera enim occidit. Quomodo littera sive lex
occidat. 1 2. q. 98. 1 ad 2. An etiam littera Evangelii occideret, nisi adesset interius gratia fidei
sanans. 1 2. q. 106. 2. c.
Quod si ministratio mortis. An ministri novi
Testamenti sint majoris dignitatis quam ministri
veteris Testamenti. 2 2. q. 87. 1. c. fi.
Cur Apostolus legem veterem vocat nimistrationem mortis et damnationis, legem autem no­
vam ministrationem spiritus et justitiæ. 1 2.
q. 106. 2 ad 3.
EVANG. LUC. X.

Doni. XIII post Pentecosten

An praeceptum hoc de dilectione Dei possit «r
vari in via. 2 2. q. 44. 6. o.
An peccans venialiter diligat Deum ex toto
corde. 2 2. q. 44. 4 ad 2.
De hoc præcepto vide plura, infra In Evang.
Dominicæ XI11. post Oct. Pentecost.
Et proximum tuum sicut teipsum. Quomodo pro­
ximus sit diligendus. 2 2. q. 44. 7. c.
Homo quidam descendebat, ue statu innocenti*
primi hominis quantum ad intellectum et volun­
tatem. 1. q. 49. et seq. usque ad 103.
De peccato primi hominis. 2 2. q. 163. c.
De pœna peccati primorum parentum. 2 2.
q. 164. ο.
X
De peccato originali. 1 2. q. 81 et 82.
Abierunt, semivivo relicto. Quousque bonum na­
turæ per peccatum fuerit imminutum. 1 2. q. 85,
1 et 2.
Accidit ut sacerdos quidam descenderet eadem via,
et viso illo præteriit. An cærimoniæ et sacrificia
veteris legis habebant virtutem justificandi tem­
pore legis. 1 2. q. 103. 2. o.
An præcepta moralia veteris legis justificabant.
1 2. q. 101. 103. o.
Samaritanus autem. An salus nostra sit adseribenda Christo. 1 2. q.-91. 5 ad 2. et 2 2. q. 2.
a. 7. c.
Alligans vulnera. Quot sint vulnera quibus hu­
mana natura per peccatum vitiata est. 1 2. q. 85.
3. o.
Infundens oleum et vinum. De sacramentis insti­
tutis tanquam remediis contra vulnera humanæ
naturæ. in. q. 60. et seq.
Qucecumque supererogaverit. De consiliis, i 2.
q. 108. 4. o.
Quis horum trium videtur tibi proximus fuisse
illi. Quis sit noster proximus. 2 2. q. 44. 7. c.

Dominica XIII post Pentecosten.
EPIST. AD. GAL. HI.

Abrahæ dictœ sunt promissiones. An promissio
hæc facta sit Abrahæ propter ipsius meritum,
an vero ex gratuita Dei electione et vocatione.
1 2. q. 98. 4. c.
Et semini ejus. An alio modo quam per semen
Abrahæ, i. Christum, salvari possimus. I 2. q. 91.
5 ad 2. et q. 98. 2 ad 4. et 2 2. q. 2. a. 7. c.
Quæ post quadringentos et triginta annos facta
est lex. An lex vetus fuerit data convenienti tem­
pore. 1 2. q. 98. 6. o.
Nam si ex lege hæreditas. An lex vetus justificet.
1 2. q. 98. c. et ad 2. et q. 101. 12. o.
Lex propter transgressionem posita est. An legis
actus et officium sit punire transgressores. 1 2.
q. 92. 2 ad 4. praecipue.
Ordinata per angelos. An lex vetus data fuerit
immediate a Deo, an potius per angelos. 1 2.
q. 98. 3. o.
In manu mediatoris. An Christus sit mediator
Dei et hominum, et secundum quam naturam,
m. q. 26. o.

EVANO. LUC. XVII.
Tentons eum. De tenatione Dei. 2 2. q. 97. o.
Quid faciendo vitam ceternam possidebo. An bona
Dum iret in Hierusalem, transibat per mediam
opera requirantur ad beatitudinem sive vitam Samariam. Cur Christus non egit vitam solita­
ætemam. 1 2. q. 5. a. 7. o.
riam, sed inter homines diversorum locorum et
Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo. regionum conversatus est. m. q. 40. 1. c. potissi­
Quid sit dilectio. 2 2. q. 27. 2. o.
mum.
%
An convenienter mandetur quod Deus diliga­
Decem leprosi. Quid per leprosum sugnificetur,
tur ex toto corde. 2 2. q. 44. 4. o.
vide Dominicam II. post Epiph. in Evang.
Quid sit Deum diligere ex toto corde, et ex tota
Jesu præceptor. De nomine Jesu. ni. q. 37. 2. o.
anima, et ex omnibus viribus, et ex omni mente.
Miserere nostri. Quid sit misereri sive miseri­
2 2. q. 44. 5. o.
cordia. 2 2. q. 30. 1. c. prine, et 2. c. prine.

— 366 —

INDEX V

Dom. XIV post Pentecosten

Ite, ostendite vos sacerdotibus. Cur Dominus tarn
mundatos a lepra mittit ad sacerdotes. I 2. q. 102.
5 ad 7. et 103. 2 ad 2. et ad 3.
Quem ritum servabant sacerdotes in purifica­
tione leprosi. 1 2. q. 102. 5 ad 7.
De confessione peccatorum sacerdoti facienda.
Suppi, q. 6. et seq.
Cecidit ante faciem ejus. An Deus sit adorandus
corporali adoratione. 2 2. q. 84. 2. o.
Gratias agens. De gratiarum actione. 2 2.
q. 106. o.
Quanta gratia fiat pœnitenti. 2 2. q. 106. 2. o.
Non est inventus qui daret gloriam Deo. Quale
et quantum peccatum sit ingratitudo. 2 2. q. 107.
1. 2 et 3.

Dominica XIV post Pentecosten.
EPIST. gal. v.

Dom. XVI post Pentecosten

Dominica XV post Pentecosten.
epist. oau

v.
Non efficiamur Inanis gloriae cupidi. Quid gloria
2 2. q. 132. 1. c.
Quot modis gloria dicitur vana et inanis. Ibidem.
An inanis gloria sit peccatum mortale. 2 2.
q. 132. 3. o.
Hujusmodi instruite in spiritu lenitatis. Quid
cogitandum alium corripienti, et quomodo se in
correptione habere debeat. 2 2. q. 33. 5. c.
De mansuetudine et clementia. 2 2. q. 157. o.
Alter alterius onera portate. An supportatio op­
ponatur correctioni fraternæ. 2 2. q. 33. 1 ad 3.
Quando quis peccantem dicatur supportare. 2 2.
q. 33. 1 ad 3.
Quomodo tolerandi sint mali. 2 2. q. 108. 1 ad
2. et ad 4.
An malo non sit resistendum. 2 2. q. 183.3 ad 1.
Nam si quis existimat se aliquid esse. De præsumptione. 2 2. q. 130. o. De speciebus superbiæ.
12 2. q. 162. 4. o.
Et sic in semetipso tantum gloriam habebit et
non in altero. An peccatum sit alteri vitia sua
proponere, ut per comparationem ejus videatur
corripiens sanctus et justus. 2f. q. 33. 5. c.
Communicet autem is qui catechizatur. De cate­
chesi. m. q. 71. et 4.
Quae seminaverit homo, hœc et metet. An bona
opera sint meritoria vitæ ætemæ. 1 2. q. 114. 3. o.
An peccata quæ contra charitatem sunt, sint
meritoria mortis et corruptionis æternæ. 1 2.
q. 87. 3. et Suppi, q. 99. 1. o.
Bonum facientes non deficiamus. De perseveran­
tia. 2 2. q. 137. o.
Ad omnes. An omnibus sit benefaciendum.
2 2. q. 31. 2. o.
Maxime ad domesticos fidei. An magis debeamus
diligere meliores quam nobis conjunctiores. 2 2.
q. 26. 7. o.

Caro enim concupiscit adversus spiritum. Quo­
modo caro et spiritus mentem humanam ad di­
versa et contraria moveat atque impellat. 1 2.
q. 70. 4. c. prine.
Quomodo opera carnis et fructus sibi mutuo
contrarientur. 1 2. q. 70. 4. c.
Qui fructus spiritus quibus operibus camis op­
ponantur. 1 2. q. 70. 4. c.
An sicut caro concupiscit adversus spiritum,
ita etiam amici carnales adversentur profectui
spirituali. 2 2. q. 189. 10 ad 2.
Manifesta sunt opera carnis. Cur opera camis
non dicuntur fructus camis, sicut opera spiritus
dicuntur fructus spiritus. 1 2. q. 70. 4 ad 1.
Quæ dicantur hic opera camis. 1 2. q. 72. 2 ad 1.
An peccata spiritualia etiam hic dicantur opera
camis. Ibidem.
De peccatis et vitiis. 1 2. q. 71. et sequentibus.
Qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.
Quibus peccatis debeatur pœna ætema. 1 2. q. 85.
5. o<
Fructus autem spiritus. An fructus Spiritus san­
EVANG. LUC. VII.
cti sint actus. 1 2. q. 70. 1. o.
An convenienter hic ab Apostolo enumerentur.
Ecce defunctus efferebatur. An homo in statu
1 2. q. 70.*3. o.
innocentiæ erat immortalis, i. q. 97. 1 et 4. An
mors sit pœna peccati. 1 2. q. 85. 5. o. et 2 2.
EVANG. -MATTH. VI.
q. 164. 1. o.
Nemo postest duobus dominis servire. Qualibus
De qualitate animæ exeuntis. Suppi, q. 70.
duobus dominis servire non possumus. 1 2. q. 1.
De suffragiis mortuorum. Suppi, q. 71. o.
a. 5.
An sepelire mortuum sit species eleemosynæ.
Sed contra. An subditi teneantur suis superio­ 2 2. q. 32. 2. c. et ad 1.
ribus in omnibus obedire. 2 2. q. 104. 5. o.
Et turba multa cum illa. An dolor amici compaIn quibus prælato non sit obediendum. 2 2. tientis mitiget tristitiam. 1 2. q. 38. 3. o.
q. 33. 7 ad 5.
j
Misericordia motus. De misericordia, ut supra
Aut enim unum odio habebit. An Deus possit
in evang. Dornin. I. post oct. Pentec.
odio haberi. 2 2. q. 34. 1.
Noli flere. An fletus mitiget tristitiam. 1 2.
Qui sit odium. Ibidem, c.
q. 38. 2. o.
Et alterum contemnet. Quid sit peccare ex con- !
Et accessit et tetigit loculum. Cur Christus in
temptu. 2 2. q. 186. 9 ad 3.
faciendis miraculis circa homines, non usus est
Ne solliciti sitis animæ vestrœ. De sollicitudine. sola potestate divina, sed aliud ad humanitatem
Vide Epist. Dominicæ III. post Oct. Pent.
ejus pertinens apponere voluit, m. q. 44. 3 ad 2.
Scit enim Pater vester quia his omnibus indigetis.
Et resedit qui erat mortuus. Si hic mortuus, et
Si Deus sciat desideria nostra et indulgentiam, cur quidam alii sint a Christo revocati ad vitam, an
igitur ei preces porrigimus. 2 2. q. 83. 2 ad 1. ergo Christus primo non resurrexerit, ill. q. 53.
Primum quaerite regnum Dei, et caetera adjicien­ 3 ad 2.
tur vobis. An temporalia bona cadant sub merito.
Magnificans Deum. De gratiarum actione. 2 2.
1 2. q. 114. 10. o.
q. 106. o.
Quomodo temporalia bona possint licite desi­
derari. 1 2. q. 99. 6. c. fi. et ad 2. et 2 2. q. 83. 6. o.
Dominica XVI post Pentecosten.
Ad quæ bona ordinet hominem lex nova, et ad
quæ lex vetus. 1 2. q. 91. 5. c. prine, et 99. 6. o.
EPIST. AD EPHES. III.

Hujus ret gratia flecto genua mea. An perseve­
rantia indigeat auxilio gratiæ 1 2. q
o.
et 2 2. q. 137. 4. o.

— 367 —

Dom. XVII post Pentecosten

INDEX V

Flecto genua. An adoratio importet actum cor­
poralem. 2 2. q. 84. 2. o.
Ex quo omnis paternitas. An hoc nomen (Pater)
sit proprie nomen divinæ personæ, i. q. 33. 2. o.
An hac nomen (Pater) per prius dicat respectum
ad filium quam ad creaturam, i. q. 33. 3. o.
Paternitas in cælo. Quomodo in cælestibus sit
paternitas. 1. q. 45. 5 ad 1.
Virtutem corroborari. De fortitudine. 2 2. q·
123. o.
Christum habitare per fidem. An credere sit ad
salutem necessarium. 2 2. q. 2. a. 3. o.
An sit donum Dei. 2 2. q. 6. a. 1.
In charitate radicati et fundati. Cur charitas ra­
dici et fundamento comparetur. 2 2. q. 23; 8
ad 2.
Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei. An
ergo plenitudo non sit propria Christo, m. q. 7.
a. 10. o. ad 2. præcipue.
EVANG, LUC. XIV.

Cum intraret Jesus in domum cujusdam prin­
cipis pharisœorum. Cur Christus cum peccatori­
bus conversari et manducare voluerit, m. q. 40.
1. c.
Si licet sabbato curare. An Christus curando ho­
minem in sabbato, sabbatum non violaverit, m.
q. 40. 4 ad 1. De sanctificatione sabbati. 2 2.
q. 122. 4.
Intendens quomodo primos accubitus eligerent.
De ambitione, ut supra in evang. Dominicæ 11.
post oct. Pentecost.
Non discumbas in primo loco. De speciebus
superbiæ. 2 2. q. 162. 4.
Recumbe in novissimo loco. An homo debeat se
omnibus per humilitatem subjicere. 2 2. q. 161.3.
Quia omnis qui se exaltat. Quomodo humilitati
promittatur spiritualis exaltatio. 2 2. q. 161. 5
ad 3.

Dominica XVII post Pentecosten.
EPIST. EPHES. IV.

Cum omni humilitate et mansuetudine. De humi­
litate. 2 2. q. 161.
De mansuetudine. 2 2. q. 157.
Cum patientia supportantes. De patientia. 2 2.
q. 161. De supportatione fratris vide epist. Do­
minicæ XV. post oct. Pentecost.
In vinculo pacis. De pace et concordia, ut
supra in evang. feriæ 3 post Pascha.
Unum corpus. Quomodo tota Ecclesia dicatur
unum corpus, ui. q. 8. 1. c. prine.
In unam spem vocationis vestrœ. Quomodo bona
spiritualia possint simul ex integro a pluribus
possideri, in. q. 23. lad 3.
Una fides. Quomodo fides sit una. 2 2. q. 4.
a. 6. o.
Unum baptisma. Quomodo baptisma dicatur
unum. m. q. 66. 9. o.
Et in omnibus nobis. Quomodo Deus sit in
omnibus rebus, i. q. 8. a. 1 et 3.

Dom. XÏX post Pentecosten

An divimeMlilectionis sit aliquis modus haben­
dus. 2 2. q. 27. 6. o.
Hoc est maximum. Cur hoc præceptum de cba·
ritate Del sit maximum. 2 2. q. 44. 1. c. fi.
Secundum autem simile est huic. Cum charitas
sit una virtus, quorsum duo præcepta de ea
dantur. 2 2. q. 44. 2 ad 1.
Cum debeamus quatuor diligere, Deum, nos,
proximum et corpus proprium, cur non dantur
quatuor præcepta. 2 2. q. 44. 3 ad 1.
Cujus filius est? Dicunt ei, David. An Christus
sumpserit carnem de semine David, m. q. 31 2, o.
Quomodo ergo David vocat eum Dominum. An
hæ sint veræ, homo est Deus, et Deus est homo,
m. q. 16. 1 et 2.

Dominica XVIII post Pentecosten.
i. cor. i.
Gratias ago Deo meo. De gratiarum actione et
gratitudine. 2 2. q. 106. o.
Pro vobis. An debeamus pro aliis orare. 2 2.
q. 83. 7. o.
Ita ut nihil vobis desit in ulla gratia. Quomodo
homo dicitur esse plenus gratia, m. q. 7. a. 10. c.
Confirmabit vos usque in finem. An perseveran­
tia indigeat auxilio gratiæ. 2 2. q. 157. 4. o. et
1 2. q. 109. 9. et 10. Utrum quis possit sibi
promereri finalem perseverantiam. 1 2. q. 114.
epist.

Sine crimine. Quot et quæ sint vitia capitalia.
1 2. q. 84. 4.
EVANG. MATTH. IX.

Ascendens Jesus in naviculam. An Christus as­
sumpserit corpus carnale et terrestre cum ejus
defectibus et qualitatibus, m. q. 5. 2. o. et 14.
1 et seq. ar.
Et ecce offerunt ei paralyticum. An beneficentia
sit actus charitatis. 2 2. q. 31. l.o. Quibus sit
benefaciendum. 2 2. q. 31. 2 et 3. σ.
Videns autem Jesus fidem illorum, dixit paralyti­
co: Confide. An ergo homo possit alteri mereri
primam gratiam. 1 2. q. 114. 6 ad 1.
An aliena devotio prosit alteri, ut sup. in
evang. Dornin. XI post oct. Pentecost.
Remittuntur tibi peccata tua. De contritione
peccatorum. Suppi, q. 1. et seq.
De confessione et satisfactione peccatorum.
Suppi, q. 6. et q. 12.
Cum vidisset Jesus cogitationes. An anima
Christi in verbo cognoscat omnia, m. q. 10. 2. o.
Hic blasphemat. Blasphemia quid sit, et quôt
modis contignat. 2 2. q. 13. 1. c.
Blasphemia unde tanquam filia oriatur. 2 2,
q. 158. 7 ad 1. potissimum.
Surge, tolle lectum. An mors et alii defectus
corporales nascantur ex peccato. 1 2. q. 85. 5. o.
et m. q. 44. 3 ad 3.
Timuerunt. De timore. 1 2. q, 41. et 42. et
2 2. q. 19. o.

EVANG. MATTH. XXII.

Dominica XIX post Pentecosten.

Accesserunt ad Jesum pharisœi, et interrogavit.
Quando sit licitum cum hæreticis disputare. 2 2.
q. 10. 7. o.
Tentons eum. De tentatione. 2 2. q. 97. o.
De simulatione. 2 2. q. 111.
Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde.
De hoc præcepto vide evang. Dominicæ XII.
post oct. Pentecost.
An Deus possit hic totaliter amari. 2 2. q. 27.
5. o.

EPIST. EPHES. IV.

Renovamini spiritu mentis vestrœ et induite no­
vum hominem. An justificatio impii consistat in
peccatorum remissione et gratiæ infusione. 1 2.
q. 113. 1 et 2.
An declinare a malo, et facere bonum, sint
partes justitiæ. 2 2. q. 79. 1, o.
Propter quod deponentes mendacium. De menda­
cio. 2 2. q. 100. 10.

— 368 —

Dom. XX post Pentecosten

INDEX V

Loquimini unusquisque veritatem. De virtute
veritatis. 2 2. q. 109. o.
Irascimini et nolite peccare. Quando irasci sit
licitum et quando non. 2 2. q. 158. 1. o. et 2. o.
Sol non occidat super iracundiam vestram. An
ira sl continua sit, gignat odium. 2 2. q. 34. 6 ad 3.
Jam non furetur. De furto et rapina, 2 2. q. 66.
De ludis et lusoribus. 2 2. q. 168.
An liceat eleemosynas fieri de illicite acquisitis,
2 2. q. 32. 7. o.
Quando liceat alicui furari ut eleemosynas lar­
giatur. 2 2. q. 32. 8 ad 1. et q. 66. 7 ad 3. An
liceat alicui furari propter necessitatem. 2 2. q. 66.
7. o.
EVANG. MATTH. XXII.

Loquebatur Jesus in parabolis. Cur Christus in
parabolis voluit loqui, m. q. 42. 3. c. fi. et ad 3.
Qui fecit filio nuptias. De incarnatione Dei sive
conjunctione naturæ divinæ cum humana, in.
q. 1 et seq.
De sacramento matrimonii ejusque significa­
tione. Suppi, q. 42. 1. potissimum.
De gratia Christi secundum quam est caput
Ecclesiæ. m. q. 8.
Et misit servos suos. Ut sup. in evang. Domi­
nice II. post oct. Pentecost.
Et contumeliis affectos occiderunt. Quantum pec­
catum sit ingratitudo, qua benefacientibus male
fit. 2 2. q. 107. 3. c. fi.
Iratus est. Quomodo Deo tribuatur ira. i. q. 3.
2 ad 2.
At ille obmutuit. An in judicio cognoscet qui­
libet peccata quæ fecit. Suppi, q. 87. l.o
In tenebras exteriores. An damnati erunt in
tenebris corporalibus. Suppi, q. 97. 4. o.
Ibi erit fletus. An in damnatis erit fletus cor­
poralis. Suppi, q. 97. 3.
Et stridor dentium. An damnati perpetientur
frigus. Suppi, q. 97. 1 ad 3.
Cum damnati non affligantur sola pœna ignis,
cur igitur in eorum damnationis expressione fit
sola mentio ignis. Suppi, q. 97. 1 ad 1.
Multi sunt vocati, pauci vero electi. An non
omnes Christiani sint salvandi. Suppi, q. 99. 4. o.

Dominica XX post Pentecosten.
EPIST.
EPH. V.
·<· ·

Dom. XXI post Pentecosten

q. 140. 4. c. De luxuria et ejus speciebas. 2 2.
q. 153. ct 154.
Domino gratias agentes. De gratiarum actione.
2 2. q. 106. o.
EVANG. JOANN. IV.

Erat quidam regulus cujus filius infirmabatur.
An mors et alii defectus corporales nascantur ex
peccato. 1 2. q. 85, 5. o. et m. q. 44. 3 ad 3.
Cur aliquorum corpora pluribus defectibus sub­
jacent, quorumdam vero paucioribus. 1 2. q. 85.
5 ad 1.
Cum per baptismum liberemur ab omni pec­
cato, cur non statim etiam liberamur ab omni
pœna peccati et pœnalitatibus hujus vitæ, 1 2.
q. 85. 5 ad 2.
Nisi signa et prodigia videritis, non creditis.
Cur miracula dicuntur signa, et cur prodigia.
2 2. q. 176. 1 ad 3. An miracula non evertant
aut saltem diminuant meritum fide. m. q. 55.
5 ad 2. et ad 3. et 2 2. q. 2. a. 10. o.
De miraculis vide plura in Evang. Dominicæ
Lœtare et in festo Ascensionis Domini.
Dicit ei Jesus: Vade, fllius tuus vivit. An anima
Christi in verbo cognoscat omnia, m. q. 10. 2. o.
An anima Christi habuerit omnipotentiam respe­
ctu executionis propriæ voluntatis, in. q. 13. 4. o.
Et credidit ipse. Quid credere. 2 2. q. 2. 1. An
credere explicite mysterium Christi sit de neces­
sitate salutis apud omnes. 2 2. q. 2. ar. 7. o.

Dominica XXI post Pentecosten.
EPIST. EPHES. VI.

Quoniam nobis non est collutactio adversus car­
nem et sanguinem. An homines a dæmonibus impu­
gnentur. i. q. 114. 1.
Quomodo diaboli hominem impugnent, et ad
peccatum inducere conentur. 1 2. q. 80. 1. et 2,
An omnia peccata procedant ex suggestione et
tentatione dæmonum. i. q. 114. 3. o. et 1 2.
q. 80. 4. o.
An homo hominem non tentet. i. q. 114. 2. c.
An homo valeat resistere diabolis. I. q. 114.
1 ad 2. et 1 2. q. 80. 3. o.
An diabolus semel ab aliquo repulsus et supe­
ratus desistat ab eo tentando. i. q. 114. 4. o.
Sed adversus principes et potestates. An in dæ­
monibus sit prælatio. i. q. 109. 2. o.
Adversus mundi rectores. An diabolus sit rector
et caput malorum, m. q. 8. 7. o.
Contra spiritualia nequitiœ in coelestibus. Utrum
aer iste sit locus pœnalis dæmonium. i. q. 64. 4. o.
Ut possitis resistere. Quomodo homo resistat
impugnationi dæmonum. i. q. 114. 1 ad 2.
State ergo succincti lumbos vestros. De castitate.
2 2. q. 151. o.
Induti loricam justitiæ. De justitia. 2 2. q.
58. o.
In omnibus sumentes scutum fidei. De effectibus
fidei. 2 2. q. 7. o.

Videte quomodo caute ambuletis, non quasi insi­
pientes, sed ut sapientes. Quæ sit vera prudentia.
2 2. q. 47. 13. c. præcipue.
An vera prudentia sit in paccatoribus. 2 2.
q. 47. 13. c.
An sit in omnibus habentibus gratiam. 2 2.
q. 47. 14. o.
Sed intelligentes quæ sit voluntas Dei. De duplici
voluntate Dei, signi videlicet et beneplaciti, i.
q. 19. 11. o. De duplici cognitione divinæ volun­
tatis. 2 2. q. 97. 2 ad 1.
Nolite inebriari vino. De ebrietate. 2 2. q. 150.
1. c.
EVANG. MATTH. XVIII.
An ebrietas sit peccatum, et quale. 2 2. q. 150.
Qui debebat ei decem millia talenta. Quomodo
1. et 2.
An aliquis inebrians se, si sibi vomitum ex con­ homo per peccatum mortale fiat reus æternæ
silio medici excitet, peccet. 2 2. q. 150. 2 ad 3. An damnationis. 1 2. q. 87. 4. 5. o.
Misertus autem Dominus. Quomodo in justifica­
ebrius mereatur duplices mulctationess. 2 2. q.
tione impii Inveniatur misericordia Dei. i. q. 21.
150. 4 ad 1. et 1 2. q. 76. 4 ad 4.
Vino. An usus vini totaliter sit illicitus. 2 2. 4 ad 1.
Ille autem noluit. Qui maxime miserentur alio­
q. 149. 3. o.
Quibus maxime sit abstinendum a vino et si­ rum, et qui minime. 2 2. q. 30. 2. o.
Videntes autem conservi, contristati sunt. An
mili potu inebriante. 2 2. q. 149. 4. o.
In quo est luxuria. An ex usu vini provocetur angeli doleant de malis eorum quos custodiunt.
concupiscentia et libido. 2 2. q. 148. 8. ad 1. et L q. 113. 7. o.

— 369 —
24 — Summa Theologica. - VI.

_________________ _

<-ΓΓ.···-· -

-■

Dom. XXII post Pentecosten
Λ

Dom

INDEX V

Quoadusque redderet universum debitum. An pec­
cata dimissa redeant per sequens peccatum, m.
q. 88. 1. o. An peccata dimissa non redeant per
ingratitudinem quæ incurritur per odium frater­
num. m. q. 88. 2. o.
Si non remiseritis. De odio poximi. 2 2. q. 34.
2 et 3.
De invidia. 2 2. q. 36. o. De injuriis verborum.

Dominica XXII post Pentecosten.
EPIST. AO PHILIPP. I.

Confidimus in Domino Jesu quia qui carpit in
vobis. De spe. 2 2. q. 17. *
Quid fiducia. 2 2. q. 129. 6. c. et ad 3.
An aliquis alteri possit sperare beatitudinem
ætemam. 2 2. q. 17. 3. o.
An homo constitutus in gratia requirat auxi­
lium gratiæ ad perseverandum. 1 2. q. 109. 10. o.
et 2 2. q. 137. 4. o.
An aliquis possit perseverantiam mereri. 1 2.
q. 114. 9. o.
Et hoc oro. An debeamus pro aliis orare. 2 2.
q. 83. 7.
Ut charitas vestra magis ac magis abundet. An
charitas augeatur. 2 2. q. 24. 4. o.
An augeatur per additionem. 2 2. q. 24. 5. o.
An quolibet actu charitatis charitas augeatur.
2 2. q. 24. 6. o. An charitas possit in hac vita
esse perfecta. 2 2. q. 24. 8. o. De gradibus cha­
ritatis. 2 2. q. 24. 9. o.

ultima post Pentecosten

De oblationibus. 2 2. q. 86. De declinis. 2 2.
q. 87. o.
An homines teneantur dare decimas ex necessi­
tate praecepti. 2 2. q. 87. 1. o.

Dominica XXIII post Pentecosten.
EPIST. PHILIPP. III.

: S

Imitatores mefeslote. Quomodo minores debeant
imitari majores. 2 2. q. 2. ar. 6 ad 3.
Nunc autem et flens dico inimicos crucis. Quo­
modo compatiendum sit peccatoribus, ut sup. in
evang. Dominicæ IX. post Pentecosten.
Quorum Deus venter est. Quomodo gulæ dedita­
rum Deus sit venter, i. q. 65. 1. c. et 1 2. q. 1.
ar. 5. Sed contra.
Nostra autem conversatio est in cœlis. Cum Apo­
stolus adhuc in terris conversabatur, quomodo
ejus conversatio erat in caelis. 2 2. q. 23. 1 ad I.
Unde etiam salvatorem expectamus. Unde spes
et fiducia oriatur. 2 2. q. 17. 1 ad 2. et ad 3.
et 2 2. q. 129. 6. c. et ad 3.
Qui reformabit corpus humilitatis nostrœ. De
conditionibus beatorum resurgentium. Suppi, q.
82. et sequentibus.
Qua etiam possit subjicere sibi omnia. De omni­
potentia Dei. I. q. 25. o.

Dominica ultima post Pentecosten.
EPIST. COLOSS. I.

Non cessamus pro vobis orantes. De oratione.
EVANG. MATTH. XXII.
2 2. q. 83. c. De oratione pro aliis. Ib. a 7. o.
Postulantes. Ib. a. 17. Ut impleamini. De vo­
Magister, scimus. De adulatione. 2 2. q. 115. o.
Quia verax es. De virtute veritatis. 2 2. q. 109. o. luntate Dei. I. q. 19. o.
Deo per omnia placentes. De merito. 1 2. q.
De mendacio. 2 2. q. 110. o.
Non enim respicis personam hominis. De acce­ 114. o.
In omni patientia et longanimitate, cum gaudio,
ptione personarum. 2 2. q. 63.
Cognita autem Jesus nequitia eorum. An anima gratias agentes. De patientia. 2 2. q. 136. De
Christi in verbo cognoscat omnia, m. q. 10. 2. o. gaudio. 2 2. q. 28. De gratiarum actione. 2 2.
Quid me tentatis, hypocrites. Tentare quid. i. q. 106.
Qui eripuit nos de potestate. An passio Christi
q. 114. 2. c. et 2 2. o. 97. 1. c.
Quid hypocrisis. 2 2. q. 111.2. c. fi. An hypocri­ causaverit nostram salutem per modum meriti,
sis opponatur virtuti veritatis. 2 2. q. 111. 3. o. ni. q. 58. 1. o. De effectibus passionis Christi.
Quale peccatum sit hypocrisis. 2 2. q. 111. 4. o. III. q. 49. o.
Et transtulit in regnum. De adoptione Christi,
Reddite quæ sunt Cœsaris Ccesari. Quæ debean­
tur principibus et superioribus in dignitate consti­ ni. q. 23. o.
In quo habemus redemptionem. Utrum per pas­
tutis. 2 2. q. 102. 2 ad 3.
An teneantur Christiani sæcularibus potestati­ sionem Christi simus Deo reconciliati, et liberati
a peccato, potestate diaboli et reatu pœnæ. in.
bus obedire. 2 2. q. 104. 6. o.
An si quis lædat principem, gravius peccet q. 49. 1. 2. 3. 4.
quam si lædat privatam personam. 2 2. q. 65. 4. c.
EVANG. MATTH. XV.
An si princeps quippiam violenter a suis subdi­
tis extorqueat, teneatur ad restitutionem. 2 2.
Cum videritis abominationem. De signis præceq. 66. 8. c. et ad 3.
dentibus judicium. Suppi, q. 73.
Quousque liceat principi uti coactione et vio­
Sicut enim fulgur. An tempus judicii et resurre­
lentia in ablatione aliorum bonorum. Ibidem.
ctionis sit occultum. Suppl, quæst. 77. 2. 3. 4.
An princeps teneatur ad restitutionem bono­
Sol obscurabitur. An vere sol et luna obscura­
rum a latronibus ablatorum, si per ejus defectum buntur. Suppi, q. 73. 3. o.
et negligentiarn latrones increscant. 2 2. q. 62.
Cum tuba. An vox tubæ sit causa resurrectionis.
7. c.
Suppi, q. 76. 2. c.
Et quæ sunt Dei Deo. De religione et ejus acti­
Congregabunt electos. An angeli operabuntur ad
bus. 2 2. q. 81. et seq.
resurrectionem. Suppi, q. 76. 3. o.

— 370 —

Andrea

Conceptio B. Μ. V.

INDEX V

PROPRIUM SANCTORUM
In Festo S. Andreæ. 30 Nov
EPIST. ROM. x.

Corde creditur ad Justitiam. An credere sit ne­
cessarium ad salutem. 2 2. q. 2. ar. 3. o.
Ore autem fit confessio ad salutem. Quotuplex
sit confessio. 2 2, q. 3. 1 ad 1.
An confessio fidei sit necessaria ad salutem.
2 2. q. 3. 2. o.
Omnis qui credit in illum non confundetur. An
sola fides ad salutem sufficiat. 1 2. q. 5. a. 7. o.
q. 114. 4 ad 3. præc. 2 2. q. 2. a. 9. m. q. 49.
1 ad 5. et Suppi, q. 99. 4.
Non est distinctio Judæi et Grœci. De conver­
sione gentium, ut supra in epist. Epiph.
Quam speciosi pedes evangelizantium pacem. An
vita secundum quam aliquis prædicando te do­
cendo contemplata tradit, sit perfectior quam
vita quæ solum contemplatur. 2 2. q. 182. 1 ad 3.
2. c. fi. ad 3. q. 184. 7. c. et m. q. 40. 1 ad 2.
Sed non omnes obediunt Evangelio. Cur audien­
tium unam et eamdem prædicationem, auidam
credunt, et quidam non credunt. 2 2. q. o. 1. c.
Ergo fides ax auditu. An credenda quibusdam
revelentur immediate a Deo, quibusdam vero
proponantur a Deo mittente fidei prædicatores.
2 2. q. 6. 1. c. prine.
In omnem terram exivit sonus eorum. An tem­
pore apostolorum fuerit prædicatum Evangelium
in universo mundo. 1 2. q. 106. 4 ad 4.
EVANG. MATTH. XIX.

Erant enim piscatores. Cur Christus pauperes
et viles discipulos elegerit, m. q. 39. 3. c.
At illi continuo relictis retibus secuti sunt eum.
Qui factum sit quod apostoli et alii statim secuti
sint Christum, m. q. 44. 3 ad 1. circa med.
An ille qui cito Christo credit sit levis corde.
2 2. q. 2. a. 9 ad 3.
Relictis retibus et patre secuti sunt eum. De statu
religionis. 2 2. q. 186 et seq.
An occasione religionis prætermittenda sint
pietatis officia. 2 2. q. 101. 4. o.
An propter obsequium parentum debeant aliqui
retrahi ab ingressu religionis. 2 2. q. 189. 6. o.
Quomodo Jacobus et Joannes laudentur quod
dimisso patre secuti sint Christum. 2 2. q. 101.
4 ad 1.

In Festo S. Nicolai. 6 Dec.
EPIST. HEBR. XIII/

Mementote prœpositiorum. De obedientia. 2 2.
q. 104.
Qui vobis locuti sunt. De officio prædicatoris.
ni. q. 40. De eorum stipendiis. 2 2. q. 187. 4 ad 1.
Jesus Christus heri et hodie. De ætemitate
sacerdotii Christi, m. q. 22. 5. De Dei ætemi­
tate. i. q. 10.
De quo edere non habent potestatem. De lege
nova. 1 2. q. 106. 107. 108. De comparatione
novæ legis ad veterem. 1 2. q. 107.
Quorum enim animalium. De præceptis et cae­
remoniis veteris legis. 1 2. q. 99. 100. 101.
Extra portam passus. De loco passionis Christi.
HI. q. 46. 10.

Futuram inquirimus. De beatitudlne hominis.
1 2. q. 2. et seq.
Hostiam laudis. De gratitudine. 2 2. q. 106.
De devotione. Ib. q. 82.
Beneficentia autem. De beneficentia. 2 2. q. 31.
Obedite prœpositis. Ut supra in initio.
EVANG. MATTH. XXV.

Dixit Jesus parabolam hanc. m. q. 42. 3. c.
ad 3.
Peregre proficiscens. De Christi ascensione, in.
q. 57.
Et tradidit illis bona sua. De dominio hominis
in statu innocentiae, i. q. 96. De gratiis gratis
datis. 2 2. q. 167. An Deus sit sola causa gratiæ.
1 2. q. 112. 1.
Unicuique secundum propriam virtutem. An re­
quiratur aliqua dispositio ex parte recipientis
gratiam. 1 2. q. 112. 2. Utrum charitas infunda­
tur secundum capacitatem naturalium. 2 2. q. 24.
3. o.
Post multum vero temporis. De judicio particu­
lari et universali, m. q. 59. 5. o. et Suppi, q. 89.
5. et seq.
Intra in gaudium. De gaudio. 2 2. q. 28. Una
virtus S. Nicolai. 2 2. q. 107. 3 ad 4.

In Festo Conceptionis B. Mariæ. 8 Dec.
EPIST. PROV. VIII.

Dominus possedit me. Hæc epistola litteraliter
intelligitur de sapientia increata, per accommo­
dationem autem tribuitur B. Virgini, cujus prærogativæ leguntur in m. q. p. 27. et 28. per tot
EVANG. MATTH. I.

. Liber generationis Jesu Christi. Quomodo evan­
gelists narrat generationem Christi, cum scri­
ptum sit: Generationem ejus quis enarrabit?
ni. q. 31. 3 ad 1.
Cur Matthæus ponit solum generationes 42,
Lucas autem 77. m. q. 31. 3 ad 3.
Judam et fratres ejus. Cur evangelista nominat
tantum fratres Judæ et Jechoniæ, et Phares et
Zaram. m. q. 31. 3 ad 5. sub fin.
Judas autem genuit Phares et Zaram. An Judas
accedendo ad Thamar, quam æstimabat meretri­
cem, peccaverit. 2 2. q. 154. 2 ad 3.
De Thamar. Cur in genealogia Christi tantum
enumerantur quatuor mulieres: nimirum Tha­
mar, Raab, Ruth et Bersabee uxor Uriæ. m.
q. 31. 3 ad 5.
Joram autem genuit Oziam. Quomodo Joram
genuit Oziam, cum IV. Reg. vm dicatur genuisse
Ochoziam. m. q. 31. 3 ad 4.
Jacob autem genuit Joseph. Quomodo Jacob
genuit Joseph, cum Lucas dicat Joseph esse filium
Heli. UI. q. 31. 3 ad 2.
Virum Mariæ. De desponsatione. B. Mariæ.
III. q. 29. o.
De qua natus est Jesus. De nomine Jesu. in.
q. 37. 2. o.
An B. Maria sit vera mater Christi, in. q. 37.
3. o.
An alio modo possumus salvari quam per
Christum. 1 2. q. 91. 5 ad 2. et 2 2. q. 2. a.

371 —

ί/.’ï

*ji

*4

INDEX V

Thomas Ap

Cathedra S. PcUi

In Festo S. Thomæ Apostoli. 21 Dec.

In Festo Purificationis B. Mariæ. 2 Fcbr.

EPIST. EPHES. II.

EPIST, MALACH. V.

Jam non estis hospites et advente. De conver­
sione gentium, vide Epist. in die Epiphania?.
Domestici Dei. Quomodo dicamur filii Dei. i.
q. 23. 3. o. De spe vitæ ætemæ. 2 2. q. 17.
Supra fundamentum apostolorum. Quomodo
apostoli dicuntur fundamenta, m. q. 8. 6 ad 3.
In quo omnis aedificatio. An alio modo possimus
salvari, quam per Christum. 1 2. q. 91. 5 ad 2.
et 2 2. q. 27. c. et 3. q. 68. 1. c.
In Spiritu sancto. De necessitate gratiæ. 1 2.
q. 105. o.

Ecce ego mitto angelum meum et praeparabit.
Quomodo Joannes praeparaverit viam Domini.
III. q. 38. 1. o. 2 ad 2. 3. o.
Et statim veniet ad templum sanctum suum. De
oblatione Christi, m. q. 37. 3.
Vide hac de re evangtl. hujus diei.
Quod Christus sit caput Ecclesiæ. m. q. 8.
Et angelus testamenti. Quomodo Christus vete­
rem legem impleat, novam legem dando. 1 2.
q. 107. 2. c.
Cur lex nova non est data ante Christum. 1 2.
q. 106. 3. c.
Ecce venit. De judicio generali. Suppi, q. 88.
et seq.

EVANG. JOAN. XX.

Thomas autem unus ex duodecim. Vide Evang.
Dom. in Albis.

In die Conversionis S. Pauli. 25 Jan.
EPIST. ACT. IX.

Saulus adhuc spirans minarum. An liceat ali­
quem innocentem occidere. 2 2. q. 64. 2. et 6.
Quis zelus sit bonus. 2 2. q. 28. 4. c.
Et subito circumfulsit eum lux. Si Paulus con­
secutus est gratiam spirans adhuc minarum, an
ergo non requiratur aliqua præparatio sive di­
spositio ad gratiam ex parte hominis. 1 2. q. 112.
2 ad 2.
Cur conversio Pauli tanquam miraculosa cele­
briter in Ecclesia commemoratur. 1 2. q. 113. 10.
c. fi.
Ego sum Jesus Nazarenus. An ergo Christus
apparuerit Paulo post suam ascensionem, m.
q. 57. 6 ad 3.
Et dicetur tibi quid oporteat facere. An unus
homo possit alium docere, i. q. 117. 1. o.
Pro nomine meo pati. Quæ sit causa martvrii.
2 2. q. 124. 5. o.
Et implearis Spiritu sancto. Quomodo singuli
fideles impleantur sive pleni fiant gratia Spiritus
sancti, m. q. 7. a. 10. c. et ad 2.
Ei surgens baptizatus est. An omnes teneantur
ad susceptionem baptismi, m. q. 68. 1. o.
Prcedicavit Jesum. An explicite credere myste­
rium Christi sit de necessitate salutis. 2 2. q. 2.
ar. 7. o.
EVANG. MATTH. XIX.

Ecce nos reliquimus omnia. An laudabiliter
omnia relinquantur. 2 2. q. 186. 3. o.
An apostoli nihil in communi possidebant. 2 2.
q. 188. 7. c. potissimum.
Et secuti sumus te. An ad perfectionem non suf­
ficiat quod quis omnia relinquat, sed etiam re­
quiratur quod sequatur Christum. 2 2. q. 184.
3 ad 1.
Quomodo quis sequatur Christum. Ibidem.
Vos qui reliquistis omnia, etc., sedebitis. An ju­
diciaria potestas correspondent
pau­
aeat voluntariæ p
pertati. Suppi, q. 779. 2. o. An aliqui judicabunt
cum Christo. Ibid.. a 1. o.
Et omnis qui reliquerit domum vel fratres aut
sorores, aut patrem. An occasione religionis sint
prætermittenda pietatis officia. 2 2. q. 101.4. o.
Centuplum accipiet. An bona temporalia cadant
sub merito. 1 2. q. 114. 10. o. et 2 2. q. 122. 5
ad 4.
Et vitam œternam possidebit. De æterna beatitudine. 1 2. q. 2. usque ad quæst. 6.
De præmils beatitudinum. 1 2. q. 69. 4. o.

EVANG. LUC. II.

Postquam impleti sunt dies purgationis Maria.
Cur mulieres reputentur interdum immundæ.
1 2. q. 103. 2 ad 4.
Cum B. Maria nullam haberet immunditiam,
cur ad templum tanquam purganda accessit, ni.
q. 37. 4. o. et paucis ad 1.
De purificatione beatæ Mariæ. m. q. 37. 4.
Tulerunt Jesum in Jerusalem ut sisterent eum
Domino. Cur Christus voluit In templo sisti Do­
mino. m. q. 37. 3. c. et ad 2.
Omne masculinum adaperiens vulvam. Cum
Christus exiverit de clauso virginis utero, quo­
modo ex hac lege debuit in templo offerri, hi.
q. 37. 3 ad 1.
Et ut darent hostiam. Cur pro Christo hostia
offertur, ni. q. 37. 2 ad 3.
Par turturum. Cur pro Christo non potius
agnus quam par turturum aut duo pulli colum­
barum oblatus est. m. q. 37. 3 ad 4.
De paupertate Christi, m. q. 40. 3. o.
Quæ animalia offerebantur in sacrificiis vete­
ris legis. 1 2. q. 102. 3.
Parentes ejus. Cum Christus in terris patrem
non habuerit, cur dicuntur parentes ejus. m.
q. 28. 1 ad l.

In Cathedra S. Petri. 22 Febr.
EPIST. I. PET. i.

Electis. Utrum praedestinati eligantur a Deo
l. q. 23. 4. o.
In quo attendatur electio Dei. I. q. 23. 4 ad 1.
In aspersione sanguinis. De aqua benedicta.
m. q. 65. 1. et q. 71. 2.
Gratia vobis et pax multiplicetur. De triplici
gradu charitatis. 2 2. q. 24. 9. o.
Benedictus Deus. De gratiarum actione. 2 2.
q. 106. o.
Qui secundum magnam misericordiam. An homo
possit resurgere a peccato sine auxilio gratiæ.
1 2. q. 109. 7. o.
An homo sine gratia possit velle et facere bo­
num. 1 2. q. 109. 2. o.
Per resurrectionem Jesu Christi. An resurrectio
Christi sit causa resurrectionis corporum et ani­
marum. m. q. 56. 1. o.
In hœreditatem incorruptibilem. An beatitudo
possit amitti. 1 2. q. 5. 4. o.
Vide epist. Dominicæ Septuagesimæ.
Qui in virtute Dei custodimini. An homo sine
gratia possit non peccare. 1 2. q. 109. 8. o. An
homo in gratia constitutus indigeat auxilio gra­
tiæ ad perseverandum. 1 2. q. 109. 10. o. et 2 2.
q. 137. 4. o.

— 372 —

Matthias Ap

INDEX V

Annuntiatio B. Μ. V

Per fldem. An credere sit meritorium. 2 2. q. 2.
Mills sum et humilis corde. De humilitate. 2 2.
q. 161.
9. o.
Paratum revelari in tempore novissimo. An bcaJugum enim meum suave est. Utrum lex nova sit
tltudo sanctorum sit major post futurum Judi­ gravior quam vetus. 1 2. 107. 4. o.
cium quam ante. Suppi, q. 93. 1. o.
Modicum nunc si oportet contristari in variis
In Festo Annuntiationis B. M. 25 Mart.
tentationibus. De afflictionibus Justorum vide
evang, Dominicæ 111. post Epiph. et epist.
EPIST. ISAIÆ VH.
Dominicæ HI. post Pascha.
Non petam et non tentabo Dominum. An si
EVANG. MATTH. XVI.
Achaz signum petiisset tentasset Dominum. 2 2.
Interrogabat discipulos suos dicens. Quomodo q. 97. 2 ad 3.
Numquid parum vobis est. Cur Achaz reprehen­
Christus experimentum sumpserit de aliquibus
ditur. Ibidem.
rebus. 2 2. q. 97. 2. o.
Ecce virgo concipiet. De virginitate B. Mariæ.
Simon Petrus dixit: Tu es filius Del vivi. An
confessio sit de necessitate salutis. 2 2. q. 3. 2. ni. q. 28. o.
An mater Dei fuerit virgo in concipiendo Chri­
o. An credere explicite mysterium Christi sit de
necessitate salutis. 2 2. q. 2. 7. o. et 12 q. 106. stum. m. q. 28. 1. o.
Et vocabitur nomen ejus Emmanuel. Quidnam
1 ad 3.
Quia caro ct sanguis, etc., sed Pater meus qui significet hoc nomen Emmanuel, et cur Christo
est in coelis. An fides sit homini Infusa a Deo. tribuatur, m. q. 37. 2 ad 2. prine.
2 2. q. 6. o.
EVANG. LUC. I.
Et ego dico tibi quia tu es Petrus. An credere
Missus est angelus Gabriel. An fuerit necessa­
sit meritorium. 2 2. q. 2. 9. o.
Quia tu es Petrus. Nomina alicui imposita divi­ rium B. Virgini annuntiari quod in ea fiendum
erat. m. q. 30. 1. o.
nitus quid significant, m. q. 37. 2. c.
An B. Virgini debuerit annuntiatio fieri per
Super hanc petram. De Ecclesiæ capite, m. q. 8.
Et tibi dabo claves regni coelorum. De clavibus. angelum, m. q. 30. 2. o.
An angelus annuntians debuerit virgini appa­
Suppi, q. 17 et seq.
De ministris clavium. Suppi, q. 19. De primatu rere visione corporali, m. q. 30. 3. o.
Ad virginem desponsatam viro. De desponsatione
Petri. 2 2. q. 39. c. fi. et m. q. 8. 6. c. Suppi,
q. 40. b.
6. o. omnes
Omnes esse scnismal
schismaticos, qui summo matris Dei. m. q. 29. o.
Ave gratia plena. Cur usus est angelus nova et
Pontifici subesse renuunt. 2 2. <q. 39. c. fi. et
Suppi, q.. 40. 6. An pertineat ad summum Ponti- insolita salutatione, m. q. 30. 4. 1. c. prine.
Cum plenitudo gratiæ sit propria Christo, quo­
ficein
Fidiei symbolum ordinare. 2 2. q. 1. ar. 10.
______
An ad summum Pontificem spectet synodum modo B. Virgo dicitur plena gratia, m. q. 7. 10
convocare, et ejus sententiam confirmare. 2 2. ad 1. et q. 27. 5. o.
Dominus tecum. Quid angelus his verbis signi­
q. 1. a. 10. c. f. et ad 2. Summum Pontificem
gerere plenarie vicem Christi in tota ecclesia, ficare voluit, m. q. 30. 4. c.
Benedicta tu in mulieribus. Quid per hæc verba
ideoque habere plenitudinem potestatis dispen­
sandi in omnibus dispensabilibus votis. 2 2. angelus expressit, ni. q. 30. 4. c.
Turbata est in sermone. Quomodo B. Maria
q. 88. 12. ad 3.
fuerit turbata, m. q. 30. 3 ad 3.
Et ait illi angelus: Ne timeas, Maria. Unde
In Festo S. Matthiæ Apostoli. 24 Febr.
angelus bonus a malo est discernendus, m. q. 30.
3 ad 3.
EPIST. ACT. I.
•
Invenisti enim gratiam apud Deum. Quomodo
Quam prœdixii Spiritus sanctus. Quis sit auctor hic præmittat angelus idoneitatem B. Mariæ ad
Scripturæ sacræ. i. q. 1. 1. et 5. c.
concipiendum Christum, m. q. 30. 4. c. prine.
An prophetia possit esse naturalis. 2 2. q. 172.
Ecce concipies in utero. De quo instruxit hic
l. o. An ea quæ prophetice cognoscuntur vel an­ angelus B. Virginem, m. q. 30. 4. c.
nuntiantur possint esse falsa. 2 2. q. 171. 6. o.
De conceptione Christi, m. q. 31 et tribus seq.
Qui fuit dux eorum qui comprehenderunt Jesum.
Et vocabis nomen ejus Jesum. Quomodo dicit,
Quinam maxime peccaverint in morte Christi. Et vocabis nomen ejus Jesum, cum Isaiæ vn
m. q. 47. 6 ad 2. potissimum.
dicatur vocandus Emmanuel, et Isaiæ ix admi­
Cur Deus aliquos excæcet et obduret. 1 2. rabilis, consiliarius, etc. m. q. 37. 2 ad 1.
q. 79. 4. o.
Hic erit magnus. Quomodo hic dignitas prolis
Et statuerunt duos. De acceptione personarum. conceptæ exprimatur, m. q. 30. 4. c.
2 2. q. 61. o.
Quomodo fiet istud. An B. Virgo de verbis an­
An ad episcopatum oporteat eligere meliorem. geli dubitaverit, m.. q. 30. 4 ad 2.
2 2. q. 185. 3. o.
Spiritus sanctus superveniet in te. Quomodo
Et dederunt sortes ejus. An divinatio sortium sit modus conceptionis demonstretur, m. q. 30. 4. c.
licita. 2 2. q. 95. 8. o.
Quomodo Spiritus sanctus supervenerit in
B. Mariam, et virtus Altissimi ei obumbraverit,
EVANG. MATTH. XI.
m. q. 32. 1 ad 1. et q. 37. 5 ad 2.
Quia abscondisti hæc. An Christus debuerit prae­
Et ecce Elisabeth. Quomodo his verbis Intende­
dicare solum Judæis, an etiam gentibus, m. bat angelus inducere animum B. Mariæ ad conq. 42. l.o.
stnsum. in. q. 30. 4. c. fi.
Omnia mihi tradita sunt. De potentia animæ
An conceptus virginis recte proberur ex con­
Christi, in, q. 13. o. De potentia Dei. i. q. ceptu senis, m. q. 30. 4. c. fi. et ad 3.
25. o.
Quia non est impossibile apud Deum omne ver­
Nemo novit filium, nisi pater. Quomodo solus bum. An Deus sit omnipotens, i. q. 25. 3. o.
pater dicatur nosse filium, i. q. 31. 4 ad 2.t
Et ego reficiam vos. De beatitudine. i. q. 2 et
seq.

— 373

.•m »

Philippus et Jacobus

INDEX V

In Festo Ss. Philippi et Jacobi. 1 Maj.
EPIST. SAP. v.

Stabunt justi in magna constantia adversus eas.
De modo quo sancti se habebunt erga damnatos.
De conditionibus beatorum et damnatorum
resurgentium. Suppi, q. 81. et 86.
Poenitentiam agentes. An damnati pœniteant de
malis quæ fecerunt. Suppi, q. 98. 2. o.
An per poenitentiam talem peccata eorum re­
movebuntur. m. q. 86. 1. c.
Ecce quomodo computati sunt inter filios Dei.
An damnati gloriam beatorum videant. Suppi,
q. 98. 9. o. Quomodo sancti dicantur filii Dei. i.
33. 3. c. et 1 2. q. 114. 3. c.

•% V ·· ·'

i .

3

* -, «·

Petrus et Paulus

citur regeneratio, m. q. 66. 9. c. An omnes te­
neantur ad susceptionem baptismi, iil q. 68. l.o.
An sine bapstismo nullus possit salvari, ni. q. 68.
2. o. An pueri sint baptizandi. Ibid, a 9. o.
Quod natum est ex carne caro est. De peccato
originali. 1 2. q. 81. et seq.
Et nemo ascendit in cælum, nisi qui descendit.
Quomodo Christus descendit de cælo. in. q. 5.
2 ad 1. et q. 57. 2 ad 2.
ita exaltari oportet Filium hominis. An Christus
debuerit pati in cruce, m. q. 46. 4. o.

In Festo Nativ. S. Joann. Baptistae. 24 Jun.
ISAIÆ XLIX.

Dominus ab utero vocavit me. An Christus fuerit
sanctificatus in primo instanti suæ conceptionis.
III. q. 34.
EVANG. JOANN. XIV.
De reliquis perfectionibus conceptionis Christi,
Creditis in Deum. Credere in Deum quid. 2 2. m. q. 34. 2 et seq.
An sanctificari in utero post Christum fuerit
q. 2. 2. c. ad 3. et ad 4.
Et in me credite. An credere explicite myste­ proprium B. Virgini, m. q. 27. 6. o.
De pueris ingredientibus religionem. 2 2. q. 189.
rium Christi sit de necessitate salutis. 2 2. q. 2.
Et posuit, os meum quasi gladium acutum.
7. o.
Mansiones mulîæ sunt. An unus alio possit esse Quanta auctoritate et postestate Christus prae­
dicaverit. m. q. 42. 1 ad 2.
beatior. 1 2. q. 5. 2. o.
In umbra manus suæ protexit me. An Christus
An beatitudinis gradus mansiones dici debeant.
fuerit ab alio occisus quam a seipso. iil q. 47. l.o.
Suppi, q. 93. 3. o.
An Deus Pater tradiderit Christum passioni.
An diversæ mansiones non distinguantur penes
iil q. 47. 3. o.
diversos gradus charitatis. Suppi, q. 93. 3. o.
Dedi te in lucem gentium. An ergo Christus non
Et si abiero, et prœparavero vobis locum. Cur
Christus praesentiam suam corporalem a nobis debuerit prædicare gentibus, m. q. 42. 1. o.
De prædicatione et baptismo Joannis. hi.
subtraxit, in. q. 57. 1 ad 3.
An ascensio Christi sit causa nostræ salutis, q. 38. o.
Cur Joannes gentibus non prædicavit et ba­
in. q. 57. 6. o.
Domine, nescimus. An ignorantia sit peccatum. ptismum administravit, hl q. 38. 4 ad 3.
1 2. q. 76. 2. o.
EVANG. LUC. L
Si cognovissetis me, et Patrem meum, etc. An
summa Dei bonitas non possit intelligi absque
Et peperit filium. Ad quid ostendendum multe
trinitate personarum. 1 2. q. 28. ad 3.
steriles pepererunt. m. q. 30. 4 ad 3.
Quia ego in Patre et Pater in me est. Utrum
Et congratulabantur ei. An actiones aliorum
Filius sit in Patre, et contra Pater in Filio. 1. sint nobis delectationis causa. 1 2. q. 32. 5. o.
q. 42. 5. o.
De benevolentia. 2 2. q. 27. 2. o. De invidia.
Alioquin propter opera ipsa credite. An miracula 2 2. q. 36. o.
quæ Christus fecit fuerint sufficientia ad osten­
Ei Jactum est, in die octavo venerunt circumcidere
dendum divinitatem ipsius, m. q. 43.4. o.
puerum. De circumcisione, m. q. 70. o.
Et majora horum faciet. An credentes in Chri­
Vide evangelium in festo Circumcis. Christi.
stum majora miracula faciant quam Christus
Et vocabant eum nomine patris sui Zachariam.
fecit, m. q. 43. 4 ad 2.
Unde nomina rebus et hominibus imponantur,
m. q. 37. 2. c.
Joannes est nomen ejus. Nomina alicui imposita
In Festo Inventionis Crucis. 3 Maj.
divinitus quid significant, iil q. 27. 2. c.
Et apertum est illico os ejus. Cur Zacharias
EPIST. PHILIPP. IL
mutus factus est. 2 2. q. 97. 2 ad 3.
Cum in forma Dei esset. An sit tantum una
Quis putas puer iste erit. De austeritate vite
forma in divinis, i. q. 31. 2 ad 2.
Joannis. m. q. 40. 2 ad 2.
Æqualem Deo. De æquaiitate divinarum perso­
Etenim manus Domini erat cum illo. Cur beato
narum. i. q. 42. o.
Joanni plus gratiæ præstitum est quam aliis.
Semetipsum exinanivit. De incarnatione verbi HL q. 27. 6. c. fi.
Dei. m. q. 1 et seq.
Et prophetavit. De prophetia. 2 2. q. 171. et seq.
Mortem autem cruels. An fuit conveniens Chri­
Unde sit prophetia. 2 2. q. 171. 1. et 3. c.
stum mori in cruce, hl q. 46. 4. ο.
Benedictus Deus. De gratiarum actione. 2 2.
Propter quod. An per passionem Christus sit q. 106. o.
adeptus exaltationem, m. q. 49. 6. o. q. 53. 1. c.
Qui visitavit. De incarnatione, m. q. 1 et se­
q. 54. 2. c. q. 59. 3. o.
quentibus.
In gloria est Dei Patris. De sessione Christi
De redemptione, m. q. 46 et sequentibus.
ad dexteram Patris, iil q. 5. 1. c.
EVANG. JOANN. III.

In Festo Apost. Petri et Pauli. 29 Jun.

Nemo hæc signa potest facere. An mali possint
facere miracula. 2 2. q. 187. 2. c. ad 3. An mira­
cula quæ Christus fecit, fuerint sufficientia ad
ostendendam divinitatem ejus. m. q. 43. 4. o.
Nisi quis renatus fuerit. Quare baptismus di-

ACT. XH.

-

', 5

Uf affligeret quosdam de Ecclesia. De afflictioni­
bus justorum. Vide evang. Dominicæ III. post
Epiph. et epist. Dominicæ III. post Pascha.

— 374 —

Visitatio B. Μ. V.

INDEX V

J acobus

De fortitudine et martyrio. 2 2. q. 123. et
Dispersit superbos. Quomodo præmium superbiæ sit humiliatio, et præmium humilitatis exal­
q. 124. o.
tatio. 2 2. q. 161. 5 ad 3.
Quæ sit causa martyrii. 2 2. q. 124. 5. o.
Misit in carcerem. Quando incarcerate aliquem
est licitum, et quando illicitum. 2 2. q. 65. 3, o.
In Festo B. Mariæ Magdalenæ. 22 Jul.
Oratio autem flebat ab Ecclesia pro eo. An pro
aliis orare debeamus. 2 2. q. 83. 8. o.
EPlST. CANT. HL
Quia misit Dominus angelum suum et eripuit.
Quœram quem diligit anima mea. Dç præparaDe custodia bonorum angelorum. 1. q. 112. o.
tione ad justificationem. 1 2. q. 109. 3. 6. et
EVANG. MATTH. XVI.
q. 112. 2. 3. o.
Tenui eum. De perseverantia. 2 2. q. 137. o.
Venit Jesus in partes. Require in Cathedra
Adjuro vos. An liceat adjurare. 2 2. q. 1. 3.
S. Petri.
Lampades ejus, lampades ignis. An amor sit
passio læslva amantis. 1 2. q. 28. 5. o.
In Festo Visitationis B. Mariæ. 2 JuL
Aquœ multœ non potuerunt extinguere charita­
tem. An charitas diminuatur et tollatur unico
EPIST. CANT. IL
peccato mortali. 2 2. q. 24. 10. 11. 12. o.
Si dederit, etc. An charitas sit præstantissima
Ecce iste venit saliens in montibus. De incarna­
virtutum. 2 2. q. 23. 6. 9. o.
tione Christi, m. q. 1 et seq.
De exinanitione Christi. Vide epist. Dominicæ
EVANG. LUC. VIL
Palmarum.
Cœpit lacrymis rigare pedes ejus. De poeniten­
En ipse stat post parietem nostrum respiciens per
fenestras. An miracula quæ Christus fecit, fuerint tia. m. q. 85. et seq.
De contritione. Suppi, q. 1 et seq. De satisfa­
sufficientia ad ostendendum ejus divinitatem, iil
ctione. Suppi, q. 12. et seq.
q. 43. 4. o.
Quia peccatrix est. Cur Christus cum peccato­
Jam enim hiems transiit. De lege nova. 1 2.
ribus conversari voluit, iil q. 40. 1. c. Vide
q. 106. o.
An lex nova debuerit dari a principio mundi. evang. Dominicæ III. post oct. Pentecost.
Quoniam dilexit multum. An propter charitatem
1 2. q. 106. 3. o. et m. q. 1.5. o.
Vox turturis audita est. De proprietatibus tur­ et dilectionem remittantur peccata, iil q. 49. 1.
c. An in hac remissione peccatorum inveniatur
turis. iil q. 37. 3 ad 4.
Surge, amica mea. De gratia Christi secundum justitia et misericordia, i. q. 21. 4 ad 1.
Cui autem minus dimittitur. Uter magis teneatur
quod est caput Ecclesiæ. iil q. 8. o.
ad gratias reddendas Deo, innocens an pœnitens.
De sanctificatione B. Mariæ. iil q. 27. o.
Columba mea. De proprietatibus columbæ. m. 2 2. q. 106. 2. o.
Dimittuntur tibi peccata tua. De contritione.
q. 37. 3 ad 4. et q. 39. 6 ad 4.
Suppl, q. 1. et seq.
t

EVANG. LUC. L

Exsurgens Maria abiit in montana. De benefi­
centia. 2 2. q. 31. o.
Quibus sit potissimum benefaciendum. 2 2.
q. 31. 2. et 3. o.
Cum festinatione. De verecundia. 2 2. q. 144, o.
Exaltavit infans in utero. Quomodo hæc exultatio sit intelligenda, et quidnam significet, m.
q. 27. 6. c.
Bendicta tu inter mulieres. Quid his verbis si­
gnificetur. m. q. 30. 4. c.
An B. Maria præ cæteris sanctis omnibus ha­
buerit majorem plenitudinem gratiæ. m. q. 27.
5. c. ad 1.
An B. Maria habuerit donum sapientiæ, gra­
tiam virtutum et gratiam prophetiæ. iil q. 27.
5 ad 3.
An B. Maria præ cæteris sanctis omnibus sit
honoranda et colenda, iil q. 25. 5. c. fi. et
ad 1.
An B. Maria aliquod peccatum actuale com­
misit. m. q. 27. 4. o.
Et benedictus fructus. De gratia Christi, m.
q. 7. o.
An in Christo fuerit gratiæ plenitudo, iil q. 7.
9. o.
Unde hoc mihi ut veniat mater Domini ad me.
An B. Maria sit dicenda mater Dei. m. q. 15.
4. o.
An sit adoranda adoratione latriæ. iil q. 25.
5. o.
Magnificat anima mea Dominum. De humilitate.
2 2. q. 161. o.
An sit peccatum bonum suum agnoscere illudque approbare. 2 2. q. 132. 1. c.
Ecce enim ex hoc beatam me dicent. An B. Maria
habuerit usum prophetiæ. iil q. 27. 5 ad 3. fi.

In Festo S. Jacobi. 25 Jul.
EPIST. I. CORINTH. IV.

Tanquam morti destinatos. De afflictionibus ju­
storum, vide evangelium Dominicæ tertiæ post
Epiph. et Dominicæ tertiæ post Pascha.
Maledicimus et benedicimus. De maledictione.
1 2. q. 76. o. An inimicis sint signa amicitiæ exhi­
benda. 2 2. q. 25. 9. o.
Per Evangelium vos genui. Utrum per solum
baptismum spiritualis propinquitas contrahatur.
Suppi, q. 56, 2. o.
EVANG. MATTH. XX.

Dic ut sedant hi duo. De ambitione. 2 2. q.
131. o.
Vide evang. Dominicæ II. post oct. Pentec.
De simonia. 2 2. q. 100. o.
An in oratione aliquid determinate sit peten­
dum. 2 2. q. 83. 5. o.
Quomodo sint petenda temporalia. 2 2. q. 83.
6. o.
Potestis bibere calicem. Cur Christus passionem
suam vocat calicem, m. q. 78. 3 ad 1.
Dicunt ei: Possumus. De præsumptione. 2 2.
q. 131. o.
Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est.
De judiciaria potestate Christi, m. q. 59. o.
An superbia sit peccatum mortale excludens
hominem a regno cælorum. 2 2. q. 162. 6. o.
De prima beatitudine: Beati pauperes spiritu.
1 2. q. 69. 3 c. et 4. c.
Sed quibus paratum est a Patre meo. Si aliquibus
paratum est sedere a dextris Christi, an ergo non
sit proprium Christo sedere a dextris Patris,
m. q. 58. 4 ad 4.

375

Laurentius

INDEX V

X

Michael

Et audientes decem indignati sunt. De conten­
tione et discordia. 2 2. q. 37. et 38.
Sed quicumque voluerit inter vos major fieri. De
humilitate. 2 2. q. 161,

Audiebat verbum illius. In quo constat vita
contemplativa. 2 2. q. 179. I. c. et ad 3. et
q. 180. o, *
An vita contemplativa solum consistat in con­
templatione Dei, an etiam in consideratione cu­
juscumque veritatis. 2 2. q, 180. 4. o.
In Festo S. Laurentii. 10 Aug,
Martha autem satagebat arca frequens ministe­
rium. In quo consistat vita activa. 2 2. q. 179.
EPIST. II. CORINTH. IX.
I. c. et q. 181. I. c. De vita activa. 2 2. q. 181.ο.
Qui parce seminat. De beneficientia et eleemo­
Maria optimam partem elegit. An vita contem­
syna. i 2. q. 31. et 32.
plativa sit potior quam activa. 2 2. q. 182. 1. o.
An eleemosvna sit abundanter facienda. 2 2. An vita contemplativa sit majoris meriti quam
q. 32. 10. o.
activa. 1 2. q. 57. 1. c. et 2 2. q. 182. 2. o.
Et qui seminat in benedictionibus. An diversæ
mansiones distinguantur penes diversos gradus
In Festo S. Bartholomæl. 24 Aug.
charitatis. Suppi, q. 93. 3. o.
Et non ex tristitia. An tristitia minuat laudem
EPIST. II. COR. XII.
vel meritum boni. 1 2. q. 39. 2 ad 2.
Membra de membro. De Christo prout est caput
Potens est autem Deus. An homo mereatur
augmentum gratiæ et charitatis. 1 2. q. 114. 8. o. Ecclesiæ. ni. q. 5.
Primum quidem Apostolos. De differentia offi­
De quinta beatitudine et ejus pramio, Beati
ciorum et statuum hominum. 2 2. q. 183» o. De
misericordes. 2 2. q. 69. 3. c, et 4. c.
Justitia ejus manet in saculum saculi. An gratiis gratis datis. 2 2. q. 171. usque ad 179.
Numquid omnes apostoli, etc. Utrum virtutes
virtutes morales maneant post hanc vitam, 1 2.
morales sint ad invicem connexæ. 1 2. q. 65. l.o.
q. 67. l.o.
Numquid omnes gratiam habent curationum. De
EVANG. JOAN. XII.
gratia miraculorum. 2 2. q. 178. o. Vide Evang,
Nisi granum frumenti cadens in terram. An Dominicae Sexag. et Dom, II. post Pascha.
fuerit necessarium Christum pati
nati pro humani
hui
EVANG. LUC. VI.
generis liberatione, in.
m. q. 46. 2 ad 1. et 3.
Et erat pernoctans in oratione Dei. De diuturni­
In quibus Christus dicebat se granum morti­
ficandum, et in quibus granum multiplicandum, tate orationis. 2 2. q. 83. 14. o.
Elegit duodecim ex ipsis. An prædestinati eli­
in. q. 42. c. fi.
Qui odit animam suam. An homo seipsum ex gantur a Deo. i. q. 23. 6. o. An Apostoli fuerint
perfectiores in virtute cæteris hominibus. 1 2.
charitate diligere debeat. 2 2. q. 25. 4. o.
An alicui liceat seipsum occidere. 2 2. q. 64. q. 106. 4. c. An Apostoli habuerint omnem
scientiam omnium rerum. 1 2. q. 106. 4 ad 2.
5. o. De martyrio. 2 2. q. 124. o.
An B. Laurentius sustinuerit graviores passio­ et 2 2. q. 176. 1 ad 1.
Multitudo copiosa. An debuerit Christum predi­
nes et diuturniores quam Christus, ni. q. 46.
6 ad 1.
cate publice an occulte, in. q. 42. 3. o.
Et qui vexabantur a spiritibus immundis, cura­
Me sequatur. Quomodo quis Christum sequa­
bantur. De miraculis a Christo factis, m. q. 43. et
tur. 2 2. q. 184. 3 ad 1.
44. De miraculis quæ Christus fecit circa spiritua­
les substantias et circa homines, m. q. 44. 1.3. o.

In Festo Assumpt. B. Mariæ. 15 Aug.
EPIST. ECCLES. XXIV.

In Festo S. Matthaei. 21 Sept.

In omnibus requiem quæsivi et in hœreditate.
Quomodo Deus requiescat et habitet in hominibus
per gratiam. 1. q. 8. 3. c. et q. 43. 3. c. potissi­
mum.
De assumptione B. Mariæ. in. q. 27. 1. c. prine.
Et dixit mihi: In Jacob inhabita. Cui personæ
convenit mitti ad sanctificandam creaturam ra­
tionalem. i. q. 43. 1.4. et 8.
An missio invisibilis divinæ personæ fiat so­
lum secundum donum gratiæ gratum facientis.
1. q. 43. 3. o.
Requievit in tabernaculo meo. An Pater sit in
Filio et contra. 1. q. 42. 5. o.
In Israel hœreditare. Quare ludæi præ cæteris
sunt a Domino assumpti, et legem acceperunt.
1 2. q. 98. 4. o.
Ab initio et ante sœcula creata sum. An ergo
sapientia quæ est Filius Dei sit creatura, i. q. 41.
3 ad 4.
An processio quæ est in divinis possit dici
generatio. 1. q. 27. 2. o.

EPIST. EZECH. I.

Similitudo vultus quatuor animalium. An angeli
habeant coipora. i. q. 50. 1. o. et q. 51. 1. c.
Ubi erat impetus, illuc gradiebantur. De cogni­
tione angelorum quantum ad futura, i. q. 57. 3. o.
EVANG. MATTH. IX.

Sequere me. Vide de sequela Christi evangelium
in die conversionis S. Pauli.
Et surgens secutus est. Cur ita statim Christum
secutus est. m. q. 44. 3 ad 1.
Ecce multi publicani et peccatores. De convictu
peccatorum, vide Evang. Dominicae III. post
Oct. Pentecostes.
Non est opus valentibus medico. De poenitentia,
m. q. 84 et seq.
Misericordiam volo. An ergo misericordia sit
maxima virtutum. 2 2. q. 30. 4 ad 1.
Non enim veni vocare justos. An si homo non
peccasset, Deus incarnatus fuisset, m. q. 1.3. o.

EVANG. LUC. X.

In Festo S. Michaelis. 29 Sept.

Mulier quædam Martha. An hæ duæ mulieres
EPIST. APOCAL. I.
gerant typum vitæ activæ et contemplativæ. 2 2.
q. 171. princ.
Loquens per angelum suum. Cur Deus loquitur
Accepit illum in domum suam. De beneficentia hominibus per angelum suum. 1 2. q. 98. 3. De
ct eleemosyna. 2 2. q. 31. et 32.
locutione angelorum, i, q. 107. o.

— 376 —

Simon et Juda

INDEX V

De ordine angelorum. L q» 108. o. De actione
angelorum in homines, i q. 111. o. De missione
ct ministerio angelorum, i. q. H2. o.
De custodia angelorum, i. q. 113. o.
Et servat ea. An bona opera requirantur ad
bcatitudinem. 1 2. q. 4. 7. o. et ad 3. præclpue.
Qui est. An hoc nomen (qui est) sit maxime
O.
proprium nomen Del. i. q
An hoc nomen (qui est) approprietur Filio Dei.
L q. 39. 8. fi.
Primogenitus mortuorum. An Christus primo
resurrexerit, m. q. 53. 3. o. et q. 56. 1. c.

Omnes Sanet.
EVANO. JOAN. XV.

Hæc mando vobis ut diligatis invicem. De cha­
ritate. 2 2, q. 23. et seq.
De dilectione proximi. 2 2. q. 25. I. et 44. 7. o.
De dilectione inimicorum. 2 2. q. 25. 8 et 9.
Me priorem vobis odio habuit. An Deus possit
odio haberi. 2 2. q. 34. 1. o.
An odium Dei sit maximum peccatorum. 2 2.
q. 34. 2. o.
An principes sacerdotum Christum occiderint
ex invidia et odio. m. q. 47. 3 ad 3. et 6 ad 2.
Ego elegi vos de mundo. An homo possit resur­
gere a peccato sine auxilio gratiæ. 1 2. q. 109.
EVANG. MATTH. XVIIL
7. o.
An Deus quos elegit faciat idoneos ad id ad
Quis putas major est. An unus alio possit esse
quod eos eligit, m. q. 27. 3. c.
beatior. 1 2. q. 5. 2. o. Suppi, q. 93. 2 et 3.
Sed hæc omnia facient vobis propter nomen
Et efficiamini sicut parvuli. De humilitate. 2 2.
meum. Quæ sit causa martyrii. 2 2. q. 124. 5. o.
q. 161. o.
Si non venissem, peccatum non haberent. An
De gradibus humilitatis. 2 2. q. 161. 6, o. De
ambitione. 2 2. q. 131. De avaritia. 2 2. q. 118. o. ergo nullum peccatum habent ad quos Christus
Qui autem scandalizaverit. De scandalo. 2 2. non venit. 2 2. q. 10. 1. c. et 3. o.
Quæ alius nemo fecit. An ergo miracula quæ
q. 43. o.
Necesse est ut veniant scandala. Cur Deus permit- Christus fecit, non sint etiam ab aliis facta, m.
q. 43. 4. c. et ad 1.
; tit mala. i. q. 22. 2 ad 2.
Nunc autem et viderunt. An persecutores Christi
An obduratio et excæcatio semper ordinentur
ad salutem ejus qui excæcatur et obduratur. 1 2. eum cognoverint, m. q. 47. 5. o. et ad 2. breviter.
I q. 79. 4. o.
Cum necesse sit evenire scandala, et peccata
In Festo Omnium Sanctorum. 1 Nov
I non eveniant ex necessitate, an ergo scandalum
i non sit peccatum. 2 2. q. 43. 2 ad 1.
EPIST. APOCAL. VII.
Verumtamen vœ homini. An ergo scandalum sit
Et clamavit voce magna: Nolite nocere. An
peccatum mortale. 2 2. q. 43. 4. o.
Abscinde eum. An ergo licet membrum præscin- omnes electi sint salvandi, i. q. 23. 6. o.
An numerus prædestinatorum sit certus, i.
dere propter peccatum vitandum. 2 2. q. 65.
q. 23. 7. o. De libro vitæ. i. q. 24.
Stantes ante thronum. An animæ beatorum ante
Quando est licitum mutilare aliquem membro
extremum judicium deducantur ad cælum. i.
I suo. 2 2. q. 65. 1. o.
Quia angeli eorum. De custodia hominum ab q. 95. 1 ad 2. et 2 2. q. 28. 1 ad l.et q. 83. 11.
et m. q. 51. 5. et q. 59. 5 ad 1. et Suppi, q. 69. 2.
angelis, i. q. 113. o.
An sancti a nobis sint invocandi. 2 2. q. 83. 4. o.
An singuli homines a singulis angelis custo­
et Suppi, q. 72. o.
diantur. i. q. 113. 2. o.
An sancti cognoscant nostras preces. 2 2. q. 83.
Semper vident faciem Patris. An angelorum glo­
ria minuatur dum ad nos veniunt, i. q. 44. 4 4 ad 2. et Suppi, q. 72. 1. o.
An sancti qui sunt in patria orent pro nobis.
ad 3. et q. 112. 1 ad 3.
Si angeli occupentur circa custodiam hominum, 2 2. q. 83. 11. o.
An sanctorum orationes pro nobis fusæ semper
an ergo vita activa post hanc vitam maneat. 2 2.
exaudiantur. Suppi, q. 72. 3. o.
q. 181. 4 ad 2.
De imaginibus sanctorum. 2 2. q. 94. 2.
De custodia angelorum vide Evangelium DoQuomodo imagines sint colendæ. 2 2. q. 81.
minicæ I. Quadragesimæ.
3 ad 3.
Cui festo veteris Testamenti succedit festum
In Festo Ss. Simonis et Judæ. 28 Oct.
omnium sanctorum. 1 2. q. 103. 3 ad 4.
Clamabant voce magna dicentes: Salus Deo. De
EPIST. EPHES. IV. .
gratiarum actione. 2 2. q. 106. o.
An salus nostra sit Christo adseribenda. 1 2.
Unicuique nostrum data est gratia secundum
mensuram. Quomodo plenitudo gratiæ quæ in q. 91. 5 ad 2. et 2 2. q. 2. 7. c.
Et ceciderunt in conspectu throni. De adoratione.
Christo sicuti in capite adunatur, ad merpbra
2 2. q. 84. o.
ejus diversimode redundet. 2 2. q. 183. 2. c.
Dicentes: Amen. An Deus sit ore laudandus.
An in uno sit major gratia quam in alio. 1 2.
2 2. q. 91. 1. O.
q. 112. 4. ο.
An cantus sint assumendi in laudem Domini.
De gratiis gratis datis. 1 2. q. 111.
Ascendens in altum, captivam. An Christus 2 2. q. 91. 2. o.
duxerit secum aliquos captivos in cælum. m.
EVANG. MATTH. V.
' q. 57. 6. c.
Quod autem ascendit. Quomodo Christus dicatur
Beati pauperes spiritu. Quid beatitudinum no­
descendisse, m. q. 57. 2 ad 2.
mine intelligatur. 1 2. q. 69. 1. c.
De descensu Christi ad inferos, m. q. 52. o.
An convenienter beatitudines enumerentur.
Super omnes cœlos. An Christus ascenderit super 1 2. q. 69. 3. o.
omnes cælos. m. q. 57. 4. o.
Cur B. Lucas enumerat solum quatuor beati­
Ut adimpleret omnia. Cur Christus ascendit, tudines, Matthæus vero octo. 1 2. q. 69. 3 ad 6.
m. q. 57. 1. Qt 6.
Quomodo sunt octo beatitudines, cum sint so­
Et ipse dedit quosdam quidem apostolos. An in lum septem dona Spiritus sancti. 1 2. q. 69. 3 ad 5.
Ecclesia debeat esse diversitas officiorum et sta­
Quomodo et quo ordine singulæ beatitudines
tuum. 2 2. q. 183. 2. o.
sint expiicandæ. 1 2. q. 69. 3. c.

— 377 —

·-

ll

■

ΑΧ*

■a».· U?

Comm. Fidelium Def.

INDEX V

Dedicatio Ecclesiae

Qu oniam ipsorum est regnum ea'lorum. An pre­
EVANÜ. LUC. II.
mia quæ attribuuntur beatitudinibus pertineant
ad hanc vitam. 1 2. q. 69. 2. o.
Nemo accendit lucernam. An perfectior sit reli­
An præmia beatitudlnum convenienter enume­ gio in societate viventium, quam agentium so­
rentur. 1 2. q, 69. 4. o.
litariam vitam. 2 2. q. 188. A. o. ad 4. præc.
Cum premium omnium bonorum operum sit
Lucerna corporis tui est oculus tuus. De inten­
sola vita ætema, cur alia præmia beatitudinibus tione. 1 2. q. 12. o.
assignantur. 1 2. q. 69. 4 ad 1.
Si autem oculus nequam fuerit, etc. Utrum
An præmia posteriora sint majora prioribus. omnis actio infidelium sit peccatum. 2 2. q. 2U
1 2. q. 69. 4 ad 3.
6. c.
Beati qui persecutionem patiuntur. Qui fiat quod
Vide ne lumen, quod in te est. tenebras sini.
quis a bonis operibus non recedat propter ali­ Utrum ignorantia sit causa peccati. 2 2. q. 76.
quam persecutionem. 1 2. q. 69. 3 ad 5.
Non habens aliquam partem tenebrarum. An
Propter justitiam. Quæ sit causa martyrii. 2 2. idem actus possit esse bonus et maius. 1 2. q. 20.
q 124. 5. o.
6. c.
An aliquando martyrium cadat sub præcepto.
2 2. q. 124. 3 ad 1.
In Festo S. Catharinæ. 15 Nov
Quoniam ipsorum est regnum ccelorum. Cur in
octava beatitudine ponitur idem præmlum quod
EPIST. ECCLI. LI.
in prima. 1 2. q. 69. 4 ad 2.
Confitebor tibi. Domine rex. Quotuplex sit con­
Merces vestra copiosa est in ccelis. Quid nomine
cæiorum hic contineatur, i. q. 68. 3. c. fi. et 1 2. fessio. 2 2. q. 3. I ad 1.
De gratiarum actione. 2 2. q. 106. o.
q. 4. 7 ad 3.
Et liberasti corpus meum. De castitate. 2 2,
q. 151. o.
In die Commemorationis
Laudabit usque ad mortem. An Deus sit ore
laudandus. 2 2. q. 91.
Omnium Fidelium Defunctorum. 2 Nov.
An cantus sint assumendi in laudem divinam.
EPIST. I. cor. xv.
2 2. q. 91. 1.
An gratiarum actio requiratur ad orationem,
Omnes quidem resurgemus. De resurrectione.
et præcedat.postulationem. 2 2. q. 83. 17. c. ad 3.
Suppl, q. 75. 2. ο.
De religione et devotione. 2 2. q. 81. et 82. o.
In momento. An resurrectio omnium futura sit
Respiciens eram ad adjutorium hominum. An
subito. Suppl, q. 77. 4. o.
Canet enim tuba. Utrum vox tubæ sit causa aliquis licite possit sperare in homine. 2 2. q. 27.
4. o.
nostrae resurrectionis. Suppi, q. 76. 2. o.
EVANG. ΜΑΤΓΗ. XXV.
Oportet enim corruptibile hoc. etc. De termino
resurrectionis, et de Identitate corporum resur­
Parabolam hanc. Cur Christus voluit in para­
gentium, eorumque qualitate. Suppi, q. 78. 79. bolis loqui, m. q. 42. 3. c. et ad 3.
Decem virginibus. De virginitate. 2 2. q. 152.0.
Absorpta est mors in victoria. An Christus ali­
Dormitaverunt omnes. An omnes corporaliter
quos damnatos ab inferno liberaverit, in. q. 52. morientur. 1 2. q. 81.3 ad 1. et Suppi, q. 78. l.o.
o. o.
Media autem nocte clamor factus est. An re­
Virtus peccati lex. An virtus sit habitus bonus. surrectio sit futura tempore noctis. Suppi, q. 77.3.
An vox et clamor tubæ sit causa nostræ resur­
EVANG. JOAN. V.
rectionis. Suppi, q. 76. 2. o.
Date nobis de oleo vestro. De inani gloria. 2 2.
Mortui audient vocem Filii Dei. De causa re­
q. 132.
surrectionis. Suppi, q. 76. o. et 3. q. 56. o.
Vide Evang. Dominicæ Passionis.
Et qui audierint, vivent. De conditionibus beato­
An damnati numquam pœniteant de malis quæ
rum resurgentium. Suppi, q. 82. et seq.
Potestatem dedit ei judicium facere. De judiciaria fecerunt. 2 2. q. 98. 2. o.
An post resurrectionem cognoscet quilibet
potestate Christi, ni. q. 59. o.
Omnes qui in monumento. An resurrectio om­ omnia peccata quæ fecit. Suppi, q. 87. 1. o.
Et clausa est janua. An ætema beatitudo non
nium sit futura. Suppi, q. 75. 2. o.
Procedent. De qualitate et dotibus beatorum possit amitti. 1 2. q. 5. 4. o.
An per divinam misericordiam pœna damna­
deque damnatorum pœnis, etc. Suppi. 82. ad fi.
torum non sit terminanda. Suppi, q. 99. 2. o.
Nescio vos. An ergo anima Christi in verbo non
In Festo Sancti Martini. 11 Nov.
cognoscat omnia, m. q. 10. 2. et q. 15. 3.
Quia nescitis diem neque horam. An tempus
EPIST. ECCLI. XL1V.
resurrectionis sit occultum. Suppi, q. 77. 2. o.
Ecce sacerdos magnus. De officio sacerdotis et
An tempus futuri judicii sit ignotum. SuppL
unde dicatur sacerdos, iil q. 22. 1. c.
q. 88. 3. o.
Et in tempore iracundia factus est reconciliatio.
An sacerdotis sit pro peccatis populi Deo satisfa­
In Dedicatione Ecclesiæ.
cere eumque placare. Ibidem.
De statu episcoporum et de statu religionis.
EPIST. APOC. XXI.
2 2* q. 185.
De episcopis et pastoribus, vide plura in Evang.
Vidi civitatem sanctam. Quam^sit sancta Eccle­
Dominicæ 11. post Pascha.
sia in statu patriæ. iil q. 8. 3 àd 2.
Non est inventus similis illi. An quilibet sa­
De sanctorum beatitudine. Suppi, q. 93.
cerdos magnus excedat omnes alios in aliqua
A Deo paratam. Quomodo Christus influat in
virtute. 1 2. q. 66. 2 ad 2.
membra Ecclesiæ. ni. q. 8. 6. c.
Ideo Jurejurando. An oporteat eum qui ad epi­
De necessitate gratiæ. 1 2. q. 109. c.
scopatum assumitur esse cæteris meliorem. 2 2.
Ornatam viro suo. De dotibus beatorum. Suppi,
q. 185. 3. o.
q. 95. o.

— 378 —

Dedicatio Ecclesiæ

INDEX V

Ecce tabernaculum Dei cum hominibus. Taber- I
naculum veteris legis quid significabat, i 2. q. 102.
4 ad 2.
Cur templum erigatur, ct In quorum honorem
et memoriam. 2 2. q. 85. 2 ad 3.
i
Cur determinatus aliquis locus eligatur ad
Deum orandum. 2 2. q. 84. 3. o. sed ad 2.
præc.
Et ipsi populus ejus erunt. Quomodo Deus sit in I
sanctis. L q. 8. 3. c. prine.
Et absterget Deus omnem lacrymam. An delecta­
tio requiratur ad beatitudinem. 1 2. q. 4. 1. o.
An tristitia et doior consistat cum beatitudine
et fruitione Dei. m. q. 15. 5 ad 3. De ils quæ exi­
guntur ad beatitudinem. 1 2. q. 4. o.
EVANG. LUC. XIX.

Et ipse dives. De divitiis vide Evang. Domi­
nicæ IX. post oct. Pentecost, et I. post oct.
Pentecost.
Quia hodie in domo tua oportet me manere. Cur
Christus cum peccatoribus conversari voluit, m.
q. 40. 1. c. Vide Evang. Dominicæ III. post oct.
Pentecost.
Excepit illum gaudens. An Zachæus recipiendo
Christum magis honoraverit eum quam centu­
rio, dicens se non esse dignum qui eum recipiat
in domum suam, iil q. 80. 10 ad 3.
Ecce dimidium bonorum meorum do pauperibus.
De eleemosyna. 2 2. q. 32. o.
An dare eleemosynam sit in præcepto. 2 2.
q. 32. 5. o.
An aliquis debeat eleemosynam de necessario.
2 2. q. 32. 6. o.
An possit fieri de bonis illicite acquisitis. 2 2.
q. 32. 7. o.

Dedicatio Ecclesiæ

An eleemosyna sit abundanter facienda. 22.
q. 32. 10. o.
An Christus etiam dederit eleemosynas, hl
q. 7. 2 ad 3.
Et si aliquem defraudavi, reddo quadruplum. An
restitutio ejus quod ablatum est sit ad salutem
necessaria. 2 2. q. 62. 2. o. Qui teneantur resti­
tuere ablatum. 2 2. q. 62. 6 et 7. An vendens rem
pluris quam revera valeat, tenpatur ad damni
recompensationem. 2 2. q. 77. ad 1. præcipue.
Quando propter defectum rei venditæ, vel vitium
cclatpm vendens teneatur ad restitutionem. 2 2.
q. 77. 2 et 3.
An quicquid ex pecunia usuraria aliquis lu­
cratus est, teneatur ad ejus restitutionem. 2 2.
q. 78. 3. o.
An si quis impediat messem futuram vel effo­
diendo semina, vel incendendo herbas ipsius mes­
sis, teneatur ad totius messis restitutionem. 2 2.
q. 62. 4. c. ad 1 et ad 2.
An si quis furtim accipiens rem suam apud
alium depositam vel injuste detentam, teneatur
ad restitutionem. 2 2. q. 66. 5 ad 3.
An inveniens rem non suam, teneatur eam
domino et vero ejus possessori restituere. 2 2.
q. 66. 5 ad 2. Cui restitutio sit facienda. 2 2.
i 62. 5. o.
Quid faciendum injusto alicujus rei possessori,
cum impossibilis est rei restitutio. 2 2. q. 62. 5
ad 3. et a. 1 ad 1.
Quomodo restitutio fiet sine sui diffamatione.
2 2. q. 62. 1 ad 2.
Quomodo possit fama ablata restitui. 2 2. q. 62.
1 ad 2.
Reddo quadruplum. An non sufficiat restituere
I simplum quod ablatum est. 2 2. q. 62. 3. o.

— 379 —

INDEX SEXTUS
LOCORUM SUMMÆ THEOLOGICÆ
IN

QUIBUS

PERMULTIS

DE

PRÆCIPUÆ

AD

USUM

CATECHISTARUM

USQUE DILUCIDIS AC FIRMIS ARGUMENTIS

FIDE

Fides quid? 2 2. q. 5. 1. o.
Fides est virtus. An fides sit virtus? 2 2. q. 4.
a. 5. o.
Fides est virtus a Deo infusa. An fides sit ho­
mini infusa a Deo? 2 2. q. 6. 1. o.
Lumine quodam divino. Quo lumine illustratus
homo credit? 2 2. q. 1. 4 ad 3. et q. 2. 3 ad 2.
Ut firmiter assentiatur. Assentiri quid? 2 2. q. 2.
1 ad 3.
An actus fidei sit firmus assensus? 2 2. q. 2.
c.
An fides sit certior scientia ct aliis virtutibus
intellectualibus? 2 2. q. 2. 4. c. et 4. 8. o.
Iis omnibus, quæ ad veram sanctamque religio­
nem, etc. Quæ sint fide tenenda. 2 2. q. 1. 1. o.
An omnia sint fide tenenda quæ Ecclesia tanquam credenda proponit? 2 2. q. 5. 3. c. potissi­
mum.
Credenda proposuit. Quomodo Deus credenda re­
velet, mediate an immediate. 2 2. q. 6. 1. c. prine.

DE SYMBOLO ·
Duodecim symboli Apostolici paries. An credibi­
lia sint per certos articulos distinguenda? 2 2. q. 1.
a. 6.
An convenienter articuli fidei enumerentur?
2 2. q. 1. a. 8.
An convenienter articuli fidei in symbolo po­
nantur? 2 2. q. 1. a. 9. o.
Ad quem pertinet fidei symbolum ordinare?
2 2. q. 1. a. 10. o.
Credo. Quid credere? 2 2. q. 1. 2. o.
In Deum. Quomodo distinguantur credere Deo,
credere Deum et credere in Deum. 2 2. q. 2. 2. o.
Deum. De Deo i. q. 2. usque ad q. 4 ad 4.
Utrum Deus sit unus? 1. q. 11. 3 et 4.
Utrum in divinis sit Trinitas? i. q. 31. 1. o.
An credere Trinitatem explicite sit de neces­
sitate salutis? 2 2. q. 2. 8. o.
Patrem. De persona Patris, i. q. 33. o.
Omnipotentem. De potentia Dei. i. q. 26. o.
Cur potentia quæ communis est toti Trinitati,
appropriatur Patri? i. q. 39. 8. c. circa med.

MATERIÆ

TRACTANTUR

Cur creare, efficere, sive ex quo tribuitur Pa­
tri? Ibidem.
De creatione rerum, i. q. 44. et seq.
De scientia Dei, quæ est causa rerum, i. q. 14.o.
De voluntate Dei, quæ etiam causa rerum est.
l. q. 19. o.
De providentia Dei et ejus partibus, i. q. 22.
et 23. o.
De gubernatione rerum, i. q. 103. usque ad
q. 106.
Cæli et terree. De angelis. I. q. 50. usque ad 65.
De opere creationis creaturæ corporalis, i.
q. 65. usque ad 75.
De homine, i. q. 75. usque ad 103.
Et in Jesum. An credere explicite mysterium
Christi sit de necessitate salutis. 2 2. q. 2. 2. 7. o.
De nomine Jesu. in. q. 37. 2. o.
An alio modo possimus salvari quam per Chri­
stum? 1 2. q. 91. 5 ad 2. et 2 2. q. 2. a. 7. c.
Filium ejus. De persona Filii, i. q. 34. et q. 35.
Unicum. Quomodo Christus sit Filius unicus
Patris. I. q. 41. 3. c. et 4. 33. 3 ad 2.
Qui conceptus est de Spiritu sancto. De incarna­
tione Christi, m. q. 1. et sequent, usque ad q. 40.
Cur Christi conceptio attribuitur Spiritui san­
cto? m. 32. 1. c. potissimum.
An Christus debeat dici conceptus de Spiritu
sancto, m. q. 32. 2. o.
De modo et ordine conceptionis Christi, ili.
q. 33. o.
Natus ex Maria. De nativitate Christi, ni.
q. 35. o.
An B. Maria sit vera et naturalis mater Christi.
m. q. 35. 3. o.
An B. Maria sit mater Dei? m. q. 35. 4. o.
Virgine. De virginitate B. Mariæ. m. q. 28. o.
Passus. De passione Christi, m. q. 46. usque
ad 50.
Sub Pontio Pilato. Cur Christus voluit pati a
gentilibus? m. q. 47. 4. c. et ad 1.
An Pontius Pilatus tradens Christum crucifi­
gendum omnium maxime peccaverit? m. q. 47.
6 ad 2.
Crucifixus. Cur conveniens fuit Christum in
cruce pati? m. q. 46. 4. c. potissimum.
Mortuus. De morte Christi, m. q. 50. o.
Sepultus. De sepultura Christi, m. q. 51. o.

— 380 —

M

INDEX VI

De Spe

Descendit ad inferos. De descensu Christi ad in­
feros. m. q. 52. o.
Tertia die resurrexit a mortuis. De resurrectione
Christi, m. q. 53. usque ad 57.
An fuerit conveniens Christum tertia die resur­
gere? m. q. 53. 2. o.
Ascendit ad cælos. De ascensione Christi, m.
q. 57. o.
Sedet ad dexteram Dei Patris. De sessione Chri­
sti ad dexteram Patris, in. o. 58. o.
Inde venturus est judicare. De judiciaria pote­
state Christi, m. q. 59. o. et Suppi, q. 89. et 90.
Credo in Spiritum sanctum. De persona Spiritus
sancti, i. q. 06. q. 37. et q. 38.
Cum sit eadem notitia Patris, et Filii, et Spi­
ritus sancti, cur traduntur de illis diversi arti­
culi? 2 2. q . '1, ar. ~8. ad ~3.
An Spin tus sanctus sit Deus? Ibidem et i.
q. 27. 1. .
Sanctam Ecclesiam. Quorum hominum Christus
sit actu caput, m. q. 8. 3 ad 2. potissimum.
An corpus Ecclesiæ mysticum consistat ex ho­
minibus et angelis, ex viatoribus et beatis, m.
q. 8. 4. c. ad 2.
An sit una Ecclesia omnium fidelium Novi et
Veteris Testamenti? m. q. 8. 3. ad 3.
Sanctorum communionem. An sit sanctorum
communio in Ecclesia? i. q. 23. 6 ad 1. fi. et
Suppi, q. 25. 1. c. et 2. ad 5.
Remissionem peccatorum. An remissio pecca­
torum sit in Ecclesia? 2 2. q. 20. 2. c. et ad 3.
An per baptismum tollantur omnia peccata?
m. q. 69. 1. o.
An per sacramentum Eucharistiæ remittantur
peccata, m. q. 79. 3 et 4.
An per poenitentiam removeantur omnia pec­
cata? m. q. 86. 1.
De remissione venialium peccatorum, m. q.
87. o.
An potestas clavium se extendat ad remissio­
nem culpæ? Suppi, q. 18. 1. o.
Carnis resurrectionem. De resurrectione in fine
mundi futura, m. q. 53. 1. c. et q. 56. 1. o. et
Suppi, q. 75. usque ad 88.
Vitam æternam. De receptaculis animarum post
earum mortem. Suppi, q. 69. o. De libro vitæ. i.
q. 24.
An aliquis deleatur de libro vitæ? i. quæst. 24.
3. o.
De beatitudlne æterna. 1 2. q. 2. usque ad q. 6.
An homo in gratia constitutus possit mereri
vitam æternam? 1 2. q. 115. 3. o.
An beatitudo semel habita possit amitti? 1 2.
q. 5. 4. o. et i. q. 24. 3. o.
De visione divinæ essentiæ. i. q. 12. o. et Suppi,
q. 92. o.
De sanctorum beatitudine et eorum mansioni­
bus. Suppi, q. 93. o.
De dotibus beatorum. Suppi, q. 95. o.
De aureolis. Suppi, q. 96. o.
De pœna damnatorum. Suppi, q. 97. usque ad
finem.

DE SPE
Spes est virtus. An spes sit virtus? 2 2. q. 171. o.
Divinitus infusa. An spes nobis a Deo infunda­
tur? 1 2. q. 62. 1. c. et 3.
Homo flaelis. De subjecto spei. 2 2. q. 18. o.
In præsens quidem bona salutaria. An bona hu­
jus vitæ sint objectum spei? 2 2. q. 7. 2 ad 2.
In posterum vero ipsam salutem æternam. An
æterna beatitudo sit objectum proprium spei?
I
2 2. q. 17. 2. o.

De Oratione Dominica

Firma cum fiducia expectet. An spes viatorum
habeat certitudinem? 2 2. q. 13. 4. o.
Fiducia quid? 2 2. q. 129. 6. c.
Expectat. An aliquis possit non solum sibi» sed
et alteri expectare æternam beatitudinem? 2 2.
q. 17. 3. o.
De vitiis oppositis spei, desperatione et præsumptione. 2 2. d. 20. et 21. o.

DE ORATIONE

·

Precatio Dominica. Precatio sive oratio quid?
2 2. q. 83. 1. c.
De convenientia, utilitate et necessitate ora­
tionis. 2 2. q. 83. 2. o. et 3 ad 2. et 15. et 16.
De partibus et gradibus orationis. 2 2. q. 83.
17. o.
De iis quæ petenda sunt. 2 2. q. 83. 5. et 6. o.
Pro quibus orandum sit, 2 2. q. 83. 7. et 8.
Quis orandus sit. 2 2. q. 83. 4. o.
Quæ ratio in orando requiratur. 2 2. q. 83. 12.
13. et 14.
Quæ virtutes requirantur ad bonitatem oratio­
nis. 2 2. q. 83. 15. c. et ad 3.

DE ORATIONE DOMINICA
Pater noster. Quomodo Deus dicatur Pater no­
ster, et nos ejus filii, i. q. 33. 3. c.
Cur potius dicimus Pater noster, quam Pater
mi? 2 2. q. 83. 7 ad 1.
Cum Deus præveniat nos sua benevolentia, cur
igitur videmur velle captare ejus benevolentiam,
dicendo, Pater noster? 2 2. q. 83. 9 ad 5.
Septem vero petitiones sunt istæ. An convenien­
ter hæ septem petitiones orationis Dominicæ assi­
gnentur? 2 2. q. 83. 9. c.
Sanctificetur nomen tuum. Cum nomen Dei sit
semper sanctum, cur igitur petimus illud san­
ctificari? 2 2. q. 83. 9 ad, 1.
Adveniat regnum tuum. Cum Christus nunc re­
gnet, et regnum ejus sit sempiternum, quomodo
petimus illud advenire? 2 2. a. 83. 9 ad 1.
Fiat voluntas tua. Cum scriptum sit, Omnis vo­
luntas mea fiet, quomodo non est vanum petere,
ut fiat voluntas Dei? 2 2. q. 83. 9 ad 1.
De duplici voluntate Dei, beneplaciti et signi,
i. q. 19. 11. c.
Quæ signa circa divinam voluntatem ponuntur?
i. q. 19. 12. o.
Sicut in cælo et in terra. Quid per cælum et ter­
ram hic intelligatur. 2 2. q. 83. 9 ad 1.
An dictæ tres petitiones sint in hac vita implendæ? 2 2. q. 83. 9 ad 1.
An quatuor sequentes, petitiones in hac vita
impleantur? Ibidem.
Panem nostrum quotidianum. Quomodo hæc pe­
titio sit utilis ad beatitudinem? 2 2. q. 83. 9. c.
circa med.
Quidnam intelligatur nomine panis nostri quo­
tidiani? Ibidem.
Et dimitte nobis debita nostra. Cum quatuor
praecedentes petitiones pertineant ad consequen­
dum bonum, et tres sequentes spectent ad amo­
tionem mali, et cum prius sit recedere a malo
quam consequi bonum, cur igitur hæ tres se­
quentes petitiones ordine subsequuntur quatuor
primas? 2 2. q. 83. 9 ad 2.
Sicut et nos dimittimus. An si aliquis nolit fratri
suo remittere offensam, sine mendacio possit
dicere hanc partem orationis Dominicæ? 2 2. q.
83. 16. ad 3.
Et ne nos inducas. An hic petamus ut non tentemur, sed potius ut a tentatione non vincamur?
2 2. q. 83. 9. c. f.

— 381 —

·■?»

•K ’

De Salutatione Angelica

INDEX VI

Sed libera nos a malo. Quidnam hic petatur
amoveri? 2 2. q. 83. 9. c. f.
Cur B. Lucas hanc petitionem praetermisit?
2 2. q. 83. 9 ad 4. t
Præfatiuncula Illa, Pater noster qui es in cailist
nobis in memoriam reducit summum illud bene­
ficium quo nos Deus pater in gratia recepit, ac
propter Jesum filium in suos filios adoptavit.
in gratiam recepit. An per passionem Christi
simus Deo reconciliati? m. q. 49. 4. o.
In suos filios adoptavit. Quomodo Deus ex sua
bonitate rationalem creaturam admittat ad beatitudinis hæreditatem? in. q. 23. 2. c.
Cum Christus sit naturalis filius Patris, et
adoptio sit introducta in defectum naturalis filii»
quomodo Deo convenit nos in filios suos ado­
ptare? 1IL q. 23. 1 ad 2.
Quomodo adoptemur in filios Dei? 1 2. q. 114.
3. c. f.
Quæ sit differentia inter Deum adoptantem et
hominem adoptantem? m. q. 23 1. c. fi.
Quæ sit differentia inter filium Dei adoptivum
et naturalem? ni. q. 23. 2. c.

DE SALUTATIONE ANGELICA
Atf gratia plena. Cur hac insolita salutatione
salutaverit angelus B. Mariam? m. q. 30. 4. c.
prine.
Gratia plena. De sanctificatione B. Virginis, m.
q. 27.
Quid angelus expressit dicendo, Gratia plena?
m. q. 30. 4. c. prine.
Cum plenitudo gratiæ sit propria Christo, quo­
modo B. .Maria dicitur plena gratia? m. q. 7. a.
10 ad 1. et q. 27. 5 ad 1.
An B. Maria in tota sua vita numquam pec­
catum aliquod actuale admiserit? m. q. 27.
4. o.
Dominus tecum. An hic exprimatur conceptus
B. Mariæ? ni. q. 30. 4 c.
Benedicta tu in mulieribus. Quid his verbis an­
gelus significare voluit? m. q. 30. 4. c.
Et benedictus fructus ventris tui. An B. Maria
sit vera et naturalis mater Christi? m. q.35. 3. o.
An in Christo fuerit plenitudo gratiæ. in.
q. 7. a. 9 et 10.
Mater Dei. An B. Maria dicenda sit esse vera
mater Dei? in. q. 35. 4. o.
Sed etiam invocandam. An B. Maria præ cæteris
sanctis omnibus sit honoranda et adoranda? in.
q. 25. 5. c. fi. et ad 1 potissimum.

DE CHARITATE

’J

Charitas quid? 2 2. q. 25. 1 et 2.
Est virtus. An charitas sit virtus? 2 2. q. 23.
3. o.
Qualis sit virtus? 2 2. q. 23. 4. 5. 6 et 7.
An sit forma omnium virtutum? 2 2. q. 23. 8. o.
Divinitus infusa. An charitas causetur in nobis
ex infusione? 2 2. q. 24. 2. o. An charitas infun­
datur secundum capacitatem naturalium? 2 2.
q. 24. 3. o.
Qua sincere Deus propter se. An Deus sit pro­
pter seipsum et non propter aliud diligendus?
2 2. q. 27. 3. o. et q. 23. 5 ad 2.
An Deus sit magis diligendus quam proximus?
2 2. q. 26. 2. o.
An homo debeat ex charitate plus diligere
Deum quam seipsum? 2 2. q. 26. 3. o.
Et proximus. Quis est proximus? 2 2. q. 44. 7.
c. prine.
An dilectio sistat in Deo, et non se extendat
ad proximum? 2 2. q. 25. 1. ο.

Pc Praeceptis Decalogi

An peccatores sint ex charltate diligendi? 2 2
q. 25. 6. 8 et 9.
An angelos ex charitate debeamus diligere?
2 2. q. 25. 10. o.
An dæmones sint ex charltate diligendi. 2 2.
q. 25. 11. o.
Quis In dilectione sit præferendus? 2 2. q. 21.o.
Propter Deum. Quomodo proximus sit diligen­
dus propter Deum? 2 2. q. 23. 5. o. et q. 26. 2.o,
potissimum, et q. 44. 7. o.
Diligitur. Diligere sive amare quid? 2 2. q. 72.
2» o.
Duas esse. Si duæ sint partes charitatis, dile­
ctio s. Dei et proximi, an ergo charitas non sit
una virtus? 2 2. q. 23. 5 ad 1. potissimum.
Videlicet suiipsius dilectio. An homo diligat seipsum ex charitate? 2 2. q. 25. 4. o.
An homo corpus suum ex charitate diligat?
2 2. q. 25. 5. o.
<
An peccatores seipsos diligant? 2 2. q. 25.
7. o.
SI homo debeat seipsum diligere, cur igitur
de dilectione suiipsius non fuit aliquod præce­
ptum datum? 2 2. q. 44. 3 ad 1. et I 2. q. 100.
5 ad 1.

DE PRÆCEPTIS DECALOGI
Prœceptorum tum Deif tum Ecclesiæ. An chari­
tatis ratio in hoc consistat, quod homo veiit se
Deo subjicere, et praeceptorum regulam in omni­
bus sequi? 2 2. q. 24. 2. c. prine.
Ex divinis autem prœceptis prœcipua sunt na·
turœ duo. An in nobis sit aliqua lex naturalis? 12.
q. 91. 2. o.
An lex naturæ contineat plura præcepta? 1 2,
q. 92. 2. o.
Decalogi decem. An omnia præcepta moralia
reducantur ad decem præcepta Decalogi? 1 2.
q. 100. 3. o.
Quomodo præcepta Decalogi sint distinguen­
da? 1 2. q. 100. 4. o.
An præcepta Decalogi convenienter enumeren­
tur? 1 2. q. 100. 5. o. ·
|
An præcepta Decalogi sint debito et conve­
nienti ordine disposita? 1 2. q. 100. 6. o.
An præcepta Decalogi convenienter tradan­
tur? 1 2 . q. 100. 7. o.
An præcepta Decalogi sint dispensabilia? 1 2.
q. 100. 8. o.
Omnia queeeumque vultis. 1 2. q. 99. 1 ad 3. et
q. 94. 4 ad 1.
Quod ab alio oderis. 1 2. 94. 2. c. f. et 100. 3.C.
1. Ego sum Dominus Deus tuus. An sint diversa
præcepta, s. Ego sum Dominus Deus tuus, et,
Non habebis deos alienos coram me? 1 2. q. 100.
4 ad 2.
Non facies tibi sculptile. An sit unum præ­
ceptum, Non habebis deos alienos coram me,
et, Non facies tibi sculptile? 1 2. q. 100. 4. c.
sub finem et ad 1.
An primum præceptum Decalogi convenienter
tradatur? 2 2. q. 122. 2. o.
Quid prohibetur hoc primo præcepto? 2 2.
q. 122. 2. c. f. ad 2. et ad 3.
Quid praecipitur homini hoc primo præcepto?
1 2. q. 100. 5.
f MM·
De religione et ejus actibus. 2 2. q. 81. et 4seq.
De superstitione. 2 2. q. 91.
De speciebus superstitionis. 2 2. q. 93. et se­
quentibus usque ad 97.
2. Non assumes nomen. An secundum præce­
ptum Decalogi convenienter tradatur? 1 2. q. 122,
Cum sint multa nomina Dei, cur singulariter

— 382 —

De Præceptis Decalogi

INDEX VI

dicitur, Non assumes nomen Dei, et non potiui,
nomina Dei? 1 2. q. 122. 3 ad 5.
Quid prohibetur hoc præcepto? 1 2. q. 100,
5 nd 3. et 2 2. q. 122. 3. c. f. ad 2. et ad 4.
Quid præcipiatur hoc præcepto? 1 2. q. 100.
5. c.
De Juramento. 2 2. q. 84. o.
De perjurio. 2 2. q. 98. o.
Cur in Exodo huic præcepto, sicut et primo,
peculiariter additur comminatio pœnæ? 1 2.
q. 100. 7 ad 4.
3. Memento ut diem sabbati sanctifices. An ter­
tium præceptum Decalogi de sanctificatione, s.
sabbati, convenienter tradatur? 1 2. q. 122. 4. o.
Cum omnia præcepta Dei sint in memoria reti­
nenda, cur in solo tertio præcepto fit mentio de
memoria? 1 2. q. 100. 7 ad 5.
Cur ad cultum Dei pertineat non solum sab­
batum, sed multæ aliæ solemnitates, cur igitur
solum fit mentio sabbati in tertio præcepto?
1 2. q. 100. 5 ad 2. et 2 2. q. 122. 4 ad 2.
Quid hoc præcepto præcipiatur? 1 2. q. 100. 5.
c. et 2 2. q. 122. 4. c. ad 1. et ad 3.
Quis hoc præceptum tertium transgredi dicen­
dus est? 2 2. q. 122. 4 ad 3.
De festis ut infra in primo præcepto Ecclesiæ.
Quomodo præceptum hoc de sanctificatione
sabbati servatur in Novo Testamento? 2 2. q. 122.
4 ad 4.
4. Honora patrem tuum. Cur præceptum de ho­
norandis parentibus ponitur primum inter præ­
cepta de dilectione proximi data? 1 2. q. 100.
7. c. et ad 2. et 2 2. q. 122. 5. c.
Cum prius sint extirpanda vitia, quæ prohi­
bentur per præcepta negativa, quam sint inserendæ virtutes, quarum actus praecipiuntur per
præcepta negativa, quomodo primum præce­
ptum concernens proximum est affirmativum?
1 2. q. 100. 6 ad 2.
Cur magis datur speciale præceptum de pie­
tate, quam de observantia, honore, gratia et si­
milibus? 2 2. q. 122. 5 ad 1.
Cur magis præcipitur honor parentum, quam
eorum sustentatio? 1 2. q. 122. 5 ad 3.
Cur magis ponitur præceptum de honorandis
parentibus, quam de diligendis filiis? 1 2. q. 100.
5 ad 4.
Ut sis longaevus super terram. Cur solum in primo et quarto præcepto additur promissio? 1 2.
q. 100. 7 ad 3.
Cum honorantes parentes suos contingat cito
eripi ex hac vita, quomodo promissionis hujus
veritas salvatur? 2 2. q. 122. 5 ad 4.
De pietate. 2 2. q. 101.
De <observantia.
’
\ . 2 2.
- q. 102.
De honore. 2 2. q . 103.
De obedientia et inobedientia. 2 2. q. 104.
et q. 105.
De gratia sive gratitudine et ingratitudine. 2 2.
q. 106. et 107. o.
5. Non occides. De quibus hoc dicitur? 2 2.
q. 64. 1. 8.
An occidere quæcumque viventia sit illicitum?
2 2. q. 64. 1. o.
Quando et cui liceat occidere homines pecca­
tores? 2 2. q. 64. 2. 3. et 4.
An liceat aliquo casu occidere innocentem? 2 2.
q. 64. 6. o.
An non liceat homini occidere alium, se defen­
dendo? 2 2. q. 64. 7. o.
An aliquis casualiter hominem occidens, incur­
rat reatum homicidii? 2 2. q. 64. 8. o.
An liceat alicui seipsum occidere? 2 2. q. 64.
5. o.
An bellare sit peccatum? 2 2. q. 40. 1.

De Præceptis Ecclesiæ

An solum homicidium hic prohibeatur? 2 2.
q. 122. 6 ad 2.
Dc vindicta. 2 2. q. 108. o. De Ira. 2 2. q. 128. o.
De invidia. 2 2. q. 36. o. De odio proximi. 2 2.
q. 39. 3. et seq.
De discordia. 2 2. q. 37.
De pace et concordia. 2 2. q. 29. o.
6. Non moechaberis. Quid hic intelligitur pro­
hiberi? 1 2. q. 100. 5. c. et 2 2. q. 122. 6 ad 2.
De luxuria. 2 2. q. 153. De speciebus luxuriæ.
2 2. q. 154.
An in tactibus et osculis consistat peccatum
mortale? 2 2. q. 154. 4. o.
De castitate et virginitate. 2 2. q. 151 et
152.
De abstinentia et Jejunio. 2 2. q. 147. et 148.
7. Non furtum facies. Quid hic prohibeatur.
1 2. q. 100. 5. c. et 2 2. q. 122. 6 ad 2. De furto
et rapina. 2 2. q. 66. ar. 3. ct seq.
De fraude quæ contingit in emptione et ven­
ditione. 2 2. q. 77. o.
De usura. 2 2. q. 78. De restitutione. 2 2.
q. 62. o. De eleemosynis. 2 2. q. 32. o. De llberalitate. 2 2. q. 117. De avaritia. 2 2. q. 118. De pro­
digalitate. 2 2. q. 119.
8. Non loqueris contra proximum falsum testimo­
nium. Quid hoc præcepto vetitum est? 1 2.
q. 100. 5. c. et 2 2. q. 122. 6 ad 2.
An falsum testimonium semper sit peccatum
mortale? 2 2. q. 70. 4. o.
De veritate. 2 2. q^ 109.
De mendacio et reliquis vitiis veritati oppo­
sitis. 2 2. q. 110. usque ad quæst. 114. De amicitia
quæ dicitur affabilitas. 2 2. q. 114.
De vitiis affabilitati oppositis. 2 2. q. 115 et
q. 116.
De contumelia, detractione et cæteris injuriis
verborum. 2 2. q. 72. usque ad q. 77.
9. Non cuncupisces uxorem proximi tui. Quid
hic prohibeatur. 1 2. q. 100. 5. c.
Cur magis ponitur præceptum prohibens con­
cupiscentiam adulterii et furti, quam concupi­
scentiam omicidii et falsi testimonii? 1 2. q. 100.
5 ad 5. et 2 2. q. 122. 6 ad 4.
Cur prior sit actus cordis quam oris vel ex­
terioris operis, quomodo præcepta prohibentia
actum cordis et concupiscentiam ponuntur ultimo
loco? 1 2. q. 100. 6 ad 3.
10. Non domum, non agrum, non servum. Cur
de concupiscentia uxoris alienæ, et rei alienæ
ponuntur duo præcepta? 1 2. q. 100. 4. c. fi. et
ad 3.
Priori tabula. An præcepta de delictione Dei
convenienti methodo præponantur præceptis de
dilectione proximi. 1 2. q. 100. 6 ad 1.

DE PRÆCEPTIS ECCLESIÆ
Ex prœceptis autem Ecclesiæ. An Ecclesia possit
condere legem in pertinentibus ad cultum Dei?
2 2. q. 10. 10. c.
An lex humana Imponat homini necessitatem
in foro conscientiæ? 1 2. q. 96. 4. o.
Dies festos. Vide tertium mandatum Decalogi
de festis. 1 2. q. 103. 4 ad 4. et 2 2. q. 40. 4. et q.
122. 4. o. et q. 147. 5. c.
Indicta certis diebus. An jejunium sit in præce­
pto? 2 2. q. 147. 3.
An omnes ad jejunia Ecclesiæ teneantur? 2 2.
q. 147. 4. o.
An convenienter determinata sint tempora Je­
junii Ecclesiæ? 2 2. q. 147. 5. o.
Et a nonnullis cibis. An convenienter jejunan­
tibus indicatur abstinentia a carnibus, ovis et
lacticiniis? 2 2. q. 147. 8. o.

— 383 —

_____ :_____ .

Dc Peccato in genere

f* ir*··· X ' >
λ

i t

· <

«Ί

INDEX V!

De Sacramento

Sacerdoti proprio. De ministro confessionis.
Acedia. De acedia. I 2. q. 84. 4. c. et 2 2. q 35
An acedia debeat poni vitium capitale? 2 2
Suppi, q. 8. o.
An sit necessarium quod homo confiteatur pro­ q. 35. 4. o.
prio sacerdoti? Suppi, q. 8. 4. o.
An possit aliquis alteri quam proprio sacerdoti
DE VIRTUTIBUS
confiteri ex privilegio vel mandato superioris?
Theologica. De virtutibus theologicis. 1 2. q. 62
Suppi, q. 8. 5. o.
possit a quolibet sa- 0. et q. 64. 4. o.
An In fine vitæ pœnitens possi
cerdote absolvi? Suppi, q. 8. 6.
Cardinalis. De virtutibus cardinalibus. 1 2
Singulis saltem annis confitetor. An omnes ad q. 61. o.
Prudentia. De prudentia. 2 2. q. 47. et teq
confessionem teneantur? Suppi, q. 6. 3. o.
usque ad 57.
An quis statim post peccatum admissum
Justitia. De justitia et pertinentibus ad eam
teatur confiteri? Suppi. 6. 5. o.
An possit cum aliquo dispensari ne confiteatur 2 2. quæst. 57. et sequent, usque ad q. 123.
Fortitudo. De fortitudine. 2 2. q. 123. et sêq
homini peccata? Suppi, q. 6. ar. 6. 0.
Sacrosanctam Eucharistiam. An liceat cessare usque ad q. 141.
Temperantia. De temperantia. 2 2. a. 141. cum
omnino a communione? ni. q. 80. 11. 0.
quibusdam altis quæ ei annexa sunt. 2 2. q. 141.
et seq. usque ad q. 171.
DE PECCATO IN GENERE
Humilitas. De humilitate. 2 2. q. 161. 0.
Liberalitas. De liberalitate. 2 2. q. 117.
Peccatum, auctore Ambrosio. Peccatum quid.
Castitas. De castitate. 2 2. q.' 151.
1 2. q. 71. 6. o.
De virginitate. 2 2. q. 152. 0.
Communis originis. De peccato originali. 1 2.
Charitas. De charitate. 2 2. q. 23. et seq. usque
q. 81. usque ad q. 84.
Propriæ actionis. De peccato actuali. 1 2. q. 71. ad 47.
Temperantia. De abstinentia. 2 2. q. 146. 0.
usque ad q. 90.
De sobrietate. 2 2. q. 149.
Prima. An convenienter dividatur peccatum
Mansuetudo. De clementia et mansuetudine.
in peccatum cordis, oris et operis ac omissionis
2 2. q. 157. o.
1 2. q. 72. 6 et 7.
Pia sedulitas. De gaudio quod est de bono
De peccato quod nascitur ex ignorantia. 1 2.
divino. 2 2. q. 28. o.
q. 76. 0.
Consilii Evangelici virtus. De consiliis evangeDe peccato quod nascitur ex infirmitate. 1 2.
licis et eorum numero. 1 2. q. 108. 4. 0. et 2 2.
q. 77. o.
De peccato quod nascitur ex malitia. 1 2. q. 186. 2. art. et seq. art.
Verecundia. De verecundia. 22. q. 144. 0.
q. 78. o.
Obedientia. De obedientia. 2 2. q. 204. 0.
Peccatum propriæ actionis est aut lethale, aut
veniale. De divisione peccati in peccatum mortale
et veniale, et comparatione venialis peccati ad
DE GRATIA ET BONIS OPERIBUS
mortale. 1 2. q. 72. 5. o.
0. et q. 88. o.
Quid sit gratia? 1 2. q. 110. 3. 4. c.
De veniali peccato secundum se considerato.
1 2. q. 89. o.
An sit necessaria ad præcepta Dei implenda?
In Spiritum sanctum, sex. De peccato in so
Spiri- 1 2. q. 109. 4.
Possumus ad vitam ætemam mereri absque
tum sanctum, et singulis ejus speciebus. 2 2. q.
14. o.
gratia. 1 2. q. 109. 5.
De variis gratiæ speciebus. 1 2. q. 112. 1.
Homicidium. De homicidio. 2 2. q. 64. o.
Peccatum Sodomiticum. De peccato sodomitico.
Requiritne gratia dispositiones ex parte eo­
2 2. q. 154. 11. et 12.
rum qui illam suscipiunt. 1 2. q. 112. 2.
De gratiæ effectibus. 1 2. q. 113.
An necessarium sit ut homo gratiæ respondeat.
DE SEPTEM PECCATIS CAPITALIBUS
1 2. q. 113. 3.
Capitalia septem. Quid capitale. 1 2. q. 84.3. c.
De merito. 1 2. q. 114. o.
An sint septem vitia capitalia. 1 2. q. 84. 4. o.
Triplex est bonorum operum genus: De pre­
Superbia. De superbia. 1 2. q. 84. 2. et 2 2. catione. 2 2. q. 83. o.
q. 162. et q. 163. I et 2.
De jejunio. 2 2. q. 147.
An superbia sit vitium capitale. 1 2. q. 84. 2. o.
De eleemosyna. 2 2. q. 32. o.
et 2 2. q. 162. 8. o.
Quotuplex est eleemosyna corporalis et quæ
Avaritia. De avaritia. 1 2. q. 84. 1. o. et 2 2. ejus sunt species. 2 2. q. 32. 2. o.
q. 118. o.
Quotuplex est eleemosyna spiritualis et quæ
An avaritia sit vitium capitale. 1 2. q. 153.4.0. ejus sunt species. 2 2. q. 32. 3. o.
et 2 2. q. 118. 7. o.
Luxuria. De luxuria. 1 2. q. 84. 4. c. et 2 2.
DE SACRAMENTIS
q. 153. o.
De speciebus luxuriæ. 2 2. q. 154. 0.
Sacramentum est divinæ. Sacramentum quid
An luxuria sit vitium capitale 2. 2. q. 153. in. q. 60. o.
4. o.
Est rei divinæ. Cujus rei sacræ sit sacramentum
Invidia. De invidia. 1 2. d. 84. 4. c. et 22. signum. 111. q. 60. 2. o. et 3. o.
q. 36.
Externum. An sacramentum sit semper aliqua
An invidia sit vitium capitale? 2 2. q. 36. 4. 0, res sensibilis, m. q. 60. 4.
Gula. De gula. 1 2. q. 84. 4. c. et 2 2. q. 148. o.
Ad hominis œternam salutem. De necessitated
An gula sit vitium capitale? 2 2. q. 148. 5. o. effectu sacramentorum. 111. q. 61. o. et 62. 0.
De ebrietate. 2 2, q. 150.
Septem sunt. De numero sacramentorum, in.
Iracundia. De iracundia. 1 2. q. 84. 4. c. et q. 65. o.
2 2. q. 158. o.
Baptismus est. De baptismo, m. q. 66. et see.
An ira debeat poni inter vitia capitalia? 2 2. usque ad q. 72.
q» 158. 6.
Est novæ legis primum. An baptismus sit a

De Sacramentis

De Finibus ultimis

INDEX VI

Christo institutus, et quando. -HI. q. 66. 2. ο.
In ablutione corporis. An baptismus sit ipsa
ablutio, m. q. 66. 1. o.
De materia baptismi, m. q. 66. 3 et 4.
Et legitima verborum pronunciation. An in sa­
cramentis requirantur verba, hi. q. 60. 6. 7. et 8.
De forma baptismi, m. q. 66. 5. o.
Tam parvulis quam adultis. De suscipientibus
baptismum, hi. q. 68. o.
/Xn sine baptismo nullus possit salvari, ni.
q. 68. 2. o.
An pueri sint baptizandi, ih. q. 68. 9. o.
An pueri in maternis uteris existentes possint
baptizari, m. q. 68. 11. o.
Hoc sacramento plena peccatorum accepta remis­
sione. De effectibus baptismi, 111. q. 69. 0.
An homo per baptismum liberetur ab omni
peccato, et ab omni reatu peccati, ih. q. 69. 1 et 2
Spiritualiter regeneramur. Cur baptismus dica­
tur regeneratio, in. q. 66. 9. c.
In novam creaturam. An per baptismum con­
ferantur gratia et virtutes, m. q. 69. 4. 5 et 6.
Hœredesque Christi. An effectus baptismi sit
apertio januæ regni caelestis, i. q. 69. 7. o.
Confirmatio. De confirmatione, ill. q. 72. o.
Sacramentum est. An confirmatio sit sacramen­
tum. in. q. 72. I. o.
Quod baptizatis. An character confirmationis
præsupponat ex necessitate characterem baptismalem. m. q. 72. 6.
Ab episcopo confertur. An solus episcopus hoc
sacramentum possit conferre, m. q. 72. II. o.
In fronte. An hoc sacramentum sit conferen­
dum homini in fronte, m. q. 72. 9, o.
Per sacrum chrisma. An chrisma sit conveniens
materia hujus sacramenti, m. q. 72. 2. o.
Adhibita certa verborum forma. An hæc sit con­
veniens sacramenti confirmationis forma, Con­
signo te signo crucis, et confirmo te chrismate
salutis, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus
sancti, Arnen, m. q. 72. 4. o.
Hæc fidem corroborat. De effectu confirmationis,
in. q. 72. 1. et 7. o.
Eucharistia esi. De Eucharistia, m. q. 73. et
seq. usque ad q. 84.
Est sacramentum. An Eucharistia sit sacramen­
tum. hi. q. 73. 1. o.
Postquam sacerdos. De ministro hujus sacra­
menti. ih. q. 82. o.
An consecratio hujus sacramenti sit propria
sacerdoti, m. q. 82. 1. o.
Panem et vinum. De materia hujus sacramenti,
m. q. 74. o.
An materia hujus sacramenti sit panis et vi­
num. m. q. 74. 1. o.
Verbis a Christo traditis consecravit. De forma
hujus sacramenti, ih. q. 68. o.
An hæc sit forma hujus sacramenti. Hoc est
corpus meus, et, Hic est calix sanguinis mei. m.
q. 68. 1. 2 et 3.
An prædictis verbis formarum sit aliqua vis
creata effectiva consecrationis, m. q. 68. 4.
Vere et secundum substantiam suam totus Chri­
stus. An corpus Christi slt in hoc sacramento
secundum rei veritatem, an vero solum secun­
dum figuram, m. q. 75. 1. o.
An totus Christus contineatur sub hoc sacra­
mento. m. q. 76. I. o.
Sub utravis specie continetur. An totus Christus
contineatur sub utraque specie hujus sacramenti,
ni. q. 76. 2. 9.

Pane in corpus ejus. An in hoc sacramento non
remaneat substantia panis et vini post consecra­
tionem. hi. q. 76. 2. o.
Per Eucharistiam hominis Christiani. De effecti­
bus hujus sacramenti, ih. q. 79. o.
Deoque gratum offertur sacrificium. An in cele-/
bratione hujus sacramenti Christus immoletur.
ih. q. 83. 1. o.
Pœnitentia. De pœnitentia. ιπ. ή. 84. usque ad
finem. Suppi, q. 1. usque ad 29.
Sacramentum est. An pœnitentia sit sacramen­
tum. in. q. 84, 1, o.
Per sacerdotis absolutionem. An hæc sit forma
hujus sacramenti, Ego te absolvo, ih. quæst. 84.
3. o.
Peccata post baptismum commissa. An pœniten­
tia sit secunda tabula post naufragium, m.
q. 84. 6.
Quæ detestatus. De contritione. Suppi, q. 1. et
seq. usque ad q. 6.
Riteque confessus fuerit. De confessione. Suppi,
q. 6. usque ad q. 12.
De qualitate confessionis. Suppi, q. 9. o.
Remittuntur. De effectu pœnitentiæ. hi. q. 86. o.
Cujus tres sunt partes. De partibus pœnitentiæ.
m. q. 90. 2. et 3. potissimum.
Contritio fit corde} etc. m. q. 90. 2. argumento
primo.
Extrema unctio. De sacramento extremæ un­
ctionis. Suppi, q. 29. et sequent, usque ad q. 34.
Est sacramentum. An extrema unctio sit sacra­
mentum. Suppi, q. 29. 1. o.
Per oleum sacrum. An oleum olivæ sit conve­
niens materia hujus sacramenti. Suppi, q. 29. 4. o.
An oporteat oleum esse consecratum. Suppi,
q. 29. 5. o.
Et certas preces. De forma hujus sacramenti.
Suppi, q. 29. 7. 8. 9.
Recreantur œgrotantes. De effectibus hujus sa­
cramenti. Suppi, q. 30. o.
Ordo. De sacramento Ordinis. Suppi, q. 34. us­
que ad 41.
Est sacramentum. An Ordo sit sacramentum.
Suppi, q. 34. 3. o.
Quo ad Dei cultum. Cur in Ecclesia est Ordo,
et Ordo quid. Suppi, q. 34. 1 et 2.
Matrimonium. De matrimonio. Suppi, q. 41.
usque ad 69.
De causa appellationis matrimonii. Suppi, q. 44.
2. o.
Est sacramentum. An matrimonium sit sacra­
mentum. Suppi, q. 42. 1. o.
* Individua vitæ. Matrimonium quid. Suppi,
q. 44. o. et a. 3. potissimum.
Hsdemque gratiæ donum. An matrimonium con­
ferat gratiam. Suppi, q. 42. 3. o.
Genus humanum laudabiliter. De bonis matri­
monii. SuppL q. 49. o.
In quibus omnibus sacramentis debet minister
intentionem habere id agendi quod Christus
instituit, et Ecclesia facit.

DE FINIBUS ULTIMIS
De morte. 1 2. q. 81.3 ad 1. et q. 85. 5. et 6. —
De ultimo judicio, m. q. 59. 4. et 5. Suppi, q. 88.
a. 91. — De inferno, i. q. q. 54. 4. m. q. 52. SuppL
q. 69. — De pœna damnatorum. Suppi, q. 97. et
seq. — De cælo. De beatitudine ætema. i. q. 23.
1 2. q. 2. q. 3. q. 4. et q. 5. SuppL q. 93. —De statu
beatorum. SuppL q. 95.

— 385
25 — Summa Theologica. - VI.

je g

» ·

*·

I

t

“ 1

-9

Βζ-<
I»1

LEXICON
QUO

EXPLICANTUR

VERBA

MAXIME

D.

THOMÆ

ET

ALIORUM

INUSITATA AC PRÆCIPUÆ

SCHOLASTICORUM
LOCUTIONES

AUCTORE

JOSEPHO ZAMÆ MELLINIO

LEXICON
SCHOLASTICORUM VERBORUM

ABALIETAS est esse ab alio. Asseitas vero
idem est ac esse a se.
ABSOLUTE - 1. dicitur res talis esse, quando
in se habet naturam, vel accidens, quod requi­
rit talem denominationem: sic homo dicitur ab­
solute rationalis, paries absolute albus. Huic correlativum est respective, quod dicitur de aliqua
re, quæ talis denominetur, si comparetur cum
alia, non vero si in sua natura vel accidenti­
bus tantum spectetur: sic vir parvæ staturæ
respective dicitur magnus si comparetur cum pu­
ero, non vero si cum gigante.
2. Absolute aliquando idem est ac simpliciter,
et dicitur quando res sine addito, vel limita­
tione potest denominari talis. Hoc sensu v. g.
anima nostra est intelligens absolute, vel sim­
pliciter. Huic correlativum est secundum quid,
quod dicitur de re, quæ secundum parvam sui
partem, vel tantum cum addita particula re­
stringente talis denominetur. Sic Æthiops dici­
tur albus secundum quid, nempe in dentibus.
ABSOLUTUM est quod non respicit aliud, nec
ad aliud dicit ordinem, ut Deus. — Absolutum
nomen ut connotativo opponitur, est quod ha­
bet perfectam significationem, nec in significan­
do aliud connotât, ut homo, calor.
ABSTRACTIO est unius ab alio separatio ex
5. Thom. i. Met. lect. 10. — Abstractio realis
est actio qua unum realiter ab alio sejungitur,
ut brachium a corpore (ex eod., ibid.). — Ab­
stractio logica est actio intellectus concipientis
unum sine alio, aliisve cum quibus a parte rei
conjunctum est; ut, dum ignem concipio, non
cogitando calorem (part. 1. quæst. lxxxv, art.
1). — Abstractio simplex est qua intellectus
considerat unum sine alio cum quo conjunctum
est; illud tamen de eo non negat; ut rationale
sine risibili (ibid.). — Abstractio composita seu
negativa est cum intellectus ita unum ab alio
abstrahit, ut ei convenire neget, vel ejus contrariun de eo affirmet; ut corvus non est niger,
corvus est albus (ibid.). — Abstractio physica

est a materia singulari, non sensibili (ibicL). —
Abstractio mathematica est a materia sensibili,
non intelligibili (S. Thom, ad Met. prolegom.
et lib. vi, lect. 1). — Abstractio metaphysica
est a materia sensibili et intelligibili; — Physi­
cus, v. g. considerat corpus naturale in univer­
sum, non hoc vel illud; mathematicus conside­
rat quantitatem, non naturam: metaphysicus
vero rationem entis abstractam a materia et
quantitate_____
131
ABSTRAHENTIUM
non est mendacium. Axio­
ma. Sic concipimus animal in homine, abstra­
hendo in mente nostra a rationali vel irrationali,
quod nec de homine affirmamus, nec negamus,
ac ideo non mentimur. Quod et in moralibus
locum habet, dum a rerum, quas mere narra­
mus, veritate abstrahimus
ACCIDENS - 1. est illud quod inest alicui se­
cundum se, non tamen de essentia rei, ut al­
bedo, scientia (Arist. Met. lib. vi, cap. 1). Ac­
cidens absolutum. V. Accidens physicum.
2. Accidens logicum, seu prœdicabile, illud est
quod sive sit substantia, sive accidens, ita inhæret subjecto, ut sine illo subjectum esse, ac con­
cipi possit. Ita vestes sunt accidens logicum.
3. Accidens metaphysicum illud est, quod, li­
cet cum substantia identificatum sit, tamen mens
nostra potest illam substantiam concipere abs­
que illo: sive quod non est de conceptu substantiæ. Ita hominis risibilitas est accidens me­
taphysicum, quia licet illa cum hominis essentia
identificetur, potest tamen essentia hæc concipi
absque eo quod concipiatur risibilitas.
4. Accidens prœdicamentale in accidens meta­
physicum recidit.
5. Accidens physicum juxta veteres entitatem
habet ab omni substantia distinctam. Illud vero
vel absolutum est, vel modale. Absolutum, quod
quidem ad qualitatem et quantitatem reducitur
(V. hæc verba), potest divinitus esse sine sub­
jecto. Sic, ajebant, panis et vini quantitas, co­
lor, odor, sapor, sunt in Eucharistia sine sub­
jecto, cui inhæreant. Modale sine subjecto esse
omnino non potest. Hujusmodi sunt actio, pas­
sio, unio, cognitio, et alia id genus, quæ cum

— 389 —

I ·.

Acddentale

'λ

LEXICON

sint ultimæ determinationes, ut res sit agens,
patiens, unita, cognoscens, sine re ne concipi qui­
dem possunt. — Accidens separabile est quod
potest facile a subjecto removeri, ut calor a
feno. — Accidens inseparabile est quod non po­
test, vel ægre admodum, a subjecto removeri;
ut candor nivis (Porphyr. Isagog. cap. De ac­
cidente). — Accidens extrinsecum est quod extrinsece tantum subjectum denominat; ut actio,
agens. — Accidens intrinsecum est quod vere
inest rei. cujus dicitur accidens, ut frigus aquæ.
— Accidens proprium. V. Proprium.
ACCIDENTALE et Accidentaliter V. Essentia­
liter. Formaliter 3. Formale. Per se. 1. 2.
ACCOMMODA distributio fit quando attribu­
tum aliquod toti speciei conveniens accommo­
datur, sive attribuitur singulis individuis, ser­
vata inter eos aliqua proportionali differentia.
Huic correlativum est distributio absoluta, quæ
fit attribuendo singulis individuis attributum ge­
nerale, nullo discrimine. Sic per distributionem
accommodam singulis individuis adaptanda est
hæc propositio: omnes patiuntur mala; per di­
stributionem vero absolutam hæc alia: omnes ho­
mines sunt mortales.
ACCRETIO idem est ac augmentatio. Vide
.Motus. Accretio stricte sumpta est acquisitio ma­
joris quantitatis quam quæ deperdita sit (Arist.
Phys. lib. x, cap. 2). V. Motus 3.
ACTIO est id, quo mediante, agens producit
effectum, ut illuminatio. — Actio immanens est
ea quæ recipitur in ipso supposito, a quo eli­
citur, ut visio (Arist. De an. lib. n, can. 1 et 3.
et D. Thom. 1, quæst. li, art. I). — Actio trans­
iens est quæ recipitur in subjecto distincto ab
agente, ut calefactio (D. Thom, in Met. libro
jv, lect. 12). — Actio substantialis est ea quæ
terminatur ad substantiam, ut generatio ignis
(Arist. Phys. lib. iv, cap. 5). — Actio acciden­
talis est ea per quam producitur accidens, ut
dealbatio (ibid.). — Actio instantanea est quæ
fit in instanti, seu quæ non contenditur certis
partibus temporis, ut creatio, illuminatio. —
Actio successiva est quæ contenditur tempori, seu
quæ fit in tempore, ut calefactio.
ACTIONES sunt suppositorum. Axioma. Id est:
actiones, ut etiam passiones, toti composito, si­
ve individuo, non soli parti, quæ actionem ef­
ficit, vel patitur, tribuuntur: sic, corpore ægro,
homo dicitur ægrotare. et, anima intelligente,
homo dicitur intelligere. Sic etiam mors huma­
nitatis Christi dicitur mors personæ divinæ.
ACTU esse res dicitur, quando de facto est
extra suas causas, id est, quando a suis causis
producta est. Potentia, vel in potentia res esse
dicitur, quæ quidem non existit, sed tamen po­
test existere: sic Antichristus est in potentia
etiam hodie.____
ACTUALITES dicitur de illo, quod actu est.
Correlativa habet potentialiter, vel habitualiter,
quæ dicuntur de illo, cujus producendi habetur
potentia, vel habitus. Sic in eo, qui actu move­
tur, motus erit actualiter; in eo, qui moveri potest,
potentialiter; in eo, qui moveri solet, habitualiter.
ACTUARE aliquid, significat illud actu per-

y -,

; ■

Actus

ficere, interdum etiam Informare. Sic anima actuat corpus, quia et illud informât, et perfi­
cit in esse viventis. V. Informare.
ACTUS - 1. aliquando vocatur entis existentia. Unde esse actu, vel in actu, ens actuale,
actualitas, habere actum significat existere. Sic
mundus jam productus dicitur habere actum, etc.,
quem non habebat, cum pure erat possibili;.
2. Actus quandoque sumitur pro nota, sive
attributo entis, a quo alia ejusdem entis at­
tributa intelliguntur profluere. Sic rationalitas
in homine dicitur actus respectu aliorum attri­
butorum, quæ ab ipsa derivantur.
3. Actus elicitus dicitur actus, qui fit a vo­
luntate, et in ipsa remanet, ut amor, odium, etc.
Imperatus ille dicitur, qui a voluntate quidem
imperatur, sed execution! mandatur ab alia po­
tentia, uti deambulatio, judicium imprudens, etc.
— Actus humanus, seu liber, seu moralis, est
qui fit ex proscripto rationis; ut datio elee·
mosynæ. — Actus hominis seu naturalis est qui
fit ab homine, absque rationis advertentia, ut
fricatio barbæ (D. Thom. 1 2. q. i. art. 1).
4. Actus formalis, vel simpliciter actus dicitur
forma substantialis, sive accidentalis, quia ea est,
quæ rem determinat, ut sit id quod est, potite»
quam aliud. Sic forma substantialis ignis de­
terminat, compositum in quo est, ut sit ignis,
et non aliud. Item forma accidentalis caloris
determinat corpus, ut sit calidum potius quam
frigidum. Actus sic sumptus correlativum habet
potentiam, quo nomine venit materia compositi,
quatenus capax est recipiendi formam.
5. Actus informativus est forma, vel id quod
est instar formæ in aliquo composito, ut anima
in homine, cognitio in anima intelligente. Huic
correlativum est potentia informabilis, quæ est
materia compositi, ut corpus. — Actus substan­
tialis est qui cum materia prima unum ens per
se constituit, ut anima hominem informat et
actuat (Arist. De an. lib. i, cap. 1). — Actus acci­
dentalis est qui rem jam in suo esse const! tu·
tam actuat, ut color.
6. Actus primus antonomastice est ipsa potentia, v. g. intelligendi, vivendi, etc. — Actus
secundus est actio elicita a potentia. Unde in
actu primo dicitur quis operari, quando ope­
randi habet potentiam; in actu vero secundo,
quando de facto operatur.
7. Actus primus remotus est causa destituta
aliqua conditione, vel prærequisito ad operan­
dum. — Actus primus proximus est causa cum
omnibus prorequisitis ad actionem ponendam.
Sic ignis non applicatus stuppæ, est in actu
primo remoto comburendi; dum vero est appli­
catus, est in actu primo proximo.
8. Actus prior sive melior est quam potentia. Axioma. Nempe melius est unicuique rei actu existere, quam solum posse existere: vel etiam
melior est potentia cum actu, quam cum priva­
tione actus. Hoc axioma non esset verum, «i
ita intelligeretur, ut exercitium potentiæ, sive
actus melior sit quam potentia; sic enim mo­
tus melior esset quam vis motrix, quod est
absonum.

— 390 —

Adæquate

LEXICON

9. Actus purus sæpe sumitur pro forma sub­
stantiali, ut anima respectu corporis quatenus
informat et perficit, non vero informatur et
perficitur. Sicuti materia dicitur sæpe pura po­
tentia, quatenus tota ejus essentia consistit in
hoc, quod possit recipere formam, et ab ea de­
terminari.
10. Actus respectivus est ens incompletum, ut
materia carens forma; Actus absolutus est ens
completum, ut homo, angelus. — Actus absolu­
tus simpliciter est actus purus, in quo nulla
potest concipi ratio potentialitatis, seu qui nullo
alio indiget, ut sit et existât, qualis est solus
Deus.
11. Actus vitalis. V. Vitales.
ADÆQUATE sumitur res, quando integre et
totaliter accipitur. Sic homo adaequate sumptus
est animal rationale. Inadæquate vero sumitur
res, quando sumitur partialiter. Sic homo inadœquate conceptus est animal.
ADÆQUATIO loci dicitur commensutario spa­
tii cum re locata.
ADDITUM amplians est terminus additus ad
ampliandam significationem alterius termini, ut
in hac enunciatione: Homo, quicumque ille sit,
est errori obnoxius; terminus quicumque ille sit
ampliat significationem termini obnoxius errori.
Additum restringens est terminus additus ut si­
gnificatio alterius termini veluti coarctetur, ut
in hac propositione: Homo, qui est in foro, ambu­
lat, illa verba qui est in foro sunt additum re­
stringens. Additum diminuens est terminus addi­
tus ut significatio alterius coarctetur a toto ad
partem, ut in hac propositione: Æthiops est al­
bus in dentibus; verba illa in dentibus sunt addi­
tum diminuens. Additum alienans est terminus ad­
ditus ad transferendam significationem propriam
unius termini in impropriam; ut in hac propo­
sitione: Homo pictus est pulcher, vox pictus est
additum alienans.
ADJACENS terminus idem est ac terminus ad­
jectivus.
De secundo adjacente dicitur ea propositio, in
qua verbum, seu copula, non habet adjunctum
prædicatum; e. g. Petrus est. Si vero accedat
praedicatum, e. g. Petrus est homo, dicitur de ter­
tio adjacente.
ADJECTO (IN) hypothesis repugnare dicitur,
quando adjectum, sive prædicatum conflatur ex
terminis sese invicem destruentibus; ut hæc hy­
pothesis·.; si homo esset possibilis et impossibilis.
Vel etiam quando subjectum hypothesis assu­
mitur ut prorsus invariatum, ut hæc alia: si
homo, manens homo, non esset rationalis.
ADSEITAS idem est ac referre, seu habere
ordinem ad se.
ÆQUIPARANTLÆ relatio. V. Relatio.
ÆQUIVOCA a casu ea sunt, quorum uni unum prædicatum convenit in uno sensu, alteri
idem prædicatum in alio, ut gallus gallinaceus,
et gallus homo, scilicet e Gallia. Æquivoca a con­
silio sunt analoga. Æquivocum œquivocans est
quod diversa omnino ratione suis inferioribus
convenit, ut canis cælesti, terrestri et marino
convenit tantum secundum nomen (Arist. in

Analogum

Prird. cap. 1). — Æquivoca œquivocata sunt ea
quorum est Idem nomen, ratio vere substantia»
nomine significata omnino diversa; ut taurus animal et Taurus mons nullam habent naturam
communem hoc nomine taurus significatam.
Ibid. V, Univoca, Analoga.
ÆTERNÆ veritatis dicuntur propositiones es­
sentiale aliquid de subjecto enuntiantes, ut anima est spiritualis. Quæ enim sunt essentialia
subjecto alicui habent æternam veritatem hoc
sensu, quod nunquam esse potuit, vel poterit
subjectum illud esse, aut fingi sine illis.
Nullum agens intendens in malum operatur. Axioma. Subintellige, quatenus malum est. Est
autem intelligendum de causis necessariis vir­
tute a Deo indita agentibus. Quidquid enim eæ
agunt, Deo tribuitur, ut causæ per se principali;
Deus autem intendere malum, ut malum, non
potest. Si vero de causis liberis intelligatur,
sensus est, quod voluntas solum movetur bo­
ni ta te sive real i, sive apparenti.
ÆTERNITAS est interminabilis vitæ tota si­
mul et perfecta possessio (Boet. De consol, lib.
v, pros. 6). — Ævum est permanens duratio,
natura sua immutabilis, principium habens, sed
finis expers, ut duratio angeli, in Simpl., Phys.
iv, t. 154.
AGENS agendo repatitur. Axioma sat clarum ;
ex quo deducunt hominem etiam sine morbis,
atque solum vi nutritionis aliquando mori de­
bere. V. Passum. 2. Alia axiomata. V. Simile.
V. Terminus. 1. 2.
AGERE V. Esse.
AGGENERATIO V. Motus. 3.
ALIENUM V. Proprium. 2.
ALIETAS idem est ac distinctio, sive esse aliud ab alio distinctum.
ALIQUITATES V- Realitates.
ALTERATIO late sumpta est mutatio ad qua­
litatem quamcumque, ut doctrinæ acauisitio
(Arist. Phys. lib. vn, cap. 2 et 8). — Alteratio
proprie sumpta est motus ad qualitatem sensi­
bilem, mediam vel extremam, ut frigefactio,
dealbatio. — Alteratio corruptiva est motus cor­
ruptivus subjecti in quo fit. — Alteratio perfectiva est quæ tendit non ad corruptionem, sed
ad perfectionem subjecti, ut illuminatio (Arist.
Phys. 1. vin, cap. 3, et D. Thom. De coelo, lib.
i, lect. 3). Vide Motus.
AMPLIATIO est acceptio termini pro diverso
tempore, ab eo quod per verbum propositionis
significatur; ut justus peccavit; id est, antequam peccaret erat justus. Vid. Status termini.
ANALOGUM nomen est quod partim eadem,
partim diversa ratione, de suis inferioribus dicitur; ut sanum de homine et medicina. Ex
Simpl. in Prœdic. cap. 1. — Analoga sunt ea
quorum est idem nomen; ratio vero nomine si­
gnificata, partim diversa, partim eadem est; ut
Deus et creatura respectu artis (Arist. Met. 1.
iv, cap. 2).
Analoga attributionis sunt ea quibus nomen
commune convenit in eodem quidem sensu, sed
diverso titulo; v. g. homo, cibus, pulsus dicun-

— 391

I

I

Animatio

LEX ICON

Bonum

Cæterls

LEX ICON

Causa

tur sana, sed per analogiam attributionis, quia I
ASSENSUS est actus intellectus, objecto adilli potentiam et vires naturales producendi suos
homini convenit_sanitas proprie et principali­ hærentis propter terminorum evidentiam, me­
effectus, et sic est causa, saltem remota, isto­
C
ter: cibo. ut caitsse sanitatis: pulsui, ut signo. dium rationale, vel voluntatis imperium (D.
rum effectuum; sicut sol producens lumen est
Analoga proportionali tat is sunt ea, quibus con­ Thom. 2 2, q. I, art. 4, et q. 2, art. 2).
C2ETERIS paribus. Dum aliquid affirmatur de causa remota visibilitatis objecti a lumine col­
venit nomen commune cum significatione si­
ATTRIBUTIONEM (PER) idem est ac per im­
re aliqua, quod verum quidem est in quadam lustrati. Sic etiam in genere moris mandans al­
mili, et cum proportione; v. g. prato et homi­ putationem, sive per hoc, quod aliquid alteri I determinata hypothesi, falsum vero si res illa teri patrare homicidium est causa moralis ho­
ni convenit risus per analogiam proportionali­ attribuatur, ut cognitio attribuitur toti homini,
aliis hypothesibus subjiciatur, addi solet: cic­ micidii, ideoque illi imputatur ad peccatum.
ty is; nempe ut risus hominis placidum ostendit licet sola anima cognoscat.
uris paribus, ut nempe indicetur plura impedire
2. Causa efficiens physica illa dicitur, cujus vir­
animum, sic amœnitas prati indicat temperiem
AUGERI per juxta positionem est excrescere
posse, quominus res ita sit uti enunciatur. tute effectus immediate producitur. Causa efficiens
soli.
per additionem novarum partium ad priores jam
Idem ferme esset si adderetur: dummodo nihil moralis ea est, cujus imperio, minis, consilio,
Analoga. Analogata, V. Univoca.
existentes; ut, dum aquæ additur alia aqua.
bstel, e. g. Consilia senum prudentiora sunt, effectus debetur. Si Titius jussu Caji hominem
ANIMATIO est facere, ut anima informet cor­ — Augeri per intus susceptionem, ut lecepto in Meris paribus, quam juvenum: id est dum- occidat, erit Titius causa efficiens physica homi­
pus, sive est actio, qua fit, ut anima informet ports alimento, et virtute vegetatricis animæ
nodo senes judicii dexteritate, experientia, etc., cidii, Cajus vero causa moralis.
corpus, vel est actio, qua anima corpus infor­ in aliti substantiam converso vivens excrescere.
Son careant; et dummodo juvenes non repe3. Causa exemplaris est exemplar, ad cujus
mat._________
— Augeri intensive est qualitatem, vel in eadem
Hiantur, qui in re, de qua agitur, præstarent imaginem et similitudinem effectus aliquis pro­
ANITPERISTASIS idem est ac circinnobsisten- parte subjecti plures ejusdem entitatis gradus
senibus.
ducitur. Ita e. g. idea domus in mente archi­
tia, seu resistentia facta corpori ab aliis illud suscipere, vel circa eandem objecti partem ma­
CATEGOREMA est terminus qui potest per tecti existens est causa exemplaris domus quam
circumdantibus. Ita subterranea loca in hyeme gis magisque perfici; ut, dum calor in eadem
se esse prædicatum, vel subjectum enuntiatio- architectus ad illius formam ædificat. Exemplar
iss, ut homo.
calidiora esse dicebant per antiperistasim, vide­ manus parte intenditur. — Augeri extensive est
dicitur causa, quia illuminat et dirigit causam
licet, eo quod terræ meatus tunc temporis ob­ qualitatem ad plures partes, vel objecti, vel su­
CATEGOREMATICUS a græco κατηγορέω, efficientem ad positionem effectus.
turati, et aer externus densior circumdant loca bjecti se extendere; ut scientia ad plures con­
4. Causa extrinseca est, quæ ab effectu realiter,
jtine enuntio, dicitur ille terminus, qui est per
illa, et impediunt quominus igneæ exhalationes clusiones.
k significativus, adeoque enuntiari potest sine adœquate distinguitur, ut creator a creatura.
erumpant.
hddito, id est, cujus significatio ita est inde- Causæ intrinsicæ respectu aiicujus compsiti di­
ANT0N0MASTICE, vel per antonomasiam, ijendens a consortio alterius termini, ut per se cuntur partes, quibus illud constat, ut corpus et
B
dem ac nomen aliquod pluribus commune, ali­
afficiat ad subjectum et prædicatum, ut no- anima respectu hominis.
cui per excellentiam quamdam tribui; sic Pau­
BEATITUDO est status omnium bonorum agjnina substantiva, e. g. Petrus,j Leo, aurum.
5. Causa finalis est finis, propter quem ali­
lus antonômastice dicitur Apostolus: sic Cicero gregatione perfectus (Boet. De consol, pros. 3).
fyncategorematicus dicitur ille terminus, qui non quid fit. Ita sanitas est causa finalis sumptionis
orator.
j — Beatitudo objectiva est res ea, cujus posses­
est per se significans, sed tantum consignificans, pharmaci. Finis dicitur causa, quia movet et
APPARENTER V. Formaliter. 6.
sione beatus quis efficitur (D. Thom. 1 2, q. 2).
|d est, cujus significatio ita dependet a con- determinat causam efficientem ad ponendum
krtio alterius, ut sine illo nec ad subjectum effectum.
APPELLARE dicitur vox aliqua ad terminum — Beatitudo formalis est actus ille, quo beatituillum, cujus est synonymus, vel epithetum: e. dinem objectivam percipiendo, formaliter beatus
sufficiat, nec ad prædicatum. Talia e. g. sunt
6. Causa formalis extrinseca dicitur etiam for­
g. Cicero fuit magnus orator, vox magnus ap­ quis redditur; et secundum divum Thomam,
wmina adjectiva, bonus, magnus, quæ nonnisi ma Concreti logici. V. Concretum.
pellat ad terminum Cicero. Hinc primum vo-1 clara et intuitiva Dei visio.
ie aliquo substantivo vel tacito, vel expresso
7. Causa materialis dicitur extrinseca respectu
eant terminum appellantem, alterum terminum
ici possunt. V. Infinitum.
BILOCATIO est determinatio rei, ut sit siformæ, quæ ab illa educitur. V. Eductio.
appellatum.
I mul in duobus locis adæquate distinctis, tota
CATEGORIA est realis ordo et dispositio ca8. Causa materialis intrinseca est, quæ effe­
APPETITUS est potentia rei. quæ naturaliter in singulis: ut si quis Bononiæ simul existât
sgorematum; ut substantia, quantitas, etc. (Α­ ctum constituit ut materia ipsius; tale est cor­
propendet in suum bonum et finem; sic mate­ et Romæ.
εί. in Præd., et Met. lib. v, cap. 12). Vid. Præ- pus in homine, talis est etiam in composito
tiomenta.
ria appetit formam (D. Thom. 1. q. 78, art. 1,
BONITAS entis, seu transcendens, est entis
artificiali materia, e. g. in statua marmorea^
et q. 80, art. 1, et 2 2. q. 8, art. 1). — Appetitus perfectio.
marmor. Causa formalis intrinsece, sive simpli­
! CATEGORIZE Aristotelis. V. Prœdicamenta.
elicitivus est potentia qua animal fertur in bo­
BONUM est communicativum sui. .Axioma. Ra­
CATEGORICA dicitur propositio quævis, quæ citer causa formalis, est quæ effectum constituit,
ko sit complexa, sed simplex, ut e. g. Petrus ut forma, illum, scilicet, specificando, seu eum
num cognitum. — Appetitus rationalis idem est tio physica deducitur ex inclinatione, qua crea­
prrit. Ideoque categorice loqui dicitur, qui si- collocando in certa determinata specie, ut anima
quod voluntas, estque facultas inclinans in bo­ turæ in se mutuo agunt, et alias sibi assimi­
« suppositionibus, aut conditionibus, vel aliis rationalis in homine, et figura in statua mar­
num intellectu cognitum. — Appetitus sensiti­ lant, ita ut aim non possint suam substantiam
implexum sermonem reddentibus loquitur. Pro- morea.
vus est qui fertur in bonum solo sensu perceptum. individualem cum aliis communicare, saltem su­
iitioni categoricœ opponitur hypothetica, quo
9. Causa principalis ea est, quæ ad effectum
— Appetitus concupiscibilis est qui fertur in bo­ am speciem communicent. Ita ignis in ignem,
nine a veteribus plerumque indicabatur pro- producendum non indiget speciali juvamine su­
num sensibile absolute, sub ratione boni. — Ap­ e. g., convertere nititur alia corpora. Quod et­
itio quævis complexa.
perioris agentis: causa instrumentons e contrario
petitus irascibilis est qui fertur in bonum sen­ iam in bonitate morali locum habet, scilicet
CAUSA adœquata est a quo omni solaque pro-1 muigei
indiget tali
i<m juvamine,
juvamine. na
Ita m
in nuu
libri avupuunc
scriptione
sibile, arduum et difficile obtentu (D. Thom. bona et virtutes suas aliis partecipando. Adde,
«lit effectus; ut homo respectu risibiiitatis. | homo est causa principalis, calamus vero instru2 2, q. 18, art. 1, et q. 58, art. 1, et q. 168, rem, quæ nihil sui cum aliis communicat, esse
r Causa inadæquata inferior est a qua omni, mentalis.
art. 2).______
inutilem prorsus: res autem prorsus inutilis non
«1 non sola, effectus producitur, ut ignis caloris.
10. Causa secunda agit in virtute causæ primæ.
APPREHENSIO simplex est actio intellectus, est bona.
- Causa inadæquata superior est a qua sola, Axioma. Tum quia causæ creatæ agunt per vir­
Bonum est ex integra causa, malum ex quo­
rem aliquam absque affirmatione aut negatione
Îi non omni, pendet effectus, ut animal respi- tutem participatam a causa prima, tum quia
concipientis; ut, dum cogito solem, non affir-, cumque defectu. Axioma. Sic sanitas optima ex
operantur dependenter ab actuali ejus influxu
ïonis.
omni parte fit. et dicitur mala ex unius humoris
mando, quod sit lucidus, aut quid simile.
Causa univoca est quæ producit effectum e- in qualibet actione.
ARGUITIVE V. Formaliter. 4.
intemperie. Sic etiam actus ex se bonus vitiatur
IJÔÏM,
dem speciei, ut leo leonem. — Causa æqui11. Causa sublata, tollitur effectus. Axioma. InARGUMENTUM
est id quod assumitur ad unica ciraimstantia, quæ sit mala.
'Ji est quæ producit effectum diversæ spe- tellige hoc potissimum de causa immediata,
probandum unum de alio. — Argumentum de­
Bonum totius est bonum partium. Axioma. Pa­
ii a se; ut sol aurum. V. Univoca.
nisi alia causa conservans effectum immediate
monstraiivum est necessarium inventum ad s­ tet hoc tum in physicis, tum in moralibus.
Causa in potentia est quæ habet quidem vim I succedat, aut nisi effectus a Deo tanquam causa
nerandam scientiam. — Argumentum topicum est Quia quod totum absolute perficit, idem etiam
Hxlucendi effectum, non tamen producit; ut prima conservetur. Sic sublato sole tollitur ejus
probabile inventum ad faciendam fidem; ut si perficit singulas partes; ideoque hæ naturaliter
potest scribere, non scribit. — Causa in lumen, nisi succedat immediate alia causa illuprobes Socratem esse virum bonum, quia est appetunt bonum totius, quod D. Thomas ex­
ti est quæ reipsa influit esse in aliud, ut qui minans; sic etiam manet figura statuæ sine arphilosophus.
plicat exemplo manus, quæ ictum a capite et
tbit.
tifice,
'
Deo illam conservante. Imo
‘
in moralibus
ASCENSUS terminorum. V. Descensus.
a reliquo corpore propulsat.
I. Causa causæ est etiam causa causati. Axio--------------— Sic .sublatis
................................
id etiam--------------locum habet.
meritis, toi
ASSEITAS idem est ac esse a se. Abalietas
k Quia causa, sive producens causam, dat | iitur gratia et præmium; sublata objecti boni
idem est ac esse ab alio.

— 392 —

— 393 —

Causaliter

LEXICON

tate causante amorem, tollitur amor. Huic axio- |
mati corresponde! aliud: Posito effectu, ponitur
causa. Nempe, dato effectu, arguitur, vel actu
esse causam, vel positam fuisse.
12. Causa proxima est quæ per se et immediate
attingit effectum, ut ignis est causa proxima ca­
loris. — Causa remota est quæ tantum mediante
alia causa ad effectum concurrit. Sic animal
est causa remota respirationis, pulmo proxima.
Causalitas est abstractum causæ, ut rationa­
litas abstractum rationis, sive est ea proprietas,
vis. aut facultas, qua fit, ut causa sit talis. Non
raro sumitur pro actione ipsa, vel exercitio
causæ.
______
CAUSALITER. V. Formaliter. 4. et Occasionaliter.
CERTITUDO cognitionis, quæ etiam dicitur
certitudo objecti formalis, ea est, quæ oritur a
motivo ad assensum impellente, e. gr. ab evi­
dentia, a testimonio sensuum, ab auctoritate.
Certitudo objecti est ejus necessitas, vel ante­
cedens. vel consequens, ita se habendi, ut judi­
catur. Certitudo subjecti est tenax adhaesio intel­
lectus suo judicio, ut vero: quæ licet nonnisi
ex valido et rationabili motivo haberi debeat,
tamen aliquando ex pervicacia oritur, ut cum
hæretici mordicus adhærent suis erroribus.
Certitudo cognitionis sumitur etiam pro evidentia I
judicii, vel pro hujus effectu.
CIRCUIRE, idem est ac amplecti, v. g. justitia
Circuit omnes virtutes.
CIRCULUS formalis, vel uniformis, sive circu­
latio, cum de argumentatione est sermo, idem
sunt ac circulus vitiosus.
Circulus materialis et regressus demonstrativus
fit quando e. g. probatur causa per effectus, ac
dein per causam attentius consideratam, et
melius cognitam, vel ex alio capite probatam,
a priori probamus effectus eosdem. Sic a rerum
creatarum existentia inferimus existentiam crea­
toris: deinde hujus natura attentius conside­
rata, et perfectionibus cognitis, deducimus re­
rum creatarum existentiam et ordinem ab illo
dependere.
Circulus logicus idem est quod vulgo dicitur:
circulas vitiosus.
C1RCUM0BSISTENTIA. V. Antiperistasis.
CIRCUMSCRIPTI?A preesentia, vel extensio
circumseriptiva in corpore est talis modus existendi in loco, ut partes illius correspondeant
partibus spatii, nec una pars sit in loco alterius,
aut penetrata cum altera. Ita corpora quæque
naturaliter existentia in loco. Illud autem di­
citur esse in loco definitive quod sic est in uno
loco suæ quantitati vel virtuti commensurato,
ut ex vi illius præsentiæ nequeat simul esse in
aliis sine novo miraculo. Sic anima præsens est
corpori; sed Christus est in Eucharistia modo
quodam altioris ordinis.
CLAUDERE aliud in suo intellectu dicitur
de eo, in cujus conceptu aliud est inclusum, ut
pater, qui talis concipi non potest sine filio, et
vicissim.
COGNITIO. - 1. Abstractiva est illa, quæ uno
caret e duobus requisitis ad cognitionem intui-

Conceptu

tivam (V. Cogn. intuit.), scilicet vel dum res v,gnoscimus per alienas, non per proprias rtrta
imagines, vel dum cognoscimus res non pré­
sentes. Ita abstractiva est cognitio, quam nu.-.
habemus Dei, utpote a creaturis hausta; ites
cognitio Adami, Antichrist!, antipodum, ψ.
nobis præsentes non sunt. Cognitio abstract·..
sic sumpta opponitur intuitiva.
2. Cognitio abstractiva generatim sumpta, œ
illa, per quam fit abstractio in nostra ment:
sed antonomastice prior sola hoc nomine (J,natur.
,
3. Cognitio comprehensiva stricte talis est, qa
objecto adæquata, seu penitus commensura!}
est, qua nempe objectum totum, ct totaliter c gnoscitur quod fit dum cognoscitur totum, e*,
omni modo, quo potest cognosci, etiam qted
ad effectus omnes, omnesque terminos, quibuscum intrinsece connecti tur. Cognitio hæc de­
bet esse clara, certa, evidens, quidditativa, qaa
est omnium cognitionum, quæ objecto respetdent, perfectissima. Ita Deus seipsum, imo orcsa
cognoscit.
I I
4. Cognitio intuitiva duo importat: ut fiat per ■
speciem propriam, sive per propriam ipsius ftjecti imaginem menti impressam ab object:
ipso, vel a Deo; et ut feratur in objectum rtiliter præsens, et quidem summa claritate et
certitudine. Ita intuitiva est cognitio solis, dur.
illum videmus, et intuitiva est cognitio, quaa
beati habent Dei.
5. Cognitio quidditativa stricto sensu est ilk
quæ nascitur a propria objecti imagine, ut in­
tuiti va, et insuper penetrat distincte praedicata
rei essentialia ad ultimam usque differenti·:
conceptu claro, proprio -et positivo. Hujusmcdi
est cognitio, quam Deus habet rerum omnius.
Cognitio vero quidditativa lato sensu est qua­
cumque cognitio quidditalis, sive essentiæ ob­
jecti, vel quævis definitio explicans quid res sit
COMMUNE. V. Proprium. 1.
Κ·Κι ’LETIVE idem est ac perfecte, absoluti
COMPONERE et dividere idem est ac affir­
mare et negare.
>:·) όΐ ?OSITUM substantiale et accidentale. V.
Substantiale. — Compositum physicum est qixd
ex partibus reatibus et realiter inter se distin­
ctis coalescit; ut homo ex anima et corport
— Compositum metaphysicurn est quod ex par­
tibus quidem realibus, sola tamen ratione di­
stinctis, constitui intelligitur; ut homo ex animali
et rationali.
CONCEPTUS rei proprius ex propriis, vti
stricte proprius est ille, quo concipimus rem ut
est in se, citra negationem, et sine ope stoboli, vel exempli; ut concipimus lucem, aut
albedinem, quam videmus. Conceptus proprius
ex communibus est, quo rem concipimus per
prædicata communia, et ope symboli, exeiupi,
vel negationis limitatur ad tale objectum, ut
non conveniat aliis. Ita animam, Deum, h»
quaelibet, quæ sensibus non subjiciuntur, ca:cipimus per prædicata generica, et instar £terius, et per negationes distinguimus illa a
aliis.

— 394 —

Concretum

LEXICON

Contrariorum

CONCRETUM dicitur compositum ex subjecto, municantes, ut partes aliquote; sed condiserata
et forma, a qua aliqua denominatio tribuitur una serie cum altera, v. g. duo palmi cum qua­
subjecto. Concretum metaphysician illud est, in tuor semipalmis, dicuntur partes inæquales et
quo forma non distinguitur lealiter a subjecto; communicantes, quia semipalmi sunt minores
physicum, in quo distinguitur quidem, sed ta­ palmis, de iliisque singuli participant aliquid.
men illi inhaeret; logicum, si ne inhaeret quidem. Partes proportionales dicuntur etiam indeter­
Sic Deus omnipotens est concretum metaphy­ minata*, quia semper decrescere possunt per
sician, quia In eo forma, Id est, omnipotentia, novas subdivisiones.
non distinguitur rcaliter a subjecto, nempe
3. Continui puncta copulantia, vel terminantia
Deo. Corpus figuratum est concretum physicum, vel continuantia sunt puncta ab aliqtfibus vete­
cum figura distinguatur a corpore, et simul illi ribus admissa in continuo permanenti, indivi­
inhæret. Turris visa est concretum logicum, visio sibilia, quæ puncta nihil aliud præstant, nisi
enim distinguitur a tum, ct illi non inhæret. unire partes inter se, ita ut sint istæ naturali
V. Specificatior.
nexu copulate. Nimirum autumabant illi par­
CONCURRERE Efficienter, Directive, Mora- tes continui, uti partes ligni, uniri inter se vehrti
liter, Imperative, Finaliter. V. Efficienter,
quibusdam fibulis, quæ puncta copulantia appel­
CONDITIO sine qua non, est aliquid necessa- labant, eaque volebant indivisibilia.
rium, ut effectus fiat, in eum tamen nihil in4. Continuum est, quod partes habet inte­
fluens; ut indistantia inter agens et passum.
I grantes naturali nexu copulatas, ut gutte in
CONNEXA sunt ea, quorum unum determi­ aqua, manus et brachia in corpore. Unde con­
nari, seu haberi non potest sine altero, ut crea­ tinua dicuntur a veteribus illa, quorum ex­
tura et creator. Creatura enim sine creatore trema sunt naturaliter unita. Contiguum est
esse non potest.
illud, quod non importat unionem, sed meram
CONNEXIVE. V. Entitaiive et Formaliter. 4.
immediationem loci; unde contigua dicebantur
CONNOTARE aliquid est illud innuere, seu illa, quorum extrema sunt simul, id est, in
indigitare, unde
locis immediatis; ita duo ligna se invicem tan­
CONNOTATA sunt innuta, seu indigitata ab gentia.
aliquo termino, sicque termini relativi sunt sibi
5. Continuum permanens illud est, cujus par­
mutuo connotantes et connotati. Pater enim tes simul existunt, ut palea, lignum, etc. Conti­
innuit filium, filius patrem.
I nuum successivum est, cujus partes fluxu non
CONNOTATIVE. V. Subjective. 3.
I interrupto prætereunt, solamque habent conti­
CONNOTATIVUM nomen est quod ut perfecte nuitatem sumptam pro non interrupta succes­
significet et intelligatur, aliud connotât, ut pa­ sione, ut motus et tempus.
ter filium.
CONTRAHERE genus, vel speciem, est deter­
CONTACTUS suppositi dicitur cum agens im­ minare ac veluti applicare genus ad aliquam
mediate, per suam entitatem, conjunctum est speciem, vel speciem ad aliquod individuum.
passo; ut Deus omni rei creatæ in quam agit. Homo e. g. contrahere dicitur genus animalitatis;
— Contactus virtutis dicitur cum agens, mediante Petrus contrahere speciem humanitatis; scilicet
sua virtute, attingit passum, ut sol aerem me­ genus animal determinatur, sive applicatur
dio lumine.
homini, et humanitas Petro. Hoc etiam indica­
CONTIGUUM. V. Continuum.
tur per verba dividere genus, dividere speciem,
CONTINERE formaliter aliquid est illud in nempe, illud in suas species, hanc in sua in­
se, actu et reipsa habere; ut signis calorem. — dividua.
Continere eminenter est non habere quidem actu,
CONTRARIA sunt ea quæ sub eodem genere
sed habere æquivalenter perfectionem vel vir­ maxime distant et se vicissim expellunt ab eo­
tutem illam producendi; ut homo continet emi­ dem subjecto; ut calor et frigus. — Contraria
nenter perfectionem animalis.
immediata sunt ea inter quæ nullum dari po­
CONTINUI - 1. partes aliquot œ ab Aristotele test medium; ut siccitas et humiditas. — Con­
dicebantur illæ, quæ aliquoties repetitæ totum traria mediata sunt ea inter quæ datur aliquod
adæquant, ita tamen ut adæquate distinguantur medium; ut inter albedinem et nigredinem.
ad invicem, nec una pars de alia participet,
CONTRARIA contrariis curantur. Axioma. Quia
sed omnes habeant certam et æqualem men­ contraria ex eodem subjecto se mutuo expel­
suram. Sic palmus quater ductus totam meti­ lunt, quod tam valet in physicis quam in mo­
tur ulnam. Istæ partes dicebantur etiam deter- ralibus.
minatee, aequales, non communicantes.
CONTRARIORUM contrariée sunt causæ. Axio­
2. Continui partes proportionales illæ sunt quæ ma. Quia cum sint opposita requirunt oppo­
novis subdivisionibus eadem proportione factis sitam, aut dissimilem virtutem sui productivam.
deteguntur, ut si lignum bipalmare primum Quod intellige de causis per se, non de causis
dividas in duos palmos, deinde in quatuor semi- per accidens concurrentibus, neque de causis
palmos, postea in octo- medietates semipalmo- liberis; potest enim volitio et nolitio ejusdem
rum, et sic deinceps; servatur enim proportio objecti ab eadem voluntate successive produci.
subdupla in divisione, et dupla in multiplica­ Possunt etiam haberi ab eadem causa necessaria
tione. Partes istæ considerate in sua unaqua­ effectus aliquo modo oppositi, si subjecta sint
que serie, e. g. duo palmi, vel quatruor semi- diversimode disposita, ut ab eodem sole habetur
palmi, sunt et ipsæ partes æquales et non com- I induratio luti, et liquefactio ceræ.

395 —

;

•

·

:

« ·

Γ4Λ·;·

Conversio

X <

LEXICON

Discursui

CONVERSIO est unius rei in aliam transitio, I bus et singularibus ad terminum communem,
ut dum lignum in ignem mutatur. — Conversio qui illa sub se comprehendat: e. g. singuli evan­
(nuntiationum est commutatio extremorum pro­ gelist® sunt sancti; ergo omnes evangelists sum
I
positionis, servata essentiali qualitate, et veri­ sancti.
tate; ut nullum vitium est laudabile, nullum
DESITIO est cessatio alicujus a suo esse ve
laudabile est vitium.
operatione.
CONVERTENS propositio dicitur ea, quæ ab
DETERMINATE aliquid facere significat Iialtera deducitur transponendo subjectum et præ- lud et non aliud per actionem suam respicere.
dicatum istius: e. g. nullus homo est leo ergo Determinative vero facere significat determinare
nullus leo est homo. Secunda hæc dicitur con­ causam illius, ut ipsum producat. Sic qui librur.
vertens, prima vero conversa.
a te petit, te movet ad aliquid determinate vo­
CONVERTENTIAM (AD) dici, illis adaptatur lendum, sed non movet determinative, id e«
quorum neutrum potest sine saltem tacita men­ non te determinat; determinatio enim non a:
tione alterius significari; ita ad convertentiam illo, sed a libera tua voluntate dependet.
DEUS et natura nihil faciunt frustra. Axioma.
dicuntur dominus et servus.
CONVERTI illi termini dicuntur, quoruin Quia hoc aliquid imperfectionis importaret
unus de alio affirmari potest, et vicissim hic et quamvis nobis aliqua superflua, imo vi­
de illo. Tales sunt in sensu metaphysico, e. g. tiosa appareant, ut gibbus in homine, hæc taens, bonum; nam omne ens est bonum, et omne j men ipsa conducunt ad bonos fines, licet nobis
bonum est ens. V. Transcendentale.
ignotos.
DIAPHANUM est quod illustratur, vel illu­
CORPOREA, sive Corporalia per attributionem.
V. Spiritualia.
strari potest a lumine; ut aer, vitrum.
DICTUM in propositione modali dicitur pro­
CORPUS organicum, appetitus sensitivus est
virtus corporis organici; id est corpus partibus positio ipsa absoluta: e. g. in hac propositione:
constat quibus ut instrumentis ad varias fun­ Petrus nunc studet, Nunc est modus, Petrus studet,
·
·
ctiones utitur pars animæ sensitiva, cum sit dictum.
DIFFERENTIA communis est accidens com­
βργχνον idem quod instrumentum. — Corpus
mathematicum est quantitas constans ex longitu­ mune, quo res aliqua, vel ab aliis, vel a seipsa
diverso tempore, locove differt: ut albedo pa­
dine, latitudine et profunditate.
rietis et manus. — Differentia propria est actiCREATIO. V. Eductio.
dens inseparabile a subjecto, per quod ab aliis
differt; ut nigredo corvi, albedo nivis. — Dif­
D
ferentia propriissima est qua unum essentialiter
ab aliis secernitur; ut rationalitas respectu he­
DECRETIO. V. Motus. 3.
DECRETUM attemperativum. relictivum, com- minis. V. Metaphysica Essentia. 1. V. Princi­
missivum, indifferens vocatur decretum, quo pium. 1.
DIRECTE - 1. aliquid cognoscitur, quando
Deus, secundum aliquos philosophos et theologos,
decernit concurrere cum causis liberis; quia primo cognoscitur in se. Reflexe vero, quando
Deus per hoc decretum attemperat se naturæ cognoscitur in alia cognitione de alia re habita;
et indoli voluntatis creatæ, relinquit et commit­ e. g. visum hominem directe cognosco, at visa
tit ei determinationem, et reddit omnipoten­ ejus imagine, reflexe, quia tunc hominem co­
tiam indifferenter applicatam ad quodvis ex- gnosco per cognitionem imaginis.
2. Directe id dicitur intendi in quavis actione
tremum.
DEFINITIO nominis est oratio qua explica­ quod primario et ratione sui intenditur. Corretur nominis significatio. — Definitio rei est ora­ lativum habet indirecte, quod dicitur de illo
tio qua declaratur essentia definiti. — Definitio quod tantum ratione alterius intenditur, et
positiva est quæ rei quidditatem terminis po­ quasi per accidens. Sic Logica directe agit de ope­
sitivis aperit, ut homo est animal rationabile. rationibus intellectus, indirecte de signis, vo­
— Definitio negativa est qua rei natura terminis cibus, etc. Item in moralibus directe intendit
negativis declaratur; ut Deus non est mortalis, homicidium, qui illud mandat; indirecte, qui il­
non corporeus, etc.
lius aliquam causam ponit, ut ebrietatem, ex
qua illud sequatur.
M
DEMONSTRATIO. V. A priori. 2.
DIRECTIVE concurrere. V. Efficienter.
DENOMINANS est nomen a quo aliud dedu­
citur secundum significationem et terminatio­
DISCURSUS physice est motus localis celeri­
nem; ut pietas a qua pius. — Denominativum est ter factus a termino a quo, ad terminum ad
quod ab aliquo secundum vocem et significa­ quem. — Discursus logice est progressus intel­
tionem deducitur; ut justus a justitia.
lectus ex una cognitione in aliam, ut syllo­
DENOMINATIVE. V. Formaliter. 4. Specifica- gismus. — Discursus ordinatus seu causalis est
tive. _____
qui fit ex unius notitia ad alterum cognoscen­
DESCENSUS terminorum est consequentia du­ dum, propter aliquam utriusque inter se con­
cta a termino communi ad alium minus com­ nexionem; ut homo est animal, ergo vivit. —
munem, sive etiam singularem sub illo con­ Duscursus inordinatus, seu successivus, est series
tentum: e. g. omnis homo est animal; ergo cognitionum sibi invicem succedentium absque
hic homo est animal. Ascensus e contrario est dependentia unius ab alia; ut si cognoscas ho­
consequentia ducta a terminis minus communi- minem esse animal, et deinde solem lucere.

— 396 —

LEXICON

Dispositive

DISPOSITIVE. V. Formaliler. 4.
DISTINCTIO - 1. consistit in eo, quod unum
non sit aliud. Distinctionis variæ sunt divisio­
nes, quæ notari præstat.
2. Distinctio absoluta datur inter duas res, qua­
rum neutra est modus alterius, ut inter lapi­
dem et aurum. Distinctio modalis datur inter
rem et modum ejus, ut inter corpus et ejus
figuram.
3. Distinctio adaquato datur inter totum et
totum, e. g. inter solem et lunam. Inadaquata
datur inter totum et ejus partem, e. g. inter
manum ct unum e digitis ejus. Distinctio inadæquata dicitur etiam includentis et inclusi.
4. Distinctio rationis ratiocinantis datur quando
mens nostra concipit distincta, quæ talia a
parte rei non sunt sine ullo fundamento in re
sic distinguendi, ac proinde tota distinctio a
ratiocinante pendet; e. g. dum in una eadetnque re rationem subjecti et prædicati veluti di­
versa attributa concipimus, ut dum dicimus:
homo est homo; vel dum eamdem rem conci­
pimus per conceptus synonymos, ut si dicimus:
homo est animal rationale, in qua propositione
veluti distinguimus hominem ab animali ratio­
nali; quo casu si unus conceptus sit explicatio
alterius, ut in exemplo dato, dicitur etiam di­
stinctio rationis penes implicitum et explicitait!.
5. Distinctio rationis ratiocinata habetur,
quando mens nostra concipit distincta, quæ
talia quidem vere non sunt, sed id facit cum
fundamento in re. Hoc autem fundamentum con­
sistit vel in fcecunditate objecti ad operationes
valde inter se diversas, ut ignis, qui indurat
lutum, et liquefacit ceram: vel in perfectione
objecti, quæ perfectionibus multis alibi dispersis
æquivalet, ut Deus, cujus perfectio æquivalet,
imo eminenter continet quicquid perfectionis in
creaturis est; vel in reali similitudine, simulque dissimilitudine talis objecti cum aliis, ut
homo, qui est similis et dissimilis bruto; vel
in tenuitate, seu debilitate, nostrorum conce­
ptuum ut accidit cum homo procul visus cogno­
scitur solum per conceptum corpus, tum pro­
pius accedens per conceptum animal, deinde
per conceptum homo, ac demum per conceptum
; talis hominis, e. g. Petri. In quolibet ex fun­
damentis hisce simul cum imperfectione intelI lectus humani, qui nequit unico intuitu totam
I rei perfectionem bene concipere, consistit fun! damentum distinctionis rationis ratiocinata. Fun­
damentum hoc vocatur etiam fundamentalis diI stinctio rationis.
j 6. Distinctio realis est, quæ rebus convenit
i independenter ab operatione intellectus, ut in'■ ter animam et corpus hominis. Distinctio ratio! nis est, quæ rebus convenit per operationem
I intellectus concipientis ut distincta, quæ talia
a parte rei non sunt, ut inter attributa Dei.
7. Distinctio realis a Scotistis subdividitur in
i realem entitative, sive absolute, et stricte realem,
i et in formalem ex natura rei. Illa datur inter
' rem et rem, ut inter Cæsarem et Alexandrum.
I Altera datur inter formalitates (ita vocant notas
essentiales et attributa) ejusdem rei, ut inter

anlmalitatem et rationalitatem hominis. V. Gra­
dus metaphysici. Iste porro formali tates per
Scotistas ex nalura rei, sive a parte rei forma­
li ter distinguuntur, si ipsæ sint diversimode
definibiles; vel si una a sua quidditate formali
(V. Quidditas) alteram excludat, vel uni inquan­
tum tali conveniat aliquid, quod alteri in­
quantum tali non convenit. Totum hoc patet
in proposito exemplo animalitatis et rationali­
tatis; nam et diversimode definiuntur, et dici
non potest; Animalitas quia est animalitas est
etiam rationalitas, et vicissim; insuper animalitati ut tali, convenit similitudo cum brutis, quæ
similitudo non convenit rationalitati ut tali.
Quando ergo ista verificentur non dabitur qui­
dem distinctio realis stricte talis, inquiunt Scotistæ, quia illæ formalitates non sunt res realiter distincte, sed sunt formalitates ejusdem
rei inter se realiter identificate, et propterea in­
separabiles; dabitur tamen distinctio formalis
ex natura rei, id est, independenter ab intelle­
ctu nostro verificabitur a parte rei, quod una formalitas non sit alia, et uni conveniat quod alteri
non convenit.
8. Distinctio virtualis impropria, sive exlrinseca,
consistit in æquivalentia unius rei multis per
hoc, quod una res in se identificet perfectiones,
quæ multiplicantur in rebus aliis, vel præstet
varios effectus, qui præstari solent a multis, vel
causet in hominis mente diversitatem conce­
ptuum. Distinctio hæc coincidit cum fundamento
distinctionis rationis ratiocinatœ. V. hæc verba.
9. Distinctio virtualis propria et intrinseca est
æquivalentia distinctionis realis, sive est talis
virtualis capacitas, ut licet attributa sint realiter
identificata, eadem tamen possint suscipere prae­
dicata contradictoria, ac si illa essent totaliter
distincta: e. g. animal et rationale hominis licet
sint unum et idem, neque ullam habeant actua­
lem distinctionem a parte rei, ut volunt Scotistæ, tamen intrinsecam virtutem et capacita­
tem habent, ut alterum dicatur et sit a parte
rei simile bruto, alterum non simile, perinde
ac si forent duo subjecta realiter distincta. Aliis
verbis distinctiones hæ explicari solent. Im­
propria est æquivalentia unius rei indistincte
pluribus rebus distinctis, sed non qua distin­
ctis, adeoque non ut verificantibus prædicata
contradictoria. Propria est unius rei indistincte
æquivalentia pluribus rebus distinctis quatenus
distinctis, et prædicata contradictoria verifican­
tibus. Distinctio virtualis propria etiam in rebus
creatis asseclas habet præsertim thomistas.
DIVERSA (PRIMO) illa sunt, quæ in nullo
genere, nisi ad summum universalissimo genere
entis conveniunt, ut substantia et modus. —
Diversa, seu differentia solo numero, dicuntur
quæ sub eadem specie diversas habent entitates; ut Joannes et Paulus. — Diversa seu dif­
ferentia specie dicuntur ea quæ sub eodem ge­
nere diversas habent essentiales definitiones, ut
homo et brutum. — Diversa seu differentia ge­
nere dicuntur ea quæ in diversis prædicamentis
collocantur, ut lapis et virtus.
DIVISIO est alicujus totius in suas partes

— 397 —

m

Divisio

Eductio

LEXICON

sectio; ut, si homo in corpus et animam divi­
datur. — Divisio nominis est oratio qua aliquod
nomen ambiguum in sua significata distribuitur;
ut canum alius est cælestis, alius terrestris,
alius marinus. — Divisio rei est oratio qua to­
tum aliquod in suas partes distribuitur, ut
animalis pars altera est vivens, altera sensitiva.
— Divisionum tot sunt species quod totorum.
V. Totum.
Duratio exirinseca est motus ille primi mobi­
lis quo regulantur durationes intrinsecæ. —
Duratio intrinseca est permanentia rei in suo
esse; seu est perseverans existentia.

E
EDUCTIO, sive educi aliquid de alio, signi­
ficat aliquid ita fieri, ut necessarium sit sub­
jectum, in quo illud producatur et conservetur,
sive, quod idem est, eductio est actio, quæ
aliquid producit ex præsupposito subjecto. Ita
dum ignis ex præsupposita materia, v. g. ligno,
gignitur, dicitur ignis de ligno educi. Imo omnes
actiones creaturarum, quæ aliquid producant,
educti ones sunt, cum nihil causæ creatæ va­
leant efficere sine materia præexistente. Mate­
ria autem hæc præexistens vocatur subjectum
sustentationis; nam sustentat illud, quod pro­
ducitur et conservatur dependenter ab ea, eo
fere modo, quo fundamentum domus domum
ipsam sustentat superimpositam. Eductioni op­
ponitur Creatio, quæ rem ex nihilo producit,
sive per quam res producitur ex nihilo tum sui,
tum subjecti prcesuppositi. — Educi de potentia est
fieri in actu quod prius erat in potentia, et de­
pendet a materia, et fit per agens naturale: sic
forma ignis dicitur educi de potentia materiæ ab
agente per generationem.
EFFECTUS formalis est effectus causæ for­
malis. Primarius, qui et intrinsecus dicitur, est
compositum concretum, vel denominatio resul­
tans ex forma unita subjecto capaci: e. g. effe­
ctus formalis primarius et intrinsecus caloris, quo
aqua calefit, est aqua ipsa calida; ita etiam ho­
mo sanctus est effectus formalis gratiæ unitæ
homini. Secundarius vero, qui et extrinsecus di­
citur, est quicumque effectus sive positivus,
sive negativus, qui ex unione formæ cum sub­
jecto ita resultat, ut adæquate distinguatur a
forma, sive ut formæ maneat extrinsecus, ut in
exemplis adductis expulsio frigoris in aqua, de­
letio criminum in homine.
Effectus. V. Causa sublata.
EFFICIENTER, effective, elicitive ad aliquid
concurrere dicitur de illo, quod immediate exequitur et efficit opus. Correlativa sunt hæc:
Directive concurrere, quod dicitur de illo, quod
ostendit regulam seu artificium, quo res fieri
debet; Moraliter, quod dicitur de illo, quod il­
luminat, invitat, inclinat; Imperative, quod di­
citur de imperante effectionem operis; Finaliter, quod dicitur de fine actionis; e. g. Judicia
producuntur ab intellectu efficienter, seu elici­
tive; imperative, et moraliter cum sunt libera, a |
voluntate applicante intellectum; a Logica di-

Entitathf Enuntiatio

LEXICON

rective; a fine acquirendi scientiam flnalitn. tota et nuda sua entitate. Correlativurn habet
V. Formali ter. 4.
!
Wl connexive, quod indicat aliquid verlficari ratione
ΣΗ LECTIO est actus quo fertur voluntas a.1 connexionis unius rei cum alia. Sic corpus enI amplectendum medium, quod ab intellectu ju­ titative est Incapax sentiendi, et iners, sed con­
dicatur ad finis consecutionem idoneum.
nexio, scilicet, ratione connexionis cum anima,
ELEMENTA vulgaria sunt terra, aqua, aer, est capax sentiendi ac se movendi.
ignis, quia sunt, juxta veteres, generalia qiiF
ENUNTIATIO est propositio affirmativa vel
dam semina cæterorum omnium corporum, sai- negativa. — Enuntiatio modalis est quæ expri­
tem sublunarium, quæ dicebantur mixta. Er mit modum quo prædicatum subjectio inest vel
istis, quæ conveniunt inter se in aliqua ex iis > non inest; prout modus ille est aut possibilis
qualitatibus, quæ primæ dicuntur (V. Prim j tantum, aut realis, aut necessarius. Si possiqualitates), ut aer et aqua, quibus convenit hu- i bilis, judicium est problematlcum; si realis, dimiditas et frigus, licet diverso gradu, dicuntis ! citur assertorium; si necessarius, apodicticum.
symbola; quæ vero in nulla qualitate conve­ — Enuntiationis materia est habitudo subjecti
niunt, ut ignis et aqua, dicuntur asymbola. Qua ■ ad prædicatum, secundum quam dicitur necesvero corporum species sunt longe plures quan i saria, contingens, vel impossibilis. — Enuntia­
diversæ uniones ferant quatuor elementorum, tionis quantitas est extensio subjecti prout unihinc præter ea admittebantur olim semina quæ­ i versaliter, vel particulariter, vel singulariter
dam corporum a Deo initio mundi producta, I accipitur. — Enuntiationis qualitas est affirmatio
quæ dispersa serventur in regionibus elemen­ ; vel negatio attributi de subjectio. — Enuntiatiotorum, veluti in communibus seminariis, qta num œquipollentia est duarum enuntiationum
sint pro complemento ad talem, vel talem spe­ I identitas quoad sensum. — Enuntiatio exponibilis
ciem corporum, quæ producuntur. Ista semina I est quæ propter aliquam rei obscuritatem ex­
vocabantur etiam a chymicis spiritus.
positione indiget. V. Exponere. — Enuntiatio re­
ELENCHUS est syllogismus in quo inferta duplication est quæ constat dictione geminata
concessæ conclusionis contradictoria; ita ut qui (quatenus), qua indicatur sub quonam respectu
eam concessit etiam ejus contradictoriam coga­ prædicatum subjecto conveniat, ut Christus,
j quatenus homo, passus est. V. Reduplicative.
tur admittere.
ELEVARI dicitur res cum per auxilium Dd
ESSE ultimum rei est illud ultimum instans
fit potens assurgendi ad munus superioris or­ t temporis quo res existit. Primum non esse rei
dinis, vel ad effectum extra naturalem ejus j est illud primum instans temporis, quo res am­
sphæram collocatum; ut intellectus humanus plius non existit; hoc dicitur etiam ultimum in\ stans exlrinsecum existentiœ.
ad visionem intuitivam Dei.
Mû ANATIO accidentis est naturalis resultan­
Esse secundum. V. secundum.
tia accidentis a subjecto cui debetur connatuEsse est propter operari. Axioma, cui similia
raliter, tanquam ejus proprietas, aut modus; sunt hæc: Unumquodque est propter suam opera­
ut productio intellectus et voluntatis in anima: tionem; Unumquodque sicut se habet ad esse, ita
se habet ad agere; Modus operandi sequitur mo­
frigoris in aqua.
dum essendi. Quorum ratio est quod esse, sive
EMINENTER. V. Formaliter. 1.
ENS rationis pure objectivum est chimera, essentia cujusque rei ordinatur ad operatio­
sive res- impossibilis, quatenus aliquo modo est nem sibi propriam et proportionatam, et ipsa
objectum cognitionis humanæ, ut circulus trian­ I essentia rei est principium activum operationis.
gularis. — Ens rationis logicum est quod fin­ V. Modus.
ESSENTIA est id quod primo in re concipitur,
gitur ab intellectu propter aliquod fundamen­
tum in re, natura humana concepta per mo­ sine quo res esse non potest, estque fundadum unius propter similitudinem naturarum ! mentum et causa cæterorum quæ sunt in easingularium. — Ens per se est quod habet ’dem re; ut animal rationale est hominis essenunam tantum essentiam, ut Deus, homo. — hia. V. Quidditas.
Ens per accidens est quod constat ex pluri­
ESSENTIÆ rerum consistunt in indivisibili.
bus entibus in actu, aut ex rebus diversorum < Axioma. Scijicet, nullum prædicatum essentiale
prædicamentorum, vel ejusdem prædicamemi, potest ab alicujus rei essentia detrahi, vel illi
inter se naturaliter non ordinati; ut cumulis addi sic, ut salva maneat eadem essentia.
ESSENTIALITER dicitur aliquod prædicatum
lapidum. — Ens actuale seu ens in actu esi
quod reipsa existit, ut cælum. — Ens potential convenire subjecto, sine quo subjectum nec esse,
seu in potentia est quod non habet, sed habere i nec concipi potest; ut rationalitas respectu hopotest, existentiam aliamve perfectionem; v. g. ! minis, unde etiam homo dicitur essentialiter
aqua frigida est in potentia ad calorem.
i rationalis. Correlativurn habet Accidentaliler,
Ens relativum et absolutum. V. Relatio. 1.
■ quod dicitur de illo prædicato, sine quo res
Entia non sunt multiplicanda sine necessitate; saltem concipi potest, ut albedo, rotunditas.
sive Frustra fiunt per plura, quæ fieri possunt per V. Formaliter. 3.
EUBULIA est habitus qui præbet facultatem
pauciora. Axiomata. Tum quia secus aliquid
fieret inutiliter, tum quia res, quo est simpli­ recte consulendi, id est inveniendi consilium
cior, eo est perfectior, cæteris paribus.
sin rebus ambiguis et perplexis.
ENTETATES absolute?. V. Modus. 3.
EUTRAPELIA est virtus quæ nos decore faENT1TATIVE significat rem considerari iu |cit uti jocis et ludicris quæ animi causa assu­

— 398 —

Fallacia

muntur; ut et in illis modum servemus, nec
ab illis nimis abhorreamus.
EXEMPLAR est res quam sibi proponit arti­
fex, ut ejus similitudinem exprimat, vel eam
imitetur. — Exemplatum est imago rei quam re­
praesentare voluit artifex.
EXEMPLARITER. V. Formaliter. 4.
EXERCITE. V. Signate. Exercitium, e. g. intelligendi, ambulandi, vel aliud agendi indicat
actum ipsum intelligendi, ambulandi, vel aliud
agendi. — Exercitum idem ac actuale, sive in
actu esse._______
EXIGITIVUM, vel exactivum idem ac exigens.
Ita ens supernatural definitur id, quod supe­
rat vires activas et exactivas naturæ; nempe,
quod superat id, quod natura suis viribus agere
et a suo auctore exigere potest.
EXPENETRATA dicuntur, quæ non sunt compenetrata.
EXPONENS propositio ilia est, quæ additur
ad explicationem alterius propositionis expli­
catione indigentis, quæque exponibilis dicitur.
Triplex præsertim species propositionum exponibilium a veteribus distinguebatur. Prima est
exponibilis exclusiva, estque ea, quæ habet
particulam exclusivam, ut tantum, dumtaxat,
solum, quæ particula indigeat explicatione: e.
g. Petrus est tantum logicus. Exclusiva hujus­
modi exponitur per copulativam e. g. Petrus
est logicus, et nihil aliud. Copulativæ prima pars:
Petrus, est logicus, dicitur propositio praejacens,
altera: et nihil aliud, vocatur secunda exponens.
Alia species exponibilium est propositio exceptiva, nempe, quæ habet particulam, præter,
nisi, aut similem explicatione indigentem. Ter­
tia species est propositio reduplicativa, habens,
scilicet, unam ex his, vel similibus particulis:
ut, prout, quatenus, quantum quæ sit explicanda.
EXPONERE idem ac explicare.
EXTENSIVE et Intensive potissimum dicun­
tur de qualitate et quantitate. Extensio enim
qualitatis, v. g. caloris tunc fit, quando calor
extenditur ad plures partes subjecti. Intensio
vero tunc fit, quando in eadem parte subjecti
ponuntur plures gradus qualitatis ejusdem. Sic
calor ut sex in sola manu est intensior calore
ut quatuor in toto corpore; at hic est illo ex­
tensior.
EXTRANEUM. V. Proprium. 2.
F
FALLACIA est argumentatio captiosa quæ
vulgo vocatur sophisma. — Fallacia in dictione
est quæ habet causam appareutiæ ratione di­
ctionis, seu orationis multiplicis. — Fallacia
extra dictionem est quæ causam apparentiæ
sortitur ex parte rerum per verba significata­
rum. Distinguitur sextuplex sophisma dictionis.
Fallacia œquivocationis, quæ est cavillatio circa
significationem verborum.— amphybologiœ, cum
eadem oratio diversa significat, ut littus arare
significat terram aratro proscindere et operam
perdere. — compositionis est deceptio ex eo
proveniens quod oratio in sensu composito

— 399 —

Fatum

LEXICON

Formale

LEXICON

Form:

Formaliter

quodlibet compositum, a forma sibi unita de-1 felicitas æterna dicitur hominem ad recte fa­
vera videatur, cum tamen in eo falsa sit. —
5. Finis internus et proximus est qui primo i
terminatur, ut sit vel lapis, vel canis, vel li­ ciendum movere non formaliter, sed finaliter,
divisionis, cum oratio in sensu diviso accipitur, per se et immediate Intenditur, ut architect
gnum. Formæ substantiales tot sunt aptid illos nempe, ut finis assequendus. Si confertur cum
dum in sensu composito sumenda sit. — accen­ nicæ finis internus est dumus constructio. quot sunt corpora diversa. Forma substantialis alia re Secum connexa, cujus existentia ab illa
tus, cum ex homonymis objectorum identitas Finis externus et remotus est qui secundario v.
a recentioribus passim rejicitur, nec non a qui­ inferatur, vel pure illam comitetur, correlati­
concluditur. — figurce dictionis, cum ex simi­ mediante alio per se tamen intenditur; ut ibusdam antiquis, qui curpusculares dicebantur, vum erit arguitive, illative, connexive. Ita in
litudine dictionum penes finalem terminatio­ architectonica domus habitatio.
totam corporum diversitatem unice repetenti­ fumo cognoscimus ignem non formaliter, sed
nem deceptum est. — Distinguitur septuplex
6. Finis operis, seu scientiæ, est ad quer
bus a diversa materiæ modificatione. Secundum arguitive. Si confertur cum re cujus existentia
sophisma extra dictionem: Fallacia accidentis, per se et in propria natura actio vel liabit*
istos ea forma substantialis est, quæ cum sub­ illi imputetur, correlativum erit imputative. Ita
cum perperam infertur aliquid alicui convenire, ordinatur; ut finis logicæ est rectitudo actio
jecto, cui advenit, unum per se constituit, seu homicidium suadens homicida est non formaliquia convenit ejus accidenti. — secundum quid, num mentis. — Finis operantis, seu scientis, tu
quod materiam determinat ad certam substan­ ter, sed imputative. Si confertur cum re, cujus
cum concluditur ex convenientia dicti secun­ quem artifex pro arbitrio sibi proponit, à
tiam. V. Actus formalis.
sit radix, correlativum erit radicaliter; ita in
dum quid ad dictum simpliciter. — petitionis actionis exercitio, vel scientiæ acquisitione; w
7. Qui dat formam dat consequentia ad formam. amore proprio inordinato omnia fere mala di­
principii, quod idem est ac quod vulgo voca­ qui addiscit scientiam propter utilitatem.
■Axioma. Quatenus, nempe, rei forma, seu id cimus consistere non formaliter sed radicaliter.
tur apud nos petitio principii et circulus vitiosus.
7. Finis simpliciter ultimus est is ad quem
quod constituit rem in esse talis rei, connexas Si confertur cum illis, quæ sunt dispositio ad
— consequentis est inferre veritatem anteceden­ actu vel virtute referuntur omnia; ipse vero ad
habet proprietates ipsam consequentes, quo illam rem habendam, correlativum erit dispo­
tis ex veritate consequentis, aut falsitatem con- nullum prorsus ordinatur, ut Deus. — Finis
sensu etiam dicitur: Causa causœ est causa sitive. Ita ignis habetur per siccitatem ligni
sequenti$ ex falsitate antecedentis. — secundum secundum quid ultimus est qui aliquam actionum
causali.
non formaliter, sed dispositive. Si confertur
non causam ut causam est enare circa causam seriem terminat in qua per se ultimo intenditur,
8. Forma assistens est quæ non est pars rei; cum re, a qua aliquam’ denominationem acci­
rei, supponendo ut causam aliquid pure chi- potest tamen ad alterum referri; ut sanitas
sed ei movendæ tantum præest, ut angelus piat, correlativum erit denominative. Ita aliqua
mericum, aut tantum concomitans. — plurium finis est artis medicæ, ordinari tamen potet
cælo.
parte corporis formaliter ægra, homo ipse sive
interrogationum est argumentatio captiosa, in ad aliud, scilicet ad laborandum.
9. Forma metaphysica est totius rei substantia­ totus homo dicitur æger denominative.
qua ex una responsione ad plures diversas, vel
FORMA - 1. accidentalis juxta peripateticos
lis essentia; ut animal rationale dicitur hominis
3. Formaliter interdum est idem ac vere et
oppositas interrogationes data, colligitur ali­ est illa, quæ advenit subjecto completo in esse
forma metaphysica.
proprie, et tunc correlativa habet: apparenter,
quid absurdum. — ignorantia elenchi, qua res substantiæ. Talis e. g. rotunditas, albedo, quæ
Forma generatim quid sit. V. Physica es­ metaphorice, e. g. prata ridere dicuntur non
de qua agitur non tractatur.
subjectum, cui insunt, supponunt jam comple­
sentia.
formaliter, sed metaphorice. V. Identice.
FATUM est rebus mobilibus inhærens dispo­ tum in esse talis, vel talis substantiæ, skque
Forma species qualitatis est modus quanti­
4. Formaliter subinde significat idem ac es­
sitio per tjuam divina Providentia suis quæ- illud accidentali ter solum perficiunt. V. Arto
tatis in corpore spectatæ et figura exterior or­ sentialiter, ita ut prædicatum, quod dicitur
que nectit ordinibus. — Seu est ordo secunda­ formalis.
nata coloribus.
convenire subjecto formaliter, ingrediatur sub­
rum causarum divinæ Providentiæ decreta exe2. Forma corporeitatis, quam multi ex anti­
FORMALE est quod gerit munus formæ, cui jecti essentiam et definitionem. Sic homo est
quentium. — Fatum formaliter est dispositio quis admittebant in corporibus animalium,
correlativa sunt: materiale, quod nempe ge­ formaliter animal. Formaliter sic sumptum va­
ipsa secundarum causarum ad effectum fata­ multi etiam in corporibus viventium omnium,
rit munus materiæ; accidentale, quod nempe ria habet correlativa juxta verios respectus,
lem, id est, infallibilem, reducta in divinam est ipsa organizatio partium corporis, per quam
est accidens. Vid. Formaliter, tot enim signifi­ sub quibus considerari potest essentia rei. Nam
voluntatem.
ipsum est aptum, et ultimo dispositum ad reci­
cationes et correlativa habet verbum formale, potest essentia conferri cum prædicatis acci­
FIERI (UT) res esse dicitur, dum incipit esse, piendam animam. Hanc organizationem finge-1 quot formaliter: Generatim autem loquendo, dentalibus, et tunc correlativum est accidentalised nondum tota est. in facto esse, dum est bant illi tanquam substantiam distinctam 2
ajebant dialectici, nomen formale non alienat, ter. Ita homo dicitur, non formaliter, sed accicomplete in rerum natura cum iis partibus et corpore et, ideo appellabant etiam organizatio·
sed signat magis proprietatem nominis, cui ad­ dentaliter albus. Potest essentia conferri cum
constitutivis, quibuscum durat et permanet. nem substantialem.
jungitur; id est, ostendit illud nomen sumen­ attributis, sive partibus rei quæ sunt veluti
Ita pictura est in fieri, dum pictor signat et
3. Forma dat esse rei. Axioma. Quia forma ma­
dum esse in significatione ipsi magis propria.
materia subjecti indifferens ad illud aut aliud
pingit tabulam; in facto esse vero, dum jam teriam ex se indifferentem in certa specie con­
FORMALITAS est omnis ratio seu notio quia constituendum, et tunc correlativum est mate­
picta est.
stituit, sicque in re morali actiones indifférente
concipitur aliquid.
rialiter. Ita homo dicitur caro materialiter, et
FIN ALITER. V. Formaliter. 4.
per intentionem agentis accipiunt certam spe­
FORMALITER - 1. aliquando sumitur pro in moralibus occisio hominis ab ebrio facta di­
Finaliter concurrere. V. Efficienter.
ciem virtutis, aut vitii.
mentaliter, menpe secundum formalitates, quas citur peccatum materialiter, non formaliter.
FINALIZATIO dicitur illa ratio, quæ movet
4. Forma mixtionis est juxta veteres quæ·
sola mente distinguimus. V. Gradus metaphysici.
5. Formaliter sumitur effectus, quando spe­
tanquam finis assequendus. Ita e. g. bonitas cumque forma corporis sublunaris, eo quod
Formaliter sic sumptum correlativum habet ctatur secundum se. Radicaliter autem, vel
Dei, quatenus ejus possessio est beatitudo no­ ir. tali corpore mixta continentur vel formalirealiter. Ita omnipotentia et sapientia Dei non | Fundamentaliter, quando spectatur secundum
stra, est finalizatio, seu ratio motiva bonorum ter, vel virtualiter, ut quatuor elementa, terra,
realiter, sed formaliter distinguuntur.
causam, radicem vel fundamentum. Sic risibioperum, quæ fiunt ad Deum assequendum.
aqua, etc.
2. Formaliter interdum dicitur de re consi­ litas sumpta formalitcr est proprietas hominis,
FINIS - 1. est causa causarum. Axioma, quia
5. Forma per analogiam cum forma substan­
derata in se ipsa, seu in propria entitate. Tunc et a rationalitate per mentem distinguitur:
intentio finis obtinendi movet alias causas ad tiali veterum (V. N. seq.) dicitur in composi­
autem habet varia correlativa, prout varia sunt sumpta vero radicaliter idem est ac rationalitas,
operandum pro fine obtinendo, ut Roma videnda tis artificialibus quidquid ea principaliter per­
illa, cum quibus res quæque conferri postest. nam rationalitas est radix risibilitatis.
movet ad omnia itineris media.
ficit, et collocat in tali determinata specie re­
Si enim confertur cum effectu, correlativum
6. Formaliter, Virtualiter, Eminenter dicuntur
Finis cujus est ille cujus adipiscendi gratia rum. Sic lignum, marmor, metallum, vel alia
erit efficienter, causaliter, vel vialiter. Ita e. g. de causis prout continent perfectionem sui ef­
movetur vel operatur agens, ut sanitas cujus quævis materia a figura recipit esse et perfe­
cibus dicitur vita hominis, non formaliter, sed fectus. Effectus enim contineri dicitur fromalirecuperandæ causa sumitur medicina.
ctionem statuæ, unde in iis figura dicitur eo­
efficienter; ita etiam pharmacum dicitur homi­ ter in causa, quando natura effectus, qui produ­
2. Finis objectivus, seu finis qui sic specialiter rum forma. Imo in qualibet re etiam partibus
nis sanitas. Si confertur cum objecto, corre­ citur, reperitur in ipsa causa. Sic calor conti­
dictus, est bonum, quod consequi volumus ut, distinctis carente, attributum, quod primarium
lativum erit objective; ita Deus dicitur spes netur formaliter in igne, quia ignis calorem,
beatitudo in viatoribus.
videtur, et ipsius rei distinctivum forma saepe
hominis justi non formaliter, sed objective, sci­ quem producit, etiam in se continet, juxta Pe­
3. Finis qui, dicitur ille, quem agens intendit appellatur. Hinc etymologia formalitatum. V.
licet, Deus non est spes hominis, sed objectum ripateticos. Effectus continetur virtualiter in
assequi: e. g. salus, quam æger intendit Finis Gradus metaphysici. Hinc etiam multæ signiEspei. Si confertur cum exemplari, instar cujus causa, quando causa potest quidem talem effe­
cui, dicitur persona, vel subjectum, cui procu­ cationes adverbii formaliter.
res facta sit, correlativum erit exemplarlter. ctum producere, sed natura effectus in ipsa
ratur finis qui; e. g. æger ipse, cui sanitas pro­
6. Forma substantialis apud Peripateticos est
Sic imago Cæsaris in pictoris imaginatione causa non reperitur; sic piper, vinum, e. g.,
curatur.
substantia a materia distincta, de se ordinati
existens concurrit ad picturam imaginis Cæ­ continent virtualiter calorem, quem producunt
4. Finis vero formalis, seu finis quo, est actua­ ut cum materia prima constituat corpus natu­
saris non jormaliter, sed exemplariter. Si con­ in homine, sic etiam statua continetur in artilis consecutio ipsius boni, ut beatitudo ipsa rale tanquam potissima corporis differentia phy­
fertur cum fine, correlativum est finaliter; ita I fice. Denique eminenter effectus continetur in
in beatis.
sica; scilicet, cum materia sit indifferens ad

— 401 —

— 400 —
26 — Summa Theologica. - VI.

T·

- - ·

x :/

Fortitudo

LEXICON

Habitualitu

causa, quando causa multo est perfectior effe-1 GENUS - 1. physice est principium a quo
qi
ctus, sublatis, scilicet, imperfectionibus, quæ | multi oriuntur; ut Romulus dicitur genus R
sunt in effectu. Ita Deus eminenter continet manorum.
creaturarum perfectiones. Æquivalenter ab ali­
2. Genus physicum etiam a philosophis dicitur
quibus effectus contineri dicitur in causa, materia prima per analogiam cum genere logico,
quando causa est æqualis effectui.
quod, sicut hoc in multis speciebus, ita ilia in
Formaliter. V. Specificative.
omnibus physicis compositis reperiatur.
FORTITUDO est firmum propositum inhæ3. Genus logicum est unum aptum inesse mul­
rendi bono honesto, ita ut nulla ratione ab eo tis, per modum partis essentialis, determinabi­
avelli te permittat.— Ut est virtus specialis, for­ lis. — Seu est id quod prodicatur de multis
ti tudo est mediocritas intra metum et audaciam. specie differentibus in quid; ut animal, virtus.
FRUITIO est delectatio de bono quod pos­
4. Genus supremum est quod supra se genus
sidetur.
non habet, ut substantia, quantitas. — interme­
FUNDARE significat esse fundamentum: e. g. dium est quod supra et infra se habet genera,
diversitas effectuum alicujus rei fundat diver­ ut vivens. — infimum est quod sub se tantum
11|
sitatem conceptuum, scilicet, est fundamentum species habet.
diversitatis conceptuum.
5. Genus immediatum seu proximum est Inter
quod et speciem nihil intercedit; ut animal re­
spectu hominis. — Genus mediatum seu renwtun
G
est inter quod et speciem intercedit aliud genus,
GENERATIO - 1. late sumpta est mutatio ut vivens respectu hominis.
a termino negativo ad positivum, seu a non esse
6. Genus subjectum appellatur objectum for­
ad esse, sive substantiale, sive accidentale, ut male alicujus sciente, ut respectu Mathematice,
productio ignis, productio caloris. — Generatio quantitas.
definitur a veteribus productio substantiæ ex
GNOME est habitus recte judicandi ex prin­
prasupposito subjecto. Nimirum ipsis genera­ cipiis quibusdam altioribus contra tenorem ver­
tio non de solis viventibus dicebatur, idemque borum legis, vel certe de iis quæ lege sancita
sonabat ac eductio formæ substantialis cujus- non sunt; juxta tamen legislatoris mentem.
cumque. V. Eductio.
GRADUS mathematicus est una ex trecentis
2. Generatio conversi va est ea, per quam sub­ sexaginta partibus, in quas dividuntur spheræ
jectum transfertur de una forma in aliam, ut I circuli.
dum lignum evadit ignis.
Gradus metaphysici dicuntur ea prædicata.
3. Generatio mutativa est ea, per quam sub­ quibus gradatim ascendimus ab infima ratione
jectum, sive materia prasupposita in genera­ individui, veluti a basi ad supremam usque ra­
tione, transit a negatione alicujus formæ ad po­ tionem entis. In Petro v. g. hæc prædicata in­
sitionem ipsius; ut dum aer de tenebroso fit veniuntur, sicut in quolibet etiam individuo
lucidus.
speciei humanæ: homo, animal, vivens, corpus,
4. Generatio pura, simplex, prcecisa est ea, per substantia, ens. Gradus isti vocantur etiam for­
quam corpus producitur ex materia tunc pri­ mali tates.
mum creata, in qua proinde nec privatio, nec
Gradus physicus est ea pars qualitatis quæ
alia forma praecessit. Tales fuissent juxta Peri­ octies repetita totam ejus intensionem adæquat.
GRAVE est quod natum est ferri ad medium,
pateticos generationes facte in primo instanti
creationis mundi.
— Gravissimum est quod omnibus substat quæ
5. Generatio vero viventium est, ex D. Thoma, feruntur deorsum. — Grave simpliciter est quid
origo viventis a vivente principio conjuncto in movetur ad locum infimum, ut terra. — Grave
similitudinem naturo. Dicitur origo, id est re­ secundum quid est quod natum est ferri ad locum
| 9
quirens verum influxum, sive sit causalitas. prope infimum, ut aqua.
sive secus, ut ita comprehendat generationem
Verbi a Patre. Additur: principio conjuncto,
quia principium vivens in ipso generationis
momento debet esse proli conjunctum per ali­
HABERE sic sumptum antonomastice duo
quid proprium, sui quod maneat in genito. Sic potest significare: primo habere aliquem or­
in Filio divino est eadem natura Patris, et in natum circa se arte vel industria quæsitum, ut
humanis materia seminis et sanguinis paren­ esse armatum, togatum, et sic Habere pertinet
tum. Tandem illa verba: in similitudinem natura: ad decimum prœdicamentum. Secundo habere
significant ex vi originis debere per se in pro­ aliquid modo quocumque, ut habere divitias,
lem refundi convenientiam natura cum suo servos, amicos, scientiam, et sic Habere perti­
principio maximam quæ dari potest inter sup­ net ad quintum postprœdicamentum. V. hæc
posita distincta: videlicet, in divinis conve­ verba.
nientiam identitatis in natura; in creatis autem
HABILITAS est dispositio quædam potentiæ
convenientiam similitudinis specificæ.
vel subjecti ad formam vel actum facilius reci­
6. In generatione terminus a quo est status, piendum; qualis est in digitis ad ludendum ci­
quem subjectum generationis relinquit: termi­ thara exercitatis. Est medium inter potentiam
nus ad quem est status, quem subjectum gene­ vel subjectum et actum seu formam.
rationis acquirit, sive ad quem transit.
HABITU ALITER. V. Actual i ter.

— 402 —

LEXICON

HABITUDO est aptitudo, relatio, sive respe-|
ctus, capacitas ad aliquid. Hinc intelligitur di­
stinctionis sensus: quoad enlitatem, quoad habi­
tudinem. Quando consideratur in re quidditas,
seu essentia, tunc res consideratur quoad entitatem; quando attenditur relatio, potentia, seu
capacitas ad aliquid, tunc coasideratur quoad
habitudinem. Sic inter Deum et creaturam non
datur proportio entitatis, sed habitudinis; sci­
licet entitas Dei et entitas creatura infinite
distant, ideoque non habent proportionem;
potest tamen creatura attingere Deum per co­
gnitionem et amorem, et ad Deum referri po­
test; hinc habere dicitur proportionem habi­
tudinis.
HABITUS est qualitas, quæ potentiæ super­
venit, et permanenter adhæret, ut ipsam in ope­
rando adjuvet. Habitus per se infusus, seu su­
pernatus nobis, de quo theologi, a solo Deo
producitur, datque simpliciter posse, quia po­
tentia elevat ad actus, quos ipsa propriis na­
tura viribus assequi non valet, v. g. habitus
fidei, chari tatis. Habitus acquisitus seu naturalis
repetitione actuum comparatur, datque solum
facile posse, quia solum præstat potentiæ, ut
propensius et minori conatu eliciat illos actus
quos alias sine habitu elicere potest; v. g. pul­
sandi citharam, legendi, scribendi. Infusus est
habitus præcedens omnem actum; Acquisitus fit
ex repetitis actibus, ut habet axioma. — Habi­
tus seu intellectus principiorum est virtus in­
tellectualis, per quam intellectus inclinatur ad
facile assentiendum primis principiis, propter
evidentem veritatem ex ipsorum terminorum
penetratione perceptam.
HÆCCEITAS. V. Principium individuationis.
HUMIDUM radicale sic dictum quasi radix
et fundus vitæ, seu alimentum quoddam et nu­
trimentum, quo subinde deficiente et axhausto,
deficit vita et interit: vel radicale quasi a prin­
cipio ingenitum corpori; sicut et radix est id
quod primo innascitur arbori et quod vitam
illius nutrit, auget, conservat. Hinc medici pri­
migenium vocant.
Humidum nutrimentale est quod nondum per­
venit ad suscipiendum perfecte naturam speciei,
sed est in via ad hoc, sicut sanguis et alia hu­
jusmodi.
HUMORES primi sunt substantiæ quædam
mixtæ et fluidæ nutriendo, conservandoque
corpori a natura destinât®. — Humores secundi
sunt in quæ sanguis convertitur; sunt autem
quatuor: humiditas sanguinea, ros, cambium,
et gluten.
HYPOSTASIS. V. Subsistentia.
HYPOTHETICA propositio. V. Categorica.

IDEA est forma quam imitatur effectus ex
intentione agentis, determinantis sibi finem.
Part. 1. q. 44. art. 3.
IDEM de eodem secundum idem significat
conditiones necessarias, ut contradictio verificetur. Ut enim duæ propositiones sint contra­

Immutatio

dictori®, debet ex illis una affirmare, altera ne­
gare idem prædicatum de eodem subjecto, se­
cundum eumdem respectum. Ita contradictori®
sunt hæ duæ: Aurum est lucidum, aurum non
est lucidum.
Idem manens idem semper est natum facere
idem. Axioma. Videlicet: Causa manente eadem
et nullatenus mutata, iidem effectus haberi
debent.
IDENTICE significat identitatem, scilicet hoc,
quod plura sint unum et idem; v. g. vis lique­
faciendi in sole eadem est identice cum vi in­
durandi, seu est unum et idem. Huic corre­
lative sunt formaliter, reduplicative. V. Materia­
liter. 1.
IDENTIFICARI plura inter se est unum et
idem esse, licet diversimode concipiatur; ut
intellectus et voluntas in homine, sapientia et
omnipotentia in Deo. Identificationi opponitur
Distinctio realis. V. Distinctio.
IDENTITAS in eo consistit, ut ea. quæ a
nobis concipiuntur ut unum et aliud, revera
sint idem inter se, sive quibus una sit entitas.
Alia est realis, quæ rebus convenit independenter ab operatione intellectus, ut ea, quæ con­
venit attributis Dei.’ Alia est rationis, quæ a
certo quodam rationis actu provenit, vel in eo
actu consistit; ut dum eamdem concipimus na­
turam Petri ac Pauli, licet ipsi naturam habeant
realiter distinctam. Identitas rationis potius est
similitudo. Identitati opponitur Distinctio. V.
Distinctio.
Identitas habet divisiones omnes, quas habet
Unitas. V. Unitas.
Identitas etiam vulgo sumitur pro convenien­
tia quacumque inter duo sive similitudinis, sive
æqualitatis; sic natura humana dicitur eadem
in omnibus hominibus: sic etiam duo pondera
æqualia dici possunt eadem.
IGNORANTIA est rei alicujus inscitia. — Igno­
rantia negativa seu simplicis negationis est mera
carentia scientiæ quam quis habere non tene­
tur;’ ut in rustico juris vel philosophiæ inscitia.
— Ignorantia privativa aut privationis est ca­
rentia scientiæ, quam quis habere aptus est
et tenetur, ut si medicus medicinam nesciat. —
Ignorantia pravæ dispositionis est error contra­
rius scientiæ, quam quis habere vel idoneus
est vel debet; ut qui negant Deum esse.
IGNOTI nulla cupido. Axioma, quod ab altero
confirmatur: Nil volitum, quin prœcognitum.
ILLATIVE. V. Formaliter. 4.
iu
IMAGINATIO
est actus facultatis animæ qua
ipsa vocatur imaginative seu imaginatrix po­
nentia.
■
■
ΙΛΪ7.
IMMEDIATIO
virtutis habetur, cum aliquid
agit in objectum distans per aliquid in ipsum
immissum; ita ignis, dicebant, agit in distans
per calorem. Iminediatio suppositi habetur,
quando agens est contiguum illi, quod recipit
actionem, vel illud tangit; ita e. g. ignis appliI catus stuppæ.
• ΐίίύ UTATIO naturalis est quando organum
disponitur eadem qualitate naturali, qua dispo­
nitur res extra animam; id est, quando orga-

— 403 —

0

Habitudo

■■■

Imperative

LEXICON

num accipit eamdem qualitatem naturalem
quam habet objectum, sicut cum manus fit
calida ex tactu rei calidae, odorifera ex tactu rei
odorifera. — Immutatio spiritualis est quando
recipitur qualitas sensibilis in instrumento se­
cundum esse spirituale, id est, quando reci­
pitur species sive quiddam intentionale qualita­
tis et non ipsa qualitas, sicut pupilla oculi reci­
pit speciem albedinis et tamen non efficitur
colorata. 1. q, 78, art. 3 et seq. q. 82, art. 3.
IMPERATIVE concurrere. V. Sufficienter.
IMPLICARE. Verbum illud designat rem quæ
aliam continet. Implicare contradictionem dicitur
cum quid fieri non potest, quia sequeretur idem
simul esse et non esse, ut implicat dari homi­
nem qui non sit rationalis.
IMPLICITE et explicite in actibus intellectus
idem sonant ac confuse et distincte. Sic note
essentiales hominis cognoscuntur implicite in
definito Homo, explicite vero in definitione Ani­
mat rationale. Implicite et explicite in actibus
voluntatis sumitur pro directe et indirecte. Qui
vult se vino implere, vult implicite ebrietatem:
si vero bibat eo fine, ut se inebriet, vult ebrieta­
tem ipsam explicite.
IMPOSSIBILE est quod fieri vel esse repu­
gnat Ab impossibili sequitur quodlibet. Axioma,
cui simile est aliud: Dato uno absurdo, cœtera ac­
cidunt; nimirum ab impossibili qua tali tam ve­
rum, quam falsum potest deduci, ut si ponas
hominem mori posse in gratia et in peccato, in­
ferre licebit illum salvandum esse et non salvan­
dum, itemque damnandum et non damnandum.
Praterea in scientiis, posito uno falso funda­
mento, et falsitate pro veritate admissa, absurda
quæque sequi possunt. Valet etiam in morali­
bus; ut si admittas hominem non esse in agendo
liberum, admittes etiam neque mereri, neque
demereri.
IMPOTENTIA late est carentia potentiæ acti­
va, ut cæcitas. — Impotentia qualitatis spe­
cies, est qualitas qua quid ægre, vel parum
agit, aut resistit; ut visus senis, mollities cera.
IMPRÆSCINDIBILITER significat non posse
fieri preeeisionem.
IMPUTATI VK. V. Formaliter. 4.
INADEQUATE. V. Adœquate.
INANE est spatium corpore carens, nec aptum
eo naturaliter repleri, quale erat ante mundum
conditum.______
INCLUDENTIS (Distinctio) et inclusi. V. Di­
stinctio.______________
INDIFFERENTI (Ab) ut indifferenti nihil de­
terminatum oriri potest. Axioma, cui consonat
illud D. Torna: Nihil quod est ad utrumlibet
exit in actum, nisi per aliquid determinetur ad
unum. Oportet enim ad habendum actum, ut
indifferentia auferatur, et ponatur determinatio
ad aliquid sive ab extrinseco, sive ab intrinseco.
INDIRECTE. V. Directe.
INDISTANTIA penetrationis consistit in hoc,
quod dua res sint inter se indistantes per hoc,
quod penetrentur, sive quod sint in eodem loco.
Indistantia continuitatis, vel contiguitatis consisiit in hoc, quod duæ res sint inter se indistan-

Infinitus

tes per hoc, quod sint in locis immedlath ώ>
intervallo.
IHp'
INDIVID UALITAS. V. Principium. 1.
INDIVIDU ATIO est actio qua res Irtdividatur. De individualitate, vid. Principium.
INDIVIDUUM primo intentionaliter est cu;>
proprietates omnes simul sumptæ non possur
alteri convenire; ut Petrus. — individuum aeundo intentionaliter est quod de uno solo predicari potest, ut Socrates de seipso. — Indio
duum vagum est quod de uno solo, sed Indeter­
minate dicitur, ut quidam dicitur.— Individue·,
signatum est quod proprio nomine exprimite
ut Socrates. — Individuum demonstrativum r
quod exprimitur nomine speciei et pronomL-;
demonstrativo, ut hic homo.
INDIVISIBILE late est quod partibus cars:
in quas dividi possit. — Indivisibile quantité
est quod deficit a corpore. — Indivisibile stan­
dum quid est quod deficit a corpore, secunduz,
unam, aut alteram dimensionem, ut linea et saperficies. — Indivisibile simpliciter est quod
omnino seu secundum omnem divisionem de­
ficit a corpore, ut punctum. — Indivisible
etiam dicitur, cui non potest fieri additio, aœ
detractio absque essentiali ejus mutatione; ot
numeri, et essentia rerum, etc.
INEXISTERE idem ac existere in aliqua re,
v. g. accidentia inexistere dicuntur substantia
idest, existunt in substantia. Hinc intelligite
quid si t :
j
INEXISTENTIA, sive Inalietas.
INFINIT ANTER sumitur particula non in ali­
qua propositione, si in ea afficiat subjectam;
sumitur vero neganter, si afficiat verbum, seu
copulam; e. g. Non homo currit, si habeat hunc
sensum: homo non currit, accipitur neganter; si
vero hunc alium: Quod non est homo currit,
accipitur infinitanter, quia subjectum evadit insnitum, seu indefinitum.
INFINITUM est quod caret termino quo cir­
cumscribatur.
Infiniti ad finitum non est proportio. Axioma.
Hinc quando de infinito est sermo, non valent
rationes et proportiones a finitis desumptae, quia
ibi conceptus plene alius formandus est.
Infinitum categorematicum, sive in actu est
illud, quod infinitatem actu positam habere conci­
pitur, ut si concipiatur existens infinita hominuE
multitudo. Syncategorematicum, sive in potenti:
illud est, cujus partes non habent infinitatem,
nisi in augmento possibili, quatenus plures et
plures superaddi possunt sine fine, licet nun­
quam perveniant ad infinitatem actualem, sed
semper sint finite in infinitum; vel etiam quate­
nus ita superaddentur de facto ut nulla unquam
futura sit ultima; ita æternitas a parte post, qua
convenit Petro in cælo, Judæ in inferno, impor- ’
tat durationem syneat egoremat ice infinitam.
Infinitum syngategorematice explicari etiam
solet per hæc verba: Non tot quin plura.
Infinitum extra genus, sive per essentiam, est
infinitum actualiter in omni genere perfectionis,
quale.solum Deus est.
Infinitum simpliciter est illud quod est infinitum

— 404 —

Informare

LEX ICON

in omni genere entis; dicitur quoque infinitum
in perfectione. — Infinitum secundum quid est
quod In aliquo tantum genere entis est infinitum,
ut sl daretur linea infinita In genere quantitatis.
INFORMARE dicitur de forma, quæ unita
materia·, vel subjecto cuivis, illud constituit in
determinata quadam rerum specie. Hinc liqueat
quid sit Informatio.
INFORMATIO. V. Mater ializatio.
INSTANS est Indivisibile temporis, ejus par­
tes continuans aut terminans. Ex Arist., Phys.
' I. 4. c. 4. et D. Thom. op. 36. — Quod fit in
instanti non sese coextendit certis partibus tem­
poris.
INSTANTIA est propositio porpositioni con­
traria, quæ intelligitur opposita per contradi­
ctionem.
INSTRUMENTUM est quod assumitur a causa
principali ad effectum producendum. — Est su­
pernatural aut naturale, secundum naturam ef­
fectus quem producit. — Instrumentum conjun­
ctum est quod non potest agere, nisi principali
causæ actu conjugatur. — Instrumentum separa­
tum est quod agit seorsum, etiam a principali
agente positum, tanquam ejus virtus, ut calor.
INTEGRE. V. Adœquate.
INTELLECTUS est facultas cognoscitiva quæ
versatur circa ens; ut verum est percipiendum.
Intellectus agens dicitur intellectus, quatenus
et ipse efficit speciem impressam, qua juvetur
ad efficiendam expressam. Intellectus passivus,
sive passibilis, dicitur intellectus, quatenus re­
cipit species impressas priusquam efformet co­
gnitionem, et dicitur etiam intellectus possibilis,
eo quod potens sit recipere rerum omnium spe­
cies.. V. Species.
INTELIJGENTIA interdum pro intellectu su­
mitur, interdum pro intellectione; ut cum di­
citur assentiri primis principiis ex intelligentia
terminorum; interdum pro sensu et applica­
tione propositionis; sic dicimus, ea est intelli­
gentia horum verborum. — Intelligentia princi­
piorum. Vid. Habitus. — Intelligentia separata est
substantia spiritualis sine corpore et materia,
ut angeli. INTELLIGENT!® assistentes sunt angeli a
Deo, juxta veteres quosdam, deputati ad mundi
regimen.
INTENSIO in qualitatibus est additio unius
pluriumve graduum qualitatis in eadem parte
subjecti, ut continuata calefactio. — Intendere ac
remittere sunt correlativa. Quod nec intenditur
nec remittitur idem est ac quod nec augeri nec
minui potest, ut privationes quæ nec intenduntur
nec remittuntur.
INTENTIO interdum idem sonat ac cognitio.
INTENTIONALITER idem ac mentaliter.
Primo-intentionaliter, sive Realiter sumitur res,
quando consideratur secundum ea, quæ ipsi
conveniunt a parte rei, ut cum dico: homo est
animal. Sccundo-intentionaliter sumitur res,
quando consideratur secundum denominatio­
nes extrinsecas, quas accipit ab actu intelle­
ctus, ut cum dico: homo est species, animal
est genus; nam istæ denominationes proveniunt

ab operatione intellectus abstrahentis et con­
cipientis unum praedicatum tanquam genus,
aliud tamquam speciem. Hinc intelligitur, qui­
nam sint termini:
Primœ intentionis, Secundce intentionis. — Res
intentionis est quod existit tantum in mente, ac
proinde idem est ac ens rationis. — Esse intentio­
nale dicitur per oppositum ad esse reale.
INTRANSCENDENTES. V. Transcendentales.

LATIO. V. Motus. 3.
LATITATIO formarum, quod fuit admissum ab
iis qui dixerunt quod formæ sunt totaliter ab
intrinseco. 1 2. q. 63. art. 1.
LEVE est quod ferri natum est a medio. —
Levissimum est quod supereminet omnibus quæ
sursum feruntur. — Leve simpliciter est quod
fertur ad locum supremum, ut ignis. — Leve
secundum quid est quod fertur ad locum prope
supremum, ut aer.
LIBERTAS exercitii est eadem ac contradi­
ctionis, per quam, scilicet, habetur potentia ad
quodlibet ex contradictoriis, ut facere bonum et
non facere. Libertas specificationis, vel quod ad
speciem eadem est ac contrarietatis, per quam,
scilicet, habetur potentia ad quodlibet ex con­
trariis, ut facere bonum et malum.
LOCUS extrinsecus est extrema superficies
corporis aliud ambientis; sic concava superfi­
cies vasis aqua pleni est locus extrinsecus
aquæ. — Locus intrinsecus est determinatio cujusque rei, ut figatur in una parte spatii ima­
ginarii præ aliis. Dicitur intrinsecus, quia rem
ipsam afficit intrinsece, ut si Deus conservando
Petrum, v. g. omne corpus circumquaque anni­
hilaret, Petrus non esset quidem in loco extrinseco, sed tamen esset in loco; nam dici non
posset Petrum tunc nullibi esse. Locus intrinsecus
dicitur etiam: Ubi, Ubitas, Ubicatio, Prœsentia
rei. V. Ubi.
Locus extrinsecus potest esse mediatus et im­
mediatus, prout mediate, vel immediate super­
ficies, quæ dicitur locus, continet corpus; e. g.
superficies vasis aquæ est locus extrinsecus aquæ
immediatus; urbs erit civium locus mediatus. Et
revera inter aquam et superficiem vasis nihil
intercedit; intercedit vero inter singulos cives
et ambitum urbist
Locus communis est qui continet multa locata,
ut cubiculum. — Locus proprius est qui unum
tantum locatum ambit. — Locus sacramentalis est
in quo res corporea existit modo indivisibili, ut
corpus Christi in Eucharistia. — Locus circumscriptivus et definitivus. Vid. Circumscripliva prœ­
sentia. — Locus totalis est qui totum locatum adæquate capit.
LOGICE idem ac per mentem, seu in ideis
nostris. Correlativum habet physice, quod idem
est ac realiter, seu a parte rei.
LY. V. τύ (to).

— 405 —

Magis

LEXICON

Medium

5. Materia propositionis ex qua sunt termini
ipsius porpositionis, nempe subjectum et pr<tΜ
dicatum; materia circa quam sunt res, vel ob­
MAGIS ct minus suscipere dicuntur illa, quæ jecta, quæ per terminos manifestantur.
sunt capacia augmenti et diminutionis; e. g.
6. Materia potentiæ universalis est entitas ma­
veritas non suscipit magis et minus, suscipit teriæ, prout formarum omnium tam substantia­
autem probabilitas; id est, nulla propositio po­ lium quam accidentalium successive recipien­
test esse magis vera quam altera; potest ta­ darum capax est. — Materia potentiæ particulars
men esse magis probabilis. Hinc Penes magis et est ipsa materiæ capacitas, certis accidentibus,
minus differre est differre penes majorem, vel ad unam potius quam ad aliam formam recipien­
minorem quantitatem ejusdem speciei, ut duo dam determinata; ut materia habens siccitatem
triangula similia et inæqualia ex eadem materia; et calorem habet particularem potentiam ad
vel penes gradum ejusdem qualitatis, ut lux formam ignis potius quam aquæ.
auroræ et lux meridana.
MATERIALI (De) se habere relate ad aliquid,
Magis et minus non variant speciem. Axioma. significat non constituere illud in esse talis; de
Quia magis et minus non designant essentiam \ formali vero constituere illud tale, v. g. ut ali­
• rei, sed quantitatem majorem, minoremve. Sic quis evadat bonus; (te materiali, est quod sit
vir est quidem major puero, sed non magis pulcher, aut deformis; de formali vero quod
homo, neque homo alterius speciei physice, cum vitam recte instituat.
uterque sit animal rationale.
MATERIALITER - 1. dicitur priedicatum con­
MALIGNANTIS naturæ dicitur propositio ne­ venire subjecto, quando convenit ratione mate­
gativa.
rier, sive subjecti. Formaliter autem, quando
MATERIA. V. Physica essentia.
convenit ratione former, v. g. ignis est materia­
Materia late est in qua aliquid recipitur, vel liter gravis, formtditer calidus.
ex qua fit, aut circa quam versatur. — Materia
2. Materialiter quandoque est idem ac identice,
in qua est subjectum in quo accidens recipitur, seu specificative, nempe per identitatem, et ut
et dicitur causa materialis; ut aer est materia res est a parte rei in seipsa. Formaliter autem
in qua, et materialis causa luminis. — Materia quandoque idem est ac reduplicative, quod ex­
ex qua est id ex quo sive permanente, sive trans- primi solet per particulas: quatenus, in quantum,
eunte, aliquid efficitur, ut lignum ex quo· fit ut, prout, qua talis; e. g. si de homine sit sermo,
cathedra. — Materia circa quam est res ea in hæc propositio: istud animal est rationale, vera
cujus contemplatione, productione, vel dire­ erit in sensu materiali, seu idenlico, non vero in
ctione versatur habitus, ut corpus naturale est sensu formali seu formaliter, nam sunt quidem
materia physica; mentis operationes dirigibiles hæc duo identificata; sed non possum dicere:
aut materia logicæ.
istud animal, quatenus animal, est rationale;
1. Materia analogica est materia sic dicta im­ animalitas enim et rationalitas sunt prædicatain
proprie, et per analogiam cum materia propria. conceptu et definitione diversa.
Sic attributa, quæ sunt genus rei, dicuntur ma­
Materialiter. V. Formaliter. 3.
teria analogica. V. Metaphysica essentia.
MATERIALIZATIO vocatur officium materiæ,
2. Materia metaphysica est potentia et perfecti- dum recipit formam, et cum ea constituit cor­
bilitas cujusque rei, quæ materia dicitur solum pus. Informatio autem est officium formæ, dum
per analogiam cum materia vera. Sic anima ho­ materiam sibi unitam perficit, ut tale corpus
minis dicitur materia metaphysica relate ad constituat.
scientias et virtutes, quibus perfici potest; ut
MAXIMUM quod sic est summa cujuscumque
materia proprie dicta perficitur formis, quas in speciei, e. g. corporis humani magnitudo pos­
se recipit.
sibilis. Ponamus hominem posse assurgere ad
3. Materia prima apud Peripateticos est in­ magnitudinem, ut decem, sed non ultra; erit
formis quædam ac imperfecta substantia, indif­ hæc magnitudo maximum quod sic hominis. Mi­
ferens ad quodlibet constituendum, quæ in na­ nimum quod sic, vel minimum naturale est summa
turali ac quotidiana corporum transmutatione parvitas possibilis speciei.
accipit ab agentibus naturalibus nunc has, nunc I Maximum quod non est maxima parvitas inter
iUas formas substantiales, per quas perficitur et | illas parvitates, quæ sunt impossibiles viventi
determinatur, ut sit lapis, aunim, planta; et naturaliter; ut si ponamus magnitudinem ne­
quolibet ex hi? pereunte adhuc remanet materia cessariam homini viventi esse ut quinque, erit
prima capax recipiendi novas formas substan­ quatuor maximum quod non. Minimum quod iwn
tiales. Dicitur materia prima ad differentiam ma­ est minima magnitudo inter illas magnitudines,
teriæ artefactorum, ut statuæ, mensæ, quæ ma­ ad quas vivens assurgere non potest: e. g. ut si
teria dicitur secunda.
ponamus hominem viventem non posse assur­
4. Materia prima dicitur interdum primum sub­ gere ultra magnitudinem ut decem, erit unde­
jectum, quatenus in omni composito ea est, quæ cim minimum quod non.
prima informatur, nimirum, a forma substan­
MEDIUM antonomastice dictum, idem est
tiali, quæ deinde est subjectum suarum pro­ ac medius terminus argumentationi deserviens.
prietatum, tandem totum compositum est sub­
Medium nobilius est extremis. Axioma, quod
jectum aliarum proprietatum, e. g. caloris, fri­ præcipue valet in moralibus. Sic virtus in me­
goris, figuræ, motus.
dio consistit inter excessum et defectum. In
I

— 406 —

Mcntaliter

LEXICON

physicis etiam compositum perfectius est ele­
mentis, ex quibus componitur.
Medium rei, Medium rationis. Cum virtutes in
exercitio respiciant nonnam rectam, quæ me­
dium appellatur, si norma petatur a re ipsa so­
lum, dicitur hæc norma medium rei; si a per­
sonarum, aliarumque circumstantiarum quali­
tate petatur, dicitur medium rationis. Sic ju­
stitia, quam vocant commutativam, respicit in
contractibus valorem ipsum rerum, qui æqualis
pro omnibus est, ac proinde sequitur medium
rei. Liberalitas respicit qualitatem donantis, oc­
casionem, et alia, quæ varia sunt, quæque prudentum judicio penduntur, ac proinde sequitur
medium rationis. — Medium morale est id quod
assumitur ab agente ad finem consequendum;
ut eleemosyna ad beatitudinem. — Medium syl­
logismi aut rationale est id quod assumitur ad
probandum unum de alio. — Medium arithme­
ticum est quod æqualiter excedit numerum mi­
norem et exceditur a majori, secundum exces­
sum quantitatis, non secundum proportionem;
ut senarius ternarium ternario excedit et ter­
nario exceditur a novenario. — Medium geome­
tricum est cum unum exceditur ab alio secun­
dum eamdem proportionem, quæ sit proportio
proprie dicta, secundum quam excedit; sic sex
excedunt tria in proportione dupla, et excedun, tur a duodecim in eadem proportione dupla. —
Medium quod, seu suppositi est, cum inter agens
et passum mediat suppositum quod prius re­
cipit actionem agentis quam perveniat ad pas­
sum; ut aer est medium inter ignem agentem
et manum patientem. — Medium quo est forma
per quam agens producit effectum, ut calor est
medium quo ignis in manum agit. — Medium
sub quo est quod potentiam perficit ad agen­
dum in generali, eam non determinans ad ob­
jectum speciale; ut lumen est medium sub quo
percipit oculus colorem quemlibet. — Medium
in quo est id per cujus inspectionem ducitur po­
tentia in alterius rei notitiam; ut in speculo
cernitur res objecta et in imagine res reprae­
sentata.
MENTALITER. V. Formaliler. 5.
METAPHYSICA est scientia speculativa cau­
sarum omnium primarum et primorum princi­
piorum. Circa ens, ut ens est, speculandum ver­
satur (Aristot. Metaphys. L i, cap. 2).
METAPHYSICA - 1. essentia, compositio, fa­
brica est complexio notarum, quæ sunt in re, ut a
nobis concipitur, principales et primariæ, qui­
bus res illa satis intelligitur, et a cæteris di­
stinguitur. Nimirum homines, ut plurimum
realem rerum essentiam ignorantes, contenti
sunt ex effectibus et proprietatibus essentias
stabilire. Effectus ergo et proprietates conside­
rant. Inter has vident multas, per quas res cum
rebus aliis convenit, et multas, per quas ab
aliis rebus differt. Considerant quænam proprie­
tas sit fons, origo et radix proprietatum com­
munium, et quænam proprietatum differentialium. Ex his duabus notis simul sumptis com­
ponunt essentiam metaphysicam. .Illam vero,
quæ est radix proprietatum communium, ap-1

Modus

I pellant genus, sive per quamdam cum materia
physica analogiam partem essentiœ materialem;
alteram vero, quæ radix est proprietatum differentialium, appellant differentiam, sive partem
essentiœ formalem; compositum resultans ex ge­
nere et differentia, in quo stat essentia meta­
physica, appellant etiam speciem. Exemplum ab
homine petatur, cujus essentia metaphysica po­
nitur in animalitate et rationalitate, seu in vi
sentiendi communi etiam brutis, et in vi ratio­
cinandi homini solum propria, quæ duæ ho­
minis proprietates principia sunt omnium alia­
rum, quæ in homine deprehenduntur. Metaphy­
sica vero dicitur essentia hæc, sive compositio
et fabrica metaphysica, quia licet attributa illa
realia sint et intrinseca rei, tamen determinare
duas illas proprietates, in quibus constituitur
essentia, est, ut patet, operatio mentis nostræ
concipientis in his attributis distinctionem et
compositionem quamdam, quæ est extrinseca
tantum et apparens. Notetur autem fieri posse,
imo fortasse haud raro ob mentis humanæ im­
becillitatem contingere, ut attributa illa, in
quibus metaphysicam essentiam collocamus,
non sint vere et a parte rei prima attributa,
nec realem et veram rei essentiam consti­
tuant.
2. Metaphysica essentia dicitur etiam inter­
dum essentia logica.
METAPHYSICE. V. Formaliter. 6.
MINIMUM naturale, sive materia primigenia
a veteribus dicebatur illa materiæ portio, quam
primo informat anima in utero materno. Hæc
particula juxta eos semper postea manet in
medio cordis, aut cerebri, et dicitur prima sedes
animæ.
MIXTIO est actio qua ex pluribus elementis
inter se refractis totum ab iis essentialiter di­
versum constituitur; ut actio qua producitur
lapis. — Miscibile est quod misceri potest. —
Mixtum est compositum quod ex mixtione ele­
mentorum resultat.
MOBILE primum dicebatur a veteribus pri­
mum e multis, quæ admittebant, cælis, quod­
que per ipsos movebat reliqua corpora cælestia.
MODALIS ENTITAS, sive modus idem est ac
accidens pure modale. Entitas absoluta idem est
ac accidens absolutum. V. Accidens, et V. Prolu­
sionem.
MODUS-1. operandi, cognoscendi, prœdicandi
sequitur modus essendi. Axomata. Nempe, mo­
dus operandi, cognoscendi, prædicandi confor­
matur essentiæ rei, quæ has operationes circa
objectum elicit, non vero ipsi objecto. Sic ajebant: homo, quia existi t modo corporeo, ope­
ratur et cognoscit per actiones et species de­
sumptas a materia, sive versetur circa objecta
materialia, sive circa spiritualia; e contra an­
gelus, qui totus spiritualis est, agit per actio­
nes et species spirituales, etsi versetur circa
objectum materiale. V. Esse.
2. Modus sciendi sic dictus antonomastice si­
gnificat definitionem, divisionem, argumentatio­
nem, methodum, de quibus Logica tradit re-

- » '.·*

Moraliter

LEXICON

Necessarium

Necessitas

LEXICON

Objectum

grinandum. — Necessarium logicum est cui ex lit, aut sublatum indicat ex rerum natura, ut
gulas. Dicuntur autem ista modus sciendi, quia I 3. Motus accretionis est adjectio unius quanterminis repugnat non esse; sic necessarium mors non vivens. — Nomen transcendens est
per ea juxta regulas facta, declaratur id quod ! titatis ad aliam, ut si quantitati cuidam aquæ
est hominem esse rationalem. — Necessarium quod de omnibus et solis veris rebus dici po­
confusum est, et quod est ignotum detegitur.
alia portio aqua· adjungatur. Motus décret ionii
metaphysician est quod non habet in se poten­ test; et sunt sex transcendentia, scilicet ens,
3. Modus, seu entitas modalis est realis et ul­ est detractio quantitatis ab alia, ut si a quan­
tiam ad non esse, ut Deus. — Necessarium phy- unum, verum, bonum, aliquid et res. Quæ sex
tima determinatio rei ad aliquam denomina­ titate quadam aquæ portio aliqua detrahatur,
tionem rei existentis propriam; sive, quod idem Motus alterationis est mutatio qualitatis, ut cum I sicam est quod ex causis naturalibus tale est, de qualibet re enuntiari possunt. — Supertranut necessaria est edypsis ex interpositione scendens est quod non tantum de veris, sed
est, est entitas addita alicui rei realiter distincta?, aqua de frigida fit calida. Motus lationis est
terræ. — Ex necessario nonnisi necessarium, et etiam de imaginariis rebus asseritur, ut cum
cujus indifferentiam determinat ad aliquid con­ translatio de loco in locum, sive motus localis.
ex vero nonnisi verum sequitur. Axioma. Nam dico, inteliigibile, fingibile, etc. — Nomen primee
stituendum. Talis est unio e. g. animæ cum Motus generationis est generatio, sive productio
consequens si recte ab antecedente inferatur, intentionis est quod est impositum ad rem si­
corpore in homine; anima enim et corpus, quæ substantiæ ex præsupposi to subjecto. — Motus
in ipso debet contineri, Ergo quod infertur a gnificandam, prout per actum directum intel­
possunt separatim existere, determinantur ab aggenerationis est productio novæ partis sub­
vero debet esse verum, et quod a necessario lectus est cognita, ut homo, virtus. — Nomen
unione, ut hominem actu constituant. Modi stantiæ inanimis, ut dum ignis per ligni mate­
necessarium.
secundæ intentionis est quod affigitur rei per
sunt inseparabiles a re modificata, cum repu­ riam serpit. — Motus nutritionis est nutritio,
NECESSITAS simplex seu absoluta est qua actum reflexum intellectus cognite, ut genus,
gnet actu determinans sine re actualiter deter­ scilicet augmentum substantiæ viventium vi
res, nulla facta suppositione, ita necessaria est species, prædicatum, subjectum.
minata. Sunt tamen modi, juxta veteres, alimentorum.
■
ut mutari non possit; sic Deum esse unum neNOMINALITER. V. Participaliter.
quædam reaiitales; nam e. g. unio est aliquid
MOVENS non motum est agens quod seipsum
NON. Hæc particula sumi postest infinitanter
reale, cum quid reale sit, animam et corpus uniri; movet et ab alio non movetur, ut agens princi­ I cessitas est absoluta. ■— Necessitas antecedens
est illa, quam voluntas sibi libere non facit, et neganler. Negatio neganter accepta, seu ne­
deinde sunt realiter a re modificata distincts; pale. — Movens motum est agens quôd non mo­
nec vitare potest. Necessitas consequens est, gans, est negatio in tota vi negationis accepta,
alioquin anima et corpus non possent existere, vet nisi moveatur, ut membra corporis non
quam voluntas sibi libere facit, et vitare po­ prout totum quod ipsam sequitur destruit et
nisi unite. Modis opponuntur entitates absolute?, aliud corpus movent, nisi prius ab anima ipsa
test. Qui catenis vinctus ita sedet, ut propria ejus oppositum efficit; ut nullus homo est la­
quæ sunt illa accidentia, quæ existere possunt moveantur.
vi surgere nequeat, sedet necessario necessitate pis. — Negatio infinitanter accepta seu infinisine substantia, cui inhaerent, ut color, sapor.
MUNUS interdum significat potentiam, seu
antencedenti; qui vero ita sedet, ut propria vi tans est negatio quatenus addita voci simplici,
4. Modi substantiales. V. Substantiale.
vim aliquid agendi.
H
surgere possit, sedet necessario necessitate con­ ejus tantum singificationem negat et omnia alia
5. Modi prioris et posterioris ab Aristotele in
sequenti; nimirum, posito quod sedeat, impos­ dicit. V. Definitanter. — Non omnis, quidam non.
Postprædicamentis quinque recensentur, scili­
N
sibile est ipsum non sedere. V. Omne quod est. Axioma, cujus est sensus: si non omne indivi­
cet: — Prius tempore, quod aliud temporis du­
— Necessitas consequens vocatur etiam Necessi­ duum alicujus speciei gaudet quodam attri­
rations præcedit, ut Adamus Abelem. — Prius
NATURA naturans, creatrix, universalis est
tas consequentice, seu ex suppositione. — Necessi­ buto, necesse est ut habeatur in illa specie ali­
natura dicitur illud quod infertur ab alio, non Deus. Natura naturata est rerum omnium crea­
tas quoad specificationem est qua potentia circa quod individuum illo attributo carens. Ita e. g.
autem ipsum infert, seu, ut loquuntur, a quo tarum complexus. Interdum accipitur natura,
suum objectum, unius tantum speciei actum si verum est quod non omnis homo sit doctus,
ad aliud non tenet subsistendi consequentis. pro essentia rei aut pro causis naturalibus, et
et non oppositum potest elicere; ut intelle­ verum etiam erit quod homo quidam non sit
Ut animal natura prius est homine, quia bene sic dicitur: natura nihil facit frustra; pro ge­
ctus circa verum’ clare propositum, actum as­ doctus.
infertur: est homo, ergo animal; non autem, neratione et nativitate viventium; pro forma
sensus, voluntas circa bonum, actum amoris,
NOTITIA. Ab objecto et potentia paritur notitia.
est animal, ergo homo. — Prius ordine dicitur substantiali; pro principio effectivo vel passivo
non odii. — Necessitas exercitii est qua poten­ Axioma sat clarum. V. Species. 3.
quod secundum naturæ ordinem et dispositio­ motus et quietis, et sic definitur ab Aristotele
tia circa suum objectum unius speciei actum
NOTIUS natura est id quod est simplicius,
nem præcedit alterum; ut exordium narratio­ principium et causa motus et quietis ejus, in
non potest non elicere; ut apertus oculus non sincerius, plus actualitatis minusque potentialinem. — Prius dignitate quod alterum naturæ quo est per se et non secundum accidens.
potest non videre et voluntas Deum clare vi­ tatis habens, ut Deus, angelus. — Notius nobis
præcellentia antecedit; homo brutum. — Prius
Natura determinatur ad unum. Axioma. Per
sum non amare.
est quod est magis sensibile, materiale et compo­
causalitate dicitur omnis causa, ut causa respectu naturam hic intelliguntur agentia necessaria,
NIHIL agit in distans. Axioma. Hoc est, situm, seu quod propter intellectus humani
effectus ut effectus; ut sol lumine, homo risi­ quæ sunt ad unum tantum determinata, ut
nulla causa producit effectum in loco a se di­ conditionem nobis est magis cognoscibile; ut
bili tate (V. Prioritas).
ignis ad comburendum; non vero agentia libera,
stanti, nisi agendo per spatium intermedium. sunt singula materialia, hic homo, hæc albedo.
6. Modi per se sunt quatuor, duo dicendi, ter­ quæ possunt se determinare ad opposita.
Nam agentia creata sunt limitate virtutis, et si
NUMÉRUS numerans seu a rebus abstractus
tius essendi, quartus causandi per se. — Primus I NATURALE prout opponitur supernatural!
non deberent agere per medium, possent agere est ille quo intellectus utitur ad res numeran­
modus dicendi per se est in quo prædicatum est est quod alicui rei secundum ejus naturam
in quamlibet distantiam, cum per medium nihil das, ut binarius, ternarius. — Numerus numeratus
de essentia subjecti, ut omnis homo est ani­ I debetur; ut homini naturale est intelligere;
virtutis consumerent, quod est contra expe­ seu rebus concretus est multitudo rerum quæ
mal. — Secundus modus dicendi per se est in quo prout opponitur voluntario et libero est quod
rientiam.
ab intellectu numerantur; ut binarius vel ter­
subjectum est de essentia prædicati, id est, in fit sine voluntatis imperio aut advertentia, sed
Ex nihilo nihil fit; nihil in nihilum abit. Axio­ narius hominum. — Numerus motus est nu­
quo proprietas de subjecto prædicatur; ut homol sola sponte naturæ, ut nutriri, dormire; prout
mata. Horum sensus est creaturam nihil posse merus partium quantitatis continuæ, qui fit per
est admirativus. — Tertius modus essendi per se opponitur fortuito et casuali est quod fit a cau­
efficere nisi ex præsupposito subjecto. Hoc intellectus designationem, ut tempus, quod ab
proprius est substantiarum, quarum proprium sis naturalibus, ut descensus lapidis; prout op­
enim deficiente, creatione opus esset, quæ so­ Aristotele definitur: numerus motus secundum
est per se subsistere, ut homo per se subsi­ ponitur violento, sic motus cæli est naturalis.
lius Dei propria est; deinde sensus est crea­ prius et posterius. Vox numerus idem sonat in
stit. — Quartus modus est causandi per se, cum Interdum accipitur pro corpore physico ex ma­
turam nihil posse penitus destruere et annihi­ hac definitione quod mensura.
scilicet causa est per se causa talis effectus; ut teria et forma composito.
lare, quod æque ac creatio potentiam exigit in­
NUNC. V. Instans.
jugulatio, mortis.
NECESSARIUM est quod aliter se habere
finitam.
MORALITER concurrere. V. Efficienter.
I non potest, ut hominem esse animal. — Neces­
NUTRITIO. V. Motus. 3.
NIL agit in seipsum. Axioma. Hoc est: idem
MOTUS - 1. late sumptus est actus entis in sarium absolute est quod a nullo pendet et ad
secundum eumdem respectum non potest agere
potentia, prout in potentia. Hinc motus dici­ nullum dicit ordinem, ut Deus. — Necessarium
0
in
seipsum;
tunc
enim
idem
esset
agens
et
tur actus imperfecti, quia ens in potentia indi­ ex hypothesi est quod aliqua facta suppositione
patiens, quod repugnat: sed bene idem secun­
get aliquo a quo perficiatur. Motus aliquando est necessarium; ut cibus homini, posito quod
OBJECTI certitudo. V. Certitudo. V. Objecti
dum unam partem sui agere potest in alteram semen. V. Species. 3.
dicitur quævis actio immanens. Ita intellectiones velit vivere. — Necessarium physice est id sine
sui partem; ita e. g. dum aliquis se flagellat,
in homine, actus quique vitales (V. hoc verbum) quo potentia in actu primo completa non est,
OBJECTIVE. V. Formaliter. 4.
manus agit in tergum ejusdem hominis.
in animantibus dicuntur motus. Sic Aristoteles nec agere ullo modo potest; ut calor respectu
OBJECTUM - 1. activée potentiæ generatim di­
NOMEN positivum est quod significat aliquid citur id, circa quod ipsa potentia operando ver­
definivit naturam in genere principium motus ignis ad calefaciendum. — Necessarium moralita
reale existens, vel potens existere in rerum na­ satur. Objectum materiale est res ipsa, quæ a
et quietis ejus in quo est.
est id sine quo, quamvis absolute fieri possit
tura, seu quod ponit aliquid in re, ut virtus, potentia respicitur, seu id, in quod cadit actio.
2. Motus aliquando significat quamlibet actio­ effectus, nunquam tamen vel raro fit; ut pedi­
nem, creationem, eductionem.
| bus laboranti necessarius est equus ad perelapis. — Nomen negativum est quod aliquid tol- Objectum formale est illa ratio in re, penes quam,
I

*

— 408 —

-r

·.···

'fit A* I

Occasionaliter

LEXICON

Pan

*

vel propter quam a potentia res ipsa respici­
tur. Hinc objectum farmale dicitur etiam /nati­
vum, vel id, quod movet ad operandum; v. g.
corpora sunt objectum materiale visus, colores
autem sunt objectum formale, a visu enim non
attinguntur corpora nisi quatenus sunt colo­
rata. Ita Deus erit objectum materiale amoris,
bonitas autem ipsius, formale.
2. Objectum formale quod est ratio generica,
qua omnia objecta particularia redduntur apta
ut attingantur ab aliqua potentia, vel scientia,
ut color respectu potentiæ visivæ. Hoc appel­
latur etiam: formale sub quo; ratio formalis
sub qua; ratio objecti ut res est; ratio objecti in
esse rei; ratio objecti ut objecti; ratio objecti in
esse attingibilis, aut scibilis; ratio formalissima
sub qua.
3. Objectum formale quod est ratio specifica
contenta in ratione communi, veluti in suo ge­
nere, ut respectu potentiæ visivæ color viridis
contentus sub ratione generica coloris. Objectum
formale quod dicitur etiam ratio formalis quæ,
objectum materiale proprium et per se. V. Specificativum.
4. Objectum materiale intrinsecum est id quod
in seipso, licet non propter se, attingitur, ut
inimicus propter Deum dilectus. Extrinsecum,
quod dicitur etiam pure denominativum, est
quod attingitur, non in se, sed in aliquo di­
stincto, cui unitur. Sic homo visus dicitur,
quamvis non substantia hominis, sed color solum
videatur.
5. Objectum primarium et per se est in quod
per se et directe fertur potentia; ut ens reale
in Metaphysica. — Objectum secundarium et per
accidens est quod tantum ratione objecti pri­
marii, vel quia ad illtad conducit, vel quia ad
illud habet ordinem, in scientia tractatur, ut
negationes, privationes et ens rationis in Metaphysica.
OBLIQUO (In) rem importari. V. In recto.
OCCASIONALITER dicitur de illo, quod est
mera occasio aliquid agendi. Correlativum est
causaliter, quod dicitur de illo, quod est vera
causa. Sic aspectus pauperis occasionaliter con­
currit ad eleemosynam, quæ ab amore proximi
causaliter proficiscitur.
OFFICI ANS propositio est illa, in quam re­
solvitur propositio aliqua modalis, ita ut modus
istius in illa reflexe affirmetur; e. g. Deum existere necessc est. Propositio hæc modalis resolvi
potest in hanc aliam, quæ dicitur ojflcians:
Propositio ista, Deus existit, est necessaria.
OMNE quod est, ex suppositione quod sit, necesse est esse. Axioma, cui simile aliud: L/numquodque necessario est, quando est. Esset quippe
simulque non esset, si quod est posset eodem
instanti simul non esse.
OPERARI æquivoce, vel univoce, vel analogice
indicat causam esse cum suo effectu aquivocam
vel analogicam. V. Univoca.
Operari sequitur ab esse. Axioma, cui simile
est aliud: Prius est esse quam operari. Hoc au-1
tem patet ex eo, quod nihil potest intelligi I
operari, nisi prius intelligatur existens.
I

Operari et OPERATIO. Esse est propter ope­
rari, et alia similia axiomata. V. Esse.
OPINARI et existimare non est in nobis. Axionu
Hoc est, non possumus cuivis objecto prop
sito assentire, vel dissentire, sicut possum·,
quidlibet imaginari; sed tantum iis, quæ nobb
vera, aut falsa apparent saltem ex probabi'
motivo.
OPINIO est assensus intellectus alicui pro­
positioni, vel ex terminis vel ex medio proba­
bili, eum formidine partis opposite. Interdum
vox illa sumitur pro idea; v. g. dicitur opinv
universalis, opinio particularis, sicut idea uniwsalis, idea particularis.
OPPOSITA contrarie sunt duo entia positiu
quæ sub eodem genere maxime distant, seque
ab eodem subjecto vicissim expellunt; ut caler
et frigus. — Opposita privative sunt forma et
ejus privatio; ut visus et cæcitas. — Oppositi
relative sunt duo correlativa, seu relatum ejusque correlation, ut pater et filius. — OppæiU
contradictorie sunt quorum alterum est ens,
alterum ejus negatio simpliciter; ut homo, non
homo.
ORDINARE est actio qua res ad aliam refer­
tur. — In ordine ad idem sonat ac respectu ai
aut relative ad. — Ordinata res dicuntur're<
quarum una alteri subjicitur, secundum ordi­
nem dignitatis aut aliter. — Ordine intentionis
quæ sunt priora, posteriora sunt ordine executions.
Axioma. Hoc intelligitur de causa finali, nam
prius volumus finem quam media, sed media
prius exequimur quam finem obtineamus; sic
dum intendimus obtinere sanitatem, tanquam
finem, medicinam prius adhibemus et exe­
quimur.
ORDO transcendentalis et prœdicamentalis. V.
Relatio. 5. — Ordo quaestionis et ordo perfectionis;
ordine quæstionis dicitur illud esse prius, quod
in generatione seu productione alicujus rei prius
requiritur; ordine vero perfectionis hoc vocatur
prius, quod est perfectius.
_ 7 M
ORGANIZATIO substantialis. V. Forma.

PARS est id quod ad alicujus totius constitu­
tionem. cum alio aliisve concurrit, ut brachium.
— Pars homogenea seu similaris est quæ est ejus­
dem rationis et appellationis cum toto,' ut qua­
libet pars aquæ. — Pars heterogenea seu dissimilaris est quæ a toto diversam rationem et
appellationem habet, ut brachium in corpore
humano. — Parles intégrales sunt partes qua
ad totius integritatem pertinent, ut membra
sunt partes integrates corporis humani. Per ana­
logiam sanctus Thomas vocat partes intégra­
les virtutis, eas nimirum animi functiones, sine
quibus non est perfectus actus, sive usus vir­
tutis; hinc memoria, intellectus, docilitas, solertia, ratio, providentia, circumspectio, cautio
sunt partes integrates prudentiæ. — Parles subjectivæ aut inferiores sunt diversæ species aut
diversa subjecta qutr sub toto universali continentur; hinc homo et brutum sunt partes sub-

— 410 —

Partialiter

LEXICON

jectivæ animalis. In prudentia sunt hujusmodi
dus partes: prudentia personalis qua aliquis
regit seipsum; prudentia politica sive gubernativa, qua aliquis regit multitudinem. — Par­
tes potentiates sunt partes quæ non habent totam
virtutis principalis potentiam; sicut intellectus
ct voluntas sunt partes animæ potentiales, quia
sunt quarumdam actionum principia animæ
subservientia. Ita dicuntur quædam virtutes
adjunctæ quæ ordinantur ad aliquos secunda­
rios actus, quasi non habentes totam potentiam
principalis virtutis; ut eubulia, synesis et gnome
sunt virtutes potentiales prudentiæ.
PARTIALITER. V. Adœquate.
PARTICIPALITER verbum accipi, idem est
ac illud accipi per modum participii. Nominaliter vero tanquam nomen. Ita e. g. verbum
hoc, adolescens, participaliter surtiptum indicat
in genere quidquid ætate augetur et vigescit;
nominaliter vero hominem in prima ætate post
pueritiam constitutum.
PARTICIPATIO est actio qua res alteri par­
ticipat. — Ens participatum est ens quod existit
ab alio, et ita fit particeps perfectionum entis
infiniti.
PASSIO late sumpta est cujuscumque rece­
ptio; ut honoris, pecuniæ. — Passio stricte est
receptio qualitatis destructivæ, ut nimii calo­
ris. — Passio ut prædicamentum est actus pa­
tientis qua patiens est; seu est receptio effe­
ctus ab agente; seu est fieri rei; ut acceptio
formæ ignis in materia.ligni, caloris in manu. —
i Passio appetitus est motus appetitus sensitivi, ex
j apprehensione boni vel mali cum aliqua muta­
tione non naturali corporis, ut amor, odium. —
Passio est etiam tertia qualitatis species. Vid.
Qualitas.
1. Passio proprie dicitur sustentatio formæ eduI ctæ. V. Eductio.
2. Passio interdum idem est ac proprietas.
PASSUM - 1. vocatur subjectum sustentationis.
V. Eductio.
2. Passum, seu reagens, est illud quod resistit
actioni alterius entis fortioris in illud agentis;
hoc autem, quod agit, et simul repatitur, di­
citur agens et repassum. Ita cum corpus A agit
in corpus B, hocque in illud reagit, corpus B
dicitur passum et reagens, corpus vero A agens
et repassum.
PER se - 1. id dicitur convenire rei, quod ex
natura ipsius rei convenit, seu ex principiis in­
trinsecis. Sic homini conveniunt per se prædi! cata ipsi essentialia, ut rationalis, liber, et
quæ necessario comitantur hominis naturam,
ut esse bipedem. Per accidens autem id conve­
nit rei, quod convenit et accidentaliter et non
necessario, seu quod convenit rei quasi casu
et aliunde. Sic homo per accidens est albus, pius,
nobilis.
2. Per se aliquando idem est ac veluti ex proI fesso; per accidens autem idem ac propter aliud.
Sic Logica per se agit de operationibus intel­
lectus, per accidens autem de signis et vocibus.
PERSEITAS idem ac per se esse.
PERSONA, Personalitas. V. Subsistentia.

Potentia

PHANTASIA est sensus internus perceptivus
objectorum etiam absentium, sensu externo
prius perceptorum. — Phantasma est species
objecti sensu externo percepti, quæ in phantasia .
retinetur. Uno verbo phantasia est ea potentia
quæ vulgo dicitur imaginatio, et phantasmata
sunt rerum imagines quæ in imaginatione resi­
dent.
PHYSICA essentia, seu physica compositio con­
sistit in compositione partium quibus vere con­
stat. Harum partium, quæ est indifferens ad
hoc vel illud constituendum, dicitur materia,
ut corpus in homine; quæ vero determinat et
perficit materiam, dicitur forma, ut anima. Hu­
jus compositionis illa tantum, ut patet, sunt
capacia, quæ habent partes, ut sunt naturalia
et artificialia composita.
PHYSICE. V. Logice.
POSITIONES sunt illæ propositiones, quæ,
licet explicatis terminis sint evidentes, explica­
tionem tamen aliquam exigunt, suntque pro­
priæ alicujus scientiæ. Ut illud in Logica: Con­
traria: propositiones possunt esse simul falsce, non
tamen simul veræ. — Positio interdum sumitur
pro opinione aut hypothesi quæ in medium ad­
ducitur et discussione agitatur: Contra hanc po­
sitionem dicendum est.
POSITIVE res dicitur talis, quando in ea
vere reperitur forma, a qua talem habet deno­
minationem. Negative vero dicitur talis, quando
caret solum forma contraria. Ex. gr. qui secta­
tur virtutem dicitur bonus positive; negative au­
tem bonus ille, qui expers est malitiæ, eo quod
non sit compos sui.
POSSIBILE in genere est quod non repu­
gnat esse, seu quod non implicat contradictio­
nem. — Possibile internum, vel absolutum, vel
metaphysician, est illud quod consistit in sola
attributorum entis constitutivorum convenientia.
— Possibile externum est illud ad quod efficiendum
habetur virtus sufficiens. — Possibile physicum
est illud cujus productio non vires alicujus entis
physici exsuperat. — Possibile morale est illud
quod moribus legibusque humanis fundatur.
— Futura possibilia sunt res quæ sunt extituræ.
— Prœterita possibilia sunt quæ olim extiterunt. — Prœsens possibile est id quod nunc existit. — Mere possibile est quod sic semper ma­
net. — Possibile positum in actu nihil implicat.
Axioma. Scilicet, quod est in potentia, ut exi­
stât, si supponatur existere, nullum inde se­
quitur impossibile, ut si dicas montem aureum
esse possibilem, nihil implicat illum existere eo
modo, quo supponitur possibilis.
POTENTIA - 1. obedientialis est aptitudo re­
rum, ut pro arbitrio Dei, ejusque auxilio re­
bus ipsis indebito, munus impleant, quod natu­
raliter implere non valeant. Ita per potentiam
obedienlialetn, intellectus beatorum elevatur ad
Deum intuitive videndum. Dicitur autem obe­
dient ialis, quia nonnisi ex imperio Dei, ut au­
ctoris supernaturalis, reducitur ad actum. Per
hanc potentiam quælibet res elevari potest ad
quidquid producendum, iis tamen exceptis, in
quibus implicantia inveniretur. Ita lapis neque

— 411 —

Potentialiter

U .

LEXICON

speciali auxilio Dei ratiocinari posset, vel oculus
audire; hoc enim esset evertere return essen­
tias, quod ipsi Deo repugnat.
2. Potentia receptiva dicitur materia, quia ma­
teria est capax recipiendi formam. — Potentia
activa est potentia effectum producendi. — Po­
tentia passiva est potentia qualitatem aut effe­
ctum quemcumque recipiendi. — Omni poten­
tiæ passivæ correspondet potentia activa proportionata, et vice versa. — Potentia negativa
dicitur de materia quæ hanc vel illam formam
recipere potest.
3. Potentia rei objectiva, logica, melaphysica est
non repugnantia ad existendum, sive mera pos­
sibilitas intrinseca. Dicitur objectiva, quia est
objectum activæ potentiæ, vel quia est id,
quod menti objicitur, dum rem non existentem
concipimus posse existere.
4. Potentia specificatur ab actu. Axioma. Sci­
licet ab operationibus arguimus specificam po­
tentiarum perfectionem ac distinctionem.
5. De potentia Dei ordinaria id dicitur fieri,
quod est secundum legem et decretum ordina­
rium Dei, quod ipse statuit servare circa res
creatas. De potentia vero absoluta Dei, sive ex­
traordinaria id dicitur fieri posse, quod, pro­
scindendo ab omni libero decreto Dei, et a cursu
rerum ordinario, a Deo potest fieri. Unde per
absolutam, sive extraordinariam Dei potentiam
omne id fieri potest, quod non involvit contradi­
ctionem. Sic potes per potentiam Dei absolutam
hodie absque omni studio Salomonem sapientia
superare, non tamen de potentia Dei ordinaria.
POTENTIA. V. Actu et Actus. 2.
POTENTIALITER. V. Actualiter.
POTESTAT1VE idem ac in potentia. Correla­
tivum habet Actualiter, Sic quilibet effectus an­
tequam producatur, est potestative in sua causa;
est vero actualiter cum jam productus est.
PRÆCISIO - l. in genere nihil aliud est quam
abstractio qua mens unum sine alio concipit. —
Prœcisio excludentis ab excluso esse dicitur in
conceptu generic©, in quo. species sub eo contentæ non includuntur. Sic ens generatim sum­
ptum proscindit prœcisio excludentis ab excluso
ab entibus particularibus.
2. Prœcisio mentis dicitur ea operatio intel­
lectus, per quam ipse ex prodicatis realiter
indistinctis unum sibi quodammodo decerpit
ac reprasentat, omissis aliis; v. g. dum conci­
pimus omnipotentiam Dei conceptu reprosentante illud attributum, non vero alia, cum qui­
bus illud a parte rei identificatur. Præcisio hæc
a nonnullis appellatur objectiva, sive ex parte
objecti, quia juxta eos intellectus hac opera­
tione ita unum attingit prædicatum objecti, ut
cætera realiter identificata vere relinquat in-*
cognita et intacta. Ab aliis autem dicitur prir­
cisio formalis, sive ex parte aetus vel ex parte
modi; quia per eos cognitio attingit reipsa totam realitatem objecti, sed adeo tenui repræsentationis claritate, ut vi illius perinde appa­
reat objectum, ac si unicum illud prædicatum
haberet. Prœcisionis nomen a materiali scissione
sumptum est. Prœcisioni mentis correlativa est.

Præcognltfonet

3. Praecisio realis, quæ convenit rei. Hæc du­
plex est. Altera inconnexionis, sive indifferentia,
quæ denotat rem aliquam non esse necessario
connexam cum alio, atque hoc non contineri in
ejus conceptu et definitione; v. g. in hominis
voluntate datur prœcisio realis inconnexionis cum
amore scientiæ; scilicet, hominis voluntas non
est necessario determinata, ut scientiam amet,
atque hominis voluntas bene concipitur sine
actu amoris scientiæ. Altera prœcisio realis est
præcisio non inclusionis, quæ denotat jem ali­
quam in se non includere aliud, et at) eo esse
distinctum, licet sine eo concipi non possit. Sic
filius, qua talis, concipi non potest sine patre,
a quo tamen est realiter distinctus.
PRÆCISIVE ab aliquo si sermo sit de actibus
mentis, idem est ac illud actu non consideran­
do; si sermo sit de rebus, idem est ac illud
in sui conceptu, vel definitione non includendo.
V. Prœcisio.
PRAECOGNITIO seu prœnotio est cognitio
aliam procedens cum relatione prioris ad po­
steriorem, ut cognitio antecedentis quæ habetur
ante notionem conclusionis. — Prœnotio quid
nominis seu quid orationis est pracognitio qua
quid significet vocabulum percipitur, ut philo­
sophia significat amorem sapientiæ. — Prœno­
tio an sit, vel quod rei, est qua an res existât,
vel possit existere dignoscitur, ut dum co­
gnosco et possibilem esse et actu existere phi­
losophiam. — Prœnotio quid rei est qua pene­
tratur rei quidditas, explicata nimirum ejus
definitione. — Prœnotio .quid sit principiorum est
qua cognoscuntur vero esse demonstrationis
promi ssæ.
PRAECOGNITIONES demonstrationis sunt duo
modi, quibus pracognita sunt procognoscenda
(V. Prœcognita). Primus modus est, cum de ob­
jecto cognoscitur quod est, sive an sit, cogno­
scendo, nempe, rem esse, vel propositionem,
qua utimur ad demonstrandam aliam, esse ve­
ram. Secundus modus est cum cognoscimus
quid est. Cognitio autem quid est alia est co­
gnitio in quid nominis, quæ importat conceptum
hominis: alia est cognitio in quid rei, quæ im­
portat ipsius rei definitionem. Sic in allata de­
monstratione (V. Prœcognita) opus est praeco­
gnoscere veram esse propositionem. Omnis vir­
tus perficit hominem, et Christiana humilitas esi
virtus, adeoque et procognoscere quid sit humi­
litas Christiana, et quid sit perficere hominem,—
Nihil volitum quod non sit prœcognitum: axioma,
quod reduci potest ad illud: Ignoti nulla cu­
pido.
____
PRAECOGNITUM est quod ante aliud, cum
relatione tamen ad illud, cognoscitur. — Prœ­
cognita demonstrationis sunt tria: Subjectum,
quod est illud, de quo aliquid demonstrare vo­
lumus; Passio, quæ est attributum demonstran­
dum; Principia, quæ sunt veritates, per quas
prædicatum convincitur convenire subjecto. Sic
in hac demonstratione: omnis virtus perficit
hominem: humilitas Christiana est virtus; ergo
humilitas Christiana perficit hominem, Humi­
litas Christiana est subjectum; perficit hominem,

412 —

Prædicabilia

LEXICON

Prærequisita

-

PRÆDICARI unum de alio idem est ac unum
passio; Omnis virtus perficit hominem et humilitas
de alio affirmari. Ab hoc verbo prædicari multa
Christiana est virtus, sunt principia.
PRÆDICABILIA dicuntur Ista quinque at­ alia derivantur a veteribus, adhibita — Prædi­
tributa universalia, scilicet pluribus communia: cari in quid est enuntiari de alio essentialiter
Genus, Species, Differentia, Proprium, Accidens. ct per modum subsistentis; ut animal et homo
Quid sit Genus, Species, Differentia passim notum de Socrate, virtus de justitia. — Prædicari in
est. Proprium quod attinet, hoc nomine intelligi- quale quid est enuntiari de alio essentialiter
tur id, quod etsi essentiam non constituat, ipsam quidem, sed per modum adjacentis, ut ratio­
tamen per se ac necessario consequitur. Pro­ nale de homine. — Prædicari in quale simplici­
prium autem in quatuor modos, quibus dari ter est enuntiari de aliquo accidentali ter tantum,
potest, distinguitur. Proprium primo modo est ut risibile et album de homine.
quod convenit soli speciei, sed non omni indi­
PRÆDICATIO est actus intellectus unum al­
viduo, ut esse' medicum respectu speciei hu­ teri attribuentis, ut, cum dico: cælum est mo­
man®; secundo modo, quod convenit omni in­ bile. — Prœdicatio naturalis est qua intellectus
dividuo, sed non soli, ut esse bipedem; tertio attribuit rei quod ei ex natura sua convenit, ut
modo, quod convenit omni et soli individuo, animal est sensitivum. — Prœdicatio directa, or­
sed non semper, ut ridere; quarto modo, quod dinata et artificiosa est qua superius de infe­
convenit omni et soli individuo et semper, ut riori, aut id quod se habet per modum formæ
esse risibilem. Nomine autem accidentis prœdica- de eo quod se habet per modum rnateriæ di­
bilis non intelligitur accidens, ut opponitur sub­ citur; ut homo est animal, nix est alba. —
stanti®, sed accipitur pro eo quod contingen­ Prœdicatio identica est in qua idem de seipso
ter advenit alicui, sive sit substantia, ut vestis, et eodem modo enuntiatur, ut Petrus est Pe­
sive accidens, ut albedo. Quinque ista dicuntur trus.— Prœdicatio indirecta seu contra naturam,
prædicabilia, vel quia solum prædicari possunt seu inordinata, est in qua inferius de superiore
de rebus per opus mentis, quæ reflectendo su­ vel id quod se habet per modum rnateriæ,
per rerum proprietates statuit ista quinque at­ de eo quod se habet per modum formæ dici­
tributa indefinita et universalia; vel quia modum tur, ut animal est homo, album est nix. —
exhibent, quo unumquodque attributum de re Prœdicatio præter naturam est in qua prædica­
enuntiari potest; omne enim attributum, quod tum non est superius, nec forma subjecti, sed
de alio dicitur, vel ut Genus, vel ut Species, vel utrurpque est forma alicujus tertii, propter
ut Differentia, vel ut Proprietas, vel ut Accidens quod ipsa de se invicem dicuntur; ut album
dicitur. — Prœdicabilitas est aptitudo unius ut est dulce, dulce est album respectu lactis in
de multis dicatur.
quo sunt dulcedo et albedo. Prœdicatio essen­
PRÆDICAMENTA (ANTE) sunt univoca, æ- tialis est in qua totum prædicatum est de es­
quivoca, analoga, V. Univocum. Ita appellantur a sentia subjecti; ut animal est vivens sensiti­
veteribus, quia doctrina illorum affert lucem, vum. — Prœdicatio accidentalis est cujus prædi­
ut intelligantur prædicamenta.
catum totum, vel ejus pars, non est de essen­
PRÆDICAMENTA, sive Categories Aristotelis tia subjecti, ut ignis est elementum calidum.
dicuntur ista decem: Substantia, Quantitas, Qua­ — Prœdicatio propria est in qua tam verbum
litas, Relatio, Actio, Passio, Ubi, Situs, Quando, quam prædicamentum in sua propria significa­
Habere. V. verba singula. Ita dicuntur vel quia tione sumuntur: ut calor est qualitas. — Prœ­
insunt rebus a parte rei, et de ipsis affirmantur dicatio impropria est in qua verbum, vel prædi­
sine reflexione intellectus, secus ac prædicabilia; catum in significatione impropria sumitur. —
vel quia exhibent attributa ipsa, quæ enun­ Prœdicatio cornitativa est in qua quod prædicatiantur secus ac prædicabilia, quæ exhibent mo­ tur subjectum necessario et semper comitatur,
dum, quo enuntiantur. V. Prædicabilia. Prœdica- ut generatio unius est corruptio alterius. —
merita sunt decem, quia decem sunt et non Prœdicatio intrinseca est in qua prædicatum sub­
plures quæstiones, quæ de quolibet individuo jecto realiter inest, sive essentialiter, sive acfieri possunt, nempe. Quid est? Quantum est? cidentaliter, ut homo est animal, homo est phi­
Quale est? Ad quid refertur? Num quid agit? losophus. Prœdicatio intrinseca est in qua præ­
Num quid patitur? Quo in loco est? Quo situ? dicatum subjecto non inest, sed ei tantum con­
Quo tempore? Quo indumento, vel ornatu?
venit per extrinsecam denominationem, ut pa­
υΙΣΗ
PRÆDICAMENTA
(POST) sunt ista quinque: ries est visus, animal est genus.
Oppositio, Prioritas, Simultas, Motus, Habere, V.
PRÆDICATUM est quod actu de alio enun­
verba singula. Ita autem dicuntur, quia de his tiatur, ut Petrus, et homo. Vox latina prœdico
agit Aristoteles postremis capitibus.
idem sonat ac vox græca κατχγορεύω, quam
PRÆDICA!
TALITER sumitur aliquod at-1 Aristoteles usurpat.
PRÆREQUISITA
ad__operandum
illa sunt quæ
tributum, quando sumitur ut unum ex illis de- I
__________
________________
_____________________________
— -Î
. - Λ-- —
_
a
cem, quæ prædicamenta dicuntur. V. Praedica-1 requiruntur ex parte causæ, et sine quibus
menta. Correlativum est Transcendentalitcr, quod I causa intelligi non potest proxime expedita ad
indicat sumi attributum prout exsuperat seriem operandum, ut ipsius causæ existentia. Requiprædicamentorum, et omnibus omnino rebus I sita ad operandum sunt ea, sine quibus effeconvenit, ut esse bonym,
verum,
unum.
V. I.ctus
ctus esse
potest, quæ
tamen intelligi
intelligi non
non
.
χ
χ
esse non
non potest,
quæ tamen
Transcendent ale. Sic e, g. peccatum est prœdi-1 debent ex parte causæ; ut relate ad scientiam
camentahter malum, et transcendenlaliter bonum. I visioniSj quæ in Deo est, qua, scilicet, Deus neλ

413 —

*

· ■

Præscindere

LEXICON

Pro

cessario videt res omnes existentes, existentia posterius probatur, nimirum causa per effe­
ipsa rerum, quæ videntur, est requisitum ad il­ ctum, et rei natura per proprietatem; v. g.
lam scientiam.
dum spirituali tas animæ ex ejus cogitatione
PRÆSCINDERE idem est ac facere praei- deducitur, vel vita animalis ex ejus respira­
tione. Demonstratio a priori dicitur etiam de­
sionem. V, Præcisio.
PRÆSCTTI, ita vocantur reprobati, quia Deus monstratio propter quid, prasertim dum agitur
non est auctor eorum reprobationis, nisi qua­ de causa proxima; a posteriori dicitur etiam
tenus est scelerum justus vindex; qui vero demonstratio quia. .4 quasi priori demonstrari
ad vitam æternam sunt electi dicuntur præde- res dicitur, cum probatio desumitur ex ipsius
stinati._______
rei probandæ natura, ut v. g. dum Dei existen
PRÆSENTIA. V. Circumscriptiva.
tia ex ipsius Dei natura infertur, ut entis per
PRÆSUPPOSITIVE aliquid dici idem est ac tectissimi. .4 concomitanti vero, dum res pro­
prius illud supponere in aliquo discursu; ut qui batur ab aliquo cum ea connexo, quod tamen
asserat hominem posse mereri et demereri, non sit ejus aut causa, aut effectus; ut si pro­
præsuppasitive dicit illum esse liberum.
baretur corpus existere in loco, quia existit in
PRÆTER propter, idem ac circiter, plus mi­ tempore.
■
nus.
PRIORITAS a quo - 1. est omnis prioritas na­
PRIMUM et prius differunt, quia primum turæ. V. hoc verbum. Nam eatenus causa est
dicitur per privationem anterioris, prius autem natura prior, quatenus est id, a quo effectus
per comparationem ad posterius. — Primum al­ accipit esse. Prioritas in quo interdum accipitur
terans, ita designatur primum cælum, cujus pro prioritate temporis; interdum pro priori
motus habebatur ut principium alterationis et tate naturæ, non cujusque causæ, sed illius,
corruptionis entium in hoc mundo sublimari. quæ non est essentialiter connexa cum effectu,
— Primum mobile. V. Mobile.
seu quæ potest existere, quin effectum produ­
PRINCIPIARE idem ac esse principium.
cat, ut causa libera. Prioritas in quo secundo
PRINCIPIATUM. - 1. Significat quodcumque hoc modo sumpta vocatur etiam perfecta prae­
a principio provenit; hinc etiam Filius in divinis cisionis; talis enim causa et esse et concipi potest
interdum dicitur principiatus.
sine effectu. V. Prœcisio.
2. Principiatum idem aliquando sonat ac cau­
2. Prioritas inconnexionis datur in illis cau­
satum, et hoc sensu dici potest solum de iis, sis, quæ non sunt necessario connexæ cum ef­
quæ habent causam.
fectibus; ut in voluntate respectu actuum li­
PRINCIPIUM individualionis - 1. est id, per berorum.
quod res qualibet est ea, quæ est potius quam
3. Prioritas temporis, sive esse prius tempore,
alia, et ab alia qualibet distinguitur. Omnis significat præcedere aliud durati one, ut Ale­
enim res hac proprietate gaudet, ut sit una, sin­ xander Cæsarem. Prioritas naturæ, seu esse
gularis, individua, quæ proprietas dicitur etiam: prius natura, indicat esse causam alterius, vel
Individualitas, Singularitas, Differentia numerica, saltem prærequisitum, vel conditio se tenens
Hæccitas, qua nempe fit, ut res sit hæc et non ex parte causæ. Sic sol habet prioritatem na­
alia; exprimitur etiam nomine desumpto a turæ respectu lucis. Prioritati temporis opponi­
nomine ipsius rei, cujus est proprietas. Sic tur simultas temporis, quæ datur in iis, quæ
individualitas Petri dicitur Petreitas, Pauli Pau- eodem tempore, sive simul existunt. Prioritati
leitas. De principio individuationis, in quonam naturæ opponitur simultas naturæ, quæ datur
præcise situm sit, multa quærunt philosophi.
in iis, quæ per eamdem actionem producuntur,
2. Principium quod est persona, vel supposi­ ut lux et calor. Vid. Modi prioris et posterioris.
tum, cui attribuitur operatio, seu denominatio
PRIUS et posterius idem sonat ac absolutum
operantis. Principium quo, est id, quod agit ut et secundum quid, v. g. hæc divisio est secundum
pars, vel virtus suppositi, hoc est, illud a quo prius et posterius. 1 2. q. 26. a. 4.
immediate oritur actio. Ita v. g. persona Petri
PRIVATIO ab Aristotele definitur negatio
est principium quod volitionum Petri, voluntas formæ in subjecto apto illam habere. Metaph.
vero Petri est principium quo.
lib. v, c. 22. — A privatione ad habitum (nempe
3. Principia generationis sunt quæ neque ex ad formam amissam) non est regressus. Axioma.
aliis, neque ex se invicem; sed ex quibus omnia V. g. non est naturaliter regressus a morte ad
fiunt; sunt autem materia, forma et priva­ vitam, et ab omnimoda cæcitate ad visum.
tio. — Principia compositionis, seu rei genitæ, Hoc tamen intelligendum de naturali regressu,
sunt ea ex quibus permanentibus constituitur seu de naturali recuperatione ejusdem numero
corpus naturale, ut sunt materia et forma. — formæ, aut etiam de recuperatione immediata
Principia metaphysica sunt ea ex quibus res formæ ejusdem speciei, quando forma non
componi metaphysice et per rationem intelli- potest applicari, nisi post varias transmutatio­
gitur; ut animal et rationale respectu hominis. nes materiæ, ut in exemplis positis. Secus fal­
PRIORI (A) res demonstrari dicitur, cum po­ lit axioma.
sterius per prius, nempe effectus per causam
PRO implicito, vel explicita idem est ac impli­
probatur, rei proprietas per essentiam; v. g. cite, vel explicite, vel secundum rationem im­
dum lunæ eclypsis per interpositionem terræ pliciti vel expliciti. Idem dicendum de aliis
probatur; vel animæ immortalitas per ejus spi- adjectivis, quibus unitur præpositio pro, v. g.
ritualitatem. A posteriori vero, dum prius per pro materiali, pro formali, pro expresso.

— 414 —

Proloquia

LEX ICON

Qualitas

PROLOQUIA, profata, paræmiæ, effata, digni­ proprietates produxit. Axioma sic acceptum
locum habet solum, ut patet in iis quæ susci­
tates idem sunt ac axiomata.
PROPORTIO secundum primam nominis im­ piunt mugis et minus. Explicari etiam potest
positionem significat habitudinem quantitatis relate ad causam finalem; v. g. si medicina
ad quantitatem, secundum determinatum ex­ arnatur propter salutem, magis amatur sa­
cessum, vel adæquationem; sed transfertur ad lus. Hoc tamen verificatur solum, dum prae­
significandam habitudinem quorumcumque, sic­ dicatum, in quo fit comparatio, inest utrique
ut materiæ ad formam, potentia* ad actum, ob­ extremo, ut in exemplo medicinæ et salutis,
jecti ad potentiam, finiti ad infinitum, ut crea­ quæ ambae amari possunt; aliter dicendum esset,
tura· ad creaturam. — Proportio arithmetica est si prædicatum non esset commune, ut v. g. ex
quæ consistit in æqualitate numerorum, secun­ eo, quod homo sit creatus propter Deum, male
dum excessum et defectum; ut sex æqualiter su­ inferretur Deum esse magis creatum.
perant tria et superantur a novem. — Propor­
PUNCTUM est indivisibile quantitatis omni
tio geometrica est quæ consistit in æqualitate pro­ prorsus dimensione carens. — Puncta continui.
» portionum; ut, sicut se habent octo ad quatuor, V. Continui.
sic duodecim ad sex.
PROPOSITIO idem est quod enuntiatio, nisi
Q
1 quod propositio dicitur in ordine ad argumen. tationem. — Propositio prima seu immediata et
QUALITAS late sumpta est quidquid sub­
' indemonstrabilis, est quæ non habet medium stantiam quoquo modo perficit ac determinat,
,per quod probetur a priori; ut omnis homo et. sic quilibet modus, ut unio, quodlibet acci­
: est animal. — Propositio per se nota est cui ex dens, ut paternitas, dici potest qualitas. — Qua­
sola terminorum penetratione assentitur intel­ litas substantialis est forma substantialis seu
lectus; ut omne totum est majus sua parte. — physica, seu metaphysica, materiam, vel genus
j Propositio per se nota secundum se dicitur ea contrahens et determinans, ut anima·, rationai quæ a parte rei est evidens, sed tamen quoad litas. — Qualitas proprie dicta est secundum
I nos demonstratione indiget, ut Dei existentia. quam aliquid denominatur quale.
Propositio per se nota secundum se et quoad nos
1. Qualitas est juxta veteres accidens absolu­
est propositio evidens in se et quæ ita ab intel- tum, quod rei jam in genere suo complete ad­
I lectu humano percipitur sine demonstratione, venit, eique tribuit aliquam denominationem.
ut principia matheseos. — Propositio de præ- Qualitates aliæ sunt corporeæ, ut color, odor,
{ dicato universali est ea cujus prædicatum cum sapor, quæ nempe corpus afficiunt. Aliæ spi­
: subjecto reciprocatur, et conversim dicitur, id rituales, quæ nimirum spirituum propriæ sunt;
: est, nec latius, nec minus late patet; ut omnis eæque vel naturales sunt, ut habitus scientia­
homo est rationalis.
rum, virtutes pure morales, vitia; vel supernaPROPRIUM - 1. est unum ex quinque attri- turales, ut character sacramentalis, lumen gloj butis universalibus. V. Prædicabilia. — Proprium riæ, gratia sanctificans et habitus virtutum om­
i primo modo est quod convenit soli, non toti, id nium supernaturalium. Quatuor autem · sunt
est, quod convenit alicui speciei soli, non tamen Qualitatum species. Ad primam pertinet Habitus
omnibus ejus individuis; ut homini esse· me­ et Dispositio. Habitus est qualitas difficile mo­
dicum. — Proprium secundo modo est quod bilis a subjecto, seu quæ difficile aufertur, ut
convenit toti, non soli, id est, quod inest omni­ virtus, vitium. V. etiam Habitus, Dispositio, quæ
bus alicujus speciei individuis, non tamen solis, dicitur etiam inchoatus habitus, est qualitas fa­
ut esse bipedem omnibus, sed non solis homi­ cile mobilis a subjecto, ut sanitas, morbus. Ad
nibus. — Proprium tertio modo est quod conve­ secundam pertinet Potentia et Impotentia. Po­
nit soli et toti, non tamen semper, ut homini in ! tentia est qualitas subjectum habilitans ad ope­
senectute canescere. — Proprium quarto modo randum, ut in homine visus acutus. Impotentia
est quod convenit soli, toti et semper; ut ho­ est qualitas subjectum impediens, aut retardans
mini esse admirativus.
ad operandum, ut stultitia. Ad tertiam speciem
2. Proprium interdum opponitur communi, ut qualitatis pertinet Passio et Passibilis qualitas.
cum dicitur: hominis proprium est ratiocinium; Passio, ut hic sumitur, est qualitas alterationem
scilicet ratiocinium ita est proprium hominis, causans et cito transiens, ut pallor ex metu et
ut non sit commune aliis animantibus. Inter­ rubor ex verecundia. Passibilis qualitas dicitur
dum opponitur extraneo, vel alieno, sive præter quæ alterationem causât, et diu permanet, ut pal­
naturam, ut cum dicitur: hominis proprium est lor ex ægritudine. Ad quartam speciem pertinet
cibum capere, loco moveri; scilicet, illæ pro­ Forma et Figura. Forma hic sumitur pro externa
prietates non sunt alienæ, sed connaturales ho­ corporis specie ex dispositione partium resultante.
mini, licet etiam aliis animantibus communes. Figura sumitur pro terminatione extensionis, qua
PROPTER quod unumquodque tale et illud ma­ redditur corpus rotundum, quadratum, etc.
gis. Axioma, cujus sensus est: Quod in aliquo
2. Qualitas interdum late sumitur pro attri­
ente reperitur, magis reperitur in illo, a quo buto quocumque, quod enuntiatur de re, cum
illud tale sumptum est; v. g. si lignum est calidum quæritur qualis res ipsa sit. — Qualitas activa
propter ignem, ipse ignis debet esse magis ca­ ea est per quam corpora agunt, ut calor. —
lidus. Et ratio est, quia proprietates effectus Qualitas passiva ea est per quam aliquid recimagis semper continentur in causa, quæ illas I piunt; ut lignum potest comburi.

— 415

■

Quando

LEXICON

R ad lean

Raritas

LEXICON

Relatio

3. Qualitates corporum prima sunt iste: Calor, dlcuntur in quale quid. Tandem si attributa nw
ne e. g. rationalitas radicare dicitur risibilita- illud quod est subjectum suscipiens prædicata
Frigus, Humiditas, Siccitas: hæ quippe juxta ve­ essentialia, sed mere accidentalia affirmentur
tem, rislbllitas autem dicitur in rationalitate ac denominationes in aliquo concreto, vel quod
teres cum quatuor elementis, igne, scilicet, de aliquo subjecto terminis adjectivis, v. g.,
radicata. Sic etiam juxta veteres quævis forma in propositione aliqua affirmatur cum tali su­
terra, aqua, aere fuerunt initio mundi produ­ aurum est lucidum, Petrus est albus, tunc ea
substantialis radicabat suas proprietates, ut for­ bjecto identificatum. In obliquo autem illud im­
cte, et iisdem elementis sunt connatural!ter de­ prcedicari dicuntur pure in quale.
portari dicitur, quod non est quidem tale su­
ma ignis calorem.
bite ex propria indigentia, et nullam aliam
QUIDDITAS est ipsa rei entitas considerata
RARITAS est qualitas secundum quam res bjectum. sed est aliquid pertinens ad illud, vel
qualitatem per se supponunt. Aliæ vero qua­ in ordine ad definitionem explicantem quid illa
dicitur habere parum materiæ sub magna ex­ ad prædicatum; v. g. in termino albus, significatur
litates, quæ vel aliquam ex his primis suppo­ sit. Entitas vero rei considerata in ordine ad
tensione. — Rarefacito est motus ad raritatem; in recto res, quæ est alba, albedo vero in obliquo.
nunt, vel ex iisdem varie contemperatis resul­ esse, dicitur essentia; in ordine ad operationem
ut, dum aqua calefit, rarescit. — Rarum est Etenim in hac propositione: paries est albus,
tant, ut colores, sapores, durities, gravitas, di­ dicitur natura. Quod quid est idem sonat ac quiiquod sub magnis dimensionibus parum obtinet identificatur res quæ est alba cum pariete,
cuntur qualitates secunda, lllæ autem, quæ sunt ditas. \'. Essentia.
■ materiæ, ut spongia.
non vero albedo identificatur cum pariete;
in corpore occulte, et non sentiuntur tactu, ab
QUIDQUID movetur ab alio movetur. Axioma.
RATIO interdum idem est quod intellectus, nam verum quidem est: paries est res habens
aliquibus inter veteres dicuntur qualitates neu­ Nam 1. nullum corpus movetur, nisi impulsa
et sic dividitur in speculativam et practicam. albedinem; falsum est autem: paries est albedo.
tra.
alterius; 2. nullus effectus producitur, nisi ab
— Interdum vox illa sumitur pro actione intel­ V. Ut quod.
QUANDO, seu duratio est id, per quod res alia causa; 3. nihil fit in universo sine concursi
2. In recto importari etiam dicitur, quod est
lectus, maxime discursiva. — Interdum pro rei
determinatur ad tale tempus. V. Duratio.
causæ primæ.
definitione; in Prædicamentis, cap. 2, univoca in casu recto, seu nominativo, regens oratio­
QUANTIFICARE. Hoc verbum dicebatur de
Quidquid potest causa prima cum secunda, il
sunt ea quorum est idem nomen, ratio vero nem. In obliquo, quod est in genitivo, aut alio
quantitate materiæ, quæ simul reddebat quan­ potest sola causa prima. Axioma, cujus ratio in
substantiæ nomini accommodata omnino eadem. casu dependenti quidem a nominativo, sed tan­
tam, id est extensam et impenetrabilem tam omnipotentia Dei fundatur, a qua creaturæ
— Interdum pro causa finali; pro causa for­ quam quid extrinsecum regenti principali ora­
formam, quam qualitates compositi.
suam, quam habent, vim acceperunt. Non valet
mali aut quacumque. — Ratio rei, id est, ejus tionem; v. g. liber Petri, Filius consubstantia­
QUANTITAS - 1. est id, per quod res corporea autem in iis, quæ si a solo Deo producerentur
essentia; proprietates ex quibus constat, sive lis Patri; in his liber et Filius importantur in
est capax dimensionis, et potest augeri et mi­ involverent contradictionem, sicque actio libera
quod pertinet ad illius naturam; v. g. ratio au- recto, Petrus et Pater in obliquo.
nui. Eam esse ajebant accidens absolutum rea- hominis non potest a solo Deo provenire, servata
reæ aut coronæ competit Christo, sed non ei com­
REDUCTIVE - 1. ajebant prædicatum aliquod
liter a materia distinctum, ipsique adveniens, a hominis libertate, aliter esset libera et non
petit ratio aureolæ. — Ratio idem sonat ac re­ convenire partibus compositi, quod directe con­
materia tamen naturaliter inseparabile. V. Acci­ libera.
spectus, v. g. ut adsit contradictio, idem de eo­ venit toti composito. Sic prædicatum homo di­
Quidquid recipitur ad modum recipientis recipi­ dem negandum et affirmandum est sub eadem citur directe de Petro, reductive de ejus cor­
dens absolutum. — Quantitas virtutis est perfe­
ctio quælibet seu substantialis, seu accidentalis tur. Axioma. Modus recipientis, ut hic accipitur,
ratione; id est, sub eodem respectu.
pore.
a qua subjectum dicitur quantum; ut philoso­ est capacitas et dispositio subjecti, quod recipit.
1. Ratio formalis constituitur attributis essen­
2. Reductive etiam idem est ac Analogice.
phia quæ potest magis minusve dignosci. — Manifestum est autem quod quidquid recipitur,
tialibus rei, prout illa sunt in mente nostra, V. hanc vocem.
Quantitas realis vel quantitas dimensiva ea est recipitur semper eo modo, eaque proportione,
sive in definitione; Ratio vero objectiva consti­
REDUPLICATIVE sumitur terminus, sive Re­
quæ ab extensione pendet et tantummodo est quam fert propria capacitas et dispositio. Sic
tuitur iisdem attributis, prout sunt in reipsa; duplicatio fit quarfdo termino apponitur ut,
corporibus applicabilis.
eadem lux tribuit corporibus diversas coloris v. g. hic conceptus: animal rationale est ra­ prout, quatenus, inquantum, aliudve simile, vel
2. Quantitas continua est, cujus partes sunt denominationes pro corporum ipsorum diversa
tio formalis hominis, homo ipse est ratio obje­ geminando eumdem terminum, vel alium ad­
unita, ut quantitas tabute; discreta est cujus dispositione.
ctiva.
dendo ut indicetur sensus, in quo primus ter­
partes non sunt unite, ut quantitas numeri.
QUINTA essentia dici solet cælum, quia nec
2. Ratio formalis rei aliquando etiam deno­ minus sumitur, vel ratio, cur prædicatum con­
3. Quantitas permanens est cujus partes pos­ est cælum, nec constat elementis: dicitur porro
tat id, quod in re gerit munus formæ; nempe veniat subjecto: v. g. animal ut animal ratioci­
sunt simul tempore omnes consistere; ut linea. quinta essentia Peripateticorum: quia cælorum id, quod est ratio ut res talis sit; v. g. cognitio nari non potest; Christus inquantum homo pas­
— Quantitas successiva est cujus partes nunquam naturam Aristoteles clarius explicuit quam an­ dicitur ratio formalis, qua potentia redditur co­ sus est, Paulus quatenus sacerdos est honore
sunt simul; sed continuo fluenter sibi invicem tiquiores philosophi.
gnoscens.
dignus. V. Materialiter. 2. V. Identice. V. Specisuccedunt, ut tempus, motus.
QUO (A) indicat principium, a quo aliquid
3. Ratio formalis. M. Objectum formale.
ficative.
QUANTUS, quanta, quantum, dicta sine ullo provenit; ad quem, vel ad quod indicat termi­
Ratio proxima et remota idem fere sonant ac
REFLEXE. V. Directe.
termino addito indicant res, quæ habent attri- num, ad quem aliquid tendit; cui indicat illud, causa proxima et remota. Dictum est fere, nam
REFUNDERE perfectionem in actum, ple­
butum quantitatis. Sic qualis, quale similiter I cui, vel in cujus gratiam aliquid fit, Sic elee- nomine rationis non semper intelligitur causa rumque dicitur de causis moralibus, et quidem
.sumpta indicant quæ habent qualitatem. Ita aje-1 mosyna est a charitate ut a quo, tendit ad suble­ stricte talis, sed etiam vel occasio, vel objectum præcipue de causa finali, a qua peculiariter
bant materiam primam nec esse quantam, nec vationem pauperis ut ad quod, et est obsequium
formale, vel modus operandi.
actus evadit bonus, vel malus.
esse qualem, id est ex sese neque quantitate Deo præstitum ut termino cui.
Ratio particularis est potentia quæ vocatur
REGRESSUS demonstrativus. V. Circulus mate­
neque qualitate ulla præditam esse. V. Materia
QUOD est prius in intentione est posterius in
œstimativa in animalibus et eis dat aliquid si­ rialis.
prima. — Quantum per se est quod per se exten­ exeeutione. V. Ordine intentionis, etc.
mile rationi et intelligentiæ.
REGULA est aliquid certum, notum, fixum,
sionem habet, ut linea, superficies. — Quantum
Ut quod importari illud dicitur, quod est sub­
RATIONALE dicitur dupliciter, scilicet omne cui conformari debet res, aut actio, ut recta
per accidens est quod ab alio extenditur, ut ma­ jectum suscipiens prædicata, seu denominatio­ intellectuale et cognoscens cum discursu; pri­ vel bona dicatur; ut motus cæli dicitur regula
teria.
nes illi proprias. Ut quo vero illud importari di­ mum convenit Deo et angelis; non autem se­ motuum sublunarium.
QUARTANA. Febris quartana ea est quæ citur, quod est ratio, propter quam subjectum
cundum, sed est differentia animalis. — Ratio­
Regula est prior regulato. Axioma, cujus sensus
quarto quoquo die recurrit. Quartanam speran­ suscipit tales denominationes; v. g. in hac
nale materialiter est quod habet in se principium satis manifestus est. Prius enim intelligenda
tibus ægrjs (Juv. Sat. iv, 56).
propositione: justus est filius Dei; homo, qui
ratiocinandi, ut homo. — Rationale formaliter est est regula, quam id quod juxta regulam fa­
QUID (IN) prcedicari idem est ac affirmare de justus est, importatur ut quod; ipse enim est
principium ratiocinandi ct differentia hominis ciendum est. Sic pingendi regulæ prius intellialiquo subjecto prædicata essentialia; per hæc filius Dei; justitia autem importatur ut quo,
constitutiva; ut rationalitas.
gendæ sunt, quam pictura ad regulas exacta.
enim definitur quid sit res, et ideo dicitur prce­ quia justitia est ratio et veluti forma habilitans
REAGENS. V. Passum.
RELATIO - 1. est respectus, ordo unius ad
dicari in quid. Quod si hæc prædicata signifi­ hominem ad hoc ut sit filius Dei.
REALITATES vocantur attributa illa, quæ alterum. — Relationis objectum est id quod in
centur terminis substantivis (quod veteres dice­
sunt inter se identificata, ut attributa Dei et se relationem recipit; ut Petrus est subjectum
bant instar per se stantis), v. g. aurum est me­
R
facultates animæ. Hæc enim singillatim sumpta paternitatis. — Relationis terminus est quod ter­
tallum, Petrus est homo, tunc ea prcedicari di­
non concipiuntur ut res, seu ut totum aliquid minat relationem in alio existentem, ut pater
cuntur in eo quod quid, seu pure in quid. Si autem
RADICALITER. V. Formaliter. 2. 4.
integrum, sed concipiuntur ut aliquid rei, et est terminus filiationis et filius paternitatis. —
talia prædicata significentur terminis adjectivis,
RADICARE, vel Radicale esse significat esse ideo dicuntur realitates, vel etiam aliquitales.
Relationis fundamentum, est id quod causa est
et ut veteres ajebant per modum adjacentis, v. g. principium exigens aliud, seu veluti radix, a qua
REALITER. V. Formaliter. 5.
subjecto, ut referatur ad aliud; ut albedo est
homo est sensibilis, rationalis, tunc ea prcedicari profluit aliud, quod dicitur Radicatum. In horniRECTO (IN) aliquid importari. - 1. Significat fundamentum similitudinis inter nivem et ce-

— 416 —

— 417 —
27 — Summa Theologica. - VL

‘ù

Λ

Relatio

LEXICON

russam. Hæc causa quoque dicitur ratio furidandi, fundamentum proximum, fundamentum re­
lativa: denominationis. — Ens relativum, quod intelligi non potest sine alio, ut dominus, simi­
lis. aequalis. Huic opponitur ens absolutum, quod
intêliigitur sine ullo alio, ut homo. Relativum
ens dicitur etiam ens ad aliud, ens ad aliquid;
absolutum vero: ens ad se. V. Respectus.
2. Relatio atquipuront i a: est, quæ eodem modo
denominat utnimque extremum, ut relatio si­
militudinis, æqualitatis. Relatio disquiparantia:
est, quæ extrema diversimode denominat, ut
relatio patris et filii, majoris et minoris.
3. Relatio, seu conceptus in, est illud, in quo
fundatur relatio, consideratum in uno vel al­
tero extremo sine ordine ad aliud, sive prout
illi solum inhæret; quod dicitur etiam relatio
fundamentalis. Relatio sive conceptus ad, est il­
lud ipsum, in quo fundatur relatio, spectatum
prout refertur ad aliud, quod dicitur etiam
relatio formalis; v. g. albedo, prout precise
est in Petro, vel in Paulo, dicitur relatio in;
albedo vero Petri spectata in ordine, seu com­
paratione ad albedinem Pauli, dicitur relatio ad.
4. Relatio mutua ea est, quæ datur inter ex­
trema, quæ sese invicem respiciunt, ut inter
creatorem et creaturam; sicut enim creatura
sine creatore esse non potest, ita neque crea­
tor ut talis sine creatura. Relatio non mutua,
quæ potius dicenda esset non mutua connexio,
inter illa datur, quorum unum est connexum
cum latero, sed non vicissim, ut inter Deum
et creaturam; nam potest Deus esse sine crea­
tura, non vicissim.
5. Relatio, ordo transcendentalis est quæ identificatur cum eo, quod refertur, nec ab eo sepa­
rari potest, ut relatio actionis ad effectum, co­
gnitionis ad objectum. Relata transcendentalia
sunt res absolutæ quæ essentialem ordinem
dicunt ad aliud, ut causam, subjectum, vel ob­
jectum. Relatio, ordo pradicamentalis, est quæ
non ita identificatur, sed veluti accidentalis
est illi, quod refertur, ut similitudinis vel ma­
jori tatis.
6. Relationis prœdicamentalis triplex est genus ;
primum est earum relationum, quæ fundantur
in unitate et numero, quod apud veteres idem
sonabat ac convenientia, vel disconvenientia, ut
similitudinis, dissimilitudinis, æqualitatis et in­
aequalitatis; secundum earum, quæ fundantur
in actione et passione sive physica sive logica, ut
producentis et producti, cognoscentis et co­
gniti; tertium earum, quæ fundantur in men­
sura et mensurabili, ut relatio scientiæ ad sci­
bile: perfectionem enim scientiæ ex objecto
communiter metimur; imo generatim cujus­
cumque potentiæ ad suum objectum; unde,
ut patet, hic non agitur de mensura materiali,
quæ potius ad primum genus spectat. — Hoc
genus relationum triplex distinguitur: Relatio­
nes primi generis sunt quæ fundantur in unitate
et numero substantiæ, quantitatis aut qualita­
tis; ut identitas, æqualitas, similitudo. — Rela­
tiones secundi generis sunt quæ fundantur in
actione et passione, ut paternitas et filiatio,

Scienth

relatio doctorls et discipuli. — Relationes terti
generis, sunt quæ fundantur in mensura t
mensurabili; ut relatio intellectus ad inteiligi·
bile. Per mensuram inteliigit Philosophus po­
tentiarum et habituum objecta; per mensurabile ipsas potentias et habitus.
Ei
Secundum REM idem ac a parte rei: secundn·;
rationem idem ac per intellectum. Eamdem vir,
habent secundum esse, secundum dici.
REMISSIO juxta vim ipsam nominis adhibe­
tur, scilicet significat diminutionem, seu decre­
mentum, v. g. caloris in corpore, vel idearum
animi, quatenus una potest esse minus clara,
minusve adæquata quam altera. — Remlssiu
de aliqua re agi, est ita de ea agere, ut fusiw
ejusdem tractatio in alium locum remittatur.
REMOVENS prohibens est illud, quod remo­
vet impedimentum ad aliquid præstandum. Sic
qui solvit vincula, quibus Petrus tenebatur, is
dicitur concurrere ad deambulationem Petri tanquam removens prohibens.
*
REPASSUM. V. Passum.
REPRODUCTIO est nova et secunda rei pro­
ductio. Correlativa est Adductio, quæ est veluti
conductio, sive approximatio unius rei ad no­
vum locum. Sic praesentiam Christi in Eucha­
ristia alii explicant per Reproductionem, sive
per hoc, quod corpus Christi denuo produca­
tur in hostia consecrata; alii per Adductionem
sive per hoc, quod adducatur ad novum locum,
seu acquirat novum locum in hostia consecrata.
V. Secundum esse.
v. Sa
REPUGNANTIA sunt quæ de eodem singu­
lari simul vere affirmari non possunt; ut album
et nigrum.
RESPECTIVE. V. Absolute.
g
RESPECTUS ad est relatio rei ad principium
a quo provenit, ut creaturæ a creatore; Respe­
ctus in est relatio ad subjectum, in quo est, ut
qualitatis cujusvis ad subjectum, in quo est;
Respectus ad est relatio ad terminum, ad quem
res est ordinata, ut actionis ad effectum; Re­
spectus ex est relatio ad subjectum, ex quo res
est educta, ut figuræ statuæ ad marmor, ex qui
fit. V. Eductio.
7;
REUBAU. V. Transcendentales.

S
•Μ
SCIENTIA
late est cognitio quælibet vera et
certa, ex principiis certis, licet non demonstra­
tivis comparata, et sic artes omnes interdum
dicuntur scientia. — Scientia proprie dicta est
cognitio per demonstrationem acquisita. — Scien­
tia habitualis est habitus certus, verus et evi­
dens rei necessariæ per propriam causam. —
Scientia speculativa est ea quæ in sola objecti
contemplatione et veritatis cognitione occupa­
tur et conquiescit; ut Metaphysica, Mathema­
tica. — Scientia practica est ea quæ suam co­
gnitionem ad opus vel ad actionem refert; ut
Logica, Ethica. — Scientia subalternans est a
qua altera ita dependet, ut ab ea sua principia
mutuetur, verseturque circa idem objectum ac­
cidentali ter tantum diversum; ut Arithmetica

— 418 —

Secundum

LEXICON

respectu Muslcæ. — Scientia suballtrnala est
scientia inferior quæ superioris conclusiones
pro suis principiis sumit, habetque idem obje­
ctum, accidentali tantum differentia contra­
ctum, ut Musica respectu Musicæ; illa enim
numerum; hæc numerum sonorum considerat.
— Scientia approbationis est ea qua Deus co­
gnoscit bonum quod approbat. — Scientia impro­
bationis ea est qua cognoscit peccatum quod
damnat. — Scientia simplicis intelligentiœ ea est
qua cognoscit res mere possibilis, quæ numquam exti terunt et nunquam existent. — Scien­
tia visionis est ea intentio qua Deus seipsum no­
scit, et quidquid sit præteritum, vel præsens,
vel futurum. — Scibile est quod sciri potest
sive objectum scientiæ.
SECUNDUM, sive novum esse rei, est deter­
minatio alicujus rei existentis ad existendum
novo titulo, seu ex virtute et efficacia novi
principii; v. g. si Λ et B essent duæ causæ
æque potentes singulæ producere totum effe­
ctum C, si causa A illum primo produceret, ef­
fectus C haberet ab A primum esse rei, sive per
Λ transferretur de non esse ad esse. Si postea
causa B suam vim productivam exereret, jam
effectus C per eam determinaretur ad existen­
dum novo titulo, quæ determinatio dicitur se­
cundum esse. — Secundum quid dictum est quod
de rei determinatione per aliquam adjectio­
nem diminuit, ejusque tantum partem, pro­
prietatem, vel aliqualem rationem innuit; ut
Æthiops est albus secundum dentes. Opponitur
ad simpliciter aut absolute. V. Absolute.
'
Secundum rem. V. Rem.
SECUS si secus dicitur brevitatis causa, cum
nimirum propositio aliqua admittitur ut vera
uno sensu, et rejicitur in alio, vel aliis sensi­
bus, vel saltem ab aliis præscinditur. Ex. gr.
corpus terrestre si sibi relinquatur, nunquam
recedet a directione versus terræ centrum:
secus si secus, id est si non sibi relinquatur,
sed agatur externa vi, poterit ab ea directione
recedere.
SENSIBILE proprium est quod per se, vel
per propriam speciem ab uno tantum sensu
externo sine errore percipitur; ut lumen ab
oculis, sonus ab auribus percipitur. — Sensibile
commune est quod a pluribus sensibus externis
i per modificatas propriorum sensibilium species
percipitur; ut quantitas, distantia. — Sensibile
per accidens est quod nec per propriam, nec
per modificatam alterius speciem, sed per aliud
tantum, cum quo conjunctum est, sub sensus ex­
ternos cadit, ut substantia materialis.
SENSUS est facultas animæ cognoscitiva ob­
jectorum materialium et singularium. — Sensus
externi dicuntur hi quorum organa foris et ex­
tra caput patent, ut visus. — Sensus interni di­
cuntur illi quorum organum in ipsa cerebri
substantia intra caput situm est; ut phantasia,
sensus communis. — Sensus communis aut sen­
sorium commune est sensus internus qui sen­
suum externorum objecta percipit, deque eo­
rum effectibus judicat. — In sensu formali af­
firmatur illud, quod ingreditur conceptum et

Signum

definitionem subjecti, de quo affirmatur; v. g.
justitia Dei est virtus, qua ipse punit peccata
et coronat merita. In sensu vero pure reali, sive
in sensu identlco et materiali, affirmatur illud
prædicatum, quod est quidem identificatum
cum subjecto, sed non est de conceptu ejus
definitivo, et neque est prædicatum veluti ad­
jectivum ejus conceptus; v. g. justitia Dei est
misericordia; in sole eadem est vis illuminandi
cum vi liquefaciendi ceram. V. Ratio formalis
et Formallter. 2. In sensu denominativo affirman­
tur illa, quæ non pertinent ad conceptum de­
finitivum essentiæ metaphysicæ subjecti, sed
sunt proprietates ejus secundariæ, vel acci­
dentales, idque vel metaphysice, vel physice,
vel logice, v. g. homo est risibilis, Europæi
sunt albi, Deus est cognitus. V. Concretum.
Sensus compositus alicujus propositionis dici­
tur, quando prædicatum competit subjecto
sumpto, seu manenti, ut in propositione enun­
tiatur. Sensum autem divisum tunc habet propo­
sitio, quando prædicatum convenit subjecto
non manenti ut enuntiatur, sed aliter se habenti;
v. g. album potest esse nigrum; hæc proposi­
tio in sensu composito est falsa, nam sensus
compositus est: album manens album potest
esse nigrum. Est autem vera in sensu diviso;
tunc enim sensus est: album, seu id quod est
album, non tamen manens album, potest esse
nigrum. — Sensus reduplications fit quando par­
ticula geminans denotat in subjecto adæquatam rationem, vel causam cur illi conveniat
prædicatum. Ut homo, quatenus homo, est ri­
sibilis. Nam adæquata causa risibilitatis est na­
tura humana.
SIGNATE - 1. refertur ad intentionem, vel di­
rectionem agentis; exercite vero ad effectus ope­
ris, sive exercitii; e. g. qui mathesi studet,
signate intendit acquirere cognitiones veritatum
circa quantitatem; exercite vero, sive in ipso
studendi exercitio, mentem ad recte ratiocinan­
dum capaciorem et aptiorem efficit.
2. Signate etiam indicat rem obtinendam per
verba. Exercite vero per propria exempla, ut
qui prædicat virtutem, signate illam aliis suadet,
exercite vero qui virtuose vivit.
3. Signate et exercite quandoque idem sonant
ac directe et reflexe. V. Directe.
SIGNUM est quod repræsentat aliquid aliud
a se cognoscendi potentiæ; ut fumus ignem. —
Signum formale est species rei consignatæ in po­
tentia cognoscente et objecti repræsentativa, ut
species parietis in oculo. — Signum ex instituto,
seu datum, seu ad placitum, est quod ex Dei
vel hominum beneplacito vim habet repræsentandi; ut sacramenta signa sunt gratiæ. — Si­
gna natures, vel rationis, excogitata sunt a philo­
sophis, ut ordinate disserere possint de pluribus
rebus, quæ eodem temporis momento existere
possunt. In quovis enim momento individuo
concipiunt duo signa, quæ non sunt quidem
instantia temporis distincta, nec partes instan­
tis, sed tantum denotant dependentiam unius
rei ab alia. In signo naturæ priori dicunt exi­
stere causam in actu primo proximo, et sin-

— 419 —

Similitudo_______________________________

LEXICON

gula ejus prærequisita; i/ι signo vero naturæ
posteriori actum secundum causæ, et quæ ex
eo fluunt ut effectus. Si autem in eodem in­
stanti detur series plurium causarum, non duo
tantum, sed plura signa naturæ erunt. Ita in
eodem instanti angelus amat Deum, quem prius
natura cognoscit, et a quo prius cognitione
conservatur: illa autem, quæ licet simul exi­
stant, nullam tamen habent ad se relationem,
in signis naturæ disparatis ponunt; ut naufra­
gium et incendium in eodem instanti. Quod si
plura et diversa per eamdem actionem ab ea­
dem causa proveniant, ea dicuntur esse in eo­
dem signo naturæ, et effectus simultanei appellan­
tur, ut sol eadem actione, eodemque instanti
diversimode corpora colorat. Tandem quæ eo­
dem instanti proveniunt ab eadem causa, sed
per distinctas actiones, dicuntur esse in signis
concomitantibus, ut cum eodem instanti obje­
ctum aliquod videtur et sonus auditur.
SIMILITUDO est relatio duarum qualitatum
ejusdem speciei et gradus. Simile non agit in
simile. Axioma. Ratio est, quia agens semper
vult assimilare sibi patiens. Ergo si illud sit
perfecte simile, non agit, quia tunc cessat finis
agendi. Sic calidum ut quatuor non agit in sub­
jectum, quod habeat etiam quatuor gradus ca­
loris, sed bene in illud, quod habeat tres. In
hoc axiomate fundatur alia hac: Omnis actio est
juxta porportionem majoris inæqualitatis. Solum
agit quod habet contrarium, sive habet aliquod,
quod resistat actioni agentis aliquo modo.
SIMPLICITER. V. Absolute.
Simpliciter dictum est quo res absolute talis
pronuntiatur, nihilque de ejus determinatione
detrahitur; ut nix est candida. V. Absolute. —
Si simpliciter sequitur ad simpliciter et magis ad
magis. Axioma cujus sensus est quod si res ab
alia absolute aut simpliciter defluit, quod unam
auget alteram quoque augebit. Ita beatitudo,
cum a charitate profluat, ad majorem beatitu­
dinem requiritur quoque major charitas.
SIMULTAS temporis et naturæ. V. Prioritas. 3.
SINGULARITAS. V. Principium. 1. — Singula­
ris enuntiatio aut propositio ea est quæ se re­
fert ad unum individuum; ut Petrus est do­
ctus. — Singulare, juxta Philosophum, est quod
est pluribus incommunicabile (De interpret. 1. i,
cap. 7).
SPATIUM reale est intercapedo positiva quæ
inter plura corpora vel ejusdem corporis latera
aut extrema reperitur. — Spatium imaginarium
est illa intercapedo quam nobis imaginamur et
fingimus esse supra cælos.
SPECIES -1. sæpe indicat imaginem objectum
repræsentantem. — Species physice est forma et
pulchritudo rei.
2. Species atoma physice sumpta est illa spe­
cies in rerum natura, quæ non constat aliis
speciebus, in quas dividi possit, ut sunt prima
elementa.
3. Species expressa est cognitio ipsa, quæ ob­
jectum apparere facit, seu est perceptio ac re­
praesentatio objecti. Species impressa est qualitas
ab objecto immissa, tanquam objecti vicaria

Spccificativum

virtus quædam, quæ potenti® imprimitur el
eam complet et adjuvat ad eliciendum cogni­
tionem objecti, sive speciem expressam. Specta j
impressa sic dicitur, quia imprimitur poten­
tiæ; expressa vero sic dicitur, vel quia exprèsslus repraesentat objectum quam species im­
pressa, vel quia exprimitur, sive elicitur a
potentia. Nimirum objectum potentiæ e, g.
visivæ per totum intervallum inter ipsum ti
potentiam emittit emanationes quasdam sui
vicarias in aere sustentatas, quas vocant specie
impressas, quarum quæ potentiæ proxima est
adjuvat illam ad producendam, et in se reci­
piendam speciem illam, quæ etiam impressa
dicitur, et cujus ope potentia tandem specim
expressam, id est, in casu nostro visionem, di­ I
cit. Idem dic de qualibet alia potentia. No­ i
tandum vero emanationes illas non substantia­ les esse, sed accidentales in sensu Peripateti­ ■
corum.
4. Species impressa dicitur etiam objecti semen,
quia per eam, ut dicunt, ab objecto quasi pa­
tre fecundatur potentia quasi mater ut cognitio­ j
nem pariat: unde fluit axioma: ab objecto et po­
tentia paritor notitia.
5. Species tam expressa quam impressa dicitur
sæpe intentionalis, quia per eam potentia at­
tendit, sive intendit in objectum. Cætenim po­
tentiæ quoque sensuum externorum habent suas
species tam expressas quam impressas.
6. Species quoque designat unum ex quinque j
attributis universalibus. V. Prœdicabilia. — Spe­
cies predicabilis est unum aptum praedicari de
multis, solo numero differentibus in quæstione
quid est: ut homo de Petro et Socrate. — Spe­
cies subjicibilis est particulare quod proxime
collocatur sub genere et de quo genus imme­
diate praedicatur in quid; ut animal respectu !
viventis. — Species infima seu specialissima est I
quæ sub se habet tantum individua; ut equus
hunc et illum equum.
~
l
SPECIFICATIVE, vel denominative sumitur
concretum aliquod cum praedicatum, quod de
illo dicitur, illi convenit ratione subjecti ejus­
dem concreti; reduplicative, vel formaliter su­
mitur cum praedicatum illi convenit ratione for­
mæ; v. g. in hoc concreto; philosophus, subitctum est homo, forma philosophia: hinc si di­
cas, philosophus dormit, philosophus sumitur
specificative, nam dormit ut homo; si vero
dicas, arcana naturæ pervidet, sumitur philo­
sophus reduplicative, nimirum ratione philoso­
phiae. _____ ____
SPECIFICATIVUM - 1. communiter significat
illud attributum, per quod aliquid fit objectum
talis potentiæ, sive objectum formale. Ita color
dicitur spccificativum potentiæ visivæ. Dicitur
autem specificativum, quia est extrinsecum in­
dicium, ex quo discernimus species actuum et
potentiarum.
2. Spccificativum rei aliquando dicitur illud
attributum, vel illa attributa, quæ rem a cæte­
ris distinguunt, et in tali specie collocant. Sic
rationalitas est hominis specificativum. — Spe­
cificari idem est ac sub hac vel illa specie, in

420

Sphæra

LEXICON

hoc vel illo ordine collocari; potentia ita spe-1
clficatur per actus. — Speculatio est actio intel­
lectus In sola veritatis cognitione conquiescen­
tis. — Speculatum est quod In alia re tanquam
in speculo videtur. — Intellecta speculata sunt
res materiales in quibus tanquam in speculo
res intellectuales perspiciuntur (p. I, q. lxxxviii,
art. I).
SPHÆRA extrinseca causæ est spatium illud,
vel loci ambitus, infra cujus terminos cohibetur,
saltem naturaliter, activitas causæ. Sphæra in­
trinseca causæ est virtus, quam ipsa habet se
extendens ad effectus, quos praestare potest,
v. g. percipere lucidum coloratum respectu potentiæ visivæ: sonum respectu auditivæ. —
Sphæra activitatis est terminus circularis quem
agentia naturalia propter limitatam suam agendi
virtutem praeterire non possunt; v. g. si ignis
potest agere ad quatuor passus circulariter,
non ultra. — Sphæra activorum et passivorum
ea est quæ amplectitur mundum sublunarem,
in quo, juxta Peripateticos, includebantur cor­
pora generationi et alteration! obnoxia. —
Sphæra objectiva est objectum potentiæ. V.
Objectum.
SPIRITUS ut opponitur corpori est substan­
tia simplex, completa, immaterialis et intelle­
ctiva. — Ut animæ instrumentum est corpuscu­
lum quoddam tenue, lucidum, calidum, ex puriori sanguine ad juvandas vitales et sensitivas
operationes procreatum. — Spiritus vitalis est
qui a corde vitæ fonte per arterias ad vitæ fun­
ctiones juvandas defertur. — Spiritus animalis
est qui a cerebro functionum animalium prin­
cipio, earumdem functionum promovendarum
gratia per nervos decurrit. — Spiritualia per attributionem juxta veteres sunt ea accidentia, iique
modi, qui licet non sint spiritus, naturaliter
tamen adhærere debent spiritui, non corpori,
ut actus animæ, gratia, etc. Corporea, sive cor­
poralia per attributionem ea sunt, quæ licet cor­
pora non sint, naturaliter tamen exigunt intrin­
sece ac perpetuo adhærere corpori, ut modi
illi, illæque qualitates, quæ materiæ debent
adhærere.
STATUS termini est acceptio termini pro tem­
pore importato per copulam; v. g. in his pro­
positionibus: Adam extitit, Antichristus existet,
status termini importat ut Adam sumatur pro
homine, qui fuerit existens, Antichristus pro
homine qui sit extiturus. Statui termini oppo­
nitur Ampliatio, quæ est acceptio termini ultra
id, quod importat copula; v. g. dum in Evan­
gelic legitur: Cæci vident, claudi ambulant, surdi
audiunt, id vult intelligi de hominibus existentibus etiam tempore praeterito.
SUBJECTI certitudo. V. Certitudo.
SUBJECTIVE et connotative - 1. idem ac
quod ad, vel penes subjectum et connotata, seu
indigitata. Sic virtus pœnitentiæ subjective bona,
connotative respicit malum, sive peccata com­
missa.
2. Subjective et objective idem ac quod ad,
vel penes subjectum et objectum; e. g. conce­
ptus, quem habet angelus corporis dicitur cor­

Subsistentia

poreus objective, subjective vero spiritualis, cum
sit actus angeli, qui totus spiritus est; sic etiam
idea Dei in nobis est subjective, sive ex modo
repraesentandi imperfecta, objective vero, seu
quod ad objectum perfectissima.
3. Subjective et terminative idem ac quod ad
vel penes subjectum et terminum. Sic creatio
subjective, sive ex parte Dei est quid infini­
tum: finitum vero terminative, sive ex parte
creaturæ.
SUBJECTUM adhœsionis - 1. est illud, cui
entitas aliqua modalis (V. Modus) sic adhæret,
ut hæc nec sit subjecti complementum, nec ab
eo dependeat tanquam a causa materiali. Sic
Verbum divinum est subjectum unionis hypo­
static®.
2. Subjectum attributionis illud est, cui rei pro­
prietates attribuuntur. Ita persona est subje­
ctum actionum et passionum. V. Actiones sunt
suppositorum.
3. Subjectum inhæsionis illud est, quod est
causa materialis vel quasi materialis alicujus
accidentis, et ab ipso accidente intrinsece affi­
citur. Ita aer respectu lucis in eorum sententia,
qui volunt lucem accidens aeris. Idem dicito de
anima respectu suorum accidentium.
4. Subjectum puræ denominationis, sive prædicationis est illud, quod aliquam denominatio­
nem accipit a forma impropria, id est, ab aliquo,
quod vel non sit vere distinctum a subjecto,
vel non sit ei intrinsece unitum, uti debet esse
vera forma perficiens subjectum. Sic Deus et
ab omnipotentia denominatur Omnipotens, et
a cognitione nostra dicitur cognitus.
5. Subjectum purce receptionis, vel informatio­
nis, est materia in composito, cujus forma non
educatur ex ipsa materia, v. g. corpus in ho­
mine. V. Eductio.
6. Subjectum sustentationis, vel eductionis, est
causa materialis alicujus complementi sui sub­
stantialis, vel etiam accidentalis. Ita materia,
ex qua gignitur forma ignis respectu ejusdem
formæ. V. Eductio.
SUBJICI aliquibus prædicatis est esse subje­
ctum habens illa praedicata. Hinc
SUBJICIBILE est id quod potest esse subje­
ctum in aliqua propositione, seu quod potest
habere aliquod praedicatum; sic aqua subjici­
bilis est praedicatis vel calidæ, vel frigidæ.
In SUBSISTENDI consequentia idem est ac
unum esse, vel existere tanquam consequens
alterius, sed non vicissim. Sic bene infertur:
hoc objectum est Deus: ergo est ens, at non
vicissim. Similiter existit homo; ergo et ani­
mal, at non; existit anima; ergo et homo.
SUBSISTENTIA, seu Hypostasis, itemque Suppositalitas, Terminus rei est ultimum entis com­
plementum, quo fit ut ens illud reddatur adæquatum omnium suarum functionum ac pro­
prietatum principium. Ens per subsistentiam
complementum dicitur suppositum: quod si au­
tem suppositum ratione praeditum sit, persona
nuncupatur, ejusque subsistentia personalitas.
Peripatetici plures subsistentiam, tam in divinis,
quam in humanis in realitate quadam positiva

— 421 —

ιΓ*

WAV·-.
à

Substantia

•i
M

Λ
■Λ

r ·>

lexicon

constituebant. Rccentiores vero philosophi sub­
sistentiam cujuslibet entis creati (quidquid sit
in divinis) communiter ajunt consistere in nega­
tione unionis cum ente alio nobiliori: sic qui­
libet angelus, homo, bnitum, arbor suam ha­
bent subsistentiam: sunt enim subjectum deno­
minationis earum omnium actionum vel pas­
sionum, quæ ab ipsis vel in ipsis fiunt; at e. g.
coquis vel anima hominis donec unita sunt,
ramus arboris, priusquam ab arbore evellatur,
subsistentia propria carent, et non suppositum,
sed pars suppositi dici solent, donec dicta unio
persistit; denominationes enim non ipsis, sed
toti composito tribuuntur.
SUBSTANTIA generatim est ens per se sub­
sistens. — Substantia apud Aristotelem sumitur
pro rei essentia, lib. De prcedic. cap. 1.
1. Substantia completa est quæ non ordina­
tur ad illum substantiale compositum consti­
tuendum, etsi ulterius possit perfici in ordine
accidentali, ut homo, arbor. Incompleta est sub­
stantia partialis, quæ ordinatur ad aliquod to­
tum substantiale constituendum, ut anima, vel
corpus hominis.
2. Substantia esi propter se. Axioma; nempe,
quælibet substantia non est propter aliam per­
sonam, vel suppositum intrinsece afficiendum.
Hoc intellige de substantia completa.
3. Substantia prerdicamentalis est ea quæ creata
et completa est; hæc enim sola ponebatur a
Peripateticis in primo prædicamento. V. hoc j
verbum. Transcendentalis est substantia in genere
sumpta, sive completa vel incompleta, sive
creata vel increata.
4. Substantia prima est quæ neque est in sub­
jecto, neque de subjecto dicitur: ut Socrates.
— Substantia secunda est quæ in subjecto non
est, et tamen de subjecto dicitur, ut homo de
Petro. — Substantia: secunder sunt genera et
species quibus prima insunt.
SUBSTANTIALE compositum - 1. dicitur
etiam unum per se; accidentale unum per acci­
dens.
2. Substantiale compositum naturale est quod
coalescit ex substantiis incompletis et ad invi­
cem ordinatis, ut sese mutuo in suo genere com­
pleant, seu, quod idem est, ex substantiis, quæ
ex intentione naturæ sunt ordinatæ ad quid
unum constituendum; tale est. v. g. homo con­
stans ex anima et corpore. Substantiale compo­
situm supernatural illud est, quod constat ex
substantiis, quæ licet natura sua non ordinen­
tur ad quid unum constituendum, habent tamen
aptitudinem. ut ad id a Deo eleventur. Sic
Christus Dominus ex duabus naturis divina
et humana componitur, quæ in unam per-1
sonam supernaturaliter uniuntur. Accidentale
compositum est quod exsurgit vel ex substantia
et accidenti, ut paries albus; vel ex substan­
tiis in genere suo completis, ut acervus Iapi­
dum. Accidentale compositum supernatural illud
est, quod constat ex subjecto naturali et acci­
denti supernatural), ut homo justus ex humana
natura et gratia habituali.
3. In substantiali compositu unio partium dici-1

Suppositio

i tur substantialis unio, vel modus substantialis:
in accidentali dicitur accidentalis.
>9·
SUBSTANTIVE accipitur proprietas aliqua iri
cum sumitur realiter, quatenus eum re ipsa
identificatur; adjective vero sumitur cum usur­
patur precise quatenus est perfectio rei. Sic
rationalitas hominis substantive sumpta est liomo
ipse, adjective vero est perfectio hominis.
SUBSTARE alicui est esse illi actu objectum,
vel aliquo modo subjacere. Sic dum percipio
lunam, luna substat meæ cognitioni.
SUBSTRATUM - 1. in aliqua re dicitur quod
in ea est materiale; hoc enim substernitur fwmæ, a qua determinatur. Hinc substratum ma­
li tiæ idem est ac materiale peccati.
/-•’J
2. Substratum est etiam subjectum et prædicatum propositionis; hæc enim veluti subster­
nuntur copulæ affirmanti vel neganti, a qua ac­
cipiunt vim et denominationem subjecti ct pradicati. Hinc illa dicuntur etiam materia propo­
sitionis, copula vero forma.
■ .M
SUMMULARUM regulæ sunt regulæ logici
in summulas redactæ a Peripateticis. Hinc
Summulista dicitur, qui regulas illas profitetur.
SUPERIORITAS logica terminorum est ma­
jor extensio, vel latitudo illorum, de quibus
termini affirmari possunt. Ita v. g. ens dicitur
logice superius animali, quatenus de pluribus
affirmatur esse ens quam animal.
SUPERNATURALE - 1. est quod superat
vires activas et exactivas naturæ, nempe, quod
nec causæ naturales facere valent, nec a Deo
exigunt ut complementum sui generis; ut e. g.
corpus organization exigit animam, ignis calo­
rem, quæ idcirco naturalia sunt. Contra vero
divina gratia, character sacramentalis, mortui
resurrectio, quæ neque viribus naturalibus ha­
beri possunt, neque a natura exigi, supernaturalia sunt.
q
2. Supernatural? quoad substantiam est quod in
omni casu totius naturæ vires omnino superat;
vel quod in sua enti ta te est quid supernaturale,
ut gratia, character sacramentalis. Supernatu­
rale quoad modum est quod in aliquibus tantum
rerum adjunctis vires naturæ superat; vel quod
superat naturam solum quod ad modum, quo
fit; e. g. translatio corporis de loco in locum
distantem facta, licet naturaliter fieri possit
non tamen vel in instanti, vel sine transitu
per spatium intermedium.
Ί
SUPERTRANSCENDENTALIA. V. Transceil·
dentales.
SUPPONERE pro aliquo idem est ac illud si­
gnificare. V. Suppositio.
'J m
SUPPOSITALITAS idem sonat ac Subsistentia,
hypostasis, terminus rei.
J
SUPPOSITARE vel Terminare est efficere ut
substantia sit suppositum, vel persona. V. Sup­
positum. _____
SUPPOSITIO termini est ejusdem significatio
et usurpatio actualis in propositione? Dicitur
materialis, si in termino consideretur ratio ter­
mini, non res significata per terminum, ut in hac
propositione: homo est vox. Si vero conside­
retur res, quæ per terminum significatur, did-

— 422 —

Suppositum_____ IJ X ICON

Syllogismus

tur formalis, et quidem simplex, sl res talis sit
per abstractionem mentis, ut e. g. homo est
specie#; personalis vero, si res sumatur ut In se
ipsa est, e. g. homo est vivens. Suppositio ter­
mini dicitur distribullva, si in propositione sit
terminus universalis, qui distributive sumatur,
nempe, qui omni/i individua sub se contenta
etiam singillatim respiciat, ut: omne animal est
vivens. Hæc vero dicitur completa, si singula
individua, seu, ut ajunt, singula generum respi­
ciat, ut in exemplo adducto; singuli enim ge­
neris humani sunt viventes; incompleta vero
dicitur, si non singula individua, sed species
duntaxat alicujus generis, seu, ut ajunt, genera
singulorum respiciat, ut si dicitur: omne animal
fuit in arca Noe; non enim singula omnis ge­
neris animalium fuerunt in ipsa, sed solum ali­
qua cujuscumque animalium generis. Si qua sit
exceptio in propositione distributiva, hæc dicitur
accommoda, ut: omnes homines diluvio perierunt;
subintelligitur enim: exceptis iis qui erant in
arca. Suppositio appellatur collectiva, si in pro­
positione sit terminus universalis, qui colle­
ctive sumatur, nempe qui omnia individua sub
se contenta simul sumat, ut: omnes apostoli
erant duodecim. Suppositio dicitur disjunctiva,
seu determinata, quando in propositione est ter­
minus particularis indicans certum ac determi­
natum objectum, ut: aliquis apostolus (Judas
nempe) prodidit Christum. Dicitur tandem dis­
juncta, seu indeterminata, cum in propositione
est terminus particularis indeterminate sum­
ptus, ut: aliquis calamus necessarius est ad
scribendum.
SUPPOSITUM. V. Actiones et Subsistentia.
SUPREMUM infimi attingit infimum supremi.
Axioma, quod ita explicatur: In duabus entium
seriebus, quarum una sit altera immediate su­
perior, et unaquæque contineat entia, quæ gradatim ascendant, ens quod supremum est in
serie inferiori proximum est enti, quod infimum
est in serie superiori. Ita dicimus e. g. supre­
mum probabilitatis gradum attingere, seu pro­
ximum esse primo certitudinis gradui.
SYLLOGISMUS. - 1. Hujus figuram a loco,
quem medius terminus occupat, desumebant.
Is enim vel in una præmissa subjectum est, in al­
tera prædicatum; vel in utraque prædicatum,
vel in utraque subjectum. Primo casu syllogi­
smus primam figuram constituit; altero secun­
dam; tertio tertiam.
Extremum majus Peripateticis erat, quod vel
unice, vel magis prædicatur (seu est prædica­
tum) in toto syllogismo. Hinc rigorose loquendo
præmissas non ab earum loco, sed a cujusque
extremo majorem vel minorem vocabant. Sic
in hoc syllogismo: Nullum animal est arbor:
Omnis palma est arbor: Ergo nullum animal est
palma: Extremum palma, quod unice prædi­
catur, videlicet, in conclusione, est majus, hinc
præmissa major est: Omnis palma est arbor;
licet secundo loco ponatur; cæterum in dis­
putatione et communi usu nostrum loquendi
modum tenebant.
Si extremum, quod in una præmissa prædi-

catnm est, est etiam prædicatum in conclusione,
syllogismus directe concludit, secus indirecte.
In propositionibus quantitatem et qualitatem
considerabant, quatenus aliæ universales sunt,
aliæ particulares, utræque vel affirmativæ, vel
negativæ. Harum varietatem vocalibus A. E. I.
O. designabant ajebantque:
Asserit A. negat E. sed universaliter ambæ;
Asserit 1. negat O. sed particulariter ambæ.
Ex harum vocalium diversa collocatione un­
deviginti voces efformarunt, quibus modos om­
nes rite syllogizandi significarunt, habita etiam
ratione figtiræ et conclusionis directæ; vel indirectæ. Hæ voces his versiculis continentur:
Barbara, Celarent, Darii, Ferio, Baralipton,
Celantes, Dabitis, Fapesmo, Frisesomorum,
Cesare, Camestres, Festino, Baroco, Darapti,
Felapton, Disamis, Datisi, Bocardo, Ferison.
Vox Barbara indicat syllogismum constantem
tribus universalibus affirmativis; Celarent tribus
universalibus, prima et tertia negativis, secun­
da affirmativa; Darii tribus affirmativis, prima
universali, reliquis duabus particularibus. In
vocibus Baralipton et Frisesomorum tres tantum
priores vocales attenduntur; nam reliquæ solius
metri causa sunt additæ. Novem priores modi
ad primam figuram pertinent, quatuor sequen­
tes ad secundam, sex reliqui ad tertiam, Ex
modis primæ figuræ quatuor tantum priores
directe concludunt. Cum vero syllogismus sub
eadem quantitate et qualitate propositionum
possit quandoque et diversæ figuræ esse et di­
versimode concludere, pro his casibus diversæ
voces iisdem vocalibus eodem ordine constantes
excogitatæ sunt: ut Celarent, Celantes, Cesare,
quarum duæ priores pro prima figura sunt, ter­
tia pro secunda; at prima vox conclusionem
directam indicat, altera indirectam, e. g. positis
his præmissis: Nulla arbor est animal, Omnis pal­
ma est arbor, si inferas: ergo nulla palma est
animal, concludis directe in Celarent; si vero in­
feras: ergo nullum animal est palma, indirecte
concludis in Celantes. Si autem dicas: Nullum
animal est arbor, sed omnis palma est arbor; ergo
nulla palma est animal, syllogismus erit secundæ
figuræ in Cesare; quod si inferas^ ergo nullum
animal est palma, syllogismus erit in Camestres;
tunc enim major rigorose loquendo erit: Omnis
palma est arbor, ut constat ex superius dictis.
Similiter dicito de aliis vocibus, in quibus eædem
sint vocales eodem ordine.
2. Syllogismus expositorius ita dictus, quia rem
quasi oculis exponit, ille est, qui constat medio
termino singulari; v. g. Petrus est homo, Petrus
est animal; ergo aliquod animal est homd.
Syllogismus categoricus, seu simplex, est qui ex
simplicibus propositionibus constituitur. — Syl­
logismus absolutus est qui constat ex propositio­
nibus absolutis, ut: Omne animal moritur. Equus
est animal. Ergo moritur. — Syllogismus modalis
est qui constat ex una pluribusve modalibus
propositionibus: Hominem esse lapidem est im­
possibile. Sed Plato est homo. Ergo Platonem
esse lapidem est impossibile. V. Enuntiatio. —
Syllogismus demonstrativus est qui constat ex

— 423 —

Symbola
materia necessaria et generat scientiam et cer-1
titudinem. — Syllogismus topicus, seu dialecticus,
est qui constat ex materia probabili et opi­
nionem parit, ut: Omnis mater diligit filium.
Hæc mulier est mater. Ergo diligit filium. —
Sophismata vocantur syllogismi modo pseudographi, modo sophistici, modo paralogism i.
SYMBOLA. V. Elementa vulgaria.
SYNCATEGOREMATICUS. V. Categorematicus.

T
TALITAS rei est idem ac talis quædarn determinata qualitas ejusdem.
TEMPERAMENTUM est mensurata quædarn
et modificata medietas, aut proportio primarum
qualitatum mixti naturæ conveniens.
Temperamentum ad pondus, seu uniforme, est
temperamentum corporis continentis elementa
prima. Aerem, Terram, etc., in gradu æquali,
v. g. ut quatuor. Temperamentum ad justitiam,
seu difforme, est quod illa continet in eo gradu,
qui debitus est determinate speciei corporis,
quæ sæpe importat, ut modo unum, modo aliud
elementum præ aliis dominetur. — Tempera­
mentum simplex est in quo una tantum ex pri­
mis qualitatibus dominatur. — Temperamentum
compositum est in quo duæ primarum qualitatum
excedunt. Est quadruplex : Sanguineum, seu ae­
reum, in quo calor et humiditas. — Colericum, I
seu igneum, in quo calor et siccitas. — Phlegma­
ticum. seu aquaticum, in quo frigus et humidi­
tas. — Melancholicum, seu terreum, in quo fri­
gus et siccitas. — Tempus est numerus motus
secundum prius et posterius, juxta Philoso­
phum (Phys. lib. iv, cap. 1). — Definitur quoque
duratio motus cælestis, quatenus assumitur, ut
mensura cæterorum motuum. — Tempus imagi­
narium est spatium illud quod fingimus ab æternitate in ætemitatem fluere. — Ævum juxta
Peripateticos mensuratur a successione cogita­
tionum quæ sibi invicem succedunt in primo
angelorum.
TERMINARE. V. Suppositure.
TERMTNATIVE. V. Subjective. 2.
TERMINUS actionis - 1. est id quod ipsa
actione perficitur.
2. Terminus actionis formalis est id quod pro­
prie et immediate actione efficitur; terminus
denominationis est id quod per actionem accipit
denominationem novam: sic respectu causæ
motricis, motus causatus est terminus actionis
formalis; corpus vero motum est terminus deno­
minationis.
3. Terminus enuntiationis est id in quod ut
extremum resolvitur enuntiatio, ut sunt prædicatum et subjectum. Terminus appellans et ap­
pellatus. V. Appellare.
4. Terminus categorematicus. V. Categorematicus.
5. Terminus relationis est ipsum relationis fun­
damentum. Vid. Relatio. — Terminus a quo est
unde incipit motus, ut privatio, unde generatio.
— Terminus ad quem est id in quod motus de­
sinit, ut forma in quam generatio. — Termino­
rum descensus et ascensus. Vid. Descensus.

6. Terminus intrinsecus unionis est illud extremum in composito, in quo unio, quæ Peripa­
teticis entitas erat ab extremis distincta, non
recipitur, neque ah eodem educitur et susten­
tatur. Ita forma compositi est terminus intrin­
secus unionis materiæ cum forma, quæ unio
recipitur, seu adhæret materiæ et a materia
sustentatur, non vero formæ adhæret, neque
ab ea sustentatur. V. Eductio.
- K
Terminus rei. V. Subsistentia.
Τδ (to) apponitur ad indigitandum verbum
aliquod, de quo sit sermo, et est veluti arti­
culus demonstrativus; v. g. in illis Evangelii
verbis: Pater major me est, τδ me refertur ad
humanitatem Christi, non ad divinitatem. Sen­
sus est illud verbum me refertur, etc. Eamdem
vim habet Ly. To sumptum est ab articulo neu­
tro Græcorum defectu articuli latini. Ly sum­
ptum videtur ab Arabis, a quibus sublimiores
scientiæ originem traxerunt, qui articulum ha­
bent 11, qui retro lectus, ut eorum vult gram­
matica, reddit: Ly.
TOTALITER. V. Adaquate.
TOTUM per se est quod constat ex partibus
ad ejus essentiam, vel integritatem constituen­
dam naturaliter ordinatis; ut homo, lapis. —
Totum per accidens aut accidentale est quod
constat ex pluribus entibus in actu, sive com­
pletis; ut cumulus lapidum. — Totum essen­
tiale est quod ex partibus ejus quidditatem
seu physice, seu metaphysice constituentibus
coalescit; ut homo physice ex corpore et ani­
ma rationis compote; metaphysice ex animali
et rationali. — Totum physicum est quod ex ma­
teria et forma substantiali, inter se naturaliter
ordinatis et unitis constituitur. — Totum metaphysicum est quod ex partibus metaphysicis,
genere scilicet et differentia, constare intelli­
gitur. — Totum homogeneum seu similare est
cujus partes omnes eamdem cum toto rationem
et appellationem habeant; ut aqua cujus qua­
libet pars nominatur, ut est aqua. — Totum
heterogeneum seu dissimilare, est cui partes in­
sunt, diversi a toto nominis, diversæque natu­
ræ, ut corpus humanum, cujus caput, manus,
pes, nec eamdem denominationem, nec eamdem
quidditatem cum toto sortiuntur. — Totum po­
tentiate est quod partes suas potestate tantum,
non actu continet; ut animal respectu homi­
nis et bruti. — Totum intégrale est quod partes
habet ad rei integritatem pertinentes. Vid.
Partes.
TRANSCENDENT ALE aliquando dicitur id
quod cum essentia alicujus rei identificatur.
TRANSCENDENTALES sunt termini vel pro­
prietates rebus omnibus cujuscumque generis
convenientes. Veteres sex numerabant: Res,
Ens, Verum, Bonum, ‘Aliquid, Unum, quæ per
litteras initiales earum vocum indicantur compo­
nentes hanc barbaram vocem: Reubau; nihil enim
in rerum natura inveniri potest, cui ista non
conveniant. Recentiorcs ad tria reducunt attri­
buta transcendentalia, quæ et met physica d'­
cunt: Veritas, Unitas, Bonitas. — Transcenden·
I talia dicuntur quia veluti essentias omnes tran-

— 424 —

Transcendentaliter

LEX ICON

Universa

riter ubicatio ubicationis est ubicatio ipsius ubi­
cationis. Actio actionis est actio, quæ facit ut
actio egrediatur a causa. Unio vero unionis,
ubicatio ubicationis, actio actionis dicuntur reflexœ
non raro, quia veluti reflectunt et cadunt super
aliam unionem, ubicationem, actionem.
UNITAS est indivisio rei in se et divisio a
qualibet alia, juxta Philosophum. — Unitas per
se est quæ oritur ex una essentia vel natura,
sive simplex sit, sive composita, ut unitas divinæ naturæ et unitas hominis. — Unitas per
accidens est quæ oritur ex naturis diversis seu
completis, seu diversi ordinis aut prædicamenti;
ut homo albus, cumulus lapidum habent uni­
U
tatem per accidens. — Unitas materialis, seu
UBI - 1. non est totum et pars, aut totum numerica, est entitas cujusque individui prout
sumitur, aut nihil. Scilicet, de eo, quod natura dicit incommunicabilitatem et indivisionem in
simplex est et partibus caret, ut Deus, anima, plura inferiora; ut unitas Platonis. — Unitas
nequit verificari ut una pars sumatur, et altera formalis est essentia rei, prout dicit negationem
a parte rei sit intacta, pluralitas enim ista par­ divisionis in plures essentias, qualis est ipsa; ut
tium non adest. Ergo aut totum sumi necesse unitas naturæ humanæ.
est, aut nihil. Dictum est a parte rei; nam per
1. Unitas formalis, vel essentialis, est unitas
mentem fieri postest distinctio in iis etiam, quæ speciei, quatenus ea ab omni alia specie di­
sunt simplicissima. V. Distinctio rationis.
stinguitur; vel unitas est generis, quatenus di­
UBI. - 2. Ubitas, Ubicatio, Prœsentia est illud, stinguitur ab omni alio genere. Sic Petrus uni­
per quod res determinatur ut sit in loco; ita tate individual! distinguitur ab eo omni, quod
duas habere ubicationes est esse in duobus ipse non est; unitate essentiali et formali ab eo
locis.
omni, quod non est animal, et ab eo omni, quod
UBICATUS idem ac existens in loco. — Ubi non est rationale.
circumscriptivum est circumscriptio corporis a
2. Unitas simplicitatis habetur quando aliquid
loci’ circumscriptione proveniens. — Ubi defini­ et unum est numerice, et est natura simplex, ut
tivum est modus secundum quem res ita est Deus, angelus. Unitas compositionis habetur
in loco, vel spatio, ut tota sit in toto et tota in quando aliquid unum est numerice, sed est com­
qualibet ejus parte, non tamen extra; quale positum partibus distinctis, ut homo, qui con­
est ubi angelorum. — Ubi prœdicamentum est stat anima et corpore.
accidens secundum quod res dicitur esse in
3. Unitas solitudinis idem est ac unicitas, sive
loco, vel in certa spatii parte (Vid. Prœdica­ esse solum et unicum in tali natura. Hoc sensu
menta).
dicitur Deus unus. Unitas indivisionis, individuaULTIMUM. Virtus est ultimum potentiæ, id lis, transcendentalis omnibus conveniens consi­
est, cujusque potentiæ virtus seu quantitas et stit in hoc ut res non sit multa entia, sed unum
efficacia definitur, exprimendo ultimum seu su­ distinctum a cæteris omnibus, quæ illud non
premum, quod ipsa potest. 1 2. q. 55 a. 1.
sunt. Hæc unitas dicitur etiam numerica, nam
UNIFORMITER difformiter, v. g. dicitur cau­ ex pluribus, quorum quodlibet sit unum et in­
sa operari intra propriam sphæram uniformi­ divisum, numerus coalescit; dicitur etiam ma­
ter, quia per totam sphæram producit effectus terialis.
ejusdem rationis; ita sol per suam sphæram
4. Unitas universalis, sive rationis, preeeisionis
producit lucem et calorem; difformiter, quia et formalis intentionis, est illa, qua per mentem
juxta distantias et dispositiones objectorum plura individua fiunt una species, aut plures
inæqualiter agit; ita lux solis decrescit ratione species unum genus. Ita plures homines fiunt
distantiæ, et magis illuminatur politum corpus unum sub idea abstracta: homo; et plurium
quam asperum.
animalium species fiunt unum sub idea: animal.
UNIO - 1. sæpe denominatur ab effectu, quem
UNITIO est actio propria unionis in parti­
præstant partes unitæ, ut unio essentialis, qua bus unitis, considerando unionem ut modum
videlicet, uniuntur partes rei essentiam con­ distinctum a partibus in sententia veterum.
stituentes: accidentalis, qua accidens unitur sub­
UNIVERSA - 1. sunt ea, quibus eadem præ­
stantia.
dicata conveniunt in eodem sensu, ut leo, pecus
2. Unio conlinuativa est ea, qua ita uniun­ in ratione animalis. Æquivoca sunt ea, quorum
tur partes alicujus substantia, ut naturali nexu uni aliquod prædicatum convenit in uno sensu,
copulatæ remaneant; talis est unio partium alteri idem prædicatum in alio, ut gallus gal­
ligni.
linaceus et Gallus homo, scilicet, e Gallia. Ana­
3. Unio informativa est unio formæ cum ma­ loga sunt ea, quorjun uni aliquod prædicatum
teria; v. g. animæ cum corpore.
convenit proprie, alteri idem prædicatum con­
4. Unio unionis est modus quidam ab aliqui­ venit improprie, ut homo vivus et homo pictus.
bus admissus ut possibilis, cujus officium sit Hæc dicuntur etiam analogala; unde intelliunire unionem partium cum suis partibus. Pa­ I gitur illud axioma: Analogum per se sumptum

scendunt, et cum iis identificantur. Inlranscendentes sunt autern Illi termini et proprietates, quæ
rebus certi generis vel speciei conveniunt, non
aliis; ut lapis, arbor, homo. Supertranscendentalia ea dicuntur, qua: rebus non modo realibus, sed fictis etiam, seu imaginariis aptantur;
ut apprehensibile, cogitabile, significabile.
TRANSCENDENTALITER. V. Prœdicamentaliter.
TRANSCENDERE res aliquas est illis omni­
bus esse commune, vel etiam cum illarum essen­
tia esse identificatum. V. Transcendentale.

— 425 —

• ·>

Universale

LEXICON

stal pro famosiori enutogato; Id est, pro signifi­
cato magis proprio et principali, quando nihil
additur; v. g. terminus hpnw dictus absolute
sine addito, accipitur pro homine vivo, non pru
picto.______
UNIVERSALE - 1. est id quod unum cum
sit extenditur ad multa. — Universale complexum
est aliqua propositio generalis ex qua plures
particulares deduci possunt; ut omne totum est
majus sua parte. — Universale incomplexum est
aliquid simplex, ad multa dicens ordinem, ut
virtus respectu justi tiæ et prudenti».
2. Universale in obligando est id quod est
unum, et obligat multos, ut lex. /n causando
quod est unum, et causât multa, ut prima causa.
in significando vel repræsentando, quod est unum,
et multa significat, ut vox, aut conceptus homo.
In essendo et prœdicando, quod est unum, et est
aptum esse in multis et praedicari de multis,
ut natura humana prout expressa per conce­
ptum indefinitum: homo; sic enim expressa est
quid unum, et aptum esse in omnibus indivi­
duis speciei humanæ ac de iis affirmari. Uni­
versale nonnulli volebant revera esse aliquid
existens in rerum natura independenter ab in­
tellectu, et hoc est celebre universale a parte rei.
Alii, imo fere omnes, hoc unice admittunt tanquam opus mentis nostræ abstrahentis, et præscindentis, et nihil revera volunt reale quod
sit unum et multiplex. — Universale physicum
est natura realis in singularibus existens; ut
natura humana Petri.— Universale metaphysicam
est natura realis considerata in statu solitudinis,
id est, non consideratis conditionibus individuantibus, ut natura humana concepta sine Petreitate,
Pauleitate, etc. — Universale logicum est unum
aptum inesse multis et de multis praedicari
eadem omnino ratione; ut substantia respectu
spiritus et corporis; album respectu nivis et
cerussæ.
UNIVOCA, Æquivoca, Analoga - 2. dicuntur
talia physice, quando univocatio, æquivocatio,
analogia est penes prædicata, quæ sunt speci­
fica; metaphysice, quando est penes prædicata
generica; v. g. leo, equus, sunt univoca meta­
physice, quia sunt univoca in ratione animalis,
quæ eorum genus est; Petrus et Paulus sunt
univoca physice, quia talia sunt in ratione hu­
manitatis: quæ species est. Univoca autem,
æquivoca, analoga dicuntur talia logice, quando
sumuntur abstracte præscindendo ab univocatione physica, vel metaphysica. Vid. Æquivoca,
Analoga, et Causa.
Unumquodque est propter suam operationem.
Unumquodque sicut se habet ad esse, ita se habet
ad agere. V. Esse.
UT SIC, significat rem de qua est sermo,
considerari in genere, non in specie, vel indi­
viduo; v. g. animal ut sic, est animal in genere
indefinite sumptum, non vero prout tale vel tale
sit in specie vel individuo; significat etiam ut
tale, vel quatenus tale, e. g. philosophus ut sic,
id est, ut philosophus sive quatenus philoso­
phus.

Vita

Virtus

V

I
I
'
I
1
i

VACUUM late sumptum est spatium corpore
carens, nec aptum eo repleri; quale erat ante
mundum conditum, et nunc supra cælos. —
Vacuum etiam dicitur spatium in quo nullum
est corpus tactu perceptibile. — Vacuum proprie
est locus corpore carens et aptus eo repleri;
quale esset si inter hmæ concavum et terram,
nullum foret corpus. — Vacuum coacervatum est
vacuum sensibile, et notabile, ut si Deus de­
strueret omnia corpora in magno cubiculo con­
tenta. Vacuum disseminatum est vacuum con­ i
stans multis inanibus spatiolis insensibilibus
per grandiora corpora dispersis et conclusis in­
tra plures eorum particulas.
■e' .
'
VAGE idem ac indeterminate. V. Individuum.
VERIFICATIVUM actus intellectus judican­
tis est objectum, quo posito actus est venis,
et quo non posito actus est falsus, v. g. verificativum hujus judicii; lux est, est ipsa existentia
lucis.
I
VERITAS est habitudo inter rem et intelle­
ctum.
sH
1. Veritas formalis consistit in confonnitate
actus cum objecto; ut si diceres: Deus existit,
Petrus currit; horum actuum veritas formalis
importat quod Deus vere existât, Petrus cur­
rat. Veritas radicalis est exigentia vel necessi­
tas ut adsit veritas formalis, sive ut objectum
sit quale judicatur, vel enuntiatur. Talis est
veritas actuum, qui in evidentia et fide divina
tundantur; hi enim necessario debent esse con­
formes objectis.
2. Veritas reprœsenlationis est conformiias ap­
prehensionis intellectus cum objecto repræsentato. Veritas sententiœ est conformitas judicii
intellectus cum re judicata. — Veritas naturæ.
Illud pertinet ad veritatem naturæ alicujus,
quod est de constitutione ipsius (part. 1, q. 119,
art. 1. o).
3
3. Veritas transcendcntalis. V. Transcendentales.
4. Veritas cognitionis est conformitas intelle­
ctus cognoscentis, seu ipsius cognitionis cum
objecto cognito, prout in se est. — Veritas mo­
ralis seu veraci tas est virtus qua quis verbis, fa­
ctis, aliisque signis externis talem se demonstrat qualis est in se.
■
VERUM est quod apparet id esse quod est;
ut aurum verum dicitur quando tale est quale
videtur.
VIA. Homo qui est in via est ille qui in hoc
mundo existit, cujus vita est peregrinatio ad
alium mundum; qui vero hanc peregrinatio­
nem jam consummavit dicitur in termino, sive
condemnetur, sive præmietur. — Viale est id,
quod est via, seu dispositio ad aliquid, vel illius
causa; unde intelligitur quid sit.
S
VIALITER. V. Formaliter. 4.
VIRTUALITER. V. Formaliter. 4.
VIRTUS generatim est perfectio et vis ali­
quid recte operandi. — Virtus dicitur esse dispo­
sitio perfecti ad optimum, quia est dispositio

— 426 —

LEXICON

complens potentiam ad eliciendum actum honum; ac proinde cum dicitur ad optimum, illud
optimum ex mente tum Philosophi, Physic. L vn,
tum. B. Thomæ, 1 2, quæst. LV, art. 2 ad 3, non
intelligitur objectum, sed actus perfectus quem
potentia per virtutem disposita potest elicere;
et qui dici potest quid optimum, eo quod actus
ah habitu procedens sit aliquid melius quam
habitus solus.
VITA in substantiis pure immaterialibus est
substantia ipsa simplex et spiritualis prout in
se intrinsece operatur; hoc est, intelligit et
vult. — Vita in animanti est unio animæ cum
corpore. — Vita substantialis est principium quo
quid in se immanenter et intrinsece operatur.
— Vita accidentalis seu secunda est operatio intrinseca animæ vel intellectivæ substanti».
VITALES actus sunt illi actus viventis, qui

Vitales

sunt Immanentes, et ab ipso vivente eliciti pro­
pria virtute, ut actus intelligendi, volendi, vi­
dendi, audiendi. Motus vero locales, sive loci
mutationes, cum non sint actus immanentes,
non sunt vitales; nec vitalis est motus gravium,
et generatim motus quique corporum inanima­
torum facti ad acquirendum vel conservandum
statum sibi connaturalem, ad quem corpora
habent determinationem ab extrinseco. Unde
vitales actus dicuntur etiam actus ab intrinseco
et in intrinsecum; id est, provenire debent ab
ipso vivente, et debent esse immanentes. Vita­
les actus in ente creato sunt essentialiter crea­
te virtutis exercitia, ut patet; unde neque Deus
illos per se solum præstare posset; v. g. intel­
lectio creata a solo Deo producta, simul esset et
non esset exercitium virtutis create, quæ est
contradictio ipsi Deo repugnans.

— 427 —