URBAMANA XII 1. AEItTNYS - C. DA MEN <'. 88. R. THEOLOGIA MORALIS SECUNDUM DOCTRINAM S. ALFONSI DE LIGORIO DOCTORIS ECCLESIAE E DITIO XVII QUAM PARAVIT J. VISSER C. SS. R. IÜRI8 ÜTRTU8QUR DOCTOR, 8 TREOLOOtAlS MORAUB AC PASTORALIS PROFESSOR IN ATIIRNAKO PONTIFICIO DE PROPAGANDA FIDE. TOMUS II. MA R I ETTI Permissu Superiorum C. ss. R. NIHIL OBSTAT Casai i. die 20 Octobris 1957. Can. Al. Baiano, Rev. Deleg. IMPRIMATUR Can. M. DEBER NARD IS, Kic. Gen. Copyright (1958) Marietta Editori Ltd. — Printed in Italy. IU3 PROPRIETATIS VINDICABITUR (2-1-1958) LIBER SEXTUS DE SACRAMENTIS NOVAE LEGIS Postquam egimus de virtutum theologicarum exercitio ac de praeceptis, quibus fides et charitas exercentur (1 loa. 2, 3-6), quo beatum finem nostrum consequamur, i am tractandum est de Sa­ cramentis Novae Legis. Sacramenta enim una cum Sacrificio Novi Testamenti praecipui sunt actus cultus (cfr. tom. I, ». 109) a Christo instituti, quibus Ecclesia eiusqtie membra suam fidem et caritatem, religionem (et poenitentiam) profitentur, et insimul a Christo sunt deputata «praecipua sanctificationis et salutis media» (can. 731, § 1), «per (piae omnis vera iustitia vel incipit vel coepta augetur vel amissa reparatur » (Cone. Trid., sess. 7, Prooem.) ‘). Dc his agemus ea praesertim tradendo, (piae eorum in vita Christiana locum il­ lustrant atque obligationes, (piae ex eorum institutione ac fine pro­ manant-, tum scilicet ut Deo debitus cultus digue offeratur, tum ut haec media gratiae recte et fructuose ministrentur ac suscipiantur. Primum tractabimus de Sacramentis in communi, dein de singulis Sacramentis *). 1 ) Dcnzinger^Bnnnwnrt-Umbcn?, Enchiridion numlndorum, definitionum ei declarationum de rebus fidei et morum, 813«. 2) De iimtarln huius volumini» cfr. A. P1 olant i. De Sacramentis (1915); H. SchlUcbceckx. De sacramentels he Uneconomic, I (1952); J. Biirbol. Quellen des liciis (1917); J. Pnschrr. Die Liturgie der Sakramentc (1951); F. Cappello, De Sacramentis s (1947): E. F. Ibvutlllo. Ziw sacramenta· Hum 3 (1919); Directoire pour la pastorale des sacrements, adopté par rassemblée plénière de l'épi· scopat français (1951. Edit. Bonne Preiwo) culus commentarium praebet A. Chanson. Pour mieux administrer: Haptême, Confirmation, Eucharistie, Extrême-Onction (1952); O. ScbtdllgR. Weber. Die rcnraUunü der hl. Sakranuntr noter imsloralen Gesichtspunkten 1 2(1945); M. Phlllpœi. Les sacrements dans la He chrétienne (1915); A. M. Roquet. Iss sacrements Hgmcs de rie (1952): G. G rente, Ixs sept sacrements (1952); E. Walter. Sakrumcnt und chriMchcs Lebcu (1951); E. Rcal y. Christian Guidance, The moral aspects of the SarrananIs (1919); Kl. ÿt<«ur, Lcrcndf lekens can God (1946), TRACTATUS I. DE SACRAMENTIS IN COMMUNI S. Alt, lib. 6; H. A., tr. 14. Pertractandum erit: 1° de notione et effectibus Sacramen­ torum, 2° de materia et forma, 3° de ministro, qui ea conficit et dispensât, 4° do subiecto suscipiente. Caput I. NOTIO ET EFFECTUS SACRAMENTORUM 1. — Notio. Sacramentum Novae Legis est' signum sensibile et efficax gratiae, a Christo *Domino ad sanctificationem hominum in Ecclesia^permanenter institutum. Quatuor ergo sunt de ratione Sacramenti Novae Legis: 1° signum sensibile gratiae i. e. ritus externus (seu sensibus perceptibilis) cultus ehristiani, qui, praeter speciem quam ingerit sensibus, ex se invisibilem gratiam facit in cogitationem venire; est actio cultualis symbolica, qua Ecclesia nomine Dei nobis significat nos a Deo gratia donari seu sancti­ ficari: in, «. 05, a. i. ») III, q. 05, a. 4. 3) D. 095 et 895, 6 LIB. VI. TRACT. I. CAPUT I. mentum perficiens seu determinans, ambo autem concurrunt ad unum signum perfectum et determinatum constituendum, analogice dicuntur materia et forma. Facilis applicationis sunt hae notiones analogae in Sacramento Baptismi, Confirmationis, Eucharistiae, Extr. Unctionis, Or­ dinis; paulo difficilioris in Poenitentia; difficillimae in Matrimonio, ut suis locis exponemus. Minister per intentionem faciendi quod facit Ecclesia efficit, ut actione sua symbolica fides Ecclesiae manifestetur. Hae autem fido Ecclesiae actio illa signum fit voluntatis salvificae Christi et proinde etiam fons gratiae. Quaer. Qualem potestatem habeat Ecclesia circa essentialia elementa Sacra­ mentorum. Resp. Cone. Trid. «declarat hanc potestatem perpetuo in Ecclesia fuisse, ut in Sacramentorum dispensatione, salva eorum substantia, ea statueret vel mu­ taret, quae ... magis expedire indicaret t (ses8. 21, cap. 2) l* 4). Substantia Sacra­ menti, i. o. «ea, quae testibus divinae revelationis fontibus, ipse Christus Do minus in signo sacramentali servanda statuit » (Constit. Apost. Sacramentum Ordinis, 30 Nov. 1947) 5), non est mera significatio sacrament alis, nec etiam ma­ teria et forma, quae nunc temporis vel alio momento historiae Ecclesiae cernitur, sed est significatio sacramentalis manifestata per aliquod verbum (forma) ct ali­ quem ritum, iudicio Ecclesiae aptum ad illam significationem exprimendam (ma­ teria). Unde exceptis iis. quae a Christo ipso determinata fuerunt, ut aqua in Baptismo et panis et vinum in Eucharistia, Ecclesia potest mutaro materiam vel formam concretam, dummodo salva sit substantia Sacramenti, eo sensu quo modo descripsimus’)· J'*f*<**----«e. 3. — Modus operandi et effectus. I. Modus operandi. Sacramenta N. L. continent gratiam, (piam significant, eanupie non ponentibus obicem conferunt ex opere operato. Est de fide ex Trid., sees. 7, can. G, 7 et 8 *). Sacramenta igitur sunt causae efficientes gratiae, non utique principales, qualis est solus Deus, si,d_inslriinicntj>les5), tamquam instrumenta quibus Deus gratiam nobis confert. Et quidem causa instrumentalis gratiae est ipsum opus operatum, i. e. ipsum signum sacramentale rite positum. Hinc conferunt gratiam, quandocumque valide recipiuntur, modo recipiens' per indispositionem non ponat obicem gratiae ·). Actus suscipientis fidei, spei, religionis, poenitentiae, eliaritatis, quibus accedit ad Deum et Christum apprehendit, participando cultui Ecclesiae in spiritu et veritate (cfr. T, n. 109), disponunt ad susceptionem fructus l) D. 931. -) A. A. S. (1918). p. 5. ’) Cfr. U. Schlllebeeckx. £»e tacramrnlrlc heilrnvnmnie, p. 416-154. ubi divcrwic wntentino discutiuntur. 4) D. 849. 850. 851. 5) Cfr. Cone. Trid., ««λ. 6, rap. 7 (D. 799). «) Cfr. Cono. Trid., «cat. 7, cap. 7 (D. 850). NOTIO ET EFFECTUS SACRAMENTORUM 7 Sacramenti (i. e. gratiae Dei). Quamquam non habent vim effectivam (excepta confessione dolorosa in Poenitentia) nec meritoriam gratiae Sa­ cramenti, sunt tamen dispos itiones per modum conditionis sine (pia non requisitae ad giatiam percipiendam et pro mensura huius dispositionis augetur mensura gratiae per Sacramentum collatae, ut patet ex Trid., sess. 6, cap. 7 (n. 6. 85) l2). Quare maximi momenti sunt actus susci­ pientis eorumque studium in Sacramentorum receptione et administratione, nec ullo modo doctrina de collatione gratiae «ex opere operato» negligentiam suscipientis et ministrantis circa « opus operantis » inducere potest. Quando autem susceptio Sacramenti in ro impossibili» est, fructus Sacra­ menti i. o. gratia (partialiter saltem) percipi potest per votum Sacramenti, quod in eo consistit, quod homo accedens ad Deum et Christum apprehendens per fidem cetcrosque actus virtutum praeparantes ad susceptionem fructus talis Sacramenti desideret (explicite vel implicito) illud in re suscipere. Hoc enim modo homo pro posse se subiicit voluntati Christi, qui signa sacra instituit media reparationis et sanctificationis hominum (cfr. infra n. 44, II; 135 Scholion: 267, I). II. Effectus. Effectus Sacramentorum sunt gratig et character. Sacramenta ex virtute passionis et resurrectionis Christi operantur nostram reparationem et sanet dicationem atque deputationem ad cultum Dei, incorporando nos in Christo et Ipsi nos configurando. Et quidem:  A. Gratiam. 1. Omnia Sacramenta conferunt gratiam sanctifi­ cantem; praeterea singula Sacramenta conferunt gratiam propriam et specialem seu gratiam sacramentalem. Prunum est de fide ex; Trid., sess. 7, prooem. et can. 6-8 *). Secuiidiun cvrLuiu. ; et ratio est quia Sacramenta significant et ideo operantur quosdam speciales effectus necessarios in vita Christiana, sicut Baptismus ordinatur ad spi­ ritualem regenerationem, etc. s) - (n. 6, Exam. Ord., n. 22). Porro, gratia sacramentalis ost quoddam divinum auxilium ad consequen­ dum finem specialem talis Sacramenti *), ot importat beneficia et gratias actuales quibus finis iste obtineatur. Sic: 1° Ex Baptismo conferuntur auxilia gpecialia •jtum ad firmiter credendum J tum ad servanda praecepta Dei ot Ecclesiae? Hum denique ad bono suscipienda alia Sacramenta, quorum Baptismus ianua est. 2° Ex Confirmations,'* &Λ lidom fortiter ot constanter confitendam, cuius confessio finis ost Confirmationis. 3° Ex Eucharistia^ad exercendos actus charitatis, quibus anima spiritualitor nutritur, quae charitatis nutritio ost proprius Eucharistiae finis. 4° Ex Poenitentia!1 ad peccata etfieacius detestanda?!pro commissis plenius satisfaciendum,')faciliusque vitanda futura. 5° Ex Extrema Unctione}' ad supe­ randum languorem ex aegritudine corporis oriri solitum^ad resistendum daemoni, ^origondumquo infirmum in epem ac firmam fiduciam do divina misericordia. 1) D. 799; cfr. v. Noort. J)e Sacr., n. 42. 2) D. 813 n ot 849-851. *) IU. q. 62, n. 2. Cfr. Door, pro Armenie, D. 695. *) III, q. 62, (/) HI. q. 63. <1. 3 c ct nd 2. 2) IU. Q. 63. n. 3 nd 3. 3) Do variis modis quibus theologi, pro diversa eorum scntoutla de natura causalitatis Sa· cramuntoruin conantur explicaro revlvteccntiiim cfr. i. a. Suarez, in 3ftra partem I». Thomae, dùrp. 8. sed. 3 et disp. 9. sed. 2, n. 20; Ioh. a St. Tboma, in 3an’ partem D. Thoniae, disp. 24. d. I. dub. 6. 3° arquitur; Billuurt. 7>e Sacr. irt communi, diss. 3. u. 2; Billot, Ik Eccles, Sarra· mentis, q. 62, thés. 6. Cfr. etiam Marin Sola in Dirus Thomas (Friburg. 1925), p. 4» eiusdem argumento 111, q. 82. a. 2 ad 2. 18 19 LIB. VI. TRACT. I. CAPUT III. ΜI NISTER KACR XMENTORUM singulorum Sacramentorum. Patet omnino in Poenitentia, quae est instituta per modum indicii. In aliis quattuor Sacramentis patet ex eo, quod sunt instituta ut sacra ministeria societatis ecclesiasticae, in quibus homo (minister Christi et Ecclesiae) sit in gratiae distri­ butione medius inter Deum et hominem, cui gratia conceditur. Accedit pro Baptismo declaratio Innocentii III, qui baptismum, (piem ludaeus quidam in periculo mortis sibi ipsi administraverat, nullum fuisse decrevit: «cum inter baptizantem et baptizatuin de­ beat esse discretio, sicut ex verbis Domini colligitur evidenter, di­ centis Apostolis: Ite, baptizate omnes gentes... » ’) (cfr. infra n. 541, q. 3). in scholis intelligcbatur: ibi autem intelligebatur de intentione interna. Insuper rciici videtur sufficientia intentionis mere externae cum prop. 28 ab Alexandro VI11 damnata: «Valet Baptismus collatus a ministro, qui omnem ritum externum formamque. baptizandi observat, intus vero in corde suo apud se resolvit: Non intendo quod facit Ecclesia»1). Accedit ratio; etenim intentione mere externa homo non eligit esse ministrum Christi neque ritum, ex se indifferentem, determinat ad esse signi sacra * mentalis (». 23). Articulus II. Requisita ad valorem Sacramenti ex parte ministri. 9. — Principium I. Ut aliquis, potestatem ministrandi habens, valide Sacramentum administret, in eo requiritur et sufficit intentio saltem jaciendi quod facit Ecclesia. Constat ex Cone. Trid., sess. 7, can. 11 *). Patet ex eo, quod est do ratione ministri, utpote instru­ menti liberi agentis per intellectum et voluntatem, ut actio eius ab ipso determinetur ad esse signi sacramentalls 3) et, ut velit uti po­ testate sibi a Christo concessa seu ut sua intentione so subiiciat principali agenti, intendens facere, quod Ipse facit. Quaestiones : QUAER. 1° Qualis intentio requiratur et sufficiat ratione obiecti intentionis. Resp. a) Requiritur intentio interna, neque sufficit mere extorna. Intentio mero externa habetur, quando minister nihil aliud vult nisi solum serio perficere ritum externum sacramentalem, non autem ut ritum sacrum sed ut rem mere naturalem (v. g. ut usum mere civiliter socialem vel folkloristicum); magis autem, quando procedit cum intentione agendi illusorie vel non conficiendi Sacramentum, ita tamen ut hanc intentionem externo non manifestet. Hill Hodiedum communis est theologorum sententia intentionem mere externam non sufficere: quum vix vel ne vix componi possit cum Trid., sess. 7, can. 11 ‘), quod, quando requirit intentionem faciendi quod facit. Ecclesia, praesumendum est hanc ex pressionem intellexisse eo modo quo *) C. 4, X. ΙΠ. 42 (D. 413); S. Thom., III. q. 66. e. 5 nd 4; q. 82. a. 4 nd 2; Hillunrt, De Baptism., D. 2. a. 3. 3»; I. B. Umbcnt, In Periodica 1932. 74·-88·. *) D. 854. ’) III. q. 84. a. 8 c, et n) Ministerium Sacramentorum Iit nomine. Christi, cui minister se conformare debet ’). c) In mi­ nistris consecratis accedit specialis ratio, quod ministerium tit vi consecrationis specialis ministrandi sancta, (pia etiam gratia datur ') Quofid Baptismum valido tidminJetnitum In pluribus 19111 (J. J. .S’. (1919 1. />. 050). 2) III, q. G I, celebraverit confiteatur. Ratio est pro­ prium et speciale praeceptum in illo Sacramento impositum, ut certum est ex C. I. C. can. 807 ; cfr. infra n. 144 sq. III. Non tenetur minister peccati mortalis sibi conscius confiteri ante alia Sacramenta ministranda. Quamvis enim optimum sit con- ' . silium confitendi, satis tamen est contritio probabiliter existimata. Probatur: 1° ex Rit. Rom., tit. 1, n. 4, ubi dicitur: < Sacerdos, si fuerit peccati mortalis sibi conscius (quod absit), ad Sacramentorum administrationom non audeat accedere, nisi prius corde poeniteat; sed, si habeat copiam Confessarii, et temporis locique ratio ferat, convenit confiteri ». 2° Ex ratione, quia ex se sufficit moralis dili­ gentia ad se iustiticandum per contritionem, quin adhibeatur summa per Confessionem (n. 34). IV. Minister consecratus ex officio ministrans peccat, mor­ taliter, si Sacramentum in statu peccati mortalis conficiat. Probatur: 1° Ex Rit. Rom., IU. 1. n. I: «Impure et indigne ea ministrantes in aeternae mortis reatum incurrunt ». Idem docet Catech. Rom. ‘). 2° Ex ratione, quia in hoc casu rationes sub I allatae plenam suam vim habent. Cfr. et tom. I, n. 228, q. 2 et 230 bis (n. 31). 13. — Quaestiones. Quaer. 1° 4» minister NON consecratus, et minister consecratus non ex officio ministrans, peccet graviter, si in statu peccati mortalis conficit Sacramentum. Quaestio est dumtaxat de_Bap_tjaiaoJet Matrimonio ; nam reliqua Sacramenta non’ possunt ministrari, nisi a ministris consecratis et ex officio ministrantibus. Ucsp. Oontrov. 1« Sententia, quam hodie tenent Noldin, Priimmcr, l) P. II, cap. 1, q. 26. -·» MINISTER SACRAMENTORUM 23 Merkelbach *), negat ; quiuad obligatJORCinsub.pcccatQ-miirtalLstatueiulam oportet ut minister se exhibeat publicum Christi et Kcek-siae ministrum ml tale opuÿjlcputatum, atque spiritualia subsidia recipiat ad hoc munus digne exercendum ’). 2* Sententia affirmat ; quia est eadem radix obligationis, nempe: 1° reverentia debita Sacramento quod, tamquam continens et causans gratiam, su: IIIH ae sanctitatis exist it et proinde summam semper reveren­ tiam postulat, uti ipse Codex dicit (can. 731, $ 1); 2° conformités ministri cum principali agente Christo; quisquis enim ministrat Sacramentum, sive sollemniter sive non, illud facit ut minister Christi (n. 32, 884; JJ. A., n. 6, tr. 18, n. 29; Exam. Ord., η. 12). QUAER. 2° Λn peccet mortaliter Sacerdos aut Diaconus, Eucharistiam administrans in peccato mortali. Jiesp. Controv. 1* Sententia, quam hodie tenent Noldin, Merkel­ bach ’), negat : tum quia non conficit Sacramentum, sed tantum applicat iam factum, ideoque nonnisi remote cooperatur ad productionem gratiae et non ut causa instrumentalis ministerialis: tum quia non agit nomine Christi, cum pro dispensatione Christus non requisiverit ministrum con­ secratum; olim enim laici Communionem sibi ipsis ministrabant. 2° Sententia, quam S. Alf. sequitur, affirmat, quia haec dispen­ satio est sacrum et momentosum ministerium, ad quod sancte perficiendum ministri peculiariter consecrantur. Dispensatio enim consecratorum ab altari ad ministerium sacerdotale pertinet4). Probatur insuper ex verbis Nicolai T, qui dispensatorem in statu peccati comparat faci accensae, quae dum alios illuminat, sibi detrimentum praestat *). Item ex Catech. Rom., I. c. (Cfr. tom. I, n. 228, q. 1°). Praxis Ecclesiae antiquae immerito allegatur, quia dispensatio (seu traditio consecratorum fidelibus) a sacerdote fiebat. Quod etiam valet, quando perlatio in casu necessitatis ministro inferiori vel laico concreditur (n. 35). Quaer. 3° .4n minister exercens ex officio sacrae functiones, quae non sunt Sacramenta, peccet mortaliter, si eas exerceat in mortali. Sententia communior ct probabilis negat: quia omnia alia exercitia Ordi­ num, praeter confectionem vel ndministrationem Sacramentorum, non sunt ad sanctificationem per gratiam proxime destinata, neque in eis se exhibet minister ut ministrum Dei sanctificantis animam; ideo non est tam gravis ratio exigendi internam animae sanctitatem ad eas exercendas. Undo videtur culpam venialem non excedere; quae tamen eo gravior erit, quo magis actiones ad Sacramenti ministerium accedunt (n. 37-40). l) ■) 3) 4) r‘) Noldin. ITT. n. 30; PnAmmcr. ΤΠ. n. 57; Mcrkolbach. III, n. 77, 1. III, <7. 64. a. 6 ad 3. Noldin. III. n. 30; Morkclbach, III. n. 77. 4. III. η. 82, a. 3. Nicol. I ad consult. BuUrnr., Peer. Orat., c. 5. Cous. 15. ς. 8, LIB. VI TRACT. I. CAPUT III. §11.- Attentio mentis. 14. — Administratio Sacramenti est actus religionis, actus nempe cultus Christiani, ideoque cum interna reverentia i. e. animo religioso et attento peragenda est (Rit. Rom., tit. 1, n. 12). Si enim Yûluntlkria.dis tractio sub .^raLiQueU2e.eeatllW es^_pinpter. ÜTeveccnliam *A rga (hmm, inulto magis.sub confectione Sacra nient orum peccatum erit: attamen ex communi DI), sententia veniale non excedit, nisi esset periculum notabiliter errandi in forma. Quaestio autem est, num voluntaria distractio Sacerdotis in confectione Eucharistiae sub Consecratione sit grave peccatum pro­ pter specialem irreverentiam. Negandum videtur nisi adsit con­ temptus vel probabile periculum errandi *)· § III. - Observatio ritus Ecclesiae. Praenotanda: Ritus distinguitur: 1° Essentialis, qui a parte materiae et formae ad valorem Sacramenti requiritur; accidentalis, qui ab Ecclesia ulterius praescribitur, ut eum debito honore, reverentia ac fructu Sacra­ menta ministrentur. Qui ritus accidentalis diversus esse potest pro diversis ecclesiis particularibus. 2° Ritus accidentalis est vel praeceptivus, qui sub obligatione, vel directivus, qui de consilio tantum observandus est. De ritu essentiali actum est in Capite II: hoc loco ergo de ritu acci­ dentali sermo est. «■ 15. — Principia. I. Ministri Sacramenta ministrare debent, eactra casum urgentis necessitatis, serrata sollemnitate et caeremoniis ab Ec­ clesia institutis. Est de fide, definita in Cone, Trid,, sess. 7, can. 13, ' de Sacr. in gen.: «Si quis dixerit, receptos et approbatos Ecclesiae Catholicae ritus, in sollemni Sacramentorum administratione adhi­ beri consuetos, aut contemni aut sine peccato a ministris pro libito omitti aut in novos alios per quemcumque ecclesiarum Pastorem mutari posse, anathema sit»1). Unde etiam can. 733, § 1, edicit: « In Sacramentis conficiendis, administrandis ac suscipiendis accu­ rate serventur ritus et caeremoniae quae in libris ritualibus ab Ec­ clesia probatis praecipiuntur». Ratio est. quia celebratio Sacramen­ torum a Christo Ecclesiae commissa est, cuius fidei sunt professiones, cuiusque cultus publici sunt actus praecipui. Ad Eam ergo pertinet de eorum admi lustratione ordinare. Cfr. etiam tom. T, n. 111. 1, *) Cfr. Cappollo, n. 51, P. 850. MINISTER SACRAMENTORUM 25 II. Praeceptum hoc ex genere suo grave est, ita ut a gravi culpa immunis non sit, (pii caeremonias praeceptas et consuetudine Ecclesiae receptas omittit in materia gravi. Patet ex anathemate Determinatio caeremoniarum in Ecclesia latina reservata est Sanctae Sedi.^lbi. si nonnullas tantum ecclesias et religiones excipias, ritus in administratione Sacramentorum sequendus est ritus RomanusJ Huius autem ritus romani caeremoniae secundum canonem 733, § 1. observandae sunt ’ prout in libris ritualibus ab Ecclesia probatis praeci­ piuntur. ■*)Sunt autem isti libri rituales pro ritu romano Pontificale Poma num. Caeremonialc Episcoporum, Missalc et Rituale Romanum atque Memo­ riale. Rituum; ritus horum librorum, quatenus praecepta continent, si praedictas Ecclesias et religiones excipias, exclusive exsequendos esse constat, non tantum ex canoni' citato, verum etiam quoad Pontificale ex Const. Clementis VIII E.r quo 10 Febr. 1596 atque ex canone 1002; (pioad Caeremonialc Episcoporum atque Missalc ex bullis ipsis praefixis at (pie ex canone SIS; (pioad Rituale Romanum si non ex ipsa Const. Pauli V in capite Ritualis posita, saltem ex consuetudine atque pluribus decisionibus S. Sedis, eam ita interpretantibus. Vetitae quoque sunt ad­ ditiones Rituali Romano factae, necnon omnes formulae benedictionum in eo non contentae, nisi approbatae fuerint a S. Rituum Congregatione. Cfr. etiam infra n. 253 *). 2o>)Consuctu>flhiesr ]>articularium Ecclesiarum, (piae ritibus praescriptis non repugnant, servari possunt; pro matrimonio celebrando id expresso l) S. IL C. 7 April. 1832 ad I (n. 2689); 23 Mali 1835 ad 9 (n. 2735); 10 Ian. 1852 nd 1-4 Οι. 2993); 16 Fehr. 1886 (n. 3650. Cfr. otfaxn Lugo, /V PoenW., di/tp. 17. fl. 16-50; S. AIL, K. St. 1911. p. 315; Oppenheim, n. 285. dub. I; Bouix, Dr iurr lilurg., pant I, cap. 3, | 5 l)c. libna lilurpieit deque turc at πλ manaule. (1919), p. 275-309, 2ΰ LIB. VT. TRACT. I. CAPUT ΓΓΙ. statuit can. 1100. Consuetudines contra ius liturgicum, quae nempe adver­ santur rubricis vel decretis generalibus S. R. C., nulla quidem lege absolute et universaliter prohibentur.^At t a men de facto in compluribus libris liturgicis consuetudines vigentes abrogantur et novae prohibentur, quum omnis mutatio interdicatur, imo ut abusus et corruptela reprobetur; — et decreta S. R. C., dum eduntur, derogant cuique contrariae invectae consuetudini, etiam immemorabili 1*3).^ITnde practice talis consuetudo conί -traria in rebus maioris momenti non valet et pro retentione eius in casibus particularibus recurrendum est ad S. C. R. Excipias: a) si iam aliunde exceptio facta fuerit, uti obtinet circa consuetudines immémoriales contra Caeremoniale Episcoporum, (pias non esse abrogatas S. C. declaravit *). b) Pariter, uti videtur, ubi agatur de consuetudinibus, etiam quoad ru­ bricas Missalis, quae sciente et non reclamante S. Sede universim exist mit. ^In rebus vero secundariis consuetudo admitti posse videtur, quum non raro probetur a 8. R. C. et saepius agnoscatur a probatis auctoribus. Tn dubio recurratur oportet ad S. R. C. Cfr. infra ». 253 et torn. T, n. Ill, I, 1°, h a). In specie quoad usum linguae vulgaris loco latinae servanda sunt Ritualia vel Collectiones rituum, quae a Sancta Sede pro diversis regio­ nibus concessa sunt ; nec licet ulterius proprio marte procedere 4). § IV. - Obligatio observandi ea, quae sunt AD VALOREM SACRAMENTI. 17. — Principia. I. Minister Sacramentorum observare tenetur ea, quae ad valorem requiruntur tam ex parte'materiae et ^formae quam ex parte^ministri, illudque ministrare'subiecto capaci. Ratio est, quia reverentia, diligentia ac fidelitas in ministrando hoe exigunt et quia caritas vel etiam iustitia erga suscipientes hoc requirit. IT. Per se tenetur minister Sacramentorum applicare materiam et jormam utramquc certaM. idque subiecto certo capaci; 8£Sus__iHSL viter preenf/ êtiamsi id faciat opinionem probabilem vel etiam pro­ babiliorem sequendo. Ratio est, quia Sacramentum exponit periculo nullitatis; atqui, si falsum seu irritum Sacramentum ministrare sa­ crilegium est, etiam sacrilegium erit se sine insta causa tali periculo exponere; nam in moralibus perinde est aliquid facere, et se proximo ‘) 8. II. O. Il Sept. 1847 (η. 2951 nd 13) et 3 Amr. 1839 (η. 2792 ml 2). Cfr. can. 2, fi, 27 SIS *) S. R. C. 16 lull! 1605 (n. 184). 7 lull! 1612 (n. 299). 3) Cfr. Collewacrt. Litura, institut., n. 136*7.; Oppenheim, Tract. de iure liturgico (1939), •J441ÂJI. n. 105-158; Kieffer, RuMsMikH (1935). p. 14-15; Hartmann-Kley, Repertorium rituum14 / (1910). p. 9-12; Mar Monas, The Congregation of Samd Rites (1954), p. 131-154. V 4) Cfr. Pius XII Eno. Mediator Dei. 20 Nov. 1947 (A. J. N. (1947 ). p. 544-545). Quoad ritualia In quibus usus partialis llruniac vernacular conccdltur*cfr. Schmidt In Periodica (1952), p. 181-182. — Notetur votum exprewum In Eno. Mediator Dei, I. e., p. 562, ut In Hingulia dlnoccsibus constituatur Consilium, quod vitflct In hoc ut oranns npoet/datus litursricl initiâtIvq nut innovatione* concordent cum praescriptis S. Srdia. MINISTER SACRAMENTORUM 27 faciendi periculo exponere. Certitudo autem requisita strictius vel latius sumenda est pro diversa indole Sacramentorum; hinc pro Sacramento Poenitentiae suilicit certitudo moralis late dicta de praesentia materiae proximae et capacitate poenitentia attentis eius dispositionibus. Cfr. infra n. 446. Constat praeterea ex prop. 1, proscripta ab Innoc. XI: «Non est illicitum in Sacramentis conferendis sequi opinionem probabilem de valore Sacramenti, relicta tutiore, nisi id vetet lex, conventio, aut periculum gravis damni incurrendi. Hinc sententia probabili tantum utendum non est in collatione Baptismi, Ordinis Sacerdotalis, aut Episcopalis » * *) (n. 28, lib. 1, n. *18, lib. 6, n. 461). III. Ex i usta ca usa nécessitât is vel gravis utilitatis proximi, QUANDO MATERIA VEL FORMA CERTA ADHIBERI NON POTEST, lic£t UÜ dubia, sub conditione; vel subiecto dubie capaci administrare Sacra­ mentum; imo in necessitate sub gravi oportet ita agere. Ratio est quia Sacramenta instituta sunt propter homines, et minus malum est in tali casu conferre homini Sacramentum saltem probabile, quam omnino eum privare Sacramento. Dicitur: sub conditione: Quod enim Rit. Rom. praescribit in Sacramento Baptismi (tit. 2, cap. 1, n. 8, 20-23) et Extremae Unctionis (tit. G, cap. 1, ». 9, 13), legitime exten­ ditur ad alia Sacramenta propter identitatem rationis. Per condit ionem minister efficit, ut, si conditio non verifleetur, signum sacramcntale non ponatur, sed tantummodo quoddam Sacramenti sumi' lacruin. Hoc autem minoris irreverentiae obiectivae esse videtur quam significare aliquem effectum a Christo produci, qui produci nequit. Talis :uitcm irreverentia objectiva non imputatur, quia ex gras i causa necessitatis vel utilitatis permittitur. Ex dictis claret licere Sacramentum conferre sub conditione (de prae­ terito vel de praesenti) ubi habetur gravis utilitas proximi, oportere autem, ubi proximus est in necessitate suscipiendi hoc Sacramentum. Nota. Non semper requiritur, ut conditio oro exprimatur ), * sed sufficit eam mente concipere; iinmo satis osse videtur, ut implicite et virtualiter in mente habeatur, scii, in intentione ministrandi Sacramenta secundum intentionem Ec­ clesiae. Conditio enim aTilinl^Hitentionom ministri; haec autem ore exprimi non .-v debet; ergo neque illa. Colligitur etiam ex Missali Rom.. De defeci., tit. 5, n. 2. Quando vero iteratur Baptismus dubius, vel Extrema Unctio confertur dubie viventi, conditio oro exprimenda est, ut iubot Rituale Rom., tit. 2. cap. 1, n. 9, 22 et tit. G, cap. I. n. 13; propter adstantes, no suspicentur Baptismum vere iterari, vel mortuum ungi (n. 27-39, 134; II. .1., n. 3). Quod ad casus similes ex­ tendi debet. Particularia commodius in singulis Sacramentis trademus. l) 1). 1151. *) Formula «enandis conditionis praeferenda videtur: «s< jxwum hic r/ nunc calide tibi con· ferre hoc Sacramentum », quiu* includit etiam capacitatem et intent Ionem miblrcti. Excepto tamen oaeu, quo schismatioo vel haeretico morituro Sacramentum confertur in dubio do rolecUono er· rorum; tunc conditio emo debet: gi vig cgse calholicug (Umberg, Periodica (1948), p. 97-102). 28 LIB. VI. TRACT. I. CAPUT III. Quaestio. Num licet vel debeat Sacramentum sub conditione ite­ rato conferri, si de collatione Sacramenti rr/ de valore Sacra­ menti collati dubium sit. Resp. J/ist. 1° Si prudens sit «lubiimi an aliquod ex iribus Sa­ cramentis initerabilibus fuerit revera vel an fuerit valide collatum et susceptum, illud sub conditione denuo conferri debet (can. 732, § 2): Baptismus quidem, propter summam eius necessitatem tum medii tum praecepti; Ordo, ne postea contingat invalide admini­ strari Sacramenta ’); Confirmatio, ne miles Christi eareat robore ad fidem constanter tenendam et profitendam. Ratio ulterior est, quia, uti diximus, in dubio circa Sacramenta praeformida est opinio favens animabus; tum etiam nulla hoc pacto Sacramentis irrogatur irre­ verentia, quippe quam conditio ex gravi causa adiecta satis tollat. 2° In dubio rationabili de valore Sacramenti iterabilis, illud denuo conferri potest sub conditione, (piando subest notabilis pro­ ximi utilitas8); debet vero, quando necessarium illi est sacramentum. Ratio est eadem ac supra. 3° Ob inane dubium iterare Sacramentum collatum, quamvis sub conditione, est per se peccatum grave; quia tunc temere iteratur act io sacra ruent alis, quod est gravis irreverentia. Per accidens tamen scrupulosi ob perplexitatem excusantur. — Eadem ratione, repetere verbum vel syllabam in prolatione formae, sine rationabili causa, non excusatur a peccato veniali. ü ft Simulatio sacramenti. 18. — 1. Notio. Simulatio Sacramenti est externa significatio Sacramentum confici vel administ rari ponendo ritum appa renter sacra mentalem, dum de f;u‘tp non conticii ur \el adminisi ral ur Sfc cramentum. Proprie dicta simulatio est. (piando materia et forma de se valida adhibetur cum intentione non perficiendi Sacramentum. Improprie dicta dicitur, (piando adhibetur materia vel forma (vel utraque) occulte invalida. Utraque dicitur formalis, (piando inten­ ditur alterius deceptio, vel materialis, (piando alterius deceptio per­ mittitur tantum, v. g. casu quo sacerdos, (pii non est in statu gratiae (falso putans minus grave esse simulare Sacramentum (piam illud l) Cfr. etiam Infra n. 560, 1°. 3) Aliquando propter reverentiam Sacramento dobltam ve) <»b periculum idololatriae v. po*»t dubiam consecrationem Iterari debet confectio Sacramenti, cfr. infra n. 120. //. I. MINISTER SACRA MENTOREM 29 couficoro in statu peccati) sine intentione consecrandi verba con­ secrationis pronuntiat non intendens, sed permittens fidelium de­ ceptionem. A simulatione Sacramenti distinguenda est dissimulatio nega­ tionis Sacramenti, quando nempe ponitur actio, quae aliquam quidem similit udinem habet cum actione sacramentali, ut sic agendo occul­ tetur denegat io Sacramenti, quae in casu occult ari licet vel debet. (n. 59, 60). 11. Principium. Niim/itam licet adhibere simulationem, sive pro­ prie sive improprie dictam, ne materialiter quidem, in Sacramenti administratione. Ratio est quia omnis simulatio gravem abusum rei sacrae involvit ; est enim mendacium sacrilegum, quo signum sacrum vel saltem eius apparentia adhibentur ad significandum id quod non est, sive ad fraudem (in formali) sive ad mentiendum tantum (in materiali). Insuper saepe erit mendacium proximo graviter per­ niciosum (v. g. in absolutione simulata), vel etiam communitati (v. g. in ordinatione simulata). Accedit in Eucharistia periculum idololatriae (materialis saltem). Une etiam pertinet prop. 29 damn, ab Innoc. XI: «Urgens metus gravis est causa Sacramenti administ rationem simulandi » ‘). Liceitas dissimulationis patet ex eo, quod in tali casu non ha­ betur mendacium, sed actio similis locutioni cum restrictione mentali ’). 19. — Casuistica: 1° Grave peccatum est : a) sine intentione proferre verba Consecrationis super panem, aut absolutionis super poenitentem indispositum; similiter grave peccatum est celebrare Missam non profe­ rendo verba Consecrationis, quia est simulatio improprie dieta sive formalis sive materialis (et simul habetur periculum idololatriae materialis); patet etiam ex verbis Innoc. III, qui declarat gravius peccare Sacerdotem, si in Missa non consecrat, quam si sacrilege consecrat et communicat *) (». 59). .. b) Porrigere hostiam non consecratam pro consecrata, si solus mi­ nister sciat, est simulatio administrationis Sacramenti; si suscipiens sciat et consentiat, saltem panis adorationi adstantium et ipsius suscipientis exponitur, qui peccaret exterius adorando panem et gravius quidem, quam si indigne communicaret ‘) (n. 59). 2n Licitum est: a) Confessario, qui absolutionem denegat, orare . aliquantulum et signo crucis benedicere poenitentem indispositum, ne 1). 1179. Dleeiinulntlo nllqunndo externe ruido xlinllh r<-o potent simulationi Improprie dlctao matcrlall. sicut ot locutio cum restrictione lute mentali extorno valde h! milia c^e mendacio. 3) Cap. 7. X, III, II, tlr crlcbr, Missarum. *) IU, g. 80. a. 0 nd 2. 3 — AKHTNYH-DamkX. Throl. Mor. - II. 30 /lz ~ , LIB. VI. TRACT. 1. CAPI T III. eius indispositio prodatur, etiamsi alii putent ('onfessarium absolutionem imperlTri; quia non est simulatio administrationis Sacramenti, eum utatur verbis et signo indifferentibus, sed est mere occultatio veritatis, quam (’onfessarius manifestare nequit (». 59). Quod licitum etiam est in casu materiae dubiae (venialium), ubi poenitens non habet ius ad absolutionem, si ratio non-concessionis absolutionis ob ignorantiam vel simplicitatem poenitenti explicari nequit. />) Ad infamiam vel scandalum vitandum, si quis non possit sc ad Communionem disponere, convenue cum Parocho ut super ipso dicat verba: Corpws Domini nostri etc., sed hostiam non praebeat; quia non c) I η matrimonio simulatio contractus gcneratim constituit simula­ tionem Sacramenti. Excipitur tamen casus, bona fide errante* caque petentes (can. 731, § 2), quia sunt separati ab Ecclesia, quae Sacramenta ut bonum suum possidet. Simul autem hisce Sacramenta mi­ nistrare non licet ratione scandali, ne scii, ipsi (et etiam catholici) putent rem indifferentem esse, utrum quis ad veram Ecclesiam pertineat necne; quod vix vitari posset, si liceret omnibus talibus haereticis et schismatici- Sacramenta ministraro, priusquam roiectis erroribus Ecclesiae reconciliati fuerint *). fure ecclesiastico n lignis excludi potest a Sacramentorum susceptione per censuram (excommunicationis vel interdicti), vel si agatur de Sacra­ mento Ordinis etiam irregularitate vel simplici impedimento; atque si agatur de Matrimonio, vetito vel impedimento ecclesiastico. 22. — Principia. I. Minister Sacramentorum per se loquendo, tenetur illa indigne petentibus negare, grariterque peccat, si indigno ministret. Rationes petuntur: 1° ex proprio et speciali praecepto muneris ut illud peragat tamquam fidelis dispensator et prudens, secundum voluntatem Domini, qui monuit apud Mattii. 7, 6; « No­ lit e dare sanctum canibus neque mittatis margaritas vestras ante porcos n. 2° Ex virtute religionis, propter cultum ac reverentiam Sacramentis debitam. 3° Ex praecepto eharitatis, ne eooperetur peccato alterius (n. 43). 1 ) Quoad eondoin in periculo mortis cfr. lutra n. 337. Cfr. J. B. Umbvrg, Quo iurc haere· liris rl schisuutlicis Sacramenta tini neganda, In Periodica. 1029. p. 97 et 1948. p. 97 Cfr. etiam K< p s off. S0 lulll 1898 (Coll. Prop. Fide. n. SOIS)* An hanrotlcl vol Helihinatloh qui sunt buna fide in nun religione ex defectu Inst met Ionis vel mentis Imbecillitate qua suae religionle different lam a catholica non noverunt, nec instrui possint propter temporie angustiam vel simplicitatem, «I mandahiin petent 1« et catholicorum absit, poeslnt ntHolvl a peccatis a sacerdote catholico, non patet. Vmberg putat solvendum c*sc a S. Sede {Periodica (1918], p. 102); Wouten In casu essentialiter i dontl co afllnnat (.V. K. St. (1918]. p. 372-373), attamen uIhuh sontoutia quod prohibitio Aliquando personte, qui publice peccatore» habentur sed non eunt. praecipuo q uiuido ver­ santur in occasione neccsMiria nec populna Udells «io absentia peccati convinci potest, occulto Sacramenta dari possunt (v. g. ubi civiliter tantum matrimonio lundi separari nequeunt ut tam HI. q. 80. a. 6. 36 LIB. \I. TRACI'. 1. CAPUT III. D. Quoad eos qui lege ecclesiastica excluduntur: in genere cfr. infra n. 1004; quoad Ordines cfr. infra n. (i08sqq.‘, quoad Ma­ trimonium cfr. infra n. 991 sqq., 1030, 1038. 24. — Quaestiones. Qua er. 1° -4» negandum sit Sacramentum vi­ vorum peccatori publico, si publice petat in alio loco, ubi indignitas cius non est publica. Resp. Plures affirmant: quia infamatus in uno loco, iam amisit ius ad famam. Cfr. tom. I, ». 1016, q. 2. Sed sententia, quam S. Alf. amplectitur, negat; nisi notitia criminis facile illuc perventura sit; quia ministrando illi Sacramentum non adest scandalum aliorum; negando vero illud, eadem incommoda nascerentur, ad quorum evitationem illicitum est negare Sacramentum peccatori occulto (n. 46, II. .1., n. 4). QUAKR. 2° Quae poenitentia vel satisfactio pro scandalo et quae emen­ datio a parte publici peccatoris necessaria sit, ut possit ei Eucharistia mi­ nistrari. Resp. Dist. Si occulte petat et Communio non sit postea divulganda, satis est quod occulte egerit poenitentiam seu confessus fuerit, et proximam liberam peccandi occasionem, si adsit, deseruerit vel serio se deserturum promiserit; et quod Sacerdoti, aliisque, qui fortasse adsint, de hoc. constet. Si publice petat, iterum distinguendum a) si indignitas ex solo peccato oriatur, sufficit, ut publice (vel coram pluribus ita, ut brevi sit divul­ gandum) confessus sit; b) si vero peccatum in aliquo facto scandaloso per­ severet, tunc illius extinctio requiritur v. g. occasionis proximae desertio, publici odii desitio, iniustitiae reparatio, antequam ad Eucharistiam ad­ mittatur (nisi in aliquo casu speciali serium propositum publicum efficacis reparationis scandali secuturae spem fundatam fecerit). I I I i I I ■ A Γ Atvoro, si peccator publicus sit in artiendo inortie, satis est quod pro tem­ poris opportunitate ot necessitate (coram testibus, si fieri possit) vel confiteatur, vel signa contritionis exhibeat; quia tunc temporis propter periculum et urgentem necessitatem, non est maior diligentia exigenda, quam commodo exhiberi possit, et alioqui de quolibet fideli praesumendum est in eo articulo ipsum facere quod potest, ut se bone disponat. Ita ox Rituali Rom., Iit. 5, cap. 4, ». 2 ubi legitur: «Cavendum in primis est, no ad indignos cum aliorum scandalo deferatur; nisi ΒΟ8Ο prius sacra Confessione purgaverint, ot publicae offensioni, prout do hire, satisfecerint » (»i. 47, 44). QUAER. 3° .1» metus gravissimi damni, mortis vel infamiae comminatae possit ministrum excusare, ut Sacramentum conferat indigno. Resp. Omnes consentiunt non excusare, si Sacramentum petatur in odium vel contemptum religionis. Extra hunc casum omnes concedunt, aedificationi esse, si sacerdos, ne iniuria fiat Sacramento, tali periculo se exponat, et generatim grave scandalum daturum sacerdotem, qui proprium damnum vitandum praeponeret fideli Sacramentorum administrutioni et officio suo consulendi reverentiae erga Sacramenta. 8. Alf. * MINISTER SACRAMENTORUM 37 adhaeret sententiae, quae propter has rationes sacerdotem non excusatum habet. Altera autem sententia putat, praesertim si in aliquo casu scandalum absit, probabiliter sacerdotem ministrare posse Sacramentum *). § VII. - Obligatio servandi normas pastorales Ecclesiae. 25. — Principia. I. Praeter potestatem valide conficiendi Sacra­ mentum ad licitam cius dispensationem requiritur ius seu legitima facultas administrandi ab Ecclesia derivata. Kalio est: quia admi­ nistratio Sacrament orum tum tamquam actuum cultus publici, tum tamquam mediorum salutis est act ils Ecclesiae hierarchice consti­ tutae. Usus enim potestatis Ordinis per potestatem pastoralem seu regiminis ordinatur. Unde nullus habet ius administrandi Sacra­ menta, nisi inVquantum pastorali facilitate sive’iure divino sive^iure ecclesiastico gaudeat. Pastoralis autem cura Ecclesiae ordinata est iu.rta principium pastoris proprii, i. e. alicuius sacerdotis (primi vel secundi ordinis) cui ordinaria determinatorum fidelium cura com­ missa est. Unde: II. In Sacerdotibus, ut licite Sacramenta administrent, praeter potestatem ordinis requiritur potestas IUBISDICTIONIS, sire ordinaria, e-6 <*»*«*-117 ex munere pastorali, sire DELEGATA ab eo qui est ordinarius Pastor. Kalio est· quia administratio Sacramentorum est proprium munus Pastorum quibus cura animarum incumbit *). Qui legitima facultate carens sacramenta administrat, peccat tamquam potesjat>· sua indebite utens et alienum ius usurpais. Xon tamen invalide agit, excepto casu quo quis sine jurisdictione Sacramentum Poenitentiae administraret. Ratio est quia hoc Sa­ cramentum imitatur naturam indicii; adeoque minister fungitur munere indicis; iurisdictio autem in indice ad validitatem indicii requirit ur. In periculo mortis Ecclesia magis prospiciens saluti uniuscuiusque individual! maxima ex parte tollit limitationem potestatis mini­ strandi et unicuique sacerdoti facultates concedit in talibus cir­ cumstantiis necessarias, ut proximus Sacramentis iuvari possit; quid Ecclesia statuerit pro singulis Sacramentis, suis locis notabitur. III. Ut quiris, sire Sacerdos, sire alius, licite Sacramentum admi­ nistret, requiritur insuper, ut administratio Sacramenti ei nullo modo ') Do hae controverein cfr. S. Alf., Th. Mor., 1, 6. η. 49; H. J.. Ir. Il, n. 5; Lebmkuhl, II. n. 59 acute 8. Alfniwl aententiam tuentem, contra Ballcrlnl-Palmlcrl, IV, n. *»81 et Noldin, III, n. 36. -) QuibUMlam tamen lus ordinariam potestatem concedit ministrandi Sacramenta, quamvis non «Int paatorcs determinati ffreffte. Rient v. k. rectoribus cccloelarum in propriis ccclcsita (can. 182: 181. I I). LIB. VI. TRACT. I. CAPUT ΙΠ. positive prohibita sit. Prohibita autem alicui potest esse admini­ stratio Sacramenti ob censuram, irregularitatem, impediment uni, salvis casibus ab ipso i ure exceptis, ut suis locis dicetur; cfr. v. g. infra ». 592, 1000, 1009, 1023-1024, 1035. IV. In utenda potestate pastorali alia etiam praecepta Ecclesiae observanda sunt, praesertim, ut ad Sacramenta administranda mi­ nister nihil quavis de causa vel occasione sive directe sive indirecte exigat aut petat, praeter oblationes legitime praefinitas (can. 736; Rit. Rom., tit. 1, cap. un., η. 13; tit. 4, cap. 1, ». 21). § VIII. - Obligatio ministrandi Sacramenta. 26. — Principia. I. Pastores animarum tenentur ex iustitia Sacramenta ministrare ovibus suis rationabiliter petentibus, etiam extra gravem necessitatem: quae obligatio ex genere suo gravis est. Imo, in extrema et etiam in gravi necessitate tenentur etiam cum peri­ culo vitae ministrare Sacramenta saltem necessaria. Ratio petitur tum "ex officio, quod assumpserunt, tum* ex stipendio, quod acci­ piunt. Possunt tamen secundum leges ecclesiasticas et loci et per­ sonarum necessitates partem officii sui per alios implere (cfr. tom. 1, n. 1111 sqq., IV17 sqq. et 351, TI. Peccat proinde Pastor, qui mo­ rosum vel difficilem subditis suis se reddit in praebenda sufficienti facultate Sacramenta suscipiendi. Sj hoc habituai i ter facit, non excusabitur a peccato mortali; secus si semel vel iterum extra ne­ cessitatem vel gravem tristitiam petentis Sacramenta denegat. Nihil tamen prohibet tempus administrandi Sacramenta (praesertim Eu­ charistiae et Poenitentiae) horario determinare, dummodo vere suffi­ ciens sit opportunitas et in casu aliquatenus speciali exceptio admittatur. Pastorum porro nomine hic veniunt Episcopi et Parochi (et. omnes qui nomine parochi veniunt, cfr. infra ». 831); Superior re­ ligiosus sacerdos ’); Rector cui aliquod institutum vel pia domus a cura parochi subducta ^commissa est; dein vicarius cooperator ex designatione parochi; (jappeftani militares ’). II. Simplices sacerdotes rari is titulis obligari possunt Sacramenta ministrandi. SI eet exemptas potestatem putarnlotn InrlBdictlonln hnbct officia poetaris animorum; «I non cet exemptus, habet, ut videtur, cappdlani pine domus n parochi cura Hubducùw (cfr. can. 161, aliter cfr. Vennccrtch, De Rdiffiosia, I, n. 110. -) Cfr. can. 461; 467. 1 1; 17«, 4 6; 511. 4 3; 785; 892. f tom. I. n. 351; 1117. in subditae ct proinde etiam officium poetando nd modum I 2 et 511, I I). Alii tamen l. Cfr. ctinni infra n. 381 et • k- Μ1N ISTER SACK A ME N TOR U M 3i> a) Generali quadam obligation e teneatur ex ordine suscepto. Sacordotes onim sunt a Christo Domino constituti, ut saluti animarum incumbant; quem ad finem proprium corum munus est ministrare Sacramenta, prout constat turn ex ritu Ordinationis, in quo eis con­ fertur potestas sacrificandi et absolvendi a peccatis ac in quo aliorum. Sacramentorum administratio inter eorum munera enumeratur, tum ex (’one. Trid., sess. '2'i, cap. 11 de ref., quod poscit ut promovendi ad Presbyteratum «ad ministranda Sacramenta idonei compro­ bentur ». Hqec obligatio gravius urgebit secundum gravitatem ne­ cessitatis spiritualis populi fidelis dioeceseos ad cuius servitium dest inatus est vel in quo domicilium habet. Ln necessitate simpliciter^ gravi talis com munitatis, i. e. «piando ob penuriam sacerdotum (vel Confessariorum) non est populo commoditas assistendi Sacrificio Missae diebus dominicis et festis et Eucharistiam suscipiendi vel deest commoditas frequentandi Sacramentum Poenitentiae ita, ut plures in peccato permaneant, gravis est obligatio simplici sacerdoti haec Sacramenta ministrandi et se habilem reddendi ad munus Confessarii, etiamsi gravia incommoda pro sacerdote secum feratl) (n. 625; II. A., tr. 16, ». 126, 127; Prax. Conf., n. 50). b) In necessitate gravi i nd i viduali simplex sacerdos ex ordine suscepto et \x earjtide graviter tenetur ministrare Sacramenta neces­ saria, si possit citra valde grave damnum; zelus autem animarum eum incitabit semper auxilium suum praestandi, quando non est vere impossibile. In necessitate vero extrema proximi tenetur etiam cum periculo vitae (n. 58) ).* Pro laicis habetur obligatio caritatis in ordine ad Sacramentum Baptismi, de (pio cfr. tom. I, ». 351. Extrema autem necessitas certo habetur, si agatur de infante moribundo nondum baptizato, vel de ungendo moribundo sensibus destituto, «pii forte attritus tantum sit. Quaer. .1» simplex Confessorius aut Sacerdos teneatur ct M periculo vitae absolvere moribundum exsistentem IN PECCATO mortali. liesp. Controv.. 1 * Sententia negat·: quia, eum proximus potest ipsemet a periculo damnationis se liberare, eliciendo artum contritionis, non est in extrema necessitate. 2* Sententia verior affirmat, si Sacerdos ΛΜΚΝ, TAeol. Wor. - II LIB. VI. TUAIT*. I. CAPUT IV De requisitis ad fructuosam susceptionem. Ut Sacramentum, quod est signum ellicax gratiae, hunc effe­ ctum revera producat, requiritur ut subiectum non tantum sit. capax signi suscipiendi et Imius intentionem habeat, sed etiam, ut sil dispositus ad recipiendam gratiam vel, ut ait Trident inum, ut non ponat obicem *)· De charactere non loquimur, quia ad hunc conse­ quendum alia haud opus est dispositione (piam quae ad valorem requiritur. Dispositio autem ad gratiam recipiendam seu « bonus mot us suscipientium»’) maiori minorive gradu adesse potest. Unde di­ stinguenda est dispositio minima, sine (pia nullus fructus gratiae percipitur et dispositio plenior ad fructuosiorem susceptionem gratiae praeparans. § I. - Dispositio sine qua nulla gratia recipitur. 31. — I. Parvuli et perpetuo amentes, quorum Sacramen­ torum capaces sunt, eorum semper fructum gratiae percipiunt. Ratio est, (plia non ponentibus obicem Sacramenta infallibiliter conferunt effectum gratiae; atqui praefati non possunt ponere obicem, cum non sint capaces actualis culpae, et ad remissionem originalis pec­ cati nulla in eis requiratur dispositio; ergo. II. IN adultis: 1« Sacramenta mortuorum ut fructuose reci­ piantur, requirunt, praeter actus saltem implicitos fidei et spei, etiam actum attritionis. Qui tamen actus attritionis ante Baptismum non requiritur, si contingeret adultum baptizandum nullum commisisse peccatum mortale. Dos actus requiri patet: 1° Ex Pone. Trid., sess. 6, cap. 6 ) et sess. II, cap. I, de Poenit. ‘), ubi illos actus ceu dispo­ * sitionem necessariam praerequirit in adultis pro iustilicatione. 2° Ac­ cedit ratio, (piod peccatum remitti non potest, quamdiu voluntas *) Concilium Tridontlnutn elegit terminum noutrnlem et negativo sonantem : «non obicem » (I), 819) loco · digne suscipientibus i uti Florentlnum dixerat (I). 095); sic una formula comprehendero intendit tum adultos qui actus disponente cllauerunt, t um Infantes, luncntes otc, qui hoM netu·» eliciendi incapaces sunt. Cfr. SchiUubeeckx, o. c., />. 105. =) D. 808. 3) I). 798. ‘) i) 897. BUBIEOTI M SUSCIPIENS SACRAMENTI Μ peccato adhaeret; proinde peccatum nunquam remittitur sine actu poenitentiae *) (n. 86, 139). In inst dicatione per Sacramentum non requiritur contritio per­ fecta in praeparatione, quia haec est ultima dispositio, quae ad essentiam iustiticationis pertinet et ab ipso Sacramento edicitur (cfr. infra n. 279). Ex dictis patet infructuose Sacramentum mortuorum suscipi ab eo «pii etiam bona tide sed sine attritione Sacramentum suscipit. Qui autem mala tide illud suscipit, insuper grave sacrilegium committit. 2° Sacramenta vivorum per se ad fructuosam receptionem statum gratiae praereguirunt. Ratio est, quia haec Sacramenta instituta sunt ad conferendum augmentum gratiae; proinde supponunt gratiam primam. Aliquando tamen per accidens sufficit attritio. Unde, ut digne suscipiantur ab eo, qui conscientiam peccati mortalis habet, per se comparari antea debet status gratiae, ac quidem ab eo, qui Eucharistiam recepturus est. per praeviam Confessionem, excepto casu urgentis necessitatis, dum copia Confessuri! deest, ut docet Trid., sess. 13. cap. 7 ’^ct can. 850. Pro relimiis vivorum Sacramentis sufficit contritio perfecta, saltem exist imata : suauenâa tamen potius Confessio est, tamquam medium facilius securiusque statum gratiae comparandi. Dixi: contritio perfecta saltem existimata; quia homo cum certitudine scire non potest num sit vere contritus; ideo satis est quod in se siting gQptntionis inveniat, ut tradit I). Thomas’) (lib. 1, ». 51). Per accidens verô, ex sententia satis certa, sola attritio sullicere poU in eo nempe qui bona fide, attritus tantum, ad Sacramentum vivorum accedit. Cfr. supra n. 3. Quisquis autem sibi conscius peccati mortalis suscipiat Sacra­ mentum vivorum mala tide, committit grave sacrilegium et gravius quidem (plain is qui illud indigne ministrat aut conficit. Si autem bona lide sed sim* attritione illud suscipit, non quidem peccat, sed tamen, ob obicem materialem seu habitualem adhaesionem peccato gravi, infructuoso Sacramentum recipit (n. 86). § II. - Dispositio ad i ructuosiorem susceptionem. 32. — Docet Trident inum suscipientes Sacramenta mortuorum justitiam consequi «secundum mensuram. (piam Spiritus Sanctus partitur singulis prout vult et secundum propriam cuiusque dispo’) IIT. . 533-Λ37). >SI BlEl'TI M StSCIHENS SAI K \ MENTI M I!» .S V 11 O L / 0 N Obligatio vitam christianam ducendi profluens ex Sacramentorum susceptione. Iu praecedentibus exposuimus susceptionem Sacramenti esse actum religionis provenientem ex fide, spe, amore initiali et in Sa­ cramentis mortuorum ex poenitentia, in Sacramentis autem vivorum ex charitate (w. 3, 31. 32). Hisce actibus disponitur suscipiens ad receptionem gratiae, quia constituunt responsionem hominis ape­ rientis animam suam voluntati Dei salvificae per Sacramentum expressae (». 1). Quae voluntas salvifica Dei autem non tantum significatur, sed et exercetur per collationem gratiarum, et quidem diversarum pro singulorum Sacramentorum finibus propriis (n. 3). Responsio autem hominis non restringitur ad solum tempus susceptionis Sacramenti, sed est permanens quaedam ritae suae con­ versio ad Deum, finem ultimum per gratiam Christi attingendum (tom. 1, n. 11, 15). Propterea haec susceptio secumfert obligationem dirigendi vitae suae actiones in Deum per virtutum theologicarum et moralium exercitium (tom. I, n. 273 sqq.) i. e. per mandatorum Christi observantiam, cum humili subieetione motioni Spiritus Sancti: sc. auxiliis gratiae cooperando, praesertim autem per actus suos obtemperando gratiis propriis uniuscuiusque Sacramenti. Sic tandem vita moralis christiani paulatim etTormatur ad staturam et plenitudinem Christi. Haec consideratio vitae Christianae moralis et spiritualis tam­ quam seminum per Sacramenta in anima depositorum evolutio ope gratiae divinae ac hominis cooperationis prosequenda, complet con­ siderationem ex parte finis et· praeceptorum in primo volumine institutam ’). *) Cfr. Fockcs, /)i> Mire rom christliehen l'ollkommrnheitsUrcben (1040), qui hune wqultur vhiin. VIdo ollam opera Barbel. Philipon, Hoguct, Walter, Steur citato ml I*rooomium hulus tractatu*. 50 LIB. \ I. TRACT. 1. CAPUT IV. Articulus IV. De requisitis ad licitam susceptionem. Ut actus susceptionis Sacramenti licite, ponatur, requiruntur: observantia eorum, (piae sunt ad valorem et iruet uositatem‘); observantia ritus et habilitatis a iure canonico constitutae in susce­ ptione; receptio a ministro digno, (pii facultatem ministrandi habeat. 33. — Observantia eorum, quae sunt ad valorem et fructuosi tatem requisita. Principia. I. Suscipiens tenetur observare ea, quae ex parte sua ad valorem et frucluos itate m requiruntur. Ratio est: quia grave est sacrilegium culpa sua Sacramentum irritare vel fructu gratiae pri­ vare. Requiritur per se certitudo de praesentia horum elementorum; quod si dubitet de materia (vel forma) vel de sua capacitate vel de sua dispositione ad fructum Sacramenti suscipiendum necessaria, non potest Sacramentum suscipere, nisi in casu necessitatis (lib. I, n. 51). II. Graviter semper illicitum est simulationem adhibere in Sa­ cra men li susceptione. Simulatio susceptionis proprie dicta in no consistit, quod quis exterius -<· eubicit ritui sacramentel!, externe significans voluntatem suscipiendi Sacramen­ tum cum intentione non suscipiendi, vel eum intentione neutrali, nempe, quod non consentiat neque dissentiat (m. 81). Quid sit simulatio formalis et materialis, proprie et improprie dicta, neenon dissimulatio non susceptionis supra n. 18 expli­ cavimus in simulatione ministri, quae congrua congruis referendo applie<>« su­ scipienti. Ratio est: quia simulatio gravem abusum rei sacrae involvit. Est enim mendacium sacrilegum, quo signum sacrum adhibetur ad significandum id quod non est.. Et haec quidem simulatio, qua Sa­ cramentum redditur invalidum, gravius peccatum est quam suscc*) Requisita nir llcimhaluno tier II rit (1037): K. Michel. Sacrarumtaux In 1), T. (Λ. t. II. col. 105-182: L. Bender, 1k Sacra mentalifn (1049). bill. \I. TRACT. 1. APPENDIX Exorcismi applicantur hominibus et rebus ad expellendam vel lepcllendam ab iis daemonis potestatem; hominibus, ne noceat iis nove salutem eorum impe­ diat, creaturis irrationalibus, ne diabolus iis abutatur ad nocendum hominibus. Consecrationes et benediciiones constituti eae homines vel res, quibus appli­ cantur. sacra constituunt i. e. ab ilill profano subtracta cultip divino deputant· Talia sunt tonsura, benedictio abbatis, consecratio calicis, benedictio aquae. Benedictiones invocativae applicantur vel hominibus, ut iis aliquod munus a Deo obtineatur; puta motus gratiae, remissio peccatorum venialium, vel poenae tem­ poralis, aliquod munus temporale, quod iis prodeat ad salutem: vel rebus usui profano destinatis applicantur, ut usus earum prosit homini ad salutem animi et corporis. Exempla sunt benedictio mulieris post partum, absolutio generalis, benedictio episcopalis, benedictio mensae, etc. Consecrationes distinguuntur a benedictionibus eo, quod consecrat tones fiunt adhibita unctione eum sacro oleo, benedictiones sine tali oleo Hunt. Quoad res, quae nomine Sacrament alium veniunt, sunt res exorcizatae vel consecratae vel benedictae ab Ecclesia, ut homo ex eorum usu beneficia Dei per­ cipiat, ut sunt aqua benedicta, cerei, agnus Dei etc. (Exam. Ordin., η. 3). 38. — Effectus. Sex enumerantur effectus, qui possunt Sacramentalibus attribui, quin tamen omnes ab omnibus et singulis conferantur. Non enim omnia Sacramentalia ad eosdem lines sunt in­ stituta; quod colligendum est ex singulorum institutione et modo, quo conficiuntur. 1° Primus effectus est deputatio ad cultum di­ vinum, dum alii quinque varia sunt beneficia et auxilia divina, scii.; 2° daemonis expulsio vel cohibitio, ne noceat; 3° bonus motus gratiae seu aliqua gratia actualis; 4° aliquod commodum tempo­ rale; 5° remissio peccatorum venialium; 6° remissio alicuius poenae temporalis. Quod ad MODUM PRODUCENDI hos effectus attinet, si excipias deputationem ad cultum Dei, quam infallibili ter et quasi ex opere operato ab Ecclesia producunt consecrationes et benedictiones ad hoc institutae, ceteros effectus suos Sacramentalia non conferunt ex opere operato nec infallibiliter. sed eos impetrant n Deo devota eorum administratio et su­ sceptio et preces Ecclesiae, (piare dicuntur efficacitatem habere ex opere operantis Ecclesiae1). Et quidem directe impetrant a Deo expulsionem diaboli, commodum temporale et gratias actuales; indirecte seu mediate, per actum detestationis peccatorum explicitae vel implicitae in actu ca­ ritatis. remissionem peccatorum venialium et poenarum temporalium. Ratio est: quia non potest Ecclesia signa instituere quae infallibiliter memoratos effectus producunt ex opere operato. Verumtamen Ecclesiae orationes apud Deum magnam vim habent ad impetrandum; diligit enim eam tamquam sponsam (n. 90-93) *). ’) Cfr. Pint XII. Bncycl. Mediator Dei, 20 Nov. 1947 (J. A.S. (1917 ], 532); Exorcismi tamen vim xuiun cxscnint vl specialis oulumlain potcslntIs, quam Ecelcela u Christo In dncinoncs accepit. Cfr. tom. I. ». 475. VI. 3) Cfr. III. Ecclesia probati (can. 1148, § 1). Regulas generales observandas circa benedictiones cfr. Hit. Rom., tit. 9, cap. 1, n. 2 et 6-9. II. Consecrationes et benedictiones sive constitutivae sive in­ vocativae invalidae sunt, si adhibita non fuerit formula ab Ecclesia praescripta (can. 1119, § 2; Rit. Rom., tit. 9, cap. 1, n. 2). HI. Res consecratae vel benedictae constitutiva benedicttone, reverenter tractentur neque ad usum profanum vel non proprium adhibeantur, etiamsi in dominio privatorum sint (eau. 1150)‘). In venditione et permutatione rerum sacrarum nulla ratio consecra­ tionis vel benedictionis in pretii aestimatione habeatur (can. 1539). Sacra su|4;fréx benedictionem vel consecrationem amittit, si ad usus indecoros adhibetur vel publicae venditioni exposita fuerit (ca­ non 1305). Quoad indulgentias rebus adnexas cfr. infra n. lllb.syyr/. IV. In usu Sacramentalium omnis superstitio vitetur, quae subintrare potest, si Sacrament a lia ad usum non proprium i. e. ab Ecclesia in praeceptis, precibus, rubricis vel alio modo indicatum adhibeantur, vel si infallibiliter effectus temporalis sine subiectione erga Providentiam Dei expectetur, cfr. col. I, n. 116, 117, 123, 124. 41. — Subiectum. T. Benedictiones, imprimis impertiendae ca­ tholicis, dari quoque possunt catechumenis, imo, nisi obstet Ecclesiae prohibitio, etiam acatholicis ad obtinendum fidei lumen vel, una cum illo, corporis sanitatem (can. 1149) *). Ex Ecclesiae prohibitione Sacramentalibus privantur cxconununicati et personaliter interdicti post sententiam condcmnatoriam vel dcclaratoriain ; ita ex can. 2260, § 1 et can. 2275, 2°. Donec ab Ordinario dispensationem obti­ nuerint usu Sacramentalium privantur catholici qui matrimonium mixtum sine Ecclesiae dispensatione inire ausi fuerint (can. 2375). In specie benedictio nuptialis solis catholicis elargiri potest (can. 1102). II. Exorcismi a legitimis ministris fieri possunt non solum in fideles et catechumenos, sed etiam in acatholicos vel excommunicatos (can. 1152); a quo nec excommunicat i vel interdicti post sen­ tentiam excludendi videntur. ') <'ir. N.K.S. (IUI 8), pp. 55-57. s) Unde initiKiitn videtur decisio S. C. do Prop. Fido 17 Apr. 1758 nd 3 (Coli., n. 111). TRACTATUS Π. I) E BAPTISM0 S. AIE, lib. 0; II. Ir. 14. «Sacrum Baptisma, Christianae religionis et aeternae vitae iaiiua, inter alia novae Legis Sacramenta a Christo instituta primum tenet locum» (Bit. Rom., tit. 2, cap. 1, η. 1) *)· Series tractandorum haec erit: 1" notio et effectus Baptismi; 2° eius necessitas; 3° eius materia et forma; 1° eius minister; 5° eius subiectum suscipiens; G° collatio Baptismi. Caput 1. NOTIO ET EFFECTUS BAPTISMI 42. — Notio. Baptismus est Sacramentum regenerationis spiritualisjw ablutionem corporis in aqua^sub invocatione SS. Trinitatis. Generatio ad vitam novam gratiae (loa. 3. 5) in hoc Sacramento significatur ct edicitur ut regeneratio ex morte peccati, ut S. Paulus docet Rom. 6. 3-11 (cfr. 4. 25); unde et lex fundamentalis totius vitae christ ianae in Baptismate exprimitur, quam suscipiendo Sacramentum acceptamusa)t ut scii, per morti­ ficationem et poenitentiam moriamur concupiscentiae et peccatis et vivamus iustitiae per virtutum theologicarum et moralium exercitium (cfr. 1 Petr. 2. 24) vi gratiae baptismatis. Effectus. I. Effectus primarius Baptismi est regeneratio spi­ ritualis. \ i huius regenerationis ex morte peccati ad vitam novam 1 ) 1>υ hoc Sacramento conferas praeter opero Initio tra< tutus de sacramenUt iu communi alhuata: A. (Tocirarrt. Doojhvl. I ormjrf, xacrnmenfcfi win dt chn.dclijkt inirijdino (I960): E. DoΓΟΙ17.Ο. />r baplitmo rl cnnflrnudianr (1917); M. Gander. ϊμ prder dr wt<»n baptême (1950); K. Metz«er, Fon dm H'utidmi d· r Tmiff (1936); P. Pariti» L'initiation chrétienne (19 IS); J. M. L. Card. Villeneuve. L< baptême (1910); E. Walter. Zu dm llrrrlichkcdrn der Taufr (1937). a) D. 863. Cfr. M. J. Scheebon. .Wusfrrim (fat CArix/rn/unix. i 81; Schuemann. Iu Schida· stik (1913). p. 306. 58 MH. VI. TRACT. II. CAPUT I. in Christo Baptismus: 1° remittit omne peccatum originale et per­ sonale, mortale et veniale; Trid., sess. 5 , can. 5 '); 2° delet totum rearum poenae peccatis debitae; Decr. ad Armen. *); 3° infundit gratiam sanctificantem cum virtutibus theologicis et moralibus et donis Spiritus Sancti; 1° confert gratiam sacramentalem (piae im­ portat auxilia gratiae actualia ad christiane vivendum. i Hi tamen etfectus locum non habent, si iam, etiamsi per sci i i a m ; i vel liaeresiin actu ab ipsa separati exsistant. Proinde omnes baptizat i subiaecmt jurisdictioni Ecclesia·· eiusque legibus ligantur, nisi Ecclesia eos ab aliqua lege in particulari exemerit (n. 138) ’·). ‘) D. 792. ’) 1). 090. 3) Cfr. v. Noort, l)c Itapt., r». 202. *) Cfr. III, 7· 03, a. 2 et 0; Pius XII. Enc. Mediatur Dei, 20 Nov. 1017 (zi.J.S. [1047], p. 555*77); S. Tromp in Periodica (1041), p. 205*77. et (1012), p. 315 *77. 5) I). 852. ·) Pine XII· Enc. Mpdici Corpori*, 29 Imi. 1913 (A. A. S. (1943], p. 199 577.); cfr. beo XIII. Enc. Sati* OOffnihtm (C. Z. C. Ponte*, III, p. 471 «77. ), ·) 1). 864· ·) Cfr. Cone. Trid.. *cm. 7, de Paid., cnn. 8 et 14 (I). 884 ct 870); <’. I. rari. 87; v. Noort, o. r.. n. 199-200. Verba · baptizabat in Kcrtrria catholica· (can. 1070, 5 I) vol · in recta hacrr-—Ti^ tira rd rchitmalica ». indicant nonnam mere liirldieam. luxta quam Ecclesia quaxdam eonne· QiirnUdH lorfdlcaM annectit baptismati do farto ailrnlnlstnito cum Intentione rj· fine operantis baptizandum incorporandi sive in Ecclesiam catholicam «Ivr in sectam haereticam vel schisma· tieam (cfr. infra n. 722). i NECESSITAS SISCIPIENDI BAPTISMI Μ Corollarium. Quin, ut ex supradicti» patot, BaptiHinuM est principium noetrae cum Deo per Christum unionis, et 141 at ia baptismali* <‘>t permanens fundamen­ tum et continuus fons vitae christianac, oxpodit ot docot 1106 huius gratiae ύόη* scios manere, ipsum Baptisma magni aestimare et venerari atquo pro huius concessiono gratitudinom erga Deum et Ecclesiam conservare. Unde vitae Chri­ stianae et spiritualis incrementum confert renovatio dispositionum, quibus hoc Sacramentum suscipi debet, fidei praesertim, spei, poenitentiae et propoeiti novae vitae (cfr. infra /1. 54) una cum devota recogitatione eximii beneficii nobis per Baptismum a Deo collât i. Unde tali» renovatio ab Ecclesia inserta fuit in Vi­ giliae Paschalis celebratione12 3)· Capi t II. NECESSITAS SUSCIPIENDI BAPTISM EM 43. Praenotandum. Triplex dj.-jQn^ui cu< \ii Bapti-mns: 1" Baptiamiu aquae, sou /luminis, qui snips est Sacramentum, et characterem imprimit; 2' Ba­ ptismus /laminis, seu Spiritus Sancti, a quo inspiratur, est perfecta coniis con­ tritio, vel actus charitatis perfectae, continens saltem implicitum Baptismi Sa­ cramenti votum; 3° Baptismus sanguini*, eive martyrium, est perpessio mortis vel cruciatus lethalis pro Christi tide, aut pro virtute christianae fidei. patienter tolerata. 44. — Principia. 1. Post Evangelium eatis promulgatum ptismus AQUAE est omnibus ad salutem necessarius necessitate medii: adultis quidem in re. vel in roto, si re suscipi non possit ; infantibus vero in re, excepto casu Baptismi sanguinis. Est do title ex Trid.. sess. 6, cap. I ’) et w. 7, can. 5, de Bapt. ’)· Constat etiam ex can. 737. § 1. Patet ex verbis Christi apud loa. 3, 5 et Mat th. 28. 19 ‘). II. Baptimus flaminis vices Baptismi aquae in adultis supplet quoad effectum eius principalem,^ scii, infusionem gratiae et quae­ cumque ab ea separari nequeunt, nempe: remissionem peccatorum tum actualium, saltem mortalium, tum originalis, remissionem poenae aeternae necnon virtutes infusas et dona Spiritus Sancti. Constat ex Trid., .vrxx. 6, cap. I 45) et .s-exs. 7. can. 1, de sacram, in gen. ·), necnon ex prop. Baii 31-33 damn, a Pio V T), patet praeterea B Cfr. Dacschlcr in Dici, dc Spir.Z ». v. Dajd/mc, commémoration du Ooinon in .V. K. »S. (1939). p. 200; J. Lôw Ia Throh prttkl. Qunrlalsrhr. (1952), p. 217-231. 2) D. 796. 3) I). 801; cfr. etiam Pius XII, Alloc, ad nbstetr. ital. 29 Oct. 1951 (-4.J.S. (19511. p. 811). ‘) De Evangclio »iUIh promulgate, cfr. tom. I. n. 139. 3°: de ncccM&itxitc medii, cfr. tom. I. n. 309, nota 1. 5) D. 79«. «) 1». 817. ’) D. 1031-33. 60 LIB. VI. TRACT. Π. CAPUT II. ex Scriptura, quae inultis in locis contritioni et churitati perfectae salutem promittit (Cfr. infra n. 266-268). Actus iifitur perfectae caritatis cum voto Baptismi statim justificat. si ve desit copia Baptismum aquae recipiendi sive adsit sed Baptismus propter iustam lusam Aliquantulum differatur (//. 96). ΓΙΙ. Pari modo martyrum supplet rices Baptismi aquae'\um quoad infusionem gratiae et ea quae ab ea separari nequeuntium quoad remissionem omnis culpae et poenae, tam in infantibus quam in adultis, quasi ex opere operato. Colligitur ex verbis Christi apud Matth. 10, .39: «Qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eum», et constat ex traditione perpetua Ecclesiae ’), quae SS. Innocentes semper coluit ut martyres. Dictum est: quasi ex opero operato, quia non ex opere tyranni vel carni­ ficis haec vis sanctificandi oritur quasi ex causa instrumental!, ut in Sacramentis, sed tantum occasione huius operis gratia confertur, propter con formitatem mar­ tyrii cum passione Christi a). IV. Neuter Baptismus, sive /laminis sive sa ngu i n is^e.rcusat a - rcali susceptione Baptismi aquae, si hoc postmodum suscipi possit; non enim characterem baptismalem receperunt nec sunt de corpore Eccle s i ; i e. Hinc etiam baptismus aquae administrari dehpr.ct-mart-.vii, qui post vulnus lethale acceptum, ; u Ihuc supraviveret. i iiôà .«j-jr - 'f·»! 45. Quaeritur, quam dispositionem requirat Baptismus sanguinis in adulto, ut illi suum conférai effectuai. Itcsp, Certo requirit iir*'aeeoptat io mortis ex motive supernatural!; in pec­ catote insup<4_p<)cn_iteiitia^miae sit saltem-attritio, Xum autem in peccatore necessarius sit actus contritionis vel charitatis perfectae, controveititui ; datur duplex sententia quarum sententia necans |»< · cessii.ii.·!!i .-ont ni urnis vel charitatis perfectae saltem ut dispositionis aniece«lentisjremnt.M i hodie communis est. Rationes sententiae affirmantis sunt verba S. Pauli I Cor. 13, 3 et praeceptum actus charitatis in articulo mortis eliciendi l* 3). Sententia autem negans provocat ad mentem Ecclesiae, «piae in canonisaiione martyrum non investigat de contritione perfecta. Argumentis alterius sententiae respondet textum S. Pauli de martyrio non agere, ut hodierni oxegetao com­ muniter docent; praeceptum autem caritatis in articulo mortis impleri eo quod martyrium (sicut Sacramenta mortuorum) in ipsa iustificatione caritatem etiam actualem producat (n. 97, 98) ·), l) -) 3) *1 Danjol-HOJ» in Vic Spirit. (1047), TI. p. 116 */7. (’fr. 111, ·ι, 06. ci. 11 et v. Noort, o. r„ η. 218. (’fr. tom. I. λ. 346, II. (’fr. H. SehlllelHMM’kx. Dr sarramenirte hriUecnnomir. p. 588-603, MATERIA ET FORMA BAPTISMI Caput III. MATERIA ET FORMA BAPTISMI Articulus I. Materia Baptismi. 46. — Principia. 1. Materia remota valida Baptismi est aqua vera et naturalis, seu dementaris. Est de fide iuxta Trid., sess. 7, eau. 2, de Bapt. ‘), ex verbis Christi apud Io. 3, 5: «Nisi quis re­ nal us fuerit ex aqua et Spiritu Sancto, non potest int roire in regnum Dei ». Constat insuper ex can. 737, § 1. Rationes convenientiae sunt, quia aqua humiditate sua significat ablutionem peccatorum; fri­ giditate mitigationem caloris concupiscentiae; limpitudine clari­ tatem fidei 2). Igitur materia remota valida Baptismi est quidquid secundum com­ munem aestimationem hominum verae usualis aquae nomine significatur. Hinc: 1" materia certo valida est: aqua maris, fluminum, fontium, puteo­ rum, etc. Item aqua ex glacie?, inve aut gnmaine resolutis; aqua sulphu­ rata aut mineralis, aqua ex vapore vel rore collecta, etc.; aqua turbida, mixta cum alia materia, motio aqua sit praedominans. Sic v. g. materia valida est aqua, cui pro millesima parte hydrargirum bichloratum corro­ sivum admixtum est ad eam asepticam reddendam, uti aliquando fit, quando infans in utero baptizandus est. Ita S. Off. 21 Aug. 1901 *). 2° M a t er ia ύπνι/ι da es t, quidquid usualis aquae rationem non par­ ticipat, ut ceÆvisia, caffeaj the!q silccfts ex pomis aut herbis expressus; item saliva, urina, sunor^ lacrimae ‘). . , 3° Materia dubia est; ms carnis tenue; tenuis cerevisia aut calTea vel thea; lixivium; aqua ex sale soluto; succus linens ex vite aliisve ae­ boribus, glacæs et nlx^um^oTuta^n. 1·3, ]·4). 11. Ut materia remota LICITA habeatur: a) materia per se in omni bàptîsmo dobQt esse certo valida. Per accidens vero, in extrema ') D. 858. -) HI. <1. «6. a. 3. -1) ( fr. A . 11. Th. (1001). p. nsixvr. V. K. S. (1001). J>. 2S9. 4) Liquor amnii, cui foetus secundinis Inclusus in utero Innatat et qui In partu ellluit ( vulgo • vrucht water. Fruclitwwwer, liquido amniotique ») prolmbllMnic iÏÏU terta Invalida quia axsimilandim videtur nllh accretionibus corporis humani (uti naliviu·. urinae). 5 — AF.HTNVrf-I)AMEN. Thfol. Mor. - II. LIB. VI. TltAiTT. II. CAPUT HI. se, necessitate, si nequeat materia certa haberi, potest et debet dilbiiti adhiberi sub conditione «si haec materia valeat »; quod fieri debet, etiamsi opinio pro valoro Sacramenti parum probabilis sit quia in extremis extrema sunt tentanda. Quodsi tali modo baptizatus supervivat, cum aqua certa rebaptizandus est sub conditione: « Si non es baptizatus, ego te baptizo» etc. Recole dicta n. 17 (η. 103, lui). b) ob reverentiam erga Sacramentum, aqua debet esse limpida, ita ut grave peccatum foret sine necessitate uti turbida vel cor­ rupta (n. 102). c) in Baptismo sollemni, i. e. eo baptismo qui ministratur ser­ vatis omnibus ritibus et caeremoniis quae in ritualibus libris prae­ cipiuntur, ex praecepto gravi Ecclesiae, aqua debet esse ad hoc be­ debet esse aqua baptismatis, mixta nedicta seu consecrata 757, § 1), Γη Baptismo non sollemni oleis sacris (cfr. can. 72 - seu privato, ex necessitate conferendo curandum quoque est ut, cum fieri potest, aqua baptismalis vel saltem lusirhlis adhibeatur,ob maiorem decentiam; attamen licitum est uti aqua. communi (n. 102) ’). III. Materia proxima Baptismi est ablutio corporis, facta ab ipso ministro qui verba pronuntiat. Dicit ur ablutio, ut patet ex verbis Christi « baptizantes eos » (Matth. 28, 19) et ex verbis, quibus utuntur apostoli (Act. 22, 16; 1 Cor. 6, II; Hebr. 10, 22; Eph. 5, 26; Tit. 3, 5); quae quidem fieri potestl'per immersionem in aquam, sive totius corporis sive capitis tantum.vel per cy/imomo^aquae super caput, unam vel trinam, vel per aspersionem, ut patet ex usu Ecclesiae et e.x can. 758. Re7k,., -λ.l) Si nqua benedicta in baptisterio adeo sit imminuta, ut minus videatur snillccro. alia non benedicta addatur, sed In minori quantitate; Idquc iterato Herl potest (can. 757. $ 2). SI vero corruptu fuerit, aut cflluxcrit, aut quovis modo defecerit, parocluw in fontem, benq mun­ datum ac nitidum. recentem aquam infundere debet uo proprio ritu in eufa lilurglcls libris prae­ scripto benediceris (can. 767, I 3). Si autem hoc facere nequeat, tamen aqua focculonta non est adhibenda, sed potius aqua non bnptlMinalls. i. o. aqua sive lust nilis, ad maiorem decen­ tiam, rivo etiam communlH. Cfr. Man·, n. 1454; 8. Off. 17 April. 1839 (Co/Z. tic Prop. Fidt. De caetera aqua baptismal!» renovanda cet in Sabbato Sancto in vigilia Pasohntte Instaurata -e, horis vespertinis; deinceps In Vigilia Peiitccoetce omittitur (Instr. S. C. Π. 10 Nov. 1055, ' n. 10, .l./l.S. (!055|, p. 846). In benedict Ione aquao baptismalls per se adhiberi debent, olea. v eodem anno ferla quinta in Coenn Domini con-remta. Unde in casu quo Sabbato Sancto seu (piando benedicenda est aqua baptismal Ih, haberi non possunt nlnl olea vetera, tunc, rI prudenter praevideri poterit, ante adventum oleorum huius anni neminem foro baptizandum, fons ba­ ptismatis benedicendus «t sine olei* et olea postea, quamprimum praewto sunt, admiscenda. Quodri autem praeter exspectat Ionem aliquis baptizandus caset antequam (dea nova advenerint, vetera olea admiscenda sunt, quum Baptismus sollemnis semper conferendus sit cum aqua ba­ ptismati cui olea admixta sunt. Si autem Sabbato Sancto prudenter praevideatur baptismus aliquis administrandi» ante adventum oleorum, statlm benedictio fontis adhibitis oleis vete­ ribus tint. Cfr. S. It. C. 31 lan. 1896, n. 3879, nocnon 23 Sept. 1837, n. 2773 et 19 Sept. 1859. n. 3092. 1 I MATERIS ET FORMA BAPTISMI 63 q uiritur, ut corpus in>um immediate auua attingatur <4 ut aqua Huai. Secus ouim non habetur ablutio vera. Εχ praecepto autem eiusdem canonis 7.58 primus vel seciim 1 umodus, i, e, per immersionem vel per infusionem, vel mixtus ex utroque, qui magis est in usu, retinendus est, secundum probatos diversarum Ecclesiarum rituales libros. Tertius igitur modus, sc. per a.sptThkuitim, quam.YL·..validus, illidtua tamen e.st. Ilictum est : ablutio facta ab ipso ministro: unde non sufficit, si ipse baptizandus se submergat ‘), nec, ut videtur, si minister eum submergat, quin eum ex aqua elevet. Sufficit vero, si eum epistomio vel fonti cur­ rentis aquae supponat indeque retrahat. Ad liccitatcm in Baptismo sollemni requiritur trina infusio vel immersio, prout ex Rit. Rom., tit. 2, c. 2, n. 19, 20 constat; in Baptismo privato s uactetu r, quatenus tien potest. 47. — Quaestiones. Qiaer. 1° In quanam corporis parte fa­ rianda sit ablutio, ut Baptismum valeat. Resp. 1° Certo valid Baptismus in toto corpore, aut saltem in canite collatus, tamquam parte principali corporis, in quo est prae­ cipua sedes animae, et omnes sensus vigent (cfr. can. 716. $ 2). 2° Si fiat in alia quadam principali parte, puta in pectore, in scapuKs, vel in humeris, communis sententia docet Baptismum va­ leri1; quia sic sufficit, ut simpliciter diei possit hominis ablutio. Aitamen nonnulli dubitant : quia in nulla alia parte integritas vitae ita consistit, sicut in capite; ita. ut videtur. I ». Th. **). I nde, propter ."7 f** aliquantum dubium, quia in re tanti momenti tutiora stunner se­ quenda sunt, quisquis alibi quam in capite baptizatus fuerit, denuo baptizandus est sub conditione: « Si non es baptizatus. ego te baptizo in nomino Patris etc. ». Ita et can. 716, § 3 (n. 107. ECl spinas i n hint i& attingat. Resp. Quoad crines antea cont revertebatur. Baptismi * autem certo valjdu * videtur, si confertur non in crines pendentes a latere capitis, sed, U* .» jp <*rines caput obtegentes. Tune enim confertur in caput, et* i capmhluin5). Usus tamen retinendus videtur, ut si caput capillatum out, in trente baptizetur. Rituale tamen hanc cautionem vel similes non praescribit (n. 107. . ISO); cfr. tamen iint, ad valorem miflicinnt verba communiti lavo, abluo et synonyma, quum actionem abluendi significent quae intentione ministri ad es*e su ramvntali- ablutionis determinatur. Similiter ad valorem sufficit verbum quod etymologice non habet communem significationem abluendi, usu tamen communi ad hanc sacram ablutionem significandam determinatum est. Hinc valet formula: Ia te krttim apud lugo-Slavos. quamquam verbum etymologice effectum potius baptismi quam sacram ablutionem significat *). Pro formula: / christen thee apud Anglos, aliqui dubium movent, cum non eadem certitudine constare dicant, verbum christen iam usu communi ipsam sacram ablutionem significare. 3° persona, quae baptizatur; saltem probabiliter; 1° unitas divinae naturae et distinctio personarum nominibus propriis exprimendarum; quia Christus ipse hanc formam praescripsit: « Baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti »; et ratio est, quia Baptismus est Sacramentum fidei, quo quis fidem Christianam suscipit, proinde primum fidei mysterium in eo diserte exprimendum est *) (n. 108-112). Hinc illa mutatio est contra substantiam Sacramenti, qua vyl folliti:r d< dignatio unitatis divinae naturae, puta si diceretur: <■ In nominibus Patris, et Filii», etc.; item: « In Patre, et Filio», etc.; vel qua invocatio Trinitati- omit­ titur: «Ego te baptizo in nomine Christi*. Baptismus .hibius est, si explicita invocatio Trinitatis mutatur in implicitam aut obscuram, e. g.: · Ego te baptizo in nomine SS. Trinitatis», vel: ■ In nomine trium divinarum Personarum», vel: - In nomine Dei unius et trini», vel: «In nomine Genitoris, et Geniti, et Procedentis ab utroque · (n. 109, 111, 112: II. .1.. n. 114). Quaeriti R. zbt plures possint simul vos baptizo etc. liesp. Possunt valide, si ipse minister singulorum capita aquam infundat; at non immineat tempusque non suppetat ut zentur8) (». 121). baptizari sub forma: Ego dum verba profert, super licet nisi periculum mortis singuli separatim bapti­ Nota. Circa varios mutationum modos, consule dictu n. 7. II. Id unum observandum superest. satius esse ut laiei, linguae latinae ') n. «mu. 2) I). 1317. Quare hanc propoaiUo damnata «It. cfr. H. Sehtltoboeckx. Ik Mcramcntcle hcilseconomic. p. 250 agg..· nil ter B. Murchrltn. La materiae hi forma dei Jiatbsimo talla ChicM di S. Ambnxjio (1915). ('(r. etiam Lnndftmf In Schotastik (1912). p. 412 w·. 531 W» 3) Anno 1891 a S. Sedo approbatum fuit Rituale Slavtaum· quod habot hanc formam: Ia U> kmtlm. Cfr. Zcit.aro(>lius proprius baptizandi narochus in cuius paroecia baptizandns domicilium vel quasi-domieilium jive personale sive legale habet ; vel si de vago agatur, vel de eo, qui nonmsi dioeccsanuni domicilium vel quasi-domicilium habeat, parochus, in cuius paroecia talis persona actu commoratur. Hinc vagus a quovis parocho in proprio territorio exsistente baptizari potest (cfr. can. 94). I > 1 11 IC > 1 Ml· t *·Λ 1 1 I 1« / i «*/7 « M /I 7Λλ« v*a1 j» ** »·χ\ λ 7» xs m k Λ III. Semper requiritur ut baptismus conferatur in ipso terri­ torio Ordinarii vel parochi eum administrantis vel administrare per­ mittentis, etiamsi agatur de sui loci incolis. Cfr. can. 739. Secus licentia requiritur quae tamen in casu necessitatis legitime praesu­ mitur. Cfr. can. 738, § 1. Cire-a praedicta notandum; 1° Per se etiam peregrinus a , mrocho proprio in huius paroecia baptizandus est ideoque illuc ses3* conferre debet vel illuc t ranslereniufs' est. Per accidens vero, sP^peregrinus facile sine mora baptizari nequit a proprio parocho in huius paroecia, quilibet parochus in suo territorii» potest sollemniter eum baptizare. Tunc igitur opus non est adire parochum paroeciae in qua peregrinus actu commo­ ratur *). Cfr. can. 738, § 2. , 2n Quando amtur de adu{tyrum baptismo. He. jibi ^ommode fieri possit, ad loci Ordinarium deferatur, ut, si illi pîiïcuenf, ab eo vel ab l) Haoo codials dispositio practica ww poU*t quando, uti In aliquibus urbibus socpe fit. muller nd partum Bubcundupi wae ad nosocomium vel sanatorium confort; tunc, «I focilo et sino mora fleri potest» v. g. «1 in alia paroecia eiusdem urbis mulier domicilium habeat» Infans ad huius porocoloo parochum deferendus est; secus parochus nosocomii baptizare potest. — Saopo CappollanuH nosocomii ex luro dloecesano facultatem habet Infantes ibi natos baptizandi, lior· tandl nihilominus sunt, parentes, ut tilios in propria paroecia baptizandos afferant, ut In illo loco organismi Eodcelao Incorporentur, ubi membra erunt: vel saltam parochus proprius ro­ getur, ut baptizando illlos suorum parocclanorum paternitatem spiritualem eorum suscipiat (Directoire pour to i>a*toralc det Sacremcnte, n. 18: Crouscn In ΛΓ. /C. Th. [1917 ). />. 957 8*Z7·)· 68 LIB. VI. TRACT. 11. CAPUT IV. cius delegato sollemnius conferatur; alioquin parochus ipse baptizet. Π? Cfr. can. 714; Rit. Rom., tit. 2, c. 3, η. 2. 3° Ubi paroeciae aut (piasi-paroeciaenondum sunt constitutae, sta^ tutorum peculiarium et receptarum consmuuiTinum ratio hacenda est^* M-’’ ut const et cuinam sacerdoti, praeter Ordinarium, in universo territorio (>»** vel in eius parte ius insit baptizandi (can. 7 to). 51. — Minister extraordinarius Baptismi sollemnis. Haptismi sol- qfl lemnis minister extraordinarius ratione potestatis Ordinis est diaconus; «pii tamen sua potestate uti non potest^sine, loci Ordinarii vel parochi licent ia?) i usta de causa concedenda. Haec autem, ubi necessitas urgeat sollemniter baptizandi, legitime praesumitur (ea- ')*« 711; n. 116, dub. 1). 52. — Ministri Baptismi non sollemnis. 1. Quilibet homo, etiam infidelis, servata*debita materia, forma et$i ntentione, SEMPER valide baptizat: licite autem id (utique absque sollemnitate) jacere yptesl, SI urgeat necessitas. Si autem fieri potest, adhibeant ur duo testes vel saltem unus, quibus baptismi collatio probari possit (can. 742 •)k ■3 Mti Quandonam casus necessitatis adesse censeatur. Jlesp, Casus adesse censetur quoties homo non bautizatus in periculo .lyT mortis versatur: non vero co ipso quod Sacerdos etiam per longius tempus <91 absit nec adiri possit. Nihilominus, pro pluribus terris Missionum, si agatur de parvulis etiam bene valentibus, S. C. de Prop. Fide haud una vice ap­ probavit consuetudinem iuxta nuam privatim baptizantur, si sacercL·»S QUAER. tieis adultis sub conditione aliquando privatim administrando cfr. II. Ni auteni plures adsunt, qui baptizare possunt, debitas ordo servandus est prout sequitur: si adsit Sacerdos, Diacono praeferatur *), Diaconus Subdiacono, Clericus laico, et vir foemtnae, nisi pudoris gratia deceret foeminam potius quam virum baptizare vel nisi foemina noverit melius formam et modum baptizandi. Patri aut matri suam prolem baptizare non licet praeterquam in mortis periculo, quando alius praesto non est qui baptizet. Ita can. 712, § 2 et 3 et 1) Cfr. S. C. «le Prop. Fido 21 Ian. 1788 (n. 593); IG Ian. 1804 (n. 678); 11 Sept. 1811 (n. 939). DcciiionoH prima ct tertia Kupponnnt periculum vitae Infantis, ex umi parentum in­ fante* recvnfl natos eccum In eodem lecto deponendi; non expreese secunda. Tros Istao deci­ siones citantur In noth Gaaparri apnd can. 712, J I; cfr. ctlnm Vormnentch, τι. 211; Cappello, n. 138. 2) 81 a sacerdote vel diacono Baptimnus privatim confertur, serventur quoque, si tempus n Kit. Rom., til. 2. cap. 1, n. 16 *). Deinde, quando baptizandus esset infans iiondiini ex utero egressus, debet ob decentiam mulier prae­ ferri Cllirmnuue viro, etiam proprio parocho, dummodo mulier ba­ ptizandi ritum probe sciat; prae omnibus enim valor Baptismi at­ tendendus est. Attamen decentiae causa mulier praeferenda non est medico obstet ricatori (n. 117, 106). 53. — Quaestiones. De Baptismo privato. Qt aer. 1° .1» inversio ordinis praescripti in Baptismo privato sit grave peccatum. h’esp. f)ixt. Tn praebentia Sacerdotis, graviter peccaret laicus, qui baptizaret; quia iniuriam irrogaret Sacramento. quod per se requirit ministrum ad hoc consecratum. Propterea etiam Sacerdos graviter Pec­ caret, 81 Une» hoc ministerium cederet. Ita communiter. Inter reliquos, ordinis inversio certo non est culpa gravis; quia nullus eorum est specialiter ordinatus ad baptizandum; est tamen venialis, ob aliquam indecentiam et ob praescriptum canonis et Bit. Rom. Ita com­ muniter (n. 117). Ρ.'Γ-ί QUAER. 2° Quodnam sit OFFICIUM PAROCHI RESPECTU BAITISMI IN NECESSITATE conferendi vel collati a laico. Hesp. 1° ('uret parochus, ut fideles (in specie occasione instructionis matrimonialis), praesertim autem obstetrices, medici et chirurgi, rectum baptizandi modum pro casu necessitatis probe ediscant (can. 743. Rit. Rom., tit. 2, cap. 1, n. 13). Unde, sicut obstetrices sub mortali tenentur modum baptizandi noscere. ita parochi tenentur sub gravi eas diligenter examinare, utruni necessaria noverint (n. 117). Quin etiam utile esse potest ut quotannis examinentur. e. m 2° Cum parocho indicandum occurrit de valore Baptismi a laico collati. prius ipsum, deinde testes, separatim interroget: an aqua fuerit naturalis et in (piantitate sufficiente; quodnam membrum ablutum: an nihil in forma omissum; et tandem an verba prolata fuerint tempore ablu­ tionis et ab eadem persona. Quibus investigationibus peractis, si nihil **c*^_-*( fuit omissum, solae caeremoniae supplendae erunt: sin autem aliquid essentiale defuerit in Baptismi collatione. Baptismus iterandus est abso- ‘λ lute: sub conditione vero, si prudens dubium remanserit (n. 136). Hinc abusus est, quoscumque infantes, qui privatim fuerunt ab obstetricibus catholicis domi baptizftti, indistincte sub conditione rebapti­ zare ’). iterandus sit BAPTISMUS COLLATUS \B HAERETICIS. Ilesp. Per se non est iterandus, (pria fides in ministro non requiritur ad validitatem Sacramenti, dummodo intentionem habuerit faciendi quod QUAER. 3° An b Inwupcr. catholicus pracforendtiH ont haeretico vol schlflinntlco, lalvun etiam clerico cvn· Mirntn post son fontlain ΙικΙΙοΙ*. (Tr. «'appello. Dr Rapt., n. Cfr. Belied. XIV. lb- Sun., lib. 7, cap. G. η. 4. ti 70 LIB. VI. TKACT. II. CAPUT V facit Ecclesia (cfr. supra n. 9, q. 1; 10) et rectam materiam et formam adhibuerit. Per accidens autem saepe dubium de validitate aderit, praesertim in illis sectis, quae hoc Sacramentum non indicant necessarium ad salutem, cuiusmodi sunt Lutherani, Calviniani et multi Anglieani; qui propter huiusmodi errorem parum curant necessaria requisita. Practice standum erit indicio Ordinarii tum ob can. 759, § 2 et 74 I, tum ob praescripta par­ ticularia dioecesium (n, 137) *)· Propterea in singulis casibus investigandum est, de Baptismo ab haeretico eollato, ratione, habita de modo et intentione, quibus tum in genere Sacramentum administrari solet in illa secta, tum in specie a determinato ministro et in casu determinato. Quod ad intentionem attinet, si materia et forma accurate obser­ vantur, in ministris, qui antiquioribus doctrinis protestantibus adhaerent, recta praesumi poterit. Attamen hodie in ministris protestantibus libera­ libus saepius aderit dubium de recta intentione. Ad hoc cfr. resp. S. Offic. 20 dec. 1919 ’) declarans in causis matrimonialibus Baptismi administrationem in determinatis sectis, unae Baptismum admittunt (J)jseipuloruin ______ _ Christi, Presbyterianorum, Congregationalistarum, Baptistarum, Metho- distarum) non praesumi posse invalidam ex defectu intentionis, nisi eonv______ I .trarium probetur. Cf „ Si de invaliditate certo constat, absolute rebaptizetur: si dubium est. f sub conditione. Si constet certo validum esse Baptisma, tantum abiuratio 7 et professio fidei exigatur ’). Caput V. ... ώ' *-' > i , ^SUBIECTUM SUSCIPIENS BAPTISMUM Agendum erit: 1° de subiecto suscipiente generatim, 2° de adultis baptizandis, 3° de infantibus baptizandis. Articulus /. Subiectum suscipiens generatim. 54. — Requisita ad susceptionem, 1. Omnes homines viatores, sive adulti sive infantes, qui baptizati non sunt, sunt capaces Bal) Cfr. Bencd. XIV. De Syn., lib. 7. eap. fi, n. 7. 8. 3) J. A.S. (1049), p. 050. Cfr. U. Beeto In Am. Eccl. Hrto., 122 (1050), p. 257-271; Hürth in Periodica (1950), p. 107 tqq. 3) Cfr. S.C.C. 27 Mart. 1083 (Pallotti. Collectio S.C.C., XVI. r. v. Sarr. Dapi., i 2, n. 13); S. Off. 20 Nov. 1878 (Coll, de Prop. Fide, η. 1501); cfr. oUnm S. Off. 0 Apr. 1859 ot 21 Fobr. 8UHIECTUM SUSCIPIENS RAIUTSMUM 71 ptismi, quantum est a parte ipsarum personarum : cum enim omnes homines vocati sint ad susceptionem Baptismi iuxta verba Christi: λ Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu Sancto, non potest in­ troire m regnum Dei » (Jo. 3, 5), patet omnem hominem, qui potest aqua tingi sub Trinitatis invocatione, per hoc Sacramentum posse spiritualité!· renasci. II. Susceptio Sacramenti Baptismi est protestatio fidei, qua suscipiens profitetur se Christum ut suum Salvatorem ex peccatis agnoscere seque per Eum Deo Trino uniri velle vita gratiae (vir­ tutum theologicarum) in communitate fidelium. 1. Unde PRO VALIDA SUSCEPTIONE Baptismi in adulti* requi­ ritur intentio Baptismum suscipiendi eo modo, quo dictum est supra n. 28-29; in parvulis et perpetuo amentibus supplet voluntas Ecclesiae, ut supra diximus ». 28. 2. Pro fructuosa susceptione Baptismi in adulti* requiruntur c«, quae praeparant iustificationem i. e. vera conversio ad Deum per Christum uti Tridentinum exponit: «Disponuntur autem ad iustitiam, dum excitati divina gratia et adiuti/'/Mem ex auditu (Rom. 10, 17) concipientes, libere moventur in Deum, credentes vera esse, (piae divinitus revelata et promissa sunt, atque illud imprimis, a Deo iustificari impium per gratiam eius, « per redemptionem, quae est in Christo lesu <> (Rom. 3, 21) et, dum, peccatores se intelli­ gentes, a divinae iustitiae timore, quo utiliter concutiuntur, ad con­ siderandam Dei misericordiam se convertendo,^/» spem eriguntur, fidentes, Deum sibi propter Christum propitium fore, Illumque ta impiam omnis iustitiae fontem tliligere incipiunt ac propterea mo­ ventur adversus peccata per odium aliquod et detestationem, hoc est per eanvpoenitentiam, (piam ante Baptismum agere oportet: denique dum proponunt suscipere Baptismum, inchoare noram vitam et servare divina mandata >» (sesx. 6, cap. 6) ‘). I nde patet requiri in eis actus fidei et spei, dilectionis incipientis, poenitentiae et pro­ positi novae vitae *); vide etiam supra ». 32. Nota. Quod attinet requisita ad luitain susceptionem Baptismi, vide quae in tractatu de Sacramentis in communi (». 33*36) disseruimus, congrua congruis referendo, nocnon quae in sequentibus de subiecto suscipiente in specie dicemus. 55. — Obligatio suscipiendi Baptismum. Habetur pro adultis obligatio iurls naturalis et divini suscipiendi Baptismum, quia in re vel in voto est medium omnibus necessarium ad salutem. Est oblil) n. 708. ’) Do conversione cfr. M. J. Schroben, Mydcrien Chrislmlunut, ξ 89; S. Erane. Sales, Tnii/? de I'iiinaur dr Dint, livre IIe; H. IIArlnc. /Mj» Grjtrlz Vhrùdi (19M). Ktip. V, Die llrkfhrung. p. 301*450. : LIB. VI. TIIACT. II. CAPUT V. gatio illris naturalis, quia quisquis ex praecepto naturali amoris sui tenetur adhibere inedia ad salutem necessaria; dein iure naturali quisquis tenetur Deo servire eo ritu quo Deus voluerit et proin in­ trare Ecclesiam; id quod obtinet per Baptismum. Est obligatio inris divini, ut patet ex praecepto dato Apostolis omnes baptizandi; in quo praecepto includitur obligatio Baptismum suscipiendi. Pro par­ vulis vero ex dictis sequitur parentum et eorum quibus cura ipso­ rum commissa est, obligatio procurandi ut Baptismus ipsis admi­ nistretur. .S C JI O L I O N Obligationes profluentes ex Baptismo suscepto 1. Ex dictis patet susceptionem .Sacramenti Baptismi esse signum conversionis ad Deum et arreptionis salutis in Christo moriente et. resurgente hominibus oblatae, ut per gratiam Eius vitam filiationi divinae congruam agant.. Propterea servando fidem, spem et charitatem, quae observantiam mandatorum includit, grato animo re­ spondere debent bapt izat i dono inenarrabili per Baptismum col­ late’). Docet inde Cone. Trid. « baptizatos per Baptismum non solius tantum fidei debitores fieri, sed universae legis Christi ser­ vandae» (sess. 7, de Bapt., can. 7; cfr. sess. 6, can. 19, 20, 21 ’). Quod iis per auxilia gratiae in Baptismate promissa et vi ipsius collata possibile evadit (cfr. sess. G, cap. Il) '); vide supra η. 42, I, 4°. «Sic ergo iustificati et amici Dei ac domestici facti, euntes de virtute in virtutem, renovantur (ut Apostolus inquit) de die in diem, hoc est mortificando membra carnis et exhibendo ea arma iustitiae in san­ ctificationem per observantiam mandatorum Dei et Ecclesiae: in ipsa iustitia per Christi gratiam accepta, coopérante tide bonis ope­ ribus. crescunt atque magis iustificantur » (Trid., sess. (i, cap. 10)s); cfr. tom. I, n. 11-15. Ratione Bapt ismi ideo suscept i Christiani obli­ gatione tenentur proficiendi in via virtutum theologicarum ac mo­ ralium. Parentes autem aliique qui infantium baptizat orum curam ha­ bent, obligantur eos tali modo educandi, ut cum ad discretionem pervenerint, huius Sacramenti gratia moti, se ad Deum convertere et Baptismi promissis stare parati sint ·). *) Cfr. etiam supm n. 32. Scholum. Fork», Die Lehrc com chrWHehen rollkommenheiMrebcn (1910). p. 11-38. I). 803, 820. 830. 831. P. 804. D. 803. Ferki*. o. <·., n. 15. SUBIECfUM SUSCIPIENS BAPT1SMEM Articulus II. De Baptismo adultorum. ' Praenot. Adulti hic censentur, qui rationis usu fruuntur (can § 2, 2*). 56. — Principium. Adultus tenetur Baptismum ab Ecclesia pe­ te re //?////// potest. Ratio est, quia Baptismus est medium ordinarium conversionis ad Deum et. est ianua Ecclesiae extra quam nulla est salus. Per se tamen adultis non statim, quando convertuntur, Baptismus administrandus est, sed aliquantulum differendus, uti etiam can. 772 innuit quando statuit: «decet adultorum Baptismum se­ cundum antiquissimum Ecclesiae ritum conferri, si fieri commode queat, in pervigilio Paschatis et Pentecostes... ». Ex una enim parte hi soipsos iuvarc possunt Baptismi desiderio et aie pro iis non militat eadem necessitas ac pro parvulis; ex alia parte sunt graves ra­ tiones ad aliquantulum differendum Baptismum et ad illum certis praesertim anni temporibus administrandum, nempe: ) propter infirmitatem aut aliquod periculum mortis, quia in periculo mortis urget praeceptum Baptismum re­ cipiendi. -Peccat autem, si unis ultra tempus ab Ecclesia institutum dilïerat accipere Baptismum; nisi ex causa necessaria de licentia Praelatorum Ecclesiae ’); v. g. ad vitandam gravem persecutionem, ut esset in minorenni eieclio e domo paterna, qua omni sustenta­ tione privatur (cfr. etiam toni. [, n. 312, 313). 1 ) Comm. in Matlh.. lib. I in rap. 28 (PL. I. 26. col, 218). 2) III. motu Baptismum petat (can. 715, § 2, 2°; cfr. supra .. ?*<£**?*’ n. 56); ita ut v. g. jjliiis aeat holicorum adultus, i. e. qui u-su rationis "^^litur, baptizari possit et tenuiore opportuno baptizari debeat. 41 etiam invitis parentibus, quoties ipse Baptismum petat et; eaeterogum sufficienter instructus sit l2*4). Vide etiam supra ». 21; 22 nota I, 2° a; 2.3. tZ- Baptismus tuto conferri potest pueris et puellis, infidelium filiis, qui scholas catholicas Missionis frequentant et bene de religione edocti. Baptismum petunt, eorum parentibus consentientibus, etiamsi post Baptismum, in suam familiam paganam redeuntes, permultis periculis sint expositi, ita ex resp. S. OfT. 30 Mart. 1033’). Si agitur de Baptismo puellarum adultarum, quae gentilibus in matrimo­ nium fuerunt promissae et sat proxime eis tradendae praevidentur, res cum omnibus adiunctis ad Ordinarium deferatur1). H- Adultorum Baptismus ubi commode fieri possit ad loci Ordinariiim deferri debet, ut, si voluerit, ab eo rei ab eius delegato, solee*^'C. lemnius conferatur (can. 71-1; cfr. supra n. 50; 25). B. 1N PERICULO MORTIS. I. »$'? Baptismum petat, sed in praeci- cf puis fidei mysteriis diligentius instrui nequeat, satis est ad Baptismum '^ ·ΐconferendum. ut aliquo modo ostendat se eisdem asseiitire, serioq'iie pr *se ^cTinsluihae religionis mandala servaturum (can. 752, § 2) »). ■'· II. Quods i Baptismum ne petere quidem queat, sed vel antea vel r praesenti statu manifestaverit aliquo probabili modo intentionem illum suscipiendi, bapfizajidus est sub conditione·): si deinde côn· valuerit et dubium de valore Baptismi coibit i permaneat, sub conl) Quae nam sit Instructio sufficiens cfr. varias decisione** apud Cappello. n. 150-151 : «le Instructione eorum, qui intuitu matrimonii Baptismum petunt rfr. fxi .Maison-/Uru, cah* 23 (1950). p. 101. *) De periculo perversionis rfr. C. I lumen In Euntes docete (1918), p. 201-205: putat Vernversch Impuberes baptizari non posse invitis parentibus propter periculum perversionis et talis est praxis In multi* regionibus; Periodica (1929), p. ill·; cfr. GCnlcot-Salsmans, II, n. 151. ’) Cfr. Periodica (1931). p. 17. 4) Cfr. Primum Cone. Slnense, n. 251. 4) Do hisce quaestionibus cfr. A. Diacre, Λακ Baptêmes en danger de mort (1951). ·) Hic modus probabilis late sural posse videtur, ita ut o. g. moribundos sensibus desti­ tuto·*. qui cathoUcismo favebant. Includat. Ubi vero Intentio moribundi omnino ignoratur, ar­ cani.* potius divinae gratiae fidendum videtur; aliter tamen van Grlnsven lu .V, K, S, (1927). p. 370; Verrneerseh. n. 223; Cappello, n. 153, 2 qui et allns eltat. aucton*s. ditione Baptismus rursus conferatur (can. 752, § 3). Λη intentio illa·-— satis probabiliter manifestet ur in voluntate generali adhibendi omnia _ media salutis, dictum est supra n. 29, q. 1. j Si d^ubdetur, /in athgent statum discretionis, instruatur mo­ lit >n < i no 'Tieri * potest modo; secus baptizetur sub conditione1). Si convaluerit et dubium de valore Baptismi collât i remaneat, post claram manifestationem intentionis et accuratiorem instructionem sub conditione rebaptizetur. Notanda. 1° Tam sacerdotem, qui adultos baptizat urus est. (piam ipsos adultos qui sani sint, decet esse ici unos (can. 753, § 1). 2° Nisi graves urgenteaque causae obsint, adultus baptizatus statim Missae Sacrificio assistat et sacram Communionem percipiat (can. 753. § 2). 58. — Corollarium. Baptismus amentium. Regulae. 1. Amentes et demente*, qui pout usum rationis tale» farti *unl, quoad Baptismum tractandi fiunt ut adulti. Unde: ln hi intervallis lucidis, si quae habeant, baptizari possunt, ai velint (can. 754. § 2). 2° Extra lucida intervalla per se baptizari non debent. Cfr. can. 754. § 1. Ratio est quia adultus licite non baptizatur, nisi scirn* et roku* sacramentum recipiat (can. 752, § 1); porro amentes nequeunt scientes baptizari. *· Possunt autem et debent baptizari imminente periculo morti*, si antequam insanirent, suscipiendi baptismi desiderium ostenderint (can. 754. $ 3). Ratio est. quia hoc in casu adest intentio habitualis, quae sola ad validitatem requiritur. Nota. Eadem ratione, qui lethargo aut phrenesi laborat ■). vigilans tantum et volens baptizandus est; at si periculum mortis impendeat, baptizari potest, si ante lethargiam aut plironosin desiderium suscipiendi Baptismi ostenderit (can. 754. § 4). II. Amentes et dementes, qui tale* a nativitate vel ante adeptum rationi* usum fuerint. quoad Baptismum aequi parantur infantibus (van. 745, § 2. 1°); undo ut infantes baptizandi sunt (can. 754, § I). Quare etiam regulae, infra de Baptismo infantium acatholieorum tradendae, iis applicandae sunt. Articulus IU. De infantibus baptizandis. Infaiit ium nomino hic veniunt, qui nondum rationis usum adopt i sunt, eisdemque aeccnsentur amentes ab infantia, in quavis aetate constituti (can. 715, § 2, 1°; 88, § 3). J) Cfr. 8. Oir. IS Iulii 1SU2 ad IV (Λ\ H. Th. |I897), p. 95). 2) Lethargia <*t status somno alruiHs, In quem iwrsonao hystericae Invidero possunt; voco * phrenesis » hi teli lirandus videtur status delirii vrl furoris; apud hodiernos tnedlcCM minus usi­ tata est. 76 LIU. VI. TRACT. II. CAPUT V. Dicendum autem erit: 1° de infantibus baptizandis in genere, 2° de Baptismo infantium in utero matris, 3° de Baptismo foetuum abortivorum, 1° de Baptismo monstrorum, 5° de Baptismo infan­ tium expositorum. 6° de Baptismo infantium acatholicorum. ξ I. - Baptismus infantium ix genere. _ 59. — Principium, Ο’/'οπχ est obligatio parentum et aliorum, ad r quos cura infantium pertinet, providendi, ut baptizentur. Ratio est: ζ flL. quia est unicum medium salutis (pio infantes, qui sibi ipsis providere nondum valent, iuvari possunt *). -' Falsa igitur et detrimentosa opinio est, infantes cum adoleverint, ipsos eligere debere, quam religionem maluerint et ideo prius non esse baptizandos; vel etiam eos postea esse interrogandos, an iuxta Baptismum, quem receperunt, vivere velint (cfr. Cone. Trid., sess. 7, de Bapt., can. I I) *). Quaeritur: J.n liceat parvulorum Baptismum differre. Besp. Parentes et ii quibus cura parvulorum commissa est, gravi obligatione tenentur procurandi ut parvulis in periculo mortis versantibus Baptismus administretur. Extra periculum mortis in­ fantes quamprimum baptizari debent; ut scilicet iuxta ordinem oeco­ nomiae. Christianae a potestate diaboli quam primum in regnum Christi transferantur. Ideo parochi et concinnatores frequenter fi­ deles de hac gravi eorum obligatione commoneant (cfr. can. 770) ’). Mu. Undt· graviter peccant imicntc*. qui parvulorum Baptismum per mulium*"*’ temporis differunt. Quanta autem dilatio gravis censeatur, si infans sanus est, non convenit inter DD.; alii gravem esse putant, si mensem excedat ; cominunior tamen et probabilior sententia tenet gravem esse, si absque causa ultra 10 vel 1 I dies differatur (». IIS; II. .1.. n. 18). Haec autem valent, si infans kiiiiiih est. uti diximus; si vero infans defiflft est, delatione ad ecclesiam gravi periculo mortis exponi potest, praesertim si fiat infausta tempestate (cfr. infra n, 78, II). Quare hoc in caeu diutius exspectandum eet; post duas hebdomada* peri­ culum generatim minus erit, quum hoc tempore elapso infans vitae extra-ute- 4 rinae accommodatus eet. Caveant autem parente*, si Baptismus forte in hisce adiunctis differatur, ut semper habeant aquam ad manum, ita ut in periculo mortis immediato infans * privatim baptizari possit. ' ’) Cfr. Alloc. PII XII n sentialem vitae intrauterinae infantis ·). 111. Si mater praegnans mortua fuerit, foetus ab iis ad quos spectat extractus, si certo vivat, absolute baptizetur; si dubie, sub con­ ditione (can. 716, § I). Dicitur: 1° si mater mortua fuerit; porro, mater mortua censeri debet, quando signa externa communia mortis certo apparent» Potest equidem esse, ut etiam tunc per aliquod tempus adhuc anima corpori unita maneat (cfr. infra n. 337); sed in casu de quo agitur hoc curandum non est. quum: 1° de tali permanentia unionis in casu particulari nihil constet; 2° nullo modo certum sit veram separationem animae et emporis tunc sectione, praesertim caute facta, accelerari. Dicitur 2°: ab iis ad quos spectat ertractus; porro extractio Iit opera­ tione quae voratur sectio eat sana, i. e. incisione ventris matris. Haec autem operatio imprimis facienda est ab artis peritis, quare vit<·»· pec­ cant chirurgi vel medici qui eam omittunt vel differunt. Aliis, praesertim cognatis, gravis obligatio incumbit curandi ut sectio fiat. Jmo in defectu cliiniigi vel nu'dicL ,d :iliu' ΐΊ·ρ<·ι iat ιιι· qui idoneus ot ei siiiimiui habet gectionem faciendi, hic eam efficere tenetur; unusquisque enim tenetur in extrema necessitate periculo mortis se exponere ut infans baptizetur: ergo multo magis sectionem caesaream efficere. Pudoris ratio nulla est: nam certe modestia et virtus non est, unde tantum profluit malum, inquit S. Oflic. 15 Febr. 1780 ’) (n. 106; lib. 2, ». 72). 'eft *) Cfr. Mrrkelbacb, QQ, Jd Embryotoffifi ft dr. mMirfrat. Ha pt., p. 63-01 et QQ. dr Em· bryolotfia ft dr Strrilfoatione, p. 11-15; Wouterr, I!, p. 60, nota mttry. I; Niederrncycr, III. p. *209; , , Antonelli2, I. p. 152; Gtalcot-Satetnanfl, Throl. Mor., II. η. 113, not.; C’a.vns Con.l>is probabilior videtur, Quare sacerdos abstineat a demandanda hac sectione et multo magis ab ea peragenda quatenus bonum commune vetat; sed quidem suadendo pro viribus efficere conetur ut ab alio sectio fiat. Nihilominus si in casu extraordinario nullum detrimentum Religioni et Ecclesiae esset timendum, · puta, si ipsi familiares, religiosissimi atque notissimae discretionis, instanter petant a Sacerdote solo praesente, fama caeloroquin in­ tegerrimo, ut prolem certo viventem e matris indubio mortuae alvo liberet ot Sacro Baptismate regeneret ·), * ex opikeia posset etiam Sacerdos sectionem peragere. Quaer. 2° .In possit et teneatur mater^ivq operationem chirurgicam periculosam (in specie scelionem caesarcam) palïTiïl proles cius Baptismum recipiat. ’) Morkdbnch, Quarslionrs dr Embryalogia d Slrriltoalionr, p. 12; Poyen, Mofifofopif rn/<· Sniot. Pe liaplismo, p. 255. 80 LIB. Vi. TRACT. II. CAPUT V. Praenotanda, a) Nostri» temporibus jtt» chirurgica sectioni» caesareae tan­ topere perfecta est. ut, si mater viribus pollet, serium periculum mortis ple­ rumque non adsit. b) Omissa sectione, mater saepius non in minori vitae periculo versabitur, si abortum provocatum foetus mortui vel eiusdem in utero dissectionem perferre debebit, quippe quae foro aeque periculosa sint ac sectio raeaarea. /iV.s-p. Potest et tenetur, si concurrant Ime conditiones; 1° ut mater naturaliter foetum vivum parere nequeat; 2° ut infans ex indicio periti aliter baptizari non possit; 3° ut Baptismus infantis prudenter sperari possit facta operatione; 1° ut operatio non sit moraliter certo occisiva matris ob eius debilitatem vel alias circumstantias x); 5° saltem probabilius ut infans sit viabilis *). Ratio est, quia tunc tenetur mater periculum mortis temporalis subire pro vita aeterna prolis (n. 106)3). In praxi gracia obligatio compluries non exsistet; quia, uti diximus, foetus non raro supervivit matri defunctae, quod iam advertit S. Alf.. //. Λ., /r. 8, /i. 26, aut nonnunquam in utero baptizari poterit. Insuper, prudentia plerumque sua­ debit matrem in bona tide versantem non monere de gravi obligatione, sed adhor­ tari solum ad consentiendum sectioni: ob periculum, ne consensum forte ne­ gando moriatur in malo statu *). Denique notandum est, sectionis caesareae loco plerumque praestare hodie ut medicus, si infans est viabilis, partum artificialem procuret, puta per pun­ ctionem secundinarum, qua liquor amnii effluit5). 62. — Regula, Omnes foetus abortiri. quovis tempore editi, ba·, ptizandi sunt; si certo virant, baptizentur absolute, si dubie, sub con­ ditione. Ita ex can. 717. Foetus non est baptizandus in secundinis, sed hae caute aperiendae sunt et liquor amnii in iis contentus lente effundendus, deinde foetus ipse baptizetur. ^ Foetus autem incompletus baptizetur per immersionem in catum vel peivf aqua^ïepnla'^plPim *). Idcirco baptizaturus apprehendat unius manus pollice et indice aliquam secundinarum plicaturam, casque ope forficulae discindat ita ut liquor amnii effluat, mox foetum immergat simulque formam Baptismi pro­ nuntiet: Ni vivis. ego etc. Dein foetus iterum ox aqua extrahi debet. Monet Capellmann 7) tempus non osse terendum in inquirendis signis vitae, sed si ovum est recens et foetus albus, non gilvus nec subfuscus, foetum statim baptizandum esso sub conditione. 1) Cfr. S. Thnmne, III, 7. 68, a. 11 ad 3; S. Alf., /. VI. η. 10(1; Do Sinet. n. 312; Wonters, II. fi. 05; Mcrkclbach, III, n. 155. 2) De hac conditione cfr. tnipm controversiam n. GO, II. 3. 3) Merkelbach, De Embryol. d Sterti., p. 10*77.; Nledcrmoyer, III, p. 310 827. 4) Ita omnes theologi post Cangiamllu, lib. 3, cap. I. n. 5. 5) Cfr. Eschbach, disp. 3, cap. I. append. 2. e) Cangiam Ila. n. 11; NIedermeyer, III, p. 219; Paycn, n. 132-33; Ido non ndosso occi­ sionem directam ostendit Bender In N.K.S. (1936), p. 215*77. T) Capellnmnn-Bennnnnn, p. 233 877. si IJIECTl M SUSCIPIENS BAPTISMUM Kl 63. Nota. 1’<τ so nequaquam baptizari debut mola carnea, id est ovum foocundatuin quidtmi, mm! in quo, quia secundinae et foetus inaequaliter nu­ triuntur, istae valde excrescunt, hic voro ordinarie exstinguitur vel absorbetur. Foetus porro discernitur a mola in eo quod foetus apparet membrana circum­ datus, quae est subalbi coloris, similis intent inis figurae ovalis, et quae digito — tacta mollescit et cedit : mola vero apparet caro informis, sanguinei vel varii coloris, ad tactum dura1)· Notat autem Eschbach2) non semel in molis foetus inventos esse. Quare quidorn dissecandae et inspiciendae eunt. § IV. - Monstra. 64. — Regulae. I. Monstra et ostenta semper baptizentur (ca­ non 748). Porro, si monstrum habeat caput humanum, baptizandum est absolute, quidquid est, do caeteris membris; quinimo, etiamsi caput ferinum videatur. Si vero dubitetur de praesentia capitis, sub ~ conditione baptizetur (n. 125). 11. Si monstrum editum PLUBES homines distinctos effonnel. omnes absolute baptizandi sunt: in dubio vero utrum monstrum edi­ tum unus an plures sint homines, unus absolute, caeteri sub conditione baptizandi sunt. (cfr. can. 718). In specie autem: 1° >i habeat dtin capita et duo pectora distincta, duo erunt homines distincti, et tunc singuli seorsum sunt baptizandi. Si vero periculum mortis immineat, tempusque non suppetat ut singuli separatim baptizentur, poterit minister singulorum capitibus aquam infundens ambos simul bapti­ zare, dicendo: Ego ros baptizo etc. 2° Si habeat duo capita et duo pectora non bene distincta, tunc debet primum unus absolute bapti­ zari, et postea alter sub conditione hoc modo: Si non es baptizatur, ego te baptizo, etc. *). Idem faciendum est, si habeat duo capita et it num pectus. Si habeat unum caput et duo pectora, post baptismum capitis pectora singula baptizentur sub conditione: 5'i non es baptisalus; quia ignoratur quodnam pectus anima capitis forte informetur. Si 1res vel quattuor adsunt crura, unum autem caput et pectus, unum debet considerari individuum humanum. - Infantes expositi. 65. — Regula, infantes expositi cl inventi, nisi, re diligenter investigata, de eorum baptismo constet, sub conditione baptizandi sunt (can. 7· 1) Canghinilla, n. 12. 13; Onpolhnnnn-Bcnnnann· p. 231. 2) Ditp. phv». Thrvl.. d, 3. p. 2. C. 3. η. I. 3) Cfr. editiones /67. ftom. ante annum 1925. til. cap. I. n. 20. 21. 22. LIB. VI. TRACT. IL CAPUT \ cos baptizatos fuisse; quoties, facta diligenti inquisitione, certitudo non comparatur de Baptismo revera et rite coUato, sub conditione baptizandi sunt. § VI. - Infantes acatholicorum. 66. Praenotandum. Agitur hic de filiis omnium acatholicorum, non modo infidelium, verum etiam haereticorum, schismaticorum, et catholicorum qui in apostasiam vel haeremini vel schisma prolapsi sunt. Quamvis enim Ecclesia in horum parentes iurisdictionom habeat, ideoque eos ad baptismum filiorum cogere, imo filios iis invitis baptizare possit, (piam potestatem in infideles non habet ’), nihilominus canon 751 statuit quoad istorum infantes general im eundem modum agendi servandum esse ac quoad horum filios. .a 67. — Regulae. I. Infantes acatholicorum invitis parentibus non sunt baptizandi, nisi in casibus sub II et III eæponendis. Ratio est quoad filios infidelium,·! (plia ex ime naturali nemo ius habet de infantibus in re spirituali aliquid disponendi contra voluntatem pa­ rentum, sub (piorum potestate et cura sunt, quanuliu usu rationis non fruuntur/lUia ratio est quoad filios omnium acatholicorum, (piia fieret iniuria Sacramento ob certum (vel saltem valde proba­ bile) periculum perversionis et apostasiae. Haec regula confirmata est usu Ecclesiae, ad quem provocat S. Thomas 9), et Constit. Benedicti XIV Postremo mense, 28 Febr. 1771 ’); Probe te, 15 Dec. necnon can. 750 (n. 132). II. Infans acatholicorum, etiam invitis vel insciis parentibus, licite baptizatur, cum di eo versatur rttae discrimine UT PRUDENTER praevideatur MORITURUS, antequam usum rationis attingat (ca­ non 750, § 1). Ratio est quia talis infans versatur in ea necessitate 7 4.'-J. spirituali, in qua solo Baptismo iuvari potest. Ex hac necessitate acquirit ius in Baptismum cui parentum iura praevalere nequeunt; (piare etiam praeter vel contra voluntatem parent um ipsi Baptismus et# ministrari potest et , si est morti proximus, ministrari debet *). Hoc autem cum prudentia faciendum est,, ne scii, odium contra reli­ gionem catholicam excitetur; ubi serium periculum talis odii et saevitiae existit. bonum commune Ecclesiae propagandae praevalet*). — Probae b Cfr. Suarez, /n III, 7. OS, diêp, 25, sect. H, n. S et Mrt. HI, η. 1. 8) Il-Π, 7. 10. a. 12; III, 7. 08. a. 10. a) C. I. C. Fonttg, 1l. p. 00 S77. *) C.I.C. Fontes, IL p. 311 «77.; cfr. rtlnm Ep. cncycl. Inter omnigenns, 2 l'cbr. 174 1. C. I. C. Fontes, I. p. 803 <77. ft) Ctr. tom. I, n. 351; Lebinkuhl, II, n. 111. ·) S. C. de Prop. Fido 17 April. 1777 (Coli. n. 522); Vcrmiurwli, n. 221. Hoc et fani videt» Ai sofa rnnter minuit, ubl hues civile* putri decisionem dc πΉκΙομι infantium cducntlono ooncr· durit, Merkolbacb. III. n. 150. NI 'BIECTt M SUSCIPIENS BAPTISMUM 83 obstetrices et nutrices docendae sunt ne negligent infantibus non bapti­ zatis, si in proximo mortis periculo versantur, Baptismum secreto con­ ferre. Idem pro medicis valet. Quoad vitae discrimen notes ex repetitis declarationibus S. Sedis non suflicere vitae periculum commune seu vagum quod sanis etiam im­ pendit in locis peste afflictis, sed requiri periculum individual·*, ex morbo quo quis actu affligitur1). Neque aliter interpretandus videtur can. 750, etsi verba forsitan largiorem interpretationem admittant. Nmnquam enim, ut observatur in documentis citatis, talis fuit praxis in Ecclesia baptizandi omnes infantes gentilium etiam sanos graciante peste; secus nimis facile Sacramentum profanationi exponeretur. Quapropter, attento canone 0, 1°, non videtur recedendum a iure antiquo donec S. Sedes aliter declaret; multo minus videtur licitum in re tam gravi inconsulta S. Sede novam praxim introducere s). III. Licite baptizatur infans acatholicorum dummodo catholicae cius educationi cauTiun sit 3) in hisce casibus: 1° si parentes, rei tutores, aut saltem unus eorum, consentiant (can. 750. § 2, 1°). Sufficit igitur, ut consentiat mater, ob favorem fidei et salutis aeternae; 2° pa­ rentes, idest pater, mater, avus, avia vel tutor desint, aut ius in eum amiserint, vel illud exercere nullo pacto queant (can. 750, § 2, 2°). Nota. Proles bnntizata parentum etiam infidelium, sive licite siv<· illicite haptizata, por se suiuralmmii?est a potestate parentum, si serais in fide suscepta instrui <·( perseverare nequeat. Ratio est, quia per Baptismum subiicitur homo jurisdictioni Ecclesiae, et consequenter iure liberatur paterna cura in ii*, quae ad animae regimen spectant, quatenus iuri Ecclesiae acquisito contraria esse potest; ius natnquo paternitatis naturalis cedere debet iuri paternitatis spiri­ tualis Ecclesiae. Subtractio autem efficienda videtur a potestate civili Christiana. Vix tamen hodie potest haec doctrina in praxim traduci, siquidem obstant leges civiles aut saltem iuridici conceptus inter non-catholieos, qui propter tolerantiam ratione boni communis laedi non possunt (n, I3S, 128)*). IV. Ni unus coniux est catholicus, alter acatholieus, pro Ba­ ptismo sufficit, ut a parte catholica proles baptizanda offeratur, modo spes adsit probabilis educationis catholicae. Quod valet etiamsi pars acatholica dein infantem velit tradere ministro acatholieo, ut baptizeturs). ') Cfr. S. C. de Prop. Fid.· IT April. 1TT7 (Coll. η. 522); S. OfT. 1 Mall 1853; 18 lulll IS'JI (Coll. n. 1090, 1877). -*) Contra Oostcrlc In Comm, pro rrliffinsiit (1939), p. 22, ubl audacter largiorem interpre­ tationem propugnat, fatendo tamen etiam post Codlocm auctoret, qui quaestionem tangunt. d!· «orto frtaro antiquis declarationibus. 3) Largo IntoUlgenda est rox « caulum til », Ita ut etiam probabilem spem Includat; cfr. ea, qinw» scripsit C. Damon In Euntes tMe (19IS), p. *296. qui citat Instr. Ben. XIV, Posinmo mrnw. 28 Febr. 1717 (Coll. de Prop. Fide. n. 360) et S. Off. 6 Sept. 1899 (CoH. de Prop. Fide, n. 2068). quao etiam hisco Infantibus applicanda videntur. 4) Cfr. S. Off. 22 lulll 1840 (Coll. de. Prop. Fide, n. 902). &) Cfr. S. Off, 12 Oct. 1600; 17 Sept. 1671; 29 Nov. 1672 nd I; G lui. 1898 ad 4 (Coll, de Prop. Fide, n. 200, 205 ct 2007). 81 MB. VI. TRACT. II. CAPUT VI. Ευ in ca«u per so monenda est pars aeatlmlica de baptismo iam admini­ strato, per accidens ob gravem rausam haec monitio omitti posset. Vel etiam antequam catholico baptizetur, toleretur administratio a ministro haeretico et postea, si dubius est Baptismus, sub conditione reiteretur. V. Si ambo coniuges sunt catholici, sed catholice non vivunt, nihi­ lominus proles eorum baptizanda est, (iiianidiu aligna spes catholicae educationis effulget. Haec autem spes praesertim aderit, si ipsi pa­ rentes infantem baptizari voluerint. Ratio est: (plia parentes ca­ tholici obligantur petere Baptismum filiorum (cfr. can. 770) ideoque ius habent, ut hi baptizentur, nisi a tide catholica defecerint (cfr. can. 751). Est praeterea usus Ecclesiae declarationibus S. Sedis confirmatus ‘). Ubi autem factis probatum fuit nullam spem educationis christianae affulgere, nisi expresse sese obstringant parentes se filios suos ad doctrinam christianam (vel scholam catholicam) missuros, generatim non est Ba­ ptismus concedendus. Conetur praeterea parochus, ut patrimis consti­ tuatur, / ..7 baptismi validitatem necessaria; si a sacerdote vel diacono, servandae sunt quoque, si tempus adsit, caeremoniae quae baptismum sequuntur (can. 759, § 1). · 2° e.rtra periculum mortis propria auctoritate numguam licet 17 privatim Baptismum conferre; sed iuxta can. 759. § 2 uno in casu Ordinarius loci id permittere potest^sc. si agatur de haereticis, qui adulta aetate sub conditione baptïzmituÎT*1' Uti tamen supra (n. 52, Quaer.) probavimus, nec hodie condemnanda videtur, imo approbanda, consuetudo in terris missionum, privatim Ba­ ptismum ministrandi, ubi sacerdos non cito adfuturus speratur. 69. — Ritus. Proles baptizari didn't ritu panutum. S tum pertineat ad ritum latiuum. alter ad orientalem, proles ritu patri* baptizetur, nisi aliud hire speciali cautum sit. Si unus tantum parentum sit catholicus, proles huius ritu baptizanda est (can. 756. § 1. 3). Adultus baptizari potest ritu quem velit. — Baptizatus autem pertinet ad eum ritum cuius caeremoniis ba­ ptizatus est. nisi fraus vel necessitas vel dispensatio apostolica intervenerit. Cfr. can. 98. § 1. Si quis ad preces quidem parentum, sed contra praescriptum ca­ nonis 756 a ritus alieni ministro baptizatus sit. pertinet ad ritum in quo bapti· zari debuisset s); nisi legitima venia accesserit ·). ’) Do ritu qut servari potcet in terris missionum in baptismo malaris numeri adultorum rfr. A, Mnus in .Vour. lier. ThM. (1939). p. 693 a?Q. -) Cfr. Comm. C praereptum Ecclesiae, et my­ sticam earundem significationem. Similiter graviter peccat <|iii ritus tam negligent er, festinanter aut indecenter complet, ut huius, si i blimis Sacramenti aestimatio graviter minuatur inter tijlaliA verius aJliimatur; quia hic ritus eat materia satis gravis, eum enim in Baptismo exprimatur mysterium SS. Trini­ tatis, congruum est ut trina ablutione conferatun^Üa expresse S. Thomas *) et alii. Unde curandum est ut forma non absolvatur ante tertiam ablutionem (η. 107, ,Γ£ν C Si Baptismus certo valide fuit collatus infantili ' aetate, etiam pro adulto supplendae sunt caeremoniae e ritu Baptismi infantium *). Caeremoniae enim Baptismum sequuntur. Per se etiam pro adulto ex haeresi converso, sed va­ lide baptizato, supplendae sunt secundum ritum adultorum *), nisi, ita ait Rit., cap. 3, n. 12 rationabili do causa aliter loci Ordinario videatur. I t II. Cum Baptismus sub conditione iteratur, caeremoniae, si quidem in priori Baptismo omissae fuerunt, supplendae sunt; sin autem in priore Baptismo adhibitae sunt, repeti in altero aut omitti possunt (can. 760). Nota. Curent parochi, ut ei qui baptizatur, Christianum imponatur *) Sacrum Chrisma ct sanctum Oloum Catechumenorum debent esse ab Episcopo benedicta Ferla V In Cocna Domini proximo superiore; neque adhibeantur vetera, nlnl necessitas urgent. Πΐηο curet Parochus ut ca suo tempore quamprimum bnbeat n ruo Ordinario et tunc vetera «n occlcda comburat. Mox ddlclontc oleo benedicto aliud oleum do olivis non benedictum adiidatui, etiam iterato, minoro tamen copia. Parochus wv-ra olea In ccdrsia In luta ac decent I custodia sub clave diligenter servare debet; nec ea domi retineat, nisi propter necessitatem, all am ve rationabilem causam, occedente Ordinarii licentia. Cfr. 267. Jtom., tit. 2, cap. 1. n. 17 wnt racta et de impediment<> inde sequenti, uti praescribit Rit. Rom., tit. 2, cap. 2, n. 31 (n. 160). Cognatio spiritualis non contrahitur si patrimis adhibetur in sup­ plendis Baptismi caeremoniis (can. 762. § 2). Pari modo, iterato Baptismo sub conditione, neque patrimis qui priori Baptismo adfuit, neque qui posteriori, cognationem spiritualem contrahit, nisi idem patrimis in utroque Baptismo adhibitus fuerit (can. 763, § 2) *). ') Ita S. OIT. U Due. 1745. lui». 1763. 5 lull! 1878, 3 Muli 1803 (Coli. . Fide η. 355, i 17. 1405, 1831); S. PocniU 10 Doc. 1860 (J. S. S., XXVI, p. 418). 2) Cfr. Suarez. In ΠΙ, η. 07. a. 7. •1) f'fr. Direct. iiour la Paid. <11·«·. Sacr. 22 lulil IB2J (A. A. S. (1925). p. 152); Anii du Clrrtf (1951), p. 570-571. -) Cfr. Eph. IU., 191». p. 310. 3) Cfr. Infm ii. 875. II. LIB. VI. TItACT. II. CAPUT VI. infamiae vitetur occasio; in canibus autoin particularibus recurrendum est ad S. C. Conciliil). II. Si Baptismus nec a proprio parocho nec eo praesente admi­ nistratus fuerit., .minister do ipso collate quamprimum proprium pa- q mclnim baptizati (proprium sc. ratione domicilii) certiorem reddere debet (can. 77., 8, 1417). list Sacramentum perfectivum gratiae. Baptismi, quod Chri­ stianum perducit ad plenitudinem vitae in Christo et in Spiritu Sancto, ad aetatem seu staturam perfectam vitae christianae. fidei, cultus, morum, et propterea ad plenam participationem vitae Ec- 1) Do hoc «Sacramento conterna praetor opera Initio tractatu» do Sacramenti* In communi allegata: A. Crocgnvrt. Doopsd, l'ormsd, Mcrtimcnlcn van de chriiddifke inwijding (1950); D. Kowtor, /h« Firinung im GlaubvnAfinn drr Kirch e (1918); M. Laros, Pflntjidodd Uber wruc (1935); (L Le Brun, />/ confirmation (1912); J. B. Hniberg. Zum Kampf Qricviht (1917); K. Walter, /Mx Sirgd des Idtcndifjcn Gvite* (1938). 2) Ot. Boni., P. IL c. 3. ri. 5. 7 — ΑΚΠΤΝΥΗ·1)ΛΜΚΝ, Thenl. Mûr. · IL 1 94 LIB. VI. TKACT. III. CAPIT I. clesiae *). Proprium autem status christ iani adult j est ^rapacit as publice profitendi (t est ilicamli Intuendi et propagandi lidriii.^éull iîm et mores christianos tum pugnando contra |iqs(cs jidei Luut^aeiÎïÎÎ cando alios tideles. l’nde specialiter dicitur in hoe Sacramento dari Spiritum Sanctum «ad robur, sicut datus est Apostolis in dio Pen­ tecostes, ut videlicet. Christianus audacter Christi confiteatur nomen » (Deer. ad Arm.) ’). Quia autem hoc Sacramentum primarie institutum est, ut baptizatuni ad plenitudinem vitae Christianae perducat, etiam iis, qui praevi­ dentur nullam habituros esse occasionem de facto testificandi et. pugnandi pro tide Christiana (v. g. moribundis) conferendum est. II. Effectus. Effectus huius Sacramenti sunt: 1° ple» it udo gratiae Spiritus Sancti conveniens statui Christiani adulti; unde augmentum gratiae sanctificantis; 2° character, quod est nova configurat io cum Christo, quo confirmatus deputatur ad testificandum publice, i. c. tuendi ac propagandi fidem, cultum et mores Christianos; 3° gratia sacramental is, nempe speciale Spiritus Sancti auxilium ad fidem vivam et vitae Christianae cultum ac mores profitendos (n. 169). Confirmatio quandoque dicitur Sacramentum Actionis Catholicae, non qui­ dem <·<> sensu, quod hoc Sacramentum ipsam specificam deputationem Actionis Catholicae conferat, sed quod Christianum moveat ad apostolatum eumquo ca­ pacem faciat huius otlieium in Actione Catlioliea recipiendi. III. Necessitas. Sacrament am Confirmationis non est necessarium necessitate medii ad salutem: h. e. non est simpliciter necessarium ad salutem, ita ut sine ipso in re vel saltem in voto suscepto, salue haberi nequeat. Patet ex eo, quod per solum Baptismum potest haberi remissio peccatorum et salus (Cone. Trid., sess. 5, can. 5) 3), ut contingit in infantibus (pii ante Confirmationem moriuntur. Hic tamen notat S. Thomas Confirmationem, quamquam non est ex illis Sacramentis (piae sunt simpliciter necessaria necessitate medii ad salutem, tamen esse necessariam necessitate medii ad perfectionem sa­ lutis, i. e. ad illum statum perfectionis et plenitudinis spiritualis, qui est effectus proprius Confirmationis: ita ut nullus consequatur hunc effectum proprium sine Confirmatione in re vel in voto *). Haec autem plenitudo via ordinaria adultis necessaria videtur ad ritam gratiae in certamine contra diaboli nequitiam, mundi et carnis ille­ cebras conservandam (cfr. infra n. 91 et 92). *) III. q. 72. a. 1 rt 6; A. G. Mnrtiniort in Communion mlrnndlr rl profrmitm . 637 */'/. 4) D. 697: <’fr. C. Genl. IV. r. 60. ·> I). 792: cfr. can. 7S7 et Cat. Rom., P. Π. c. 3. n. 16. ») Cfr. In IV. tlittl. 7. q. 1. a. 1, *>/. 2: HI. «·<·<·« et expedit chrintianutn saepius rextincilarr gratiam pro­ priam huius Sacramenti, recogitando sensum signi sac rumen tali» atque excitando voluntatem lirmam vivendi secundum vocationem Christiani adulti, qui sub mo­ tione Spiritus Sancti testimonium pro Christi nomine coram mundo proferat ac iidem, cultum et mores Christianos tueatur ac propaget, 'falis renovationis Confirmationis tempus propitium est festum Pentecoste* * et dies collationis huius Sacramenti in paroecia ’. Caput II. MATERIA ET FORMA CONFIRMATIONIS Signum saerainentah; Confirmationis consistit in wndionc Chrismatis eum manus impositione, quae per verba concomitantia determinatur ad unctionem corroborat iram in Spiritu Sancto. Varia elementa huius signi effectus sacramentales exprimunt modo symbolico, qui ab ecclesiastica traditione varie explicatur. Quod attinet historicam evolutionem signi sacrament alis ad dogma­ ticos remittimus, conclusionibus eorum utentes ad problemata moralia circa materiam et formam hodiernas solvenda. 82. — Materia remota. I. Materia remota Confirmationis, at certo valeat, est Chrisma, seu oleum olivarum cum balsamo admixtum, et ab Episcopo speciali benedictione benedictum. Materiam remotam esse Chrisma const at ex Decret o Eugenii IV pro Armenia *), ex Cone. Trid., sew. 7, de Confirm., can. 2 ’), ex traditione, et ex can. 780 et 781. § l. Rationes convenientiae sunt: quia oleum designat robur spirituale, balsamum significat tum fragrantiam odoris. quae emanat ex vita Christiana et redundat ad alios, tum incorruptionem fidei quam praestat ‘). 11. Porro haec omnia certo sunt de necessitate praecepti ct ut hodie certo valeat Sacramentum. Si autem quaeritur, qua certitudine singula ne­ cessaria sint ad validitatem, dicendum est (supposito unctionem esse de necessitate Sacramenti, de qua infra): 1» Oleum Olivarum certo est de necessitate Sacramenti; ut est constans traditio Ecclesiae (n. 102). 2° Mixtio balsami probabilius est de necessitate Sacramenti: tum quia Decreto Eugenii IV pro Armenia absolute dicitur materiam ConfieBuys in .V. K. S*. (1938), p. 120; O onion In Λ’. K. 5». (1939), />. 200 IHrrrl, pour Ia pati. tlrit Sucr,, n. 37. 2) D. 097. 3) I). 872. *) Cat. Horn., 11. c, ιι. 8·9; 111. 7 2, ο. 2: paulo aliter Decr. pro Anu. 1). 697. 9fi LIB. VI. TRACT. HI. CAPUT II. mationia esse Chrisma confectum ex oleo et balsamo; tum quia est usus antiquissimus Ecclesiae. Ita theologi hodie communiter ‘). Sufficit porro balsamum cuiuscumque regionis, sive palaestinum, sive in­ dicum; modo misceatur in ea quantitate. quae sufficiat ut det sui odorem, quamvis non misceatur cum singulis olei partibus (n. 162). 3° Benedictio aliqua chrismatis certo requiritur ad validitatem Sa­ cramenti; tum ob Decretum Eugenii IV; tum ob SS. Patres qui nonnisi Chrismatis benedicti mentionem faciunt; tum ex traditione constanti 'fc Ecclesiae ’). •1° Benedictio Episcopi est de praecepto, etiamsi Sacramentum a presbytero, ex iure vel ex apostolico induito, ministretur (can. 781, § I ). Utrum autem essentialis sit, controvert itu r: probabilius affirmandum est. Ratio est quia Decretum Eugenii IV dicit ministrum huius Sacramenti osse Episcopum, aliquando tamen ex concessione Sedis A post < dirae simplicem Sacerdotem illud ministrasse rz Chrismate consecrato ab Episcopo; quibus verbis significare videtur fieri non posse ut hoc Sacramentum detur alio Chrismate, praeterquam Chrismati * consecrato ab Episcopo. Eodem modo nunc loquitur can. 781, § I. Accedit praxis universalis Ecclesiae et opinio communior thcologoruni’), hac ratione quod in huius Sacramenti ministrat ione dependent ia sacerdotis secundi ordinis a sacerdote primi ordinis, cui huius Sacramenti collatio proprie competit (cfr. infra n. 87), exprimi debet 4). 5° Benedictio specialis probabilius requiritur, quia inde ab antiquis liturgiis Chrisma distinguitur ab aliis sanctis oleis ef iam aliquatenus col­ ligitur ex necessitate, quae probabilius habetur, admiscendi balsamum (supra 2°). Quum voro res non adeo clara sit, in articulo mortis Confir­ matio conferri potest sub conditione cum oleo catechumenorum vel in­ firmorum, si nequeat haberi oleum cum balsamo admixtum et speciali Chrismatis benedictione benedictum. Magna enim utilitas huius Sacra­ menti insta esset causa illud sub conditione ministrandi (n. 162). Λ( i* Nota. Ex praecepto Ecclesiae Chrisma debet feria V in (Jocna Domini pro­ rime superiore esse consecratum, ita ut graviter peccaret qui sine necessitate veteri uteretur. In casu necessitatis vero veteri uti licet. Ita ex can. 734. § 1. V 83. — Materia proxima. I. Materia proxima Confirmationis est inaniis inipositio^eiini unctione Chrismatis, ipsa ministri manu capiti confirmandi rite imposita in fronte peragenda, idque in forma erucis. Haec sunt de necessitate praecepti, ut patet ex Pont. Rom. ®) et *) Cfr. Df Pinot. Dr Confirmatione, p. 391; Peach., I. IV’. p. 210; DAlgvr. Das Sakrament drr Firmuna, n. 90. De quncetlonlbuft circa materiam remotam huhiM Sacrament! cfr. Ph. Hofmonter. Dir hrUigrn Dlr in drr mown· mid ahrndMndMim Kirrhr (1918). *) Dubitat Hofmefatcr cum nlilt o. r., μ. 30. a) S. Alf., η. 163; S. Thom.. Ill, q. 72. a. 3 iul 2; Salm., /. I. Ir, 3. rap. 2, a. 18; Suarez. Dr f’onf.. disp. 33, 2. n. 15; Lchinknhl. If. »». 126; De Smet, μ. 311. b Nr^irl tamcn non prow vidftur antlqultn** Interdum elmpllef sacerdoti potestatem bonodkcndl Chrismatis delegatam fu(*w. Cfr. DôIîot, o. c., p. 108-112. i) Ed. typ. (1883). P. I, p. 3; .fp/xn/ftz, p. 3; cfr. Hit. Rom., lit. 3. c. 2, n. 6 ct r. 3. n. 0. ΜΛΤΕΙΙΙΛ ET FORMA CONFIRMATIONIS 97 ex can. 780, 781, § 2; eadem etiam requiruntur ut certo valide con­ feratur Sacramentum. Notes: 1° Manus impositio in supradicti» intelligitur ea quae in unctione Chrismatis, ipsa manu Episcopi facta, per se continetur; non prima illa generalis ab Episcopo in omnes confirmandos facta, in qua ne partialiter quidein materia Sacramenti Confirmationis consistit. 2° Unct io fieri non potest aliquo instrumento, sed ipsa con­ firmantis manu fieri debet (can. 781). 84. — IT. Quoad necessitatem ad validitatem Sacramenti pro singulis materiae proximae elementis, haec accipe: 1° Ad materiam Confirmationis validam praesenti tempore requiri tam unctionem quam manus impositionem est communis et certa theolo­ gorum sententia ’). Quoad unctionem argumentantur ex constanti et antiquissima Ec­ clesiae traditione et. scriptis SS. Patrum, necnon ex Decreto Eugenii IV pro Armenia et Cone. Trid., sess. 7, can. 2 *): quibus consonat can. 780. Quoad manus impositionem allegant traditionem liturgicam Occidentis et SS. Patres, praesertim latinos, qui provocant ad S. Scripturam (Act. Ap. 8, 17; 19. 5; TTebr. 6, 2); praeterea fidei professionem ab Innocentio III Waldensibus praescriptam *) et professionem fidei Michaelis Palaeologi in Concilio Lugdunensi s); quibus consonat can. 780. Manus autem impositionem quae est de essentia huius Sacramenti, secundum hodie communem et certam theologorum sententiam, non esse illam generalem manuum impositionem ab Episcopo ad omnes confirmandos factam, patet: a) ex professione fidei Michaelis Palaeologi, ubi manus impositio et chrismatio ut una actio tractantur*), b) ex declaratione S. C. de Prop. Fide. 0 Aug. 1810 ’). quae declaravit non esse repetendam Confirmationem in qua illa omissa fuit: c) idem patet ex can. 780 et 781. § 2 necnon ex can. 789; in hoc ultimo canone enim confirmandi quidem huic generali manuum impositioni adesse iubentur. sed tum ex contextu tum ex capite in quo canon positus est, luculenter patet praescriptum hoc non respicere materiam Sacramenti sed tantum obligationem subiecti. Nec ad validitatem Sacramenti pertinere videtur illa manus impo­ sitio quae ex ritu Ecclesiae cum unctione eoniungitur, ab ipsa tamen distin1) Num primitus in Eoolcsla mitem occidentali otlain unctio requisita fuerit, non constat Inter thooloffoe et hlrtnrlro*. Dn historia ritus hultu Sacramenti cfr. Coppcn*». Z/imporihon de· mnin* r.t lr* rites connrjres dans Ic Λτ. T. ri dans VEqUac ancienne (1925); Id. Con/lrrno/ion In Suppi. Dirt. Ribl., ΙΓ (1934); J. Prcln in Ar. K. S. (1917). p. 104 tw. Srhlllobecekx. Dr sacra· rncnfrlc hrilnrmnamtr (1952). n. 281 Gnvnitork In Cirnria Tomixta (1953). p. 175 W·. 539 W.; (1954). p. 201 <77. 2) I). 007. line ilnorotnm vldntur nolam urwUonem lialwn* materiam huius Sacramenti. 3) D. 872. 4) I). 121. 5) D. 165. ’) D. 165. 7) Coll, de Prop. Eide. n. 005. /1^ 98 LIB. VI. TRACT. III. CAPI T II. giiitiir *), sed ilia sola, quae in ipsa unctione manu Ministri in fronte facta continetur. 2° Unctionem fieri non posse penicillo above instrumento, sed re­ quiri immediatam manus impositionem, eadem cert it inline constat; quia secus impositio manus, quae in ipsa inclusa sit oportet et quae aeque essentialis est, non satis verifieatur (n. 166, 77. A., n. 42). Confirmationem sio collutam sub conditione iterandam esse rescripsit S. Offlc. 1 i lan. 1885 *). 3° Unctionem in fronte et in forma crucis esse de necessitate sacra­ menti, communiter docetur. Constat autem ex omnibus et antiquissimis libris Ritualibus tam orientalis quam occidentalis Ecclesiae et ex Decreto Eugenii IV. Quoad formam crucis constat insuper ex eo quod secus forma latina non verifieatur (n. 161 in fine) »). Nota. Unctio fieri debet pollice manus dextrae ex praescripto rubricarum et usu Ecclesiae. Hoc autem non pertinet ad valorem; nam etiamsi fieret alio digito, vero floret per impositionem manus Episcopi. Unde si Episcopus dexteram pollicem infirmum habeat, licito potest alio digito uti (n. 165; Π. .1., n. 42); sed tali casu difficilis exeeutionis fit manus impositio in capite. 85. — Forma. I. Forma huius Sacramenti sunt verba quae Episcopus ungendo profert; quaeque in pontificalibus libris ab Ec­ clesia probatis praescribuntur (can. 780). Porro: 1° In Ecclesia latina forma est: «Signo te signo erucis, et con­ firmo te Chrismate salutis, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti». In hac forma adaequate omnia explicantur, quae in hoc Sacramento continentur, nempe signum militiae Christi, cui adsc.ribuutur confirmati, per verba: signo te signo crucis; effectus Sacra­ menti. id est gratia roborans, per verba: confirmo te Chrismate sa­ lutis; et causa gratiae, nempe SS. Trinitas. 2° In Ecclesia gracca forma est: Signaculum doni Spiritus Sancti: quibus verbis subauditur: ♦ quod tibi confero ». Quam for­ mam validam esse sequitur e canone supra citato et convenit inter DD. (n. 169, 164). l) Haec tomen manna impositio lain maioris momenti habetur quam antea. In .1pprndice (Continuatio uni tantum conferenda) edit, typicae Pontif. Rom. anni 1888 (non anni 1752 ut ruit Schlllobceckx) Inserta fuit rubrica: · imposita manu datera super caput Confirmandi, pro· ducit pollice signum Cnici» in fronte illius », quae verba In corpore Pontificali* (/’. 1. Dr Con· firmandis) non habentur. Eadem rubrica inserta fuit In Appendice (Instructio pro simpl. sac. Sacramentum Confirm, administrante) edit. typ. Ritualis Rom. ad normam C. I. C. accommodati 1925, dum In editionibus anterioribus non inveniebatur. Retenta fuit In ritu qui Invenitur In Instructione S. C. de Secr. anni 1931 (J. (19351, p. 20) et In Ritu servando adnexo De­ creto 8. C. do Sarr. Il Sept. 1916 (J.J.S. (1916], p. 357) et In edit. Rit. Rom. novo modo ordinati anni 1952. lit. 3, c. 2 et c. 3. Videtur et can. 780 hunc modum conferendi Sacramen­ tum Conflrmntlonh praescribere. Unde In materia huius Sacramenti reviviscere videtur Impositio manuum sensu inagh proprio quam per Inclusionem In unctione veri lirabatur. Cfr. Schlllobceckx, sacramentels hrilseconamie, p. 298 sqq. *) CoU. de Prop. Fide. n. 1630. a) Pcech. lib. VI. n. 513, 511; Vacant. Diet, de ThM. Calh„ 111, coi. 1097. Μί XΙ8ΤΕΚ CO XEUIMATION1« 99 II. Post disputationes saeculorum praecedentium nunc affirmari potest formam Confirmationis ad validitatem requisitam in quolibet Ecclesiae ritu eam esse, quae eidem propria est *)· Hi casu quaedam vocabula omissa vel mutata forent, validitas salva erit, si sensus ritus confirmandi sufficienter expressus fuerit. Caput III. MINISTER CONFIRAIATIONIS 86. — Potestas confirmandi. Potestate confirmandi gaudet du­ plex mit iis ter : alit is ord i n a ri us, qui ex Ordine suo potestatem proxi­ mam seu completam habet ad conferendum valide hoc Sacrament um; alius extraordinarius, cui vel iurc communi vel peculiari Sedi$ Apostolicae induito ea facultas concessa est (can. 781, § 2). Quo­ modo potestas in ministro extraordinario explicetur, vide apud dogmaticos. 87. — A. Minister ordinarius. I. Omnis et solus Episcopus est ordinarius minister Confirmationis. Ita can. 782, § 1 et est de fide ex Trid., sess. 7, can. 3, de Confirm.: «Si quis dixerit sanctae Con­ firmationis ordinarium ministrum non esse solum Episcopum, sed quemvis simplicem Sacerdotem, anathema sit » *). Ratio congruen­ tiae est, quia in omni opere ultima consummatio supremo artifici reservatur; atqui hoc Sacramento confertur baptizato perfectio par­ ticipationis vitae gratiae in Christo, in Spiritu Sancto et in Ecclesia; ideo supremo sacerdoti et pastori reservatur. II. Episcopus semper valide administrat Confirmationem. Licite _ autem confirmat: 1" in propria dioecesi in locis etiam exemptis tam subditos quam extraneos, nisi quoad hos obstet expressa Ordinarii prohibitio, (’fr. can. 783, § 1; 792. — 2° in aliena dioecesi ei non licet confirmare nisi de licentia Ordinarii saltem rationabiliter prae­ sumpta. Excipiuntur tantum proprii subditi, quando iis Confirma­ tionem contort privat im ac sine bacîîîo ac mitra (can. 783. § 1). B. Minister extraordinarius. Ministri extraordinarii generatim tales assignantur presbyteri secundi ordinis, qui sunt in dignitate 1 ) Cfr, van Noort, De Sarr., n. 250. I). 783. . 100 MB. VI. TRACT. III. CAPVT 111. wwMiiHirMr ecclesiastica constituti, ita ut in iis aliquid splendoris sacerdotis primi ordinis inveniatur ‘). I. Ministri extraordinarii ipso jure sunt primo loco S. R. E. Cardinales; hi valide et licite Confirmationem conferunt· ubique terrarum, firmo onero inscriptionis nominis confirmati. Cfr. can. 239, § 1, sub 23; infra n. 97. — Dein Abbas vel Praelatus nullius, Vi­ carius et. Praefectus Apostolieus, necnon Provicarius. Cfr. can. 782, §. 3; 310, § 2. Ili tamen facultate sibi concessa calide uti nequeunt nisi intra lines territorii et durante munere tantum. II. Ministri extraordinarii ex peculiari Sedis A poslolicae coiices' sione, vi induit i, calide tantum confirmant int ra fines huius indulti 'Mve quoad personas sive^quoad territorium. Hinc si agitur de in­ duito personali, valide et licite confirmant tantum personas in in­ duito comprehensas. Si vero agitur de induito locali, valide et licite confirmant tam subditos quam extraneos, nisi quoad liceitatem obstet expressa Ordinarii prohibitio; neminem vero nec licite; nec valide possunt confirmare in alieno territorio, ne eum licentia qui/ dem Ordinarii loci. Cfr. can. 782, § 3; 781 ’). •4*»^ 7. 4^: III. In periculo mortis 'parochi proprio territorio gaudentes, ricarii de quibus in can. 171 (i. c.^vicarii actuales personae moralis vices gerentes)^ vicarii oeconomi et sacerdotes quibus exclusive et sta­ ΐ·<4 biliter commissa sit in certo territorio et cum determinata ecclesia plena 'V animarum cura cum omnibus parochorum iuribus et officiis (v. g. in vicaria perpetua ean. 1127) Sacramentum Confirmationis conferre *) Cfr. Facultate· pro Amer. lut. 20 Mnrtll HUB. n. 3 (Λ. A.S. (10491, p. 190). J) Cfr. S. C. do Slu r, frudrurlfo pro mmplici uicerdidr Sarramrnhtm Confirmationis adminl· tirante. 20 Midi 1931 (.4. A.S. (1935). p. 11). *) A. J..5\ (1948). p. 422. ·) Cfr. Benedict. XIV. /Λ synodo diotr., VII, 9. 3-4. Cfr. etiam Danner in Thcol. prakt. Quart., (1912). p. 535, ubi et rdliu· enumerantur regiones pro quibus idem valet. 5) ,,Λ VennevrMch, HI. n. 213 et Period. (1921), p. (II), ubi fuse rem probat: Cap pello, Sarram., I. n. 199; Throl. Quartalschr. (1918), p. 108. Contra Blat, Comment. Coti. i. Λ. c. Alvam-Mcnrndez In Anorlieum (1917), p. 188*77. MINISTER CONFIRM VHONIS valent. I la ex Deer. S. 1946 ’). 101 de Sacram. Spiritus Sancti munera 1 1 Sept. Tali* * facultiiH idco non datur alii * quibusvis vicarii *, ut substituto, adju­ tori, cooperatori do quibus in caiu 471 476; neque datur Vicario Capitulari vel Generali (nisi sit dignitate episcopali insignitus); enumeratio enim decreti laxa­ tiva est *). E contra vi Const. Ap. Pii XII, Exsul Familia, I Aug. 1952, m. 35«çg. *) et Deci. S. C. Consist. 7 OcLJ953«| gaildl-llt {cumulative cum pa­ rocho territorii) sig/'dieti moxionarii emigrantium, quibus legitime ab Ordinario loci eura auinuiruin commissu est, erga proprios subditos sibi assignatos i. e. omnes alienigena * determinatae linguae vel nationis ibi, per quodeumque tem­ poris spatium, quavis de causa (etiam studiorum) degentes, eorumque descen­ dentes in primo gradu lineae rectae, etiamsi nationalitatis iura acquisierint. Item ea facultate gaudent ^cappcllani navigantium, legitime (i. e. auctoritate S. C. Consist, saltem delegata) designati erga illos, qui quavis de causa in navi ver­ santur; ita ex eit. Const. Exsul Familia, n. 25, § 1 rei. c. § 3 et Norm. S. C. Consist. 19 Martii 1954 e). —’’liem cappellani militum (cumulative cum parocho loci), quibus cura animarum a Vicario Castrensi commissa est. quippe qui erga fideles sibi commissos muneribus et obligationibus parochorum adstringantur: ita ex Instr. S. C. Consist. 23 April. 1951, η. X rei. c. η. VI·). Ut tamen Sacramentum valide administrent, requiritur: 1° ut hanc potestatem personaliter exerceant: facultas delegari non potest (cfr. etiam can. 210); 2° ut fiat intra proprium territorium, ita ut extra illud nae/propriis subditis hoc Sacramentum valide admini­ strare valeant. Intra tamen territorium omnibus fidelibus id valide conferunt, etiam non-subditis; non exceptis iis locis qui ordinarie ab eius jurisdictione subducti sunt, ut in seminariis, hospitiis, va­ letudinariis aliisque omne genus institutis etiam religiosis quoquo modo exemptis. Vi decr. S. C. Orient. 1 Maii 1918’) valide etiam administrant fidelibus ritus orientalis non obstante can. 782, § 4, sub conditionibus supra expositis sub 11; 3° ut hi fideles ea· gravi morbo in vero mortis periculo sint constituti. e.r quo decessuri prae· rideantur. Dicitur a) ea· grari morbo (quod comprehendit ex natura rei etiam grave vulnus acceptum), non ergo in alio periculo mortis v. g. pro mili­ tibus ante praelium, pro capite damnatis etc.; b) in cero periculo mortis i. e. ‘) J..4.S. (1940). p. 319. *) Cfr. Zcrba, ('omnirnl. in Drcr. Spiritus Sancti munera (1917), p. is. ItnmUllo tamen Him noeram. 1 (1949], ». 80, 5) ot Mahoney ((.’Irrffp lier. [1952). p. 428 «77.) admittunt vicarium substitut mu parochi nbftuntls ot vicarium adlutorcrn impotenti* terminis legis sufficienter coni· prehendi. Nimis debilia noble vitietur eorum argumentatio. 3) J..f..S\ (1952). p. 70(1. 4) J. Λ.Ν. (1953). p. 758. 5) J. A. Λ». (1951). p. 416, n. 8; cfr.alias facultate* ibid. n. 9. Dofacultatibus cappella· norum Operis ApoAtrilatUM marinvide S. O.Consist. 2April.1954 (.4. .4.6'. [1854). p. 250). *) A. A. S. (1951), p. 564. 7) A. A.S. (1918). p. 122. 102 LIB. VI. TRACT. HI. CAPUT HI. non tantum dubio vel probabili sed certo et reali ; e) ex quo decessuri prae­ videantur, quae verba practice conveniunt cum illa expressione (·. i. C. urgente mortis periculo ut in cc. 1043-1011-1016. ita ex reap. S. C. Sacram. 6 Martii 1917 ad Archiep. Palrnn. x). Auctores, commentantes canones in dicto reep. S. C. Sacram, citatos, horç&^j urgens periculum sat late concipiunt. Ita v. g. Gaspard (qui ut fidelis interpres citatur in responso) «si sit vera ot gravis probabilitas secuturae mortis»l*3); vel alii «significant autem (haec verba) illud rerum discrimen in quo, cum quis con- $ etitutus est, ipsum et euperesse et occumbere posse, utruinquo est vero gravitorque probabile»3). Licet ergo primo aspectu verba Decreti strictius viderentur interpretanda45*), practice vi huius responsi tam lato accipi possunt, ut parochus valido ot licite Sacramentum administret casu (pio ipso vel Ordinarius valido dispensarent in impedimentis matrimonialibus vi can. 1043-1044. Non tamen sufficienti probabilitate fulciri videtur sententia eorum a) qui Confirmationem hoc modo extraordinario administrari posse putant casu quo licet conferre Extre­ mam Unctionem et Viaticum. Haec enim Sacramenta administrari possunt non tantum in periculo certo sed etiam solummodo probabili, quod in cit. resp. pro Confirmatione expresso excluditur (cfr. infra n. 544)e). Non requiritur tamen articulus mortis nec etiam certa praevitio tinis subse­ cuturi sed tantum certum periculum, cum ipsum Decr. possibilitatem consideret quod infinnus postea convaluerit. Sicut apud Extremam Unctionem (infra n. 544) sic etiam in hoc casu disputari posset do validitate administrationis, ei parochus erronee verum mortis periculum adesse putaret. Plures affirmant ad validitatem sufficere, ai adsit periculum prudenter aestimatum, licet forte obiective non adsit7). Pro casu invalidae adininistrationis adverte can. 2365 qui statuit suspensionem ipso facto huius facultatis pro eo qui eius limites praeter­ gredi praesumpserit., - , Ad licitam autem administrationem praeter supradicta requiritur, ut EpiscopusjUo^cesanus haberi non possit vel legitime impe­ diatur, nec alius praesto sit Episcopus, coinmunioneni habens cum Apostoliea Sede, licet titularis tantum, qui sine gravi incommodo ipsi suffici qrieat. Casus semper veriticatur extra urbem episcopalem (nisi per accidens praesto sit aliquis episcopus) et fere semper etiai11 int ra urbem episcopalem, nisi adsit ibi etiam episcopus t i 111 lari8. Indicium tamen circa legitimum impedimentum et grave incom­ modum spectat ad Ordinarium loci *). l) Woni/ore red. (1948), p. 24. 3) Ik Matrimonio, I, n. 393. 3) h*Annibale. Summula throl. mor., I, n. 38; Cappello, De Sacram. matrim., n. ‘231. 4) Mulder· In X.K.S. (1947). p. 119-120. 5) Ita Plutoni. De Confirmatione a minidro extraordinario conferenda (1917). p. 100; ΕρΛ. lurin Can. (1946), p. 341. HarMtantar vtlinn Bench In X. It. Th., p. 80. Zorbn, qui In ruo com­ mentario In OMtrratorr Romano, 31 Oct. 1916 qua eubeecr. 8. C. de Sacr. ut prbnun tabun «nam opinionem exposuit, In bug comment, clt. p. 62-63 cam non repetit. *) Aliter argumentatur Boelaars In X.K.S. (1952). p. 186. T) Ita v. K. Zerba, o. r., p. 6'2; Cappello In Period. (1946), p. 387; Eph. Juris Can. (1916), p. 341. Non tamen hie recta applicari videtur ran. 269. quippe qui do potpfitato ordinh non agnt; contra tamen hanc satin communem sententiam itagatillo, /i/n Sarram.. n. 89. ·) Ita ex cIL reap. S. C. Saoram. 6 Martii 1917. Μ1 MSTEtt CONFIΙίΜΑΤΙΟΜΗ 103 Quoad litum observandum a ministro extraordinario cfr. Rit. Rom., Iit. 3, cap. 2. Nota. Pro territoriis a Ü. C. di Prop. Eide dependentibus firma ma­ nente speciali potestate facta Ordinariis loci (ex Formula maiore et minore) concedendi facultatem administrandi Confirmationis .Sacramentum uni vel alteri Sacerdoti (sed paucis tantum) sub quibusdam conditionibus etiam extra mortis periculum, S. C. de Prop. Fid. deer. 18 Dec. 1917 ‘) ipsis locorum Ordinariis potestatem fecit, ut tribuere valeant omnibus sacer­ dotibus sibi subditis curamque animarum gerentibus facultatem sacram Confirmationem fidelibus sive adultis sive infantibus intra lines missionalis circumscriptionis (et quidem intra totum Ordinarii territorium) exstan­ tibus et in mortis periculo constitutis valide ministrandi. Satis probabile videtur quod Ordinarius loci vi huius decreti facultatem dare potest Confirmationem ministrandi in omni periculo mortis etiam absque morbo vel infirmitate; licet enim in titulo decreti dicatur «ex gravi morbo» haec verba in textu a Ss. Pontifice approbato non reperiuntur ·). Ad liceitatem administrationis eadem requiruntur ac supra dicta sunt de Decr. S. C. Sacram. 14 Sept. 1946 *). 88. — Obligatio confirmandi. I. ^Episcopus obligatione tenetur Sacrament,tun hoc subditis rite et rationabiliter petentibus confe­ rendi, praesertim tempore visitationis dioecesis (can. 785, § 1)? Eadem obligatione tenetur presbyter, privilegio apastoUtp. donatus, _erga illos quorum in favorem est concessa facultas (can. 785, §2). II. Ordinarius, legitima causa impeditus aut potestate confir­ mandi carens, debet, quoad fieri possit, saltem intra quodlibet quin­ quennium pro videre, ut suis subditis hoc Sacramentum admini­ stretur (can. 785, § 3). III. Si graviter neglexerit Ordinarius hoc Sacramentum per se vel per alium subditis suis ministrare, Metropolita intercedere debet (can. 785, § 4, coll. can. 274, 4°). IV. Peccat graviter Episcopus, si per longum tempus non continu·4 sive per se sive per alium; quia subditos ingenti bono privat. Unde non excusaretur a mortali, si per octo vel decem annos differret circumire, saltem per praecipua loca; nisi excuset moralis impossibilitas. Si autem adsit iusta causa, non peccat qui differt per tres vel plures annos. Episcopus non confirmans moribundum petentem, probabiliter non peccat ; quia excusat incommoditas et possibilitas inveniendi ministrum extraordinarium (cfr. n. 175. II. .4., n. 60). ') A. .4. S. ( 1948), p. 41. ’) Ita Paventi In Kuriw Docrlr (11118), p. 130; Gutlcrrex in Comm, pro Rei. (1948). p. 217. 3) Disputatur, utrum ctliuu Divr, S/nrilus Sancti numera volent pro territorio missionum; newt l’nventl, l. r.: probabiliter tamen alllnimnt Gutlcrrex, 1. e., p. 235 injq. alllquc. ΙΟΙ I.IB. Vf. TRACT. HI. CAPUT IV. \r. .Ministri autem extraordinarii in casu periculi mortis strictior viijctur obligatio, non quidem ratione ollicii (quia Episcopus est ordinarius minister) sed ratione praecise circumstantiarum in quibus haec facultas ipsi devolvitur sc. propter periculum mprtts; si enim ipse hoc Sacramentum non administrat, probabiliter vel etiam certo infirmus pro semper hac gratia et charactere privabit ur. Quoad speciem et gravitatem obligationis ipsi tenentur ex iustilia et. ex genere nuo sub peccato gravi hoc Sacrament um conferre rationabiliter petentibus secundum dicta supra n. 2G et tom I, η. 1117; quotiescunque autem verificatur casus periculi mortis, semper rationabiliter petunt. Quia tamen Confirmatio non est necessaria ad salutem ideoque infirmus non versatur in vera necessitate non auderem condemnare de peccato gravi parochum qui iam semel, etiam absque legitimo impedimento, suae obligationi deficeret »). Caput IV. SUBIECTUM SUSCIPIENS CONFIRMATIONEM -'Wwdil—. Agemus 1° De subiecto susceptionis validae et fructuosae Imius Sacramenti; 2° De obligatione illud suscipiendi. Articulus I. Requisita ad validam et fructuosam susceptionem. 89. — Principia. I. Omnis homo baptizatus (necdum confirmatus) est capax huius Sacramenti. Ratio est, quia omnes Christiani capaces sunt ad recipiendam plenitudinem gratiae ehristiani adulti, omnesque indigent corroboratione Spiritus Sancti ad pugnandum contra hostes fidei Christianae et quasvis nequitias spirituales (n. 176. Cfr. can. 786). — Dictum est: necdum confirmatus, quia hoc Sacramentum, eum characterem imprimat, iterari non potest (cfr. supra n. 3 B et n. 81). II. Infantes qui nondum rationis usu pollent, valide et fructuose hoc Sacramentum suscipere possunt. Hinc in Ecclesia Orientali in­ fantes de facto confirmantur statim post Baptismum. Et etiam in *) Ctr. etiam Muldcm in .V. K. S. (1947). p. 121; Mnhono}’ in Olerou liev. (1051), I, p. 326 »77..· Brimtiilo. /u« Sacram., n. 92; eoverius Mo forth}· in Ir. Ecrl. lier. (1951), I, p. 21)1 κψι. S111111 'Χ Ί ' U M S Π SCI I ’ 1K NS CON EÏRM ΑΤΠ) N EM 105 Ecclesia latina ex consuet inline legitima licitum est infantes con­ firmare in Hispania, insulis Philippinis et America latina1) (n. 178). III. Ati validam susceptionem huius Sacramenti in iis, qui usu rationis pollent, requiritur intentio saltem habitualis et implicita istud recipiendi (cfr. supra n. 28). îm IV. Ati fructuosam et licitam (cfr. supra 23, 33 sqq.) susceptionem requiritur per sc status gratiae (cfr. can. 786). Itat io est, quia est Sacramentum vivorum, quod datur ad confirmandam vitam ac­ ceptam. Confirmandus igitur oui conscius est peccati mortalis, statum gratiae sibi comparare délier ope contritionis perfectae, vel con­ sultius ope Confessionis. s Quodsi quis bona tide Sacramentum Confirmationis receperit, in statu peccati mortalis cum sola attritione, satis certo hoc Sacramentum infundit gratiam primam. Insuper, Continuatio valide ged infructuose gugeepta. probabilius reviviscit, quum primum dispositio requisita advenerit. Cfr. supra n. 3 et 1. V. Ad fructuosiorem susceptionem requiritur sufficiens1^ instructio in doctrina Christiana et circa Sacramentum suscipitudum una t um ^devotione ex fide et caritate proveniente. Ratio est, quia reverentia et diligentia erga Sacramentum exigunt, ut qui usu rationis gaudens Sacramentum suscipit, e plena scientia de huius Sacramenti in vita Christiana valore et religiosa volitione ad illud accedat. Cfr. supra n. 5, 32 et can. 786 (n. 179). VI. In Ecclesia latina Confirmatio regulariter ministranda est septimo circiter aetatis anno, cfr. can. 788 l). Dixi: regulariter, quia si infans est in periculo mortis vel ministro id expedire ob instas et graves causas videtur (v. g. ob diuturnam absentiam), etiam antea conferri potest; cfr. can. 788. Ratio huius usus in Ecclesia latina est fructuosa receptio, uti patet ex verbis Benedicti XIV, qui usum antiquum per plura saecula vigentem in ho­ diernam praxim mutatum esso ait. ut confirmandi * * intelligerent tantum inter so di (Torro Baptismum et Confirmationem, quantum in naturali vita distat ge­ neratio ab incremento, aoquo per Baptismum fuisse quidem ad Christianam mi­ litiam receptos, per Confirmationem voro fuisse ad pugnam roboratos, et ad per­ ferendos agones per gratiam instructos». Ita in Const. Eo quamm *. 4 Maii 1745. n. 0 ’), ubi hunc Romanae Ecclesiao morem servandum osso declarat. Ratioms^putcm usu adopto, expedit Confirmationem non diu dif­ ferre, sed praevt tiircactatem passionum, priusquam pueri graviter peccaro *) Cfr. Cono. Plon. Un. Int. in Urite celehr. (ISI·»). roi I, n. 520. S. C. dc Socr. luuic eonsuctudinoin Brrvarl posse declaravit 27 Fobr. 1932 (Λ. J.S. (1932b p. 271). *) Ita diserte declaravit O. C. Int. 7 Inn. 1931 (.1. J. Λ». (193IJ. p. 353). 3) C. /. C. Fontce, I. n. 357. p. 892; Cat. Rom.. /*. II, r. 3, »i. 18. 106 LIB. VI. ΤΙΙΛΙ-’Γ. III. CAPUT IV. incipiant. Mein docet Leo XIII, et addit: «Porro sic confirmati adule­ scentuli ad capienda praecepta molliores fiant, suscipiendacqiie postmodum Eucharistiae aptiores, atque ex suscepta uberiora capiunt emolumenta. Quare quae sapienter sunt constituta, optamus ut fideliter perpetuoque serventur·*), Imino verba can. 788, quibus edicitur convenienter nunc differri Confirmationem ad septimum circiter aetatis annum, ita explicari debent, ut nullo modo Ordinarius loci mandato suo vetare possit hoc Sacramentum reapse illa aetate recipere imponendo dilationem v. g. ad decimum annum; ita resp. t'omm. Coil. Interpr. 26 Mart. 1952 *). Propterea nihil est obiciendum. iinmo «opportunum est et conformius naturae et effectibus Sacramenti Confirmationis > pueros, ubi fieri poterit, hoc .Sacra­ mentum suscipere, antequam prima vice ad sacram Mensam accedant ’). 90. — Notanda. 1° Ex iis quae supra ». 81 diximus de natura huius Sacramenti sequitur amentes minime eo privandos esse: non enim est •*4.--·perfecte Christianus, qui non est confirmatus; nec refert quod nunquam •f sint spiritualiter militaturi, nam id per accidens contingit. — Verum''· tamen, si qui lucida intervalla habere soleant, ea exspectanda sunt (». 180). — Idem de moribundis dicendum est ‘). 2° In dubio de Confirmatione suscepta, conferenda est sub condi­ tione; at maior dubitandi causa requiritur quam pro Baptismo, (plia non est necessaria ad salutem. (Cfr. supra ». 15 et infra ». 93, 1°). Caeterum sufficit quod (piis probabiliter sit confirmatus, ut ab omni obligatione eximatur (». 178, II. A., n. 48). SCII O LION Obligatio profluens ex suscepta Confirmatione '. * Ex dictis de natura et charactere huius Sacramenti et de prae­ paratione ad fructuosam susceptionem requisita sequitur Confir­ mationis susceptionem exigere in confirmato studium progrediendi ad aetatem perfectam vitae, in Christo, ita ut non sibi tantum vivat sed et aliis; ut conscius sit se rationem vitae socialis Ecclesiae susce­ pisse et ad cooperationem obligari in aedificatione Corporis Christi di/slici. publice confitendo et fortiter tuendo fidem, cultum et mores Christianos (cfr. tom. I, ». 296 sqq., 312 sqq., 315 bis, 372 bis) ·). l) Cfr. In Brvvl Jbropota· 22 lun. 1897 (Jrfa ZzonCf XIII, vol. 17, p. 206). b A. A.S. (1952), p. 490. b Cfr. S. C. <10 Sacr. 27 Fcbr. 1932 (J. J.K. (1932], p. 271-272): 20 Mali 1031 (J. A.S. (1935), p. 15-16); Decr. n13). 3° Er praecepto Ecclesiae praerequiritur susceptio (’onlinnationis ante Coli. dr. Prop. Fide, n. 503. Cfr. Shnar3. p. 310; Pollie, HI3, p. 158; Dôlgcr. p. 18«; Umberg In Zcitsch. fllr kath. (1915). p. 098. S. Bonaventura In IV disl. 7. a. 3. ς. 2, court. 8. Antoninus, p. 3, tiL 14, cap. 14, J 5. Cani. Bmncnttw «Io Laurea In IV Sent., t. 3. diep. 3, a. 1. e)'Drouven. D< re sacram., Itb. 3, g. 8, cap. 2, | 1. 7)’w Amort, Thcol. mor., t. II. tr. 11, | 7, g. 9. •^Silvester, v. Confirmatio, n, 3. ’’j^Contln. Tournely, De Conf., cap. 8. conci. 2. 10) Instil. (i, n. 10. n) S. AIL. L 0, n. 182. »*) Ctr. 8. Th. In IV, diei. Ί. g. 1. a. I, toi. 2; III. g. 72, a. 1 nd 3; III, g. 72. a. 8 nd I. Son dc*unt tnm<*n, Qtil Ita explicant S. Ί hornam ut vlx nut ne vix Quidem eius sentent lit n «*ntanUa attlnnanto dtecrcpet; cfr. Wmitep. In .V. K. s. (1912) P. 309; I'inherit In Dcr Katholik (1918). p. 331. ,31 Cat. Unm., P. II. e. 3. n.rIO. l) *) Thcol. ’) *) COLLATIO CONFIRM ATTOMS 109 receptionem priinim tonsurae (can. 971. $ 1, n. 2 et can. 993, n. 1); simi­ liter Catholici antequam ad .Matrimonium admittantur, Confirmationem recipere tenentur, si id possint sine gravi incommodo (can. 1021, ξ 2). Caput V. COLLATIO CONFIRMATIONIS Agendum erit: 1° de caeremoniis generatim; 2° de patrinis seorsim; 3° de adnotatione et probatione Confirmationis. Articulus I. Caeremoniae Confirmationis generatim. 94. — Quoad circumstantias et caeremonias Confirmationis, expendendae nobis sunt (piae sequuntur: 1° Circumstantia temporis. Confirmatio quovis tempore conferri potest; maxime autem decet illam administrari in hebdomada Pen­ tecostes (can. 790). 2° Circumstantia loci. Proprius Confirmationis administrandae locus est ecclesia; nihilominus exu^usa. quam minister iustam ac rationabilem indicaverit, potest hoc sacramentum Jn quolibet alio decenti loco conferri (can. 791). 3° Impositio seu extensio manuum in principio super omnes simul confirmandos non est de essentia Sacramenti, sed est caere­ monia·; similiter benedictio communis quae ab Episcopo datur in line, est simplex caeremonia, ut communiter dicunt DD. Nihilominus confirmandi ex praescripto canonis 789 utrique adesse tenentur. •I" Vestes sacrae. Episcopus induatur vestibus in Pontificali praescriptis. Sacerdos vero extra periculum mortis administrans induat suporpelliceutn et stolam vel etiam pluviale albi coloris (Rit. Rom., tit. 3, cap. 3, n. 1); in periculo mortis saltem stolam induat, si superpellicoum habere non possit (ibid., til. 3, cap. 2, n. 1). 5" Iciunium. Inxta veterem Ecclesiae usum confirmandi, ut notatur in 'ÏLzr — Pontificali, deberent esso ieiuni, ct optandum esset, ut hoc in praesenti etiam ' îüax.-x.ô. servaretur’). Nihilominus consuetudo invaluit iustisquo saepe de causis, ut hoc ’) S. C. do Sar>r. 20 Mall 11131, II at in Pontificali praescripta st <1 solo usu introducta (n. 184,^/iolb 2). 7° ΙΊ7Μ linea, qua frons continuati ligatur, donec Chrisma desiccetur vel extergatur. Haec, vitta postea non est ad profanos usus adhibenda propter con­ tactum Chrismatis. Hodie multis in locis haec caeremonia non amplius est in usu, statim post unctionem abstergitur frons confirmati et sic dimittitur. 8° Nomen. Multis in locis usus invaluit, ut confirmando praeter suum nomen baptismale in administrationo Confirmationis nomen alius Sancti impo­ natur. Quod fieri posse declaravit S. R. C. 20 Sept. 1749 *). Articulus II. Patrini. 95. — Necessitas. Er vetustissimo Ecclesiae more, ut in Ba­ ptismo, ita hi ('onfirmatione requiritur patrinus, si haberi possit (can. 793). Haec autem obligatio gravis est, ut tradunt DI), communiter. Ratio est, quia sicut nuper natus indiget, educatore in his, quae pertinent ad conservationem vitae, ita illi, qui assumuntur ad pugnam, indigent instructore in iis, quae pertinent ad modum certaminis. Si autem patrinus haberi non possit, licite sim; patrino Confirmatio ministratur. Effectus patrini muneris talis est, ut sicut ex Baptismo, ita etiam ex valida Confirmatione oriatur inter confirmatum et. patrinum cognatio spiritualis, ex qua patrinus obligatione tenetur con­ firmatum perpetuo sibi commendatum habendi eiusque Christianam (‘ducationem curandi (can. 797) *). Β,χ hae tamen cognatione spiri­ tuali non amplius oritur impedimentum ad matrimonium ·). Numerus. Debet autem esse unus tantum rei una pro siiujulis confirmandis (can. 794, § 1); duos igitur patrinus pro uno conlirl) Pont. Boni., Pnrx I, l)c Confirmandi*. *) Ι)ύΙκ<τ. o. c., p. 155. ’) CMU Bom., P. II. r. 3. n. 26. ·) />rrr. aulh., n. 2401. Vctu» Pit. Hom. (ante annum 1025) in Appendice mount, ut hnc occasione, «i opus cat, vive nominis chrirtlano homini non convenienti» aliud nomen nomimatur. ') Unde M patrini pluribus commune» constituantur. talea Hint, ut communitatem parocclalrm ortivam tOpraeaentenU ITirtct. pour la pojtt. dat Sacr.. n. 35; Mgr. Gucrry in Eronpé” Urrr (1951-2), p. 210. •l Cfr ran 1079; RU. Rom., tit. 3. c. 1. η. 18. COLLATIO (’ONFIKMATIONIS 111 mando adhiborenon^ licet, lût ex alia parte patrinus unum tantum aut duos nisi — ita ran. 791, § 1 — aliud insta do causa ministro videatur. Quare etiam supposita iusta rausa minister to­ lerare potest usum, ut unus tantum sit patrinus pro omnibus ma­ sculis unaque pro omnibus feminis (cfr. S. C. C. I I lunii et 12 Iulii 1823) i). 96. Conditiones ut quis sit patrinus. I. Ut avi * valide sit patrum *, mu­ tatis mutandis <*aodg m cop diti ones requiruntur ac pro patrino Baptismi, sc.; rationis usum assecutus et intentionem habeat id inimus gerenatπρο requiruntur (cfr. supra n. 74), at insuper; 2° ut < alius sil a /m/mH>/%p/^mî,ÎiïsrTationahilis causa, indicio ministri, aliud suadeat, *** aut statim post Baptismum legitimo Confirmatio conferatur; 3° ut rmsdrm sexus sit ac confirmandus, nisi aliud ministro in casibus particularibus ex rationabili causa videatur (can. 796). Articulus III. De collatae Confirmationis adnotatione et probatione. 0 97. — Adnotatio. I. Parochus: a) in peculiari libro inscribat nomina ministri,^confirmatorum? parentum et "^patritiorum, diem ac ^locinn Confirmationis; b) in libro baptizatorum adnotationem scribat collatae Confirmationis (can. 798 et 170, § 2). II. Si proprius confirmati parochus praesens non fuerit, de collata Confirmatione minister vel per se ipse vel per alium quam­ primum eundem certiorem faciat (can. 799). Can. 239. § l, η. 23 hoc onus etiam S. R. E. Cardinalibus imponit. III, Si Confirmatio collata est vi decr, Spiritus Saucii numera I l Sept.. 1940 ») urgente mort is periculo ob gravem confirmati mor*) C. /. C. bonk*. vol. VI. n. 3983. 2) (1940). p. 349. Cfr. eupm n. 87, 111. Do adnotatione (et trnnsanltMlone) nominum eorum, qui confirmati fuerint a cappellanb militaribus cfr. .4. J.& (195!), p. 503; a nileMlonarlh emigrantium cfr. A. A. S. (1952), p. 700; n cappellanls operis Apostolntua maris cfr. A.A.S. (1951), p. 219; a cappcllanls navigantium cfr. A. A. S. (1951), p. 410. LIB. VI. TRACT. 111. CAPUT V bum. id in libro tam confirmatorum (cum mentione dioecesis et, paroeciae si confirmantis subditus non sit) quam baplizatorum an­ notandum est. Praeterea ministri extraordinarii tenentur singulis viemus statim ad Ordinarium loci proprium authentic uni nuntium mittere eollatae a se Confirmationis, additis adiunctis omnibus in casu concurrentibus. Ordinarii autem loci otlieium est quolibet anno, sub initio anni proxime insequentis, relationem mittere ad S. C. de Sacram, de numero confirmatorum et de ratione, a minist ris extraordinariis in administratione adhibita. Ita ex eit. deer. sub (>. 98. — Probatio. Ad collatain Continuationem probandam, modo nemini flat praciudicium, satis est uniis testis omni exceptione maior, vel ipsius con­ firmati insiurandnm. nisi confirmatus fuerit infantili aetate (can. 800). TRACTATUS IV. DE EUCHARISTIA S. Λ If., lib. (J; //. .1.. Ir. 15. Quoniam augustissimum Eucharistiae mysterium simul Sacra­ mentum est (it Sacrificium, hanc materiam in duas partes distri­ buimus: in priore de Eucharistia, prout Sacramentum esi. disputa­ bimus; in posteriore do Sacrificio Missae. Pars prior. De Sacramento Eucharistiae. Tractanda erunt: 1° notio et effectus Eucharistiae ; 2° materia et forma eius; 3° minister; t° subiectum recipiens; 5° custodia et cultus SS. Eucharistiae. O/tPUT I. NOTIO ET EFFECTUS EUCHARISTIAE Arliculu* I. Notio Eucharistiae. 99. — Notio. Eucharistia est Sacramentum Corporis et San­ guinis Christi sub speciobus panis et vini, ad spiritualem animae refectionem. — Christus hoc tam admirabile Sacrament um, ait Trid., /tex/t. 13, cap. 1 et 2, in ultima Coena perspicuis verbis instituit. 111 LIB. VI. TRACT. IV. PAILS I. CAPUT 1. 100. — Notanda. lu Differentia ab aliis Sacramentis. Commune est Eucharistiae cum caeteris Sacramentis, ait ('one. Trid., symbolum esse rei sacra»· et invisibilis gratiae formam visibilem; verum illud in ea excellens et singulare reperitur, quod caetera Sacramenta tum· primum sanctificandi vim habent, cum quis illis utitur: at in Eucharistia ipse 2-4./.^' sanctitatis auctor ante usum est (Trid., sess. 13, cap. 3). Duin igitur caetera Sacramenta perficiuntur in ipso usu et applica­ tione ad recipientem, et proin sunt transeuntia, Eucharistia in materiae consecratione perficitur, estque Sacramentum permanens, ut pote in re permanenti consistens; et usus seu administratio eius est etiam perfecti Sacramenti ad hominem sanctificandum applicatio l) (». 180). 2° Sacramentum et res Sacramenti. In Eucharistia, sicut in aliis Sacramentis, distinguenda sunt: sacramentum tantum, res et sacramentum, res tantumO/Aw tantum est spiritualis animae refectio S es· et sacramentum est Corpus et Sanguis Christi, quod significatur praesens in ratione cibi et potus per species consecratas et significat (et efficit) spiritualem animae refectionem-^aeramentum tantum sunt species panis et vini consecratae Hfu species informatae verbis consecrationis, quae significant Corpus et Sanguinem Christi praesentia in ratione cibi et potus (n. 189). 3° Unitas Sacramenti. Quamquam in Eucharistia sunt duae species consecratae, hae tamen non constituunt duplex specie vel numero Sa­ cramentum, sed ex duobus integratur unum Sacramentum, unum dico formaliter et perfectice, tamquam unum perfectum signum Sacramentale quod ex duobus integratur. Ordinatur enim hoc Sacramentum ad spiri­ tualem animae refectionem; una autem perfecta refectio ex duobus in­ tegratur, ex cibo et potu; ideo et hoc Sacramentum est unum quod ex duobus integratur, ex Corpore Christi sub specie panis in modum cibi et ex· Sanguine Christi sub specie vini in modum potus *). Tamen, ut declarat Cone. Trid. (sess. 21, cap. 3), sub altera tantum specie sumitur totus atque integer Christus verumque Sacramentum: ideoque, quod ad fructum attinet, nulla gratia necessaria ad salutem ii defraudantur, qui unam solam speciem recipiunt. Imo secundum com­ muniorem theologorum sententiam communio sub alterutra specie suf­ ficit ad lotum Sacramenti fructum assequendum (n. 191, ». 227). 101. — Realis praesentia Christi in Eucharistia. Dogma cat ho­ licum circa realem praesentiam Christi in Eucharistia haec prae­ cipua capita complectitur: a) In sanctae Eucharistiae Sacramento post panis et vini con­ secrationem 1). N. I. Ch. vere, rcaliter et substantialiter continetur (Trid., sess. 13, cap. 1). b) Christus lit praesens in Eucharistia per transsubstantialionem, h. e. per mirabilem illam et singularem conversionem totius substanl) Cfr. Catcrh. Rom.. P. II. Z)< Ei/rA., n. 9; S. Thom.. III, q. 73, a, I ud 3; q. 80, α. 1 ad 1. Cfr. Catvch. Rom., P. II. l)c Kurh.. n. 10; S. Thomae, III, q. 73, a. 2. NOTIO ET EFFECTUE EUCHARISTIAE 115 tiao punis in Corpus, et totius substantiae vini in Sanguinem Christi, manentibus dumtaxat speciebus panis et vini (Trid., sess. 13, cap. 1). r) Peractu consecratione sub unaquaque specie, et sub singulis cuiusque speciei partibus separatione facta, totus Christus,‘1*Corpus et-Sanguis,nma cum Anima et’T)ivinit.ate continetur (Trid., sess. 13, cap. 3, eau. 1 et 3). Fi verborum sub specie panis praceons est Corpus Christi, sub specie vini Sanguis Christi; vi naturali* connexioni* et concomitantiac sub specie panis prae­ sens est Sanguis Christi, sub specie vini Corpus vius, et sub utraque Anima eius; dein propter hypostaticam unionem sub utraque est Divinitas (Trid·, *c**. 13, • tip. 3). d) Quia in Eucharistiae Sacramento statim a peracta conse­ cratione Christ us est realiter praesens, hoc Sacramentum cultu latriac etiam externo adorandum est (Trid., sess. 13, cap. 5, can. 6). Quaestiones. Q.uaer. 1° Qua.udiu permaneat Christus praesens sub speciebus. Resp. Taindiu conservatur praesentia Christi sub speciebas, quamdiu species permanent integrae, ita ut sub eis posset substantia panis vel vini conservari; desinit Christus sub eis esse, quando in eis facta est ait cratio seu corruptio sufficiens ad panis vel vini cor­ ruptionem, si eis subesset. Cessantibus speciebus panis et vini, de­ sinit ibi esse Corpus et Sanguis Christi et succedit ea substantia (piae generata fuisset ex substantia panis et vini, si subessent. Quaer. 2° Si qua gutta vini consecrati misceatur cum vino non conse­ crato, prout fit in purificatione calicis post Communionem Missae, an ibi maneat Sanguis Christi ’). Jtesp. Control·. Alii negant cum S. Thoina *). Ratio eorum est: si admixtio est tanta ut pertingat au totum vinum consecratum non manet ibi eadem species numorica nec pars eius; quia s per i es COnsOC ratae non manent separatae, sed totum iit permixtum et individuatur a vino copiosiore. lamvero, Sanguis Christi non manet sub speciobus, nisi species maneant eaedem numero; consecratur enim hic panis et hoc vinum. Mii tamen atlinnant ibi manere sanguinem Christi; quia, ita ipsi, nulla ibi est corruptio, nec quoad speciem, ner quoad individuum; species enim conse­ cratae manent eaedem numero, licet in plures partes divisae 3). Accedit quod an­ tiquitus, cum populo sub specio vini exhibebatur Eucharistia, vinum non conse­ cratum, ut postulabat numerus communicantium, in calicem infundi consuevit 4). *) Quoad admixtionem nquno cfr. infra n. 111. Quoad admixtionem oactororum liquorum, cessat praesentia Christi, si per admixtionem spodee vini substantialiter corrumpuntur, Hinc in genere, si in inaffna quantitate alias liquor admisceatur, non manet ibi Sanguis Christi; ali­ quorum tamen liquorum iam parva quantitas sufficit, quia bdi liquortw in hac iam parva quan­ titate species substantialiter corrumpunt. ’) S. Thom.. Ill, q. 77. a. 8. 3) Cfr. Lugo. ZAc Euch„ di*p. X, η. II; Snare/.. 1* Sacram.. dt*p. 57. srd. 4. 4) Cfr. Bvned. XIV. Dc Xacr. Mittar. t. HI. cap. 10, n. 17. 116 Ί jy, //·*- LIB. VI. TRACT. IV. PARS I. CAPUT I. specie* corrumpantur in stomacho. Resp. Id mill tum a diversa diversorum hominum virtute digestive pendet. Antiquiores medici <»t theologi censebant utramquo speciem etiam in Sacerdote post quadrantem consumptam esse (n. 225, 283). Secundum medicos hodiernos longius tempus requiritur. Capellmann censet, hostiam tam maiorem quam mi­ norem, et speciem vini, in stomacho sano non nisi intra semihoram plene cor­ ruptas esso1). Alii adhuc multo longius tempus requirunt, praesertim pro qui­ busdam infirmis1); secundum ipsos apud quosdam infirmos fragmenta incor­ rupta inveniri possunt etiam post duas vel tres horas. /c? ·**»*Haec attendenda sunt ad statuendum tempus pro vomitu forto ex indi­ catione medici procurando aut stomacho lavando, quod per se graviter illicitum est, Quamdiu probabilis est I^nnansio spericrum; necnon in observanda rubrica Misaalis do comburendo vomitu ai. infirmo emisso ubi prudenter timetur ne in ipso sacrae species adhuc adsint’). *****·.-**^·<- -*f' '°1· -4Z.-JL Qüaer. 3° Istra quantum tempus Articulus II. Effectus Eucharistiae. 102. — Effectus. I. Effectus Eucharistiae in ANIMA sunt: 1° Gra­ tia sanctificans, per se. secunda seu augmentum gratiae sanciitieantis, per accidens prima; quod est commune, omnibus Sacramentis vi­ vorum. Cfr. supra n. 3, II A. 3. 2° Gratia sacramentalis propria huius Sacramenti, quae importat auxilium divinum ad fovendam et perficieiidam ^unionem cu η i i hristo et ^transformationem hominis in Ipsum per cl i a ri t a n · m ; ut ipse promisit apud Ioan. 6, 57: «Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo ». Charitas autem perficitur in habitu et excitatur in actu. 3° Animi devotio et charitatis fervor, cum speciali spiritus dul­ cedine. quemadmodum corporalis cibus oblectat et vires confortat; qui eiïectus est quidem infallibilis, si non impediatur a parte subieeti. Consistit autem haec suavitas in promptitudine voluntatis ad res divinas hilari animo peragendas. 1° Remissio peccatorum venialium, secundum Trid., sess. 13, cap. 2, quod vocat Sacramentum hoc « antidotum quo liberemur a culpis quotidianis et a peccatis mortalibus praeservemur.». Confort remissionem illam, non immediate, ut plures volunt, scii quatenus • xcitat actum displicentiae explicitum vel implicitum peccatorum venialium; >) Capelltnnrin, U.rfic. jxwt., «Iit. lai. I·, p. 122 («Ut. germ. 16·, p. 207). *) Cfr. (înMimrri. /*■ KwrA.. n. 1194; .V. K. X. (1922), p. Ill et p. IS2. ’) Ml/. 18, q. 2. a. 2. Malo, q. 7. a. 12; III, q. 79. <1. 4; IU, q. 87. π. I. 2 ct 3. 2)3Cfr. 4 S. Thom., Ill, Q. 80. a. 8 nd 6. 3) Deer. do quot. Comm. 12 Fehr. 1679. 4) ItA Cal., in HI, q. 79. π. I; Croix, lib. 6, jxir/. I. n. 200. aW. 2 ct 4; /V 118 I.IH. VI. TRACT. IV. PARS I. CAPUT II. Caput II. MATERIA ET FORMA EUCHARISTIAE Articulus I. Materia Eucharistiae. Agemus: I" do materia generat ini; 2° de materia panis; 3° do materia vini; 1° do conditionibus a parte materiae necessariis Con­ secrationi. § T. - Materia generate». 104. — Principia. I. Materia remota. e.r qua conficitur Corpus et Sanguis Christi, sunt panis el cinum. De tide est, nt patet tum ex S. Scriptura, tum ex perpétua et universali doct rina Ecclesiae. ’)· Rationes congruentiae sunt, (plia hoc Sacramentum institutum est: 1° ad .spiritualem refectionem, (piae constare débet ex cibo et potu; 2° ut memoriale Dominicae Passionis, in (pia sanguis est a corpore separatus; ideo seorsum consecrantur panis et vinum *). II. Non licet, ne in extrema quidem necessitate, ad dandum via­ ticum moribundo, alteram materiam sine altera consecrare. Ita ex can. 817. Hoc certo est grave praeceptum Ecclesiae; imo cum com­ muni DD. omnino tenendum est esse divinum s) (n. 195, 196). Hoc praeceptum divinum implicite continetur in exemplo Christi cum verbis adiunctis: «hoc facite in meam commemorationem»; (piae verba sic interpretatur Trid., sess. 22, cap. 1: «Christus Corpus suum et Sanguinem sub speciebus panis ei vini Deo Patri obtulit, a<· snl> earundom rerum symbolis, Apostolis, quos tunc Novi Testamenti Sacerdotes consti­ tuebat, ut sumerent tradidit, et eisdem eorumque in Sacerdotio succes­ soribus. ut offerrent praecepit per haec verba : Hoc facite in meam comme­ morationem, uti semper Catholica Ecclesia intellexit et docuit ». Unde patet in verbis allatis Christi hoc praeceptum contineri quatenus: a) Christ us ') ('fr. Cone. Lntcran. IV In cap. FirmUer; Doer, pro Armenia; Cone. Trld., saa. 13, cap. 1-4; 22, cap. 1; C.Ï.C., can. 801, 816. Cfr. S. Tbom.. 111, //. 71. a. 1. 3> Cfr, Bcocd. XIV. Dc Mina Sacri/., tcrl. 2, n. 83, edit. hou. (lib. 3, c. 10, n. 18 ctc.). MATERIA ET FORMA EUCHARISTIAE 119 Apostolis iniunxit iilipsuin facere quod Ipse fecerat, h. e. ntriueque speciei consecrationem: h) ex institutione Christi huius Sacramenti confectio sit sacrificii oblatio oportet; ad Sacrificium autem Eucharist irum utriusque speciei consecratio requiritur12 ); c) quia secus Eucharistia etiam in ratione Sacramenti, secundum quam in modum perfectae refectionis instituta est. manet imperfecta »). 105. — Quaestiones. Quaer. 1° .In Ponlifex ponit in hoc praecepto di· spensare. Risp. Affirmant aliqui: quia iuxta Trid., *r*n. 21, cap. 2 potest Ecclctda in Sacramentorum dispensatione, salva illorum substantia, statuero vel mutare. Negant vero communius; quia non potest Ecclesia divinam institutionem mutaro in modo conficiendi Sacramenta et offerendi Deo Sacrificium. Quamobrem prima sententia nec unquam in praxim deduci potest, nec unquam Ecclesia in lior praecepto dispensavit aut dispensabit (n. 196) 3). Quaer. 2° Utrum consecratio unius materiae sine altera valida sit. Tïcsp. 1° Certo forma consecrationis panis statirn suum offoctujn habet an­ tequam forma consecrationis vini proferatur; similiter certo valida est conse­ cratio unius tantum materiae si sacerdos simpliciter consecrat hanc materiam, quin positivam habeat intentionem hanc tantum materiam consecrandi sine altera. 2° Etiam si sacerdos consecrans positivam intentionem habett · «di imam tantum materiam sino altera,, secumlum eonnnuni<»rrm < t probabiliorem theologorum sententiam consecratio valet 4). Ratio est: a) in omni Sacramento, semper ac minister formam profort super materiam cum debita intentione, per­ ficitur Sacramentum; h) utraquo forma per se completam habet significationem: ergo non pended ab alia, in significando, nec proin in efficiendo. Nota tamen quod tam in primo casu quam in altero, si alterius materiae consecratio deficiat, secundum communiorem theologorum sententiam non per­ ficitur Sacrificium, quia ad essentiam Sacrificii Eucharistici requiritur utriusque materiae consecratio 5). § II. - Materia panis. 106. — Materia valida. T. Solus pania triticeus est materia va­ lida, ita ut in alio non perficiatur Sacramentum. Constat ex perpetua traditione, ex Decreto Rugonii TV dicente: «Cuius materia est panis triticeus», et ex Missali Bom., de. defect., tit. 3: «Si panis non sit t rit iceus, non conficitur Sacrament uni » (η. 198). ΓΙ. De necessitate huins materiae est, ut panis sit: 1° ex farina triticea et aqua naturali'*sutrtctiïs; 2° igne cocftfs in modum panis: ,3° non substantialiter corruptus, neque corruptioni prorimus. Ratio, quia materia huius Sacramenti est panis triticeus purus (n. 198). 1) 2) b ·) 5) Cfr. (’fr. Cfr. Cfr. Cfr. Infra n. 182, q. 2. S. Thom., III. 7. 71. a. I ad 2: cfr. et supra η. 100. Ilcnod. XIV, Z. c. S. Thorn., IV, diu/. 8, 7. 2. a. I. .·*»/. I; III, 7. 78, <1. 6; Bcncd. XIV, Z. c. Infra »1. 182. 7. 2. — 120 LIB. VI. TRACT. IV. PARS I. CAPUT II MX107. —-Porro: 1® Triticum non sunt secale, hordeum, avena, pa­ nicum, iniuzium, onza, et similia grana (». 199). 2° Dubium est an spelta sit revera triticum; quapropter nunquam licet illa uti ad conficiendum Sacramentum (n. 200) ‘). .3° Num valida sit materia, si pani, triticeo commixta sunt alia fru­ menta, distinctione opus est: si molium est admixtio alterius frumenti ad multo maiorem quantitatem tritici, erit valida, quamvis graviter illirita: quia non mutat speciem panis. Si vero magna est admixtio, puta aequalis vel fere aequalis, non erit valida, quia speciem mutat (n. 201. S. Thom. III, q. 74, a. 3 ad 3). Si admixtio, quamquam non aequalis, notabilis tamen est, erit materia dubia *). „ Sedulo cavendum est ab adulteratione farinae triticeae, quippe quae hodie frequens sit^variationes autem accidentales non nocent, ut tri­ ticum vulgare, durum, turgidum. 4" Non est materia apta panis subactus lacte, vel, quod maius est, ovis, oleo, vel butyro; nisi modica quantitas, puta laetis, sinat aquae ft naturalis in formanda massa maximam esse partem. Neque idonea ma. teria est cruda farinae massa, vel non cocta in modum panis, sed frixa I**"*2·. ç, - vel elixa in modum placentae vel pultis (». 199, 201. Examen Ordin., n. 97). k-u. 108. — Materia licita. Ut materia sit licit a, requiritur: 1° Ut sit certo valida: tenetur enim minister in conficiendis Sacramentis materiam certam adhibere oh reverentiam erga Sacramentum; cfr. supra n. 17. 2° Ex gravi praecepto Ecclesiae ut sit azymus vel fermentatus secundum ,proprium celebrantis ritum. Unde sacerdos ritus latini , celebrare tenetur in azymb^ ufncumque Sacrum litet, etiamsi in altari consecrato alterius ritus catholici; sacerdos ritus orientalis in fermentato (exceptis nonnullis orientalibus, qui azymo utuntur)3)· Ita ex can. 816 et 823, S 2. MATERIA ET FORMA EUCHARISTIAE Dicitur: 1" incorruptus. Panis aliquantulum muc teria valida, sed graviter illicita (n. 201). 2° recens. Praescribit, enim can. 815, § 1: Panis debet esse recenter confectus, ita ut nullum sit periculum corruptionis. Item Bit. Bom. (tit. 4, c. 1, η. 7): Hostiae vero seu particulae consecrandae sint recentes. Sint igitur non ult ra quindecim dies, vel ad summum non ultra mensem con- ~ foetae. Consuetudo consecrandi hostias a tribus, imo a sex mensibus con­ fectas, a gravi peccato excusari nequit *). 3" purus. Dicit enim ean. 815, § 1: panis debet esse mere triticeus; unde nec in minore quantitate aliis rebus admixtus, nec sale nec saccharo nec alio condimento; cfr. supra n. 107. 4° mundus et integer. Secluso autem scandalo, est solum veniale sine rationabili causa consecrare hostiam fractam vel inaciilafam; nisi tamen fractura vel macula esset enormis, nam tune foret mortale; nihilo­ minus, si deprehendatur post oblationem, licite consecrabitur, secluso scandalo populi. 5° in figura praescripta. Porro in Ecclesia Latina hostia debet esse orbicularis et maior pro Sacerdote celebrante; soletque in hac signum cnicis imprimi, ut constans fuit Ecclesiae consuetudo. Si autem maior hostia desit, probabiliter potest Sacerdos, etiam solius devotionis causa, . celebrare cum hostia minore, modo absit populi scandalum, quod praecaveri potest monendo populum de defectu hostiae maioris (n. 201, 205. Exam. Ord., ». 97). r<3° Ut panis sit incorrwplus, recens, purus, mundus et integer, in figura praescripta. 109. — Quaestio. An in necessitate, ad praebendum Viaticum infirmo, possit Sacerdos Latinus consecrare in fermentato. liesp. Negat communis et probabilior sententia. contra paucos; quia in hoc casu revoient ia erga lautum Sacrament uni et Ecclesiae consuetudo praeferendae sunt utilitati proximi, cui hoc Sacramen­ tum non est absolute necessarium. Esset tamen licitum ad complendum sacrificium, puta si post vini consecrationem panis deprehendatur corruptus, nec alius panis azymus adesset (n. 203). Nota licere quidem in casu urgentis necessitatis ei qui azymo utitur ministrare sanctam communionem in fermentato et viceversa. Ita ex canone 851, § 2. Cfr. supra n. 17, III. Tino sunt, qui iam confectionem Eucharistiae in pane alieni ritus permittunt si necesse est ad Viaticum ministrandum attenta mitiore disciplina hodierna in can. 855 et praesertim 866 ’). Non tamen *> In nliqnlbiis tiuncn reelonlbus hoc nomen dcxlinint trilici «pccleni enniqnc optimam; time ι-t nmtcrla valida. utl pntet. Cfr. Marc, n. 151«; (Mnlcot, II. ». 16«. ’) Cfr. s. C. du disc. Sort. 16 Mnrtll 1M9. j. Λ.8. (1029). />. 632, I. ’> Cfr. S. C. de Prop. Fide 20 Mall 1838. *) Cfr. de hac re S. Alph. VI, n. 203. *) S. R. C. 16 Dec. 1826, ». 2650. Imo praxln nlbl comparandi hostias qunc duobus vel tribui monMlbuft Hüfllcliuit tvprobata fuit λ S. C. rt>ea7 Sacerdos stillam, locus abluatur, ct lotio in sacrarium proli­ ciatur. 2° Si super mappam altaris, et ad secundam vel tertiam mappam pervenerit, vel si in solo corporali ceciderit, linteamina Sanguine madefacta ter abluantur ubi Sanguis ceciderit, calice supposito, et aqua lotionis in aarrariiim proliciatur. Eodem modo est procedendum si in vestibus sacerdotis aut in substrato pedibus panno vel tapeto. 3° Si totus Sanguis effundatur, ita tamen ut aliquid vel parum remanserit. Sacerdos illud sumat. Si vero nihil remansit, ponat iterum vinum ct aquam, of­ ferat. et consecret incipiendo a verbis Simili modo etc. De effuso Sanguino fiat, ut supra dictum est. Ita Missale de defect., lit. ΙΟ, η. 12. 18. Quaer. 5° Quid facientium, si hieme sacer Sanguis congeletur in Calice. Resp. Calix involvatur pannis calefactis; ei id non proficeret, ponatur in ferventi aqua prope altare, dummodo in calicem non intret, donec liquefiat. Ita Mtaale» ίίί. 10» n. n. 127 § IV. - (’ONDITIONES A PARTE MATERIAE CONSECRATIONI NECESSARIAE. 115. — Principia. I. Ad validam consecrationem requiritur ut materia sit: 1° Praesens sacerdoti consecranti, ita ut secundum com­ munem loquendi modum pronominibus hoc at hic demonstrari possit ; secus enim non verificatur forma. Haec porro praesentia expostulat ut materia sit: u) aliquomodo coram sacerdote, non post tergum eius nec moraliter ab eo separata; b) non nimis distans, etiamsi oculis videri possit. Ratio est. quia secus non potest recte designari pronomine hoc et hic. — Contra non expostulat haec praesentia, ut materia aliquo sensu actu percipiatur (n. 212, 213). 2° Certa aliqua, in individuo determinata per intentionem con­ secrantis sive actualem sive virtualité)· perseverantem. Ratio est quia actiones circa singularia versantor et quia pronomina hoc et hic non cerificantur nisi ossit absumi; ob peri­ culum corruptionis speciorum (n. 21S). *) Sunt tamou qui cenroui probabiliter romper «ufllecro solum vinum conrocrarc, ctlanvd nullum scandalam timendum Mt. «juin manet unum Sacrificium ct onio Co iiM»crat fonts rorvntur. Ito Quarti. /M. Afto. rom.. Pars 3. til. 3, duh. 2, mil, 1°; Suarez, />r Sure., diftp. 85. rod. I •I nlll; rfr. ctlam de Herd I, Sure. hit. Prar.. Pam III. n. 112, 3°; ΛΓ. K. 8. (1917). ;>. 25. I *) Cfr. AurtorU: (^mfiemlium Liluruiae, rd. 11·. Pars I, r. v. a. 2. 128 LIU. VI. TRACT. IV. PARS I. CAPI T II. MATERIA ET FORMA EUCHARISTIAE 116. — Resolutiones. 1° Potest consecrari materia, quae nullo sensu percipitur; sic caecus potest consecrare panem, etiamsi non tangat neque olfaciat illuni, si ex relatione alterius eertifieetur . .1; It' Seni., dist. 8, q. 2, a. 2, rirrn. s) Cfr. Scot. I. />. 8, 2, η. I. 3) cfr. . Porro: I. Quoad sacram communionem non per modum Viatici. 1° Publice deferre sacram communionem ad infirmos etiam non-paroecianos, ius et officium est parochi intra suum territorium (can. 848, § 1); caeteri sacerdotes id possunt in casu tantum necessitatis aut de licentia saltem praesumpta eiusdem parochi vel Ordinarii (can. 848, § 2). 2° Private deferre s. communionem ad infirmos quilibet sacerdos potest; qua in re non indiget venia parochi, sed 1antum yenia, saltem praesumpta, eius sacerdotis, cui cu>isa vel actio lit ..-a non celebratur, etiatwy ibi SS. Sacramen­ tum asservetur; non permittitur enim ministratio nisi oa quae cum Missu aut actione liturgiea connectitur, et praeciso momento a rubricis S. Communioni destinato: uti patet ex daris terminis Instructionis. Unica exceptio quoad locum et tempus (secus ac antea in can. 807) diserte statuitur sc. Feria V pro omnibus infirmis horis ante et post meridianis, Feria VI et, uti videtur, etiam Sabbato Sancto pro solis infirmis in periculo mortis constitutis’). Mens autem est extra hos casus omnino excludere S. Communionem horis matutinis. II. Sacra Communio iis tantum horis distribui potest quibus Missae Sacrificium offerro licet, nisi aliud rationabilis causa suadeat ‘1 .4. J.S. 1955. p. 81sit S. It. C. II Auff. 1858. neu Christum tamquam cibum animae recipere cupiuntl2 ). Talis rationis usus sufficit non tantum ut ad sacram communionem admitti possint pueri, sed etiam ut teneantur praecepto Viatici ot annuae communionis, etsi septimum aetatis annum nondum expleverint. Statuit quidem can. 12: «le­ gibus more ecclesiasticis non tenentur... qui, licet rationis usum assecuti, septi­ mum aetatis annum nondum expleverunt , nisi aliud iure expresse caveatur » ; hic enim in can. 859 expresse aliud cavetur. Ita in reap. Praes. Comm. Cod. ad E pise. Balloyfield, 3 lan. 1918’). Quaer. 3° Qualis instructio et dispositio ad primam commu­ nionem requiratur. Uesp. Instructio ot dispositio talis generat im loquendo requi­ ritur, ut pueri huius Sacramenti cognitionem et gustum habeant. Per­ fectior autem requiritur extra periculum mortis quam in tali periculo: 1° In periculo mortis, ut sanctissima Eucharistia pueris mini­ strari possit et debeat, satis est. ut^ijeiant Corpus Christ i_.a cojJLiniini cibo discernere illudam7’rex ereiit t'r adorare (can. S51. § 2). 2° Extra periculum mortis autem Codex pleniorem hanc cogni­ tionem doctrinae Christianae et accuratiorem praeparationem merito exigi declarat, eam scilicet, <|iia ipsi tidei saltem mystçria necessaria necessitate medii ad salutem pro suo captu percipiant et devote pro suae aetatis τίί^ίΐΐί'ίδ*' a< I sanctissimam Eucharistiam accedant *) Codex lirltur omnino confirmat normas docrvlo Quam ainaulari statutas, neo audiendi «tint qui putent post promulgatum Codicem tempus pueros ad S. Communionem admittendi differri panso nd expletum novennium vel etiam decennium. Cfr. .V. K. S. (1918), p. 215; Vertnwnrnh, Kpltome. II, p. 118. Quod confirmatur resp. Praes. Comm. Cod. Interp. ad eplsc. Nurdac. 21 Fobr. 1920. cfr. A.inr. Quarlal. (1922), p. 113. 2) Cfr. Litis. Quart. (1922), p. 113. 118 r.IB. VI. TRACT. IV. PARS I. CAPI T IV. (can. 851. § 3). Perfectam vero catechismi cognitionem post primam communionem gradatim sibi comparare tenentur1). QUAER. 1° Ovinam competat lUDlCTUM DE SUFFICIENTI PUE­ RORUM DISPOSITIONE ad primam communionem. /t·' Resp. Competit puerorum Confessorio eorumque parçntibtis aut iis qui loco parentum sunt (can. 851, § 1). Itaque admittere pueros ad primam communionem non est ius exclusi vu m parochi, et con­ trariae dispositiones synodorum dioecesanarum aut conciliorum pro­ vincialium, itemqiie. peculiares consuetudines sunt et manent abroIn instituti* igitur et in collegiis, ubi pueri educantur, hi absque consensu parochi primam communionem, etiam sollemniter, peragere possunt, s) salvo tamen parochi iure vigilandi, do quo cfr. quaestionem sequentem. Quaer. 5° Quodnam sit ius et officium parochi hac in re. Resp. 1° Parochus ius et officium habet advigilandi, ne pueri ad sacram Synaxim accedant, ante adeptum usum rationis vel sine sufficienti dispositione. Propterea etiam eos examini submittere potest, si opportunum prudenter indicaverit, scii, si prudens ha­ beatur suspicio ne Confessarius vel parentes hac in re imprudenter se gerant (can. 851. § 5). Primam tamen communionem genera­ liter conditioni praevii examinis subordinare, ex hoc canone haud posse videtur. 2° Ius et officium habet curandi ut usum rationis assecuti et sufficienter dispositi quamprimum hoc divino cibo reficiantur (can. 851, § 5). 3° Debet peculiari omnino studio, praesertim, si nihil obsit, Quadragesimae tempore, pueros sic instruere, ut sancte Sancta pri­ mum de altari libent (can. 1330, 2°). 137. — De diversis aliis subiectis Communionis. Qi aer. 1° .1« et f/iooido communio concedenda sil amentibus, scmifatuis, delirantibus, surdismutis, epilepticis, obsessis, sensibus destitutis. Resp. 1" Perpetuo amentibus SS. Eucharistiam nulla ratione, dare licet, ut supra dictum est. Amentibus autem, (pii aliquando rationis com­ potes fuerunt et pie vixerunt, ideoque intentionem habitualem saltem im­ plicitam Vint ici suscipiendi habuisse censentur. Viaticum dari potest et debet in mortis articulo, si nulla irreverentia timenda sit, uti docet Cateeh. Rom., part. 2, cap. I, gi litionis, sicut caeteri fideles, capaces st m t. Parochi, si tales miseros inter oves suas habent, < surare debent ut tempestive in aliquo Instituto recipiantur. 5° Epilepticis neganda est communio in paroxysmo tantum. 6° Obsessis a daemone communio similiter neganda est, quando non sunt, sui compotes: caeteium expedit ut isti pluries in anno, secundum Confessarii prudentiam, communicent, cum Eucharistia speciale subsidium sit ad daemones arcendos (n. 393). Sensibus destituti, v. g. ob apoplexiam, agoniam, Viaticum suscipere non tenentur, quia legis observandae non sunt capaces. Nihilominus eis ministrari potest, si u) illam recipiendi intentionem habuerunt, quae in omnibus christiane viventibus supponitur, b) abest periculum irreverentiae et c) hostiam degîiîÎïre possunt, quod experimentum, factum eum levi cibo vel hostia non consecrata, do· · bit. Si autem Eucharistia ministrari potest, hoc etiam fieri debet, ob rationem supra quoad amentes traditam *). QUAER. 2° .In communio concedenda sit capite damnatis. Resp. Affirm., si rite dispositi sint per confessionem: sunt enim tunc in articulo mortis, quo obligat praeceptum divinum communionis. — Potest porro reus laudabili!er communicare pridie, vel ipso die ultimi supplicii, ') Notdln. HI. n. 134. ’) Cfr. .V. K.S. (1022). p. 111. 282. ’) Cfr. .V. K. S. (1000). p. 322-337. 150 LIB. VI. TRACT. IV. PARS I. CAPUT IV. lUOtlo communio per horam saltem praecedat exsecutionem (n. 217; lib. 3, ». 370). 137 bis. — Ill. De communione via artificiali. Quaer. Jh sacra com­ muniti possit et debeat dari iis qui nonnisi via artificiali eam sumere possunt. Itesp. I» Affirmative ubi ipse acsophagiis est artificialis; quia eo in casu tota artio manducandi salvatur, nec ulla habetur irreverentia. 2n Disputatur quando aegrotus nutritur per fistulam aesophago, stomacho vel ventri applicatam. Aliqui negant esse licitum, tum quia non certo haberetur manducatio, tum quia reverentiae Sacramento de­ bitae obesset, tum denique quia datur duplex responsum S. Ofliiii tali administration! Eucharistiae contrarium. In primo, 27 lan. 1880. S. Of­ ficium ad quaestionem num S. Viaticum administrari possit introducendo sacras species directe in stomachum infirmi, cui a medico via infra pectus aperta sit ad cibum et potum excipiendum, respondit: «Sicut exponitur, non expedire > In altero, 27 Nov. 1919, S. Officium negative respondendnm mandavit oratori cuidam, qui laborans earcinomia aesophagi, petierat facultatem sumendi SS. Eucharistiam per fistulam stomacho insertam, etsi argenteam et ad hunc finem specialiter destinatam ’). Alii e contra affirmant lieeitatem, quia ex una parte probabiliter est tamen susceptio sacramcntalis, ex altera vero parte non videtur esse maior irreverentia quam habetur dum medio cochlearis praebeatur infirmo sacra communio; responsa autem S. Officii particularia nondum faciunt legem generalem. Ita Lehmkuhl II ». 192, Génieot, n. 201, Prummer III, ». 185, Ferreres II ", n. 427 ’). Prior sententia videtur praeferenda ; certo vero non habetur obligatio sic ministrandi Eucharistiam, quum sit modus dubius et inusitatus; imo practice non adhibeatur nisi consulto prius saltem Ordinario. Articulus II. Obligatio suscipiendi Eucharistiam. Dicemus: 1° de obligatione generatim, 2° de obligatione Viatici in specie. *51.· Obligatio generatim. 138. — Principia. I. Vera seu realis susceptio huius Sacramenti non est necessaria, necessitate mi.uii ad salutem. Est de tide pro in_fantibus «ini nondum ad rationis usum pervenerunt ex Trid., sess. 21. <**fr. apud Noldin, III u, n, 101. *) f ornmnnlcatnr In V. K. S. (1921), p. 15. 3) Etiam Ui Cava In Period. (1911), p. 161. subieotum husoipiens eucharistiam eau. I; adultis realein Eucharistiae susceptionem non esse simpli­ citer necessariam ad salutem certum est. — Ratio est quia quisquis est iu statu gratiae, est filius Dei, ius habens ad hereditatem gloriae caelestis, quod non potest amittere, nisi novo peccato; sed statum gratiae conferunt, Sacramenta Baptismi et Poenitentiae sine reali susceptione Eucharist iae. Disputatur inter theologos utniin Eucharistia in volo sit omnibus nwi*. saria necessitate medii ad primam gratiam, ita ut. Baptismus et Poenitentia non iustilieent nisi cum voto saltem virtuali et implicito Eucharistiae. Sententia quam cum S. Alfonso probabili,>nm consonius affirmat < mu S. Thonui *) et Catech. Rom. ). * Ratio est, quia alia Sacramenta non conferunt gratiam nisi respiciendo ad Eucharistiam tamquam omnium Sacramentorum titiem et in virtute Eucharistiae, quao ex seipsa virtutem infundendi gratiam habet3). Nota hoc votum adultis in ipsa intentione Baptismi suscipiendi in­ cludi; parvuli autem, ut dicit S. Thomas: «sicut ex fido Ecclesiae credunt, sic ex intentione Ecclesiae desiderant Eucharistiam et per consequens recipiunt rem ipsius»4) (n. 192). Controvcrtitur etiam an Eucharistia, in re vel in voto, adultis sit medium necessarium ad vitam spiritualem DIUTTU3 CONSERVANDAM. Negant aliqui, di­ centes ad hoc esso alia media. Sed affirmant alii cum S. Thoma ); * imo com­ muniter necessitas saltem moralis admittitur. Ratio necessitatis est. quia sicut vita corporis diu non potest conservari sino cibo corporis, ita nec vita animae sino hoc cibo spirituali. Quocirca notes in hae sententia per so ipsam realem Sa­ cramenti sumptionem requiri (n. 193). Eucharistia adultis necessaria est necessitate [iravis PRAECEPTI. tum divini, him ecclesiastici. Praeceptum divinum constat ex verbis Christi apud loan. 6, 51: « Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis cius sanguinem, non habebitis vitam in vobis ». Prae­ ceptum ecclesiasticum constat ex can. 859, § 1, in quo Communio paschalis, et ex can. 861, § 1, ubi Viaticum suscipiendum prae­ scribitur. II. Circa praeceptum DIVINUM notandum est: 1° SvBlECTUM praecepti divini sunt ii (pii rationis usu fruuntur ita ut huius Sacramenti cogni­ tionem et gustum concipere possint (cfr. supra n. 136). Ii autem qui ad rationis usum nondum pervenerunt, nulla obligantur necessitate ad huius Sacramenti perceptionem ut declaravit Cone. Trid„ sew. 21, cap. 1, et can. 1. Obligatio praecepti communionis sumendae, (piae impuberis gra­ vat, in eos quoque ac praecipue recidit, (pii ipsorum curam habere ') *) ’) ') Cfr. III. 73. ione, ex perfrictione; quia homo tunc π·\··ι.ι nondum communi» jvit in mortis periculo constitutu»; ncgandft est, QÎ J \ causa interna oriatur, puta » \ apoplexia, ex anevrieinô; quia tunc iam aderat mane mortis periculum, etsi ignotum (n. 2S5. dub. 3). Quaer. .3° Quid faciendum sit, si infirmus Viaticum sacrilege suscepit, Resp. Cum infirmus praecepto Viatici non satisfecerit, tenetur adhuc illud implere, quatenus fieri possit sine periculo infamiae (cfr. can. 861). Quem ad finem alio die illi dandum est Viaticum, praetexendo communionem ex devotione. Quodsi tempus ad id non suppetat, vel si hic modus non satis provideat famae infirmi, videtur adesse ratio sufficiens ad Viaticum clanculo deferendum. Quod in rasu etiam Uonfessarius Regularis facere potest, ne infirmi sacrilegium prodat. Aliquando prudentia suadebit infirmum hortari (pridem ad iterandum Via­ ticum, obligationem voro tacere. Denique, si post Viaticum digne susceptum mortaliter peccaverit, non te­ netur iterum illud sumere (n. 293). Articulun III. Dispositiones ad Communionem requisitae. Sunt dispositiones requisitae a parte animae, et a parte corporis. § I. - Dispositiones animae. A parte animae, ut homo reverenter ad Sacramentum Eucha­ ristiae accedat, requiritur: 1° dispositio neoewaria, scii, status gra­ tiae, et 2° dispositio concenienx quae est actualis devot io. De ut raque seorsum. 1’unct. I. Status gratiae. 141. — Necessitas status gratiae. Ex dictis supra u. 31. II iam constat dispositionem necessariam ad fructuosam huius Sacramenti susceptionem esse statum gratiae. Quae quidem necessitas maiorem vim habet in hoc Sacramento, quia ipse fons gratiae in eo continetur. SI ΊΠΕΙΊ'Ι M SI NCH’IEXK EI C’JI ΜΠΚΊΊΑ.Μ 155 qui est supra omnia sanctus, et ideo sanctius quam caetera Sacra­ menta tractari debi·!. — Recipere ergo hoc Sacrament inn eurn con­ scientia peccati mortalis ingens est sacrilegium. Rationes sunt : 1” ob snnctitatein Sacramenti in quo ipso Christus est prae­ sens; quam rationem assignat Apostolus 1 Cor. 11, 29: «Qui manducat et bibit indigne, indicium sibi manducat et bibit, non diimlicans Coquis Domini », i. e. non discernens ipsum a cibo profano; 2" ob significationem eius; significat enim unionem et amicitiam eum Christo eiustpm membris; qui autem est in peccato, non habet hanc unionem; ergo, quantum in se est, falsam reddit significationem huius Sacramenti, quod est gravis irreverentia. 1’ropterea comparatur hoc pis ­ catum cum peccato ludae, qui osculo tradidit Christum; nam uterque Christo praebet falsum amicitiae signum. Superest cxpendendiixfi, quomodo homo debeat se ad gratiam disponere, utrum nempe contritio sufficiat, an vero requiratur Confessio. 142. — Confessio praemittenda. 1. Nullus sibi conscius peccati mortalis quantumvis contritus sibi videatur, sine praemissa sacramentali confessione ad sacram Eucharistiam accedat. Ita Cone. Trid., sess. 13, cap. 7 et· can. II; item can. 856 et can. 807. — Constat e.x verbis Apostoli 1 Cor. 11, 28: « Probet seipsum homo, et sic de pane illo edat, et de calice bibat »; alioquin panem vitae in mortem et condemnationem accipiet. Ecclesiae autem consuetudo declarat, in­ quit Trid.. Confessionem esse eam probationem necessariam. II. Licet Eucharistiam accipere, praemissa sola contritione sine confessione, quando urget ^necessitas communicandi aut celebrandi^ et deest copia Confessuri i. Ita Trid., I. c. et can. 856 et 807. Ratio e). Etiam Trident., sess. 13, cap. 7 «licii· ecclesiastica ni consuetudinem declarare hanc probationem necessariam esse *). Haec sententia indirecte confirmatur ex eo quod in praecepto ecclesiastico Papa posset dispensare, ilhidque consuetudine contraria tolli; utrumque autem de hoc praecepto communissime negatur. Ita Prammer, III, η. 192. Cfr. etiam Cappello, η. 188 (η. 256). QUAER. 2° Si quis post confessionem validam et fructuosam recordetur alicuius peccati mortalis inculpabiliter obliti, an teneatur ante commu­ nionem illud confiteri. Resp. Negat., secundum sententiam omnino tutam et hodiedum communem ; quia, qui confessionem communioni praemisit , implevit praeceptum confessionis, qua peccatum oblitum est indirecta * remissum.", et poeniteris probatus exsistit, iustificatus nempe, non per solam contritionem, sed per confessionem. Praxis autem fidelium, quae opponitur, non est habenda ut regula obligationis, sed potius ut pius et laudabilis ^γ-<· usus, qui suadendus est quoties causa aliqua aliud non suadeat (n. 257. ll. A., n. 23). 'nfp^rQUAER. 3° Ah praejdTus homo, si confiteri vel nequeat vel nolit, teneatur ante communionem novum actum contritionis elicere. I Resp. DI), communiter negant; quia supponitur in statu gratiae esse per confessionem factam, ergo non est fundamentum und« * et ad quid contritio requiratur: non ex praecepto, quia nullibi invenitur; non ad delendum peccatum, quia iam deletum est (n. 257). * QUAER. 4° Ah dubitans num sit in gratia possit communicare. Resp. 1® Nequit communicare in tali statu: colligitur enim ex dictis in hoc praecipue Sacramento requiri statum gratiae moraliter certum. 2" Quoad autem confessionem praemittendam opus est distinctione, /i) Qui certus est de peccato mortali commisso, communicare * non potest, nisi per confessionem rite probatus fuerit, ita ut de statu gratiae recuperato grave dubium non exstet: quia urget eum praeceptum probationis, h) Si «piis autem dubitat num graviter peccaverit, potest, non praemissa confes­ sione. ad communionem accedere, et sufficit quod perfectam contritionem praemittat. Ratio, «plia praeceptum probationis, cuius gratia praecepta est confessio, uti declaravit Trid. ligat solos conscios, qui nempe certe *) Cfr. Viu-ant. Diri, dr Thiol., 11L eoi. 501. ’) Cfr. tnincn Thrincr. Aria Conr. Trid., I. I. />. 511» «t Pallavlcitil, Hint, du (.'one. dr Trrnlr, I. XII. rol. 1595. HtIBlECTUM HtHClPIENS ΕΓΙΉ AIUSTIAM sciunt, se mortale eoiiiiiiisisse, quod nondum confessi sunt, ut idem Trid. Caeterum in praxi omnino suadenda est confessio, propter conscientiae tranquillitatem. Excipe tamen eos, ιϊΗ£ιτ* iluPra "· 35) praesto adest, vel ^non adest nisi idiomatis ignarus, aut talis.^cui sine gravi damno-1»*· proprio aut alieno quis confiteri non possit; ab altera parte’7Confessarius absens sine magna difficultate adiri nequit. Magna haec difficultas aestimanda est, spectatis quoque tum debilitate, aetate, et negotiis personae, tum circumstantiis tempestatis, brevitatis temporis, et distantiae. Ut porro w., independenter ab aliis adiunctis, excuset, alii duas feucas^alu iimun* tantum requirunt; spectata tamen debilitate sacerdotis, aut infamiae sive scandali periculo, vel brevitate temporis quo celebrare debet, poterit minor, imo parva distantia excusare (n. 261). Non deest copia confessarii ei, qui in necessitate communicandi vel celobrandi constitutus, habet peccatum reservatum ratione sui vel ratione censurae a hire reservatae, dum nemo facultate absolvendi a reservatis praeditus, praesto adest; potest enim apud simplicem confessarium confiteri. qui in eo casu ipsum directe absolvere potest, tum si peccatum est reservatum ratione censurae a hire reservatae (cfr. infra ». 994), tum ai peccatum est reservatum ratione sui (cfr. infra ». 31)2). ! Quaer. 2“ ,1» deesse censeatur copia Confessarii, si nullus adsit nisi familiaris, apud quem confiteri et quorum deinceps conversari pocnitens erubescit. i fles μ, Negat.; quia praefatum incommodum est intrinsece adnexum confessioni. Atqui inauditum est in Ecclesia incommodum legi confessionis intrinseci adnexum ab eius observatione unquam excusare. Insuper, si talis erubescentia valet excusare, (piis limites excusationibus assignabit? £7 Unde, quemadmodum liuiusmodi verecundiae incommodum non excusat a praecepto integritatis confessionis, sic nec etiam a praecepto eonfes- 'i Bionis. Ita Sporer, part. 2, n. 181; Soto, in IV Sent., dist, 12. q. 1, a. I [ in firn; Suarez, de Euch., disp. 66, sect. I, n. 2: Silvius, in p. 3, q. 80. a. 1, i q. 2; Salmant., tr. I, cap. 7. n. 13; Gury, ('as. consc., n. 287, 288: LelnnI knlil, II, n. 206; Prûmmer, III. ». 192; Merkelbaeli III, ». 272. I Alius esset casus, si sacerdos, v. gjlaetate venerabilis, merito timeret. • ne junior confessarius sibi familiaris, audiens gravia sua peccata, scandalum »*— inde sumeret; periculum enim scandali seu ruinae spiritualis proximi est ' | incommodum confessioni extrinsecum (cfr. infra ». 303, 3°).^Item extrinsecum esset incommodum, si quis prudenter timeret, ne confessarius SI IIIIXΤΙ M Sl’SITI’IENH EUl'HMIÏSTIAM ille familialis quasi inscius ipsi postea animum minus benevolum osten­ deret; quod esset fractio sigilli, saltem materialis (/. c. 2°). Sunt tamen auctores quibus incertum saltem videtur, nuru verecundia extraordinaria reapse dicenda sit incommodum intrinsece legi conf<-.-»ionis an­ nexum. Hinc putant satis probabile esse, aliquando verecundiam illam fieri pos-e ta loin, ut obligationi confessionis praeponderet. Advertat tamen ille cui haec sententia cum auctoribus istis propter rationes ab ipsis allatas satis probabilis videretur, nullam excusationem admitti posse no ab istis auctoribus quidem ex hoc nolo facto quod quis, in peccatum mortale lapsus, confiteri deberet sacerdoti cum quo in eadem domo habitet ; sed eos requirere ut agatur de peccato ralde probroso confitendo apud sacerdotem -jxcialiter pocnitenti commictum (ob proxi­ mam v. g. consanguinitatem) ita ut quini invincibilem repugnantiam habent illud ei confitendi; sola relatio parochum inter et vicarium non Mitticit, Et ri agatur do sacerdote, qui pravae vonsududini indulgent. atque hac sententia nixus, non raro sine confessione celebret, eius excusatio semper repellenda est; tunc enim reverentia erga SS. Eucharistiam et frenum quod ipsa ne<*e>sitas confitendi imponit, evidenter praeponderant repugnantiae illi, quam ergo ope gratiae divinae vincere oportet. Cfr. v. g. Vermecrsch, Op. Mor., 111. ». 317. In genere maxima circumspectione hac sententia utendum est m gravissimi abusus irrepant cum maximo animarum detrimento. 146. — IV. De praecepto confitendi quamprimum post Missam. Quaer. 1° Quomodo intelligendum sit praeceptum a ('one. Trid. sacerdotibus impositum confitendi quamprimum. lïcsp. Duplex hac de re propositio damnata est ab Alex. VII. scii. 38: Mandatum Trident ini factum Sacerdoti. sacrificanti ex necessitate eum peccato mortali, confitendi quamprimum, est consilium, non praeceptum: et 39: Illa particula quamprimum intelligitur, eum sacerdos suo tempore confitebitur. Porro DD. communiter dicunt per se sullicere quod sacerdos intra triduum confiteatur; quia, cum hoc praeceptum sit tantum ecclesiasticum, illud quamprimum moraliter debet intelligi, prout intelligitur in aliis le­ gibus humanis, ubi illud verbum, aut aliud simile, ex communi interpre­ tatione ad spatium trium dierum extenditur. Verumtamen aliquando per accidens tenebitur sacerdos ille eodem die, imo forte eadem hora con­ fiteri, puta si tum· Confessarium habeat, quo postea per plures dies carebit. vel si cras eadem necessitas urgeat celebrandi, et Confessarius defuturus sit (n. 266). (JUAER. 2" ,-ln teneatur quamprimum confiteri celebrans post confes­ sionem. in qua inculpabiliter oblitus est alicuius peccati mortalis. Ιό sp. Si meminerit post rclelir.il ionein, utique non tenetur; quod ipsum quoque dicendum, etiamsi in Missa post communionem recordetur: quia non sibi conscius peccati mortalis, absque confessione celebravit, ut requirit Trid. — Si vero meminerit ante celebrationem, multi afiinnant eami teneri; sed probabile est, eum non teneri sicut nec tenebatur confiteri ante celebrationem: quia iste diei non potest celebrasse conscius peccati sine praevia confessione, prout dictum est sub I in q. 2 (n. 267). 160 LIB. VI. TRACT. IV. PARS I. CAPUT IV. Quaer. 3° Ah celebrans non confessus, qui intra Missam recordatur peccati, teneatur confiteri quamprimum. Resp. Controv. Alii afïinnaiit ; quia tunc vere celebrat conscius peccati sine confessione propter urgentem necessitatem, quod est totum a Trid. requisitum. Alii veri probabiliter negant; quia .Missa le (b deject., tit. 8 diverso modo loquitur de sacerdote, qui ante celebrationem, et de eo. qui sub celebratione habet conscientiam peccati mortalis; nam in primo casu iubet ut conte­ ratur et postea quamprimum confiteatur; in secundo autem casu solum exposcit ut conteratur eum proposito confitendi et non adiungit quam­ primum (n. 267). Quaer. 4° An teneatur quamprimum confiteri sacerdos sacrilege celebrans, qui nempe non habet celebrandi necessitatem, rei qui, stante tali necessitate, copiam habet Confessorii, et nihilominus celebrat sine confes­ sione praemissa. Resp. Negat.; quia Concilium .solum loquitur de illo, qui necessitate urgente hoc facit. Praeterea adest diversitas; nam hoc praeceptum spectat ad metum incutiendum iis. qui praetextu necessitatis celebrandi diu dif­ ferre possent confessionem, posito autem hoc novo praecepto, diligentius quaerent Confessorium : illis autem, qui ex malitia id faciunt, non esset utile, sed occasio certa novi peccati sino spe fructus; illi enim qui, con­ tempto praecepto divino, audent in peccato scienter celebrare, facilius ecclesiasticum contemnent praeceptum. Ita communiter, contra nonnullos. Advertendum tamen, sacerdotem, qui, urgente necessitate, et deficiente Confessorio, sino contritione ideoque sacrilege celebrat, comprehendi praecepto confitendi quamprimum; quia verba praecepti non distinguunt inter sacerdotem habentem vel non habentem contritionem, sed loquuntur de quocumque sacerdote non praemittente confessionem ob necessitatem (n. 266). Punct. ΙΓ. Actualis devotio. 147. — Necessitas actualis devotionis. Praeter statum gratiae tamquam dispositionem omnino necessariam, requiritur in susci­ piente Eucharistiam actualis devotio, seu erectio mentis ad Deum. Huius defectus non simpliciter impedit fructum Sacramenti nec culpam venialem excedit, et ob mentis hebetudinem aut evagationem interdum sim· peccato est1); ab ipsa tamen maxime dependet, an uberiores gratiae quae sacramentum hoc conferre queat, etiam do facto percipiantur. Unde, quam diligentissime pro tempore fieri potest, fidelis ad communionem sese praeparet et post s. communionem « iuxta unius’) Cfr. S. Tb., IV. », A.A..S. (1957). p. 177. SUBIEUTl M SUSCIPIENS EUCHARISTIAM 165 rito proinde hodie, recedendum erit a pluribus opinionibus fere traditionalibus auctorum, (piae praedictam severitatem sapiunt; uti v. g. in diiudicanda gravitate incommodi, quod ab observatione huius legis excusat ratione epikeiac (infra n. 163) vel in interpre­ tanda ipsa notione ieiunii eucharistici eiusque laesionis (infra n. 156-157) '). In sequentibus explanabimus: 1° obligationem ieiunii; 2° lae­ sionem eius; 3° casus exceptos. 1. Obligatio ieiunii eucharistici. 154. — Principia. I. Qui ieiunium eucharislicum, id est absti­ nentiam a cibo solido et potu alcoholico per spatium trium horarum atque a potu non alcoholico per spatium unius horae, non observaverit, cx.graci. pmecepto Ecclesiae, Missam celebrare vel ad S. Eucharistiam admitti nequit. Ita ex Motu proprio 19 Martii 1957, n. 2, quo an­ tiquissima consuetudo Ecclesiae quoad substantiam confirmatur, quoad extensionem autem ad mitiorem formam reducitur. Rationem congruentiae ieiunii eucharistici sunt: l" propter reverentiam huic Sacramento debitam, ut fideles assuescant discernere inter hunc sacrum cibum et cibos communes; 2" propter devotionem, ut mons sit liberior et expe­ ditior ad divina tractanda, ac ita saluberrimi huius .Sacramenti fructus in anima augeantur. Ad haec notandum: a) ieiunium, uti supra descriptum, obligat ac sutlicit /mru .Mifisa çeldirejur aut S. Communio recipiatur, sive matutina sive pomeridiana, sive media nocte aut primis diei horis; ita Motu proprio eit. n. 2-3. Terminus mediae noctis, tamquam initium obligationis ieiunii, nunc omnino et pro omnibus abolitus manet. b) Item abolita sunt praescripta Const. Christus Dominus, quibus pro usu mitioris disciplinae exigebatur praesentia determinati gravis incommodi necnon praevium consilium Confessarii. c) Tempus ieiunii observandi computandum est pro sacerdote ce­ lebrante ab initio Missae, pro Jidolilms_H_smu»rdotibus communicantibus momento Communionis; Motu proprio eit. n. 2. 11. Quicumque cibus vel polus (excepta tantum aqua) etiamsi in minima quantitate, si tamen in modum cibi vel potus sumatur, sub gravi impedit susceptionem /ikiw.s Sacramenti. Kalio est, (plia prae*) Motu proprio Sacram Communionem liun noti rvpcllt district mu vetitum. datum in Const. ('hrirttu Dûininus et Instr. S. QfT., facultatif in ro Ieiunii eucharistici Ibl data* ninpliflcandL Nec larn videtur locus e-so tall vetito, rum lox Inin non facultatif determinatas pro determinati·» person!» et circumstant IIr sed gtmoralcm tantummodo nonnam contineat, sicut antea contine­ batur in can. 80S, | 1-2. IIulo characteri generali non derogatur, eo quod lex nunc omnibus facta ni! mitior. 166 LIB. VT. TRACT. IV. PARS I. CAPUT IV. dicta Ecclesiae consuetudo, confirmante communissima theologorum sententia, praeceptum ita interpretatur. Sic quoque statuit Mis· sale, de dejeci., lit. 9, n. 1. Dictura est 1° excepta aqua. Const. Christus Dominus (sub I) stri­ ctius exigebat, ut aqua esset « naturalis » i. e., uti interpretabatur Instr. S. Off., « sine ulla cuiuslibet elementi adiectione ». Nunc autem Motu proprio, tolli-ndo verbum «naturalis», largiorem interpretationem admit­ tere videtur se. de quacumque aqua, uti intenditur communi populi acceptatione, etiamsi alia quaedam elementa admixta habeat, quae tamen naturam, pimie aquae non tollunt. Non frangunt ideo ieiunium v. g. aquae minerales (licet elementum gasosum artificialiter additum sit), aqua substantiis chimicis desinfecta *). Pura aqua tamen iam non ha­ betur, si infunditur saccharuni, pulveres, succus fructuum et similia. Dictum est 2° in minima etiam quantitate sub (pavi impedit; quia non est levitas materiae in nroprio actu, in quem cadit praeceptum; non enim prohibetur cibus vel potus, sed S. Communio post cibum vel potum. Unde qui communicat post fractum ieiunium, hoc, praeceptum simpliciter violat, etiamsi ieiunium in parva materia solverit. 155. — Quaestiones. Quaer. 1° Quomodo computandum sit tempus ieiunii eucharistici. Rcsp. Accipiendum est physice i. e. iuxta can. 34, § 2 de momento ad momentum: non nioralitor seu plus niinusve. Tres horae igitur aut una hora omnino integre transierint oportet, antequam Missa incipiatur aut S. Communio recipiatur. Sicut autem ratione quantitatis cibi aut potus non datur parvitas materiae, sic nec ratione spatii temporis, quod horis praescriptis deficeret; propter eandem rationem. Quaer. 2° An in dubio num fregerit ieiunium tempore praescripto, possit quis communicare. Resp. Practice affirmative, sive dubitet num aliquid comederit vel biberit, sive dubitet num intra spatium temporis praescripti hoc fecerit. Ratio, quia dubium est circa jactum ieiunii fracti horis praescriptis, fundans legem non communicandi; ianivero in dubio facti fundantis legem, instituto examine, possidet libertas communicandi. Cfr. toni. I, ». 87. Quaestio antea movebatur inter auctores circa dubie fractum ieiunium post mediam nodem; sed nunc videtur substantialiter eadem. Distingui solebat duplex dubitatio: 1° dubium num quis aliquid comederit vel biberit; 2° dubium num post mediam noctem hoc fecerit. 1" Si quis dubitet num aliquid comederit vel biberit, negant multi; quia lex ieiune Eucharistiam sumendi est in possessione. Alii tamen communius et probabilius affirmant ; quia lex ieiunii non prohibet cibum vel potum, sed prohibet Communionem post cibum vel potum; exinde, ut exoriatur prohibitio communicandi, probandum est factum ieiunii fracti: ’) Ha Card. Prosaccretarius S. OIT. In comment. In Ottervalorr ttmnano, 23 Mart. 1957. SI HIECTI M HUKCIPEENS ELCHAKISTI \M 167 consequuntor in dubio facti fundantia legem, instituto examine, powidet libortaa communicandi. Ad haoc, non agit contra rovorontiam, qui utitur iure libertatis suao, maxime si ex devotione ad Communionem accedit. 2" Si quis certo soit se comedisse aut bibisse, sed dubitat an pont mediam noctem id fecerit, negant Lugo, Sancit., Salm., Boned. XIV, et alii; quia tunc vi­ detur ipsi incumbere onus probandi se ante mediam noctem id fecisse. Sed, pace tantorum virorum, S. Alf. sustinet rationem supra adductam etiam in hoc casu valere; si namque, ut quis communicare nequeat probandum est factum quod aliquid sumpserit, eadem ratione probari oportet factum quoti sumpserit po»t inediam noctem (n. 282; Lib. 1, n. 38, 39). QUAEB. 3° .L» liceat edere cl bibere stati m post Communionem. Resp. Oliin praeceptum erat ieiunium post Communionem usque Sextam; sed hoc praeceptum iam dudum abrogatum est. Caeteruin oportet regulariter Post Communionem aliquo tempore a communi cibo et potu abstinere. propter Sacramenti reverentiam, saltem per horae quadrantem, nisi aliqua rationabilis causa excuset; aliter talis comestio a culpa veniali immunis non erit (n. 283; H. A., ». 45). Nota. Quamvis unusquisque mitiori disciplina, a Motu proprio in­ troducta, libero uti possit, Pius XII adhortatur sacerdotes et fideles, qui id praestare valeant, ut venerandam ac vetustam eucharistici ieiunii formam (i. e. inde a media nocte) ante Missam vel sacram Communionem servent. Tali enim mortificatione pie observata augetur reverentia erga Sacramentum eiusque fructus in animo augentur. 2. Laesio ieiunii. Praenotamen. Antiquo rigore inspirati, quo Ecclesia ieiunii eucha­ ristici observationem urgebat, theologi caeuistae communiter in diiudicando huius ieiunii laesionem ad minutissimas saepe distinctiones et inda­ gationes descendere solebant circa ciborum digestibilitatem, circa naturam comestionis et potionis etc. Hodie autem postquam Const. Christus Do­ minus et Motu proprio Sacram Communionem antiquam severitatem satis mitigaverunt, plura antiquorum dicta Ecclesiae menti iam non ridentur convenire; magis enim quam antea nunc clare apparet primum legis intentum: efficere scilicet ut fideles maiore reverentia ad hoc Sa­ cramentum accedant, non autem ut haec cura in Sacramenti et animarum damnum convertatur impediendo fideles a frequenti Communione, vel interpretatione nimis intricata illos absterrendo aut etiam homines pru­ dentes ad risum vel mirationem movendo. 156. — Principium. Ut ieiunium naturale laedatur, tres condi­ tiones requiruntur: 1° ut id, quod sumitur, habeat rationem cibi vel potus. Porro _ aliquid rationem cibi ve) potus habet, quando est digestibile, ita ut aliquomodo saltem in substantiam hominis converti possit. 168 LIB. VI. TIL1CT. IV. PAILS I. CAPUT IV. Quantam autem ms biles vol indigeatibilea liahciHlan sint, potiu* quant ox chimieorum doctrina ·· <*<·!ΐιιιιιιιιΐ homiuum a< -t im.ii i«>n<· Solvit vero ieiunium is, qui saccfiaram mittit in os, si totum non fuit liquefactum ante tres horas quae Missam aut Communionem prae­ cedunt; quia est continuata comestio (n. 270). 3° ut sumatur in modum comestionis aut potationis, non autem in modum salivae aut aspirationis aut cuiuscumque actionis, quae sensu communi non reputatur comestio aut potatio. In modum astem, salivae aliquid sumitur, (piando cum saliva inseparabiliter permixtum est et cum illa praeter intentionem (etsi advertenter) dcglutiatur ; hoc autem Jieri _non potest, nisi sit res minimae quan" titatis. In modum respirationis sumitur, quod respirando cum acre intrat in os et praeter intentionem in stomachum traiicitur. De­ fectus ideo intentionis manducandi vel bibendi nihil quidem mutat in laesione ieiunii quao objective adest, nisi dcglutio rei tam mi­ nuscula sit , ut sola intentio illam reddat comestionem vel pot at io­ nem ; . 51; Schmitt in Linser Qiuirialxch, (1938), p. 110. Quod tamen non valet de tablrltie in quibus nlla materia dlitol IblllH voiudntlinitur. ’) A.A.S. (1954), p. 69. SIJBIK’H Μ SI SCIl’lEXS El'· Ί! ΛRI8TIΛ Μ 1 09 Qui «agit sanguinem <· digito vel lacrimas ex oculis manantes, y in­ habilité!· non laedit ieiunium, si hoc facit absque intention·· sumendi per modum potus vel quia placent, sed. distracte ut illa de medio tollat v. g. ex consuetudine. Uii tamen communius reputant laesionem ieiunii. sicut ipse S. Alton.su» (n. 279). Non solvit ieiunium pulvis tabaci sumptus per nares, si quid des· cudat in guttur, et de more traiiciatur: quia ore non sumitur ad modum come­ stionis, et assimilât ur reliquiis cibi, quae per modum saliva·· deglutinatur (». 280; II. .1., n. 38). Neque fumus tabaci ore haustus frangit ieiunium, etiamsi voluntarie dcglutiatur; quia fumus non est cibus nec potus, neque sumitur in modum comestionis aut potationis, sed aspirationis (n. 280). Non frangit ieiunium tabacum aut aromata dentibus attrita, dum­ modo succus exspuatur; imo, etiamsi praeter intentionem deglutiatur modicum succi salivae inseparabiliter admixti, aut minima particula for­ tuito immixta salivae; quia haec non in modum cibi, sed in modum salivae fraiiciuntur. Omnes autem conveniunt huiusmodi masticationem esse indecentem ante communionem; unde non est immunis a culpa veniali, ~ nisi aliqua causa subsit (»». 280; II. J.,, n. 10). 157. — Quaestiones. Qt \er. 1 .1» solvatur ieiunium, m‘ ana cum susceptione Eucharistiae aut immediate post cam sumatur paululum liquidi, quo facilius particula dcglutiatur. Resp. Ante omnia recolendum aquam non frangere ieiunium, etiamsi ante susceptionem Eucharistiae sumatur. Si autem quaeritur de alio quocumque liquido, (diam responsio erit negativa. Praeieptum enim ieiunii est ut anti Eucharistiae sumptionem nihil sumatur; atqui quamvis liquidum prius traiiciatur (piam Hostia, tota tamen sumptio est moralitor una; ergo non violat ieiunium. Ita communiter, et certum est. Idcirco, si in Missa contingat particulam Hostiae, quao cum Sanguine fuit mixta, calici adhaerere post Sanguinis sumptionem, potest sacerdos eam cum ablutione sumere (Misealc de defect., tit. 10, η. 8). In .Missa Ordinationis ex praescripto Pontificalis ordinati post Hostiam rwoptain statiin hauriant vinum ·· calice, quem minister tonet iuxta cornu Epistolae; ne ideo scrupulo ungantur, si Hostiam adhuc ore tenent. Pariter licet dare aegroto Hostiam in vino, si ob oris siccitatem nequeat aliter eam déglutir··. Praeterea, licite datur cuilibet com­ municanti vinum, si contingat fragmentum Hostiae ita palato adhaerere ut illam traiicere non possit (n. 288; II. n. 54). QüAER. 2° -in substantiae solidae, quae in orc dissolvuntur antequam dcglutiantiir (tabletti, pastilli, caramelle), sumi possint tamquam potus. Resp. Cum antea in legislatione hac de re. Sicut etiam in Const. Christus Dominus, in usu esset expressio « per modum potus », quidam affirmabant, dummodo complete solverentur in ore. Communiter tamen negabatur, quia communi populi acceptationi, quae unice pro recta nonna hae m re habenda est. manifeste contradicit. Omnes enim pota­ tionem a manducatione.dislingugj:e_solent non secundum statum quo 170 4 LIB. \l. TRACT. IV. PARS I. CAPUT IV. cibus déglutitur. sed quo in os accipitur; multa solida, si per aliquod tempus in ore retinentur, liquefiunt praesertim si copioso potu permi­ scentur’). Quae communis sententia hodie omnino certa videtur, cum Motu proprio expressionem «per modum potus» iain non réassumât, sed res quae sumuntur simpliciter distinguit in cibos solidos et potus; nemo autem serio dicere posse videtur, quod praedictae substantiae so­ lidae inter putus annumerari possint. QvaER. 3" Utrum liquidum quod permixtus continet substantias so­ lidas, amittat naturam potus. Resp. S. Off. 7 Sept. 1897 ’) declaravit « sub formula per modum potus, mentem quidem esse quod liceat sumere iusciilum, coffeam, aliumve cibum liquidum, cui sit permixta substantia aliqua, ex. gr. leves farinae pastilli aut tenuissima frustula comminuti panis, ovum dilu­ tum etc., dummodo quod inde coalescit, non amittat naturam cibi li­ quidi i·. Hoc responsum vim suam retinere videtur, quia quae ibi sumi dicuntur per modum potus, revera naturam liquidi seu potus habent. Notandum tamen quod id quod sumitur, integre coalescere debet in verum potum, nec sit mixtum aliquod consistens ex liquido cum solidis, quae naturam solidi retinent, licet teneriora facta sint *3). Casus excepti ah obligatione ieiunii ad duplicem speciem reduci possunt: 1° casus praevisus in ipsa lege ieiunii eucharistici, in quo licet ad S. Eucharistiam accedere vel Missam celebrare, licet tem­ pore vetito aliquid, in ipsa lege admissum, quis sumpserit se. infir­ mitas; 2° casus in quibus hoc facere licet post quamcumque sum­ ptionem cibi vel potus se. propter collisionem legis ieiunii cum lege superiore vel propter grave incommodum, quod sequeretur ex omis­ sione S. Missae vel Communionis (epikeia); se. Viaticum recipien­ dum. vitanda gravis aliqua irreverentia contra Sacramentum, im­ plendum praeceptum Communionis paschalis, aliud grave incom­ modum. 158. — Infirmitas. infirmi, quamvis non decumbant, pedum non alcoholicum et ceras ac proprias medicinas, sive liquidas sire solidas, ante Missae celebrationem vel Eucharistiae sumptionem sine temporis limite sumere possunt. Ita ex Motu proprio ». 4. Hac exce’) Sic ctlntn Hürth in 1’rrioilini (1053). j>. 59; Bergh In .V. It. Th. (1953), ;>. 190; v. Ilclft in V. K. S. (1954). p. 57; Castellano In .Woni/orc reel. (1953), p. 400. J) C. /. C. Fowfwr, IV, n. 1192. In recentor datle couccNslonlbu*. quivo hodiernius IcicIh quiuri prototypum constituebant. io. pro Guilin, Utt, ml Ετη. Gird. Suhnrd 28 Oct. 1917 diiUrt, do· claravit S. Off.: «cum per modum potus lp-l tumere valeant etiam aliquid miUh enutriens (œuf battu, chocolat, em-un, lait etc.)· (Monitore rrrl. [1948], p. 70). 3) Cfr. Hürth. n. r„ p. 59. SUBIECTUM SUSCIPIENS EVCHAKISTIAΜ 171 ptione satis extensa est. facultas, antea inn- communi concessa can. 858, § 2, inio et praxis, quae in usu erat apud S. Congregationes in dispensationibus elargiendis; hodie enim inter fideles commu­ nicantes et sacerdotes celebrantes nulla fit distinctio. Notandum hic venit: 1° Dicitur «infirmi quamris non decumbant t. Sub hoc termino, introducto a Const. Christus Dominum, nunc satis com­ muniter comprehenduntur omnes qui physico vel psychico defectu vel debilitate, etiam functionali, taliter laborant, ut sensu communi et sano indicio aegrotari vel etiam male se haberi dicantur, ( ausa mali potest esse permanens indispositio (v. g. diabetes, tumor, ulcus stomachi vel intestinale etc.) vel transiens, brevis etiam durationis, ita ut forsitan unica potus vel medicinae sumptione incommodum tolli aut alleviari 'possit (v. g. notabilis dolor capitis vel stomachi vel dentium, insomnium morbosum etc.) l). Senes, praegnantes, lactantes etc. per se non sunt infirmi reputandi; faci­ liter tamen infirmitas accedet, quae a stricto iciuuio excusabit. 2° Secus ac Const. Christus Dominus, Motu proprio 19 Mart. 1957 iam non exigit, ut absque gravi incommodo, suae infirmitatis causa, ieiuninm integre observaro nequeant; sufficit sola infirmitas, ut quis a stricto ieiunio excusetur. Non raro tamen, si nempe infirmus non decumbat et praesertim si causa mali est transiens et brevis durationis, grave seu serium incommodum 2) requiritur ad hoc praecise, ut quis dici possit infirmus. 3° Dicitur « veras ac proprias medicinas ». Terminum vera medi­ cina» interpretabatur Instr. S. OIT. n. 1 sc. « a medico praescripta rei uti talis vulgo recepta »; ad hanc ideo pertinent omnia et sola media quae ad tollendam vel alleviandam infirmitatem eiusve incommoda seientifiee vel populariter specifico reputantur adapta. 1° Dicitur praeterea «medicinas sire liquidas sire solidas». Quamvis inter potus admissos ante S. Communionem excludantur potus alcoho­ lici, haec limitatio medicinis applicanda non est. Ideo medicinae, quae continent elementa alcoholica, non prohibentur, dummodo sensu com­ muni verborum sint verae et propriae medicinae ’). Permittuntur etiam medicinae solidae, non tamen cibi solidi, uti antea statuebat Instr. S. OU. I. c. « non posse tamquam medicinam haberi quodlibct solidum pro nutrimento sumptum », quamvis forte infirmitas (v. g. didor capitis) ex fame procedat. l't licite autem quid solidum sumatur, sufficere videtur ut non pro solo vel principaliter pro nutrimento manducetur i. e. ad *) Itn v. g. Hürth In Pcr/or/iaa (1903), p. 57; Boschl, Difjiuno curariidicv r Afrw oet/vrlint. p. 37; Comiel In Jm, Ecci. lire. (1953). p. 303 tnultlque nlll. Contra Gennaro, Îm nui/tst •lificiplinfi ad. *ul digiuno turar. (1953), p. 27, 2) Vendo Italien Conut. ChrMu* Dtnninut, promulgata In I. I..S. (1953). p. 52. pro « gravi incommodo · refert « cero inootnodo ·. a) Ita Card. Pro-wcrvtar. S, Off. In eominent. in O^rrratore Itumniio, 23 Mart, 1957. 1 172 LIB. VI. TRACT. IV. PAILS I. CAPUT IV. occuirendum fami vel appetitui; ita ut non prohibeatur, praesertim prae­ scripto medici, sumere medicinas ad reconstit nendum organismum (v. g. pastilli vitaminae): sunt enim medicinae. Λ- ntt' 159. — Viaticum. Excusantur a lege ieiunii naturalis consti­ tuti in periculo mortis, in quo oportet Viaticum recipere. Ita ex Cone. Const., sess. 13; Bit. Rom.. tit. 1, cap. I, w. I; can. 858, § 1. — Haec causa locmn habet in periculo mortis, ex quacumque causa proveniat, sive ex causa interna sive ex causa externa. Notandum tamen intentionem legis non esse ab obligatione ieiunii simpliciter excipere, ita ut. isti libere quid sumen? possent: sed tantummodo receptionem Viatici imponere vel permittere nonobstant e praevia sumptione iam facta vel necessitate quid sumendi. Ideo adducti in periculum mortis propter causam externam, puta milites ante proe­ lium, capite damnati, a lege ieiunii eximuntur, si sine gravi incom­ modo nequeunt ieiuni Viaticum recipere ’), secus ieiunium servare tenentur’). In diiudicando autem utrum infirmus qui periculose aegrotat, commode seu sine ullo incommodo possit ieiunus Viaticum recipere an non, sine scrupulo agendum est, quia raro sine incom­ modo ieiunii manere possunt (n. 285, dub. 3 in fine; il. J., η. I!)). Vi can. 861. § 3 perdurante mortis periculo licet, imo et decet saepius, etiam quotidie, Viaticum ministrare non ieiuno; quia non sola obligatio Viatici causa est quod Ecclesia in eo articulo eximat a ieiunio, sed etiam necessitas auxilii et solat ii huius Sacramenti, quae tempore mortis maxima est. puta oh tentationes (n. 281, 285; lib. 3, n. 379). Ne tamen abusus irrepant, canon exigit prudens confessarii consilium. In mortis periculo sacerdos etiam potest celebrare non ieiunus ad Viaticum ministrandum sibimetipsi; quia in eadem persona concurrunt praeceptum ecclesiasticum et divinum, quod ultimum praevalet. — An **** etiam liceat ad ministrandum illud alteri olim cont rovertebatur, pluribus negantibus eo quod obligatio legis ieiunii eucharistici in casu gravior aestimabatur quam obligatio adiuvandi moribundum, ut reciperet sacra- , , mentum non necessarium: data tamen hodierna mitiore aest imatione legis /| ieiunii. causa Viatici administrandi reputari tuta consçientm potest proportionale gi.ixi- ad illam infringendam. 160. — At) PERFICIENDUM SIVE CONSUMMANDUM SACRIFICIUM: qiiixl multimodis evenire potest; nimirum quando Sacerdos: a) loco ') Cfr. S. C. <1. 2 Tun. 1918 hic est: 1° si religiosa vel pia domus adnexam habeat publicam ecclesiam caque utatur ad ordinaria et quotidiana pietatis exercitia implenda, SS. Sacramentum in ea tantum asservari potest; 2° si nullam publicam ecclesiam adnexam habeat vel adnexa non utatur ad dicta exercitia, SS. Sa­ cramentum asservari potest, in oratorio principali religiosae vel piae domus, in coque tantum (sine praeiudieio tamen iuris Ecclesiae, si quod forte aliunde habet); 3° dicta sub 1" et 2° valent ubi in eodem materiali aedificio ha­ betur una tantum familia; ubi vero in eodem materiali aedificio sunt distinctae et separatae familiae, ita nt formaliter sint distinctae religiosae vel piae domus, singula»· ecclesiam vel oratorium eum custodia Eucharistiae habere possunt. Distinctae et separatae familiae haberi possunt v. g. in Seminario, ubi a communitate Seminarii distincta et separata habetur communitas sororum quae domesticam curam gerunt; item in domibus exercitiis spiritualibus laieorum destinatis. ‘) Quoi Indultum pro privati* micoUI* non conocdl nhd In cantbiis rorem extraordinariis ffmvlbwi do raush praevia commendat Ione episcopi rt additis opportunis cautcll* Ibidem eun· mrmlh dentio rdlxlt S. C. Sacram. Instruct. I OcL 1919 (J. J.S. (1919]. p. 508^;.). i It V 182 MB. VI. TRACT. IV. PARS I. ('API T V. Contra ordinario non vidotur licitum in oratorio soparato, pro novitiix Eu­ charistiam CUStodiro; novitiatiis <*nim ordinarie non ) Cfr. Λ’. K.S. (1915), p. 364. DE CUSTODIA ET CULTU SS. EUCHARISTIAE 183 S. C. de dise. Sacr. 26 Maii 1938 l2 ) in qua Instr. integor canon 1269 fuse expli­ catur atque in inultis accuratius determinatur. III. Coram tabernaculo, in quo SS. Sacramentum asservatur, una saltem lampas diu noctuque continenter luceat, nutrienda oleo olivarum vel cera apum; ubi vero oleum olivarum haberi nequeat. Ordinarii loci prudentiae permittitur ut aliis oleis commutetur, quantum fieri potest, vegetabilibus (can. 1271) ’). Omissio luminis coram SS. Sacramento est noceat um grave, si per notabile tempus omittatur, ut docent communitor. Unde Parochus, vel ille cui ista cura commissa est, corte peccat mortaliter, si ob graviter culpabilem negligent iam integro die vel aliquot noctibus lumen non ardent (n. 248). IV. Particulae consecratae perpetuo conservari debent in pyxide ex solida decentique materia, eaque munda et suo operculo bene clausa, cooperto albo velo serico, et, quantum res feret, ornato (ean. 1270). Pyxis, seu ciborium, quoad fieri potest, sit argentea. Permittitur tamen pyxis ex cupro deaurato; item ostonsorium et lunula. SS. Sacramento semper substratum sit corporale benedictum et mundum, aut saltem palla. Ita Rituale et S. C. Epp. ct Reg. 26 Iulii 1588, S. R. C. 31 Aug. 1867 ad 6. n. 3162. Pyxis non debet consecrari, sed benedici; in Rituali enim et Pontificali Rom. habetur tantum benedictio pyxidis, (juin ulla iiat mentio de unctione Chrismatis (n. 384). Benedictio voro p\\idn hi.q · « pta est, et obligat sub veniali, ut patet ex Mieeali Hit. Aiùw., Iit. 2. n. 3. ubi legitur: «Si eet consecraturus plures hostias pro communione facienda, (piae ob quantitatem super patenam manere non possunt, locat eas super corporale ante calicem, aut in aliquo calice consecrato, vel vase mundo benedicto ». Quod dictum est de benedictione pyxidis, valet quoque de ostensorio, vel saltem de circulo seu lunula, in qua collocatur hostia consecrata, cum exponitur in ostensorio (n. 385, Quaesi. reform. 74)3). 173. — Qua copia et quamdiu particulae consecratae asser­ vandae sint. I. Particulae consecratae, eo numero qui infirmorum et aliorum fidelium communioni satis esse possit, perpetuo conser­ ventur (can. 1270). II. Hostiae consecratae, sive, propter fidelium communionem, sive propter expositionem SS. Sacramenti, et recentes sint et fre­ quenter renoventur, veteribus rite consumptis, ita ut nullum sit periculum corruptionis, sedulo servatis insfructionibus quas Ordi­ narius loci hac de re dederit (can. 1272). B (1938), p. 98. Cfr. et hortationem olusdcm 8. C. 10 Febr. 1941 do eadem re. Λ..S. (1911), p. 57. Cfr. etiam oplstohim 8. C. de dl&dplinn Saer. 15 Sept. 1913 do cuMtodla . n. 4. Cfr. etiam Lm\ 174. — Quaestiones. Quaer. 1u Quid sacerdotem facere oporteat, κι, sumpta ablutione, advertat fragmenta hostiae. Reap. Did. Si fragmenta illa sunt reliquiae eiusdem Sacrificii, sumat ea sive parva sunt sive magna, quia ad idem Sacrificium spectant; uti praescribit .Missale, de defect., tit. 7, η. 2. Quin etiam id faciat, postquam ». ji)In rediit, in sacristiain, at nondum sacras exuit vestes; quia et tunc-^*S· -H**" sumptio eorum est complementum ipsius Sacrificii. Postquam vero sacerdos '-'k — sacris se vestibus exuit, fragmenta in tabernaculo recondere debet, si adsit, aut alii sacerdoti eodem mane Missam celebraturo reservare sumenda; -*<4. quodei neutrum fieri possit, ipse ea absumat. Si reliquiae* sunt alterius Sacrificii, non licet ea sumere, nisi quando û-~: decenter servari non possunt; quia sacerdoti non ieiuno Rubrica permittit tantum sumere reliquias, quae ad idem Sacrificium spectant, siquidem illud perficiunt. Opportune hoc loco adverti potest, quod si sacerdos, dum defert commu­ nionem ad infirmum, insta do causa unam tantum Hostiam consecratam secutn sumpserit, tunc, ea infirmo administrata, pyxis seu parva custodia ablui potest in domo infirmi, et huic tradi ablutio sumenda; deinde pyxis abstergitur purilicatorio (n. 251). Quaer. 2° Quid agendum, si hostia integra reperiatur. Resp. Dist. Si consecrata est, in tabernaculo ponenda est cum aliis. Si hoc fieri nequeat, sequenti sacerdoti ibi celebraturo, in altari supra corporale decenter operta, sumenda cum altera quam is est consecraturus, relinqui debet. Si neutrum fleri possit, in, calice seu patena decenter con­ servanda est, quousque in tabernaculo ponatur, vel ab alio ieiuno sumatur. Quodei non habeatur quomodo honeste conservetur, potest sacerdos eam sumere. Tta Missale, de defect., tit. 7, η. 3. Γη dubio autem num consecrata sit, sumenda est ante vel post puri­ ficationem calicis, aut nudius eum ipsa purificatione (». 251: Ii. Λ., n. 18). Quid facto opus sit, si infirmus evomat Eucharistiam. Resp. Quum resumptio S. Hostiae ordinarie nauseam allatura sit, in praxi praestat ut, si Hostia integra appareat, ope cochlearis caute colli­ gatur in vase mundo cum aqua, deinde in aliquo loco sacro recondatur donec corrumpatur, et postea in sacrarium proiiciatur. Quodsi species consecratae non appareant, vomitum stupa colligatur, comburatur, et cineres in sacrarium mittantur. Cfr. Missale, de defect., tit. 10, η. 14. QUAER. 3" DE (TSTOIID ET CII.TD SS. EUCHARISTIAE 185 Articulus II. Cultus SS. Eucharistiae. 175. — Cultus latriae exhibendus. Christus in Eucharistiae *S’«cramcnto adorandus est cultu latriae, etiam externo. Est do tide e Cone. Trid., scss. 13, can. G. Fundatur in dogmate realis praesentiae’). Indo et idem Cone, declarat pie et religiose admodum in Dei Ecclesiam introductum fuisse hunc morem, ut singulis annis peculiari quodam et festo die praecelsum hoc et venerabile Sacramentum singulari veneratione ac sollemnitate celebraretur, utque in processionibus reverenter et honorifice illud per vias et loca publica circumferretur (/. c., cap. 5; cfr. et ibid., can. 6). Quam maxime decutio fidelium erga SS. Sacramentum excitanda rxt. Quare qui in religiosam fidelium institutionem incumbunt, nihil omittant ut pietatem erga sanctissimam Eucharistiam in eorum animis excitent, cosque praesertim hortentur, ut, non modo diebus dominicis et festis de praecepto, sed etiam diebus ferialibus intra hebdomadam, frequenter, quantum fieri potest. Missae sacrificio assistant et sanctissimum Sacramentum visitent (can. 1273). Unde etiam Ec­ clesiae in quibus sanctissima Eucharistia asservatur, praesertim paroecialce, quotidie per aliquot saltem horas fidelibus pateant (can. 1266) *). Peculiari autem modo mos ille valde laudandus est, quo multa pietatis exercitia in Christiani po­ puli consuetudinem invecta. Eucharistiae benedictionis ritu finem habeant ’). 176. — Expositio SS. Sacramenti. I. Expositio SS. Sacramenti duplex distinguitur: 1° privata seu cum pyxide et publica seu cum ostensori». Ita ex can. 1271. § 1. In expositione privata pyxis suo velo cooperta relinquenda est in tabernaculo aperto; expositio publica Iit cum ostensorio in throno ‘). Expositionem SS. Sacramenti cum pyxide vel ciborio detecto in throno S. Sedes non agnoscit, imo pluries talem modum SS. Sacramentum exponendi reprobavit ·); quae si forte alicubi fiat, aliis ut expositio publica habenda videtur et se­ cundum normas iuris pro publica expositione statutas videtur tractanda, aliis vero nunc ut; privata videtur tractanda*). 11. Expositio privata seu cum pyvide in ecclesiis aut oratoriis quibus datum est asservare sanctissimam Eucharistiam, fieri potest ‘) Cfr. Pius XII, Enoycl. Votiatur Dri, 20 Nov. 1917 (.·(. J.S. 11017). p. 500-570). ’) Plu- XII Encyel. Vedialor Dei, l. c., p. 571, 584. Λ*. K. S. (1011). p. 198. ’) Plon XII. Encyel. Votiatur Del, l. e. ‘) Cfr. S. I!. C. 16 Mart. 1870, ad I (n. 3391). 22 l'cc. 1753, «4 10 (n. 2127). II lun. 1*7.1 (n. 3302) etc. ‘) Cfr. S. It. C. 23 Mali 1835. lui I (n. 2725), 28 Apr. 1902. niliter tamen religiosi exempti non indigent licenti; i Ordinarii loc i. ut ·ο· titionem publicam habeant pro sola communitati· religiosa in oratorio vel etiam, uti videtur, in Ecclesia ianuis clausis?). Gravis causa et licentia Ordinarii, pro omni sollemni expositione requisita, a fortiori requiritur pro Missa coram SS. Sacramento sollemniter exposito4). 177. — Supplicatio Quadraginta Horarum in omnibus ecclesiis paroeciidibus aliisque in quibus sanctissimum Sacramentum habitualiter asservatur, statutis de consensu Ordinarii loci diebus, maiore qua fieri potest sollemnitate quotannis habeatur; et sicubi ob pe­ culiaria rerum adiuncta nequeat sine gravi incommodo et eum re­ verentia tanto Sacramento debita fieri, curet loci Ordinarius ut saltem per aliquot continuas horas, statis diebus, sanctissimum Sa­ cramentum sollemniore ritu exponatur (can. 1275) *). ‘) Ita S. H. C. di. Ϊ7 lull! 1927 (.1. O. [1927|, />. 289). *) Ita ex Rit·. Rom., lit. I, e. I. n. 5. ’) Cfr. N.K.S. (1922). p. 136. 4) Ita S. R. C. 11 Midi 1878 (η. 3148) ct 17 Apr. 1919 (n. 4363). quno decreta demio in­ culcantur In decr. ‘27 Inlli 19*27 lupra citato. *) De ciubrlH quao «pectant nd llturginni «uppllcatlonh qumlrnuintn horarum remitto nd tneWD Communiait eollemnium funrtionum, Paru II, tit. 11. Pars secunda. De Sacrificio Missae. Hoc Novae Legis Sacrificium Christus in ultima Coena instituit, simnhpie Apostolos Novi testamenti sacerdotes constituit, et eisdem eorumque in Sacerdotio successoribus ut offerrent praecepit, inquit Cone. Trid., eess. 22, cap. 1 et sees. 23, cap. 1. Materia pertractanda sub quatuor capitibus continebitur, (piae sunt: 1° notio Sacrificii .Missae; 2° eiusdem valor et fructus; 3° obli­ gationes sacerdotum circa applicationem fructus Missae; 1° obliga­ tiones sacerdotum circa celebrat ionem Missae. Caput 1. NOTIO SACRIFICII MISSAE 178. — Notio sacrificii in genere. Sacrificium generaliter deli­ nitur: _Oblat ip rei sensibilis*per veram cius____________________ immutationem aut destruet ionem,^a legitimo ministro facta Deo/*ad testandum supremum Dei in nos dominium nostramque sublectionem. Sacrificium ex tine suo dividitur: 1° in latrent irum, quod offertur ad cultum Deo tamquam supremo Domino exhibendum; 2° eucha­ ristica m, in gratiarum actionem pro beneficiis acceptis; 3° impetratorium, ad beneficia Obtinenda; 1" propitiatori urn, ad placandum Dcmn pro peccatis condonandis, et avertendis poenis (n. 301). 179. — Notio Sacrificii Missae. Sacrificium Missae est Sacri­ ficium in (pio Corpus et Sanguis Christi sub speciebus panis et vini Deo offertur. — Hoc sacrificium Novae Legis est holocaustum, quod est perfectissima Sacrificii forma. — Deinde unum Sacrificium Missae quatuor recensitas species sacrificiorum perfecte continet. Est latreutieum, in quantum offertur Deo in agnitionem supremi eiusdem 188 LIU. VI. TRACT. IV. PARS II. CAPUT I. NOTIO SACRIFICII MISSAE dominii: cucharlsticum, in quantum lit in gratiunini actionem pro acceptis beneficiis: impetratorium gratiarum per merita Christi: propitiatorium in remissionem peccatorum, ac debitae iis poenae >). essentialiter perliti Consecratione simul et Sumptione: in Consecratione nempe ponitur victima, in Sumptione consumitur; confectionem Sacrificii ergo quaerens potius in reali destructione quam in sacramentali. Hodie, praesertim post Encycl. Mediator Ihi, 20 Nov. 1917 >), cum pleiisipie modernioribus theologis dicendum essentiam Missae Sacrificii in sola Consecratione consistere, Siquidem per panis « transsubstantiationem » in Corpus vinique in Sanguinem Christi. Ipsius Corpus et Sanguis reapse praesentia adsunt, sub speciebus vero quae. cruentam corporis et sanguinis separationi m figurant. Itaque memorialis demonstratio. Eius mortis, quae reapse in Calvariae loco accidit, in singulis altaris sacrificiis iteratur, in quantum per distinctas species Christus Icsus significatur et ostenditur in statu victimae (destructione scii, sacramentali non reali). Circa autem modum explicandi, quomodo Consecratio sit actio -aciijiea sacramentali-. iilii-iiu- disputant theologi. Sumptio iure divino pertinet ad itilegritalcin Sacrificii, in quantum ad externam eius consummationem requiritur ut sacerdos de eo participet; fidelium autem participatio per 'communionem non est necessaria ad integritatem *). 180. — Habitudo ad Sacrificium Crucis. Incruentum Missae Saorificium substantialiter idem est ac cruentum Crucis Sacrificium; nam in utroque est eadem res oblata, identique principalis offerens »). Differunt autem quoad modum offerendi3); etenim in Missa « in­ cruente immolatur, qui in ara crucis semel seipsuin eruente obtulit » ·). Aliae differentiae sunt: 1° Crucis Sacrificium obtulit ipse Redemptor solus, .Missae vero Sacrificium offert ministerio sacerdotum; 2° per illud Christus de novo meruit et satisfecit quia in Cruce solut um est pretium Redemptionis nostrae; hoc vero applicat tantum merita Christi; aliis verbis, Sacrificium Crucis operatus est redemptionem nostram quantum ad sufficientiam soluti pretii: Sacrificium vero Missae applicat fructum Sacrificii Crucis (n. 304) 4). Quaer. 2° An Consecratio utriusque speciei sit dt essentia huius Sa­ crificii. Rcsp. 1 ° Certo requiritur utriusque speciei consecratio ex praecepto dicino; nam Christus Corpus suum et Sanguinem aeterno Patri suo obtulit sub speciebus panis et vini, et iussit sacerdotes omnes id facere, quod ipse fecerat tamquam sacerdos secundum ordinem Melchisedech *). 2" Est etiam de essentia huius Sacrificii; de essentia enim huius Sacrificii est ex­ pressa repraesentatio Sacrificii cruenti; haec autem non fit nisi per Con­ secrationem utriusque speciei; nam. sicut Sacrificium cruentum perfectum non fuit sine Sanguinis effusione seu a Corporis separatione, ita neque Sacrificium incruentum perficitur, nisi sacramentaliter in eo Sanguis offundatur, i. e. separatim a CorpOre consecretur. Ita Bened. XIV, De Sacrif. Miss., sect. 2. η. S3, et alii communitor (η. 306). 181. — Offerentes. Tres distinguuntur Sacrificii Missae offe­ rentes, qui tamen diverso modo illud offerunt, videlicet: 1° Christus Dominus, ut Summus Sacerdos, qui principaliter offert. 2° Sacerdos ut proprius et immediatus minister, qui consecrat et sumit. 3° Ec­ clesia, seu universus populus fidelis; idque vel modo generali, in quantum sacerdos est totius Ecclesiae mediator deputatus, ut Sa­ crificium offerat nomine totius corporis; vel modo speciali, moraliter cooperando ad Sacrificium, nempe procurando ut Missa pro se offeratur, ministrando, et assistendo Sacrificio: quocirca tanto perfectius quis rationem offerentis participat, (pianto propius vel pluribus modis cooperatur. Igitur Ecclesia offert Sacrificium per sacerdotem: sacerdos vero tamquam minister Christi et. mediator populi fidelis (n. 307). 182. — Quaestiones. *) J. ,I.S. (1917). p. 518-519; cfr. etiam p. 503. !) Encj'cl. Mediator Dei, I. r., 502. 3) Trid., MMt. 22. cap. I. Quaer. 1° in quo consistat essentia Sacrificii Missae. Hcsp. Magna fuit semper quaestio inter DD. S. Allonsus olim cum magnae auctoritatis quibusdam theologis**) docebat Sacrificium Missae *) Plus XII, Εικ·ν<·1. Mediator Del. 20 Nov. 1947 IA..I.S. [1917], />. 519-550). J) Conn. Trii!.. />«·.«. 22. cap. 2. J) Cone. Trill., I. <·. *) Cone. Trid., I. r. Cfr. et Cntceh. Horn., jxirn II, cap. IV, 01. s) Cfr. Plus XII. Eneycl. Mediator Dei, I. c . p. 550-552. ·) Ita Cani. Bellunn. />e control·., toni. 2; Dr Miwa, lib. I. cap. 27. prop. 1 <>t R; Lcaelne, De Each., u. S3, n 33 eriorc* fructu* ex Imo ΗικτΗΙυΙη obi ineant, ride bim. !, n. 5*15 nota. VALOR ET I'RICTL'S MISSAE 191 Observandum interim, quod fructus generalis cat impetmtori™ et. propitiatorius tantum; quia fructus satisfaetoriue ex^oSccre videtur vel - U4X<_ oblationem per propriam actionem, vel specialem applicationem sacerdotis. J****^Eructus vero sj/ccialis et specialissimus est tum satisfactoriusj tum inqictiatoritis, tum propitiatorius (Suar., disp. 79, sect. 8). 185, — Principia. 1. Valor sacrificii Missae est intensive ct exten­ sive infinitus propter infinitum dignitatem et infinita merita Christi, qui in eo est victima et principalis offerens. Dicitur: 1° intensive infinitus, quatenus Missae Sacrificium sufficit ad producendum fru­ ctum magis ac magis intensum: 2° extensione infinitus, quoad mul­ titudinem effectuum in innumeris hominibus. Ratio est, quia Missae Sacrificium idem est, etsi modo diverso oblatum, cum Crucis Sacri­ ficio, quod fuit infiniti valoris. II. FRUCTl’s Sacrificii Missae est: a) infinitus extensive quoad eum fructum, quem accipiunt fideles quatenus offerentes sunt, ita ut non minuatur in singulis ex multitudine concurrentium. Ratio est, quia, $icut multiplicantur oblationes personale^, ita ct fru< tus eisdem respondens, Est tamen finitus intensive, quia homo fructus infiniti çapax non est ; b) finitus quoad eum fructum quem accipit ille pro quo sacerdos Sacrificium offert. Ita omnes quidem Theologi docent. Celebris autem est quaestio inter 1)D.: Unde proveniat illa limitatio seu utrum sit finitus non tantum intensive sed etiam extensive. Tam vero contra paucos negantes sententia communis et multo probabilior habet effectum ex opere operato esse finitum et taxatum ex insti­ tutione et voluntate Christi ideoque esse finitum extensive ita ut eo singulis minor obveniat, quo pluribus Missa applicatur. Sunt tpii docent effectum Missae non esso finit um, nisi ex linita capacitate hominum, qui illum participant, (piorum unusquisque percipit fructum secundum mensuram dispositionis suae; consequenter Missa oblata pro multis tantum prodest singulis, quantum si pro uno offerretur. Ratio, quia, cum hoc Sacrificium -it veluti receptaculum continens in se totam virtutem Sacrificii Crucis, operatio eius ex so illimitata est. Nihilominus non licet plura stipendia pro una Missa accipere; nam: 1" sti­ pendium non datur ut pretium Missae, sed pro sustentatione ministri, (piare de­ ficit titulus insitis pro duplici stipendio accipiendo; propterva Alexander VI1 proscripsit prop. 10: Non est contra iustitiam pro pluribus Sacrificiis stipendium accipere, et Sacrificium unum offerre »; 2° cum sententia opposita sit probabilis, non potest sacerdos pro stipendio certo incertum Missae fructum applicare. Sententia autem communis et multo probabilior .docet effectum Missae fj- opere operato esse finitum et taxatum ex institutione et voluntate Christi; idcirco, si pro pluribus offeratur, dividendus est fructus inter illos, ideoque (pio fuerit pro pluribus oblata, eo minor fructus ad singulos pervenit. Probatur ex usu et sensu Ecclesiae; etenim, si non esset a Christo determinatus fructus. 192 LIB. VI. TRACT. IV. PARS II. CAPUT II. 1° nunquam deberent sacerdotes frudum uni tantum applicaro; cur enim eaetoros tanto fructu privarent, ei sino unius detrimento possent multi alii aoquftloin fructum perciperet 2‘* Superflua foret Sacrificii iteratio pro eadem persona vel pro eodem obiecto; quiniino uno Sacrificio evacuandum esset purgatorium. 3° Inanis videtur applicatio fructus specialis Missae facta a sacerdote, siquidem fructus unice dependeret ox dispositione hominum; hoc autem damnavit Pius VI in Bulla Audorem fidei, prop. 30 infra ad calcem huius operis relata. Confirmatur, ox eo quod Christus voluerit ut hoc Sacrificium frequentetur, unde oportuit effi­ caciam eius limitare. S. Thomas, IV Sent., did. 45, q. 2, art. 4, aol. 3 ad 2; S. Bonnv., IV Sent., did. 45. a. 2, q. 3 ad 4; Bcllarmin., De Euch., lib. 0, cap. 4, pr. 4; Suarez, disp. 79. Bed. 11 et 12; Lessius. De Euch., q. S3, n. 57-01; Lugo, disp. 19, η. 135; Tolctus, De Sarrif. Miss, cotilrov. 8; Elbel, n. 401; Beriod. XIV, th Bactif. Mi<<.. Beet, 2, n. 1S21). Adde quod quamvis fructus multiplicetur pro multiplicatione addanlium, non tamen multiplicari posse videtur pro multiplicatione offerentium stipem. Est titulus non multiplicabilis; postquam enim (piis ex condicto principiaverit sa­ crificium adaequato, non remanebit alteri locus idem sacrificium principiandi; prior praebuit materiam sacrificii et de facto et ex pacto adaequatam. Ita do la Taille» Mysterium Fidei ’, p. 352. Articulait II. Modus quo producuntur fructus Missae. 186. — Principia. T. Sacrificium Missae, ut a Christo oblatum, fructus suos producit ex opere operato, independenter a dignitate sacerdotis offerentis. Constat ex communi Ecclesiae sensu; omnes enim persuasum habent Sacrificium hoc ex institutione sua habere sin­ gularem efficaciam ad applicandum aliquem fructum Redemptionis, quemadmodum docet Trid., sess. 22, cap. 1 et 2; haec autem appli­ catio, eum fiat vi institutionis, oportet, ut includat efficacitatem ex opere operato. Accedit, Ecclesiam semper intellexisse fructum huius Sacrificii non pendere ex sanctitate ministri offerentis. Dictum autem est: ut a Christo oblatum; nam quatenus con­ tinet orationes a sacerdote nomine Ecclesiae et, nomine proprio pro­ latas, effectum habet non ex opere operato, sed ex opere operantis Ecclesiae et ex opere operanti! sacerdotis (n. 312). II. Hoc Sacrificium confert immediate ex opere operato remis­ sionem ALICUIUS POENAE TEMPORALIS peccatis condonatis adhuc de­ bitae. Ratio est, quia nullum Sacramentum est per se primo insti‘) In opero Morali. h. 312, S. \lf. utnunque sentcntltun probabilem dicit, primam vero nibl videri probabiliorem. M in duobuM pontcrloribin operibus, nempe in opero: In Trblent., 8tM. 22. n. 22. et In uptiM ulo cui t it ubi*: De Caeremoniis MUsae, P. 3, de in acceptandis \ΙΜλ, η. 26-2$, ubnolnte docct secundam sententiam, cumque communem vocat; undo vi­ detur sent iitinin mutAMC. Quapropter, cum secunda sententia omnino praeponderare videatur, coni multo probabiliorem nuncupavi. APPLICATIO l'KUCTUS MLSSA E 193 tutum ad hunc effectum, unde merito creditur Sacrificium ita ap­ plicare aliquam satisfactionem Christi. Colligitur etiam ex Trid., em. 25, decret. ile purgat., ubi docet animas purgantes hoc Sacri­ ficio iuvari; quod fieri nequit nisi immediata poenarum remissione (n. 311). III. Non confert immediate ex opere operato remissionem pecca­ torum, neque augmentum gratiae sanctificantis, sed MEDIATE TANTUM impetrando auxilia gratiae actualis, quibus peccator excitatur aXalot applicatio : Offero ut Deus vel B. Maria V. Sacram illud applicet; tunc erdrn applicatio non ht a «acerdoto. uti Deus fieri voluit. Va­ lero tamen videtur, «i dicitur: Applico ei cui Deus vel B. Μ. V. vult me appli­ caro; hoc enim in casu ipso sacerdos personam pro qua offertur determinat, eam sc. cui beatae Virgini magia placet, ut fructu* obveniat. Sic igitur applicatio ad intentionem B. Μ. V. explicari debet ut valeat. Cfr. Marc, II, n. 1599; Pasqualigo. De tacri/irin novar Legit, I, q. 169; Suarez, Dr nier., d, 43, χ. 6. *) 23, cap. I, de reform. 2) Cfr , Denz., n. 1530. 1 95 VPPMG’ATIO FRUOTBS MISSAE 190. — Quaestiones. I. De valore applicationis. Quaer. 1° Qualis debeat esse intentio sacerdotis ad Sacrificium applicandum. Resp. Communi* et veriorseni ent ia .stat uit sufficere habituait jn; quia applicatio fit. in modum donationis, quae semel facta valet donec revocetur (n. 335). Ql AER. 2° Λ7 sacerdos, postquam Sacrificium alicui applicaverit, oblitus postea talis applicationis, alteri applicet, an utra applicatio censenda sit valida. Resp. Diet. Si prior applicatio fuerit tam absoluta ut non nisi ex prioris oblivione postea aliam fecerit, prior non censetur revo­ cata; quia fuit universalior et revocatoria posterioris. Si vero utraque voluntas esset aequalis, praevaleret posterior. Ita Lugo, De Sacram., disp. 8, n. 124; Roncag., tr. 18, q. 2; cap. 2, q. 3. In praxi parvi refert: eum enim alterutra valida sit. satis estquod sacerdos alio die intendat Sacrificium ei applicare, cui ob de­ fectum prioris intentionis applicatum non fuit. Quaer. 3° quis stipendia acceperit a decem personis pro decem Missis, an satisfaciat applicando illis confusim primas decem Missas, quas leget. Resp. /list. Si singula Sacrificia applicet singulis indeterminate, uou satisfacit; quia requiritur intentio determinata. Si singula Sacrificia applicet omnibus collective, satisfacit; quia nullus dubitat quin fructus Sacrificii sit divisibilis, et ideo unicuique tribuitur quod ei debetur; unusquisque enim in singulis Missis de­ cimam fructus partem accipiendo, in decima Missa totum suum fructum percipit (n. 335, q. 2). Sufficit etiam intentio collectiva implicita quae practice haberi videtur si quis distributor inultarum Missarum unice curet, ut integer numerus Missarum dicatur nullum stabiliendo ordinem neque positive excludendo intentionem col­ lectivam, quod faceret intendendo ut singulae Missae ex toto pro una ex multis istis intentionibus dicerentur quin eam ullo modo determinaret. Curando nuire de numero Missarum censendus est intendere singularum applicationem CUU1il­ lativam pro rata stipendii. 1<1 satis continuari videtur ex resp. S. Poon. 7 Dec. 1892 l). in quo tamen additur curandum esse ne ex tali praxi Missae ultra tempus debitum deferantur neve retardentur Missae quae ad certum diem vel pro ur­ genti causa offeruntur. Insuper numerus Missarum definitus esse debet; si enim semper novae accedant intentiones quin distributor numerum unquam claudat, nulla unquam intentio integram Missam obtinebit. Melior tamen usus est ut quantum fieri possit singulae Missae ex integro pro singularibus intentionibus dicantur, v. g. iuxta ordinem quo Missae receptae sunt vel iuxta ordinem a eon*) Cfr. .Innl. Eccl., Π, y. 33 vel Lchmkuhl. Canut conscitntiar, Π. /i. 201 tam. Λβ). 196 LIB. VI. TRACT. IV. PAILS II. CAPUT 111. *)forent prueslabilituin idqiio imo tali modo ut ipso otiaui celebrans seint pro quali intentione Missam offerat, v. g. an pro vivo an pro defuncto vel etiam defunctis *). 191. — II. De effectu applicationis. Quaer. 1° Quid si ,Sacrificium nulli applicetur, vel incapaci. Resp. Eructus tunc remanet in thesauro Ecclesiae. Quare in praxi, quando dubitatur num is, pro quo offertur, sit necne capax fructus, conM111 inn est ut sacerdos .Missas gratuitas applicet sibi vel alteri sub condi tione si persona, cui applicatur, non sit capax; .Missas vero debitas ex sti­ pendio, cum probabiliter fructus cedat in beneficium propinquorum illius qui dedit stipendium (ex huius implicita voluntate), non potest sacerdos cui velit applicare, nisi sub conditione ut praeiudicium non liat ei, pro quo celebrare tenetur (n. 336). Quaer. 2° .1« possit sacerdos /ructus Missae dividere, applicando uni /ructum impetratorium, alteri satisfactorium. Resp. Potest in Missis gratuitis. Similiter in Missis debitis ex prae­ cepto Superioris, si .Missae, ad alterutrum solum finem praeceptae sint; tunc potest fructus, non respondens lini praefixo, alteri applicari. Non licet vero in Missis debitis ex stipendio; cum fructus specialis datori elee­ mosynae totus debeatur (Spor., part. 2, cap. 4, η. 292-302). Quaer. 3° .bl possit sacerdos aliis applicare /ructum specialissimum, qui sibi confertur ex opere operato. Resp. Negat., ct communius negant, quemadmodum nec. potest aliis applicari effectus ex opere operato Sacramentorum, aut satisfactio sacramentalis (n. 318). VPPLICATIO FRl (TUS MISSAE 197 1° Pro EXCOMMl NICATLS Missa privatim tantum et. remoto scan­ dalo applicari potest, et si sunt vitandi, solum pro eorum conversione (can. 2262, § 2, 2°). 2° DEFUNCTIS, qui ab ecclesiastica sepultura exclusi sunt l), denegari debet quaelibet Missa exsequialis, etiam anniversaria (can. 1211). Inde universim publice pro iis Missam applicare prohi­ bitum esso videtur2); non tamen inde iam omnis privata celebratio pro iis interdicta est. Cfr. infra n. 193, 4°. Notanda. 1° Privata pro aliquo celebratio ad hoc limitatur, qund sacerdos per specialem intentionem fructum specialem, qui a libera eius intentione pendet, tali subiecto applicat; publica vero celebratio pro aliquo habetur, quando etiam nomine Ecclesiae suffragia publica ei applicantur et preces pro eo funduntur inter eas quae pro membris Ecclesiae fiunt. Hinc est quod publica celebratio tit cum publica huius intentionis denuntiatione et, si casus ferat, cum nominis ex­ pressione in Missa et speciali oratione in Missa do Requiem; in privata applica­ tione pro aliquo nomen eius in Missa exprimi nequit nec celebrari potest Missa in qua specialis oratio pro ipso occurrat, nec publiée talis applicatio denuntiari potest. 2° Prohibit tones Ecclesia *' respiciunt solummodo applicationem fructus ex opere operato, praesertim publicam, atque suffragia Ecclesiae; quae sacerdos praestat ut minister Christi et Ecclesiae. Nihil autem prohibet, actionem sacri­ ficandi, prout est bonum opus proprium sacerdotis ut personae privatae, et pendet a merito privato operantis, pro illis offerre, vel in Memento peculiariter eorum meminisse, quia non privantur privatis suffragiis sed communibus tantum (n. 308). 3" Notes fructum satisfactorium non applicari posse nisi iustis; quia du­ ranto statu peccati nulla poena remittitur. 4n Caveat sacerdos, si ad intentionem aeatholicorum Sacrificium offerat, ne in offerentibus eleemosynam aliquid nudi, aut erroris, aut superstitionis subsit. Cfr. S. Off. 12 Iiilii 1805’ (Coll, de Prop. Fide, n. 1274). Articulus II. Pro quibus Missa offerri possit. 192. — Principia, i. Fructus Missae CAPACES sunt tum omnes homines viatores, tum defuncti in purgatorio degentes.') Incapaces omnino sunt damnati fht em parvuli, ante Baptismum mortui, qui in limbo exsistunt.^Sancti in caelo non sunt capaces fructus Missae pnqniu sensu; potest tauen Sacrificium Mi--;n· offerri in eorum honorem, ad eorum patrocinium obtinendum et ut eorum cultus in terra promoveatur. II. Pro omnibus illis, qui fructus Missae capaces sunt, LICET etiam Sacrificium Missae offerre, in quantum id non prohibeatur iure ecclesiastico. Cfr. can. 809. Iamvero: Cfr. Vernmreh. III. n. 282; Woutrn . * II, n. 208; Nnldln-Schinitt, III. η. 181, 4. 193. — Resolutiones. 1" Licit tuti est, etiam accepto stipendio. Missam celebrare pro infidelibus vivis, dummodo absit scandalum, etiam ad alium linent (piam ad eorum conversionem; ita iam iure antiquo ex resp. S. C. de 1’rop. Eide 11 Mart. 1848 (Coll, de P. F., I. 1028) et deer. S. Ollie. 12 lui. 1848 (Coll, de P. F., I. 1271). Et quidem per se licet tam publice quiini privatim pro ipsis Missam offerre·, infideles enim non sunt excommunieati ideoque exceptione ca­ nonis 2262, § 2 non plectuntur. Per accidens autem, ratione scandali, ordinarie a publica celebratione etiam pro iis abstinendum erit. Exci­ piendus fortasse erit casus, quando publice pro eorum conversione Missa offertur. 2° Licitum est, etiam accepto stipendio, nrivatim Mimam celebrare pro haeretico vel schismatico, etiam ad aliam intentionem quam ad eorum conversionem, modo absit scandalum. Dixi privatim, nam publice id non *) Quinam a eopultura coclealastlcn exclnM win! rfr. ran. 1239 ct 1240; cfr. infra n. 1197. IIoc Inferot cx reap. 8. Ort. 27 Inlll 1892. 198 APPLICATIO ERUCTUS MISSAE LIU. VI. TRACT. IV. PARS II. CAPUT III. licet: quum haeretici et schismatici, etsi bona tide sint, tamen externo Ecclesiae indicio excommunicat i censeantur et ideo canone 2262, £ 2 comprehendantur. — Ita dicendum secundum novum Ius, quo severiora quaedam decreta olim circa Missas haereticis et schismaticis applicandas data, abrogata esse videntur. 3° Quoad defunctos non-baptizatos: a) Pro catechumenis, qui nulla sua culpa sine baptismo moriantur, etiani publici* Missam applicare licet. Ita ex can. 1239, § 2. b) Pro aliis publice Missa applicari nequit; ita ex can. 1211, coll, can. 1239; item antea ex resp. 8. C. de Prop. Fide 12 Sept. 1615. ■1° Pro baptizatis defunctis qui sequuntur, nequit publice celebrari, nisi ante mortem aliqua dederint poenitentiae signa: a) pro notorie apo­ statis a christiana fide, aut sectae haereticae vel schismaticae aut sectae massonicae aEisve eiusdem generis societatibus notorie addictis; b) pro excommunicatis vel interdictis post sententiam condemnatoriam vel declaratoriani; c) pro peccatoribus publicis et manifestis. Privatim pro omnibus istis celebrari posse videtur (cfr. Resp. S. Offic. 27 Iui. 1892); saltem, quando de excommunicatis, haereticis, schismaticis et sectariis agitur, dummodo cum signis bonae fidei decesserint. Insuper, pro hisce omnibus offeratur Missa solummodo sub conditione: si forte ante mortem pocniluerit, si in statu gratiae fuerit, ('uret quoque Sacerdos ut intentionem se­ cundariam faciat, ne secus fructus Missae nemini applicentur. 194. — Quaestiones. Quaer. 1° .In Missa de Requiem magis prosit defun­ dis, (piam Missa de Sanctis. Resp. Λ parti' Siicrilicii aequaliter prodest; a parte voro orationum inanis prodest; sed defectum istum in Missa do Sanctis supplero potest vel maior de­ votio. vel intercessio Sancti, cuius suffragium in Missa imploratur. Ita S. Thomas, Suppi., q. 71, a. 9 (n. 310). Quaer. 2° .l/ι pro haereticis, schismaticis, excommunicatis in Missa diam SPECIALIS ORATIO dici possit, uti obtinet in Missis de Requiem. Resp. Videtur non posse, cum haec oratio pertineat ad publicas Ecclesiae preces, quarum secundum can. 2202, § 1 excommunicato* particeps non tit. Articulwt IIT. Quando Missa offerri pro aliquibus debeat. In tractando de obligatione sacerdotis offerendi Missam, .sedulo distinguendum est inter "simplicem obligationem celebrandi, et obli­ gationem celebrandi et‘\td certum finem applicandi. Quae sequuntur de obligatione celebrandi et applicandi agunt. — Potest autem sa­ cerdos variis modis obligari ad Sacrificium pro aliquo Ael aliquibus offerendum, scii, ratione promissionis, ratione obedient iae. ratione beneficii, ratione curae animarum, ratione stipendii. § 1. - Obligatio 199 ratione promissionis. 195. — Promissio gratuita offerendi pro aliquo Sacrificium, ex se probabiliter non obligat sub gravi, iuxta. dicta tom. I, n. ssQ; ni-i promissor expresse voluerit gravem obligationem sibi imponere; hoc autem raro obtinet (n. 317, q. I). Observandum insuper promissiones tales saepe non serio heri nec cum intentione se obligandi, sed solum propositum manifestare. Quo in casu nullam obligationem inducunt. S II. - Obligatio ratione obedientiaje. 196. — I. Certum est celebrationem Missae a Superiore eccle­ siastico saeculari a i potestatis iurisdictionis et a Superiore regulari suis subditis insta de causa praecipi posse; celebratio Missae enim non est actus mere internus sed mixtus. II. Quantum ad applicationem ad certum tiuem, ^certum est 1,1, Pontificem ipsam praecipere posse quatenus determinat vel ap­ plicat ius divin um/Mitem sacerdotem, libere suscipientem aliquod officium, aut libere se ligando vot is in aliqua religione, simul omnes obligationes applicandi Missas suscipere quae cum isto officio con­ nexae sint aut ex istis votis profluant, (4*-·/-**»* ‘à****- Hinc: lu Pastores animarum secundum infra dicenda in § IV iure divino, a legislatore ecclesiastico magis determinato, pro populo sibi con­ credito applicare debent. 2° Religiosi tenentur applicare Missas, quas applicandas Superior ad normam Regulae iis imposuerit. Potest autem Superior praecipere " sub (travi, quia materia gravis estPPorro si stipendium acceperit pro Missa offerenda, sub gravi praecipere censendus est: quia et ipse gravem obliga tioncin justitiae habet. autem ex alio luotlvo praecepit, ab adiunctis pendet utrum sub gravi an sub levi imposuisse censeri debeat·1)· Quodsi Superior obligatione iustitiae tenetur ratione stipendii accepti, et ipsa obligat in iustitiae jn_ subdit uni transfertur (». 317, q. t). Denique religiosus contra praeceptum valide nihilominus applicavit. '7**- quia potestas applicandi vi ordinis ipsi et soli sacerdoti competit. ’ HI- Disputatur an Superior ecclesiasticus ri propriae potestatis iurisdictionis DIRECTE applicationem Missae praecipere possit. Plures ' affirmant, vel quia potest Superior praecipere actum mere internum, vol saltem quia applicatio est complementum alterius actionis ■) Cfr. η··Μ|>. 8. C. <10 Uoligloeta 3 Muli 1014 (.1. Λ.Ν.. VI. >>. 231). 200 LIB. VI. TR VIT. IV. PARS H. ( API T III. mixtae, scii. .Missae celebrationis. Ila Lelimkulil, II, ». 282, I, Noldin, III, ». 196; VVeriiz, III, ». 538. Aliqui autem negant. Ratio est, quia actus ille applicandi est actus mere internus, cum externo ad u celebrationis nullo neces­ sario nexu coniunctus; talis vero actus probabilius ab Ecclesia im­ poni nequit. Ita Schaepman apud Ned. hath. St., 1915, p. 274-281. Cfr. toni. I, ». 142. Quidquid sit de hae theoretica disputatione, da facto Sedes Apostolica, quamquam aliquando imponit Sacerdotibus .Missae ce­ lebrationem, non solet praecipere .Missarum ad certum Unem ap­ plicationem. § III. - Obligatio ratione beneiicii. 197. Praenotandum. Beneficium ecclesiasticum est eus iuridicum..ιι_£2Φ· petente ecclesiastica auctoritate iii perpetuum constitutum seu erectum, constans oil, ;.. . t<> ) In festo Nativitatis Domini, et si quod festum de praecepto in diem dominicam incidat, satis est ut Missam unum pro populo applicet (can. 339, § 2). c) Si festum ita transferatur ut in die ad quem non solum liat officium cum Missa festi translati, sed serventur quoque obligationes audiendi Missam et abstinendi a servilibus. Missa pro populo applicanda est in dic ad quem, secus in die a quo (ibid., § 3). d) Episcopus Missam pro populo per se ipse applicare debet; si ab eius celebratione legitime impediatur, statis diebus applicet per alium; si neque id praestare possit, quamprimum vel per se ipse vel per alium applicet alia die (ibid., § 4). Hfi·/"’'**· -η. Ud^~, 1·4ί, 202 Lin. vi. tract. iv. pars ii. caput ni. r) Licet Episcopus duas vel pluies dioeceses aeque principaliter unitas regat aut. praeter propriam dioecesim, aliam vel alias in administrationem habeat, obligationi tamen satisfacit per celebrationem et applicationem unius Missae pro universo populo sibi commisso (ibid., $ 5). /) Episcopus, qui obligationi suae non satisfecerit, quam citius pro populo tot applicet Missas, quot omisit (ibid., § 6). (j) Episcopus titularis non tenetur obligatione applicandi Missam pro dioecesi cuius titulum gerit; decet tamen ex caritate, ut aliquando Missae Sacrificium pro ea offerat (can. 3-18, § 2). 2° Abbas et Praelatus nullius eodem modo sicut Episcopus , 2° et 3°. Ratio est, quia secundum ‘ veriorem sententiam, si idem Sacrificium pro pluribus offeratur, singuli aliquo fructu defraudantur. Insuper pactum implicite initum violaretur; fideles enim stipendium dant hae intentione, ut sibi soli Missa applicetur, et una Missa pro quolibet stipendio. -,l^A. Dictum est: 1" non licere stipendium recipere pro Missa quae alio titillo debetur et in illius obligationis adimpletionem applicatur. Si autem alio titulo obligatio sit tantum celebrandi exclusa applicatione, puta cele­ brandi in tali loco vel tali tempore, pro eadem Missa stipendium accipere licet et ad intentionem oblatoris applicare l). Dictum est: 2° non licere duplex stipendium recipere pro eiusdem Missae applicatione. Si autem unum stipendium detur pro sola celebra­ tione sine applicatione, licet alterum stipendium accipere et ad intentionem huius oblatoris applicare. Praesumitur tamen oblatorem stipendii petiisse et Missae applicationem ad suam intentionem; hinc statuit can. 825, l“: Non licet alteram recipere eleemosynam pro sola celebratione, alteram pro applicatione eiusdem Missae, nisi certo constet unam stipôin oblatam esse pro celebratione sine applicatione ». Huc spectat prop. 10 damnata ab Alex. VII: «Non est contra iustitiam pro pluribus Sacrificiis stipendium accipere, et Sacrificium unum offerre; noque etiam est contra fidelitatem, etiamsi promittam promissione, etiam juramento firmata, danti stipendium, quod pro nullo alio offeram ». Praeterea advertenda hic est prop, damnata 8: « Duplicatum stipendium potest sacerdos pro eadem Missa licite accipere, applicando petenti partem etiam specialissimam fructus ipsimet celebranti correspondentein, idquo post. Decretum Urbani VIII ·. Ratio damnationis est, quia applicatio fructus specialissimi irrita est, et praxis damnata simoniam continet (n. 318). III. Quoties sacerdos pluries in die celebrat, si unam Missam w titulo iustitiae applicet, sacerdos, praeterquam in die Nativitatis Do­ mini -), pro alia eleemosynam recipere nequit, excepta aliqua retribu­ tione ex titulo extrinseco (can. 824, § 2). t? (ιΓ—λ Dictum esi 1°: nequit pro alia eleemosynam recipere, si unam Missam ex titulo iustitiae applicet; i. e. sive propter stipendium sive profiter of­ ficium. Parochus igitur qui vi officii tenetur unam Missam pro populo applicare, pro neutra Missa stipendium accipere potest. Non autem prohibetur utramque Missam ex titulo iustitiae applicare l) Indi· neo-cuvrdotcs possunt truo MIs-ils ab Episcopo Ipsis impetitae, pro alita applicant· - etiam cum stipendio (n. 829). I)! », 21 Aux. f*""’ APPLICATIO l'RL'CTCS MISSAE 205 si nullum harum est stipendium. Nec prohibetur unam Missam ex titulo iustitiae applicare, sive propter stipendium sive ratione officii, et alia satisfacere obligationi, non cx iustitia debitae, v. g. ad implendam promis­ sionem, etiamsi haec promissio fuisset remuneratoria ‘): ad obediendum praecepto Superioris, modo Superior non imposuerit ex iustitia, pro ac­ cepto scii, stipendio; ad satisfaciendum obligationi caritatis incumbenti alicui ut membro associationis, applicandi scii, pro eonfratre defuncto’). Nec prohibet tu· pro una Missa eleemosynam accipere si unius Missae sola celebratio est debita ex titulo iustitiae, non autem applicatio. Dictum est 2°: pro alia eleemosynam recipere nequit; non autem refert, utrum Missa, cui stipendium annectitur, legatur primo vel secundo loco. Hoc etiam valet pro Missis quae die 2* Novembris legi possunt *). Dictum est 3°: excepta retribut ione ex titulo extrinseco, laboris nempe et incommodi extrinseei, quod altera Missa legenda secumfert ratione horae, distantiae loci etc. Quo canone generali sublata est prohibitio S. C. C.. 15 Oct. 1915 ad IIT, illud exigendi die 2' Novembris *). Nota. Pius IX per Decretum S. C. do Prop. Fido 15 Oct. 1863 Ordinariis Missionum facultatem tribuit indulgondi ut, insta et gravi causa intercedente, sacerdotes sibi subditi etiam pro secunda Missa eodem die celebranda stipendium porcipero possint. Etiam extra terram Missionis interdum talia indulta conceduntur Ordina­ riis, sed tantum conditional?, sub conditione se. ut Missae applicentur ad mentem Episcopi, qui eleemosynas accipiet ut eas eroget in causas pias. Si hae causae piae non ulterius indicantur, licet etiam, imo praestat ut Episcopus eas eroget • in favorem Sacerdotum pauperum, mm excluais Sacrum iterantibus, quatenus subsidio indigeant » * 5*). In casu autem eleemosyna lota Episcopo mittenda est ·). S. C. Cone, dio 13 Nov. 1937 edixit non expedire concessionem induit i apostolici ut parocho, in propria Ecclesia Missam iteranti, tribuatur aliquod emohiinentum ex reditibus legatorum; nec sustineri posse dispositionem dioecesanam vi cuius sacerdotes. Missam binatam applicantes, eleemosynam tantummodo dioocosanam Curiae tradere teneantur7). IV. Nunquam licet Missam applicare ad intentionem illius qui applicationem, oblata eleemosyna, petiturus est. sed nondum petiit, et eleemosynam postea datam retinere pro Missa antea applicata (ca­ non 825, 1°). Indo non licet Missam applicare in genere ad inten­ tionem illius qui primus applicationem, oblata eleemosyna, petiturus est. et eleemosynam postea datam retinere pro Missa iam applicata; insuper eiusmodi applicatio non modo erit illicita, sed etiam invalida, quia talis persona nunc non est determinata et proin applicatio determinatione ca ret. ’) Cfr. Λ’. K.S. (ItlOS). I>. 210. ‘) S. C. c. Il Sept. 1878 (A.S.S., XI. p. 283). ’) Door. S. C. <’. ΙΛ Oct. 1915, n; porro in Codice illml emissum videtur ut aliquid per se. patens; uti enim ex can. 811. ; 2 claret, intentio legislatoris non fuit libertatem auferre fidelibus longius tempus concedendi. Cfr. N. K. S. 1918, p. 1; J. Creusen, in lux Pont. 1925, /). 100. Notanda. 1" Licet accipere, imo et quaerere et accipere. plura onera Missarum quam quis per seipsum satisfacere potest intra legitimum tempus vel respective intra annum, eum intentione ea transmit tendi secundum normas luris ad alios qui debito tempore illis satisfacient, nisi tamen trans­ missioni obstet expressa vel praesumenda oblatoris voluntas. ‘ 'S2° Sicut non licet tot .Missas per se celebrandas suscipere, quibus quis intra legitimum tempus satisfacere nequiret, sic nec licet tot Missas ex oblatorum voluntate determinato quodam loco legendus suscipere. quibus ibidem debito tempore satisfieri nequit. Hinc praescribit can. 836: • in ecclesiis, in quibus ob fidelium peculiarem devotionem Missarum eleemosynae ita affluunt , ut omnes Missae celebrari ibidem debito tempore nequeant, moneantur fideles, per tabellam in loco patenti, et obvio po­ sitam. Missas oblatas celebratum iri vel ibidem, cum commode poterit, vel alibi ». 3^ £ u ’ b. D e q u a n t i t a t e. stipendii. » /-q-Gc..* cl· 205. — Praenotandum. Cone. Trid., «m. 22 in Decreto de obsere, et evitnnd. iniunxit Episcopis ut de modio tollant quidquid avaritia contra reverentiam Sacrificii induxit, ut que imprimis «cuiusvis ge­ neris mercedum conditiones, paeta, et quidquid pro Missis novis celebrandis datur, necnon importunas atque illiberales eleemosy­ narum exactiones potius quam postulationes, aliaque huiusmodi quae a simoniaca labe, vel certe a turpi quaestu non longe absunt, omnino prohibeant ». Ad hos abusus praecavendos a hire statuitur norma generalis pro insto stipendio. 206. — Principium. Instuni Missarum stipendium manuale, quo maius a nullo sacerdote i uste e.riqi potest, illud est quod ab Ordinario loci taxatum, rei, tali taxatione deficiente, loci consuetudine receptum est. Ita ex can. <831, § 1 et 2. Ratio autem est, quia non debet hoc negotium cuiusque vo­ luntati committi, ut pro arbitrio possit stipendium augere vel mi­ ~-cZ-sp. S. C. C. 9 lull! 1921, Ineulcaii* hane obliimtloiiein (.4..I..S, [1921], p. Sil). Vide pariter can. 1509, 5n vi eniti·* el(*cni: Codex ultima haec verba omisit; nihilominus etiamnunc prohibitum erit quod decretum istud hisce verbis praesertim prohibere voluit: «libros, sacra utensilia vel quaslibet res vendere aut emere, et associationes (ut i vocant ) cum diariis et ephemeridibus inire ope Missarum... quoties id in habitudinem cedat et in subsidium alicuius commercii vergat »; haec enim semper mercaturam cum stipendiis Missarum continent proindeque secundum can. 817 nullo modo permittuntur. Excipit canon duos casus in quibus aliquid retinere licet: a) si oblato: expresse permittat et b) si solito pinguius stipendium datum fuerit, non intuitu Sacrificii, verum intuitu personae, puta titulo amicitiae, pauperlit is. gratit udinis, etc. Neque neeesse est ut largitor eleemosynae vel legator Missarum hunc titulum expresserit, sed suflicit quod ex circumaantiis moralité: de CQ constet· Quibus casibus addenda videntur: c) si sacerdos, cui committitur celebratio, non rogatus, sed motu proprio re­ mittit partem stipendii: sicut enim potest totum stipendium libenditer remittere, sic et partem eius. Illicitum vero esset, si alter rogatus remit­ teret vel monitus consentiret, uti declarat Bened. XIV Constit. Quanta cura, 30 lunii 1711. d) Si reditus stolae Missis connexi sunt: tales eunt Missae exsequiales, nuptiales, etc. quarum celebratio Parochis competit t .r officio parochiali. Ita S. C. C. 25 Iulii 1871, in Colon, e) Si quis gaudet induito apostolico, quo ei permittitur. In hisce casibus suflicit Sacerdoti, cui celebratio committitur, stipendium ordinarium largiri. Ita Decret. S. C. C. 11 Maii 1904, n. 11. II. In Missis ad instak manualium, nisi obstet mens fundatoris, legitime retinetur excessus, et satis est remittere solam eleemosynam manualem dioecesis in qua Missa celebratur, si pinguis eleemosyna locum pro parte teneat dotis beneficii vel causae piae (can. 810. § 2). Si autem haec conditio non obtinet, Missae ad instar manua­ lium transmitti debent uti manuales. Porro pinguem eleemosynam locum |n-o parte tenere dotis beneficii vel causae piae deduci potest: u) ex ipsis fundationis tabulis quando ex­ presse testantur integrum fructum annuum fundationis tamquam sti- 216 LIB. Vf. TRACT. IV. PARS II. f'Al’l'T HI. pendium designatum esse; ft) ex indoh· beiiclicii cui fundatio annexa est; si nempe reditus beneficii omnes vel pro maxima parte hisce stipendiis constant : c) ex consuetudine, (piando pinguiora stipendia semper tamqiiain pars redituum habita sunt; et rf) ex declaratione authentica Ordinarii1). 213. — Quaestiones. Quaeh. I0 .In ille qui illicite retinuit partem stipendii iustitiam laedat et teneatur ad restitutionem. Affirm.; quia: 1° ex propositione 9 damnata ab Alex. VH deducitur retentorem partis stipendii non posse satisfacere per alium; satisfactio autem hic non solum respicit honestatem actus, verum etiam iustitiam; (pii autem non satisfacit obligationi iustitiae. ad restituendum tenetur. 2° Bened. XIV in ('oust. Quanta cura, 30 lunii 1711 collectores stipendiorum (pii partem stipendii sibi retinent a furti crimine haud immunes et ad restitutionem obligatos declaravit. 3° Egit contra voluntatem datoris; hic enim voluit, non solum ut .Missa celebretur, sed ut celebretur tali stipendio; non enim gratuito erogare quidquam ei voluit (pii non celebrat. Cui autem restitutio fieri debeat .’ Communius et probabilius censent eam faciendam esso celebranti; quia, translato in eum onere, etiam integrum stipendium iuxta voluntatem largitoris ei transfe­ rendum est (n. 322). sustineri possit consuetudo tribuendi vicariis, in domo parochi degentibus, communis stipendii excessum in victu ct servitio. Resp. Affirm., uti post decretum Ut debita pluries S. C. (’. declaravit ’). Item sustineri potest consuetudo, ut vicarii semper ad intentionem parochi celebrent (pii eis praestet victum et servitium. dum ex aerario ecclesiae vel a parocho determinatam obtinent pensionem3). Novus Code.x hac in re difileultiitem non praebet ; nulla enim in ist is eonsnetudinibus est species mercaturae vel negotiationis et plenum stipendium, licet alia specie, vi­ cariis datur. Qi 1ER. 2° .l/ι Qi AER. 3° /In possint QUALIUM commutatione. commutari Missae sine stipendiorum INAE- Resp. Dist. Si quis hoc faciat rogatu alterius sacerdotis, vel in alterius commodum, potest retinere pinguius suum stipendium; quia tunc abest omnis turpis quaestus, et adesse censetur condonatio. Si fiat principaliter propter maius stipendium, turpem quaestum continere videtur; attamen gravis peccati damnandum non est et. paupertas forte excusare potest (n. 322, dub. t ; Vindic. Alf., part. I. Itn S. ('. c. Ε,ΊιΓ. 100.·, In Btvilnn. nd 1 (.1. S. S., XXXVIII, p. |5); ·»(! Fcbr. 1010 In Lnxcmb. (-I.4..S. |1010|, p 203). cfr. X.K.S.. I. c.. p. 8. 'i Un S. C. C. In Bndiui. tui 3 (A.S.S., l. r.); lo-in 10 hui. 1020 In Monlcnvld (I 1 8. 11020], p. T0). APPLICATIO PKUCTÜS MISSAE 217 Qua EK. 1° Λ/ι adminixtratorcx ccchxiarum pofufint aliquam eleemosy­ narum portioni m retinere pro < rpt nxis altarium, in&rcicntium, paranicntorum, luminum, vini, hostiarum, etc. Resp. A eqat.. nisi ccidesiac inopia pr<»jn;i!it ur. Ita ex Const. Innor. XII Super v. Ad 17/7 SFqua autem ecclesia paupertate laboret, potest Ordi­ narius permittere, ut a sacerdotibus qui in proprium commodum inibi celebrant., propter utensilia caeteraque ad Missae sacrificium necessaria, moderata stipes exigatur, quae, si rector ecclesiae celebranti stipendium procuret, a stipendio detrahi potest. Solius Episcopi est talem stipem definin' et nemini, nec religiosis exemptis, licet ea maiorem exigere. Ita ex < an. 130.3, § 2 et 3 (n. 322, dub. 5). Numquam vero licet, nisi ex speciali S. Sedis venia, ex eleemosynis Missarum, quas fideles celebrioribus Sanctuariis tradere solent, quidquam detrahere ut ipsorum decori et ornamento consulatur. Ita ex deer. S. (’. ('., Ut debita, n. 11. Quaer. 5° .1« liceat aliquid relinere pro expensis administration is ct translationis. Resp. Affirm., sed id solum, quod stricte pro iis expensis necessarium est. Ita S. C. C. in Bredan., 25 Febr. 1905, Aiens est. (i. Praescriptiones luris ad praecavendos abusus. 214. — Officium vigilandi. Ius et officium advigilandi ut onera Missarum adimpleantur, in ecclesiis saecularium pertinet ad loci Or­ dinarium. in religiosorum ecclesiis ad eorum Superiores (can. 812). 215. — Cura pro celebratione Missarum. I. Omnes sacerdotes, sive saeculares sive religiosi, debent accurate adnotare, quas quisque Missarum intentiones receperit, quibusve satisfecerit (can. 811. § 2). II. Rectores ecclesiarum aliorumque piorum locorum sive saecu­ larium sive religiosorum in quibus eleemosynae Missarum recipi solent, peculiarem habeant librum in quo accurate notent Missarum receptarum numerum, intentionem, eleemosynam, celebrationem (can. 813, § 1). — Ordinarii timentur obligatione singulis saltem annis huiusmodi libros sive per se sive per alios recognoscendi (can. 813, § 2). III. Ordinarii quoque locorum et Superiores religiosi qui propriis subditis aliisve Missas celebrandas committunt, quas acceperint Missas cum suis eleemosynis cito in librum per ordinem referant curentquo pro \iribus ut quamprimum celebrentur (can. 811. § 1 ). 218 LIB. vr. TRACT. IV. PARS II. CAPOT HI. 216. — Poenae. Poenae latae sententiae, oliin contra transgres· sores legam circa stipendia statutae, per novum Codicem abro­ gatae sunt. In can. 2321 tantum habetur quod delinquentes contra can. <827, 828 et 811, § 1 «ab Ordinario pro gravitate culpae pu­ niantur, non exclusa, si res ferat, suspensione aut beneficii vel officii ecclesiastici privatione*, vel, si de laicis agatur, excommunicatione », Punct II. Missae fundatae. 217. — Notio. Nomine piarum fundationum hic intelliguntnr bona temporalia alicui personae morali in Ecclesia φΐοφίο. modo data, cum onere in perpetuum vel in diuturnum tempus ex reÎïuîÏHb anfiuis’ aliquas Missas celebrandi, adiectis interdum aliis oneribus a sacerdote explendis (can. 1511, § 1). Pia fundatio etiam in bene­ ficium erigi potest. Ex huiusmodi fundatione sine dubio oritur obligatio ex iustitia satisfaciendi institutioni fundatoris; fundatio enim, legitime ac­ ceptata, naturam induit contractus synallagmat ici do ut facias (can. 1511). 218. — Servanda int φ*fundato onere. I. Fundationes, etiam viva tA_ voce factae, scripto consignentur (can. 1518, § 1). Alterum autem tabularum exemplar in curiae archivo, alterum in archivo personae moralis, ad quam fundatio spectat, tuto asservetur (ibid., § 2). 11. Ut huiusmodi fundationes a persona morali acceptan_ possint, r«- queat et de eius fructibus rite distribuendis (can. 1545). Patronus autem ecclesiae si quis est, in acceptatione, constitutione et ailministratione fundationis nullum ius habet (can. 1516, § 2). III. Pecunia et bona mobilia, dotationis nomine assignata, statim in loco tuto, ab eodem Ordinario designando, deponi debent ad eum finem, ut eadem pecunia vel bonorum mobilium pretium custodiantur et quamprimum caute et utiliter secundum prudens eiusdem Ordinarii arbitrium, auditis et iis (piorum interest et dioecesano administrat ionis Consilio, collocentur in commodum eiusdem fundationis cum expressa et individua mentione oneris (can, 1517). U’l'LH.’ATIO ERUCTUS MISSAE 219 IV. In qualibet Ecclesia labella conticienda est, onerum ex piis fundationibus incumbent ium. Haec autem tabella apud rectorem in c loco tuto conservetur (can. 1519, § 1). Statuit insuper ean. 1519, § 2, ut itidem duo habeantur libri, in quorum altero Missae manuales (can. 813, § I), in altero onera perpetua et temporaria eorumquo implementum et eleemosynae adnotentur, ut de iis omnibus exacta ratio Ordinario loci reddatur. Ili etiam libri apud rectorem serventur. Nota. Si agatur dé ecclesiis, etiam paroeeiulibas, religiosorum exemptorum, (* *··!- oinnia supra diet a servanda sunt, hac tamen ratione ut inra ot officia, quae ilii statuuntur de Ordinario loci. < .rclusive competant Superiori maiori (can. 1550). At ubi agitur de ecclesiis religiosorum non-exemptorum. «licta inra Ordinario loci reservata manent, etiamsi paroecia pleno iure domui religiosae unita sit. Ita etiam ex resp. C. lut. 25 lui. 1926 ad IV (/l. _-l. 6’., 192(1. p. 393). 219. — Servanda in adimpletione oneris. I. Cui ex fundatione obligatio celebrandi incumbit, is sub gravi tenetur omnes Missas debitas celebrare etL applicare ad intentionem fundatoris, si tale onus appositum est. Ratio quia est obligatio iustitiae idque in materia gravi. Non autem tenetur ipsemet eas offerre, nisi fundator id ex­ presse praescripserit (n. 3.30). Si fundator de applicatione Missarum nihil statuerit, praesu­ mendum est appositum esse onus applicandi Missas animae funda­ toris. Ita S. C. C. 18 Aug. 1608, 26 Mart. 1718. — Secus vero, si fundator iusserit certum Missarum numerum sibi applicare, alias vero dumtaxat iusserit celebrare; tunc praesumitur harum applica­ tionem liberam reliquisse (n. 321; Benedictus XIV, De Sacrif. Miss., sect. 2, «. 62). II. Missae celebrari debent tempore ct loco designato a funda­ tore. Haec autem obli^iHogravis est. si fundator illa desigmi\eri£ populi, ob specialem cultum Sancti, et similia. Si vero nullam ha­ buerit gravem causam, vel si haec cessaverit put :i si familia exslincta est vel alibi moratur, non erit obligatio gravis; imo nulla, si sacerdos haec compenset celebrando in altari privilegiato. Dictu ita intellige, ut sacerdos tum solum peccaret mortaliter, cum lucum vel tempus designatum mutaret saepius, sine necessitate, et sine dispensatione. Dico l" saepius; nam peccat tantum venialiter, si id faciat raro, puta semel vel bis in mense, aut si mutet tantum altare, non ecclesiam. Dico 2" sim necessitate; non enim peccat, si subsit necessitas, v. g. si alibi celebrat, quia ecclesia restauratur, vel quia egressus c sacristia videt altare ab alio occupatum. Dico 3° sine dispensatione; ad quam obtinendam adeunda est Sedes Apostolic», si tempus et locus ob gravem causam de­ 220 LIB. VI. TRACT. IV. PARS II. CAPUT III. signata sunt; sin aliter, Episcopus cani ex rationabili causa dare potest (n. 329; H. a., n. 75). I 220. — Quaestiones. Quaer. 1° .In Sacerdos, qui fundationem tenetur quotidie celebrare, posuit celebrationrm Missae interdum omittere. Resp. Disl. Ii. qui tenentur ipsimet celebrare, possunt ex legitima causa interdum Missam omittere; nequeunt tamen eo die. quo omittunt Sacrificium pro fundatore. Missam pro alio celebrare multoquo minus stipendium accipere. I Ita S. C. C. 18 Sept. 1683. | Ii vero, qui non tenentur ipsimet celebrare, debent, si non celebrant, curare ut per alium sacerdotem Missa celebretur (n. 332; Bened. XIV, loc. rit., n. 19 et 20). I Quaer. 2° Jh talis sacerdos teneatur, si aegrotat, interim alteri stipendium dare, ut Missas celebret. Resp. Communis est sententia ipsum non teneri, si brevis est infirmitas; nisi fundator voluerit non deficere Missam in tali loco vel tempore. Quaenam autem sit infirmitas brevisÎ Alii restringunt ad 15 dies, alii extendunt ad mensem. alii ad duos menses; omnes istae opiniones videntur osse probabiles (n. 333). i 221. — Reductio oneris. Reductio onerum Missarum quae pias fundationes gravant, semper Sedi Apostolieae reservatur, nisi in ta­ bulis fundationis aliud expresse caveatur (can. 1551, §. 1, iuncto can. 1517, § 2). Dictum est: semper Sedi Apostolieae reservatur; etenim quoad Missarum onera non valet facultas concessa in can. 1517, § 2, qua quandoque etiam Ordinarius onera fundationum imminuere potest. Inde Missarum reductio ob imminutos reditus tunc tantum Ordi­ nario competit, (piando in tabulis fundationis id expresse ipsi con­ ceditur. Multo minus sacerdos aliquid proprio marte agere potest. Ita ex can. cit. et ex decl. Comm. Interpr. Cod. I I Iui. 1922 -.I. .1. X.. 1922, p. 529). Si vero fundus cum reditibus absque causa culpabili prorsus perierit, obligatio etiamnum ex seipsa cessare videtur. Cfr. Wernz, Ill, n. 20G et 537; v. d. Burgt., de Celebratione Missarum, n. \nSsq.; nec contra est can. 829, cum in casu Missarum eleemosynae per­ ceptae non sint. Notanda. 1° (’ausae ob quas Sedes Apostolica solet Missus reducere, sunt paucitas sacerdotum, stipendii tenuitas, vel augmentum stipendii currentis, exte­ nuatio redituum monasterii, vel maiores expensae necessariae ad victum, vel denique urgens aliqua necessitas fabricae ecclesiae, aut monasterii (n. 331). 2° Cum reductio onerum Missarum semper unice Sedi Apostolieae reser­ vetur, nisi in tabulis fundationis aliud expresse caveatur, consultum est ut fun­ dator facultatem concedat, referendam in actum fundationis, reducendi Missarum numerum, si contingat ut fundi vel sortis redit ns minuantur, aut ex alia causa impares evadant eleemosynae pro singulis Missis. Ita Roneag., tr. 18, q. 2, cap. R, q. 9; Bened. XIV, I)c Syn., lib. 13, cap. ait., n. 10 et 30. Praestaret porro ; OBLIG VHOXEH KACEIIDOTI Μ (ΊΚ(’Λ CELEBRATIONEM MI5SAE 221 ill fimdntor genrniliici Mutual v. g. pro ninguli* Mihai* duplum * Upend rum or­ dinarium; tune (hllifult.it<■> futiinm praecluduntur. 3° Indultum reducendi .Mi&um fundata* non protenditur, neo ad alia* Mîhs4us ex contractu debitae, nec ad alia onera piae fundationi* (can. 1551, § 2). Indultum generale reducendi onera piarum fundationum ita intelligenduin est, nisi aliud constet, ut imlultariu* potius alia onera quam Minna* reducat (can. 1551. § 3). Insuper notandum est onera Missarum non praescribere. Ita ex can. 1509, 5°; cfr. supra ta. I. n, 086. 222. — Condonatio oneris. Condonatio Missarum non celebratarum rive fundatarum sive adventitiarum, etiam ad solam Sedem Apoetolieam pertinet. Pro foro externo recurrendum est ad S. C. Cone.; quae condonationem tum solum dare consuevit, cum patet Missas sine sacerdotis culpa omissas fuisse, nec tantos reditus supercs.se ut omissionibus suppleri valeat (cfr. can. 250. $ 2). Pro foro interno recurrendum est ad S. Poenit. per Confessarium, tacito poenitentia nomine; haec condonare non solet, nisi commissum sit occultum, et sacerdos impotens factus ad satisfaciendum (Bened. XIV, loc. cit.9 n. 15; Lucidi, cap. 7. n. S6atpp). Caput IV. OBLIGATIONES SACERDOTUM CIRCA CELEBRATIONEM MISSAE Hactenus tractavimus •>9 LIB. VI. TRACT. IV. PARS II. CAPUT ΙΑ 224. — Principia. I. Sacerdotes omnes obligatione tenentur Sacrum litandi pluries per annum (can. 8(15). Him· hodie omnes sacerdotes gravi praecepto saltem iuris ecclesiastici tenentur celebrare ad mi­ nimum ter quaterre in anno; pluries per annum enim sacerdos non celebrat nisi saltem 1er quaterve in anno Missam offert. — (.'acierum sacerdos négligeas celebrare per longum tempus, puta per sex mensi·.». non poli »i excusari a peccato gravi propter ><-:iinluhim; quia diu turna omissio Sacrificii communiter habetur tamquam signum pravae conscientiae et malae vitae (n. 313). ~~ H· Exsistit aliqua Ieris obligatio celebrandi SALTEM DIEBUS do­ minicis et sollemnibus festis; quae. deducitur ex Trid., sess. 23, cap. II, de re/., ubi loquelis de sacerdotibus ait: «('uret Episcopus, ut ii saltem diebus Dominicis et festis sollemnibus, si autem curam » · 1 labuerint, animarum, tam freque 111 er, ut suo muneri satisfaciant. Missas celebrent ». et ex can. 805: «Curet Episcopiis vel Superior religiosus ut iidem saltem singulis diebus dominicis aliisque festis de praecepto divinis operentur» (n. 35!) in medio; Bened. XIV. De Sacr. Miss., sect. 2, n. (i). Ill Quotidiana Sacrificii Missae celebratio omnibus maxime commendanda est. Imo sacerdos, qui quotidie celebrare posset (uno forte hebdomadis fiie excepto ob reverentiam) et sine ulla iusta causa, sed tantum ob desuham a celebratione abstineret, ri.c potest a veniali culpa excusari. Ratio est, quia privat Ecclesiam fructu Sacrificii: munus enim sacrificandi non est privatum sed publicum, nec prodest soli sacrificanti, sed toti Ecclesiae; et ideo sacerdos, quamvis sit imperfectus, dummodo indignus non sit. non debet; ab hoc sacro munere cessare. Propterea inquit Apostolus ad llebr. 5, 1: «Omnis Pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in iis quae sunt ad Deum, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis» n. 359; Exam. Ordin., n. 111). 225. — Quaestio, An sit praeceptum divinum sacrificandi obligans sub gravi SINGULOS sacerdotes, quamvis non habeant curam animarum, nec alium titulum obligationis, praeter Ordinem susceptum. R>sp9 Quidam negant ; quia nullum apparet fundament um, quod moralitcr convincat, ad asserendum strictum praeceptum divinum sin­ gulos obligans. ■**ί· fr. i*af *1 M yiibydia hm^-JlunjJVink'1-' ‘‘.l pniinibilior .allirnuit quemlibet Sacerdotem teneri stricto praecepto ad sacrificandum aliquoties in anno, nisi legitimo impedimento excusetur. Probatur: 1" ex verbis Christi: Hoc facite in meam commemorationem ♦; quae verba Cone. Trid., sex*. 22. cap. 1 et can. 2. declarat Christum locutum fuisse ad \postolos ut sacer­ dotes. et in ipsis ad omnes futuros sacerdotes, et non tantum ad Pastores OBLIGATIONES SACERDOTI M CIRCA CELEBRATION EM MISSAE 22.3 Ecclesiae, vel coiniiniiiiier a. § l Praeterea vi ln>ii*. s. 0. Bit. Ifi Nov. 1955. η. 20 c cerdotes, qui Missam vigiliae paschalis instauratae post noctem litaverint, possunt die Paschatis iterum celebra etiam, si indultum habeatur, bis aut ter3). E contra conci? celebrandi aliquando Missam horis vesperi inis (cfr. infra n. 229) nullo modo huic prohibitioni derogat ; ita Instr. S. Off. 6 lan. 1953 4). ' In die Nativitatis Domini et Commemorationis omnium fidelium defun­ ctorum tres Missae κί celebrantur, legendae sunt quales in Missali notantur. Sa­ cerdos vero qui ob iustam causam ex Apostolicae Sedis induito quotidie Mi.ssam Deiparae Votivam aut aliam votivam celebrat, potest dic Nativitatis eandem prorsus Missam ter dicere; similiter ille cui eodem modo Missam quotidianam defunctorum dicere permittitur, in Commemoratione omnium fidelium defun*) S. Th.. HI. r/. 82. a. 10. 2) SncerdntcH qui contra Ium* praescriptum prae-mmpMTlut MiMom eodem dic iterare, suspen­ dantur a Missae celebratione ad tempus ab Ordinario secundum diversa rerum ndlunvta prae­ finiendum. Ha cati. 2321. — Quoad .4i/»n. 18); s| tHinvii Illae sumat cum sola iiquti. peccat quidem contra rubricas ut tamen lelunlum non rumpit. Notandum praetenui Nuvniotvm. qui Inadvertent er vinum In nblutlono sumpsit, non vetari quominus alias Missas celebrat, *1 ad hoc aliqua nvccftsltate rogntur; cfr. Instr. S. (MT. elt. n. S et supra n. 164. no/. marg.: etiam novas variationes in Hit. Hom., rop. V vi Doer, S, Illt. 3 Inn. 1953 (Λ. J.N. (1954|, p. 71). 3) J.J.N. (1955), p. 817; line nutem non valet do Communione th lallum hh in die re­ cipienda. Item vi eiusdem luat, /. r. Ordinarii loci, qui Foria V Mis-ain Chrismati* mane ce­ lebraverint. possunt v<-qmra quoque Missam solemnem in Comi Domini litare. ’) ri. 4. N. (1953), p. 50. 221 I.1B. VI. TRACT. IV. PARS II. CAPUT IV. ctorum Missam defunctorum quotidianam ter ropotore potest. Ita resp. S. R. C. 26 Ian. 1920 (4.J.S., 1920, p. 122). I ΙΓ. Ut igitur tiliis diebus binatio licita sit . omnino opus esl^apostolico induito auHpphvitatefacta ab Ordinario loci. Ordinarius autem hanc facultatem impertiri nequit, nisi cum propter penuriam sacerdotum die festo de praecepto ’) notabilis fidelium pars Missae adstare non possit (can. 806, § 2); sive quia idem parochus duarum paroeciarum curam gerit, ita inter se distantium, ut utriusque pa­ roeciae populus in unam ecclesiam convenire commode nequeat; sive quia unicae Missae notabilis populi pars adesse non potest sive alia ratione. Res prudenti Ordinarii indicio committitur (can. cit.), qui hac in re non anxie procedere debet *). Non potest autem phircs quam duas Missas eidem sacerdoti permittere (can. cit.). —IT-y iit) , ♦ Facultas est realis, ita ut sacerdos vices agens parochi ea etiam uti possit. , ί Sed hgnfffoM ÎpA nécessitâtix ita ut si alius sacerdos supervenerit qui Missam'**^ dicere velit ea hora qua Missa pro populo dici soleat, facultas adhiberi nequeat. — Notabilis autem pars fidelium in casu censetur esse viginti vel triginta circiter _ personarum, quae secus Missa carere deberent. jn ensu n.pCnfinae necessitatis licentia Episcopi praesumi posse videtur; ^7 niai ferfe statuta dioecesana vel provincialia postulent, ut indicium vicarii fo-I ranei intercedat3). Dein in casu necessitatis, ne moribundus sine Viatico nio- UA, 3,°1*· riatur. ex opikeia altera Missa celebrari posse videtur. Sacerdotibus byzantini ritus bis in dio celebrare nusquam licet nisi Ap. Sedes vel per se vel per Ordinarium, gravibus de causis, facultatem scripto de♦ vderit. Sacerdos ex tali facultate celebrans observare debet praescriptiones Instr. *■ g. C. Orientalis I Febr. 19.33 4). 227. — Quibus diebus non licet celebrare. Missae sacrificium omnibus diebus celebrari potest, exceptis iis, qui proprio sacerdotis ritu excluduntur. Ita can. 820. Porro in ritu latino die Parascercs, seu Feria sexta Maioris Hebdomadis, prohibitum est omnibus sacerdo­ tibus offerre Sacrificium; sollemne enim Officium illius diei non est Sacrificium. Ratio est, quia illo die Passio Domini ab Ecclesia re­ colitur prout re vera gesta est. et ideo non repraesentatur mystice. Feria V in Cena Domini per se prohibentur Missae privatae. Missa cantata autem celebretur hora vespertina (iuxta dicenda infra n. 229, II) ritu solemni aut, ubi deficit numerus ministrorum, ritu simplici ad normam Instr. S. C. Rit. 16 Nov. 1955, n. 17 et 1 Febr. ’) Ex Induito apostollco lain aliquando datur facilita* binandf dlrbiiH fcMl* non do praecopta ν<Ί etiam pro matrimonii* et fnnerallbw·. Cfr. Won»7orr rrvf. (19 IM). p. 131. J) Tiwtr. S. C. de Pmp. Fide. 21 Mali 1870. n. 13-17 (J. S. .S’. ro/. G. p. 5GI; « Prvp. FWr. n. 1352). 3) Cfr. Kyn. Prov. Ultra]., til. II. cap. vu. p. 9S. b · fr. I. I. S. XXVI (1931). />. 18Ï. Int- r bÀ8 praescriptione* venit etiam no ffacenlm pro «^«cundaïocdebratlonc ullojmodo praesumat -tlpcm accipere *od ΜΙημλιιι applicet vel pro jm· pulo vti nd mentem Epicopi vel nuam; fiv* tamen eet aliquam retributionem οχ titulo oxtrinseco percipere. OBLIGATIONES SACERDOTI M CIRCA CELEBRATIONEM MISSAE 225 1957, ». 1-2 * ); dummodo sufficiens habeatur numerus ministran­ tium (clericorum vel puerorum). Attamen, ubi ratio pastoralis id postulet, Ordinarius loci potest unam vel etiam alteram Missam privatam lectam permit tere in singulis ecclesiis vel or.it oriis publicis, sive ibi celebretur etiam Missa cantata sive non; in oratoriis semi­ publicis una t:int mu. Quae tamen omnes dici ..... ont horis dumtaxat vespertinis, ad normam ». 229, 1Γ infra, numquam horis matutinis. Ita S. C. Rit. I. c. Sabbato Sancto prohibentur omnes Missae privatae, permittitur unice Missa cantata in celebratione Vigiliae Paschatis, ad normam n. 229, ΓΓ infra. Expedit ut in Missa Feriao quintae alii sacerdote» cum reliquo Clero commu­ nicent. Ita can. 862 et Instr. S. C. Rit. 16 Nov. 1955, n. 17 I. c. Ratio est, in me­ moriam quod Dominus noster manu sua propria Apostolis Communionem porrexit. 228. — Scholion. Missae celebratio in ecclesia aliena. L Sa­ cerdos extraneus ecclesiae in qua celebrare postulat, exhibens au­ thenticas çt adhuc validas litteras coipniendatitigs sui Ordinarii, si sil saecularis, Axd sui Superioris^ si sit religiosus, vel Sacrae Congre­ gationis pro Ecclesia Orientali, si sit ritus orientalis, ad Missae ce­ lebrationem admittatur, nisi interim aliquid eum commisisse con­ stet. cur a Missae celebratione repelli debeat (can. 801. § 1) ’). II. Si iis litteris earcat, sed rectori ecclesiae de eius probitate ap­ prime constet, poterit admitti; si vero rectori ignotus sit, admitti adhuc potest semel vel bis, dummodo, ecclesiastica veste indutus, nihil ex <·· lebratione ab ecclesia in qua litat, quovis titulo, percipiat, et nomen, officium, suamque dioeeesim in peculiari libro signet (can. 804, § 2). III. Peculiares hac de re normae, salvis huius canonis praescri­ ptis, ab Ordinario loci datae, servandae sunt ab omnibus, etiam religiosis exemptis, nisi agatur de admittendis ad celebrandum re­ ligiosis in ecclesia suae religionis (can. 801, § 3). Articulus HI. Obligatio servandi requisita ad Missam. Quoniam Sacrificio Missae nihil sanctius est, Christus illud in­ stituit in coonaculo grandi et strato; unde Ecclesia intellexit vo­ luntatem Domini esse ut eum apparatu et cultu externo celebretur. ') .1. .t.S. (1955). p. 310: (1957). p. 91. *) Cfr. Monitum S. C. pro Ecol. Orientali 20 Itilll 1937 (J. .1. S. (1937), p. 312). ComiqcnUirium vido In Jpollinarix (1938), p. 9, 22G LIB. VI. TRACT. IV. PARS II. CAPUT IV. Idcirco Ecclesia mulla praescripsit, ut actio sacrificandi cum omni ilecore, religione et pietate exerceatur. Pertinent praescripta illa tum ad tempus celebrandi, tum ad locum, altare, vasa sacra, vestes sacras, praeparationem sacerdotis, et sacros ritus: de quibus singillatim tractabimus. § I. - Tempus debitum. 229. — De tempore legitimo celebrandi. I. Missae celebrandae initium ne fiat citius quam una hora ante auroram vel serius quam una hora post meridiem (can. 821, § 1); Ordinarius autem loci (excepto Vicario Generali sine mandato speciali) potest, si bonum spirituale notabilis partis fidelium id postulet, permittere Missae celebrationem etiam horis postmeridianis (Const. Christus Dominiis, G lan. 1953, ad VI; Motu proprio Sacram Communionem, 19 Martii 1957, ».!)«): 1° Nomine aurorae intelligitur initium diluculi diei, seu prima lucis irradiatio. Aurora praecedit ortum solis plus minus ve secundum anni temporum locorumque varietatem. — Tempus supputandum est secundum communem loci usum; in privata tamen Missae cele­ bratione licet sequi et alias temporis supputationes. Ila ex can. 33. 2.îa». p1' 1 > Porro tempus hoc non mathematice, sed moraliter accipiendum est; quo­ circa Bened. XIII et Clemens XII declararunt posse tolerari latitudinem tertiae partis horae (i. e. 20 sexagesimarum) (n. 341; Bened. XIV, Instil., 13 et 68). I bi aurora per aliquod tempus non habetur, Ucero videtur incipen· Mr-siiu una hora ante tempus quod aequivalet aurorae, hoc est exordii vitae civilis, moralie et usualis, in quo homines diluculo eurgere soient ad opora (S. R. C. 2 Nov, , J634. n. 6I4).(^4^ ^i9, 6^. -» / . y i- 2° Quoad Missas vespertinas dictum est: a) permittere potest Ordinarius loci (can. 198), ubi Missa celebranda est; si agatur de Missa dicenda in navi, permissionem con­ cedere potest solummodo Ordinarius loci, in cuius territorio est portus, in quo navis habituali!er consistit; ita ex Decr. S. Off. 31 Maii 1953 »). b) si bonum spirituale notabilis partis fidelium id postulet, lar­ giori sensu intellectum, ita ut non solum stricta necessitas requi­ ratur, v. g. ut fideles adimplere possint praeceptum Missam au­ diendi in die festo, sed etiam quaeeumque opportunitas publica re­ ligiosa*). Quod antea in Const. Christus Dominus iam concedebatur 1) J. J.S. (1953), p. 23; (1957), p. 178. 2) A.A.S. (1953). p. 12«. J) Non tomen ob «olarn eoUomnlUitein externam decorandam aut propter bonum priva· tum; cfr. MonJt. S. Off 22 Mart. 1955 (A. A. S’. (19551, V- 218). OBI.IG VriiiMX SACEltDOTIM ClIU’A CEI.EBI! ATIONKM MISSAE 227 Ordinariis locorum missionis, nunc omnibus Ordinariis loci conce­ ditur, ut sc. Missa postmeridiana permitti possit quocumque die. ('ausae esse possunt v. g. ut occasio praebeatur Missam audiendi in die foeto iis, qui horis matutinis non possunt vel etiam non volunt illi assistere; eolemnitae aliqua religiosa vel civilis devotius celebranda etiam in die feriali; oc­ casio peregrinationis; ut iis qui die festo nec vespere Missam audire possunt, occasio praebeat ut in die feriali; ad satisfaciendum devotioni illorum, qui ali­ quando etiam die feriali S. Missae assistere et S. Communionem recipere desi«Ierant, at horis matutinis difficulter occasionem inveniunt; et similia. Excluditur tamen causa boni mere privati imius vel paucorum; notabilis autem lidelium pars iam censetur viginti vel triginta personae, juxta dicta supra n. 226, II *). r) horis post meridianis i. e. uti taxative statuitur in Const. Christus Dominus: non ante horam quartam post meridiem incipienda. Motu proprio Sacram Communionem hunc terminum chronologicum expresse quidem non repetit; at loquendo de < Missa postmeridiana » intendere videtur conceptum iam in sua figura iuridica et liturgica determinatum 2). II. Aliquando celebratio Missae fieri debet hora vespertina rei nocturna; ita ex Decr. S. C. Rit. 16 Nov. 1955 una cum Ord. et Deci. 1 Febr. 1957’). Et quidem: 1° Feria Γ in Cena Domini solemnis Missae celebratio fieri debet respere hora magis opportuna, non autem ante horam quartam nec post nonam (n. 7). Ubi vero ratio pastoralis id postulet, Ordinarius loci inter easdem diei horas unam alteramve Missam lectam in singulis ecclesiis vel oratoriis publicis permittere potest; in oratoriis autem semipublicis unam tantum Missam lectam: ea quidem de causa, ut omnes fideles hoc sacro die Missae sacrificio intéressé et corpus Christi sumere possint ‘). Prohibitae ideo manent omnes Missae horis matutinis ). * 2° Sabbato Sancto solemnis vigilia paschalis ea hora celebranda est, ut Missa vigiliae incipiat circa mediam noctem; de indicio autem Ordinarii loci, ponderatis fidelium et locorum conditionibus propter graves rationes ordinis publici et pastoralis, licet horam vigiliae anticipare non autem ante diei cre­ pusculum aut certe non ante solis occasum (Decr. n. 9 et Ord. et Deci. n. 19), ita ut etiam Missa finiatur ante mediam noctem. *) Diebus font Ia, nbl bonum spirit unie non graviter urueat. caveat Ordinarius loci, ne Introductione Mlseao vespertina**. pnuMertlm habltualltcr ©clobrandne, ûdchw absque rationabili causa urgHsrant horna matutinas, quae de se aptiore· eunt debitae mentis roool lect Ioni; neve laudibus nlibrve solemn It at i bus vespertini* damnum atteratur contra menlctn Eucycl. Pii XII, Mediator Dfi, 20 Nov. 1917 (4. J.N. |I9I7), />. 575-576). Cfr. etiam Vbeer In Kuntrr Docrlr. (1653). p. 21. Sola mutatio termini «Missa vespertina » In · postmeridiana » non videtur ex mj sola in­ nuere mutationem huius conceptus Iam formati. Card. Pro-eorretar. S. Off. In suo commento In Onsrrra/orr /iowiano, 23 Martii 1957. nbl lanriorem tonorem Motu proprio illwdnit, de hao mutatione nullum verbum habet. ’) J. J.N. (1955). p. SIO; (1957), p. 91. <) Instr. S. C. Kit. 10 Nov. 1955, n. 17 et I Fobr. 1957, n. 9; cfr. supra n. 227. s) Excipitur Ml*sa chrismatis, quae celebrari debet ab Episcopo poet Tertiam (Decr. n. 7). 228 LIU, VI. TRACT. IV. PARS II. CAITT IV. III. Tempus legitimum celebrandi servandum est sub praecepto er genere suo grar i. Constat: 1° ex praecepto Missalis ad ad uni Missae spectante. 2° Ex Cone. Trid., sess. 22. Ihcrel. de obserr. et evil., ubi decernit ut Ordinarii «edicto et poenis propositis caveant, ne sa­ cerdotes aliis (piam debitis horis celebrent». 3° Donique ex Const. S. Pii V, SSut in Christo Pater, 29 Mart. 1566, ubi Pontifex prohibet in virtute sanctae obedient iae, ne «piis praesumat quovis praetextu, etiam licentiarum, vespertino tempore celebrare (n. 315). Quaenam autem in hoc praecepto censenda sit materia gravis, 1)1). non consentiunt. Communius vero et probabilius censent ma­ teriam gravem esse, si Missa incipiatur hora integra ante vel post tempus statutum ( n. 316). IV. Aliquando licet celebrare ante rei post tempus statutum, ni­ mirum: 1° Ex privilegio S. Pontificis post Cone. Trid. concesso; privi­ legia ante Cond. Trid. concessa, revocata esse videntur. Concilium namque revocasse privilegia ante concessa celebrandi extra horas praescriptas, patet ex sess. 22, decr. de obsero, et erit., ubi iubot Episcopos cavere ne sacerdotes aliis quam debitis horis celebrent, non obstantibus privilegiis qui­ buscumque. Et S. (’. C. declaravit Regulares etiam comprehendi in hoc decreto, uti refert Benedictus XIV. Si enim privilegia illa non abrogasset, omnino repu­ gnaret Concilium Episcopis mandasse ut illorum usum stricte interdicerent ’). 2° Ex dispensatione Ordinarii in aliquo casu particulari, ratio­ nabili ex causa *). Quam dispensandi facultatem hal/ent quoque Superiores maiores exempti erga religiosos suos, s< ‘dii so - privilegio ; cum sint eorum Ordinarii (can. 198, § 1) (n. 3 11). 3° Ubi est mos rationabilis, ut opifices et famuli summo mane possint audire Sacrum (n. 313). 1° Ex iusta causa occurrente. Porro in materia levi, i. e. citra horam, excusat causa rationabilis. In materia gravi, requiritur causa gravior, puta occasione alicuius sollemnitatis, processionis publicae, ne pars populi Missa privetur, item causa itineris, d aliae causae similes. Facilitas qua hodie Missa vespertina concedi potest, com­ probat Ecclesiam severitatem suam hac in re mitigasse, ideoque 1 ) Ctaterum, poet Cone. Trid. Plwi VI CongregatIoni Puritati* Neapoli ercclao connaît, ut wtnper et ubique duabiw horlf ante auroram ot poet meridiem celebrare poasent (cfr. Cbmp. /*nr. /Nor. Operar., p. II, cap. 5, I 7). Gngorius XVI lenultis pro ΜΙκηΙοικιγΙΙη concœdt, nt < Prucpodtas Guncralte facultatem dora posait, ut sivo Itineris caura. Hive causa devotioni*, prow* vel pro populo, hIvc causa dandao communionis fldeHbiw expectantIbiiN. hora socunda p<<> adest et rationabilis causa: in casu autem necessitatis Ordinarii licentia non stricte necessaria eat, quia lex illa do loco sacro in iis adiunctis non obligare videtur; nihilominus petatur, saltem si commode peti possit. Casus autem necessitatis eunt: a) si ecclesia diruta est; b) si sacerdos longam peragit peregrinationem per loca deserta vel infidelium, ubi desunt ecclesiae; c) quando ecclesia non est capax populi, ct alia non exstat, aut nonnisi valde dissita, ita ut sit diflicilie accessus, atque ideo multi Missa carere deberent; d) si exercitus est in castris tempore belli, aut navigantium multitudo in lit tore maris; ne milites aut navigantes Missu careant in diebus festis; similiter c) tempore persecutionis, cum imminet vitae periculum, aut possibile non est in ecclesiis celebrare. Si casu> necessitatis dubius est, facile tamen habebitur rationabilis causa ita ut Ordinarius facultatem nihi­ lominus concedere possit (n. 356 ct 359). 232. — HI. X. 370). — Ex eiusdem S. Congr. resp. 3 Mali 1926 Ordinarius etiam celebrationem domi praebente cadavere in loco vulgo camera ardente permit tert* noqult nisi In casu aliquo extraordinario exstanto Iusta ct ra­ tionabili catbMi; qui casos extraordinarius una cum iusta ct rationabili causa ex eodem S. C. Γν*φ. habetur occasione obitus loci Ordinarii aut personae e principe familia aut aliter Insignis ob merita et benefacta in Ecclesiam vel In rem publicam, vel ob munlflccnt Issi mas élargit Iones in pauiwres et cgvmm; quo In carni dummodo semper debitae exsequiae expleantur in ecclesia. Ordinarius permittere potest unius vel alterius Missae, sc11 (can. 1170). Oportet tamen ut simul et semel destruantur; nam si paulatiin et successive destruantur ac reparentur, ita ut pars non consecrata, quae singulis vicibus additur, non sit maior, consecratio non jienlitur, etiamsi successive tota ecclesia destruatur ac reparetur; quia tunc semper censetur manere idem numero templum, et pars maior trahit ad se minorem (n. 367, 368|. 2^ Ecclesia non exsecratur, si crusta^parietum auferatur; quia ec- ‘•f*· clesia tota consecrata est. Ideo post novam incrustat ionem satis est Uv iterum depingere vel apponere cruces in parietibus, in testimonium64^1· peractae consecrationis. Ita S. R. C. 1 Âlaii 1882, n. 3515. 2° Ecclesia^ VIOLATUR infra recensitis tantum actibus, dum­ modo‘certi sint, notorii ct^in ipsa ecclesia positi: 1° delicto homicidii; 2° iniuriosa et gravi sanguinis effusione; 3° impiis vel sordidis usibus, quibus ecclesia addicta fuerit ; i ° sepult ura infidelis vel excommu­ nicat! post sententiam declaratoriam vel condemnat oriam (can. 1172, § 1; cfr. supra tom. I, ». 442). v Quocirca notanda sunt: a) Quaestio movetur num violetur ecclesia, si vulnus inforatur intra ecclesiam, mors autem vel sanguinis effusio extra eam contingat. Communiter et probabilius affirmant DI)., contra paucos; quia suf­ ficit delictum occisivum vel sanguinis effusivum in ecclesia patratum esse (n. 364). - b) Xomine infidelis non comprehendit iir^Vatechumoniis. quippe qui iam credat ; uiequo proles in utero matris clausa; quia foetus non computatur ut persona di­ stincta, sed ut pars matris. — c) Ut praedicti actus polluant ecclesiam debent asse notorii, notorietate sive facti sive iuris, ut DD. tradunt communiter. Satie tamen, si crimen occulte patratum postea fiat notorium (n, 364, 660). — Item debent esso farti in ipsa ecclesia, non in turri, atrio, sa< i ι-t ia aut coemeterio annexo; quia in odiosis pro ecclesia habetur solum corpus eius internum (n. 202; Lib. 3, w. 38, 400. Cfr. ot can. 1172, § 2). Tum denuo in ecclesia pollutu celebrare licet, cum ea reconciliata fuerit; quod quam citissime faciendum est, secundum ritus in probatis liturgicis libris descriptos (Ita ex can. 1173 et 1171). Reconciliatio liat aspersione aquae, quae vino, cinere et sale mixta atque ad hoc ab Episcopo vel a sacerdote reconciliante benedicta est, si ecclesia fuit prius consecrata secundum ritum Pontificalis Rom.: fieri potest aspersione aquae lusfrldis communis ei ecclesia tantum benedicta fuit secundum ritum Ritualis Rom. (can. 1177). — Porro ecclesia consecrata reconciliari debet ab Episcopo vel, si ad religionem clericalem exemptam pertinet, a Superiori· maiore; uterque vero potest alium sacerdotem ad hoc delegare (can. 1176, $ 2 ot 1156). In casu tamen gravis et urgentis necessitatis, si Ordinarius adire nequeat, rectori ecclesiae consecratae eandem reconciliare fas est, certioro OIHJUATIOXES SACEIlDOTtU CIHCA (’ELEMI! VHOXEM MISx\E 233 facto postca Ordinario (can. 1176, § 3). Ecclesiam benedictam reconciliare, potest reel or eiusdem vel quilibet sacerdos de consensu saltem praesumpto rectoris (can. 1176, § 1). 3° Ecclesiae 1NTEKDIOTUM est censura ecclesiastica, qua ob delictum patratum vetatur divinorum (Illiciorum celebratio in ecclesia, salvis tamen do iure excipiendis. Hac de re agemus in Tractatu de Censuris, n. 1031 sq. 233. — Missa in mari. Missam celebrare in mari nqn_ licet sine speciali Induito Apostolico; unde non ex solo privilegio altaris portatilis, ut patet ex can. 822, § 2. Hac facultate ipso iure gaudent 8. R. E. Cardinales (can. 239, § 1. ». 8) et Episcopi (can. 349, § 1, «. 1) *)· Porro 8. C. de Prop. Fide decreto 1 Mart. 1902 a Leone XIII ap­ probato: «Omnibus Missionariis *uac iurisdictioni subiretis et speciali induito fruentibus celebrandi in mari SS. Missae Sacrificium... praecipit ut, quoties eo privilegio utuntur, sedulo et religiose servent praescriptas regulas, in ipso apostolicae concessionis rescripto apponi solitas. Videant nempe utrum mare sit adeo tranquillum ut nullum adsit periculum «·/fusionis SS. Specierum e calice; curent ut alter sacerdos, si adsit, celebranti rite adsistat; et, si in navi non habeatur ('appella propria vel altare fixum, caveant omnino Missionarii ne locus ad Missae celebrationem delectus quidquam indecens aut indecorum prae se ferat: quod certe eveniret, si augustissimum altaris mysterium in cellulis celebraretur pro privatis viatorum usibus destinatis ». Postea vero, 13 Aug. eodem anno, rescripsit: Non autem absolute celebratio in cellis prohibita est : «piando adiuneta omnia removeant irreverentiae pericula ». 234. — Missa in oratorio privato. 1. Ut in oratorio privato Missam celebrare liceat, generatim opus est induito Apostolicae Sedis ’). Dictum est ycncratim, nam: 1° Loci Ordinarius in privatis coeme­ teriorum aediculis habitualitcr permittere potest etiam plurium Missarum celebrationem: in aliis oratoriis i« i< in ■ isu aliquo extraordinario, insta ct rationabili «le causa, per modum actus permittere potest unius Missae celebrationem; Ordinarius autem has permissiones ne elargiatur. *) Probabiliter indultum apoolale non requiritur, «I in navi ndeet altare legitima auctoritate orwtnm In parva «altem cappella (ad nornmin can. 1192, i 2) ad Mi«ao celebrationem paratum (cfr, Lopox in Period. (1945], p. 12-11). Cappella quno nd sola* sotamnltatcB ndiRitvuis tide· IIIhih rwervntu Icffitiino erecta oed. noquiparanda videtur oratorio «altem «Ginl· publico; imo etiam oratorio publico vi 8, C. Ilit. i Mart. 1901 (n. 4009. ad 5) atque nd tenorem Coiwt. H&rul Familia, 1 Auk. 1952. n. 20-30 (4. J.S. (1952), p. 098) ubi cnppellanus nequi piimtur rectori ceclorilno eum iuro Ibi omnia ofllcln etiam Holemnln celebrandi veterhquc olNrlfc quae tui ccclwfnni vel oratorium publicum «c referunt· ’) Normas wvrfiw pro concamdcmo ct mm talia InduitI publicavit S. C. Sacram. 1 Oct. 1919 (.4. J..S'. (19101, F» 191). 231 MB. \l. TRACT. IV. PAKS II. CAPI T l\. nisi prius perse vel per alium ecclesiasticum virum oratorium vel aediculam visitaverit, et decenter instructam repererit (can. 1191). 2" Oratoria Cardinalium et Episcoporum, etiam titularium, licet privata, fruuntur omnibus iuribus et privilegiis quibus oratoria semipiiblica gaudent (can. 1189). II. Si habetur indultum Apostolicae Sedis, in oratoriis domesticis, nisi aliud in eodem induito expresse caveatur, celebrari potest--- postquam Ordinarius perse vel per alium ecclesiasticum virum oratorium visitaverit et probaverit — unica Missa, eaque lecta, singulis diebus, exceptis festis sollemnioribus. Aliae autem functiones ecclesiasticae ibidem ne liant (can. 1195, ξ 1 ). — Ordinarius vero, dummodo iustae adsint et rationabiles causae, diversae ab eis ob quas indultum concessum fuit, etiam sollemnio­ ribus festis permittere potest per modum actus Missae celebrationem (ibid. § 2). § III. - Altare cim ornati· si o. Trademus: 1° notionem. 2° necessitatem. 3° ornatum altaris. 1. Notio altaris. 235. — Notio, I. Altare est. lapis quadratus ad sacrificandum destinatus et consecratus. II. Duplex distinguitur: 1 ° fixum stricte dictum, quando mensa seu tabula lapidea calce connexa est cum structura inferiori, quae basis sive stipes vocatur, et per modum unius cum ipsa est conse­ crata (can. 1197, § 1, 1°). In buiusmodi altaris consociatione mensa per sacram unctionem m angulis cum stipite coniiingitur (cfr. can. 1197, § 1, I··)- — Mensa constare debet ex unico lapido naturali integro et non friabili; qui ad integrum altare protendi debet et apte cum stipite cohaerere; stipes autem sit lapideus vel salt em latera seu co­ lumellae quibus mensa sustentatur sint ex lapide (can. 1198, § I et 2). Attamen, opus non est. ut stipes ex uno lapide sit. 2° Mobile seu portatile, quo intelligitur petra, ut plurimum parva, (piae sola consecratur, quaeque dicitur etiam ara portatilte seu petra aacra; vel eadem petra cum stipite, qui tamen non fuit una cum eadem consecratus (can. 1197, § 1, 2°). Petra sacra constet, sicut altare tixum, ex unico lapide naturali, integro et non friabili atque tam ampla, ut saltem hostiam et maiorem partem calicis capiat (can. 119S. § I et 3). III. Tum in altari immobili tum in petra sacra sit, ad normam legum liturgicarum, sepulcrum continens Reliquias Sanctorum, la­ pide clausum (can. 1198, § I). Porro Reliquiae debent esse plurium OBLIGATIONS SACERDOTI M CIRCA CELEBR VITON EM MISHAE Martyrum, secundum declar. S. R. C. 6 Oct . 1837, n. 2777, quibus addi possunt Reliquiae aliorum Sanctorum1)· >9·ηι debent esse partes corporis. Notanda. 1° .Altare tum immobile tum mobile dcdmt <·μμϊ divini·* tantum olliciis et praesertim Missae celebrationi reservatum, quolibet profano usu prorsus excluso (can. 1202. § 1). 2° Subtus altare nullum sit reconditum cadaver; cadavera autem quae prope altare scpulta forte sunt, distent ab eo saltem spatio unius metri; sectis Missam in altari celebrare non licet, donec cadaver removeatur (ibid.. § 2). Licite tamen collocantur in crypta sub sacello, in quo altare est erectum, ita disposita ut camera sit a Hacello seiuncta (S. R. C. 27 Inn. 1878). 3" In <·ι·<·|< -in conMM-r.it.i -alivm unum idt.in·, pra< M-rtim mam-, debet i"<■ immobile: in ecclesia iiutein bent-dicta omnia altaria ponunt esse mobilia (can. 1107, § 2). 236. — Consecratio. Γί Missae sacrificium super illud celebrari possit, altare debet esse, secundum liturgicas leges, consecratum, idest vel totum, si agatur de immobili, vel ara tantum portat ilis, si de mobili (can. 1199, § 1 ). Aras portat ites salvis particularibus privilegiis, <»ihim*h Episcoid consecra re possunt ; altaria autem immobilia consecraro pertinet ad Ordinarium loci, ov»d" •at Episcopus; eive autem est Episcopus sive non cm. >rmp»-r potest ruilib· i eiusdem ritus Episcopo licentiam dare in suo territorio altaria consecrandi can. 1199, $ 2 et 1155). Consecratio altatis immobilis, quae fit sine ecclesiae dedicatione, quamvis omni die fieri possit, magis tamen decet, ut fiat die dominico above festo de praecepto (can. 1199. § 3). 237. — Exsecratio. I. Allan immobile amittit consecrationem, si ta­ bula seu mensa a stipite, etiam per temporis momentum, separetur; quo in casu Ordinarius potest permittere ut presbyter altaris consecrationem rursus perficiat ritu formulaque breviore (can. 1200, § 1). 11. Tum altare immohile turn petra sacra amittunt consecrat ionem : r Si frangantur enormiter sive ratione quantitatis fractionis sive ratione loci unctionis (can. 1200. § 2, 1°). Porro, enormis erit fractura, si tabula ' fuerit in duas vel plures notabiles partes divisa, vel si pars defracta unam «*·» ^contineat ex lateralibus crucibus ab Episcopo in altaris consecratione ' sl”‘i'i;diter inunctis. — 2° Si amoveantur reliquiae aut frangatur rei amorealur sepulcri ») operculum, excepto casu quo ipse Episcopus vel eius . non anti·!!, altaris immobilis titulus (ibid., § 3). 2. Necessitas altaris. 239. — Principia. 1. Ex_ep:gci praecepto Missae Sacrificium ce­ lebrandum est super altare consecratum. Constat ex constanti Ecclesiae disciplina et edicitur in Missali, Hubr. gen., tit. 20, De defect., tit. 10, n. 1 et in can. 822. Porro ara, seu altare portatile, inserenda est in altari ligneo vel ex alia materia confecto. Ita Missale, loc. cit. (n. 372, 373). Nunquam fas est sine altari celebrare; propter reverentiam in quocumque casu debitam Sacrificio Missae. Ita S. (’. Prop. Fid. 2 Sept. 1870 ‘). — Sub gravi etiam vetitum est celebrare super al­ tare exsecratum. Consequitur ex dictis. IL Deficiente altari proprii ritus, sacerdoti fas est ritu proprio celebrare in altari consecrato alius ritus catholici, non autem super Graecorum antimensiis (can. 823, § 2). Antimeusia sunt, lintea conserrata et reliquias continentia, quibus Graeci utuntur ad dicendam Missam tam in altari quam extra altare seu lapidem consecratum *). Nihilominus ex deer. S. C. Rit. 12 Marl ii 1917, S. ('. de Prop. Fide Ordinariis facultatem concedere potest permittendi sacerdotibus missionariis silu -ulolitis. ut in locis ubi viarum et curruum copia deest substi­ tuant loco altaris portatilis seu petrae sacrae aliquod linteum ex lino vel cannabe confectum et ab Episcopo benedictum, in (pio reconditae sunt Sanctorum Reliquiae ab eodem episcopo recognitae, super (pio iidem missionarii Missae Sacrificium celebrare queant, iis tantum in casibus et onerata eorum conscientia, in quibus et nulla ecclesia vel oratorium >) full. Prop. Fid. (c). >7*7' 'c «.7» ΐ-·” 1° Iuxta altare a parte Epistolae paretur cereus ad elevationem Sacra­ menti accendendus. Parva campanula, ampullae vitreae vini et aquae, cum pelvicula et manutergio mundo, ponantur in fenestella seu in parva mensa ad haec praeparata. Quocirca notandum: a) consuetudinem non accendendi tertiam can­ delam ante Consecrationem, servari posse; sic S. R. C. 9 Itinii 1899, ad 2, n. 1929 (n. 391). — ft) Quamvis ampullas vitreas esse omnino praestet, ut vinum ab aqua facile discerni possit, nihilominus S. C. R. 28 April. 1886, n. 31 19 consuetudinem tolerat, ubi exsistit, aureas vel argenteas adhibendi. 5° Denique, super altare nihil omnino ponatur, quod ad Missae Sa­ crificium rei ipsius altaris ornatum non pertineat, ita Missale, Ruhr, gen., tit. 20. 241. — Quaestiones. QUAER. 1° Quanta sit recensitorum obligatio. liesp. 1° Peccatum grave «Tit célébrait»: a) sine ulla mappa, quod putatur communiter gravis irreverentia: ab omni tamen culpa excusat gravis necessitas sic celebrandi: — b) sine missali; casu excepto, quo missale deesset, et sacerdos experientia didicit sibi abesse periculum errandi; — c) sine nilo lumine: nisi ex induito apostolico; item cum candelis quae non sunt cereae: nisi in necessitate (n. 375, 390. 391). 2° Veniale aestimatur celebrare; a) cum una aut duplici tantum mappa vel cum mappis non benedictis; — b) sine antependio. ubi requi­ ritur; — c) sine Cruce; — d) cum uno cereo. Ab hoc veniali excusat ratio­ nabilis causa (n. 375, 393-395). " QuAER. 2° Quid facto opus sit, si lumen deficiat intra Missam. Rcsp. 1° Si deliciat ante Consecrationem, et aliud haberi non possit, desistendum est a celebratione, ut DD. communiter tradunt. Quodsi unus tantum cereus exstinguatur, non est desistendum. 2" Si deliciat post Consecrationem, absolvendum est Sacrificium. 3° Si cerei exstin­ guantur. sed redaccendi possint, tunc ante Consecrationem p’aufispér* exspectandum est. donec redaccendantur; post Consecrationem praestat l) Lux clwtrlcn vetita cet, non hoIuio iiiui mini conduite ex rem super nitoribus (S. R. C. 10 Mali 1902. >». 1097),

ipsis delegati, pro propriis ecclesiis et oratoriis ac pr<> ecclesiis moiiialiiiiii sibi Hubioc tarum (cati. 1304). ^«u II. Item in Missa adhiberi debent velum, idqtie sericum, et bursa, utrumque coloris paramentorum. Haec autem non sunt seorsum benedicenda, nec per se est peccatum sine illis celebrare. 244. — Quaestiones. Quaer. 1° Quibusnam liceat tangere vasa et linteamina sacra. Resp. 1° Dum Eucharistiam continent, solis sacerdotibus et £^z.jr<, diaconis fas est ea tangere; caeteris, extra casum necessitatis, sub gravi prohibitum. 2° Si actu Eucharistiam non continent, valet can. 1306, § 1: «Curandum ne calix cum patena et ante lotionem purificat oria, pallae et corporalia, quae adhibita fuere in Sacrificio Missae, tan­ gantur nisi a clericis vel ab iis qui eorum custodiam habent ». SacristLs igitur semper ea tangere licet. Pro aliis, secluso contemptu, non erit nisi veniale peccatum, cum non sit materia gravi- et Codex remisse loquatur; si ex rationabili causa fiat, culpa vacat. Praedicta, ob paritatem rationis, etiamnum valere videntur non modo de calice et patena, quae chrismate unguntur, verum etiam <1<» pvxide, et «je lunula ostensorii, post «piam adhibit a fuerunt ; quia haec omnia sacras species attigerunt. Reliqua omnia, quae SS. Sacramentum nunquam im­ mediate attingunt, a laicis contrectari licite possunt (n. 382: Fcrrar., c. rasa sacra, n. 8 sq.). Quaer. 2° Quid serrandum in lotione linteorum. Resp. ('an. 1306, § 2 statuit: « Purificat oria, pallae et corporalia, in Missae Sacrificio adhibita, ne tradantur lavanda laicis etiam re­ ligiosis, nisi prius abluta fuerint a clerico in maioribus ordinibus constituto; aqua autem primae lotionis mittatur in sacrarium, vel, si hoc desit, in ignem ». 1’nde sequitur secundam et tertiam lotionem semper a laicis fieri posse. § V. - Vestes sacrae. Sex sunt vestes pro sacerdotibus sacrificantibus institutae, scii.: amictus, alba, cingulum, manipulus, stola seu orarium, et casula seu plancta. Ita Missale, Rit. Miss., tit. 1. Amictus et cingulum dicuntur vestes minores, aliae maiores. 245. — Necessitas. Statuit can. 811: «Sacerdos, Missam cele­ braturus, deferat sacra ornamenta a rubricis sui ritus praescripta ». 212 twL» C*·*— +*2Z~At\ 4>ti&U+£j f MB. VI. TRACT. IV. PAILS IL (’APPT IV. I’raeeeptiim ergo <■>! Ecclesiae .Mirant cum omnibus sacris yestjbib celebrandi et quidem praeceptum grave, ita ut peccatum mortali· sit, non solum nullius adhibere sacras vestes, verum etiam voluntarie omittere aliquam earum praecipuam. Ratio sumitur ab universali consuetudine Ecclesiae, (piae hunc ritum observat tamipiam ma­ xime pertinentem ad reverentiam erga hoc, Sacramentum. Hinc probabiliter non erit mortal» celebraro sino cingulo, aut sine amictu, imo nullum peccatum, si praedicta desint; quia minora sunt (». 377). Praeterea, in gravi necessitate probabiliter licebit sine aliqua ex vestihu» etiam praecipuis celebrare, puta sine stola, sine manipulo (n. 377). Quaeritur: .in unquam liceat celebrare Missam sine ulla veste sacra. Kesp. Plures affirmant, motio absit contemptus; quia praeceptum ecclesia­ sticum non obligat in necessitate. Sententia vero, quam S. Alf. sequitur, negat, ne pro Viatico quidem mini­ strando; quia scandalum crearet ct gravis irreverentia esset; reverentia autem tanto Sacramento debita magis urget quam Viaticum. Ita complures quoque DD., at prae omnibus Bened. XIV Constit. Aestas anni, 11 Oct. 1757, n. 18 (w. 289, 377). Nihilominus tempore peiM i utionis S. Sedes aliquando dispensavit, uti fecit per S. C. Prop. Fid. 30 Nov. 1828. Cfr. Collectanea eius η. 807. 246. — II. Materia. Quantum ad materiam: 1° amictus et alba debent esso linea vel cannabca *); — 2° cingulum congruentius erit lineum2); potest tamen etiam esse sericum vel ex gossypio, lima etc.’); dein uoU sit fascia sed funis 4); — 3° reliqua paramenta conficienda sunt ex serico, subserico, vel ex aurea sive argentea textura; non licet proin ea conticere ex lino vel gossypio, vel lana, neque ex vitrea textura ‘). Attenta ecclesiarum paupertate, tolerari potest ut illud adhibeatur panni genus, quod ex parte externa et oculis intuentium apparente ex Illo serico integre conficitur, sed habet operis textilis fulcimentum in gossypio, lana vel lino*). Praeterea ubiqué, etiam in ecclesiis non pauperibus, adhiberi potest, quoddam textum (vulgo dictum gelxolino) ex serico et mori libris confectum, dummodo textum huiusmodi nunquam, nova adiecta materia, immutetur ’). De serico artificiali responsum S. It. C. non habet ur. Aliqui opinantur eius usum esse illicitum, quia non est verum sericum nec ei aequi paratur, sed consideratur tamquam siirrogatum minus valens, prout etiam pretium eius prodit *). Alii benigniorem opinionem sufficienter probabilem habent. Si enim usque ad inventum sericum artificiale Ecclesia voluit sericum, ‘) Ita S. R. C. 18 Mali 1819 (n. 2000). ‘) Ita S. It. C. 22 Inn. 1701 n Ita S. It. c. 23 Martii 1882 (n. 3543). ’) Ita S. R. C. 21 Aprilia 1893 (n. 3790). Cfr. etiam Eph. I.U. (1803), p. 521 ct 713; necnon (1888), p. 20, ubi ct de alite mlxturte dicitur. Ita v. FnttlnRvr, Paxtoralchtmie, p. 11». OBLIGATIONES HACERDOTl’M CIRCA CEEERRATXOKEM MISSAE 243 utiquo verutn et naturale, hoc ideo fuit quia sericum artificiale nondum netum er.it. De hoc serico Ecclesia «esc hucusque nondum pronuntiavit neque opus est ipsa Ecclesia esse severiores *). Insuper nonnullae species serici artificialis etiam fila veri serici continent: sicut textum ex serico ct mori fibris, de quo supra; vel saltem sicut alia opera textilia de quibus supra, apparentiam externam veri serici habent, ita ut earum usus saltem ratione paupertatis tolerari posse videatur, eo vel magis quod meliores species iuxta arte peritos ehimice a serico naturali non distinguuntur, sed naturam imitantur, imo emendant.. Attamen, extra casum paupertatis, usus serici artificialis non videtur commendabilis; ob maiorem enim cultus dignitatem Ecclesia abhorret a materiis artificialibus, ut a luce electrica, candelis lictitiis. floribus chartaceis; atque praefert materias pretiosas prae materiis vilioris pretii. Ad haec, paramenta non debent esse lacera aut scissa, sed integra, decenter inunda, ac pulchra. Ita Missale, Rit. Mias., tit. I. ». 2. Idcirco peccant sacerdotes paramenta immunda vel lacera adhibendo: et graviter quidem, si perquam immunda vel lacera essent; in necessitate tamen, nempe urgente praecepto audiendi Sacrum, nullum peccatum foret. Si non valde immunda vel lacera sint, erit veniale: imo nullum peccatum si alia haberi non possint (n. 376). 247. — 111. Color. Paramenta altaris, celebrantis, et sacrorum mi­ nistrorum. debent esse coloris convenientis Officio et Missae diei, secundum usum Romanae Ecclesiae, quae quinque coloribus uti consuevit: albo, rubro, viridi, violaceo, et nigro. Ita Missale, Rubr, gen., tit. 18. Propterea prohibita sunt paramenta flavei aut caerulei coloris, uti declaravit S. R, 0. 16 Mart. 1833’ad I. n. 2704: 23’Febr. 1839. ». 2788. Paramenta insuper debent unius esse coloris, vel certe unus color in eis praevaleri*, et pro hoc solo adhiberi possunt. Ita S. R. C. 23 Sept. 1837 ad V, n. 2769. QUAER, 1° .In sacra paramenta revera auro, maxima saltem ».r parte, intexta, pro quocumque colore, exceptis violaceo et nigro, inservire possint. Resp. S. R. C. 28 April. 1866, n. 311"» et 20 Nov. 1885 ad 2. n. 36 16 rescripsit permitti propter pretiositatem. Quaer. 2° An color paramentorum sit de praecepto. Resp. Sunt qui negent. Sed est affirmandum; quia omnes Rubricae spectantes ad res. quae Missam concomitantur. praeceptivae sunt, ut infra n. 253 probabitur. Confirmatur Decretis S. R. C. 19 Dee. 1529. ». 2675 el 12 Nov. 1831 ad 50. ». 2682. Dace lamen Rubrica non obligat sub gravi, nisi scandalum oriretur, puta si quis in Missa festiva uteretur paramentis nigris. Pnde rationabilis causa ab omni culpa excusat, v. g. si concursui sacerdotum non sufficerent vestes debiti coloris, \ddit Sporer. satius esse Missam celebrare in colon' indebito, quam celebrationem omittere (n. 378. ilub. 5). Ibi Martins in HmutMiling voor l*arnmtntM-9 p. 16. LIB. V!. TRACT. IV. PARS II. CAPI T IV. Notanda. 1° Quoad formam paranmntorum ad hiberniorum pro Missae m- crificio et sacras functiones non licet, inconsulta Apostolica Sedo, recedoro ab usu in Ecclesia recepto aliumque modum ac formam, etiam antiquam, introdu­ cere; ita ex reap. S. R. C. 9 Dec. 1925 (.1. J.X., 1926, p. 58). Quod praesertim attendendum est relate ad paramenta styli quem dicunt gothici; quae, ubi in usu non sunt, introduci nequeunt inconsulta Apostolica Sedo; ubi vero iam (ludum iterum in communi usu venerunt, usus isto conservari posse videtur, quin opus sit Sanctam Sedem adire. Cfr. etiam iV. K. .S’., 1926, p. 140. 2° Non licet sacerdotibus paramenta sumere de altari, vel ibidem ea de­ ponere, nisi desit alius locus ubi poni possint ; tunc autem non ponantur in medio altaris, ut pote quod solis Episcopis reservatur. Constat ex pluribus S. R. C. De­ clarationibus, imprimis 17 lunii 1673, w. 1480. interpretant ibus Rubricam Rit. (it. 2, n. 2 et (it. 12, n. 6 (n. 424. 5). 248. — IV. Benedictio. Necessarium etiam ex praecepto est, ut Ime vestes benedictae sint; quia est consuetudo Ecclesiae et pram ipitur in Missali, ΛΊ7. J/m., tit. I. n. 2; /A defeci., iit. 10. η. 1. ffaec benedictio sub gravi obligat, eodem modo quo voto ij secundum supra dicta; quia vestis non benedicta est res profana (n. 377). Benedictionem autem impertire possunt ii, quos supra (n. 213, I, 1°) recensuimus. 249. — V. Exsecratio. ctionem amittunt, quando vel inhabilia sint, ad usum ad usus indecoro» adhibita Sacra paramenta ex can. 1305, § 1 benediita dissolvuntur ut formam suam amittant, sacrum, ad quem destinata sunt, et quando vel publicae venditioni exposita fuerint. ItU be ii < m i i_< ·ι ι < > amittitur v. g. si i inunca albae omnino separetur, etiamsi postea reaxsuatur; si cingulum omnino rumpatur, ita ut neutra eius pars seorsum sufficiat ad cingendum; et ideo non potest adhiberi, etiamsi reficiatur; secus voro, ei post ruptionem altera pare sit sufficiens, nam in illa manet benedictio, Item perditur benedictio, si ex alba conficiatur amictus, ex stola manipulus. Si vestes sacrae reparantur per materiam assutam non benedictam, quae sit minoris quantitatis, haec participat benedictionem maioris, secundum dicta n. 232. 1« Denique, lacera paramenta. aut vetustate consumpta, sub gravi vetitum est ad usus profanos adhibere, sed comburenda sunt, et cineres in sacrario re­ condendi (w. 371, 376). Reçoit) dicta tom. I, n. 443. Si vero benedictionem amiserint, etiam ad usus profanos, non tamen sordidos, adhiberi possunt. Cfr. can. |5lo. § I. § VI. - Praeparatio sacerdotis et gratiarum actio. 250. — Can. 810 statuit: «Sacerdos ne omittat ad Eucharistici Sacrificii oblationem sese piis precibus disponere, coque expleto, gratias Deo pro tanto beneficio agere ». Sacerdos. qui sine ulla prae­ parationi d sacrificandum accederet, ab aligna culpa excusandus non foi n : quia proxima praeparatio necessaria est, m Sacrificium eum debita religione et pietate* celebrari possit (?/. 110, dub. 2). OBLIGATIONE* SACERDOTI M CIRCA CELEBRATIONEM MISSAE 245 Post Missam deberent sacerdotes saltem horae quadrantem gratiis agendis impendere, ne applicari ipsis possit, quod scripsit S. Bernardus, Epist. 2, cuidam sacerdoti: ♦ Heu! Quomodo Chri­ stum tam cito fastidis? » Quinimo optandum foret, ut, si nihil im­ pediat. semihoram in gratiarum actionem conferrent. Ita S. Alf. in opusculo: Missa et Officium festinata. Recole quae diximus supra de gratiarum actione post. S. Communionem n. 166, V. 251. — Quaestiones. Quaer. 1° An et quantum peccatum sit celebrare Missam, non recitato Matuti.no cum Laudibus. Resp. Alii dicunt esse mortale, alii nullum peccatum. Sed commu­ nius et verius docetur veniale peccatum esse, si fiat sine insta causa. Etenim aliquam esse culpam, probatur tum ex responso Innoc. IV: • Sacerdotes... Missam celebrare, priusquam Oflicium matutinale comple­ verint, non praesumant »; tum ex Missali, ubi praecipitur Rit. Miss., tit. I, /i. 1 et 2 ciusque omissio inter defectus numeratur tit. 10. de defert.; ea autem, quae inter defectus computantur, nequeunt esse de consilio dumtaxat. Hanc autem culpam non esse mortale, probatur: «) quia reci­ tatio 0 (hei i non est instituta m sit praeparatio ad Missam, sed propter sc praecipitur ad publicam orationem in Ecclesia et pro Ecclesia faciendam: Ï) gravis obligatio neque exprimitur in Rubrica, neque consuetudine est recepta. Excusat quaelibet mediocris causa rationabilis, puta si quis impe­ ditus fuit administrat ione Sacramentorum; si populus aut persona gravis exspectat·; si Superior praecipit; si dans stipendium postulat ut statim celebretur; si instat commoditas studii, itineris, et similia (w. 317; E.ram. Ord., n. 113). Quaer. 2° Quid dicendum si cantetur Missa Conventu alis et sollemnis ante recitatum in Choro Matutinum cum Laudibus. Resp. Communiter tradunt 1>D. om* peccatum mortale; nisi gravis et publica causa intercedat, ac scandalum vitetur; (plia sic recepta est consuetudo in omnibus Ecclesiis, in quibus est obligatio dicendi OiHoium in Choro, ita ut graviter laederentur bonum com­ mune, bonus ordo Ecclesiae, et publicus cultus Dei. si haec statutis temporibus et debito ordine non fiant, (n. 348). Quaer. 3° An sit peccatum omittere ORATIONES ANTE VEL POST missam ass iff natas. Resp. Quoad preces_ante Missam communiter negant ; (plia Ru­ brica illas insinuat tantum, dum ait: Orationes pro opportunitate sacerdotis dicendae. Allggata ratio non afringit orationes, quae vestes induendo dicendae sunt : hae enim orationes moraliter per­ tinent ad Missam (n. 110). 216 I.IB. VI. TRACT. IV. PAKS II. CAPUT IV. Quoad ('anticum triant puerorum cum orationibus annexis di­ sputatur. Alii affirmant, quia ('anticum praescriptum legitur in ipso Ordine Missae '). Excusantur tamen qui Canticum memoria tenere non valent. Alii probabilius eius obligationem prorsus negant, quia non magis ad Missam pertinent quam Orationes praeparatoriae’). Quaer. 4° Am lotio manuum sub peccato obliget. Resp. Alite Missam debet tieri sub veniali: sed sub gravi, si manus essent valde immundae; propter reverentiam erga Sacrifi­ cium, et in significationem spiritualis munditiae, quam sacerdos habere debet; quare omni tempore, tam in veteri quam in nova Lege, erat altaris ministerio praemittenda. J2ost Missam vero omitti potest, cum non praescribatur. Ita Croix, Quarti, Roncag.. Collet. Bened. XIV, De Sacrif. Miss.,·, sect. 1. η. 64 cum S. Thoma, III, (/.83, a. 5 ad 1, et alii (n. 409). § VII. - RlTUS SACER. Ritus Missae comprehendit verba proferenda, actiones prae­ standas, et ministrum, (pii celebranti inserviat. Singula expendemus, sed primo loco obligationem rituum generatim. 1. Obligatio rituum generatim. 252. — Principia. I. Tenentur sacerdotes intra Missent servare integrum ritum Missae, prout in Missali Romano definitus est, sub praerepto cr genere suo grat i. Probatur ex can. 818: « Reprobata quavis contraria consuet inline, sacerdos celebrans accurate et de­ vote servet rubricas suorum rit ualium, librorum, caveat que ne alias caeremonias, aut preces proprio arbitrio adiungat ». Constat etiam ex Trid., sess. 7, cati. 13 et sess. 22, decret, de obseri'. et erit.: pariter ex Bulla S. Pii V. Quo primum tempore. 12 lulii 1570 in principio Missalis posita’). Accedit ratio huius praecepti, quia haec res gravis ‘l VI<1«- Hit. «rrv. in rrtdir. Mimae, tit. XII. n. fl. Cfr. Hph. I.iturg. (1847), I“nrn nltera: iiiM ft priLri* lUurg., p. 75. 2) Ita ut videtur S. Alt, n. 110, rfuh. 2; Quarti, p. 2. IU. 13, dub. 3; C’avnllrri. tam. 5. nip. 2. n. 4; De Ilcrdt, par/. 2. n. 291. in fine; Thtol. praki. QuartaUchr. (1905), p. 122; J. Itabnu in Coll. Mechl. (1917), p, n. in nova editione Prrrr* ft pia opera indulandiis rliinf/i (1952) canticum n. 750 Indulgenti!· «litatur. Quoad argument um ex hoc desumptum vld. o contra Eph. ht. (19< « ). /. r. et .Imi du Clergé (1917), p. 081. Etiam Parin/ίση/υί farierubui in rubririe Mis· salir Romani. S. H. C. I Aug. 1938 (J. J. |1938), p. 291) ubi fit distinctio inter prccc dlccndivi iuxta rit. h« rv. etc. lit. XII, n. 0 et pro opportunitate dlcomhu*. h lent et in Coll. Prtrr* ft pia opera. I. r. *) llvvolv dicta supm a. !8 et ion». I, >». 1109. OBLIGATIONES SACERDOTEM CIRCA CELEBRATIONEM MISSAE 217 est, num ad debitum cultum divinum «pectat, ut tantum ministe­ rium ordinate fiat (n. <399). II. Pariter velantur sacerdotes alias caeremonias vel preces, quam quae in Missali continentur, addere vel recitare, aut quidquam in eis mutare. Ita expressis verbis Trid., sess. 22, decret, de obsere, et erit. Bulla S. Pii V et S. R. C. 19 Aug. 1G51 ad 2, ». 937, et confirmatur canone supra laudato. Cfr. etiam supra ». 18 (». 399). Hinc, quando peccatur per additionem, si quidem id tiat animo mutandi vel addendi novum ritum, semper erit peccatum grave; si liat ex importuna devotione, veniale erit, ob materiae levitatem. Quoad omissionem, si omittatur aliqua caeremonia gravis, specialem significationem continens, materia erit gravis; ut si quis omitteret vestem sacram praecipuam, mixtionem aquae cum vino: item, si omittantur caeremoniae leviores in notabili quantitate (n. -100, 111). Cfr. infra n. 251. 253. — Quaestiones. Qi aer. 1° A» omnes Rubricae Missalis sint de praecepto. Resp. Contror. 1Λ Sententia affirmat: (plia: 1" Pius V iubet servare omnes Rubricas Missalis, (piae ad Missae celebrationem referuntur, neque ullam distinctionem facit. 2" Rubricae ante sacerdotis accessum ad al­ tare in Missali adnumerantur inter Ritus serrandos in celebratione Missae. 3° Decretum generale S. R. C. Missali praemissum statuit : Renovando Decreta alias facta, mandat Sacra Congregatio in omnibus et per omnia servari Rubricas Missalis Romani » ‘). 2’ Sententia, quam S. Alf. sequitur, distinguit hoc modo: praeceptivae sunt Rubricae intra Missam servandae: quod quidem indubium est ob rationes allatas in primo principio. Directivae tantum seu de çonsilio sunt Rubricae e.rtra Missam servandae. Ratio huius est, quia Bulla iubet dumtaxat, ut. Missa legatur ac decantetur secundum Rubricas Missalis: dummodo ergo hoc fiat, impletur praeceptum; ea proinde, quae Missam omnino antecedunt vel subsequuntur, non cadunt sub praecepto. Non obstat secunda ratio primae sententiae; nam titulus primus Ritus •enandi inscribitur: De praeparatione sacerdotis celebraturi; necdum proinde ibi agitur de ipsa celebratione Missae; contra voro, Rubricae generales omnes fere respiciunt servanda in actu celebrationis; ista ergo ratio nihil probat. Neque obstat tertia ratio; nam S. C. mandat renovando Decreta antea facta; ergo decre­ tum cius intalligendiim est secundum decreta a Pio V edita (n. 399). Cactorum, cum paucae sint Rubricae, S. R. C. 17 Aug. 189-1. n. 3839 (Exam. Ord., n. 112). Q( AER. I" .In omissio guarundam caeremoniarum propter impotentiam excusari possit a culpa. Resp. Excusari potest omissio levianim caeremoniarum, ut sunt v. g. inclinationes profund o·, genuflexiones usque ad terram, dummodo caveatur scandalum populi, absitque gravis indecentia. Quocirca DD. celebrationem communiter permittunt sacerdoti, qui sine baculo nequit ad altare accedere. Plures etiam indulgent sacerdoti, qui non potest Hostiam supra caput elevare, dummodo populus moneatur (n. 102). 2. Ritus recitandorum. 254. — Omissio. Quoad omissionem partium Missae, oportet distinguere partes ordinarias ab extraordinariis. Partes ordinariae illae sunt, quae semper dicuntur: extraordinariae. (piae non in omni Missa dicuntur. T. Omittere partes teriae excuset. ordinarias est peccatum grave, nisi levitas ma­ Quare DD. censent in hac augusta actione materiam gravem esse: a) omittere Confessionem cum aliis in principio Missae, Epistolam, Evan­ gelium, Collectas principales, panis et vini oblationem, Praefationem, Pater noster et Libera nos, fractionem Hostiae et illius mixtionem eum Sanguine. Λ) Γη Canone omittere quamlibet orationem vel eius verba ita S. II. C. 8 Inii. 1001. I. S. S., XXXVI, p. 128. Cfr. «upm n. 18. ’) S. R. C. i Iillil 1612, n. 200; 23 Sept. 1820. n. 2609. OBLIGATION Ι·Χ SACERDOTI M (TRCA CELEBRATIONEM MISSAE 2 19 mutare ut sensus varietur, vel aliquod verbum omittere, quo sublato, re­ liqua verba sensum non faciunt, vel denique omittere decem nomina San­ ctorum (u. 101, 405). Materia levis est : a) omit tere Psalmum Iu dica, Kyrie eleison, Evan­ gelium S. loannis. unam ex tribus Collectis principalibus. b) Mutilare verba, salvo sensu et secluso scandalo; sed hoc nullum erit peccatum, si ex defectu naturali proveniat (n. 100, 107; Eram. Ord., n. 125). II. Omittere partes extraordinarias solummodo veniale est; nisi tot partes omittantur, quae simul sumptae notabilem materiam constituunt. Unde veniale erit omit ten; Gloria, aut (’redo, Commemorationes, Se­ quent iam, Tractum. Praefationem propriam, vel ea quae in quibusdam Octavis interponenda sunt in oratione Communicantes aut Hanc igitur (n. 109). 255. — Qi aer. 1° .1» peccet sacerdos, si in Missa sollemni non re­ citat ea, quae cantantur a Ministro vel a Choro. Ilrsp. Affirm.; quia recitatio praescribitur a Rubrica Hit. Miss., IV, 7; VI. I. 5. Sed prqbabiliter peccat yeni:di ter .tantum; quia partes illae revera non omittuntur, et in Missa sollemni Celebrans, Ministri et Chorus unum totum componunt (n. 110, dub. 1). QUAER. 2° >*?i sacerdos er oblivione aliquid in Missa omittat; postquam vero aliquantulum progressus est, recordetur, an debeat recitare quae omisit. Resp. Negat.; quia turbaret ordinem Missae; nisi esset de substantia Sacrificii, ut tradit Missale, De defect., tit. 5, n. 2. vel. dum secreto orat, post pauca verba certo advertet se quidquam notabile omisisse. Pariter non repetere debet, si v. g. Evangelium aut Epistolam indebitam reci­ taverit (n. 403). 256. — Additio. Si addatur aliquid notabile, est ex genere suo mortale: si quid leve addatur ex indiscreta devotione, veniale erit. Hinc veniale est : a) recitaro plures commemorationes. quam Rubricae per­ mittunt, ut constat insuper ex Dedar. S. R. C. 27 Mart. 1779 ad 6, n. 2514. et 7 Sept. 1850 ad 3, n. 2981. /i) In Missa sollemni, dum cantatur Gloria et Credo, e libro Horam canonicam recitare, ut constat etiam ex resp. S. R. C. 20 Mart. 1869 ad 9, n. 3201. - c) Addere in confessione, et multo magis in Canone, nomen alicuius Sancti. . 1.54; Hit. Rom., Upp. e Sacr. Mi**., Sect. 1. «. 53). Pileoli nomine comprehenditur etiam coma fictitia, quae quidem, cum per miam Missam gestetur, gestari nullo pacto potest sim dispensatione Apostolica (n. 397. 308; Bened. XIV, De κι/η., lib. 11, cap. 9). Quaer. 2° .1« aliquando liceat Mixxam interrumpere. Resp. Dixi. 1» Ile indusLiia mutilare Sgcriticium nunquam Iheu ne, ad mortem quidem vit andam : non enim licet panem consecrare amnio' non consecrandi vinum, neque consecrare uti unique animo non sumendi, contra Christi institutionem. Dico de induxlria; nam invite ob urgentem necessitatem supervenientem, sac<· rd <>s excusatur a pertieiendo Sacri­ ficium; puta ob periculum mortis ab hostibus vel incendio vel terrae motu inferendae ; item ob periculum iniuriae Sacramento faciendae ab inipiisj tunc potest sacerdos Sacramentum statim sumere vel -ecmn .auferre; quod quidem facere debet, si adsit periculum iniuriae Sacramenti. Cfr. Missale, de defect., Iit. 10, n. 2 (n. 302). •J" Interrumpere Missam licet in hisce casibus: a) Cum, dicto Evan­ gelic, iit concio, vel quaedam populo nuntianda sunt. — l>) Tam ante (piam post Consecrationem, si gravis urgeat necessitas necessarium Sacranientiim ministrandi proxime morituro, puta Baptismum. Poenitentiam, vel, si Poenitentiam recipere nequeat, Extremam Unctionem. Post Con­ secrationem Viaticum ministrandum non esset, nisi moriturus prope esset, ita ut vestes exuere necesso non foret. Insuper, si facta sit Consecratio curet sacerdos ut Sacramentum interim custodiatur, vel illud in taber­ naculo occludat : et postquam redierit, Missam inde, ubi eam intermisit, prosequatur. Si facta non Inerit Consecratio, et parva mora intercesserit, v. g. infra horam, prosequatur ubi desiit; si autem longior, ordiatur ab „ initio. — a) Si gravis morbus^, yel ului._grayis.cpjpinis neCtSfiiî·^. quam u , «acerdoR sustinere non valet, superveniat ; tunc, necessitate cessante, agat (/n· ut in praecedenti casu dictum est. Quod si morbus talis sit ut redire et oro LIB. VI. TRACT. IV. PARS II. CAPI” Sacrificium perficere nequeat, quid faciendum sit, exponetur in sequenti quaestioni» (n. 353, 351). — d) Quoties legibus liturgicis permittitur, uti in Missa, intra quam professio religiosa emittitur (S. R. 0. 27 Aug. 1891. /I. 3S3G; 5 lunii 1896, n. 3912). 3° iit linquenda est Missa incoepta, dummodo sine scandalo aut gravi nota fieri ]><><>u. ei ante Consecrationem sacerdos recordatur alicuius impedimenti, v. g. se non esse ieiiinnm vel in statu gratiae, vel esse irre­ gularem, aut excommunicatum. Ita .Missale, de defect., tit. S et DI), com­ muniter. Item, si excomniunicatiis ritandus praesumat interesse, nec ex­ pelli possit; nisi a cessatione excuset grave incommodum (can. 2259, $ 2). Cfr. infra a. 1092 (n. 353). QUAER. 3° Quandonam Missa, ah uno sacerdote abrupta, ab alio per­ ficienda sit. llcsp. Cist. Si sacerdos ante Consecrationem graviter infirmatur, vel in syncopem incidit, aut moritur, pravtermittit.ur Missa. — Si post Com· necrationcm, etiam unius tantum speciei, id accidit, debet alius sacerdos Missam explere, ab eo loco ubi primus sacerdos desierit; et in casu ne­ cessitatis etiam non ieiunus, cum maior sit vis praecepti integritatis Sacrificii, quam ieiunii. Ita Missalc, de defect., Iit. 10, n. 3. — Denique si sacerdos deficit post sumptionem solius Corporis Christi, calix ab alio est JlH****· Circa duoe posteriores rasus observandum est : o) Si sacerdos, qui defecit, post aliquod tempus vires resumpturus videatur. etsi ieiunus non sit. praestat exspectare, ut ipse Sacrificium suum perficiat. 6) Si sacerdos, qui suppleat, nullus adsit, probabiliter non est obligatio aliquem quaerendi ultra horam; quia iam deficeret unio moralis (w. 355). Bened. XIV1) docet, quod si non reperiatur sa­ cerdos, qui ante meridiem possit Missam perficere, potest Hostia et Calix condi in tabernaculo, ut postero die sacerdos, qui Missam celebrabit, ea sumat ante purificationem. .1/ i n inter celebra u I is. 260. — Nulli sacerdoti celebranti, praeter Episcopos aliosque praelatos usu pontificalium fruentes. licet sola honoris aut sollemni• — r«4t»r tatis causa habere presbyterum aMMlentem (can. 812). Attamen ex decisione S. C. R. usus tolerari potest, in prima .Missa novi sacerdotis, eandem sollemniter celebrantis, ut assistat, praetor sacros ministros, unus presbyter eum superpelliceo et pluviali, cui tamen prohibitae sunt aliquae actiones, voluti aspersio aquae benedictae ante .Missam, gestatio stolae subtus pluviale, ministratio patenae ad fidelium communionem, incenaatio celebrantis facienda loco diaconi etc.2). _ Insuper, in nonnullis casibus adhiberi potest presbyter assistens ad librum l) l)f Sarrif. Mimos. trrl. 2, n. 110. *) S. R. C. I Π«Ό. 1882. nd ΓΙ, n 3504. Vide ibidem n!<> su|><,r|n,lli<,<‘1ιιιιι; into in hoc caau proebyter aematona poMf neaumoro atolatn a principio MtauuTwique ad finem vet all initio Canonis nsquo nd uumptionoin. inxta consuetudinem. Cfr. S. C. R. II Inn. 1880 ad VII. n. 3515. II. Sacerdos Missam ne celebret sine ministro qui eidem inserviat et respondeat (can. S13, § l)1)· Omnes ________________ autem fatentur hoc nraescriptum grave esse * *). In gravi tamen necessitate, putaOad mini­ strandum Viaticum in defectu Hostiarum, potest sacerdos sine mi­ nistro celebrare, sibique ipsemet respondere. Idem concedunt non­ nulli, si aliter die festo non esset copia Missae audiendae idque etiam si ageretur de ipso Sacerdote tantum. Probabile quoque est quod fas sit Sacerdoti pergere sine ministro^si coepta iam Mi-a minister abscesserit et brevi non revertatur, praesertim si hoc contingat post factarn oblationem (?/. 391). Non licet simplici sacerdoti in Missa privata adhibere, duos ministros, ra­ tione alicuius personalis distinctionis ac praenun, ntiar; licet vero ratione maioris fiolleninitatis Festi vel Missae. Ita declaravit S. R. (’. 12 Sept. 1857 ad VII. n. 3059, III. Minister Missae inserviens ne sit mulier nisi, deliciente viro. iiistu de causa, eaque lege ut mulier ex longinquo respondeat nee ullo pacto ad altare accedat (can. SI3, § 2).dr * ^x-eriM indutus esse debet. Ita Missale Fit. .Visit.. til. 2. r». 1 et Decl. S. R. C. Doc. 1885 ad 6 et 7. n. 3047. 2rt Campanula pulsantia est ad Sanctus ot ad Elevationem, et expedit ut etiam liat paulo ante Consecrationem; ita in Missa privata (Miss. Rom., til. 7, n. Set Iit. 8, n. 6) et etiam Missis soli, seu cantatis et in pontificalibus (S R. C. 25 Oct. 1922, J.d.A’.. 1922, p. 557). Nequit campanula pulsari intra Missam durante expos. SS. Sacr. (S. R. C. 5 Sept. 1867 ad 10, u. 3157). nec dum horae canonicae in choro persolvuntur, nec dum publica supplicatio in Ecd. celebratur (S. R. C. 21 Nov. 1893. II. 1814 > · 3° Probabiliter non debet, sacerdos scrupulo allici, si minister male pro· huniiff, neque facile delict huius errores corrigere, ne turbet sripsum. vel circum· ') Cfr. Phis Nil. Encycl. .Vr. 132-147. Propt< nn inter norman pn» liulnltn concedendo celobmndl Missum sino ministro clausula ndlcltur 'dununodo aliquis lldollw Sacro ndslstat » cui nulllmodo derogari praestat, Ita Instruet. S. C. Sftcrtm. I Oct. 1919 ( I.J..S. |1949|, p. δθβ OÿÇ·)· Card. Pravi. S. <\ ad bonignitateiik quam ad rigorem; cum enim ibi ageretur de modo procedendi contra quosdam, (piorum aliqui celebrabant in ecclesiis interdictis, alii furtive sacris initiabantur, etc. sic inquit : In his vero, super quibus ius non invenitur expressum, procedas, aequitate servata, semper in humaniorem partem declinando, secundum quod personas d causas, loca et tempora videris postulare. Non dubito quin maiori quidem detrimento semper in Ecclesia fuerint confessarii nimis indulgentes, cum ’) Cfr. Trid., Srss. It, rap. I. J) Senn. .> in ftaiMi. 118, 11. 37. 3) Comp. thcol. ver it,, lib, 2, cap, 52. 25G UR. VI. TRACT. V. PARS I. CAPI T I. maior hominum pars ad vitia proni sint; sed non modico etiam animarum «aluti obsunt, qui per nimiam austeritatem poonitontee ita deterrent, ut ipsi vel jmx·· cata sua reticeant, aut sic arctati iugum disciplinae abjiciant, la.xisque lialsni. in vitiorum coonum miserabiliter deinde se immergant » (n. 426), Tractatum hunc, ob eius amplitudinem, in quatuor partes di­ vidimus, quarum la erit de virtute poenitentiae, 2“ de essentia Sa­ cramenti Poenitentiae, 3a de eiusdem subiecto, I11 de ministro. Pars prima. De Virtute Poenitentiae Trademus: 1" notionem virtutis et actus poenitentiae, 2° eius - effectus, 3° eius necessitatem. Capit I. NOTIO VIRTUTIS ET ACTUS POENITENTIAE 262. — Notio virtutis poenitentiae. Poenitentia supernaturalis (ut virtus specialis) est virtus moralis infusa, inclinans hominem ad reparandam iniuriam. Deo ab ipso per peccatum illatam. Obicctum igitur materiale poenitentiae, est peccatum propriinn, ct personale, tum mortale t uni veniale, ut destruendum et vitandum ; poeni­ tentia enim et dolet de commissa offensa Dei, ct odio habet illam ac fugit. Insuper, non solum culpa, verum etiam poena comprehenditur sub obiecto materiali huius virtutis: virtus namque poenitentiae intendit Dei placa­ tionem, et ad hanc consequendam amplectitur poenam, in vindictam delicti commissi. Obicctum formale, seu motivum poenitentiae, est ius divinum laesum, ut reparabile per aliquam compensationem, 263. — Actus poenitentiae. Poenitentiae actus proprius et prin­ cipalis est contritio, id est.’ animi dolor ac detestatio d£ peccato commisso,7 cum proposito non pc xfxx. II. cap. I. Actus poenitentiae .secundarii sunt eo>i/e.x.s/o, i. e. dolorosa agnitio interna vel externa seu accusatio culpabilitatis/ · NOTIO VIRTUTIH ET \(TCS POENITENTIAE satisfactio, seu expiatio per poenas. Ex istis tribus actibus primus est praecipuo in corde, alter in ore, tertius in opere. Actus poenitontine eunt netus specialis virtutis poenitentiae, quatenus eli­ ciuntur ob specialem honestatem illam quae elucet in reparatione iuri- divini laesi; ar Poenff., 85. thesis C, I 2. p. 00; Palmieri, In Poenil.. thesis 4, )>■ IS. ~ o 258 j LIB. VI. TRACT. V. PARS I. CAPUT II. tribuit perfectionem gradus in eadem specie virt utis, et hae ratione distin­ guitur contritio in gradu intenso et in gradu remisso. Sic actus doloris potest esse perfectus in quantum propter motivum pertinet ad virtutem charitatis, licet tamen non sit intensus; et contra, potest esse valde in­ tensus, licet non sit perfectus in ordine virtutis, si nempe ex motive infe­ riori emanat; ideo actus attritionis, quantumvis perfectus in intensione, nunquam attingit virtutem charitatis, cuius motivum superioris ordinis est. 3° Contritio perfecta, propter motivi sui excellentiam, est «) efficax, quatenus per illam voluntas penitus avertitur non modo a peccato commisso, verum etiam a peccato futuro; quia habet cum illo formalem aut virtualem repugnantiam. Est b) universalis; qui enim detestatur peccatum propter offensam Dei summe dilecti, virtualiter detestatur omnia peeeata mortalia; quia per illum actum simpliciter et absolute detestatur divinam offensionem. Est c) summa, id est, peccat um detestatur supra omne malum poenae; detestatio enim peccati, quae fit ex charitate, proportionate est amori, ex quo oritur; sed ille est super omnia: ergo et ipsa detestatio. 265. — Quaeritur demum: .in contritio consistat in dolore vel in de­ testatione. Resp. Ex satis communi et veriori sententia consistit in detestatione ; quatenus dolor proxime sequitur ex detestatione: utrumque tamen in contritione requiritur, et in uno alterum reipsa continetur (n. 135). Caput II. EFFECTU S PO ENITENTIA E 266. — Cum quatuor sint effectus peccati mortalis, nimirum: reatus culpae, reatus poenae, perditio meritorum, et peccati reli­ quiae, quatuor pariter numerantur poenitentiae effectus, scii.: 1° re­ missio culpae; 2° remissio poenae; 3° restitutio meritorum, 1° subla­ tio reliquiarum peccati. Primum horum effectuum hoc loco expen­ demus, reliquos vero una cum Sacramento Poenitentiae opportunius tractabimus quippe cuius iidem sint effectus. Cfr. ». 272. 267. — Principia. I. Contritio charitate perfecta continuo' i ust ificat poenitentes; sed sub Nova Lege debet esse i uncta cum voto saltem implicito SACRAMENTI. Probatur prima pars: 1° ex S. Scri­ ptura, quae promittit gratiam Dei et iustifieationem cliaritati Dei, et peccatoribus ad Deum ex toto corde conversis, ut constat ex multis eiusdem testimoniis ; prout Zachar. 1, 3: «Convertimini ad me, et convertar ad vos»; 1 Ioan. -1, 7: «Omnis qui diligit, ex Deo EEEECTl S POENITENTIAE 259 natus est». — 2° Ex ('one. Trid., 14, cap. 1 docente: «Con­ tritionem aliquando charitate perfectam esse, hominemque Deo re­ conciliare, priusquam hoc Sacramentum actu suscipiatur ». — 3° Ex damnatis Baii propositionibus 31, 32, 70 et 72. — Probatur altera pars: tum ex Cone. Trid., I. c. ubi dicitur: « Reconciliatio ipsi con­ tritioni sim* Sacramenti voto, quod in illa includitur, non est adscrihenda »; tum ex eo quod sub Nova Lege nemo salvus fieri potest sine mediis a Christo tamquam necessariis institutis, re vel voto susceptis (n. 112, 137). Per se quidem requiritur contritio formalis seu explicita, per accidens tamen, in eo scilicet qui nihil de peccato epmnLi.. 2. *) Cfr. mipm n. 15; cfr. van Noort, I>r Sacr. in Jffl.. n. 220. ’) Cfr. Mntth. 3, 2; I. 17; Act. Ap. 2. 38: 3. 19. 262 MB. VL TRACT. V. PARS I. CAPUT III. provenit, abiiciendo a sc id, quo homo a peccato retrahitur, scii, consideratio inordinationis et turpitudinis peccati. Propterea talium peccatorum conversio quasi miraculosa est *). Praedictum peccatum in Spiritum Sanctum cumprimis com­ mittunt illi impiarum societatum socii, qui fidem suam adstringunt ad nunquam poenitendum. 270. — Quaestiones. Quaer. 1° J/ι praeceptum poenitendi obliget per se aliquando in vita extra mortis periculum, ita ut eius dilatio sit spe­ ciale peccatum impoenitentiae. Itesy. Control·, D Sententia affirmat; probatur: 1° ex Eecli. 5, 8,9: « Non tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem. Subito enim veniet ira illius ». 2° Ex analogia cum praecepto charitatis, quod sine dubio obligat per se saepius in vita; ergo etiam saepius obligat prae­ ceptum contritionis *). 3° Ex ipso praecepto poenitentiae; quia in Dei inimicitia longo tempore persistere, et pro illata Ipsi iniuria non satis­ facere, Ipso praesertim excitante, videtur novum contemptum Dei con­ tinere. 2* Sententia probabilis negat; quia non potest tempus assignari, intra quod obliget hoc praeceptum. Atvero yer accidens non potest a peccato mortali excusari peccator, qui per notabile temnns differt, poenitentiam J^tum quia peccaret contra praeceptum charitatis Dei, quod saltem pluries in anno unumquemque obstringit^dtuni quia peccaret contra charitatem suiipsius, eum se expo­ neret proximo periculo novorum peccatorum, succumbendo tentationibus: sine gratia namque justificanto, inquit D. Thomas ’), quod diu maneat absque peccato mortali, esse non potest: et S. Gregorius’): «Peccatum, quod mox per poenitentiam non deletur, suo pondere ad aliud trahit». <\ Quantum porro sit hoc notabile tempus, 1)1). valde discrepant. Lugo *) censet 1(1 variaro pro adiunetis: alius enim, propter graviora pericula in quibus versatur, ct propter graviores tentationes quas patitur, citius indigebit poeni­ tentia axi resistendum tentationibus; alius vero, propter minora pericula, et ra­ riores peccandi occasiones, non tam cito indigebit. — Alii voro putant satisfieri__ Confessione annua. Sed S. Alfonso anni spatium nimium videtur, ut peccator possit periculum vitare facile relabandi in alia peccata. Neque obstat praeceptum Ecclesiae de Confessione annua, siquidem Ecclesia definit solum tempus pro obligatione confessionis, non autem pro obligatione poenitentiae. Caete.nnn pec­ ca tores. rud<> praesortim, ab hoc peccato dilatae poenitentiae. ob inadvertentinm, fore semper excusantur (n. 4.37, dub. 1). QuaÊR. 2° An ille, qui in mortis articulo Sacramentum Poenitentiae suscepit cum attritione, teneatur insuper ACTUM contritionis elicere. ') Cfr. 8. Thom. II Seni., t Sacramentum, quo peccatori con-- *— trito et confesso peccata post· Baptismum commissa remittuntur per absolutionem Sacerdotis juridici. Cfr. can. 870. Christus hoc Sacramentum tunc praecipue instituit, inquit Trid.. .sess. Il, cap. 1, quum a mortuis excitatus insufflavit in di­ scipulos suos dicens: « Accipite Spiritum Sanctum: (piorum remi­ seritis peccata, remittuntur eis, et (piorum retinueritis, retenta sunt ». (loan. 20, 22. 23). — Est institutum in modum iudicij, in (pio poemtens simul reus et sui accusator est ; iudi.r vero Sacerdos. Etenim Christus eontfilif Apostolis potestatem remittendi et retinendi peccata; atqui non possunt aliorum peccata remittere, aliorumque retinere, sine indicio, siquidem sententiam remissionis vel retentionis pronuntiare debent secundum merita delinquentis; ergo sic institutum est. Vocatur autem haec potestas potestas darium quia venit sub potestate alligandi et solvendi (piam Christus Dominus sub imagine clavium Apostolo Petro promisit (Matth. 26, 19). Porro, in usu clavium Sacerdos operatur et in culpam et in poenam. In culpam operatur directe ad solvendum; indirecte autem ad ligandum, (piando absolutionem non largitur. In poenam operatur directe (pioad utrumque; solvit enim a poena aeterna, (piam di­ mittit, et ligat ad poenam, (piam imponit (S. Thom., Supplcm., q. 18, a. 3). 266 I.Iit. VI. TRACT. V. PARS II. CAPUT II. Dillerl PoeniUmtiae Sacramentum a dilute pel' have potissiiiiuiii: lu Sacramentum est signum externum; virtus est interna. 2" X’irtus per actus sues est pars Sacramenti, quod componitur ex actibus poenitentia et absolutione Sacerdotis. 3° Virtus est causa disponens tantum ad gratiam et remissionem peccati: Sacramentum vero est causa efficiens eam. Inde Sacramentum dicitur conferre gratiam ex opere operato; virtus vero proprie non dicitur conferre gratiam qua remittitur peccatum, sed obtinere, et quasi impetrare illam ex dispositione operantis. 272. ~ „ huius Sacramenti sunt: 1° infunditur gratia sanctificans, 'arat iis' culpae mortalis deletur, simulque reatus poenae aeternae. Si vero suscipiens hoc Sacramentum iam in statu gratiae .constitutus sit, obtinet augmentum gratiae, .sanctificantis. — 2° R^Stus poenae temporalis plus minusve dimittit ur, secundum dis­ positionem poenitentia; «et potest esse tanta dispositio, quod ex vi contritionis tota poena tollatur >, ait S. Thomas *), et Trid., sess. II. cap. 2 docet integram hanc remissionem poenae, quae habetur per Baptismum, non obtineri per Sacramentum Poenitentiae «sine magnis nostris fletibus et laboribus ». — 3° Datur gratia sacra men talis, im­ portans auxilia specialia, quibus peccata praeterita penitus tollantur et a peccatis futuris praeservemur. — 1° Reviviscunt merita bo­ norum operum, quae facta fuerant in statu gratiae, et per peccatum fuerant mort ificata; dixit enim Deus apud Ezcchielem 33, 12: «Im­ pietas impii non nocebit ei, in quacumque die conversus fuerit »; noceret autem plurimum, si bona opera omnino exstingueret. — 5° Conscientiae pax et serenitas obtinetur, quam interdum viri pii, et cum devotione hoc Sacramentum percipientes, eum vehementi spiritus consolatione consequi solent, ait Trid., loe. cit., cap. 3. MATERIA REMOTA POENITENTIAE 273. — Principia. I. Materia remota et circa guam huius Sa­ cramenti sunt peccata post Baptismum commissa. Peccata autem . commissa ante. Baptismum, per se ac plene remittuntur per Ba­ ptismum, et ideo ad illa tollenda non est destinatum Sacramentum Poenitentiae; praeterea homo ante Baptismum non est sub iurisdi*> zr Sen/., ,IM. IS, 1. n. 3. «o/. 2 ml I. i 267 ΜΛΤΕΙΠΑ REMOTA J’OEMTEXTI XI. ctione Ecclesiae, et ideo eius actus non sunt subject i clavibus; ergo talia peccata non sunt materia huius Sacramenti (n. 125). Utrum peccata in i/wa siuceptione Baptismi commissa sint materia Poe­ nitentiae disputatur. Quoad peccatum /eboiitx plurrs affirmant, quatenus ordininatura»' postvenit susceptioni Sacramenti, quia nonnisi susceptione peracta com­ pletur. Practice confitendum erit saitem quatenus praesumendum eat pravum affectum adhuc aliquo tempore perseverasse post Sacramenti administrationem, ideoque et tempori* ordini' ipsi subvenisse. 01» eandem hanc ultimam rationem facile etiam alia peccata in susceptione Baptismi commissa confitenda erunt (n. 427) ‘). Peccata autem dicuntur materia non r/ (pia, sicut aqua est materia Ba­ ptismi, sed circa ipiam Sacramentum hoc versatur; quemadmodum enim causa, de qua in alio indicio agitur, dicitur materia eius, sic negotium huius sacramentalis iudicii circa peccata versatur et ad illa tollenda institutum est. <11. Materia NECESSARIA sunt omnia peccata mortalia post Ba­ ptismum commissa, sed non absolutione sacramentali directe remissa. Directe autem remissa sunt quae a poenitente rite i. e. materialiter integre confessa et a sacerdote in ea iurisdict ionem habente remissa sunt. Materialis autem integritas postulat declarationem mumeri. * speciei etX-ircumstantiariun speciem mutantium. Cfr. infra n. 294. Et horum ratio est, quia, conferendo sacerdotibus potestatem et ollicium retinendi et remittendi peccata, Christus voluit ut omnia peccata mortalia a sacerdotibus dijudicarentur et directe absolve­ rentur. Constat ex Cone. Trid., sess. 11, cap. 5 et can. 7. Confirmatur prop. 11, damnata ab Alexandro VI1 : «Peccata in confessione omissa, seu oblita, ob instans periculum vitae, aut ob aliam causam, non tenemur in sequenti confessione exprimere ». Sequitur demum ex can, 901 (n. 425). -^THinc in specie materia necessaria sunt: 1° peccata mortalia post Baptismum commissa sed numquam confessa; 2° confessa qui­ dem, sed non integre confessa ut in moribundo oblinere potest; 3° integre quidem confessa, sed non absolutione sacramentali re­ missa; 1° integre quidem confessa et sacramentali etiam absolutione remissa, sed indirecte tantum, ex eo nempe quod quis peccatum non reservatum una cum reservato confessus esset et bona tide abso­ lutionem recepisset a sacerdote nullo titulo potestatem habente. 7^111. Materia sufficiens sed non necessaria sunt peccata mortalia i.. - post Baptismum commissa et iam directe potestate clavium remissa, atque peccata venialia post Baptismum commissa, etiam ea quae iam directe potestate darium remissa sunt. Ratio est quia potest absolutio illa cadere. Non sunt materia necessaria. quia mortalia necesse .♦•wC f l) Do peccat i a pont IbiptlKmurn dubie valide collatum conimledfl cfr. Infra * c — n. 293, »/. I. 268 LIB. VL TRACT. V. PARS II. CAPUT II. non est his confiteri, et venialia aliis modis deleri possunt. Constat de venialibus ex Trid., sess. 11, cap. 5 et can. ; de venialibus et mortalibus ex can. 902. ·, 274. — Quaestiones. Quaer. 1° Quomodo peccata altas ron Iraan t( .·** promissa possint esse materia huius Sacramenti. Resp. 1° Virtus poenitentiae iterum atque iterum potest actus 81105 exercere circa eadem peccata: ergo et Sacramentum iterari potest. 20 Cum materia remota huius Sacramenti non sit solum peccatnni non remissum, sed otnno peccatum commissum, ideo dolorosi peccati commissi semper est, materia proxima Sacramenti. V«>i:itas /<»■»»»etiam consistit: quia peccata remittuntur por infusionem gratiae remissivae peccati. Poenitens ergo recipit effectum Sacramenti in actu primo, nempe gratiam per se remissivam peccati, quamvis per accidens in actu secundo peccatum non deleat; unde tunc Sacramentum augebit gratiam sancti­ ficantem, remittet poenas temporales peccatorum, ingeret odium pec­ cati, etc., quemadmodum si quis perfecte contritus peccata mortalia necdum confessa prima vice confitetur (n. 127, dub. 2) *). Quaer. 2° An peccatum dubium sit sufficiens materia. Resp. Materia sufficiens est solum peccatum revera commissum. Unde in dubii» (sive dubitatur num id. quod quis fecit, sit peccatum, sive an id, quod peccatum est. revera fecerit), ut absolutio dari possit, semper ; i < (jungenda est, sj fieri queat, materia certa; quia oporte t_ut Sacrament nn i. si fieri possit, sit certo validum. Si tamen contingat nullam haberi posse materiam certam, prudenti arbitrio Confessarii relinquitur, ut juxta poe­ nitentia necessitatem, et materiae, periculum. <*t quanti tat em dubii, ab­ solvat sub conditione, ut infra (n. 331) uberius exponemus. 275. * Resolutiones. 111 Materia sufficiens confessionis sunt peccata ve­ nialia, aut mortalia alius confessa, scctinduin speciem suam subalternam, sino numero et circumstantiis; v. g. si quis confitetur se peccasse contra obedientiain parentibus debitam, contra castitatem. Ratio, quia eo ipso quod materia neces—'Baria non sit, ex nullo praecepto tenetur numerum et circumstantias exprimere. 2° Merae imperfectiones non sunt materia Sacramenti. quippe quae, cum solum opponantur consiliis, ex natura sua non habeant rationem peccati; v. g. inspirationi obsecutum non osse, consiliis non acquievisse, solitas preces non fudisse. Cfr. tom. I, ». 233 bis. 275 bh. - Nota de frequenti venialium confessione. Quamvis nulla adsit obligatio confitendi venialia eaqtie aliis modis remitti possint (cfr. supra n. 270, y. 3), nihilominus praxis confessionis fréquentions utilis at quo opportuna omnino est. Etenim per Sacramentum Poenitentiae ex open » operato iam wrto n * ι η i t · fantur venialia de quibus levia tantum attritio habetur: at quo ex opere iterum operato reatus poenae partim saltem deletur; augetur gratia sanctificans cum *) Bn ct B«'n»s|lct. XL Count. Inter cunclaa, 17 Fobr. 1301 (vid. Dcnz. 170). AT. K. S’, p 137 w· M VI’ERIA REMOTA POENITENTIAE 209 virtutibus ut donis annexis, infunditur gratia sacramentalis. Insuper, susceptio * huius Sacramenti perfectius ac eilicacius poenitentiae exercitium involvit, quam alii poenitendi modi. Idque non tantum ratione absolutionis, verum etiam ra­ tione materiae proximae; quia in hoc Sacramento « operatur virtus passionis Christi per absolutionem Sacerdotis simul cim opera poeniteidi* qui cooperatur gratiae ad destructionem peccati ♦ (S. Th., Ill, g. 84, a. 5) idque sacra mentali ter per actus contritionis, confessionis, ot satisfactionis; atque implorando claves Ecclesiae etiam cum ea reconciliatur (S. Th., IV, di*t., g. 3. a. 3, sol. 2 ad 3). Adhuc, confessio est optima praeparatio ad s. communionem atque rite peracta ot administrata spiritum compunctionis ot perfectionis studium speciali modo fovet per continuum conscientiae examen atque exhortationes et satisfactiones salutares a parte Confessarii; periculum etiam sacrilegae communionis praecavet l). Tandem frequens Confessio spiritui et disciplinae hodiernae Ecclesiae plane conformis atque naturalis huius Sacramenti evolutio est. Cfr. can. 125, 595. § 1, a. 3; 931, 1367, n. 2; prop. 39 Pint. damn, a Pio VI. Non ergo audiendi sunt qui sese ei opponunt; sed talis praxis quantum adiuncta id permittunt, ser­ vanda atque fovenda est 2). Quae omnia egregiam sua in habent continuationem in lit. enc. Mystici Corpori* Christi 29 lunii 1943*) in quibus Pius XII inter alia dicit: «... ad ala­ criorem cotidie per virtutis iter progressionem faciendam commendatum volumus pium illum, non sine Spiritu* Sancti instinctu ab Ecclesia inductum, crebrae con­ fessionis usum, quo recta sui ipsius cognitio augetur, christiana crescit humilitas, inorum eradicatur pravitas, spirituali neglegentiae torporiquo obsistitur, con­ scientia purificatur, roboratur voluntas, salutaris animorum moderatio procu­ ratur, atque ipsius sacramenti vi augetur gratia. Ii igitur animadvertant. qui inter invenis cleri ordines frequentioris confessionis aestimationem minuant atque extenuent, rem se aggredi a Christi Spiritu alienam, ac mystico Servatoris nostri Corpori funestissimam *. Quibus exhortationibus idem S. Pontifex denuo gra­ vissimis verbis institit in lit. em*. Mediator Dei. 20 Nov. 1947 () contra opiniones nonnullorum a Spiritu Christi eiusquo incontaminatae Sponsae prorsus alienas vitaequo spirituali reapse funestas. *) Cfr. supra n. 167, . 120. 193. 231. 295; Periodica (1939). p. 5. b J. J..S. (1913), p. 235. ‘) J. J..S. (1917), p. 505. IB Akktnvh-Dames. Thcol. Mnr. · II. 270 LIB. VL TRACT. V. PAKS II. (’API J III. Caput ill. MATERIA PROXIMA POENITENTIAE Expendemus primo generat ini quaemini sit materia proxima huius Sacramenti, deinde partes materiales speciatim. Articulus /. Materia proxima generatim. 276. — Principia. 1. Materia proxima ex qua intrinsece compofj'0 nitur Sacramentum Poenitentiae, sunt tres actus poenitentis, nempt contritio, confessio, et satisfactio. Ita theologi communiter cum S. Thoma *), S· Bonaveutura 2), et S. Alfonso, contra Scotistas, qm contendunt actus poenitentis tantum esse conditionem necessario praerequisitam ut absolutio suo effectu non eareat3). Communis doctrina probatur ex Decreto Eugenii IV pro Annonis, et Cone. Trid., sess. 14. Etenim: 1° Decretum Eugenii docet. Sacramenta omnia tribu * * . perfici, videlicet rebus tamquam materia, verbis tamquam forma, et persona ministri: deinde, Poenitentiae Sacramenti quasi materiam esse tres actus pocni * # tentis, formam vero: Ego te absolvo, etc. Eadem omnino repetit Trid., cap, 3 ad * >^£<4^- •^V^ditquc actus poenitentis partes esse huius Sacramenti. 2° Trid., cap. 2, docet essentiam Sacramenti Poenitentiae perfici forma et materia. Atqui tanquarn formam assignat absolutionem, in (pia vis Sacramenti praecipue sita est (cap. 3). Ergo requiritur adhuc materia in qua reliqua vie Sa­ cramenti consistere debet. Haec autem materia sunt actus poenitentis, qui iuxta Concilium quasi materia et partes Sacramenti Poenitentiae sunt. Porro, actus poenitentis dicuntur eeso quasi materia, quia materia simpliciter dicta solet esse aliquod corpus sensibile: ideo aliis Sacramentis, in quibus materia proxima con­ sistit in usu alicuius rei sensibilis, materia simpliciter tribuitur; in hoc voro Sa­ cramento, cum materia non sit corpus sensibile, ea do causa, et non alia, addita est illa particula diminutiva. Do caetero confessio dolorosa servat totam ratio­ nem et munus materiae, aequo ac materia in aliis Sacramentis. Ita Catechismus Rom., part. 2, cap. 5, q. 12. 3° Confirmatur ex Rituali Rom., lit. 3, cap. I, η. 1 et Catechismo Rom., lor. cit.. qui doctrinam Concilii Trid. diserte intellîgunt de vera materia. *) III, q. 81, art. I ad 1 et 2 et art. 3; III. q. 86, art. 6; attrito fieri contritus; quod int offigendum est. non quoad actum, quasi attritio fleret con­ tritio, sed aequivalonter, seu quoad offectam, qui est gratia et remissio pisca­ torum (n. 142, Obiic. I). *) II' Seni., ilint. 20. η. I, a. 1. ml. I tui 1. Cfr. Blllimrt. I>iss. IV. a. VII: lllikiunp. Knlh. l>oom., III, t 48. ’) Cfr. Ter lliuir, l>c occasion. el recid., >i. 228. LIB. VI. TRACT. V. PAILS II. C\PUT III. § II. - Qualis contritio requiritur. 281. — Principium. Quinque sunt contritionis proprietates stu dotes necessariae, ut in Sacramento Poenitentiae ad remissionem mor­ talium caleat. Debet esse: 1° actus for malis seu explicitas; (plia ma­ teria est Sacramenti. Hinc v. g. actus implicitus contritionis, qui habetur in actu eharitatis. non .sufficeret ad materiam Sacramenti· 2° Supernaluralis, tum « parte principii, i. e. elicita auxilio gratiae excitantis et adiuvantis; tum a parte mot ici, i. e. elicita ex motivo per fidem proposito, et ad Deum aliquatenus impellente. 'Ratio (plia est ultima dispositio ad gratiam, consequenter eiusdem '■ sit ordinis oportet cum gratia. 3° Universalis, i. e. ad omnia peccata mortalia commissa saltem virtualiter se extendens; nullum enim peccatum remittitur sine dolore; non potest autem unum peccatum sine alio tolli; ergo dolor debet esse de omnibus. Erit autem dolor virtualiter universalis, (piando motivum detestandi universale est, sufficiens nempe ad avertendam voluntatem ab omni peccato; v. g. si quis detestetur peccatum ex eo quod per hoc incurratur poena aeterna, aut ami­ citia Dei dissolvatur (n. -133). — Notes hanc universalitatem requiri ad fructumiitattni Sacramenti; dispu­ tatur vero utrum valide, etsi infructuose, Sacramentum susciperet, qui bona fide haberet dolorem tantum particularem do uno mortali, oblitis aliis. Alii negant, quia Cone. Trid. (μκκ. 14, <·. 3, 4) videtur requirere dolorem universalem etiam pro validitate; alii affirmant, quia dolor particularis est verus dolor. Alii demum dicunt dolorem istum esse tantum apparenter particularem; praesertim quia, ut sit vere dolor, accedere debet propositum universale, in quo virtualiter inclu­ ditur dolor universalis. Quidquid est de theoretica hac disputatione, si casus oc­ curreret practice saltem nulla adesset obligatio iterandi confessionem; dolor enim universalis eum proposito universali psychologice ita areto connect itur, ut, si illud propositum adest, etiam dolor in praxi saltem dubio universalis sit ha­ bendus, imo praesumendus sit universalis. Cfr. infra n. 311. II (n. 444). 1° Appretialive summa, i. e. qua peccat inn maius malum csso aestimamus, quam cetera omnia, et prae his omnibus illud magis aversamur, ita ut, data optione, mallemus omnia damna et dolores subire, quam peccato Deum offendere. Ratio est, quia non licet ullam creaturam Deo anteponere. — Contritio appntiativc summa sufficit, nec ullus gradus intensionis requiritur; nam actus voluntatis, quo peccatum super omnia displicet, iam excedit omnes alios dolores; intensio tamen est de consilio; nam quo dolor intensior est, eo per­ fectior erit. — Neque requiritur formalis comparatio inter peccatum et mala temporalia, ut infra ostendemus ». 288, q. 3 (n. 133, 7°). MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 275 Disputatur utrum dolor qui bona fido non caset appreciative aummus, possit esso sufficient ad validam quamvis informem Poenitentiae· receptionem. Ali<|ui affirmant quia, ita isti, haes· qualitas contritionis effugit perceptionem 'ViiMbilein ideoquo non pertinet ad ipsum Sacramentum ’). Alii vero negant quia iam non esset vera contritio et quia sensus obvius Concilii Trident ini obstare videtur3). Pro praxi nihilominus suadendum, ut, si absolutio aliquando videatur sub con­ ditione administranda, conditio non sit: mi c* rZtsponi/us. *ed ai r* capax, ut sic Sacramentum, si est revivisci bile, reapse reviviscat, accedente dolore apprecia­ tive summo3). Nunquam vero haec disputatio ratio esse potest, cur sub con­ ditione absolvatur praeterquam in iis casibus, in quibus iam alia ratio id suadet. Cfr. n. 334 <). 5° Efficax, i. e. coniuncta cum proposito non peccandi in po­ sterum; quia alias voluntatem peccandi non excluderet. quod expresse requirit Trid., xc.w. 1 I, cnp. 1. De proposito seorsum agemus. 2S2. Quaestio. -Ia sufficit attritio cx metu poenarum huius vitae, prout infliguntur a T)co. Resp. Controv. D Sententia coinniunior et probabilior affirmat ; Trid. namque iew. 14. cap. 4. inter motiva attritionis ad Sacramentum sufficientis numerat «motum gehennae et poenarum », ubi per gehennam intelligitur poena aeterna, per poenae autem poenae temporales; siquidem Concilium ibidem in exemplum adducit poenitentiam Ninivitarum, quae concepta fuit ob metum excidit civitatis Miae, quod Deus comminatus fuerat. Et sane, sicut Deus, ad terrendos homine*, comminatur poenas aeternas, sic etiam poenas huius sacculi; ergo huiusmodi motivum supernaturale est, cum respiciatur Deus ut iustus vindex peccati. 2' Sententia non improbabilis, saltem extrinsece, negat; quia propositio Concilii est copulativa, ad indicandum metum poenarum non sufficere, nisi simul timeatur supplicium vitae futurae, ut pote quod solum est propria peccati mor­ talis poena. Hinc in praxi, cum secunda sententia nou curvat probabilitate, ea ut tutior est servandq. Caeterum, ii quos ex metu poenarum huius vitae poenitet, facile inducuntur ad attritionem ex metu gehennae (n. 443; 11. <1., n. 17). § IIT. - Quomodo contritio elici debet. 283. — Principia. I. Contritio, ut sit pars sacramenti, necessario per aliquid externum manifestari debet. Sacramentum enim est signum externum, contritio autem per se sensibilis non est. Porro contritio externe manifestatur seu sensibilis fit per confessionem dolorosam vel per humilem pet it ionem absolutionis *). II. Contritio elici debet saltem ante absolutionem eique moraliter coexsistcre. Debet praecedere absolutionem, quia in indicio cognitio ‘1 ·} ’) b s) Cfr. Billot, 16; Coli. BruQ. (1006). p. 001. Ctr. Pooch. n. 171; Ter Hiuir in Kph. Theol. hov. (193S), p. 026. Rlllot, Dr Sarr., II. HI. Cfr. Ter Hiuir, IU occa/tionarii* rt rteidici*. n. 236. Quomodo Imce conditio verlflcvtur In avm urgenti vld. Infm n. 336, Qu. 2, 2° ct n. 306. II. 276 LIB. VI. TRACT. V. PARS Π. (’APPT III. causae debet praecedere .sententiam, cognitio autem causae per con­ fessionem dolorosam habetur; delict moraliter coëxsistere cum forma, i. e. moraliter ei uniri, quia cum ea iiiiiim tot uni eflicere debet. Et quidem, (plia hoc Sacramentum est institutum per modum indicii, requiritur et sufficit ea unio seu connexio quam exigit actus iudicialis ut idem indicium peragi et per sententiam consummari intelligatur. Si autem (maciatur per quantum temporis spatium._cojitritio emsenda sit adhuc moraliter coniungi cum absolutione eiqnecoë.xsisterv. aliter ab aliis respondetur. Sunt qui')indefinite dicant quando contritio elicita fuerit in ordine ad confessionem, sufficere quod non sit retractata; sed haec sententia non probatur.^Dicendum vero, per se spatio unius cir­ citer horae contritionem moraliter adhuc uniri cum confessione et abso­ lutione. Si vero confessio e.c ipsa contritione, et non ex mera devotione vel praecepto adimplendo instituatur, tunc spatium etiam unius alteriusvc diei inter contritionem et confessionem intercedere potest. Ratio primi, quia, ut I)D. tradunt communiter, exsistit aliqua analogia inter indicium civile et sacramentale; idcirco potest aliquod spatium intercedere inter discussionem causae et sententiam, at non tantum, quantum in foro civili. Ratio alterius quia tunc contritio virtualiter perseverat. Caeteruni in praxi consultum et usitatum est actum doloris ante confessionem aut absolutionem breviter renovare (n. 116 et ». 9; II. .·!., ». 20). III. Contritio debet esse in ordine ad absolutionem. Etenim sicut minister aliorum Sacramentorum debet per intentionem or­ dinare materiam ad Sacramentum (prout ablutionem ad Baptismum), ita etiam suscipiens Sacramentum Poenitentiae debet ad illud or­ dinare dolorem, (pii est huius Sacramenti materia (». 117). llae< sententia est tutior ideoque quia de essentia Sacramenti agitur se­ quenda. — Contritionem autem ordinari ad absolutionem intellipe sive primo eliciatur vel renovetur in ordine ad absolutionem, sive perseverans, ad absolutionem ordinetur, non autem si ordinatio aliqua dolorem iam non amplius perseverantem extrinseee con­ sequitur ‘). 284. — Quaestiones. Quaer. 1° .1« actus doloris debeat praccedert confessionem. Resp. Sunt qui affirmaverint quia dolor debet esse sensibilis quod tit per confessionem subsequent em; et quia confessio debet esse dolorosa ut sit materia Sacramenti. Hed sententia communior et probabilior ix’tmt, quia: 1° dolor etiam aliis signis manifestari potest; 2° accusatio peccatorum animo obtinendi absolutionem non est mera peccatorum narratio, sed veni accusatio sacramentalis; et accusatio praecedens cum humili absolutionis 1) Cfr. Maro., n. 1060 nota,- Lchmkuhl, n. 379. materia proxima poenitentiae 277 exspectationi·, dum quis actum contritionis elicit, Iit revera confessio peccatorum dolorosa. Consonat Rituale Rom. dicens: «Audita confes­ sione... (Confessorius) ad dolorem et contritionem efficacibus verbis ad­ ducere conabitur» (n. 115). Quaer. 2° Si quis statim post absolutionem confitetur peccatum oblitum, num teneatur novum doloris actum elicere. Resp. Est duplex sententia probabilis. Prima communis negat ; quia prior dolor se extendit etiam ad peccata oblita, et virtualiter perseverat; unde, si per novam confessionem iterum fiat sensibilis, non est cur non possit habere rationem novae partis Sacramenti. Secunda probabilior affirmat; quia, ut 1)1 >. communiter tradunt, in nullo Sacramenti» potest forma saepius cadere in eamdem materiam proximam; atqui dolor, qui hac in re moraliter perseverat, est unus atque idem actus. Ergo novus actus requiritur. Ita Mastrius, in IV Sent., disp. 5. ». 311; Suarez, disp. 18, sect. 1, η. 7; Catalan!, q. 6, cap. 11, η. 10. — In pr.ixi itaque haec sententia est tenenda, ut dicunt S. Alf.; Ilolzm., n. 512: Croix. ». 712 et alii. Cfr. .V. K. St. 1905, p. Ill: 1907, p. 183 (n. 118; II. .1., n. 22). SCHOLION De contritione circa peccata venialia. 285. — Si, guis sola venialia conliteatur, necessaria est attritio: a) explicita, quia est pars essentialis Sacramenti; b) supcrnaluralis. cum sit dispositio ad gratiam; c) appretiatire summa, quia quodlibet peccatum est super omnia detestabile; d) efficax, quia verus non est dolor, nisi voluntatem peccandi excludat. Non autem requiritur dolor universalis de omnibus venialibus confessis; quia peccata venialia non sunt materia necessaria Sacra menti, et unum veniale potest remitti sine alio. Hinc suilicit de uno tantum veniali ex motivo speciali dolere. vel de certa venialium specie, vel de solis plene deliberatis; satis quoquo est dolere de mul­ titudine aut frequentia venialium, eum quis tunc necessario dolent de ultimis peccatis quae multitudinem constituunt (η. 119. duh. 2). Quaeritur. .1» sit peccatum mortali venialia confiteri sine ullo dolore. Rcsy, Affirm,, si sint sola materia Sacramenti; quia irritatio Sacra­ menti est semper gravis irreverentia, et nihil refert utrum ex gravi ma­ teria an ex levi proveniat, (n. 119). 27« LIB. VI. TRACT. V. PARS II. CAPUT III. j IV. - Propositum. _ 286. — Principia. I. Propositum explicitiim rei saltem implicitum non peccandi in posterum est de essentia contritionis in Sacramento Poenitentiae requisitae. Ratio, quia firma et efficax detestatio peccati est de essentia, uti constat ex supra dictis; atqui huiusmodi efficax detestatio voluntatem peccandi excludens, sine proposito haberi nequit, imo hoc virtualiter includit. Quare expresse requiritur a Trid., sess. 14, cap. 4. i II. Conditiones necessariae veri propositi sunt ut sit: 1° firmum. i. e. ut poeiutens habeat, non meram velleitateni, sed ratam volun­ tatem amplius non peccandi, ita ut nullius mali metu, nullius boni amore, velit in posterum peccare mortaliter; aliter enim illud bonum illudve malum pluris aestimaret, quam Deum. 2° Efficax, i. e. de se aptum ad clliciefulum quod proponitur; (piare oportet ut poenitens non solum firmiter proponat peccatum vitare, sed etiam operam et media necessaria adhibere ad illud in posterum vitandum, speciatim ut proponat ex animo remittere acceptam offensam, restit uere quibui debet, imprimis vero occasiones proximas peccati mortalis amovere et fugere. 3° Universale; vera enim contrit io excludat oportet omnem voluntatem peccandi, ita ut eam avertat ab effectu cuiuscumque mortalis peccati (n. 451). 287. — Notanda. 1“ Propositum debet esse firmum et efficax, non quideni firmitate et efficacia > >■< ntus futuri, sed firmitate et efficacia ι«· (nutatis praesentis tantum. Unde ex eo quod poenitens post propositum frequenter relapsus sit in idem peccatum, non necessario infertur ipsum non habuisse propositum firmum; relapsus enim non semper est signum infirmi propositi, sed saepius tantum signum est mutatae voluntatis, cum non raro homines firmiter proponant , et mox denuo cadant, prout S. Petro contigit. Nihilominus metuendum est ne peccatores, ex consuetudine facile ac cito in mortalia relabentes. sim; vero proposito ad Confessionem accedant; quapropter huic negotio Confessarius sedulo incumbere debet, inaxime si poenitens alicui vitio magnam habuerit adhaesionem (n. 151). 2° Propositum firmum voluntatis non necessario postulat certam persuasionem intellectus qua poenitens certo credat se non amplius peeeCi' eat urum, aut tale peccatum non amplius patraturum; quia metus relapsus ■»««<*., ob expertam voluntatis suae inconstantiam et fragilitatem, potest una consistere cum proposito (piam firmissimo (n. 151; . Π. JL, n. 24). Disserendum hoc loco foret de iis, qui sunt in occasione proxima pec­ cati mortalis, de habituatis et recidivis; sed aptius de hisce tractabimus postea. MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 279 288. — Quaestiones. Q< xer. 1" .1» in Sacramento Poenitentia»· suf­ ficiat PROPOSITUM V1RTUALE SIVE IMPLICITUM, inclusum in dolore. llcsp. Tres sunt sententiae. Prima negat; quia Trid., sexu. It, cap. 1, postquam definivit contritionem, addit : « Declarat igitur sancta Synodus, hanc contritionem, non solum... vitae novae propositum et inchoationem, sed veteris etiam odium continere». Ergo vera contritio eodem modo continere debet propositum novae vitae, ac veteris odium; atqui continere debet veteris odium explicitum; ergo et propositum explicitum non pec­ candi in posterum. Secunda affirmat, dummodo dolor eliciatur ex motivo universali; quia ex Trid., loc. cit., sufficit attritio, si voluntatem peccandi excludat; atqui omnis vera attritio voluntatem peccandi excludit, etiam sine propo­ sito explicite, cum separet cor hominis a peccato non tantum praeterito, sed universe. Hanc sententiam tradidit Boned. XIII in Synodo Romana anni 1725. Tertia communis distinguit, iliceus, per sc seu ordinarie requiri pro­ positum formale; per accidens seu aliquando sufficere implicitum; quia ordinarie non videtur dari posse efficax peccatorum detestatio, nisi simul voluntas expresse proponat non amplius peccare. Per accidens tamen, si poenitens non cogitaret de futura emendatione, aut in mortis articulo constitutus omni spe vitae privatus iam esset, id contingere potest ; nulli autem dubium est quin in vero et universali dolore propositum necessario contineatur, patetque quod taciti et expressi eadem sit efficacia. Duae posteriores sententiae sunt probabiliores (n. 150; H. A., n. 26). De reliquo, recte ait Scavini D; <■ Jn praxi nemo hac de re turbari debet; cilin vix ne ne vix quidem eveniat ut poenitens vere contritus propositum explicitum omittat, etsi ad Ime non reflectat; quod necesse _non_est_’· Confessarius igitur tuto potest stare pro valore actus. firnunn censeri queat propositum poenitentis, qui as­ serit nolle se amplius relabi, CERTO tamen CREDIT sc relapsurum. h’esp. Speculative. loquendo utique possent consistere propositum vo­ luntatis cum praescito relapsus; sed, practice loquendo, vertam suspicionem praebet infirmi et. inefficacis propositi; impossibile est enim ut ρ. 5, n. 20 (n. 433). À’ C II 0 L I Ο Ύ Da proposito circa peccata venialia. 289. — Si peccatu venialia sint sola materia confessionis, re­ quiritur et suflicit propositum tirnnnn et eflicax abstinendi ab aliciuo eniali: snffieit quoque propositum \ itandi omnia deliberata, semideli» berata autem quantum sinat humana fragilitas; vel etiam propositum imminuendi multitudinem aut frequentiam venialium (n. 119,151), Pro praxi S. Alf. merito admonet ( onfessaiium: <· Non absolvat poenitente* illos, qui afferunt tantummodo peccata venialia, sed habituata; nisi cognoscat illos vero poenitere, et proponere emendationem saltem do aliquo ex illis; aut nisi pro materia proferant aliquod peccatum gravius vitae prioris. Quot con­ fessiones invalidae (quae in se vera sunt sacrilegia) fiunt ob Confcssarioruni hac in re negligentiam ! i» (Prox. Conf., n. 188, 71, 99). Articulus III. Confessio. Agendum: 1° de Confessioni» notione et necessitate, 2° de eius integritate, 3° de reliquis eius conditionibus, 1° de obligatione non­ numquam confessionem iterandi. § 1. - Notio ET NECESSITAS COM'ESSIONÏB. 290. — Notio. Confessio definitur: Accusatio propriorum pec­ catorum, facta Sacerdoti iuridico, ad eorum veniam virtute clavium obtinendam. Virtute clavium, i. e. per potestatem remittendi pec­ cata, quam Sacerdos a Christo accepit. MSTERIA PROXIMA POENITENTIAE 281 Substantia confessionis salvatnr^in signo sensibili (pio horno quomodocumque manifestat peccata sua Sacerdoti, spectans claves atque eorum ope absolutionem a peccatis suis petens. Conditio autem iure divino necessaria est quod sit integra; praeterea aliae nonnullae conditiones postulantur, pertinentes vel ad reverentiam erga Sacramentum exhibendam, vel ad uberiorem fructum ex con­ fessione percipiendum, vel ad frequentem usum cius. Necessitas. Sacramentum Poenitentiae necessario postulat con­ fessionem peccatorum, «piae absolutionem antecedat quaeque sit simul absolutionis petitio. Rationes sunt, quia: 1° forma proferri nequit, ubi deest eius materia proxima; 2° absolutio est actus iudicialis, ideo illam praecedere debet accusatio, et imploratio officii indicis, quippe qui nequeat a seipso hoc indicium inchoare, sed ro­ gatu poenitentis. Confessio porro debet esse sensibilis, cum consti­ tuere debeat. Sacramentum quod natura sua est signum sensibile. § II. - Integritas confessionis. Agemus: 1° . 103-171; Thml. prakl. Quartalsrhr. (1'312), /i. 842. l) Coll. Prop. Fid., η. 280 et 1338; cfr. et n. 1178 et 1120. *1 Ibid. n. 1338, (ri nota. I MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 283 haud dubie universalis est l). Ratio autem est. quia pro validitate suscepti Baptismi standum est. quousque de cius nullitate non constet; ergo omnes obligationes, quae ex Baptismo consequuntur, contrahuntur 2). Neque obstat Baptismum sub conditione iterari; id namque fieri solet unice ad cautelam, cum de re tam gravi agatur in qua tutiorem semper viam sequi debemus; ex quo proinde, argui nequit ad infirmandas obligationes cum Baptismo connexas. Quare neo con versus debet, colla conditione absolvi iuxta decreta citata? conditione iterandum, et deinde post Baptismum, repetita summaria confesdone, sub conditione absolvi, uti declaravit S. Offic. 2 Doc. 1874 (Collect. Prop. I i^.rima sufficiens extra casum necessitatis, in eo qui non habet materiam ne^^ccssariam. Resp. Quod attinet ad valorem Sacramenti, affirmandum videtur; ZL ψώ quemadmodum in casu necessitatis huiusmodi confessio suflicit in eo qui materiam necessariam habet, ut infra exponemus, ita quoque .^suflicit extra casum necessitatis in eo, qui materiam liberam tantum habet, quippe cuius species declarare non teneatur (n. .502, dub. 3) ·). Nihilominus in praxi non conveiuTextra casum necessitatis se omnino generaliter tantum accusare; tum quia est contra doctrinam Theologorum et contra praxim Ecclesiae; tum quia hoc Sacramentum est institutum in modum accusationis et indicii, haec autem, per se loquendo et ordinarie, fieri debent circa materiam aliquam specialem, certam et determinatam 4). Propterea curet Confessorius. inquit S. Alfonsus, « aut eum disponere ad dolondnm specialiter de aliqua culpa levi, a qua magis horreat, aut ei insinuare ut confiteatur aliquod peccatum grave vitae anteactae contra aliquam virtutem acu aliquod praeceptum (suflicit hoc dicere generaliter sine numero), ut habeat materiam certam, super qua inniti possit absolutio· (Prox. Conf., η. 71 in fine). Quocirca subdo cum Ethel, n. 19 et 15: Ne incassum Confessarius poenitentem ct scipsnm divexet, nolit a poenitento postulare ut peccatum in specie exponat. mhI ipsemet proponat illi unam alteramve peccatorum speciem, v. g.: Xonnr de omnibus peccatis luis doles teque accusas, praesertim dc peccatis contra 4uin. enntra tkun praeceptum f Si poenitens atlirmative respondeat, absolvatur. 2. Ob icetum integritatis materialis. 294. — Principia. I. Ad integritatem confessionis necessarium est peccatorum mortalium, quae post Raptismum commissa nondum di’) Cfr. LMnnkiihl. II. n. G2G. f’nx. Conxr.. ||. r. 288 agg.; Mimnnlnll. Df MiOoHonibu* qvibvs Mie baptiznti b Cfr. enpm torn. I. π. I IS. g. 2°. b Ila ctlnm Sum·., dbtp. 23. net. I. n. 10; Harinox. ditp. 3. n. 07; Liiym. /r. 0. cap. 9. n. 6 in fine: Croix. n. G23. 1218 ct nlil pluroe. b Ito Sumcz. lor. HI.; Croix, »1. 622; Con Inch. «top. 7. dub. 1. n. 0 ct alii; Hrrinex. lor n/.; cfr. .V. K.N. (1907). p. 253. 303. rl LIB. VI. TRACT. V. PARS II. CAPUT HI. recte potentate clacium remissa fuerunt, species, cjrci .mstantiax mu­ tantes speciem, et Ni MERCM distincte cjplicare, lia docet Trid., sess. 11, cap. 5 et can. 7. Item can. 901: «Qui post baptismum mor­ talia perpetravit, quae nondum per claves Ecclesiae directe remissa sunt, debet omnia, quorum post diligentem sui discussionem con­ scientiam habeat, confiteri et circumstantias in confessione expli­ care, quae speciem peccati mutent ». PORRO: 1“ numerum explicare oportet, quia sine illo non omnia et singula peccata declarantur. 2" Omnes species et circumstantias speciem mutantes jiei-catorum, quum «sine illis peccata ipsa neque a poenitentibus integre exponantur, nec indicibus innotescant, et tieri nequeat ut do gravitate criminum recte censeripossint, et poenam, quam oportet, pro illis poenit<-ntibus impiuiere » '). blw damnata est ab Alexandro V11 prop. 25: ♦ Qui habuit < <>]iufanT*euin soRîta^si· tisfucit confessionis praecepto dicens: Commisi eum soluta grave pecealum contra castitatem, non explicando copulam». Recole dicta in tom. 1. n. 226 sg. dedi stinctione peccatorum (n. 465). 4 SUU -4* ■· II. hi DUBIO STRICTO de exsistentia seu extensione legis confitendi quoad aliqua, integritas confessionem eorum per se non requirit. Ratio est, quia integritas confessionis obligat ad modum praecepti; atqui iuxta principia certa moralis systematis nostri lex, cuius exsi­ stentia stricte dubia est, non obligat; ergo licitum est, per se lo­ quendo, sequi opinionem ae<|iiiprobabilem minus tutam circa exten­ sionem praecepti divini integritatis confessionis. Et talis confessio revera integra est: ea enim confessio censetur integra * in qua homo nihil mala fide omittit; atqui principia reflexa efformant conscien’ tiam practice certam de non-obligatione praecepti stricto dubii; ergo adest in· tegritas, saltem formalis, quae sulticit ad valorem et fructum Sacramenti. ^»4.-.- £ Neque ergo hi<- datur loeii- principio isti, in materia Sacramentorum partem-M,, tutiorem esse sequendam; hoc enim valet tantum, ubi opinio minus tuta Sacra; itu. ôefe.., mentum nullitati exponeret, cui per principium reflexum remedium afferri ne- Pquiret (n. 468; II. .1., n. 29). ' Aliquando tamen per accidens potest esse obligatio manifestandi ea quorum confessio per se dubie tantum obligatoria est; quoties scii. Confessarius legitime (j0 „jM interrogat. Cfr. infra n. 299 in fine. , III. Quoties aliquid quod per se est de necessitate rei integritate confessionis, e.r oblivione rei alia legitima causa omittitur. IN PRIMA subsequent! (ΌΝΙΈ83ΙΟΝΕ illud explicandum est. si fieri potest. Ratio est, (plia, ut definivit Trid., loc. eit.. ox praecepto divino confitenda sunt omnia et singula peccata mortalia, quorum memoria habetur, ut directe absolvantur; si quae ergo peccata memoriae occurrant necdum confessa, in proxima confessione sunt clavibus subjicienda. Constat etiam ex prop. 11. damnata ab Alexandro VII: « Peccat n *) Cfr. Cone. Trid., .SV*·, 11, r. 5. 285 MtTERIA PHOXIM \ 1ΌΕΜΤΕΧΤΙΛΕ in confessione omissa seu oblita, ob instans periculum vitae, aut ob aliam causam, non tenemur in sequenti confessione exprimere ». Dictum est: in prima subsequent! confessione, sive ea libera sit sive praecepta ratione periculi mortis aut obligationis annuae, con­ fessionis. Non tamen est obligatio defectum hunc quamprimum sup­ plendi;, nec est obligat io tale peccatum confitendi antequam quis ad. S. Communionem accedat vel Missam celebret. Cfr. supra ». 113, q. 2. 295. — Resolutiones. 1' Ne<-<-s>afiiitii est declarare in (.ont· .->ione circumstantiam, quae transfert actum ex veniali peccato in mortale, aut e cou verso; (plia talia peccata in propria ratione peccati, id est, in ralione offensionis divinae, specie theologica differunt ; peccatum autem primario pertinet ad confessionem, quatenus offensio Dei est (». 171). 2° Si (piis recordetur se peccasse mortaliter, oblitus est autem cuius speciei fuerit peccatum illud, debet hoc ipsum confiteri (Lugo. disp. 17, ». 10; Salm., /r. 16, cap. 6, ». 7). 296. — Quaestiones. Quaer. 1° J» declarandus sit actus ternus. Resp. Affirm ictus (‘iiim externus est revera forinaliter peccaininosus e-t> actum internum in ratione peccati complet, ideoque absque (dus declaratione peccatum non recte manifestatur. Accedit quod confessarius, si actus externus non declaretur, suo officio indicis recte fungi nequiret. ludicabil euiin modo notabiliter diverso de poenitente (pii peccavit tantum prava voluntate aliquid faciendi, ac de poenitente qui pravae intentioni adhuc actum externum adiunxit; neque aetu externo non declarato, confessorius scire potest au peccatum >n fortasse reservatum. an pnciiitens restituere teneatur etc. Cfr. to»i. I. ». 55; Mare, »». 1692, 1° (lib. 5, ». 12). ■\Quaer. 2° .1» declarandus sit rcrera secutum esse. effectis externi s, i. e. effectum Quaestio est do effectu moraliter malo in causa voluntario ct quaeritur utrum sufliciat confiteri so causam cum praevisione talis effectus posuisse an ver» ct ipse effectus ut in re secutus confitendus sit. Et idem applices omissioni in catwa voluntariae. Hrsp. Effectif c< it<> debet declarari, si Confessorius de eo legitime intert- roget vel ab eo pendeat censura aut reservutio peccati. Secus certo non delret ^^«.ilivlarari, si prava voluntas ante eventum retractata e>t ; nam si autvuuani eiv foetus sequitur, lioniiuciu iioyniteat <·ffcctiisqiir impediri iam neiuient, tune efy^hTiiis culpa vxaiiiatui ideuque declarandus non est. Si pffi^a voluntas non est ’·*<- retractata, disputatur. Sed dicendum videtur declarandum esse effectum qui <-t peccati interni complementum seu consummatio vel externa exsecutio, ut blasphoniiae in ebrietate prolatae atque praevisae. Eiusmodi enim effectus, ut pote malitia voluntatis infectus, nomine peccati venit. Secus dicendum de effectu •pii peccati interni consummatio vel eXHoeutio externa dici neouit. ut mors e 1!> — AKlrt.svs lUMKN, Tlwol. Mor. - II. > C 28« LIB. VL TR\CT. PAWS Π. CAPUT HL propinatione voneni secuta. Cfr. supra I, η. 59 nola; Woiltur», II, n. .320. 4 (Lib. I. it. 149; Lib. 5, n. 10). Nota. Caetcras quaestiones do hac materia pro obiecti varietate seceriutuu·, videlicet: de numoro peccatorum, de eorum circumstantiis, et do peccatis dubii» QUAESTIONES DE NUMERO PECCATORUM. t/4 jf * 4/ z4Ww*< · 297. — Qu.ier. 1° Quomodo numerus peccatorum in confessione explicandus sil. Resp. 1° Quando poenitcnti certe constat de numero, illum con­ fiteri debet, non maiorem neque minorem. 2° Quando, facta monili diligentia, non occurrit numerus certus, tamen se offert aliquis numerus, qui parum creditur a vero distare, is declarandus est, addendo circiter vel plus minusrc, idqtie sufficit; itz-.tum (plia iit quod moraliter est possibile, tum quia id satis est ad morale indicium humano modo ferendum. Et post Confessionem, licet aliqua peccata occurrant, maior est numerus expressus, eo magis augeatur numerus inclusus. Undo «licendo e. g. circa ter, intelligitur bis vel quater; circa ID vicibus, intelliguntur S vel 12; circa 30, intelliguntur 27 vel 33; circa 100, intelliguntur 95 vel 10S (n. 466). Ex quo consequitur, quod si post Confessionem pocnitens deprehendat se i 11 numero notabiliter defecisse, tenetur postea in Uonfessione defectum supplere. Cnntrar κι niiiiwrnin etiam im Labili ter ..cj-rmriL non tenetur errorem ..Coirigore; quia in maiori numero expresso iam continebatur et absolvebatur iste minor (Spor,, w 149 et 451 · 2*7 MATERIA PROXIMI POENITENTIAE p ?ik*Grvnt. 298. — Resolutiones. 1° Meretrix debet frequentiam solitam forni­ cationum per hebdomades aut dies explicare,^item species peccatorum saltem principales (plautum potest; deinde explicare debet aliquando numerum certarum specierum (piae non tam frequenter occurrunt, ut quoties peccavit contra naturam, cum coniugatis, scienter nimirum, eum consanguineis, etc. Circa numerum actuum internorum sufficit frequentiam per dies generaliter exprimere. Ita Lugo, disp. 16, n. 573. 2° Similis difficultas occurrere potest in quocumque alio peccatore inveterato, e. g. in eo, (pii passim concupiscit turpiter feminas sibi obvias, in (pio difficilius fortasse est. numerum aliquem designare: quare sufficit explicare an frequenter quotidie, vel per hebdomades, item species prin­ cipales. an frequenter coniugatas, an aliquando cognatas, etc. concupiverit. Quod idem valet in delectationibus morosis. Ita Lugo, n. 571: Spor., n. 153. 3° Idem contingere potest quando homines rustici vel plebeii con­ fitentur colloquia turpia, (piae quidem passim toto die, dum simul la­ borant. aliqui miscere solent, absque ullo delectu circa materiam vel socios; (pii satisfaciunt eodem modo. Ita Lugo. ». 575; Spor., n. 153. QUAESTIO DE CIRCUMSTANTIIS PECCATORUM. Circumstantiae sunt: aliae xpeciem mutantes, quando supra pec­ catum addunt speciem novam peccati: aliae aggravantes aut mimiïmltâ (piando augent vel minuunt dumtaxat malitiam peccati intra eamdem speciem, idque vel notabiliter, vel leviter tantum, v. g. quantitas furti. $**-**^0 . ___ »-*—t u < *- · ’ C ·’ *· *&<-·« Λ.- 299. — Quaestio. Jh. praefer circumstantias speciem peccatorum mortalium mutantes, etiam circumstantiae peccata notabiliter aggra­ vantes intra eamdem xpeciem sint necessario confitendae. £^' Hesp. Negat., ner se loquendo, ut hodie communiter admittitur. Prob.: 1° ex Concilio Trid., sese. 14, cap. , (piod agendo de circumstant iis, positive semper limitat sermonem ad eas, quae speciem mutant; undo videtur positive excludere alias. Idem facit can. 901. 2° Quia obligatio confitendi circumstantias aggravantes esset poemtentibus mimae angustiae, (pium possint ipsi continuo dubi­ tare an circumstantiae omissae essent leves an notabiliter graves, et an essent sufficient er expressae. imo valde dubia, ita ut nec Concilium Tridentinum eam colligere potuerit ex verbis Christi et Sacramenti institutione; obligatio vero £r^i,pAccedit auctoritas S. Thomae, multorumque aliorum theologorum. uti probat S. Alfonsus. Neque obstat confessionem huiusmodi cir· 4 iui»Mq <4 C 288 LIB. VT. TRACT. V. PARS Π. CAPUT III. cumstantiarum notabiliter mutaro indicium confessarii; nain tandem aliquando a sola voluntate Christ i pendet quo gradu indicium con­ fessarii perfectum et aequale esse debeat: quae voluntas in casu non sufficienter claret (n. 468; /7. .4., n. 29). Nihilominus per accidens oriri potest obligatio confitendi circum­ stantias aggravantes, quando nempe Confessorius legitime de illis inter­ rogat; Confessarius enim saepe tenetur eas inquirere, sive ad dispositionem poenitentia dignoscendam, aut relapsum praecavendum, sive ad censuram aut reservationem peccato adnexam cognoscendam, sive demum ad im­ ponendam aliquam obligationem a poenitente implendam. Constat prae­ terea ex prop. 58 damn, ab Innoc. XI: «Non tenemur Confessorio inter­ roganti fateri peccati alicuius consuetudinem ■>. Hac ratione ordinarie est obligatio manifestandi consuetudinem peccati, occasionem proximam, continuam vel interruptam, quantitatem furti, et id genus alia (n. 468; ». Xcc obstat). QUAESTIONES DE PECCATIS DUBIIS. 300. — Dubium de peccatis versari potest circa tria: 1° quando.<4.. quis dubitat an peccatum commiserit; 2° quando constat de peccato,- -dubitat vero an fuerit mortale aut veniale; 3° (piando scit se pec­ casse mortaliter, dubitat tamen an illud peccatum confessus sit. r Deinde dubium ipsum potest esse vel positivum, nempe si utrimque adsunt rationes probabiles; vel negativum, si rationes nonnisi leves sunt. Tamvero, secundum principia quae supra in tom. I, n. 103 sq. exposuimus in primo et secundo casu, ubi scilicet quis dubitat num mortaliter peccaverit, nulla est obligatio confitendi peccata duliiq; in tertio vero casu, ubi quis certo scit se peccatum mortale com- _ misisse, dubitat vero num illud confessas sit, tenetur illud peccatum confiteri tam in dubio positivo quam in dubio negativo, modo famcu revera dubitet. Per accidens haec dubia saepe praesumptione tol­ luntur ut ex sequentibus quaestionibus patebit ubi totam rem ube­ rius explicabimus. Quaer. 1° .4» sit obligatio confitendi peccata mortalia dubia, in dubio NUM QUIS MORTALITER PECCAVERIT. ΙύΐϋΡ, Aequi·; nec ill dubio positivo m-e in negativo: nam Trid. eorum solum peccatorum confessionem exigit, (piorum quis conscientiam seu memoriam habet ; conscientia putem denotat scientiam et judicium de j?eceat<> commisso; at vero dubium qunlecuinque neque est scientia seu memoria, neque indicium, sed nescientia, immemoria et suspensio indicii; ergo qui dubitat, caret conscientia peccati. Porro, non est pro delicto dubio onus certum imponendum; neque factum fundans legem, in casu factum MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 289 peccati mortalis, praesumi, sed e contra probari debet ’). Demum, exsi­ stentia obligationis confitendi peccata dubia saltem stricte dubia est; talis autem obligatio iuxta certum systematis monilis principium re­ flexum practice non tonet. Nec obstat praxis fidelium, quippe qui id fa­ cere soleant oli maius conscientiae levamen; neque inde recto colligi potest divina traditio. Attamen in mortis articulo, si quis dubitet an peccatum grave pa­ traverit, sciens se Sacramentum Poenitentiae post tale peccatum non sîîscëpisse, teneretur, ad effugiendum damnationis periculum, non illud quidem peccatum dubium confiteri, sed vel absolutionem sacmmentalem recipere, confitendo materiam certam, vel saltem actum contritionis elicere. Q u o circa notandum, sufficere contritionem sine voto confitendi: quia peccatum dubium non est necessario confitendum. Similiter, si sic dubitans ad N. Communionem accedere volit, dd»·ret ut efrtc dispositus sit, idem facere (n. 473, 475: Tnstru:. e pr"'.. n. 30. edit. 6*). In praxi generatim suadenda est poenitentibus confessio mortalium dubionim; cum ordinarie prosit ad conscientiae tranquillitatem. Venimtamen scru­ pulosi omnino eximi debent; imo ipsis votari debet, quominus buinsmodi pec­ cata dubia confiteantur. Eximuntur quoque personae timoratae conscientiae, quae non solent lethaliter peccare; quia in dubio credere debent se non consensisse. Contra vero. ii. qui in peccata mortalia facile prolabi consueverunt, in dubio praesumuntur consensisse. Unde concluditur, vix unquam dari dubium strictum sed plerumque adest praesumptio pro vel contra poenitentem (n. 474, 476; H. t.. a. 31. 32). QUAER. 2° .1» teneatur quis confiteri peccatum mortale certe COM­ MISSUM, in dubio num illud confessus sit. Resp. In dubio negativo, communitor docent ipsum tenori. In dubio ponitiro, adest sententia quae negat obligationem confitendi: quia obliU. gatio legis tunc est dubia. Sed dicendum est per se loquendo, ubi vere dubium habeatur, adesse obligationem quia in dubio facti supponentis legem, i. c. quo posito lex desinit, aut impleta est. possidet lex’). Tlinc S. Mfonsus affirmat obli­ gationem confitendi respectu eorum, qui négligentes fuerunt in confes­ sionibus suis: apud talos confessio peccati erit graviter dubia: atqui de­ bito certo non’satisfit per solutionem dubiam: lex ergo confessionis, cum ,Λ. >- possideat, obligat. — Respectu vero eorum, qui diligentes fuerunt in peccatis suis confitendis, si deinde dubitant num aliquod peccatum omiserint, iit postquam multum elapsum est tempus a quo illud patrarunt, non tenentur id confiteri: cum tunc possint pro certo habere se illud confessos wUtf.i-ssc. Eliam illis, qui, nrins in vitiis habitllilti fuerunt, sed vere conversi vif.nin dnvnriinL ** ίιιτη imn dihlinn diiduin rpctiiin rectam vitam, duxerunt, si nnstmndiim DOStinodum dubitent num aliquod aliquod peccatum vol circumstantiam omiserint, in ponfossione generali aut par- * tieiilari diligenter facia, Pou fe sarins debet· prohibere no haec confiteantur. t" 9 t !) Cfr. *npm fom, T, n. n. k -C' ' *-„· c oumùCévC 290 MB. VI. TRACT. V. PAKS Π. CAPUT III. et ne recogitent quidem de vita praeterita. Denique, scrupulosi minime debent peccata praeterita confiteri, nisi penitus certi sint se numquaiu illa confessos esse. Ita quoque Elbel, m. 192 (n. 177). Denique, si quis peccatum certo commisit, et dubitat utrum illud ante an post ultimam confessionem commiserit, manet conscientia pec­ cati, ideoque et obligatio illud confitendi. QUAER. 3° .1» ille, qui confessus est aliquod peccatum mortale ut num: commissum, teneatur illud postea denuo confiteri, quando certo commissum agnovit. Resp. Contror. 1» Sent entia, negat ; tum quia peccatum illud explicatum fuit prout erat in conscientia tempore confessionis, poenitensque fuit ab eo directe absolutus; tum ex communi doctrina, secundum quam, explicato numero incerto plus minusve, modicus excessus postea certo detectus non debet manifestari, quamvis nonnisi dubie declaratus fuerit. 2* Sententia communis, quam S. Alf. sequitur et in H. A.. n. 31 veram vocat, affirmat: 1° quia initio erat obligatio illud peccatum con­ fitendi ut certum, et solum tunc excusavit ignorantia; ergo, hac sublata, redit ea obligatio: 2° quia indicium notabiliter diversum est de peccato dubio ac de certo; ergo Confessarius debet adhuc de eo peccato ferre iustam sententiam, utpote nondum latam, et imponere iustam satisfactionem nondum datam. Non obstat peccatum fuisse directo remissum; nam per accidens aliquando repetendum est. e. g. ad confitendam circumstantiam oblitam quae speciem mutat, puta circumstantiam adulterii, incestus. Insuper quatenus est peccatum certum, non directe, sed potius indirecte remissum dicendum eet. - Ad paritatem cum numero incerto respondetur eam negando; nam a) numero incerto, addito plus minusve, includitur modicus excessus, sed accusatio dubia non includit certam; l>) quando dubium est de numero peccatorum, indicium non est notabi­ liter diversum; quia diversitas est dumtaxat secundum plus et minus; at. quando dubium est de ipso peccato, indicium est prorsus diversum; (pria diversitas est circa substantiam rei, nimirum situe poenitens reus peccati an non. 301. — Nota. Advertendum, quod si quis integre, confiteatur pec­ catum certum, quod nec ipse nec, Confessarius sciebat esse ex genere suo mortale, postea vero doctior factus, vel, aliif'consultis, novit esso mortale, tunc non tenetur iterum illud confiteri; quia poenitens integro confessus est peccatum suum, neque ad confessionis valorem requiritur quod poenitens vel Confessarius sciat materiam illius peccati gravem esse (w. -178, 500). 3. Causae creusantes ab integritate materiali. Sicut a quavis lege positiva (cfr. torn. 1. n. 183, 184), ita etiam £ a praecepto integritatis excusat impotentia sive physica, sive mo­ ralis, pro ea parte pro qua poenitens imposr est. ΜΛΤΚΚΙΛ Ι'ΚΟΧΙΜΛ POENITENTIAE 291 302. — Principium. Impotentia PUVHICA excusat ab integritate materiali. I label ur quando physice, omnino impossibile est ut pornitens hic et nunc peccatu sua integre confiteatur. Et ratio est quia praeceptum positivum non obligat ad impossibile. Tunc orgo sufficit ea confessio quae possibilis remanet. Ad physicam porro impotentiam revocantur: 1° Obi irio vel ignorantia inculpabilis, aut nonnisi venialitcr culpabilis, peccatorum, post examen sine gravi saltem negligentia peractum. Cfr. infra n. 307. 2° Defectus temporis qui adesse potest a) instante mortis periculo sive ipsius poenitentis sive .sacerdotis ((piando sc. timetur ne unus alterve inter confit ejnjum moriatur1). Immo in communi periculo, puta instante na/ί fragio} imminente proelio, grassante peste, in­ cendio domum pervadente ubi plures sunt qui exire non possunt, deficiente tempore ad singulos audiendos sufficit omnes generaliter manifestare peccata sua ad obtinendam absolutionem. Cfr. infra ». 306 b} in aliis circumstantiis in quibus tempus necessarium ad integre confitendum omnino deficit v. g. propter discessum eonfessarii; haec tamen solummodo si urgeat gravis necessitas sese hic et nunc confitendi secundum ea (piae dicentur infra n. 305. Non tamen per se excusat magnus poenitentium concursus v. g. in aliquo die festo. Cfr. infra n. 305, q. 3. 3° ignorantia idiomatis, in peregrinis, si Confessarium linguae suae gnarum non inveniant; his sufficit peccatorum suorum do­ lorem signis manifestare. Neque tenentur per interpretem conlitcri; (plia iuxta Cono. Lateran. IV, cap. Omnis utriusque sexus confessio secreta soli Sacerdoti facienda est; deinde interpretem adhibere est grave incommodum. Constat etiam ex variis declarationibus S. Sedis2) (n. 179, 181-486: II. .1., n. 3.5). P&M 1° Dejectus auditus in surdis, qui ex una parte omnia explicare nesciunt, ex altera parte interrogationes Confessorii non audiunt, -t Qui vero non surdi, sed surdastri sunt, in aliquem locum remotum deduci debent, ut eorum confessiones audiantur*). ç^V 5° Defectus loquelae, in balbis aliisque loquelam impeditam ha^iirntibus, (pii eo quo possunt modo explicare peccata sua debent. U Multo magis muti et surdo-muti, saltem qui alio modo sese exprimere non valent, excusantur, ita ut per se sufficiat si aliquo nutu tL peccatum aliquod significent. Si vero muti commodo interrogari b De alMolvcndh moribundis :) Itn ox Doclnr. S. ΟΠΙο. 28 (Co//. S. .S’., n. 176-79) nrenon ex (tancnlta IX, /n rjcrZxa, 13 Sept. ’) (ΪΓ. infra n. 465. q. 3. loqueIn prlvalla vel sonalbue dotituti* cfr. infra n. 336. Febr. 1633, et 10 Febr. 1668. lU-in 8. (X Prop. Fid. 1633 <'on*tlt. Alexandri VII, &κη«<ΐη/Ή, 18 Inn. 165S. r, xi et 1660 (<’οΠ. /*n»p. Fid., n. 129 et 187). 292 MB. VI. TRACT. V. l’ABS II. CAPI T III. possunt, catenas etiam interrogandi sunt., ut confessio quantum fieri possit integretur. Eo casu quo tum poeniteus tum confessarius noverint signa conventionalia quibus hodie muti et surdo-muti saepe instruuntur atque perfecte sese exprimere valent, hoc medium adhibendum est, quum ita instructis sit ordinarium. ^.Quaeritur utrum muti et surdo-muti LITTERIS instruct! truemipir '4 tKtZkc/ scnpto\onfitcri, si aliter non possint. l{esp.,Controv. la Sententia ne^at : quia script ura est per se perpetua atque obnd?ia periculo manifestationis, cui se exponere poenitentes non tenentur, et quia est medium extraordinarium, quum confessio per se voculis sit oporteat. 2* Sententia communis et probabilior aflirmat, regulariter loquendo; C c/. y. mutorum est medium ordinarium communicandi aliis, neque ordinarie ii. i.j subiaeet probabili periculo manifestationis, quippe quod facile caveri ' possit, ut testatur experientia; sunt enim qui semper scribant peccata sua, prolixitatem confessionis alii forte suspicarentur ipsum multi> esse culpis gravatum. 2° Periculum revelationis vel violationis sigilli sacramcntalis. Talo periculum adesse potest si <'onfessariu* nequeat «unni confcsMonern integram facere, npd alterius poenitentia peccatum manifi -fet; item, ai confi­ teatur Surdaster'1'"aliis adstantibiis; vel si confiteatur graviter vulneratus, aut mulier parturiens. qui vel quae a ministrantibus relinqui non potest; vel poenitens prudenter timeat no Confessarius sigillum infringat, puta si Confessarius tam alta voce Impiatur ut a circumstantibus possit audiri, neque monitus vocem moderetur. 3° Periculum scandali, sive a parte poenitentis, sive a parte Confessarii, v. g. si peccatum turpe manifestando poenitens cum fundamento timeret, ob cognitam Confessarii fragilitatem, ne hic pravum consensum praestiturus sit, vel sollicitaturus; vel si Con„ ~Jes8arius timeat ne diligentius interrogando circa speciem et numorum peccatorum luxuriae, sibi aut poenitenti causa fiat peccandi. 1° Scrupuli, puta si scrupulosus praeteritarum confessionum tiinore iugiter vexetur. Cfr. tom. I, n. 76, 3M°. * ►2^“" ®° ^nmnum corporale timendum sive ex parte Confessarii sive 1, 'ex parte poenitentis. V. g. si Confessarius sibi gravem contagionem et mortis periculum timeat cx auditione longae confessionis aegroti contagiosi; tunc satj-. .-t aliquod neyratum audire; attamen, si Confessarius vellet totam confessionem audire, te­ netur infirmus integre confiteri. Item, si poenitens graviter aegrotans non ρ<·*-<1 -ine gravi valetudinis damno vel capitis defatigatione omnia peccata exponere (n. 484 486; Π. .·!., n. 39). 304. — Principium. s"·' physica sire moralis tunc tOfftum excusât, cum impedimcnTuin integritatis cst^aut natura ita slaliïe aiit^talis urget necessitas sese hic et nunc confitendi, ut poenitens xine gravi damno e.rpcclari non possit usqueaum possibilis sit confessio integra. Atqui e.r sua natura (ideoque etiam sine actuali necessitate confitendi) semper excusat oblivio et ignorantia, quia supponuntur invincibiles; item ea impedimenta physica vel moralia, quorum mo­ mentum cessationis praevideri non potest, ut v. g. defectus auditus vel lotpielae in iis qui scribere et legero non possunt nec signis uti conventionalibus; scrupulositas. Pro urgenti necessitate autem hic et nunc coniItendî luiec simu 1 requiruntur: 1° Ut desit alius Confessarius apud quem sine tali vel alia gravi ditlicultate confessioni extrinseea peccata integre declarari possint 291 LIB. VI. TRACT. V. PAILS II. CAPUT III. v. g. gnarus determinati idiomatis, vel peritus signorum conven­ tionalium quibus muti et surdi-muti sese exprimunt, vel apud quem non laeditur sigillum etc. Quandonam autem nimia adsit difficulté adeundi alium Confessarium, prudenter aestimandum erit, pro di­ versitate personarum et locorum, fere iuxta ea quae supra (n. 115, q. 1) diximus pro casu quo quis ab ipsa susceptione Poenitentiae ante S. Communionem excusatur. 2° Confessionis necessitas quae adesse censetur: a) in mortis periculo; b) si impleri debeat praeceptum annuae Confessionis vel Communionis; c) si sumptio Eucharistiae aut Missae celebratio omitti vel differri sine nota aut scandalo non possit; d) si alias Con­ fessio multo tempore differri deberet; dilatio autem per duos vel 1res dies, imo per unum diem, satis longa censetur pro eo qui est in peccato mortali (n. 487, 490; II. Λ., n. 39). >>Ad haec tamen notanda: 1° Illicitum est de industria provocare cashin impossibilitatis integre confitendi scii, eum quis consulto nunc occasionem integrae confessionis declinet ea intentione, ut postea sine confessione vel dimidiate tantum confessus absolutionem recipiat.*2° Ea· tenus tantum miis excusatur ab integra confessione, quatenus sese extendi! physica vel moralis impossibilitas. Unde sub poena in validitatis (nisi excuset bona fides) poenitens tenetur confiteri in quantum physice ct moraliter possibile. 3° Inculcandum est poenitenti hoc modo absoluto ut in Confessione proxime sequenti, sublato impedimento, omnia peccata integre confiteatur quae antea confessus non fuerit. Cfr. supra n. 294, III. 305. — Quaestiones. Quaer. 1° >ln excuset ab integritate materiali rcrecundia maxim\ er circumstantia extraordinaria. Resp. Negat communis theologorum sententia contra paucos. Ratio ( — autem est, quia verecundia in se et natura sua confessioni annexa ideoque semper ei intrinseca est; quod interdum sive ex enormi gravitate peccati. Urice, sive ex timorata indole poenitentis, sive ex qualitate Confessorii, maior, r -.t> iIn0 maxima evadat, hoc mere per accidens evenit. Insuper, si revera ob “7"talem verecundiam extraordinariam aliquis ab integritati· exeiisaretur, qui? ~ limites assignaret? Innumeri tunc verecundiam suam extraordinariam et ,M«4.iavincibilem reputarent, ita ut prudenti Sacramenti ministration! pro(*. visum non foret l). Cfr. etiam Trid., sess. 1 I, cap. 5. Quaer. 2° .1» sit obligatio confitendi peccatum mortale, quod non posset *·*'· integre explicari sine manifestatione complicis. Hexp, Nonnulli ne^antj quia praeceptum naturale servandi famam proximi praeferendum est positivo servandi integritatem confessionis. - Sed sententia communis, quam S. Alf. sequitur, affirmat; quia ius ad " **' famam non laedit· qui insta de causa aperit homini prudenti delictum Cfr «upm η. 115: N. K, S. (1911), p. 'H ; Thml, Prakt. Quart. (1010). p. 358. t s MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 295 ■^-•occultum proximi, uti torn. 1, n. 1013 ostendimus; lex autem confcMionis ί“ est legitima causa integre accusandi peccatum, etiamsi persona complici* a iudiee cognoscenda sit; ergo eo ipso obligat. Accedit, complicem consentiendo peccato amisisse ius ad famam (plautum ad confessionem illius '£X*$eccati, quemadmodum ipse poenitcns illud amisit. Verum tamen, si cominode possit, sub levi tenetur poenitcns alium Confessarium adire, cui *4 ignotus sit complex, ut· Imius famae consulat; a quo veniali modicum incommodum excusat; (piare angi non debet Confessariue, si poenitcns 4 complicem manifestat. Praefata doctrina intelligenda est de peccato mortali nondum directe remisso; nam ob peccatum veniale confitendum, aut mortale iam rite confessum, non licet grave peccatum alterius manifestare (n. -189, 190; //. 4., n. 40. Cfr. N. K. 8. 1915, p. 391). Quaer. .4)/^ magnum POENlTENTlUm concursum in aliquo festo, in Jubilaeo, dimufiari possint confessiones. Resp. Negat., constat ex prop. 59, damn, ab Innoc. XI: < Licet sacrainentaliter absolvere dimidiate tantum confessos, ratione magni concursus poenitentiam, qualis v. g. potest contingere in die magnae alicuius festi­ vitatis, aut indulgentiae ». Ratio est, quia nulla exsistit necessitas (h. 503). I- Si vero accedat alia causa necessitatis v. g. si sacerdos tantum per breve temporis spatium^n aliqua regione manere possit, postea per inultum tempus non revermiriis, ita ut fideles diu sine confessione remaneant. probabiliter licebit ei abbreviare confessiones, si secus omnes audire non possit. Moneat tamen fideles dc obligatione postea, data opportunitate, confessionem integrandi. Cfr. Marc, n. 1698’). SOHO LION Dc absolutione pluribus insimul danda absque praevia confessione a singulis peracta. 306. — Dari possunt quandogm» circumstant iae in quibusAny possibilitas physica integre confitendi etAlefectns copiae confessarioruin est tam evidens atque confitendi'necessitas tam urgens, ut etiam plores insimul absque ulla praevia confessione a singulis peracta absolvi queant sub generali formula. Casus huiusmodi oc­ currentes atque modum procedendi describit Instr. S. 1’oenit. 25 Martii 1911 ’). I. Absolutio hoc modo generali impertiri potest: 1° In mortis peri­ culo; licet sc. in tali periculo constitutos modo generali absolvere quando sive^prae fidelium multitudine sive prae temporis angustia ’) Cfr. Vinner in Euntes Doctlt (1060). p. 75. J) A. A.S. (19II), p. 155. 29Ü LIB. VI. TRACT. V. PAILS 11. CAPUT III. singuli, ne dimidiate quidem, audiri possunt; et quidem «) milita imminenti aut commisso proelio, vel etiam si prudenter praevideatur quod talis absolutio iridmeuto supradicto impossibilis vel admoduni difficilis erit, statim ac necessarium indicabitur. Cfr. Resp. S. 1’oenit, 10 Dec. 1910 >); b) cives et milites durantibus hostilibus incursio nibus c) licet Instr, cit. scso limitet ad hos casus enumeratos, non sunt tamen excludenda alia urgentia pericula mortis etiam tem­ pore pacis, uti dictum supra n. 302, 2°. 2° Etiam extra mortis periculum in casu magni concursus poenitentium accedente tamen gravi omnino et urgenti necessitate, gravitati praecepti divini integritatis confessionis proport ionata, v. g. si poinitentes — secus nulla sua culpa — diu gratia sacramentali et sacra Communione carere cogantur. Ita v. g. in campis concentrationiaut captivorum; vel in casu relato supra n. 305, q. 3 *). Quantum temporis spatium in praxi complectitur terminus « arbitrio prudentis viri relinquitur decidendum; imus mensis iam sat jin videtur, Non tamen huic casui applicare auderemus normam theologorum suprarelatam (n. 304, 2°) quo spatium unius diei iam satis longum vi­ detur pro eo qui est in peccato mortali; transferre hanc determinationem a casu singulari ad absolutionem generali modo pluribus impertiendam, portam late aperire videtur abusibus quibus praeceptum divinum integre confitendi satis dilueretur *). II. Regulae observandae. Ut autem hae in re abusus quam ma­ xime praecaveantur, S. 1’oenit. Instr, cit. plures normas praescripsit observandas: 1° Ut licite tali modo plores insimul absolvantur, sa­ cerdotes, quoties id possibile sit, ad Ordinarium recurrant; ipsius autem est decernere utrum militum aut civium turma revera in tali necessitate versetur et adsit impossibilitas sese integro confitendi. Non omittat Ordinarius pro rasibus pluries occurrentibus fixas nonnas praestituere. /> 2° Ante absolutionem impertiendam sacerdos fideles moneat a) necessarium esse ut. quisque eliciat''.sincere dolorem de peccatis cum^proposito ea in futuro evitanda. ConvciiA^praeterea eos monere ut talem contritionis actum externe etiam significent., si possibile sit, v. g. pectus percutiendo 5); b) necesse esse ut in prima confes­ sione subsequent! gravia peccata nondum integre confessa patefaciant. ) b b b .1. Λ.8. (1940), p. 571. Cfr. ullam S. Poenlt. G Fobr. 1915 (Λ. J. S. [1915], p. 7i). Pro variis liidultin damnto ultimo bello coiiccmhIm cfr. Λ . /t Th. (1910-45), p. 914. Cfr. Vvnmtwch, Theol. Mor.t III. n. 512 N. B. Cfr. RiMtrepo Iu PerMica (1911), p. 27H; Viabor In Kmii/oi Docti* (1950), p. S3. Pro alaoluUono danda cfr. ellam Infra n. 330. C MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 3° Instruantur fideles graviter eos prohiberi ne divino vel ec­ clesiastico urgente praecepto do peccatis mortalibus confitendis, huic obligationi satisfacere declinent, occasionem exspectati les qua abso­ lutio turmatim detur. 1. Medium procurandae integritati*. 307. — Principium. Poenilene tenetur praemittere diligen* exa­ men conscientiae de peccatis mortalibus commissis, ut integre con­ fiteri possit. Constat ex Trid. cit., cap. 5, et can. 1 et ex can. 901. Ratio autem est. in promptu; cum enim ex praecepto obligetur omnia peccata mortalia confiteri, consequent er adstringitur ea in memoriam revocare. ** 4 Quanta autem debeat esse diligentia, ne peccatorum oblivio culpae lribuatur, generaliter dici potest sufficere mediocrem, qualem homo prudens adhibere solet in re gravi. Haec porro non est eadem in omnibus, sed ex capacitate poenitentis, ex numero et speciebus peccatorum, ex consuetudine peccandi, ex diuturnitate temporis, et aliis circumstantiis pendet (n. 171). y y ■ C* 308. — Resolutiones. 1" Adbibita mediocri diligentia. non tenetur quisulterius perscrutari, etiamsi putet maiori diligentia fortasse plura se reperturum. Rat io, quia non requiritur siminuiddim-nt ia ; huius enim ne­ cessitas nulla ratione vel auctoritate probari potest; insuper Sacrament uni r'C redderet odiosum, et conscientias imiuietas, quod esi . entra finem huius Sacramenti (n. 171). 2° Non timetur poenitens, qui timet defectum memoriae, peccata sua scribere; quia haec est diligentia extraordinaria, et inusitata; iuvat tamen, dummodo nimia vitetur anxietas, propter quam scrupulosis pro­ hiberi debet. Similiter, nemo tenetur ob timorem oblivionis Confessionem anticipare; sic fert communis huius praecepti interpretatio, ut ait LugO, (lisp. 15, η. II (n. -171). 3° Si Confessarius advertat poenitentem notabiliter defecisse circa examen conscientiae, et nulla urgeat necessitas, regulariter ei differenda '‘sl ‘‘bsolutio, ut debitam praestet diligentiam, eaqite praestita, redeat, praesertim si confessio post longum tempus fiat: quia fere impossibile est ut jsf(. repente interrogatus eorum recordetur, de quibus interrogatur. Excipe tamen poenitenfes rudes, qui per seipsos nequeunt conscientiam suam sufficienter discutere; quos proinde Confessarius ipse pro captu eorum examinare debet, ut postea dicemus (». 471). 4° Invalida est confessio non integra ex ignorantia vel negligent ia mortaliter culpabili (n. 471). ΰ" Graviter aegrotantes non obligantur ad tam diligens examen; imo quandoque nullum ab eis exigendum ost, ob nimiam capitis defati- 298 MB. VI. TRACT. \. PARS 11. CAI’IT 111. gationem; nee facile iis mos gerendus, cum volunt confessionem de di­ in diem differre sub praetextu quod nondum satis conscientiam disentserin t, sed sunt a Confessario ipso breviter examinandi, in quantum stale ipsorum sinit ; praestat enim eos imperfecte confessos in statum gratiae restituere, quam damnationis periculo exponere. ξ III. - REI.IQIAE CONDITIONES CONFESSIONIS. 309. — Solent plures assignari, e quibus quattuor specialiter tangemus. Prima conditio est ut confessio sit vocalis, cum fieri potest; tum propter Ecclesiae consuetudinem, quae per se graviter obligat. tum quia conveniens materia Sacramenti illa est, cuius est com­ munis usus. Excusat impotentia, sive physica sive moralis; quae si adsit, fieri potest nutibus, gestibus, scripto, prout in mutis et moribundis sensibus destitutis fieri solet. Item, si quis ob anxietatem loqui non possit, vel ob impedimentum linguae praegravem difficultatem confitendi voce expe­ riatur, aut ob summam verecundiam aliter sesc explicare nequeat, ut in puella accidere potest. In eiusmodi eventibus satis erit quod poenitens in scripto peccata sua legenda tradat Confessario, quibus ab eo lectis, poenitens dicat: De hix omnibus me accuso (n. -193). Secunda conditio est, ut. confessio fiat Sacerdoti praesenti; nec fieri potest per litteras aut per internuntium Sacerdoti absenti. Constat ex Catech. Rom. q. 15 et. ex Decreto Clementis VIII, 20 Iulii 1602, quo damnavit propositionem, licere per litteras seu internun­ tium confessario absenti peccata sacramental iter confiteri et ab eodem absente absolutionem obtinere, atque declaravit eam nullo in casu in praxim deducendam esse. Paulus autem V, 1 I Iulii 1605 declaravit hoc decretum etiam in sensu diviso, h. e. de confessione vel de absolutione seorsim, valere. Porro si luunquam licita est talis confessio, certum est, earn semper invalidam essi*. Confer infra n. 330. Clemens porro VIII vivae vocis» oraculo declaravit se 11 on intendere casum, quo moribundus sensibus destitutus, quem adstantes absolutionem petiisse testantur, absolvendus esset ; quia si praesente Sacerdote aliqui testes adsint, «pii de signis contritionis testimonium ferant, censetur ea testificatio esse ipsius poenitentis confessio, sicuti est confessio per interpretem facta (». 128; Fagnan. in lib. 5. cap. 12, n. 39). Tertia conditio est ut sit gECRETA seu AfRlct LARLS, id est, ut fiat soli sacerdoti, ex usu Ecclesiae. Qui vero aliter confiteri non MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 299 possunt, non prohibentur, si velint, per interpretem confiteri, prae* cavendo abusus et scandala (can. 903). Publica confessio solum obligat ex praecepto charitatis sui in bello, naufragio, etc., in quo satis est aliquod peccatum notorium confiteri, si fieri possit, et de caeleris se accusare generaliter, ut supra dictum est (n. 191). Quarta conditio est ,ut. sit vera, id est, sine mendacio, ita ut e poenitentiam illi imposuisse, et se indicasse de illius dispositione; quia tunc omnia essentialia adsunt. Sed haec opinio non probatur; quia, ut diximus, ( on· fessarius debet saltem confusim iudicium formare de statu poenitentis. tam ad ilandain absolutionem quam ad poenitentiam iniungendam, quae tunc utique imponi debet ad faciendum Sacramentum integrum. Si Confessarius >eeus fa­ ceret. et absolveret, farta confessione generaliter, absolutio esset quidem valida min adsint essentialia, sed illicita foret (n. 502. dub. 2 et 3; H. .1,, n. 44). 312. — Quaestiones. I. De obligatione repetitionis in genere. Qi 1" .bi distinete repetenda x ARRA VIT Sacerdoti. aer. sint omnia peccata, (piae quix EXTR A CONFESSIONEM Resp. Negant Logo ct Aversa, dicunt que sufficere quod idem Confessa­ rius eorum confuse recordetur, et poenitens deinde generaliter de illis se ac­ cuset; quia posterior accusatio, relata ad memoriam quam Confessarius habet de illis peccatis distincte prius auditis, dat illi sufficientem notitiam. Verius tamen atlirniandiini est ; ouia tunc nulla adest distincta sacramentulis confessio: non prior narratio, quippe quae directa non fuerit ad absolutionem; non posterior generalis accusatio, quin in ea peccata non sunt singillatim declaratu, quemadmodum requirit Trid. Tum vero Lngonis sententia admitti potest, cum Confessarius, quando poenitens se accusat de peccatis narratis, distinctam eorum haberet memorium ; quia generalis accusatio, relata ad notitiam distinctam Confessorii. aequivalet distinctae confessioni (n. 502, dub. 1; H. A., n. 41). 20 — Akktxvm-Damkn, Thful, M,>r . Π. e .302 LIB. VI. TRACT. V. PAKS II. CAPI T III. repetenda sit confessio, si Confessorius ante abtohpeccatorum auditorum, ut si confessio piffîérfi'Juin vel absolutio per aliquot dies dilata. Resp. Negat., modo Confessarius recordetur saltem confusini status — poenitentis. .iuxta supra dicta. Si confessio fuerit brevis nee absobtio dilata, convenit*'repetere eam (η. 502). QUAER. 2" An tionem OBLITUS sit Ad quid teneatur poeniteiis^ si advertat Confessorium aliquod vel aliqua peccata NON audivisse ob surtfilalmn, somnum aut distractionem, vel PECCATI GRAVITATEM NON PERCEPISSE. Resp. Dist. Si intra confessionem id advertat, debet repetere quod C... rt.ne. dJo Cotdcgsarius non audivit. Quod si bona tide omittat, valet absolutio, remanente obligatione confitendi peccata non audita: si mala tide, irrita cm et sacrilega confessio. Si, peracta confessione id advertat, in proxima confessione repetere debet peccatum non auditum. Si vero nesciat quodnam fuerit istud pec­ catum, tunc, si inter pauca peccata id nesciat, debet omnium istorum con­ fessionem repetere, quia tunc de singulis peccat is prudenter dubitare potest, num Confessarius hoc peccatum audierit. Secus vero, si inter multa peccata nesciat quodnam peccatum auditum non fuerit. Tunc potest dicere quod dubitet num Confessarius aliquod pec­ catum perceperit, sed non tenetur repetere omnium istorum peccatorum confessionem; ob rationem contrariam quia tunc nempe de singulis pec­ catis leve tantum dubium habet, et quia non praesumitur Christus prae­ ceptum integritatis cum tanto onere imposuisse, scilicet omnia peccata in tali casu repetendi. Advertatur insuper, ut Sacramentum ralidum sit, sutis esse quod Confessarius unum peccatum audierit, dummodo reliqua non audierit sine gravi culpa poenitentis («. 499; Η. A., n. 42). QUAER. 3° 313. — II. De obligatione rudium et recidivorum. Quaer. 1° .tu rustici, PUERI, AT.iiVE RUDES, qui semper confuse confessi sunt sine spt- ’p-, cicrum, quas cognitas habeant, et sine numeri expressione, sed bona fidi', teneantur confessiones sic factas repetere, Resp. Affirm.; quamvis enim confessiones illae fuerint validae ob integritatem formalem, defectivae tamen fuerunt quoad integritatem materialem, miae semper supplenda est; quare, si postea praeventum divinum de confessionis integritate cognoscant (puta in concione xel catechismo vel confessione edocti), tenentur peccata ο n 1 ni a secundum species et numerum, quatenus fieri potest, explicare. Contendunt aliqui, ejusmodi rudes non teneri confessiones repetere, si uniformem vitam duxerunt annis praeteritis. Verum S. Alfonsus censet id solum admitti posse in duobus casibus, videlicet: 1° (piando in principio confessionis poenitens patefecit praeteritarum defectum, et Confessarius, excipiendo ultimi anni confessionem, format simul indicium de annis praeteritis; 2° quando post exceptam ultimi anni confessionem retinuit distinctam memoriam peccatorum auditorum; quia in hisce casibus potest VI ΜΛΤΕΚΙΛ PROXIMA POENITENTIAE 303 4hi Confessarius simul distinctum indicium formarc de annis praeteritis. Secus vero, quando in line confessionis deprehenderet praeteritarum defectum, et praesentis confessionis memoriam confusam tantum retinuerit, ut saepe accidit in longioribus implicatisque confessionibus; quia tenetur poenitens aliquando peccata sua confiteri singillatim, quod numquam fecit, et similiter tenetur ( Onfcssarius aliquando distinctum formare de peccatis indicium (n. 501; 11. A., n. 15). Quaek. 2° .l/i RECIDIVI cogendi sint ad repetendas confessiones prae­ cedentes. liesp. I>ist. Affirm., si post confessiones suas ut plurimum 1., n. 26. 16 et 193 i» fine). SCHOLI 0N De Confessione Generali. 314. — Repetitio omnium vel inultarum confessionum vitae anteactiie vocatur confessio generalis. Breviter hic de eius oppor­ tunitate et de methodo dicemus, de caetero remittentes ad nostram theologiam pastoralem, n. 217-256. I. Quoad opportunitatem hae statuuntur regulae: 1° Necessaria est confessio generalis ‘omnibus qui invalide vel valde incomplete ruti fessi sunt sive per totam fere vitam sive per diuturnum tempus. Quibus ex capitibus confessiones praesertim invalidae sint, iam supra indicavimus, -pj* ignorantiam, ob neglectum examinis, ob voluntariam reticentia^! peccatorum et ob defectum doloris. 2° nilis est: a) regulariter omnibus adultis, qui eam noiidVim fecerunt; //) iis imprimis (piorum confessiones amracTae diïlimè'vm lidae censentur; e) iis qui novam vivendi rationem instituere volunt, puta recenter conversis; d) iis (pii statum vitae amplectuntur, v. g. matrimonium, statum religiosum ‘), sacerdotium; e) iis (pii sequuntur 0 (an. « Poetulnnhtf, nntcquiun novit lutum Incipiant... inxta pruden* confrmaril iutlldtnn. prtu mittant nvrah nj anti iu tn*' vitae confessionem ». 301 LIB. VI. T1UCT. V. PAKS II. ( API T III. exercitia spiritualia, v. g. missionem. recessum etc. saltem inde ab ultima missione vel confessione generali; /) iis qui periculum mort.> adire debent vel in eo versantur; mortalia iam directe remissa; quia privare Sacramentum parte integrati levis momenti non est gravis inordinatio. ......,, *"-· — 3θ(> U LIB. VI. TRACT. V. PAILS 11. CAPI T 111. Dicitur: per se tenetur: interdum enim per accidens non tenetur, imo nec debet imponere poenitentiam; (piando nimirum poenitens est impotens, ut si est morti proximus, maxime si iam sensibus caret: cauterum, si infirmus sensibus utitur, consultum est aliquam vel levissimam satisfactionem imponere, (piam etiam in articulo mortis implere potest, v. g. crucifixum osculari, nomina lesu et Mariae corde saltem invocare (n. 506, 507; //. A., n. 17). II. Debet Sacerdos satisfactionem iniungere numero et gravitati peccatorum ctjacufiatl poenitentis ΡΚΟΡΟΚΤΙΟΝ ΑΤΑ m quae et V1ND1CATIVA, et medicinalis sit. Constat ex Cone. Trid. ot ex canone 887 supra laudato; ratio autem est, (plia Sacerdos ut. iude.r debet aequi­ tatem servare; ut medicus consectari poenitentis emendationem. Graviter autem peccaret Confessarius si sine insta causa satisfa­ ' f b\ ctionem iu se levem injungeret uro peccatis mortalibus, quia neo peccata puniret, nec poenitenti mederetur. Pro peccatis tamen dubie gravibus, sive obiective sive subjective, non necessario imponenda est satisfactio gravis (n. 516; H. A., n. 55; Castrop, tr. 23, punct. 21, n. 9; Sporer, n. 558). Porro ex praxi hodierna Ecclesiae, ea satisfactio censenda est in se gravis quae respondet operi, quod ratione oneris sub gravi ab Ecclesia iniungi solet, vel quod sub gravi ex se obligaret, si prae­ ciperetur. Patio est, ^piia satisfactioj-ationem praecepti habet. Hinc satisfactio gravis est, auditio Missae,^dies ieiunii, Rosarium quinque decadum,^(illicium parvum B. Mariae Virginis, et similia. Levis erit psalmus Miserere (n. 515) x). III. Justis de causis potest Confessarius pro peccatis etiam mor· i-i satisfactionem —T7-'i—T---------insto :, Χ'--.-·', talibus leviorem, imo aliquando etiam ABSOLUTE ' levem imponere. Patet ex verbis supra allegatis (’one. Trid. ubi ju­ bentur sacerdotes quantum spiritus et prudentia suggesserit, pro ‘ poenitentiam facultate convenientes satisfactiones iniungere. f._, Porro, huiusmodi iustae Causae possunt ad tres revocari, (piae snpt: I" magna satisfactio iam praestita vel praestanda, quae adesse potest: ' MATERI \ PROXIMA POENITENTIAE 307 sed indicendam tantum illam, quam si convaluerint, opportuno tempore peragant. Interim iuxta gravitatem morbi, aliqua oratione aut levi satis­ factione imposita et acceptata, absolvantur, prout opus fuerit ». Quod si infirmus eleemosynis possit satisfacere, eleemosynae sunt iniungendae. 3° Infirmitas spiritualis poenitentis, ob uuarn cciuctur satisfactionem £ preport imuihu» non impleturus, aut Confessionem aversaturus; secus enim satisfactio non foret salutaris; porro in hoc .Sacramento magis intenditur ςς emendatio salusque poenitentis, quam satisfactio pro poena, quandoquidem, si peccator piem· non satisfecerit in hac vita, in purgatorio solvet usque ad novissimum quadrantem. Quamobrem Confessarius non debet permit­ tere ut poeuitens recedat sine absolutione eo quod nollet aut aegre ferret proportionatem poenitentiam, sed potius imponat satisfactionem, dummodo i» se araris sit, imam ille libenter suscipiat et verisimiliter impleturus >it, Poterit etiam opus grave aliunde iam debitum imponere una cum alio levi opere ut mox dicetur in 7. 2*. Cfr. etiam infra ». 321, 7. 1 (n. 507-510: Π. .4., n. 49, 50). 318. — Quaestiones. Quaer. 1° An Confessarius poxsiigocni· tenliam imj/oncre sine praecepto et obligatione, sed SOLUM deconSILIÔ- IMPLENDAM. Resp. Nonnulli aflirmant; sed eorum sententia omnino improhabilis est; 1° quia Trid. cit., cap. 8, potestatem iniungendi poeni­ tentiam deducit ex potestate clavium ad ligandum; sed poenitentia imposita in modum consilii non ligat poenit entem: ergo non oritur ex potestate clavium; 2° quia Sacerdos imponit poenitentiam tam­ quam index, ut puniat poenitentem; index autem non punit, nisi per poenam coërcitivam, qua reum obligat ad subeundam eam (11. 518). Sub quanta obligatione poenitentia imponi debeat. Resp. Regulariter saltem poenitentia gravis sub gravi, poeni­ tentia levis sub levi imponenda est. Nihilominus sententia valde probabilis allinnat posse Confessorium pro culpis gr.i\ ibus gravem poenitentiam imponere sub obligatione teri, quia Confessarius, quamvis vices Christi genit, est tamen a Christo con­ stitutus verus index et legislator, qui ex potestati1 sibi tradita solvit re­ mittendo peccata, et ligat statuendo obligationem satisfactionis implendae; Unde huius obligationis gravitas oritur non ex Sacramento, sed ex praecepto Confessorii. — Haec de potestate. Interitu Confessarius peipvFiiln ; 1 geret, si hanc sententiam regulariter in praxini tradi1 <''1 '■:t : nam, ut S. Alfoiisus censet, secundum mentem Cone. Trid. tenetur regulariter iniungei<· aliquod opus grave sub obligatione gravi, quamvis sit leve comparate ail numerum ot gravitatem peccatorum (n. 518). Cactorum nostra aetate, ob religionis defectum, poenitentibus fra­ gilibus subvenire Confessarius potest iniungendo illis opus aliquod aliunde QUAER. 2° ί1Λ»4·· - t- 308 ' 'C< V. “ LIB. VI. TRU'T. V. PARS II. CAPI T III. non debitum et simul aliqua opera aliunde debita, e. g. Missam dicbun Dominicis audiendam, et similia, prout infra dicetur ». 321, 7. 5. Qi aer. 3° .4» possit Confessarius GRAVEM poenitentiam imponen PECCATIS venialibus rei mortalibus iam confessis. Resp, Per se non potest, (plia poenitentia gravis non est proportio­ nate materiae levi. Aliquando tamen, uti s, Alf. cum aliis censet, pot e^t-Conicggariu^ pro levibus peccatis gravem poenitentiam imponere, et poenitens, si absolvi velit, tenetur eam acceptare et implere, si nempe venialia eiusmodi sint, miae poynitentrill valde disponunt ad mortale: June enim potest 2τηνΪΗ satisfactio medicinalis etiam sub gravi praescribi, ut poenitens amoveatur a periculo labendi in mortale. Etiam pro peccatis mortalibus iam rite confessis potest satisfactio gravis iniungi, si pro illis poenitens dignam non egerit poenitentiam (». 517; 77. A., ». 56). Pari modo si sciat Confessarius poenitentem libenter esse accepta­ turum poenitentiam gravem pro peccato levi, poterit ei gravem ininngere poenitentiam, sub levi adimplendam. Quaer. 4° .4» Confessarius possit imminuere poenitentiam, si ipst pro poenitente supplere relit. Resp, Affirm., constat enim ex catholica doctrina de satisfactione vicaria, unum pro altero poenas luere posse. Qnodsi sacerdos hanc doctrinam in praxim deducere vult, saepe praestabit poenitentem hae de re monere. 110 ob levem poenitentiam impositam peccata parvipendere incipiat. Cfr. Rit. Rom., Iit. 9, cap. 1, ». 19. Quaer. 5° .4» tempore iubilaei. rei indulgentiae, possit Confessarius NULLAM iniungere poenitentiam. Resp. Quamvis multi affirmaverint, omnino tamen negandum est, uti constat ex Constit. Benedicti XIV, Inter praeteritos, 3 Dee. 1749, § 65, ubi priorem sententiam reprobat; et ratio est. quia non licet Sacramentum mutilare; quo accedit, quod nullus certus sit se plenam indulgentiam plene lucrari. Obligationi Confessarii respondet obligatio poenitentia iniunctam poenitentiam implendi (n. 519). 319. — Nota. Satisfactio potest valide continuo post absolutionem iniungi. attamen ante absolutionem imponenda est; tum quia haec est Ecclesiae consuetudo, ut patet ex Rituali, c. 2; tum quia ordo indicii suadet ut poenitens satisfactionem spondeat priusquam absolvatur (11. 511. in fine). Ü II. - Opera ix satisfactionem imponenda. 320. — Opus pro satisfactione imposit um debet· esse pocnab. Quocirca animadvertendum est in praesenti statu naturae lapsae omne opus bonum quodammodo atllictivum esse et poenale ideoque pro satisfactione iniungi posse. MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 30!) Opera satisfactionis communit er solent distingui in ieiunium, eleemosynam, et orationem, eo sensu nimirum, ut ad haec quodam­ modo reducantur. Sic omnes alllictiones corpori# reducuntur ad ieiunium; opera vero misericordiae ad eleemosynam; et denique ea, (piae spectant ad cultum Dei, reducuntur ad orationem («. 511; ii. A., n. 53). 321. — Quaestiones. Quaer. 1° An possit opus internum imponi. Resp. Negant aliqui; quia satisfactio, ut pote pars Sacramenti, debet esse sensibilis. Sed communis sententia merito atlirmat ; quia satis iit sensibilis per impositionem Sacerdotis ac acceptationem poenitentis, quemadmodum contritio iit sensibilis per confessionem (n. 511, dub. 1). Quaer. 2° An imponi possit opus defunctis applicandum. Resp. Nonnulli negant, quia l une opus non proderit poeni tent i ad satisfaciendum pro seipso, uti tenetur. \Ί·ππη communius et probabilius allirmant ; quia quaelibet eleemosyna est satisfai t oria, et sic satisfactio, ex applicatione operis defunctis facta, ipsimet poe­ nitendi cedet (n. 51 I, dub. 2). Insuper, ipsum etiam bonum opus, prout habet vim sutisfaetoriam ex opere operato, prodest ipsi poenitenti ‘). posuit iiiiuiç/i ABSTINENTIA al> aliquo bono opere. Resp. Negant quidam; quia non est opus meritorium, Sed rmmnuiiiter <-t rocto iilUnnatur; quia potest aliquando esso actus virtutis a parte piarum per­ sonarum. saltem ut experimentum capiatur obedientiae earum erga Confess.iriiun. Regulariter tamen non expedit talem poenitentiam imponere: imo nec potest imponi, si inde aliis daretur ansa indicandi quod a Confessorio in poeni­ tentiam fuerit iniuncta, secundum dicenda x*atum. 1 est contra sigillum; quia manifestatio oritur ex ipso poeniteiitc con­ sentiente in publicam poenitentiam, qui quidem consensum suiun <|are debet, si alio mo scandalum reparari non posset ; imo seen, absolvendus non esset, si nollet acceptait· cum ad eam teneretur. — Interim ea non est injungenda, praesertim reluctanti, nisi nrctssnrui sit ad scandali reparationem, v. g. ad restituendum honorem publice inhonorato. Caeterum scandalum plerumque tolli potest per pu­ blicam vitae emendationem, puta'^niblice Sacramenta frequentando, ^ecclesias devote visitando?).Missam audiendo?) nomen dando piae Confraternitati, etc. (n. 511, 512: //. .·!., n. 52). •*"T" ----- i,'. ficeti -■Iti -m. -·4<·η. ~ Λ A * Quaer. 5° .1« possit imponi opus alias debiti m ex praecepto. Kesp. Communis sententia merito allirniat, eontra paucos; quia, eum opus eiusmodi sit satisfactorium, potest per claves elevari ad satisfactionem saeramentalem. Hoc tamen faciendum non est, nisi ob poenitentis fragilitatem id convenire censeatur. Oaeterum, quando Confessarius nihil explicat, opus ultroneum iniunctum intelligitur; (piia regulariter haec est intentio (,’onfessarii. Quandoque tamen ex circumstantiis alia colligitur intentio; v. g. si Confessarius imponat auditionem quotidianam Missae per mensem, non est obligatio diebus dominicis duas Missas audiendi, ut satis communiter tradunt DD. (n. 513, dub. 1). QliAER. 6° Si statim post absolutionem poenitens confitetur pre­ catum oblitum, a quo denuo absolvi debet, an sufficiat EAMDj:M illi imponere poenitentiam. Jlesp. Sunt qui affirment, ob rationem allegatam in praecedenti quaestione. Ita Lugo, disp. II, n. 28. Sed merito negant alii: ouia praefata ratio non valet pro opere iam praecepto eodem titulo satisfactionis sacrament alis. Sufficit tamen levem poenitentiam injungere, ne poenitens praegravetur (». 513, dub. 2; II. yl., ». 17). (.0nV(»rs0j si |)0St poenitentiae impositionem, sed ante absolationem, poenitens peccata oblita subiicit, necesse non est novam satisfactionem adiungere; quia tunc non datur duplex Sacramentum integrandum. * Λ . 322. — Resolutiones. Non abs re erit hoc loco aliquas satisfactionum species referre, quas prudentia suadet ut Confessarius vel non imponat, vel contra, attentis circumstantiis, salubriter iniungat. 1. Non imponat poenitentias, (piae poenitent.em periculo omissionis vel fastidii exponunt; quare non iniungat: 1° perpetuas, neque, saltem ordinarie, ad diuturnum tempus, v. g. ad dimidium annum. 2° Nimis onerosas, cuiusmodi forent, quae poenitcntes ImfîÎmo aliorum exponerent; MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 311 — item ieiunia pro pueris, rusticis, opificibus continuo labori addictis; aut filiisfamilias qui ieiunando nimiam admirationem parentibus iniicerent. aut etiam eos offenderent; — peregrinatione», prolixae * pre ces. notabiles eleemosynae, pro mulieribus sub potestate viri constitutis, pro famulis aut pauperibus; — pueris generatim non imponatur ut veniam petant a parentibus, aut ab aliis, propter inobedientiam, irreverentiam, aut furtula ; quia saepe odiosam reddit Confessionem, et plerumque omit titur. 3° Multis operibus diversis implicatas; quia, poenitentes facile earum obliviscuntur (Π. ,·!., n. 52. 54; Gury, n. 526). 11. Poenitentiae, (piae opportune imponi possunt, sunt v. g.: 1° auditio Missae. Rosarium, via Crucis (duo · *posteriora _______ tamen iis non injun­ gantur, quibus insotilabsunt.), eleemosyna. Psalmi poenitentiales. Litaniae, meditationes, piae lectiones, etc. 2° Singulis diebus per unam alteramve hebdomadem, per mensem, certas preces persolvere, v. p. Ut Saluta­ tionem Angelicam mane et vespere. (Hanc poenitentiam eum invocatione: < Per immaculatam Conceptionem tuam, o Maria, redde purum corpus meum et sanctam animam meam », solebat S. Alf. plerumque iniungere, aut saltem consulere, iis, qui preces illas frequentare non consueverant). Insuper 3° ad certum tempus omni vespere actum doloris elicere, et omni mane propositum renovare abstinendi a tali peccato. 4° Certam aliquam poenitentiam implere quotiesciimqu<· poenitens in quoddam peccatum“ relapsus fuerit, v. g. Litanias B. Μ. V., 5 Pater et Ave, aliquam eleemo­ synam: multum enim iuvat ad coercendam pravam consuetudinem. Haec tamen poenitentia iniungenda est solum ad breve tempus, ob periculum neglectus, puta ad mensem, ad proximam Confessionem. 5° Intra determinatum tempua dentio confiteri, et, -si expediat, communicare; nisi tamen __ obstet periculum omissionis, uti non raro evellet; tunc satius est insta uter u hortari ad frequentationem Sacramentorum. Quocirca prae oculis ha“Z§ **· ” bendum est, quod, licet ex se multum prodesset iniungere Sacramentorum - -- frequentationem et eleemosynas, experientia tamen docet id iis damnosum evadere, qui haec bona opera raro exercent (H. A., n. 52, 54). ....^ Nota. Si poenitens satisfactionem implet cui indulgentiae adnexae ί'ΤΣΖ eunt, eas etiam lucratur (can. 932). ’*’** ■" Do praxi imponendi satisfactionem confer etiam meam Theologiam pastoralem, n. 48. ·*. § ΓΤΓ. - Obligatio icceptandi et implendi satisfactionem. 323. — Principia. T. Poenitens tenetur aequant poenitentiam a Confessario injunctam acceptare et per se implere. Constat ox can. 887. qui do satisfactionibus impositis dicit : * quas poenitens volenti animo excipere atque ipso per so debet implere». Ratio est, quia sacerdos debet poenitentiam imponere, no maneat indicium incom­ plet uni, ut diximus supra; ergo et poenitens tenebitur eadem ratione acceptare et exsequi sententiam; haec quippe correlativa sunt. li^ i Λ 312 LIB. VI. TK\rr. V. PAHS II. I'APl’T III. Dictum est 1»; aripnim pocnitruliam; quia, st irrationabilis sit, ant iiimi· onerosa respectu spiritualis debilitatis poeiiitentis, el Confessarius ήοίΓΓ"eam moderari, probabiliter potest poenitens, saltem sine culpa gravi, discedere awn absolutione, et alium adire Ctmfossarium (n. 515, 516). Post absolutionem wiud acceptatam potest etiam in alia confessione et apud alium Confessariuni peten· commutationem. Dictum est 2": />cr sc implere. Ergo non satisfacit poenitens qui propria auctoritate alium sibi substituit. Idem patet ex prop. 15 ab Alex. VII damnata. 11. Haec obligatio tam acceptandi quam implendi satisfactionem ex genere suo araris est; ipiia agitur de re gravi, ad integritatem Sa­ cramenti pertinente. — Ex levitate autem mat eriae erit, culpa solum venialis satisfactionem levem vel partem eius levem non implere, sicut etiam non implere satisfactionem gravem sub levi tantum a Sacerdote impositam (cfr. supra ». 318. q. 2 et 3). X. Quaenam autem satisfactio in genere gravis sit., supra (n. 317, II) iam diximus. Quod. il. 2SI. MATEIUV PHOXIM\ ΡΟΕΜΤΕ5ΤΪΑ15 313 relabviidi. — 2" si t.onfeUBarius tempus non determinavit, ct poenitentia meri· vindicat ixa est, dilatio per mensem nequaquam gravi» est: secus vero, si ad pluies menses prof raliit ur'h uni ob nimiam disiunctionem partium Sacrament i,^um ob periculum obliviscendi et omnino omittendi (n. 521. Con/. dirett., cap. 15, n. 27). Patet porro quod si po< ■ 1111 · · neatis factionem tempore praescripto non impleverit, ab illa liberatus non est; quia ( onfessarius principaliter intendit opus iniunctum, et accessorie tempus: tempus ergo praefixum non est ad liniendam obljgqtii<>IM?IIL »vd i>d urgendam exsecutionem (». 525). 324. — Quaestiones. Quaer. 1° Quid agendum Confessario, ei poenitens NOLIT ACCEPTARE satisfactionem gravem, impositam pro materia necessaria confession is. , t Ilesp. Dist.Si poenitens recuset poenitentiam in se gravem, et absolvi velit cum levi, Confessarius eum absolvere nequit; quia, sicut graviter peccaret sacerdos imponendo sine iu>ta causa levem poenitentiam pro gravibus culpis, ita peccaret poenitens volens sine causa recipere absolut ionem cum poenitentia insto leviore. Uniusmodi poenitens arguit etiam defectum contritionis (n. 516; H. jL, ». 55). ^Si recuset tant um poenitentiani relative gravem, id est proportionatam numero ct gravitati peccatorum suorum, Confessarius uon debet propterea negare absolutionem, sed satisfactionem accom­ modare. «piant um fieri potest, fragilitati poeiiitentis. ut illam libenter—'*·^*··— suscipiat, et impleat. Cfr. supra n. 317, 111 (n. 509, 510; H. A., n. 55). poenitentia impleri possit in STATU PECCATI MORTALIS. Resp. Dist. Valide, communis sententia affirmat: quia satis est po­ nere materiam praecepti et Sacramenti, etiamsi finis eiusdem non obti­ neatur (h. 522; II. A., n. 60). Licite, conveniunt DD. non esse m<>rtale._Xum vero sit veniale, dispu­ tatur. *KÏÏi negant : (plia ponitur tantum obex remissioni poenae; secus etiam peccatum esset audire Sacrum in statu peccat ϊΛ\1ϋ tamen proba­ bilius affirmant ; quia ponere obicem effectui partiali Sacramenti, non potest ab omni culpa excusari (n. 523). QUAER. 2° dii requiritur INTENTIO poenitentiam implendi in eo qui o/nis impositum cjrsequitur. Resp. Aliqui negant; alii affirmant quia ut poenitentia liat pars Sa­ cramenti. non sola voluntas ministri, poenitentiam imponentis, sed et,T poeiiitentis requiri videtur, quippe qui active ad eam partem constituendam concurrat. Sufficit tamen voluntas implicita, inclusa in generali voluntate piius satisfacienti i s u is < 1 «-bitis quam vacandi operibus supererogat oriis: in (pia nempe implicito continetur voluntas exsequendi poenitentiam, nisi (‘is exigere, nisi de contraria voltint at (‘ poenitentiam excludente constet. Merito enim praesumitur poenitens prius voluisse obligationi suae satisfacere. Non vero requiritur ulla voluntas satisfaciendi, i. e. remissionem poenae obt inendi. Cfr. Lugo, Disp. 24, n. 43; Disp. 25, n. 34 sç. (77. A., n. 58; Lib. 3, n. 700, q. 2). QUAER. 4° .!(/ quid teneatur poenitens qui OBLITUS est acceptae pwnitentiac. Resp. Nonnulli dicunt eum teneri repetere confessionem, saltem prae· cipuorum peccatorum, ut aliam poenitentiam accipiat; quia, quantum COmtnode potest, debet Sacramentum facere integrum. Verum communis et probabilior sententia negat, etiamsi culpabi­ liter oblitus fuerit, docetque tunc cessare obligationem poenitentiae: quia illius impjetio facta est, poenitenti impossibilis; neque videtur exstare obligatio repetendi confessionem peccatorum iam directe remissorum, ut integretur Sacramentum, siquidem gravissimum esset onus. Ad haec notandum est: 1° Poenitens tenetur, cum commode potest, adire Confessarium suum, si putet illum adhuc memorem esse poenitentiae, quam iniunxit; quia tunc eius impletio est adhuc moraliter possibilis (n. 520. Istruz. c Prat., n. 59, edit. 6“). 2° Si quis poenitentiae oblitus probabiliter putat tale opus sibi fuisse impositum, ad hoc tenetur; (pria, (pii certus est de debito tenetur ad satis­ factionem probabilem, si certa impossibilis est (77. A., tr. 0, ». 33, in fine). § IV. - Commutatio satisfactionis. 325. — Principia. I. Iniunctam poenitentiam insta de causa commutare et minuere potest solus Confessarius in Confessione; i. e.jn administratione Sacramenti Poenitentiae, in quo absolutionem sacramentalem confert. Ratio est, (pria potestas circa satisfactionem sacramentalem pertinet omnino ad indicium sacrament ale, nec potest extra illud ab aliquo exerceri; actus ergo ille extra Confessionem factus non potest provenire ex potestate clavium, nec consequenter çsse validus. Potest tamen ab eodem Confessario commutatio fieri statim post absolutionem, quemadmodum de poenitentiae impositione di­ ctum est; (pria moraliter perseverat idem indicium sacramentale (n. 528, 529, dub. 3). II. Commutare poenitentiam potest non modo idem Confessarius, rerum etiam alius aequalem potestatem habens. Ratio est, (plia duo Confessarii habent se sicut duo indices succedentes in eodem mu­ nere el eodem tribunali; quare unus potest mutare poenam impo­ sitam a praedecessore (». 529). MATERIA PROXIMA POENITENTIAE 315 3^6.^— Quaestiones. Qcaer. 1" Aw ad commutandam poeniten­ tiam opus sit REPETERE CONFESSIONEM, ob quam fuit iniuncta. Resp. Dist. A 1). 310 I,IB. VI. TKACT. V. PAHS II. CAPUT IV. Caput IV’. FORMA POENITENTIAE Agemus: 1° de forma adhibenda; 2° de requisitis in forma proferenda. Articulus !. Forma adhibenda. 327. — Verba formae. Verba quibus huius Sacramenti forma in Ecclesia latina profertur sunt : « Ego te absolvo a peccatis tuis in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Arnen ». Patet ex Decr. Eug. IV pro Annonis et ex Cone. Trid., .vc.s-x. II. dc Poeuit., c. 3. Hisce verbis secundum idem Concilium Ecclesia preces quasdam laudabiliter adiunxit (w. -128, 130). Ritus formae. Triplex ritus formam proferendi traditur in Rit. Rom. (Hl. ill, c. 2): ritus communis per se adhibendus, ritus brevior qui insta de causa, ritus brevissimus qui urgente aliqua gravi ne­ cessitate in periculo mortis adhiberi poterit. a) Ritus communis sic traditur a Rituali: «Cum Sacerdos jioenilentem absolvere velit, iniuncta ei prius, et ab eo acceptata salutari poeni· tentia, primo dicit: Misereatur tui omnipotens Deus, et dimissis peccatis tuis, perducat te ad vitam aeternam. Anien. « Deinde dextera versus poenitentem elevata, dicit: Indulgentiam, abso­ lutionem et remissionem peccatorum tuorum tribuat tibi omnipotens et mi­ sericors Dominus. Arnen. Dominus noster Jesus Christus te absolvat, et ego auctoritate ipsius t<· absolvo ab omni vinculo excommunicationis, suspen­ sionis, et interdicti, in quantum possum et. tu indiges. Deinde ego te ab­ solvo a peccatis tuis, in nomine Patris, et Filii, f et Spiritus Sancti. Anien. « Si poenitcns sit laicus, omittitur verbum suspensionis. Episcopus autem in absolvendis fidelibus ter signum erucis facit. « Passio Domini nostri [esu Christi, merita beatae Mariai· Virginis, et omnium Sanctorum, quidquid boni feceris et mali sustinueris sint tibi in remissionem peccatorum, augmentum gratiae, et praemium vitae aeternae. Arnen ». b) de ritu brevi haec habentur: « /usta do causa omitti potest Miscreatur, etc , et satis est dicere: Dominus noster lesns Christus, etc., «I supra, usque ad illud: Passio Domini nostri, etc. ». FORMA POENITENTIAE 317 c) de ritu bneissimo sic legitur: Erycidc r« ro aliqua gravi urcestilatc in periculo morti *, Sacerdos breviter dicere poterii: Ego te absolvo ab omnibus censuris, et peccatis, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus S. Anien ·. 328. — Notanda. 1° Manne elevata tenetur u*qu< ad Pawn Domini. 2° Multis in locis mos est ut ante Confessionum poonitena petat benedi­ ctionem, quam Confeseiiriue ei dat his verbis: Dominus *»7 in corde tuo ct in labii * luis, ut rite confitearis peccata tua. 3° Etsi precw, ab Ecclesia formulai? absolutoriae, adi unctae, ad ipsam absolutionem obtinendam non sint necessariae, nihilominus, nui iiuta de cati *a, ne omittantur. Ita can. 885. lus ta autem causa iam est, s> confessiones fréquen­ tions et breviores sunt, ut patet ex prioribus editionibus Ritualis. 4n Verba: quidquid boni feceris etc. secundum sententiam longo probabi­ liorem et communiorem D. Thomae omnia bona opera poenitentia, licet non imposita, elevant ad effectum satisfactionis sacramcntalis. Ecclesia enim nihil frustra praecipit. Hinc expedit verba Passio Domini etc. nunquam omittere (n. 507)l). 5° Consultum est formam voce submissa proferre (n. 429). * Α^-ι-ί^ ***** «** *--Kip 6° Usus ritus brevioris vel brevissimi extra casus permissos, sicut et omissjo verborum: In nomine Patri * etc., peccat uni veniali· constituunt. Pari inodo omissio elevationis manus et cfTonnationb signi crucis veniale non excedit ; et quaevis rationabilis causa ab iis excusat. Cfr. Lelinikulil, n. 368; Mare, n. 1662. 329. — Quaestiones. Quaer. 1" Quaenam verba sufficiant ad essentiam. Jlesp. Haec certo sulliciunt: Absolvo te a peccatis, uti constat ex brevi formula Ritualis. Num sufficiat dicere: Absolvo te, certum non est; plerique DD. eum S. Thoma, 111. q. 81, a. 3 ad 3 et Catechismo Rom., p. 2, cap. 5, q. I I probabilius affirmant; quia verba illa, posita peccatorum confessione in quam cadunt, satis significant absolutionem a peccatis. At sententia negans probabilis est : quia ('one. Trid. et Decretum Eugenii IV, cum dicunt formam esse: Ego te absolvo, addunt par­ ticulam tie., quod frustra factum non est. sed indicat et alia verba necessaria esse, nimirum opus esse materiam remotam in forma exprimere. Neque ratio adversariorum decretoria est: aliter et pro nomen te omitti potest. Insuper controversum est num sufficiant verba: Absolvo a pec­ catis tuis. Probabilius aflirmatur; ,qiii:i pronomen b satis exprimitur in verbo tuis. Sed sententia negans etiam probabilis est; quia ('one. Trid. et Decretum Eugenii I V pronomen te apponunt , nt subiectuin Sacramenti diserti· exprimatur. In praxi pars tutior omnino atque p. * *) S. Thom., QuihIIUi. III, art 28; Simtvz. Di n. 353; ,V. K. S. (1925). p. 313. 21 — AratTSVH-l)AMKN, Throl. Utor. · II. 38. sert. G. n. 7; Peach, l)< Xarr. Γ< * η.. 318 LIB. VI. TRACT. V. PARS II. <’\P(T 1\. sub gravi sequenda, eaque non servata absolutio sui» conditione r»· petenda est (η. 130, dub. 1 et 2). Am per verba: absolvo TE a peccatis Tins possit tiacerdw tam a censuris quam a peccatis absolvere. Hesp. Communiter atlirniant I >I >. ; si nempe ista verba proferantur cum intentione etiam et quidem prius absolvendi a censuris et conseqiifiii· r a peccatis; (plia nihil prohibet quominus verba illa ex intentione Sacer­ dotis dirigantur ad utramque absolutionem, id tamen non excusatur ,i culpa veniali, eum sit contra usum Ecclesiae; nisi, ut plures probabiliter censent, nulla adsit probabilis suspicio quod poenitens aliquam censuram incurrerit (n. 430, dub. 4). QUAEB. 2° QüAER. 3° An possit Confessarius prius a peccatis quam a censuri» absolvere. Ilesp. hist. Licite, negat., si agatur de censura (piae impedit Sacra­ mentorum receptionem, ut excommunicatio vel interdatum personale; et Confessarius graviter peccaret contra prohibitionem Ecclesiae. Si veru agatur de censura quae non impedit Sacramentorum receptionsn. suspensio vel interdictum locale vel interdictum in Communitatem q talem latum, censuratus rite dispositus et a contumacia recedens, potot absolvi a peccatis, firma censura. Cfr. can. 2250, § 1 et 2; infra n. 1035. II Valide, affirm., si poenitens prohibitionem ignorat; quia censura obstat tantum licitae Sacramenti susceptioni (w. 130. dub. 4). Articulus II. Requisita in forma proferenda. § I. - Requisita ad validitatem. 330. — Principium. I. Ut forma valide proferatur, debet: 1° pro­ ferri VOCE quia ex institutione Christi forma consistit in verbis; nomine, autem verborum suapte natura intelliguntur verba vocalia. Unde absolutio nutu, signis vel litteris data invalida est ’)· 2° proferri in PRAESENTEM; quia verba absolutionis: « Ego lr absolvo» indicant personam praesentem; quin etiam omnia Sacra menta, quae peculiarem ritum habent.1), confici debent praesente sublecto cui conferunt ur. *) Absolutio nutem λ ccnmirb non hccîmwIo debet wwc vocnlh. (juin biwo nbiolutln nihil c«t nisi actui lurlBdlcUonlH humntmr. quae non exigit, ut voealltcr tint. 2) Excipitur matrimonium; quia ex sua inntitntione peculiarem ritum non habet, mm! ipemet contractui naturali* nd rationem Sacramenti elevat um r*t. A 'luliz 31 9 Constat insuper ex Cateeh. Itoni, f/. 52 et cx Decreto Cle­ mentis VHI 20 Iulii 1602, quo «hanc propositionem, scilicet licere per litteras seu internuntium confessario absenti peccata sacramentaliter confiteri, et ab eodem absento absolutionem obtinere, id minus uti falsam, temerariam, et scandalosam damnavit ac prohi­ buit, praecepit quo ne deinceps ista propositio publicis privatisque lectionibus, concionibus et congressibus doceatur, neve unquam tam­ quam aliquo casu probabilis defendatur, imprimatur, aut ad prajim quovis modo deducatur ». Si numquam licita est, certum est eam semper invalidam esse. Paulus V die 14 Iulii 1605 in Congr. S. Officii declaravit hoc decretum etiam in sensu diviso, i. e. de confessione vel de absolutione, seorsim valere. Sic quoque 1)1). communiter semper docuerunt. Sutlicit autem praesentia inoratis; qualis censetur ea distantia, intra quam homines communi voce, quamvis altio^rfoqui possunt et soient. Quam distan­ tiam multi extendunt ad 20 circiter pausiis, praesertim ubi poenitens non çet eitra conspectum Confessarii (n. 420). Imo, absolvi poterit et magna turba (exercitus v. g.) quae stat coram Con­ fessario, etsi postremi longe ultra viginti passus distent. Si vero ultimi absolu­ tionem etiam altissime voce prolatam audire nequeant, turba melius per partes absolvitur (Mare, n. 1603; Noldin, n. 239). Circa sacrament alem absolutionem generali modo pluribus impertiendam cfr. resp. S. 1’oen. tt Febr. 1915; 10 I>ec. 1940') et Instr. S. 1’oen. 25 Martii 1944 ·). Cfr. supra ji. 306. 331. — Resolutiones. 1° Si poenitens nondum absolutus inopinate e confessional est. si prope aspiciatur, aspielattir. aut certo malii discesserit, absolvendus est, sciatur nonnisi paucis passibus abesse; revocandus tamen est, si commode fieri possit. 2° Si ob periculum infectionis aut ob aliam causam, Confessarius non posset intrare cubiculum infirmi, potest e ianua eum absolvere. 3° Siquando non posset quis nisi eminus absolvi, absolutio sub con­ ditione danda foret (n. 129). 332. — Quaestio. .t/i valida ttit absolutio per TEl.EPHoMt m data. Ibsp. Invalida videtur, quando omnino deest pnicgen11.i corporalia; neque enim possibilitas colloquendi hoc artificiali modo pniesentium '"ii?1 ii mi, Xiliiloininiis. quia auctores graves sententiam oppositam non omnino improbabilem habent, non videtur damnandus ( onfessarius oui in extrema necessitate poenitentem sub conditione per telephonium ab­ solvit·).--’··** »"‘) A.A.S. (1915), p. 72: <1940), p. 571. »1 A. J..S’. (1911), p. 155. *) Ctr. V. K. .S. (1907). p. 291 et. 351: (1908), p. 212; (1925). p. 200. \,1 hano quacrtlo•v m: « Utrum In casu <'Xtni<>r LICEITATEM. 333. — Principium. Ut forma licite proferatur, requiritur: 1° nt adhibeatur forma certo valida, uti patet; 2° ut proferatur absolute vel conditionate, prout casus requirit. 1 ·'.x gravi enim causa licet absolutionem sub conditione conferr· imo in casu necessitatis sub gravi oportet illum conferre. Recole dicta ». II et 15, et constat ex Dedar. S. Otlicii 17 lunii 1715, 20 Tulii 1859 et 17 Dec. 1808 *). Insta causa adesse censetur, quando ab una parti? absolutio absolute data Sacramentum periculo nullitatis exponeret, propt prudens dubium de subsistentia alienius ex requisitis ad valorem Sacramenti; ab altera vero parte, negata absolutione, notabile de­ trimentum immineret animae poenitentis (». 131). ■*·£·' λ 334. — Resolutiones, Casus, in quibus adest gravis causa absidvcmli sub conditione, hi assignantur: 1 ° Quando Confessarius dubitat, milii absolverit aut rite absolverit poenitentem peccatum mortale confessum. 2° Ip dubio num talis poenitens sit sufficienter praesens; vel an pw· nitens sit vivus vel mortuus, v. g. si confitendo aut confessus intermoriatur. 3° Γη dubio de materia apta. IToc dupliciter contingere potest : e) Si adultus, postquam sub conditione rebaptizat us est, statim absolvendus sit. b) Si poenitens nonnisi materiam dubiam affert. ut si persona pia aliquas tantum imperfectiones confiteatur, de quibus dubitatur an pertingmjt ad peccata venialia, et non possit materiam certam e vita praeterita pr.îé" here: tunc nempe probabile est iustam subesse causam huiusmodi poenitentem per intervalla, absolvendi sub conditione, ne fructu Sacramenti per multum tempus careat; hoc tamen non saepius quam semel in mense admittendum est. Caeterum, quando poenitens non .affert materiam certam, non tenetur Confessarius eam exquirere, ut absolvat. et, si exquisierit no deprehenderit. non tenetur absolvere S1Ü2 conditione, < inn poenitens tum •dus certum nullum habeat ad illam. ■1° Tn dubio de debita dispositione jipenitentis, accedente gravi causa. Hoc modo v. g. absolvi possunt : a) Moribundus sensibus destitutus, in dubio num Sacramentum petat aut petierit aut attritus sit. b) Recidivus consuetudinarius in mortalia, si ost in periculo mortis, vel si prudenter timetur ne ad Confessionem amplius rediturus non sit et in peccatis tabescat idque quamvis nullum signum extraordinarium*·* dispositionis dederit. Ifoc tamen admittemlum non est. si poenitens ipso*. minetur, se. nisi absolvatur, rediturum non esse; tum· quippe certum ./ h ColMttn. dr Prop. Fidr, n. 280, 1178, 1338, 1 FORMA POENITENTIAE 321 signum praeberet indispositionis. Dico: minetur; secus namque foret, si ita loqueretur ex taedio tantum vel animi abiectione. Cfr. infra n. 483 sq. e) Pueri et s7inifiihii?iii (lubjo de sufficienti usu rationis, et inde de cognitione veritatum scitu necessariarum, necnon de vero dolore et pro­ posito. Sub conditione absolvi possunt, non solum in mortia periculo, verum etiam quando urget praeceptum Ecclesiae, et maxime (piando confessi sunt aliquod peccatum dubie mortale; idque faciendum est. etiamsi recidivi sint: ideo namque differri debet absolutio dubie dispositis, qui perfecta discretione frumitur, (plia spes est fore ut dispositi redeant; sed huiusmodi effectus difficulter sperari potest a pueris et somifatuis. Imo idipsum faciendum est saltem post duorum triumve mensium intervallum, (piamvis sola venialia confiterentur; ne diu priventur gratia saeramentali, et fortasse etiam sanctificante, ob occultum aliquod mortale peccatum. Tenetur autem Confessarius, quantum fieri potest, ejusmodi pueros et semifatuos instruere, et disponere ad absolutionem (»i. 132: H. d., n. G; Prax. Conf., n. 91: Confess, dirett., cap. 21. n. 21). d) Sponsi. r clesiae, et Rituali Rom., tit. 3, cap. 1, n. 25; ratio est, quia signis &*»' istis exhibetur vera accusatio ad absolutionem obtinendam, quae Ji1· suflicit, (piando accusatio magis integra fieri nequit. Neque tunc indicium fertur incognita causa, sed cognita quantum tunc possibile est.. In hoc autem casu absolutio cadit directe super omnia peccata sub ratione gcnerica peccati; indirecte autem super peccata particu­ laria et ideo poenitens tenetur postea illa in particulari explicare, si poterit (n. 480). Quaer. 2° .4// absolvendus sit moribundus catholicus usu SEN­ SUUM DESTITUTUS. ','t Resp. Dist. 1° »S7 e.r testimonio adstantium antea petit Confessionem, et poenitentiae signa dedit, absolvi not est : constat ex perpetua praxi Ecclesiae, ex plurihu^ jujtiquis Conciliis, ex Rituali Rom., /. r. et ex communi slmsu bîhftatio est. quia desiderium ΟλΛ·»-sacrament aliter confitendi manifestatum Confessario, sive immediate per ipsum infirmum, sive mediate per testes, includit confessionem generaliter; et sic suflicit ut confessio dicatur facta in Sacerdotis praesentia. Cfr. supra n. 309. Quamvis hoc in ciusu DD, communius censent absolutionem dandam om» ahtolute, quia adest assensus probabilis, et in Rituali nulla tit mentio conditionis apponendae ; tu (ius tamen videtur soqni sententiam aliorum, qi i i vol utnt eam ■ i indam esae sub conditione, puta: Ni rapax· c*. saltem tibi do dlSpOBltione piudt utor dubitatur, prout facile dubitari potest, si infirmus eat rudis (n. 4SI; II. .1., n. 36). 2° Si nullus testis adsit de dato ab aegroto poenitentiae signo, J*'· et Sacerdos nullum tale signum in eo percipere possit, nihilominus ex sententia probabili ct hodiediim communi l atholicu» pol est et ·»< absolvi, praesertim si ehristiane vixerit. Etenim, quamvis non apparent peccatorem, (pii usu sensuum destir*- tutus sic obmutuit, ratione uti ac de peccatis (‘t salute cogitare, prudens tamen aliquod dubium habetur annon antea vel etiam nunc in lucidis intervallis de saluti* sua cogitaverit. Et fune praesumendum est eum 321 LIB. VI. TRACT. V. PARS III. CAPUT I. absolutionem velle et petere et pro viribus etiam signa huius petitioni? i rrores rejiciant ct profe^ioiivin lidei finiant; site Sacramentum Poenitentiae admittant sive non ΗΓΒΙΙΧΤί Μ SACK \MENT! iwlmittant. Ita rescript mu S. Oil. 17 Maii 191(1 ‘) ad I :_An schisma­ ticis materialibus in mortis articulo constitutis bona tide sive abso­ lutionem sive extremam unctionem petentibus ea Sacramenta con­ ferri possint .sine abiuratione errorum; Resp, Negative, sed requiri ut meliori quo fieri potest modo, errores reiiciant et· professionem fidei faciant »!). 2° Si sensibus destituti sunt, iterum ηίί.·<·ι< liceat eos implicite saltem errores suos reiicere, remoto tamen efficaciter scandalo, manifestando scilicet adstantibus Ecclesiam supponere eos in ultimo momento ad unitatom rediissc ■>. Non igitur requiritur ut aliquo puxitiro signo rejectio errorum insinuetur; responsio enim affirmativa est sine ulla restrictione; imo ex iis quae adduntur «praesertim etc. · sequitur, id etiam fieri posse si talia adiuneta deessent *). Non obstat can. 731. § 2. Nam: a) supponi nequit Codicem eodem fere tempore lat mu ac illud rescript uni, huic derogare \ oluisse: h) eum aliqua saltem probabilitate supponere licet talem moribundum in ultimo instanti ad unitatem rediissc, ut dicit ipsum responsum S. Officii. 338. — III. De apparenter mortuis. Quaer. .1» absolvi possit (et extrema unctione muniri) qui externe mortuus videtur. Resp. Per se patet nulla sacramenta administrari posse certo mortuis. Sed secundum medicos hodiernos nequaquam constat ho- ') Throl. prakt. QiiarialMchr. Line. (1310). p. «92-35. Cfr. etiam S. Off. 25 Iuli! 1630. 13 lati. |Sr»|, 20 Inlll 1898 (Coi/. dr Prop. Fide, n. .57» 12IG. 2012). · Perindicu dc rr mnr. (1929), p, 108·. 2)<‘fr. Knlnrr Piislnralldatt. .(191G), p. 302-300; per acri do n« aliquando mitius procedi po^e rcnwtur apud .\. K. S’. (1918). p. 372-373. ’) Hoc rcaeripto In rop. nd I ct nd H lirltur expilentur doer. S. Off. 20 lulil 1898: «An ali· quando nbwlvi Hehfanuitlrl nintcrlab-s. qui in bona tide vernantur! Retp. t'uni scandalum nequeat vitari, negative: praeterquam In mortis pcrlrub»; et tunc efficaciter remoto scandalo». 326 LIB. VI. TRACT. V. PAILS III. CAPUT II. . . U» mines eo momento, quo vulgo mort ui censeantur, revera vita exces­ sisse. Admittitur a phymologis _fien posse ut principaliores vitae. functiones (uti functiones cordis et pulmonum) iam cessarint.-f tamen vita per aliquod temporis spatium perduret. Signum, vi cuius in homine instans mortis certo cognosci queat·, ex eorum sententia non habetur'nisi rigiditas cadaverica, et plene comprobata generalis totius’'organismi putrefactio. Porro in iis. quos mors repentina videtur occupasse, tempus vitae latentis probabiliter diutius se protendit quam in iis (pii communi aliqua infirmitate moriuntur ‘). Appa­ renter mortui autem sensibus destitut is aequiparant ur, it a ut pro illis eaedem regulae valeant quae sensibus destitutis applicantur. Ne autem abusus irrepant, monentur Confessarii a multis auctoribus non sine ratione ut in applicanda hac theoria prudenter procedant. Practice ergo illis (pii ex diuturna infirmitate censentur mortui poni semihoram, et illis (pii ex repentino accidenti defuncti creduntur poni duas circiter horas, non facile sunt sacramenta ministranda. NECESSITAS SUSCIPIENDI HOC SACRAMENTUM 339. — Principia. I. Omnibus, qui post Baptism um mortaliter peccarunt, Sacramentum Poenitentiae necessarium est necessitate medii ad salutem, in re rei in roto. Constat ex Trid., sess. I I. cap. 2, ubi dicitur hoc .Sacramentum lapsis post Baptismum esse ad salutem necessarium, ut nondum regeneratis ipse Baptismus ’). Probatur ex Script. S. Io. 20, 23: «Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, _ .et (piorum retinueritis, retenta sunt». At (pii si peccata mortalia - post Baptismum commissa alio medio remitti possent (piam Sacra­ menti Poenitentiae susceptione, saltem in voto, verba Christi «retenta sunt » essent inania. Ergo ex institutione Christi omnia pec­ cata gravia post Baptismum commissa per Sacramentum Poeni­ tentiae sunt delenda. 1) Cfr. Forrerea8, 1L n. 850. Idem />i inutrtr rralr.; Antonelli II. n. 991; A*. /». WoL, XXXVIII, p. 606; XXXIX, p. <96; Maro, n. 1855, 7. 2; D'AliRolo. ntorlr rralr rd appa· rtnlt. Iam tempora Lacroix, uti notat Dr Paen,, VI, n. 1164, aliqui medici putabant poet mor· torn apparentem animam per aliquod tcmpUH unitam manere corpori Idcoquo Sacramenta Rib conditione ministrari debere. Auctor Illo banc conclwdonexn admit tendam ducit hI leto medicorum flcntentla alicui dubie saltem probabilis vlderotur; Ipao nutem enni penitus rollclt. 2) Cfr. etiam .SVa». II. ran. 6 et cap. I; SVxx. 6. cap. <; Xrju. 7. De Dapi.. ran. 5. NECESSITAS SUSCIPIENDI HOC SACK AMENTUM Dicitur in re. net in voto: contritio enim perfecta iustiflcat priusquam hoc Sacramentum ac.tu suscipiatur: Ime tamen contritioni perfectae non est adscribendum sine Sacramenti eoto. II. iisdem actualis seu real is huius Sacramenti susceptio neces­ saria est necessitate PRAECEPTI divini, includitur hoc praeceptum in praecepto divino confessionis, de. qua ait Trid., sess. 11, can. 6, de Poenit. ad salutem eam esse necessariam iure divino; huic enim praecepto satisfit tantum per validam Sacramenti Poenitentiae susce­ ptionem. Includitur insuper in eo quod eius susceptio est necessaria necessitate medii in re vel in voto. Î-- III. Praeceptum divinum confitendi obligat: 1° in periculo mortis; Mu. quia praeceptum affirmativum obligare debet saltem tempore ne­ cessitatis. Unde obligat periculose aegrotantem; ingredient em periculosam naviga­ tionem, vel praelium; mulierem primum parituram, vel quae sol· t partus diflicitos habere; reum morti adiudicatum; et quando aliquis probabiliter credit -<· non habiturum copiam Confessarii ante mortem. 2° Saepitis in vita, tempore ab Ecclesia determinato; quia hoc Sacramentum non est institutum ut ultimo disponat hominem iam migraturum ex hac vita, sed ad curandos morbos spirituales, et praecavendum ne, homo in similes incidat; contra rationem ergo Intius Sacramenti est, ut in finem vitae reservetur. 3° Secundum sententiam S. Alfonso veram, ante susceptionem Eucharistiae, prout supra n. 142 et 113 explicavimus, 4° Per accidens: a) quando confessio alicui est medium mora* liter necessarium ad superandam aliquam tentationem et vitandum peccatum mortale; b) si non possit vel non velit elicere actum con­ tritionis perfectae et. vult ministrare Sacramentum vel suscipere Sacramentum vivorum; vel etiam c) ne diu differat reconciliationem cum Deo. Recole n. 270. q. 1 (n. 662, 663, 665). IV. E.r praecepto Ecclesiae hoc Sacramentum suscipiendum est: 1° saltem semel in anno ab omnibus fidelibus (pii mortaliter peccarunt. Hoc praeceptum explicuimus tom. 1, n. 1066, 1067. 2° A Sacerdote quamprimum post Missum, (piam, deficiente copia Confessarii et urgento necessitate, elicito perfectae contritionis actu celebraverit. Cfr. can. 807; supra n. 112, Τ1Γ. 3° Ante susceptionem Eucharistiae, si non ex praecepto divino, saltem ex praecepto ecclesiastico eadem obligatio viget. Cfr. supra η. 112, 1. c. 1^3‘(L·, *u. — 328 MB. VI. TRACT. V. PARS ill. CAPUT II. 340. — Quaestiones. QUAER. 1" Annan praeceptum divinum con· fessionis obliget statim pout peccatum mortale. . Res n, Neant.; quia praecepi i affirmativi nat ura non est statim obligare, sed certis seu necessariis temporibus; deinde eum Ecclesia statuisset dumtaxat annuam confessionem, satis indicavit non esse de iure divino statini confitendum (n. 663). Quaer. 2° An proper periculum recidendi in peccata, obligentur fideles ad confitendum s7iepn%'~in anno. Resp. Communiter non obligantur; colligitur ex praecepto Ecclesiae, quod aliter superfluum esset; deinde confessio non est medimn unicum et necessarium ad vitandum periculum peccati, sed sufficit poenitentia interna, oratio, mortificatio, lectio piorum librorum, et similia. Aliquando vero, si in quopiam homine experientia doceret ipsum nonnisi hoc medio posse vitare periculum proximum relapsus, per accidens is obligaretur ad frequentius confitendum (Lugo. disp. 15, sect. I). Num *44^ — autem expediat poenitentem de obligatione adimmero, dependet a spe. quam Confessarius adesse censet, fore ut admonitio fructum ferat. ί^-ÎrtA- Pars quarta. I)c ministro huius Sacramenti. De ministro huius Sacramenti, qui Confcsxarius acu Conjugor nuncupatur, explicandum est: 1° penes quem sit potestas hoc Sa­ cramentum ministrandi, seu (piis sit legitimus eius minister; 2° quo­ modo possit Confessarius potestate sua abuti; 3° (piae sint Confes­ sarii dotes; 1° quae eius officia seu obligationes in genere; 5° quae eius officia erga poenitentes occasionarios vel recidivos in specie. De officiis erga alios poenitentes in specie, cfr. Theol. post. auctoris. Caput I. POTESTAS MINISTRANDI HOC. SACRAMENTUM Agendum est : 1" de ministro huius Sacramenti generatim; 2° de ministro ex potestate ordinaria; 3° de ministro ex pot(‘state delegata; I" de ministro ex potestate suppleta; 5° de ministro (pioad non­ nullos poenitentes in specie; 6° de casuum reservat ione. Articulus I. Minister huius Sacramenti generatim. 341. — De tide est, solos Sacerdotes essi» Sacramenti Poeni­ tentiae ministros. Ita ex Trid., .«?m. 11. can. 10, at (pie ex Codicis can. 871. Ut autem Sacerdos valido hoc Sacramentum administret, praeter potestatem Ordinis, (piam a Christo immediate recepit, et qua pot estât em clavium possidet, etiam requiritur ut ab Ecclesia accipiat iurixdictionem, (pia subditos obtinet, quemadmodum constat ex can. S72 atque declaravit Trid., cap. 7: .330 LIB. VI. TRACT. V. PARS IV. CAPI T I. «Quoniam natura ot ratio iuifieii illud exposcit, ut sententia in subdito, dumtaxat foratur, persuasum semper in Ecclesia Dei fuit, et verteeinnmi <*>*· Synodus haec confirmat, nullius momenti absolutionoin eam esso debere, quae. Sacerdos in eum profert in quem ordinariam aut subdelegatam non habet ju­ risdictionem ». 342. — lurisdictio ergo in foro sacramentali est, potestas, qua Sacerdos ut legitimus index in alterum sibi subditum MiiteutianLn!niissionis vel retentionis peccatorum proferre valet. Ordinaria · ea, quae ipso iure adnexa est ollicio; delegata, quae commissa est personae (can. 197, § 1). Sacerdos, qui sine necessaria jurisdictione praesumpserit saciymentales confessiones audire, vi can. 236G est ipso facto suspensu* a divinis, Cfr. infra ». 1086. C— < "'■μf***tf***CÙC4C—. . Articulus II. Minister ex jurisdictione ordinaria. Trademus: 1° quinam jurisdictione ordinaria gaudeant, et quos· nam absolvere possint, 2° quomodo cesset. § T. - Quinam ea gaudeant et in quosnam. 343. — Iurisdictionem ordinariam iuxta can. 873 habent: 1° S. Pontifex pro universa Ecclesia. — S. R. E. Cardinalia a sua promotione in Concistorio ubique lemtrum confessiones audire possunt, etiam religiosorum utriusque sexus (can. 239, § 1, 1°). 2° Ordinarius loci pro territorio suo. Porro, in territorio sim absolvere potest.‘ tum°subditos suos, tum‘\>mnes fideles ad 80 acce­ dentes, etiam vagos et peregrinos et ritus orientalis, tum'-’religiosos exemptos utriusque sexus et religionis etiam clericalis. Cfr. can. 881, Erlra territorium absolvere potest solos subditos. Probabiliter tamen ibi etiam proprii territorii religiosos exemptos utriusque sexus, et religionis etiam clericalis, absolvere potest. Nam, saltem proba­ biliter, hac in re in eos gaudet potestate ordinaria, non delegata, suntquo eius subditi. Cfr. can. 871, § 1; 875, § 2. In iure nomine Ordinarii loci intelliguntur-.'Y’.piaconm rosidontialis,^ Abbas vel H Praelatus ntiHius oommquo^ Vicarius Gonoralis,^ Ad ministrator,ώ Vicarius ot Praefectus ApoBtolicusJlitemque ii qui praedictis deficientibus interim ox iuri» POTESTAS MINISTRANDI HOC SACRAMENTUM 331 praescripto aut <·χ probatis conetitutionibu* succedunt in regimine (can. 198t 5 1 ôt 2)‘ Subditi Ordjparii Imi sunt ii. qui in dioecini domicilium vel quari-domi­ cilium habent (ran. 91. 94). Excipe, quatenti* aliqui a iuriadictiom dua exempti eunt. 3" Parochus aliique qui loco parochi sint uro territorio >Uo, Porro, in territorio xuo absolvere possunt tum^subditos suos, tum Omnes fideles ad se accedentes, etiam vagos et peregrinos et ritus orientalis, tum viros religiosos etiam exemptos: quoad muliere* vero religiosas requiritur peculiaris jurisdictio, exceptis casibus in quibus ipsum ius aliter statuit, do quibus fuse infra: cfr. can. 881, 519. 874, 876; infra v. 362, 369 sq. Extra territorium solos subditos absolvere valent. Cfr. can. 881. §2. Solent tamen accipere jurisdictionem delegatam pro tota dioecesi. Nomine parochi nlionunquo qui loco parochi sunt, hic veniunt: a) /wirorhux proprii dictus Mm sacerdos cui paroecia collatu est in titulum cum cura animarum sub Ordinarii loci auctoritate exercenda; b) quasi-parochus qui quasi-paroeciam regit (nempe partem vicariat uk vel praefecturae apostolicae cui peculiaris rector assignatur); c) vicarius actualis qui actualem curam gerat animarum in paroecia quae pleno iure fuerit unita alicui personae morali; d) vicarius oeconomus qui paroeciam tempore vacationis regat; c) vicarius substitutus parocho aIwent i vel a sententia privationis beneficii ad S. Sedem recurrenti; /) vicarius adiutur in omnibus parocho supplens. Cfr. can. 216, 465, 471. 472, 474. 475, 1923 l). Subditi parochi sunt ii, qui in paroecia domicilium vel quasi-domicilium habent, exceptis: a) religiosis exemptis, non solum religionis clericalis, sed etiam laicalis; hi enim hac in re nonnisi Ordinario subduntur (can. 875. § 2); b) mulie­ ribus religiosis, pro quibus peculiaris iurisdictio requiritur (can. 876); e) iis. qui ad piam domum vel religiosam familiam a iure non exemptam pertinent, quae vi can. 464. § 2 ab Ordinario a parochi cura subducta est ; d) alumnis seminarii, quippe quod vi can. 1368 a iurisdictione paroociali exemptum est. Cfr. etiam can. 464. § I et 514, § 1. 344. — |<> Canonicus 1‘oemtextiarius, tum ecclesiae cathedralis tum ecclesiae collegialis. Ex hae potestate ordinaria absolvere potest, etiam a peccatis et a censuris Episcopo reservatis, in dioe­ cesi tum dioeeesanos tum extraneos; extra dioecesim vero solos ilioecesanos (can. 401, § ) ’). 5° Si peri ores religiosi exempti i>ro suis subditis, ad normam constitutionum. 1 ntelligendi autem sunt solum Superiores religionum clericalium: Superiores enim religionum laiealium, et>i forte sacer­ dotes sint, iurisdictione ordinaria tam pro foro externo quam pro foro interno carent. Cfr. can. 601, § 1. l) Iuxta Ciprotti In Apollinaris (1935). p. 009. Hector Seminarii habet iuriecUcUonein^grtAl nanam tui confusione* ulu inno rum audienda*, salvo tamen canone 891. ’FTuxta Uaviirlnli Iu Apollinaris (1935), p. 126. Can. iweiilt. etiam abeolveœ potot In ea Mbun occulti* n ccnuirl* * Impliciter reecrrntle Srdl Ap. Tunc enim rceervaUo transit nd Ephcopnm (can. 2237, ) 2). 332 LFB. Vi. TH ACT. \. PARS IV. CAPUT I. Subditi Superiorum religionum clericalium csemplarum Hunt ύιιιικ-Η profits, novitii.’liliiqu·· in religiosa domo diu noctuquo degenti s causa famulatus ad educationis aut hospitii aut infirmae valetudinis (can. 870, § 1, coll. 514, $ I). 345. Nota. Patet ex supra dictis, iurisdiitioncin ordinariam Episcopi et parochi esso tam localem quam personalem, Superioris religiosi autem eolum personalem. § 1Γ. - Cessatio ei rs. 346. — luxta can. 873, § 3 cessat haec jurisdictio: 1° amissiovt officii. Amittitur autem officium renuntiatione, privatione, amotione, translatione el lapsu temporis praefiniti (can. 183, § 1); 2° excommu­ nicatione, suspensione ab officio et personali interdicto, sed nonnisi post sententiam condemnatoriam vel declarat oriam. A bs ol u tione > ergo parochi tali modo ab officio suspensi non tantum pro illicitis, sed etiam pro invalidis habendae sunt. Vide etiam can. 2261, § 3; 2275, 2°; 2281. Cfr. supra ». 9; infra n. 1006, 1023, 1035. Articulus III. Minister ex iurisdictione delegata. 347. — 1 urisdictio ') duplici modo delegari potest: ab homine et a iure. Ab homine delegatur, quando habens iurisdictionem or­ dinariam eam alicui committit; a iure, quando ipsum ius iurisdictio­ nem alicui confert, quin alicui officio adnexa sit. Sic. v. g. ius omni­ bus sacerdotibus concedit iurisdictionem delegatam quoad homine.' in periculo mortis constitutos (can. 882); vi can. 239, § 1, 2° et 319, § 1, 1°. Confessarius a Cardinali vel Episcopo sibi et familiae electus, ipso facto accipit iurisdictionem etc. Differt ab ordinaria eo quod haec adnexa est officio, ista autem personae committitui, et quod, si est pro territorio concessa, extra territorium nullatenus exerceri potest. Cfr. can. 201, § 2. Quibus praenotatis, agemus: 1° de personis quae delegare pos­ sunt; 2° de personis delegandis; 3° de modo delegationem conce­ dendi; 1° rjw. 23, cap. 15. utriusque sexus etiam exemptos. Et quidem pro omnibus saecularibus et etiam pro religiosis, jacentis t. aptum religiosis cleri< alibn> exemplis, ipse xo/w hanc iurisdictionem confeit. , \\ *~Tx (io quoti Ordinanus loci iurisdictionem delegatam confert etiam rcligioeo exempto, sequitur disputationem olim agitatam de regularibus. cx privi­ legiis pontificiis iurisdictionem habentibus quoad saeculares, dummodo ab Or­ dinario loci fuerint approbati, nunc diremptam e.-se; quia Ordinarias loci isque solus hanc iurisdictionem hodie impertitur. III. Praeter Ordinarium loci, quoque SuPEitlOB religionis cle­ ricalis exemptae ad normam Constitutionum iurisdictionem dcZcgalam conferre potest ad recipiendas confessiones professorum. no vi­ Horum et familiarium de quibus in can. 511. § 1. Potest autem hanc iurisdictionem concedere tam sacerdotibus propriae religionis quam sacerdotibus c clero saeculari aut alius religionis (can. 875. § 1). Iurini» laicalis mremntao et Superioris regularis cui domus religiosarum immediate subjecta. <·Μ, fallis*· -arimn Ordinario proponendi (can. S7ô. § 2 et 626; cfr. infra η. 364). IV. «S*. R. E. ('ordinalis, '^parochus, ^canonicus poenitentiarius iurisdictionem ordinariam sacra mentalem quam e.r iure communi ha­ bent. delegare non possunt. Non Cardinalis, quia est. contra mani­ festam intentionem legislatoris quod sacerdoti cuilibet et pro uni­ versa Ecclesia iurisdictionem dare posset; hinc can. 874-76 nec re­ censetur inter eos qui eam delegaro possunt. Secus etiam dispositio can. 239, § 1, 2" vi cuius Confessarius quem sibi eligat, eo ipso iurisdi­ ctionem obtinet, esset superflua. —-, ce parochum iurisdictionem delegare tinsse nisi c\ facultate Ordinarii iam constat ex resp. Comm. 22 — Aertnyh-Damks. ThcoL Mor. · II. 331 Cf,τρί v’J/Vtd.— * •ίΓΊ LÎB. \ ί. TK U'T. V. PAUS IV. CA PVT I. Codicis H· Oct. 1919’)· Quoad canonicum autem poenitentiarium expresse dicitur in ean. 401, § 1. V. Qui delegatam iurisdictioneni sacra mentalem habent, eam subde· legare non , possunt, nisi_ ex concessione expresse facta, quant etiam Ordinarius loci at (pie Superior religionis clericalis exempt ae imper tire valent. Constat quoad delegatos ab Apostolica Sede, quatenus censendi sunt electi ob industriam personae; quoad alios sive a hire sive ab homine delegatos, quia expresse ita in Codice statuitur. Cfr. can. 199, § 2 et § 1. § II. - Personae delegandae. tfV*” 349. — Principia. I. Generatim delegandi non sunt nisi ii qui rtc. o> praevio examine idonei reperti fuerint. Dicitur generat i in; excipe enim ? Tu't- j’i >*i <η·-η si agatur de sacerdote cuius doctrina theologica aliunde comperta habetur. Constat ex can. 877, § 1. II. Iam delegati noro examini subjiciendi sunt, si postea prudeun dubium oriatur num adhuc idonei sint. Idque valet etiam pro pa­ rocho et canonico poenitentiario. Cfr. can. 877, § 2. III. Locorum Ordinarii iurisdictioneni ad audienda .s· Confessumn habitualiler noit debent dare religiosis nisi a proprio 8’ ii penore -pratsententur. Constat e can. 874, § 2. Dicitur: habitual iter: hinc aliquando ad casum vel unum altcrumve diem iis concedere posset iurisdictioneni, quin praesententur. IV. Si agatur de delegando Confessario pro religiosis idriusqiu sexus, Superiori religionis laicalis exemptae et Superiori regulari cui domus religiosarum immediate subiecla est, ius competit Confessorium Ordinario proponendi. Cfr. can. 875, § 2 et 525; infra n. 364. 350. — Notanda. 1" In Codice locorum Ordinarii ac parochi mo­ nentur ut libenter utantur opera religiosorum, praesertim in dioecesi degentium, in sacro ministerio et maxime in administrando Sacramento Poenitentiae. Cfr. can. 608, § 2. 2° Ex altera parte vi Codicis Superiores religiosi curare debent, ut subditi a se designati, praesertim in dioecesi in qua degunt, cum a locorum Ordinariis vel parochis eorum ministerium requiritur ad consulendum populi necessitati, tum intra tum extra proprias ecclesias aut oratoria publica, illud, salva religiosa disciplina, libenter praestent. Ha can. 60S, f 1. 3° Sacerdotes vero religiosi iurisdict ione ab Ordinario loci accepta ne utantur sine licentia saltem praesumpta sui Superioris, salva tamen ’) A. .4.8. (1919), p. 177. PUT EST A H MINISTKANDl HOC SACRAMENTUM 335 libertate religiosorum eus adcumli ad quietem conscientiae (can. 871, l). 1)0 caetero Superior licentiam audiendi Confessiones ne roncedat. nisi dc idoneitate religiosi per examen vel aliunde constet; et si jiontca dubium oriatur, de novo eum examini «ubiiciat. Cfr. can. 877. Potest etiam licentiam audiendarum confessionum certis quibusdam finibus circumscribere; caveat tainen ne sine rationabili causa eam nimis coarctet (can. 878, § 1 et 2). Qui absque licentia debita Superioris sua iuri^lirt ionr utitur, i>c».·. .1. >S. Ordinario loçi poddUML e.onfessione* audire sine licentia parochi, idqtie efiain tempore paschali, et invito paro· ho; (plia nullibi talis licentia requiritur, Quinimo neque Episcopus id prohibere valet, ut resolvit S. C. EE. 3 April. 1581: «Decretum Episcopi, in qno habetur quod nullus Confessarius etiam ab Ordinario approbatus possit tempore paschali confessiones alicuius audire sine licentia proprii Curati, nullo modo est observandum, eum satis valide faciat poenitens, deferendo Parocho fidem confessionis auditae a persona approbata ». Et recte sane, cum eiusmodi decretum necessariam conscientiae libertatem tollat, et inultorum sacrilegiorum causa esset (n. 561). Non liceret tamen, sine venia parochi, confessiones excipere in Ec­ clesia parocho subiecta. CT^rVX ·«*■ ■ ■ ■ De libertate conscientiae, quam parochi subditis _stiis praebere debent, haec M-ripsit S, Thomas; > Peccaret Sacerdos, si non esset facilis ad praebendam li­ centiam confitendi alteri; quia multi sunt adeo infirmi ut potius sine Confe-sione morerentur, quam tali Sacerdoti confiterentur ; unde illi, qui sunt nimis solliciti ut conscientias subditorum per confessionem sciant, multis laqueum damna­ tionis iniiciunt, et per consequens sibi ipsis» (Suppfem., , n. 220, q. 2 (n. 543, 582; II. .1., n. 76, 132). Quaer. 3" .1/» CONSUETUDO nota Ordinario, et tacite ab eo approbata, suffirial ad habendam iurisdictionem. Hesp, Negat. Codex enim prorsus requirit expressam concessionem sive verbis, sive scripto factam. Undo parochi nequeunt parochos vicinos eiusdem vel alterius dioecesis adseisem·· ad audiendus confeesiUnes in sua ecclesia, nisi illi in tota dioecesi iurisdictionem habeant vel Ordinarius expresso potestatem contulerit eos assumendi. Nota. Pro concessione jurisdictionis nihil exigi potest (can. 879, § 2). § IV. - Negatio vel limitatio delegationis. 354. — Negatio. 1. Non liecl Episcopo Plto LlBlTQ negare approluitionem sacerdoti digno cani petenti. Ratio est, quia omnes sacer­ dotes ex ipso Sacerdotio videntur ius habere ad petendam appro­ bat ionem. — Id multo magis valet de Iîeligiosis, cum Religiones quae vitam mixtam profitent tir, ad sacrum ministerium exercendum ab Ecclesia approbatae sint, atque ideo ad linem Instituti sui asse­ quendum ius habeant. Quare can. 874, § 2 statuit: «iis (religiosis) qui a proprio Superiore praesentantur sim* gravi causa eam (sc. iurisdictionem) ne denegent, firmo tamen praescripto can. 877 ». i. e. iure eos examini subjiciendi. II. Poteet tamen Episcopus e\ GRAVI CAUSA approbationem ne­ gat >. si defectus adsit a parte in r>miae, sive in doctrina, sive in 11 loribus, sive in aliquo alio, quo > : i < ■ · ■ i · « 1 » >8 non ii i d i e a t u r m i 11 i - t c i idoneus (Lugo, disp. 21, n. 19). Imo candidatum examini subiicerc debet, nisi aliunde cius idoneitas constet, prout supra tradidimus. Cfr. n. 349, 350; can. 877. ’) Ita N.K.S. (1918), p. 195; Mare, n. 1757; Idem ndinUlt Lohnikuhl, II. n. 192: «-fr etiam rd. 12 ΙπιΙικ operi*· ubi hanc wntmtlnm probabilem dlrrbrimu*. POTEST US MlXlisTRAXDl IKK' SACRAMENTI Μ 337 355. — Limitatio. I. Poles! Episcopus approbationem concedere dia m relig ios is, cum limitatione ad certum tempus. locum, aut ipnux personarum, (’oiisiat ex can. 878, § 1: « lurisdictio delegata aut li­ centia audiendarum confessionum concedi potest certis quibusdam circumscripta finibus». 1’lures namque possunt occurrere causae iustae approbationem limitandi, nimirum: 1° potest aliquis aptus indicari ad audiendos viros, non loeminas: ad audiendas confessiones in pago, non in civitate, etc.; 2” potest idoneus indicari propter prae­ sentem necessitatem et concursum poenitentiam, non pro longiori tempore; 3° potest Episcopus habere notitiam de probitati· et scientia sulliciente quidem ad approbandum, non tamen sulliciente ad ap­ probandum in perpetuum; 1" si prudenter timeatur, ne, obtenta semel approbatione perpetua, studium negligatur, etc. II. Non autem licet hoc facere sine rationabili causa, uti statuit can. 878, § 2: «(’aveant tamen locorum Ordinarii ac religiosi Su­ periores ne iurisdictionem aut licentiam sine rationabili causa nimis coarctent ». Sic. v. g.: 1" potestas Episcopi limitandi iurisdictionem ad tempus, intelligitur dumtaxat quoad durationem; non ita voro, quasi excipere liceret aliquod totnpus, v. g. tempus paschale vel eo tempore requiri licentiam parochi. Confer Decretum S. C. C. 22 Sept. 1668 et S. C. Episc. 3 Aprilis 1584; cfr. supra n. 350. 2" Non licet Episcopis restringere approbationem Confessarionun Religiosomni respectu infirmorum; infirmi enim non sunt speciale genus personarum, siquidem infirmitas attingit omne personarum genus: quo accedit ratio ne aegro­ tantes priventur libertate ac solatio peccatu sua aperiendi Confessario, quem optant. Religiosi tamen exceptae confessionis attestationem, in schedula scri­ ptam, in aegroti domo relinquant, qua certior fiat Parochus do peracta ab in­ firmo sacramentali confessione, ut tuto deinde possit caetera Sacramenta eidem conferre. Confer Constat. Clementis X. Superna et Dedar. S. C. Epp. et Regg. 13 Sept. 1641, 22 Sept. 1645; S. C. C. 14 Deo. 1658 (Bened. XIV, De Syn., Id>. », cap. 16, η. P; Bucceroni, Knchirid., n. 560. edit. 2*). § \ . - Cessatio ivrisdictionis delegatae. 356. — lurisdictio sacramentalis cessât : 1" elapso tempon aut exhausto numero casuum, pro quo concessa fuit. Nihilominus actus jurisdictionis per inadvertentiam positi postquam tempus elapsum vel numerus casuum exhaustus fuerat, validi sunt (can. 207, § 2); 2° revocatione delegantis, delegato directe intimata; 3° renuntiationi delegati, deleganti directe intimata et ab eodem acceptata (can. 207, j 1); 1" e.reommunicatione, suspensione a i ur indictione., interdicto per· tumuli, si sententia condemnat oria vel declarat oria intervenerit; cfr. infra n. 1000, 1023, 1035. 338 LIB. VI. TRACT. V. PAUS 1\. < API T I. 357. — Quaestiones. Quaer. L" .In approbatio sen iurisdictio dclt gala exspiret morte aut amotione concedentis. Resp, Negat., secundum can. 207, § 1, quo statuitur potestatem d·.legatam non cessare resoluto iure delegantis. Excipe, si concessio facti fuerit cum clausula: Usque ad beneplacitum nostrum, vel Ad arbilrivia nostrae voluntatis (can. 61). llecole dicta tom. I, n. 191, v. Haec de delegatione generali. Si namque delegatio fuerit particularis, scii, pro audienda alicuius tantum confessione, haec exspirat morte aut amotione concedentis, nisi confessio iam incepta fuerit. Cfr. can. 61 (n. 559). Quaer. 2° An possit Episcopus approbationem semel concessam nvocare. Kes]>. Dist. Ex gravi causa, affirm., ut sequitur ex can. 880, j 1. Imo graves ob causas Ordinarius potest etiam parocho aut poenitentiario confessorii munus interdicere, salvo recursu in devolutivo ad Sedem Λιη>stolicam (can. 880, $ 2). Si igitur ad S. Sedem recurritur, revocatio ab Ordinario facta interim vim suam exercere pergit» — Non tamen licet Episcopo, inconsulta Sede Apostolica, si de domo formata agatur, omnibu alicuius religiosae domus confessariis una simul iurisdictionem adimere (can. 880, § 3). Sine gravi causa, non potest licite; quia non potest a principio iuste negare sine causa; ergo multo minus postea revocare. Num autem eiusmodi revocatio etiam foret invalid". disputatm ;'alii negant ;‘’alii vero probabile censent eam invalidam esse, quia esset ablatio iuris iam acquisiti. Verum haec sententia vix potest in praxim deduci; quia non facile constare potest revocationem esse revera iniustam, cum revpcandi approbationem plures possint esse caustic iustae apud Episcopum, quae a Confessario igno­ rantur; ubi autem de hoc aperte non constiterit, semper est pro Superiore praesumendum (n. 551; II. A., n. 75). Articulus IV. Minister ex potestate suppleta. 358. — Notio. lurisdictio suppleri dicitur, (piando Ecclesia sa­ cerdoti qui alias ea caret, ad singulos actus iurisdictionem im­ pertit. 359. — Principia. I. Ecclesia iurisdictionem saeramentalem sup­ plet in errore communi aut in dubio positivo et probabili sire iuris sive facti. Ita ex can. 209, ubi hoc pro omni iurisdictione, tam pro interno quam pro foro externo, statuitur. POTESTAS MINISTRANDI HOC SACRAMENTUM 339 Itaque supplet: 1 ° in errore communi1). Error communis certo ha­ bet ur, si omnes vel fere omne» alicuius loci fideles existimant, ( ’ < > η i < ■ - -, 1r i u n i revera jurisdictionem habere. Imo, practice etiam adC88e videtur error communi» a iure intentus si relative multi in loco vel omnes alicui Com­ munitati etiam minori addicti in errore versantur: vel si fundamentum erroris sit publicum seu notum multis, ita ut elementa erronei indicii sint in multorum mente’); vel denique si factum aliquod publicum positum fuerit, quod per se natum est multos in errorem ducere ’). Ratio horum, quia secus saepe difficile esset scire utrum revera adsit error communis necne; atque sic finis a lege intentus non sufficienter obtineretur. 1 *orro, si error communis adest, etiam ii qui privatim sciunt Con fes sariiim jurisdictione carere, valide absolvi possunt, quia ■ ratim supplet, Ex errore communi validae videntur absolutiones presbyterorum schismaticorum in Oriente. Codex hae in re ob naturam materiae quidem ad Orientales extendi posse videtur, cfr. can. 1. Vel saltem diei potest ita rem sese habuisse ante Codicem accedente titulo colorato qui utique in aestimatione populi adest. Si autem Codex hac in re pro Orientalibus non valet, remansit pro iis id quod ante Codicem pro universa Ecclesia et non pro sola Ecclesia latina valuisse videtur. Accedit quod videtur esse communis persuasio orientalium etiam catholicorum absolutiones schismaticorum valere. Insuper quando schismaticus ad unionem cum Ecclesia redit, non obligatur ad repetendas suas confessiones. Ecclesia autem quidem interdicit fidelibus confiteri sacerdotibus schismaticis, sed non quia invalida esset absolutio, sed ob vetitam communionem in divinis. Caeterum, sicut Ecclesia sacerdotibus istis non abstulit potestatem con­ firmandi, sic nec videtur voluisse auferre sacerdotibus potestatem absol­ vendi. Imo sunt qui dicunt Ecclesiam neque Episcopis abstulisse po­ testatem dandi iurisdictionem pro foro saemmentali. Revera ut actus jurisdictionis excommunicat i rsit invalidus requirit ur ut sententia declaratoria vel condemnatoria intervenerit (cfr. infra n. 1009). Sed talis sen­ tentia pro Episcopis orientalibus dissidentibus non intervenit. Ergo actus ille iurisdictionis quo sacerdotem deputant pro confessionibus non"*esset invalidus *). 2® In dubio positivo et probabili sire iuris sire facti. Dubium autem erit imsitù'iim et probabile quando ratio aliqua soliflft habetur nro exsi­ stentia jurisdictionis, quamvis non sufficiens ad eam certam reddendam; si vero nulla ratio solida allegari possit, dubium erit negativum. ut si quis b Imn non nt dhtlnctlo Inter errorem oommunom cum titulo colorato et «lue tali titulo, ut nllm n thoolntrh flcbnt; In omni errore eommunl mipplctnr. Cfr. nuet. In ed. S. lib. 6. η. 226. 7. 3. b Itn Vermooracb. Throl. Mor., Ill, n. 121, cd. 3*: Jnmbart In V. Jl. Th&d. (19231. p. 137. 3) Ito Cappello, Dr Matr., n. 665; Wernz-Vldnl. II. n. 381 : Toao. Jut. Poni. (1923). p. 118: Orn«cn. Ep. luria·, T. n. 284. Obstant Vcrmrcr^cb» I. r.; Gônlrot, II. n. 331: Λ*. K. S. (1925). P. 215; ('laeyw-Bonunert In !ua Poni. (1936). p. 157; ToI> incert it iidinem circa factum aliquod ex quo, si subsit, iim certum oritur, ut si quis dubitet, usque ad quem diem ei ab Ordinario iurisdietio conte.··, fuerit, litteris iurisdietionis amissis quarum tamen tenor clarus er.it. II. Si iurisdietio sacra men talis cesset elapso tempore vel erhaiolo numero casuum, actus per inadrertentiam positus postquam iurisdidio iam cessaverat, validus est. Sequitur ex can. 207. £ 2; cfr. supra w. 356. uti iurisdietione suppleta. Resp. Diet. 1° Tn casu erroris communis per se negandum est; quia Confessorius, qui sui defectus conscius absolvit, graviter perturbat ordinem indeque graviter peccat, cum Ecclesiam cogat ad iurisdietionem sj|,j impertiendam (piam ob solum bonum animarum Ecclesia impertire intendit. Per accidens vero ex gravi causa licitum habetur uti jurisdictione ob virorem communem suppleta, ut si secus gravis perturbatio in populo oriretur, vel multi occasione alicuius festi confessionem peragere non possent. (Iravitor vero peccaret sacerdos qui voluntarii1 sive errorciii communem sive gravem causam eo utendi provocaret. 2° In casu dubii positivi et probabilis certo non est peccatum grave ea uti sine ulla causa; quum enim hic probabile sit jurisdictionem etiam -na· suppletione :ide.«<·. Eccle-ia supplet non tantum ob favorem pooni· tentis, sed etiam (’onfessarii: hinc certo non est gravis deordinatio hac iurisdietione uti sine ulla causa. S. Alfonsus nihilominus sub levi causam rationabilem requirit, quia Ecclesia non praesumitur, nulla i usta causa accedente, velle connivere merae libertati sacerdotum (n. 573). . îhU·' ^r4a/(,\ .«•wuAw· do.·* 360. — Quaestio, .In liceat Insta causa e mente S. Alfonsi suhoesot e. g.: 1" si poenitcns praecipue istius (’onfessarii auxilio indigeret. 2° Si complex poenitentia sit. notus Coiifw· sario habenti iurisdietionem certam, et ignotus haïrent i probabilem. 3° Si urgeat praeceptum Confessionis, aut singularis indulgentia lucranda sit, vel si poenitcns din confiteri non possit, et deesset (’on fessa rius iurisdietionem certam habea4° Si, iam coepta confessione, oriatur dubium de iurisdietione circa unum at terumve peccatum confessum, quia secus poenitcns cogeretur confessionem apud àlium iterare, quod grave onus esset (n. 57. 573, 000; Π. /I., n. 91). lusta vero causa post Codicem adhuc citius adesse censenda erit quam ante Codicem; quum suppletio, dum antea sola consuetudine nitebatur, nunc vero ipso iure scripto diserte statuatur, idquo quin do necessitate specialis caiw ad usum licitum iurisdietionis suppletae ulla mentio liat. POTESTAS ΜIXISTRA Mil HOC SACRAMENTUM 311 Articulus 1'. Minister quoad nonnullos poenitentes in specie. Agemus de ministro Sacramenti Poenitentiae: 1° quoad eos, qui in periculo mortis versantur; 2° quoad religiosos; 3° quoad re­ ligiosas; 1" quoad milites; 5° quoad navigantes in mari et in aere; 6° quoad peregrinos et vagos. § 1. - Minister quoad eos qui in periculo mortis versantur. 361. — Regula. In periculo mortis omnes sacerdotes, licet ad confessiones non approbat i, valide et licite absolvunt quoslibet poenitentcs a quibusvis peccatis aut censuris, quantumvis reservat i « < ■ i notoriis, etiamsi praesens sit sacerdos approbatus; excipe tamen absolutionem complicis in peccato tiirpiT' quae quidem semper va­ lida est setl extra casum necessitatis est. a parte (.'onfessarii illicita. Ita can. 882 coll. can. 884 ct 2252. Dicitur ln: in periculo mortis. Non igitur requiritur articulus mor­ tis, sed suIHcd, grave periculum. Uniusmodi autem periculum censetur adesse in inoiiSo lethali, in operatione chirurgica periculosa, in partu dillicili. ante navigationem periculo plenam, in proelio et similibus. In periculo mortis emistitutis aemiiiuirantur: I IHH ' SACHAMEXTt M 317 In munere sin» exercendo monetur confessarius ne ullo modo sese interno vel externo communitatis regimini immisceat (ca­ non 521, § 3). 372. — HI- l’vr se confessarius munus suum exercere non potest ultra triennium; nihilominus duplici in casu ad secundum, imo ad tertium triennium confirmari potest, nempe: a) si ob sacer­ dotum, ad hoc officium idoneorum, penuriam aliter providere Or­ dinarius loci nequeat; b) si maior religiosarum pars, earum quoque, (piae in aliis negotiis ius non habent ferendi suffragium, in eiusdem confessarii confirmationem, per secreta suffragia convenerit: dissen­ tientibus tamen si velint, aliter providendum est (can. 526) * ). Extra hos casus in eadem domo nonnisi post annum ab expleto munere iterum ordinarius renuntiari potest; imo, ante tale tempus ne extraordinarius quidem ibi institui debet; extraordinarium vero immediate ordinarium fieri non prohibetur. Cfr. can. 521, § 2. Notandum demum loci Ordinarium, etiam intra triennium, gravem ob causam, eonfessarium ordinarium amovere posse, etiamsi monasterium regula­ ribus subdatur et ipse sacerdos a confessionibus sit regularis; nec tenetur causam amotionis cuiquam significare, excepta Apostolica Sede, si ab ea requiratur; de amotione autem debet Superiorem regularem monere, si moniales regularibus subdantur. Cfr. can. 527. 373. — Confessarius extraordinarius. I. Unicuique communitati detur confessarius extraordinarius qui quater saltem in anno ad do­ mum religiosam accedat et cui omnes religiosae se sistere debent, saltem benedictionem recepturae (can. 521, § 1). Confiteri igitur coufcssario extraordinario non tenentur; sufficit ut ei se sistant. Quao olim praescripta erant, v. g. ut confessarius ordinarius tempore quo extraordinarius munere suo fungeretur, ad conventum accedere non posset. nec oi liceret confessiones religiosarum excipere, iam non amplius obligant; caveat nihilominus confessarius ordinarius no ullo modo libertatem adeundi extraordi­ narium imminuat. Mens legis est, ut regulantor oidem domui idem Confessarius sese ut extraor­ dinarium quater in anno offerat. 1Ί id pluries quam quater faciat, auctoritas Ordinarii interveniat oportet. 374. — II. Iu extraordinario confessario oaodem qualitates re­ quiruntur oademque valent pro eius electione ac amotione quae pro confessai io ordinario retulimus. Et, etiam extraordinarius diserte *) In folio fiicniilatum pro Ordinarii* cUoccesoon linee continetur facultaa ex S. C» Kek: « Can» firmandi (Tontamarhim nd quartum et quintum triennium, dummodo maioris parti* rellgfoeanim — convocati* etiam IL·*. quno in aliis negotii* Iu* non habent ferendi suffragium - co!im‘iv»u>» capit ularltcr ac per nerrrta «uffrnuln praestandus prius accedat; proviso pro dissent lent IbtM, td qune Mint a<· velint ». 318 LIB. VI. TRAtrr. V. PARS IV. CAPUT I. monetur ne ullo modo sese regimini interno vel externo Communi· tatis immisceat. Cfr. can. 521, 525, 527. Codex vero nullum limitem duration! eius muneris praefinivit. 375. — Confessarii supplementares. I. Ordinarii locorum, in quibus religiosarum communitates exsistunt, aliquot sacerdotes pro singulis domibus designent, ad (pios pro Sacramento Poenitentiae in casibus particularibus recurrere eae facile possint, quin necessa­ rium sit ipsum Ordinarium toties quoties adire*. Ita ex can. 521, §2. Ad arcessendum talem confessarium secundum Codicem non requiritur ratio quietis conscientiae; quare ob quamvis rationabilem causam religiosa ipri confiteri potest, (’aveat tamen ne ob humanas rationes cum conveniat. Quodri confessarius specialis id fieri animadvertat, religiosam prudenter moneat et di­ mittat !). Neque potest religiosa talem confessarium habere ut ordinarium; Codex enim expresse loquitur de «casibus particularibus ·, quae quamquam saepe oc­ currere possunt, habitualem seriem excludunt. Ad habitualitcr tali eonfessario confitendum, secundum can. 520, § 2 venia Ordinarii loci requiritur. II. Si qua religiosa aliquem ex iis confessariis expetat, nulli Antistitae liceat nec per se nec per alios, mu pie directe neque indi­ recte, petitionis rationem inquirere, petitioni verbis aut factis refra­ gari, aut quavis ratione ostendere se id aegre ferre. Ita can. 521, §3. Nota denique confessarium extraordinarium non por so habere jurisdictionem ut confessarium supplementarem; nisi ergo haec facultas ei expresso data sit. religiosa extra tempora statuta eum arcessere nequit 2). In eonfessario suppleinentario nulla aetas a iure requiritur3). 376. — Confessarius specialis. Si qua religiosa ad animi sui quietem et ad maiorem in via Dei progressum aliquem specialem confessarium vel moderatorem spiritualem postulet, Ordinarius talem jacile concedere debet (can. 520, § 2); (pio in casu illa apud Confessarium ordinarium communitatis iam amplius confiteri non tenetur. Ordinarius autem debet invigilare ne ex hac concessione abusus ir­ repant (ibid.). Quinam dicendi sint abusus, ipsa lege non determinatur; certo tamen abusu* dici nequit, quod una vel plures religiosae facultate sibi hoc canone data utuntur: imo potius <|naevis difficultas iis facta in exsequendo hoc iure abusus dicendu* foret1). Quodsi veri abusus irrepserint. Ordinarius loci cauto et prudenter co* eliminet, «lira contrit·ntiae libertate (ibid.). Etiam pro eonfessario speciali nulla aetas a iure determinatur. q Ita ox num. 13 decr. Cum Cfr. V. A' .s·. (11118). p. 200; Mare, n. 1701. Contra tamen V. K. S. (1M6). p. 313. 23 — AKRTNrs-DAMKx, Theol. Mor. ■ II. 350 LIB. VI. TRACT. V. PAKS I\. 378. — Confessarius ad quietem conscientiae seu occasionalis. Si aliqua religiosa, ad suae conscientiae tranquillitatem, confessuri itm adeat ab Ordinario loci pro mulieribus approbatum, confessio dum· modo in ecclesia vel oratorio etiam semi-puldico vel in loco ad au- · ‘ diemlas confessiones mulierum vel religiosarum legitime destinato peragatur, valida et licita est, revocato quolibet cont rario privilegio; neque Antistita id prohibere potest aut ea de re inquirere, ne indi-17? recte quidem, et religiosae nihil Antistita»* referre tenentur. Sequitur K ex can. 522 iuncto responso (’. (’. Interpr. 2 1 Nov. 1920 *) et 28 Dee. — 1927